W Dzień Świętego Patryka Irlandczycy zielenieją z radości. Oto historia świętego
Dzień Świętego Patryka to święto narodowe i religijne w Irlandii. Dzięki hucznym, zielonym tradycjom jest znane i obchodzone na całym świecie.
W tym artykule: Kim był święty Patryk? Jak obchodzi się Dzień Świętego Patryka? Loty z Polski do Dublina Dzień Świętego Patryka wywodzi się z Irlandii i właśnie tam jest obchodzony najhuczniej. Wszędzie pełno przebranych na zielono imprezowiczów. W nadmiarze leje się zielone piwo, a celtycka muzyka podrywa do podskoków nawet tych, którzy jeszcze nie czują, że chcą tańczyć. W ciągu dnia przez Dublin przechodzą parady i odbywają się festiwale. Na ulicach można spotkać skrzaty i nie tylko. Im bardziej kreatywne przebrania, tym lepiej. To narodowe święto jest dniem wolnym od pracy. Wszystko oczywiście na cześć świętego Patryka – patrona Irlandii. Święty zasłużył się tym, że nawrócił mieszkańców kraju na chrześcijaństwo. Robił to przy pomocy trójlistnej koniczyny (tłumaczył na niej istotę Trójcy Świętej), która do dziś jest symbolem święta. Kim był święty Patryk? Zacznijmy od początku. Święty Patryk, a właściwie Succat, żył na przełomie IV i V w. Urodził się w Wielkiej Brytanii. W wieku 16 lat został porwany przez irlandzkich najeźdźców. W Irlandii przez 6 lat żył w niewoli, pracując jako pasterz. W tym czasie żarliwie się modlił i śnił o ucieczce do rodzinnego kraju. Po wyzwoleniu i dostaniu się do Galii przyjął święcenia kapłańskie. Kiedy miał wracać do Wielkiej Brytanii, usłyszał we śnie, że powinien popłynąć do Irlandii i tam nawracać ludzi. Miał wiele wątpliwości, ale ostatecznie poszedł za wezwaniem Boga. Od czasu św. Augustyna z Hippony żaden duchowny nie obnażył swojej duszy, tak jak robił to Patryk w swoich pismach. Był człowiekiem bardzo pokornym, nieustannie dziękującym Stwórcy za to, że wybrał go na narzędzie, dzięki któremu rzesze czczące „bożki i rzeczy nieczyste” stały się „ludem Bożym”. Prawda o świętym Patryku Świętego Patryka nie należy mylić z Palladiusem, wysłanym przez papieża Celestyna I w 431 r. Był on „pierwszym biskupem Irlandczyków wierzących w Chrystusa”. Jeszcze przed końcem VII w. Święty Patryk obrósł wieloma legendami. Według jednej z nich uratował Irlandię przed wężami. Inna historia, mająca odbicie w obecnych uroczystościach, mówi o tym, że kapłan tłumaczył niewierzącym pojęcie Trójcy Świętej na trójlistnej koniczynie. Roślina do dziś jest jednym z symboli obchodów Dnia Świętego Patryka. Jak obchodzi się Dzień Świętego Patryka? Początki obchodów 17 marca sięgają 1631 r. Pierwsza parada w Nowym Jorku ku czci świętego została zorganizowana w 1762 r. Od 1798 r., czyli od wybuchu rewolucji irlandzkiej, kolor zielony jest kojarzony z dniem patrona Irlandii. Dzień Świętego Patryka słusznie kojarzy się z ulicznymi paradami. Największa z nich jest organizowana w Dublinie. Przez pandemię w 2020 i 2021 r. impreza została odwołana. Od 2022 r. Irlandczycy ponownie hucznie świętują jedno z najważniejszych świąt w kraju. Wypicie zielonego piwa to dla wielu Irlandczyków obowiązek w Dniu Świętego Patryka. Same irish puby również odgrywają ważną rolę w ich historii i tożsamości narodowej. Tak jak zjawisko nazywane craic. To atmosfera zabawy i rozmowy, typowa dla miejscowej sceny towarzyskiej. W Dublinie działają setki irish pubów. Będąc w stolicy Irlandii, warto wstąpić do najstarszych lokali z tradycjami. Mieszkańcy i turyści najczęściej polecają: Long Hall, 51 South Great George's Street, Doheny & Nesbitt, 5 Baggot Street Lower, Toners, 139 Baggot Street Lower, Mulligan's, 8 Poolbeg Street, Neary's, 1 Chatham Street. Jak zwiedzić Irlandię w trzy dni i nie zwariować? Będzie intensywnie, ale niedrogo Będzie trekking, będzie czas na uroki miasta i mocne piwo. Szybko, ale nie byle jak. Zapraszamy do poznania Irlandii w przyspieszonym tempie. Loty z Polski do Dublina Z Polski do Irlandii najszybciej dostaniemy się samolotem. Dublin jest połączony z kilkoma polskimi miastami. Do stolicy Irlandii dolecimy z Gdańska i Szczecina. Bezpośredni lot trwa około trzech godzin. W tym roku Dzień Świętego Patryka wypada w piątek. Świętowanie można więc połączyć z weekendowym city breakiem. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Jaki jest sekret magii Dublina? Zobacz, jak świętuje się tam Bloomsday i składa hołd pisarzom
Dublin jest miejscem, gdzie podobno każdy nosi w sobie powieść. Gdyby tylko wszyscy wrócili do domu i ją napisali.
Stolica Irlandii, podzielona na dwie części przez rzekę Liffey (z pikantną rywalizacją między północą a południem), jest przepełniona opowieściami i bogatą historią literatury. Już w 800 r. n.e. mnisi przepisywali Biblię na manuskrypty - jedna z najbardziej znanych, Księga z Kells, znajduje się w Starej Bibliotece w Trinity College. Wieki później irlandzki pisarz James Joyce napisał powieść "Ulisses", która opowiada o bohaterze Leopoldzie Bloomie, zwykłym człowieku, którego codzienna wędrówka po Dublinie odzwierciedla "Odyseję" Homera. Minęły dziesiątki lat, zanim "Ulisses" i Joyce zostali zaakceptowani w konserwatywnej, dwudziestowiecznej Irlandii, ale dziś mieszkańcy Dublina i miłośnicy literatury z całego świata gromadzą się 16 czerwca (tego samego dnia, w którym dzieje się akcja powieści) na Bloomsday. Zainaugurowany w 1954 roku festiwal upamiętnia Joyce'a i jego powieść poprzez opowiadanie historii, kostiumy z epoki wiktoriańskiej i inne widowiska. Odwiedzając w tym dniu Dublin, atrakcje te po prostu trzeba zobaczyć. Ze względu na pandemię, tegoroczny festiwal był inny i odbywał się głównie online. Ale historia toczy się dalej. "Będziemy jak Molly i 'zostań w domu', ale możemy też być jak Leopold Bloom tworząc wyjątkową odyseję Bloomsday" - napisała na stronie festiwalu Darina Gallagher z Centrum Kultury Jamesa Joyce'a. Irlandia była całkowicie zamknięta z powodu COVID-19, ale powoli wraca do normalności. Sklepy i firmy w Dublinie zaczęły się ponownie otwierać, a hotele i restauracje zostały otwarte 29 czerwca. 20 lipca życie wróciło do pubów. Urodziłem się w Dublinie. Pracuję tutaj. Mieszkam tutaj. Przeklinam jego zimową szarość i nierówny rozwój, duszący ruch uliczny i gwałtownie rosnące opłaty czynszowe. Ale kocham to miejsce i nie mogłem się doczekać powrotu do normalności. Dublin – miasto, gdzie historie piszą się same Dublin ma opowiadanie historii w swoim DNA. Świat wie wszystko o sławnych Dublińczykach, takich jak George Bernard Shaw, William Butler Yeats czy Samuel Beckett, którzy zostali uhonorowani Literacką Nagrodą Nobla. Ale magia opowiadania historii tego miasta tkwi zarówno w jego przestrzeni, jak i w jego twarzach. Joe Landy ci to powie. Niedawno, podczas swojej wizyty, umówiłem się na spotkanie z emerytowanym rolnikiem, który jest wolontariuszem w ramach inicjatywy "Miasto Tysiąca Powitań" (City of a Thousand Welcomes) prowadzonej przez Little Museum of Dublin, w barze Porterhouse. W ramach swojej pracy, ambasadorzy tacy jak Landy zabierają turystów na piwo lub filiżankę herbaty, aby odpowiedzieć na ich pytania ("Co dokładnie wydarzyło się w 1916 roku?") i porozmawiać. "Spotkałem się z jedną parą i ten facet powiedział mi: 'Chcę spędzić emeryturę w tym kraju'. Odpowiedziałem: 'Spędziłeś tu kiedyś zimę?'. Facet powiedział, że tak, ale to nie ma nic wspólnego z pogodą. Zapytałem: 'No to o co chodzi?'. Powiedział: 'O ludzi'" - opowiada mi Landy. Moje spotkanie z Landym przypomniało mi slogan na jednej z muzealnych koszulek, "Dublin: największa wioska w Europie". To prawda. Moje spacery zaprowadziły mnie z georgiańskich placów do europejskich centrali Facebooka i Google'a, ale ulice zawsze wydają mi się tak znajome i nakładające się na siebie, jak linie na mojej dłoni. W tym mieście żyje około 1,3 miliona ludzi, ale zawsze spotykam kogoś, kogo znam. Stało się tak również przed spotkaniem z Landym. Idąc od dworca kolejowego w kierunku miasta trasą, którą pokonywałem tysiące razy, wpadłem na kolegę. Był radosny, idąc pewnym krokiem ze skórzaną torbą przewieszoną przez różową koszulkę, w pomarańczowych trampkach i szortach w kolorze khaki. "Reszta jest w Kehoes, jeśli chcesz wpaść na piwko" - powiedział. Była 16:30 w środę. Kusiło mnie to. Dawniej nie zastanawiałabym się nad tym dwa razy. Kehoes, zatłoczone miejsce pełne loży, barów i salonów upchanych w wiktoriańskim domu, to królicza nora. Wejdź do niej i nigdy nie wiadomo, kiedy wyjdziesz. Ale miałem pracę do wykonania. "Sorry" - powiedziałem odmawiając. "You're grand" - odpowiedział. Grand. Kwintesencja naszych wypowiedzi. Poszedłem dalej, zastanawiając się nad plastycznością irlandzkiej angielszczyzny. W Irlandii 'sorry' może oznaczać "Przepraszam, chciałbym przejść/muszę wyjść", "Czy mogę prosić o uwagę"i rzadko oznacza faktyczne przeprosiny. 'Grand' z kolei oznacza "OK", "Nieźle" lub "Nie ma sprawy" (nie znaczy wcale "wielki" lub "wspaniały"). Nie jesteśmy tutaj bezpośredni. Ani dosłowni. Dyskutujemy wokół tematów, a nie o nich samych. Komplementy wprawiają nas w zakłopotanie. Uwielbiamy okazjonalną, druzgocącą krytykę ("ona jest grubokoścista"). Kierujemy angielskim, jakbyśmy go ukradli. Mamy standardowe dublińskie powitanie: "What's the story?" (Co u ciebie słychać?). Nie musisz na nie odpowiadać. Możesz je odwrócić: "Not much. Story with you?" (Niewiele. A u ciebie?). Albo możesz zacząć opowiadać: "Poczekaj, aż ci powiem...". Często skracane do jednego słowa: "Story?", przywołuje na myśl literackie konotacje miasta, ale także swobodną, spontaniczną kreatywność, która ożywia dobrą rozmowę. Jest też irlandzkie słowo, seoraí, które opisuje "ozdobne i stylowe dodatkowe detale w opowiadaniu historii". Tak tłumaczy je Daracha Ó Séaghdha, autor "Motherfoclóir: Dispatches From a Not So Dead Language". Te detale są przyczyną tego, że "dwie osoby opowiadają historię, ale jedna opowiada ją lepiej". Czy to ja, czy Leopold Bloom, kocham to poczucie zwykłego ludzkiego wędrowania po tym mieście, ten śliski język, te drobne pauzy, to poczucie, że każde spotkanie może rozpocząć krótką historię. Podczas zamknięcia, tęskniłem za tym. Dublin: historia toczy się dalej Dublin to miasto wędrówek. Podczas poprzedniego spaceru zwiedziłem historyczną dzielnicę robotniczą The Liberties. Mijałem puby i kościoły katolickie oraz ulicznych sprzedawców sprzedających towar z wózków dziecięcych. Z hipsterskiej kawiarni wydobywał się zapach kawy. W odrestaurowanej destylarni whiskey Teeling Whiskey Distillery, beczki zostały oznaczone hashtagami, miedziane kadzie lśniły jak egzotyczne owoce. W jej kawiarni siedział obok mnie robotnik budowlany z założonymi białymi słuchawkami i książką na kolanach. Poduszka między nami była ozdobiona parafrazą z Joyce'a: "Delikatna muzyka whiskey wpadająca w szklaneczkę - przyjemny przerywnik". Przez jakiś czas wędrowałem wirtualnie. Ale kiedy już wróciłem, wiedziałem gdzie pójść. Kilka tygodni po tym przypadkowym spotkaniu na South Anne Street, wcisnąłem się przez boczne drzwi do Kehoes. W barze na górze trwało wspólne śpiewanie. Drewno było podniszczone, tapety wytarte, a przesuwne okna wpuszczały chłodne powietrze z ulicy. Moi znajomi już tam byli i stukali się szklankami. "How'ya, ya bollix!" (ang. "Jak tam, frajerze?") - powiedział jeden z nich. Uśmiechnąłem się, czując skok endorfin. Nikt nie przepraszał, wszystko było dobrze, zaczęło się nabijanie z siebie, a my cofaliśmy się do dawnych lat. Pomyślałem, że tak, w takich chwilach jak ta, Dublin może być po prostu epickim miastem, jakie przedstawił nam Joyce. W przyszłości, będę cyniczny. Wszyscy będziemy. Ale w tej chwili i w chwilach wolności, Dublin i jego historie wydają się być czymś więcej niż tylko miejscem. To stan umysłu. Źródło: NationalGeographic.com: What’s the secret behind Dublin’s storytelling magic?
Dublin i Bristol - couchsurfing: Piwo z porzeczkami
Plan był prosty, prawie doskonały. Cztery tanie loty w trzy dni, by zobaczyć dwa miasta. Za to jakie!
Są miasta, w których każdy pobyt, nieważne, ile by trwał, będzie za krótki. Bristol zdecydowanie do nich należy. Trudno, my mamy tylko jeden dzień (przyleciałyśmy tanimi liniami z Warszawy, jedziemy do Dublina, by stamtąd wrócić do Polski przez Oslo). W Bristolu chcemy poczuć klimat starego angielskiego miasta. Nie tak zatłoczonego i brudnego jak Londyn, ale z typowymi dla niego piętrowymi autobusami, taksówkami (tu niebieskimi), wąskimi domkami, a przede wszystkim tłumami Anglików, którzy na widok słońca jak na komendę wskakują w szorty (jest 17 stopni!) i zalegają w parkach. Zaczynamy od typowego English breakfast, czyli jajek, bekonu, kiełbasek, parówek, tostów i fasolki w sosie pomidorowym. Uwaga! Tylko dla głodomorów niemających problemów z trawieniem. Wybieramy jedną z małych kafejek poza ścisłym centrum. I jesteśmy raczeni historią o przodku marynarzu i jego szmuglerskich wyczynach. Więcej takich historii w restauracji The Hole in the Wall przypominającej o przemytniczej przeszłości okolicy. Wszystkie niemal atrakcje Bristolu są w zasięgu ręki, a dokładniej nóg. Bez pośpiechu można przejść się po Queen Square, dizajnerskim Pero’s Bridge, nabrzeżem rzeki Avon, zahaczyć o informację turystyczną i udać się do katedry, aby odpocząć w cieniu budynku, którego historia sięga XII w. A przynajmniej spróbować odpocząć, jeśli nie przeszkadzają nam krzyki dzieci grających w piłkę przy ścianie świątyni. Na relaks lepiej się więc wybrać do Castle Park, oglądając przy okazji ruiny kościoła św. Piotra zbombardowanego, podobnie jak większość miasta, podczas II wojny światowej. Budynek nie został odbudowany, stając się pomnikiem tragicznych wydarzeń. Stąd już krok do Broadmead, dzielnicy zakupowej. Uwaga, można stracić dużo czasu i jeszcze więcej pieniędzy! Jeśli nie utknęliśmy na dobre w galeriach, łapiemy autobus do Clifton, a stąd spacerem do najpiękniejszego miejsca w mieście – Clifton Suspension Bridge. Wysoki na 75 m most z drugiej połowy XIX w. malowniczo łączy dwa strome brzegi rzeki Avon. Zapiera dech w piersiach, zwłaszcza gdy widać zapaleńców wspinających się po pionowej ścianie klifu. Rada: w całym Bristolu nie ma skrytek na bagaże, warto znaleźć więc wcześniej „coucha”, u którego zostawimy walizki, inaczej czeka nas zwiedzanie na ślimaka – wszystko ze sobą. Wnioski: wbrew ludowym opowieściom o deszczowej Anglii okulary przeciwsłoneczne się przydają. Do nabycia w Primark za 1 funta. Koszt pobytu w Bristolu: 200 zł. (Fot. FPM) Dublin calling Wystarczy pierwszy widok z okna autobusu na przedmieściach miasta i już rozumiesz, co znaczy „Kocham cię jak Irlandię”. A Dublin bez wątpienia jest miejscem, które zostawia cię z niedosytem i chęcią powrotu. Na początek tradycja dnia poprzedniego, czyli śniadanie, wersja irlandzka. Już bardziej zbliżona do naszych norm – kanapki na ciepło z warzywami, tosty albo bajgle. Ale jest i miejscowy akcent – na każdym talerzu ląduje też sterta chipsów. Jak się szybko orientujemy, chipsy/frytki/zapiekane ziemniaki dodawane są do każdego dania kuchni irlandzkiej. Irlandia ma bogatą i długą historię, którą jednak można streścić w trzy minuty. Do perfekcji opanowali to przewodnicy SANDEMANs New Europe, którzy oprowadzają po Dublinie za darmo. Wycieczki ruszają codziennie o 11 i 14, oferując trzy godziny pasjonującej podróży po najciekawszych punktach miasta: City Hall, Dublin Castle, Christ Church ze zmumifikowanym kotem i szczurem do obejrzenia w podziemiach (tzw. dubliński Tom&Jerry), Temple Bar i pomnik Ofiar Głodu. Spacer kończymy na kampusie Trinity College. Dołączamy do tłumu studentów zalegającym wokół boiska do krykieta, gdzie właśnie rozgrywa się mecz. Nawet nie próbujemy zrozumieć zasad – gra, w której jedna osoba rzuca, druga odbija, a jakieś dziesięć wokół nie robi nic, chyba jest poza wyobraźnią kontynentalnych Europejczyków. Prosto ze źródła Obowiązkowym punktem zwiedzania Dublina jest browar Guinnessa. Nie należy wierzyć stronie internetowej, że zwiedzanie trwa godzinę. Trzeba przeznaczyć co najmniej dwie, bo warto. Na wszystkich czeka nagroda – piwo wliczone w cenę biletu. Niestety bez soku porzeczkowego, więc zaraz po wyjściu kierujemy swoje kroki do jednego z licznych barów w okolicy. Tam zagaduje nas jeden ze stałych bywalców. Small talk przeradza się w trzygodzinną rozmowę okraszoną kilkoma guinnessami. Budżet alkoholowy dramatycznie się kurczy, ale lekcja historii, kultury i irlandzkiej mentalności prosto ze źródła – bezcenna. Scenariusz na wieczór następnego dnia jest oczywisty. Ale najpierw trochę ruchu na świeżym powietrzu. Po około półgodzinnej jeździe kolejką docieramy do Howth, jednego z kilku miejsc na przedmieściach Dublina, gdzie można podziwiać klify malowniczo opadające do morza. Pogoda robi się coraz bardziej irlandzka – silny wiatr i złowrogie ciemne chmury na horyzoncie skutecznie skracają nasz spacer. Pora wrócić do miasta i zacząć świętować z dublińczykami początek weekendu. Gorączkę piątkowej nocy zaczynamy w... kościele. Kto by pomyślał, że w katolickiej Irlandii można wypić w nawie głównej, a zatańczyć w podziemiach, tuż pod dawnym ołtarzem. Poprzestajemy na jednym piwie, odstraszeni cenami, które nie grzeszą konkurencyjnością. Zaliczając kolejne punkty na trasie naszego clubbingu, omijamy szerokim łukiem okolice Temple Bar – opanowane przez turystów zatraciły irlandzkość, windując jednocześnie ceny złotego trunku. Zamiast tego przechadzamy się Essex Quay na brzegu rzeki Liffey, od czasu do czasu zahaczając o bary przyciągające ciekawym wystrojem, muzyką i mało turystycznym towarzystwem. Na końcu docieramy do MESSrs Maguire. Widok baru przyprawia o zawrót głowy – nie z powodu wypitego już alkoholu, ale ogromnego wyboru piw, jakie oferuje, wiele z nich własnej produkcji. Tutaj zdecydowanie trzeba zostać na dłużej. I starać się nie myśleć o tym, że następnego dnia o 6 rano jest lot przez Oslo (tylko 40 min na przesiadkę!) do Warszawy. Rada: planując wydatki, nie zapomnij o specjalnym budżecie na alkohol – nawet jeśli nie jesteś wielkim fanem piwa ani whisky. W końcu jedziesz poznać kraj i wszystko co w nim najlepsze. Wnioski: rdzenni mieszkańcy są bardzo łatwo rozpoznawalni i to nie po rudych włosach. Po pierwsze – nie rozróżniają światła czerwonego i zielonego dla pieszych. Zasada jest prosta – jeśli nic nie jedzie, to przechodzisz. W przeciwnym wypadku możesz nawet zostać zatrzymany przez policjanta zaniepokojonego tym, że stoisz. Po drugie – deszcz jest zjawiskiem powszechnie ignorowanym. Gdy zaczyna padać, dzieci nie przestają się bawić na placu, a dorośli nie przyspieszają kroku. Koszt pobytu w Dublinie: ok. 450–500 zł, w zależności od tego, jak bardzo uzależnisz się od guinnessa z sokiem porzeczkowym. Romantyczne klify Howth niedaleko Dublina. (Fot. FPM) Warto wiedzieć: Agnieszka Szulakowska - analityk rynku telekomunikacyjnego, mieszka w Warszawie, pochodzi z Tarnobrzega Agnieszka Szulakowska (Fot. Archiwum prywatne) Wybrałam to miejsce bo: Chciałam się napić prawdziwie irlandzkiego guinnessa z prawdziwie irlandzkim Irlandczykiem Moja podróż jest wyjątkowa bo: Się udała! Wszystko według planu Mój patent: Couchsurfing, promocje lotnicze, sprawdzona ekipa, dużo cierpliwości i jeszcze więcej energii. A przede wszystkim podejście „jestem w podróży, nie na wczasach”.
„Bronię klaskania w samolocie”. Jakub Porada o podróżowaniu i swojej książce [WYWIAD]
Przyszła „Pora na Europę”. Jakub Porada opisuje w niej 10 bliskich, ale wyjątkowych miejsc. Zachęca, żeby zajrzeć tuż za miedzę – na Słowację, Węgry, do Niemiec. Rusza też nieco dalej do Barcelony, Rzymu, Sztokholmu. I skutecznie obala mity na temat podróżowania.
Dalekie czy bliskie? Które podróże są lepsze? Jakub Porada: A co jest lepsze bigos czy sushi? Każde danie może być smaczne, jeśli się je dobrze przyrządzi. Podobnie jest z podróżami. Trzeba tylko „włączyć szperacz”. Na czym polega „włączanie szperacza”? Posługuję się tym określeniem w swojej książce, w obiegu funkcjonuje natomiast takie pojęcie jak „uważność”. Mówiąc krótko: chodzi o to, by dociekać, chłonąć świat wszystkimi zmysłami. Dzięki temu nawet na słowackiej prowincji znajdujesz atrakcje. Wszędzie. Nie chodzi o geografię, ale o to, by myślowo wyrwać się z kieratu sopocko-zakopiańskiego. Wcale nie trzeba jechać daleko, ale z innym spojrzeniem. Zastanawiać się, dlaczego jest tak a nie inaczej, np. dlaczego kobiety w Anglii upijają się tak bardzo (przysięgam, nigdzie nie widziałem tak pijanych kobiet). Nie wystarczy pojechać i odhaczyć. Przed podróżą trzeba się porządnie naczytać. Dlatego za każdym razem przygotowuję się jak student do egzaminu. Czyli? Wszystko zaczyna się od biletu, który zazwyczaj kupuję w dużej promocji. Następnie śledzę grupy dyskusyjne. Pod zebrane informacje układam plan. Zazwyczaj wyjeżdżam na 2-3 dni i próbuję w tym czasie zrobić coś dla ciała i dla duszy. Jest więc czas na muzeum i na zakupy. Często rzucam hasło na swoim Facebooku, okazuje się, że ludzie polecają rzeczy, na które pewnie nigdy bym nie trafił. Takim strzałem w dziesiątkę była knajpa w Pradze, w której znajdują się… 4 km torów. Jeżdżą po nich małe pociągi i rozwożą piwo. Genialne! Następnie wrzuciłem zdjęcia ze swojej wizyty, które ktoś skomentował, a ja w ten sposób dowiedziałem się, że w Gliwicach jest podobna knajpa. Z jednej rzeczy wynika kolejna. Często wracasz z podróży i biegniesz na dyżur do telewizji albo odwrotnie. Jak udaje ci się to połączyć? To prawda, często kończę pracę o 22. Ale przecież w autobusie czy samolocie można spać, czytać książki, oglądać filmy, w samochodzie można posłuchać płyt albo przerobić kurs językowy. Podróże to czas nieutracony. Kiedy człowiek działa na pełnych obrotach, potem lepiej śpi. A do pracy wraca z nową energią. To jest naukowo udowodnione, że najbardziej męczące jest nicnierobienie. Zapracowanym polecasz właśnie citybreaki. Co to właściwie jest? Chciałbym powiedzieć „wyjazd weekendowy”, ale ja często wyjeżdżam w środku tygodnia. To krótki wypad, którego zakres geograficzny wyznacza zazwyczaj siatka połączeń tanich linii lotniczych. Mniej więcej od Oslo do Belgradu, od Maroka do Gruzji. Jedną z twoich metod jest posługiwanie się językiem kraju, do którego jedziesz. W czasie moich podróży obowiązuje zakaz używania angielskiego (chyba że jadę do Anglii). Zainspirowali mnie do tego egipscy pracownicy hoteli. A dokładnie ich „Ćeść, jak śe maś”. Postanowiłem ich zaskoczyć i odpowiadać w ich języku.Zawsze przygotowuję zestaw słów: „gdzie”, „kiedy”, „dzień dobry” i „do widzenia”, „proszę”, „przepraszam” . Dzięki temu mogę zbudować podstawowe zdanie. A wierzcie mi, posługiwanie się językiem kraju, do którego jedziemy, to też zachęta, żeby nam pomóc. Ale nie zawsze wszystko idzie po twojej myśli. Zdarzyło mi się zagapić i użyć w Czechach słowa „szukać” (zakazane! to wulgarne określenie czynności seksualnej). Zapytałem kiedyś przypadkową kobietę „Gdzie jest sklep?”, a ona była kompletnie zmieszana. Nic dziwnego, „sklep” to czesku „piwnica”. Facet w obcym mieście szukający piwnicy?! No właśnie. Daję sobie prawo do pomyłek. Nie startuje na stanowisko w dyplomacji. Sprawia mi przyjemność, kiedy zadam pytanie w danym języku i otrzymam w nim odpowiedź. Z niecierpliwością czekałam na rozdział o Węgrzech, żeby zobaczyć jak sobie poradzisz. W Hajduszoboszló wszędzie widziałem tabliczki z napisem „kutya harap”, nasze „Uwaga, zły pies”, ale do końca nie wiedziałem które słowo jest które. I tłumaczyłem sobie, że „kutya” to musi być pies, a harap? To pewnie tak, że on może harapnąć, czyli ugryźć. A ponieważ węgierski jest jak melodia kosmosu, bywało zabawnie. Masz do tego zdrowy dystans. Jako facet powoli dobiegający pięćdziesiątki mam poczucie, że każda wiedza się do czegoś przydaje. Pracowałem w Anglii na zmywaku, wypożyczałem kasety, występowałem w teatrze. Te doświadczenia przydały mi się w najdziwniejszych momentach. Podobnie jest z językami. Nie ma języków niepotrzebnych. Pochwała różnorodności. Zawsze będę jej bronił. Tak jak klaskania w samolocie. Klaszczmy! Nieklaskanie jest chęcią wtopienia się. „Jestem tak bardzo europejski. Nie będę robił sobie obciachu”. Nieprawda. Przecież to, co najbardziej doceniamy w innych krajach, to jest ich oryginalność. Gdzieś kiedyś wyczytałem, że w Tokio w czasie deszczu policjanci rozdają parasole. Co pomyślałem? Jak świetnie! I teraz wyobraźmy sobie sytuację odwrotną. Japończyk ląduje na lotnisku Chopina, później wraca do swojego kraju i mówi – „Stary, wyobraź sobie, że w Polsce, jak ląduje samolot to wszyscy biją brawo”. To jest cecha wyróżniająca. Pozytywnie. Nie wstydźmy się tego. Pora na Europę to nie jest typowy przewodnik. Nazywam go przewodnikiem osobistym, bo osobisty był dobór miejsc i atrakcji. W końcu nie da się wszystkiego zobaczyć. Ta książka ma też wyjątkową konstrukcję. Są twoje doświadczenia i jest część praktyczna. To ułatwienie dla wzrokowców i dla tych, którzy zabiorą książkę w podróż. Na końcu każdego rozdziału przygotowałem krótkie podsumowanie, jest tu cennik (zbieram paragony z każdej knajpy), w punktach podpowiadam, co można zwiedzić za darmo, co warto zobaczyć a czego nie. Jest też wersja dla podróżniczych prymusów i dla luzaków . To znaczy? Nie dyskryminuję tzw. niedzielnych turystów. Słyszałem kiedyś w radiu taką historię: dziewczyna pojechała na zorganizowaną wycieczkę do Wietnamu. Na miejscu spotkała chłopaka, który przez Wietnam jechał rowerem. Pokłócili się. Poszło o to, kto więcej zobaczył, kto jest prawdziwym podróżnikiem. Podobne zachowania obserwuję na forach internetowych. Ludzie wartościują swoje doświadczenia, a to prowadzi do kompleksów i frustracji. Nie gubmy radości z podróżowania! A Ty jak ją odkryłeś? Po wielu latach pracy w dużej korporacji potrzebowałem zmiany. To się zwykle tak zaczyna. Przypadkiem natknąłem się na artykuł, który coś we mnie poruszył. Okazało się że jego autorem jest człowiek, który podróżuje w sposób niebanalny. Potrafi polecieć z jednego polskiego miasta do drugiego i przy okazji zahaczyć o zagranicę. Za 6 zł z Wrocławia do Gdańska przez Oslo? Proszę bardzo! Impuls był tak silny, że postanowiłem się z nim skontaktować. To on pomógł mi kupić pierwsze tanie bilety do Londynu. Ja złapałem bakcyla i rozlatałem się. Może dla kogoś takim impulsem będzie twoja książka. Chciałbym. Z Jakubem Poradą rozmawiała Hanna Gadomska.
Paryż, Rzym i inne popularne wśród par kierunki - ile kosztują w miesiącu zakochanych?
Naturalnie zakochani wybierają Paryż i Rzym. Dużą popularnością cieszą się także mniej oczywiste kierunki, jak chociażby Dublin czy Amsterdam – wynika z raportu wyszukiwarki lotów Skyskanner. Przed zakupem biletów lotniczych warto sprawdzić, czy w pobliżu wybranego miasta nie znajduje się inne, mniejsze lotnisko. Wybierając je jako cel podróży, często jesteśmy w stanie zaoszczędzić. Okazyjną ofertę na bilety lotnicze, jak i na pokój w hotelu czy samochód do wynajęcia szukamy właśnie przy pomocy Skyscanner. Ile kosztuje weekendowy wypad do tych miejsc? Paryż Choć stolica Francji postrzegana jest jako miasto miłości i zakochanych, to mówi się o niej jako o mieście świateł. Niezależnie od nazewnictwa, pary mają w tym mieście moc atrakcji do wyboru. Od romantycznych spacerów po dzielnicy łacińskiej, przez wspięcie się na wzgórze Montmartre, aż do symbolicznego zawieszenia kłódeczki na moście artystów. Pary mogą zakończyć dzień przy ulubionym poczęstunku w jednej z setek mniejszych lub większych kafejek i restauracji. Jedno jest pewne – walentynki w Paryżu to świetny wybór. Za bilet lotniczy do Paryża - na lotnisko Charlesa de Gaulle’a - dla jednej osoby zapłacimy 722 złote (wylot z Katowic), 749 złotych (wylot z Krakowa) lub 843 złote (wylot z Warszawy). Za dwie doby hotelowe (13.02-15.02.2015) w trzygwiazdkowym hotelu w Paryżu zapłacimy od 425 złotych wzwyż. Londyn Drugie najbardziej popularne miasto wśród osób podróżujących na walentynki, może kojarzyć się z angielską pogodą, ale zakochani będą mieli w nim co robić. Zobaczyć można między innymi miejsca znane z filmów (w tym znanych komedii romantycznych), przespacerować się po jednym z wielu parków i przysiąść na słynnym Trafalgar Square. Wieczorem można zawitać do klubów muzycznych, zajrzeć do pubu, czy zamówić jedzenie w dobrej restauracji. Za bilet lotniczy do Londynu - na lotnisko Heathrow - zapłacimy 876 złotych (wylot z Warszawy), 884 złote (wylot z Gdańska) lub 918 złotych (wylot z Poznania). Za dwie doby hotelowe (13.02-15.02.2015) w trzygwiazdkowym hotelu w Londynie zapłacimy od 570 złotych wzwyż. Amsterdam Lot do Holandii to propozycja dla bardziej odważnych par. Weekendową wyprawę można zacząć od Placu Dam, wokół którego znajdziemy Pałac Królewski i gabinet figur woskowych – Madame Tussaud. Wieczorem można się natomiast udać do słynnej Dzielnicy Czerwonych Latarni albo zajrzeć do muzeum seksu. Zapominać nie można także o kanałach. W Amsterdamie jest ich ponad sześćset i pływają po nich statki oferujące rejsy turystyczne. Za bilet lotniczy do Amsterdamu – na lotnisko Schiphol – zapłacimy 692 złote (wylot z Warszawy), 753 złote (wylot z Gdańska) lub 779 złotych (wylot z Katowic). Za dwie doby hotelowe (13.02-15.02.2015) w trzygwiazdkowym hotelu w Amsterdamie zapłacimy od 491 złotych wzwyż. Dublin Stolica Irlandii jednym z najbardziej popularnych miejsc wśród zakochanych? Ten wybór może zaskakiwać. W tym mieście możemy jednak pospacerować w Phoenix Park, prawdopodobnie największym parku miejskim Europy. Wielbiciele kultury powinni natomiast odwiedzić Trinity College, mury którego opuszczali między innymi Oscar Wilde i Samuel Beckett. Wieczorem zaś, zakochane pary kusić będzie blisko 700 pubów, w których bawić można się do późnych godzin nocnych. Za bilet lotniczy do Dublina zapłacimy 494 złote (wylot z Gdańska), 597 złotych (wylot z Warszawy) lub 598 złotych (wylot z Wrocławia). Za dwie doby hotelowe (13.02-15.02.2015) w trzygwiazdkowym hotelu w Dublinie zapłacimy od 677 złotych wzwyż. Rzym Miasto namiętności i kochanków jest naturalnym wyborem dla par planujących wspólny wyjazd na walentynki. Wśród wielu atrakcji Rzymu znajdziemy słynną fontannę di Trevi, uwiecznioną przez Federico Felliniego w filmie La Dolce Vita. Przejść można się również na Piazza di Spagna, na którym znajdują się najszersze i najdłuższe schody w Europie (Schody Hiszpańskie). Tymczasem kawiarnię Caffe Greco odwiedzać miał sam Casanova. Inną atrakcją, na którą można się skusić w Rzymie, jest chociażby romantyczny rejs po Tybrze. I jedzenie, nie zapominajmy o fantastycznej włoskiej kuchni. Za bilet lotniczy do Rzymu – na lotnisko Fiumicino – zapłacimy 617 złotych (wylot z Warszawy) lub 985 złotych (wylot z Krakowa lub Gdańska). Za dwie doby hotelowe (13.02-15.02.2015) w trzygwiazdkowym hotelu w Rzymie zapłacimy od 238 złotych wzwyż. A dla tych, którzy nie mogą znaleźć towarzystwa na dzień św. Walentego lista siedmiu najlepszych miejsc na świecie dla singli: http://www.skyscanner.pl/wiadomosci/7-miejsc-na-swiecie-najlepszych-dla-singli
Sankt Anton, nie tracąc tyrolskiego uroku małego miasteczka i alpejskiej wioski, jest zarazem zimowym kombinatem rozrywki, górską wytwórnią adrenaliny. Testy na umiejętności i odwagę przechodzą tu naprawdę doświadczeni narciarze, a poziom testosteronu przypadający na metr kwadratowy zdaje się być wprost proporcjonalny do wysokości nad poziomem morza. I choć szkółka narciarska w St. Anton – Arlberg Ski School, założona w 1921 r. – cieszy się najdłuższą tradycją w Europie, nie jest to miejsce godne polecenia początkującym. Wiele tras oznaczonych kolorem czerwonym, czyli o średniej trudności, gdzie indziej (może poza Val d’Isere) uznano by za trasy czarne, czyli trudne, a nieliczne trasy niebieskie, po których zwykle pędzą na jajo tzw. kapelusze, czyli narciarze z umiejętnościami pozostającymi daleko w tyle za ich prędkością, tam mogą okazać się wyzwaniem. Szczególnie jednak uważać należy na szlaki narciarskie – trasy nieprzygotowane, których trudność czasem należało by oznaczyć kolorem idealnie czarnym, gdyby taki istniał. To m.in. z ich powodu dla tych, którzy posiedli stosowne umiejętności, jest St. Anton ziemią obiecaną, mekką, siódmym niebem i Shangri La i czym tam jeszcze.
Spis treści grudzień / styczeń 2006 RPA. Historia i przyroda czyni z RPA prawdziwy subkontynent, oddzielony od Afryki zwrotnikowej tysiącami kilometrów pustyni Kalahari. Toruń. Starodawne, tajemnicze miasto przyciąga miłośników średniowiecznych klimatów. Tykocin. Niegdyś gród obronny i warownia, Tykocin ma jednak klimat, który pozwolił Agnieszce Osieckiej nazwać go miasteczkiem bajeczką. Portugalia. Estremadura, wyżynna kraina między Tagiem i Atlantykiem, była miłością królów, kupców i artystów. Dziś rozkochuje w sobie turystów. Środkowy Ren. W malowniczych miasteczkach nad Renem i Mozelą, które otaczają zielone winnice, a strzegą zamki, romantyczne legendy wydają się całkiem realne. Papua-Nowa Gwinea. Relacja z turystycznej wyprawy rzeką Sepik w głąb wyspy Nowa Gwinea brzmi jak ciąg dalszy podróży Marlowa do „Jądra ciemności”. Wenezuela. Tepui – sześciany gór o pionowych zboczach i płaskich szczytach – wyrastają ku niebu na terenie Parku Narodowego Canaima. Indiańscy przewodnicy powiodą nas na wyprawę, gdzie można poczuć pierwotną siłę Ziemi. Czekolada. Ojczyzną czekoladowego napoju jest Ameryka Środkowa, gdzie już 3 tys. lat temu raczyli się nią Olmekowie. Jaką drogę musiały przebyć ziarna kakaowca, by z gorzkiego napoju zamienić się w jedwabistą słodycz? Lis polarny. W prostym systemie arktycznym pełni rolę małego drapieżnika, padlinożercy i śmieciojada. Prowadzi bardzo aktywny tryb życia nawet przy mrozie dochodzącym do 40 stopni. Anna Czerwińska. Zdobywczyni Korony Ziemi opowiada o swojej wyprawie na Makalu i planach na przyszły sezon. |Zima 2007. 20 propozycji dla narciarzy: Włochy: Alta Badia. Livigno. Val di Fassa. Maso Corto. Predazzo. Szwajcaria:Zermatt. Verbier. Austria: Sankt Anton. Lech i pobliskie Zürs. Villach. Hintertux. Stubai Francja:Val Thorens Polska: Słoneczna Dolina. Sztumskie Pole. Podhale. Słowacja: Wielka Racza Świat:Dubaj, Iran i Maroko Ponadto:Snowboard. Kuchnia Ski - toury. Poradnik travelera: Kupujemy narty – jak wybrać sprzęt dla siebie.
Jedyne duże miasto na Zielonej Wyspie potrafi zauroczyć.
W ciągu dnia Molly sprzedawała ryby i małże, a nocami, jak twierdzą legendy, dorabiała sobie jako panienka lekkich obyczajów. Czyli pracowała na dwie zmiany. Stojąc w nocy na lotnisku w Dublinie, przypomniałem sobie XIX-wieczny tekst piosenki o Molly Malone. Autobus podjechał (7 euro za osobę). Z Asią wpakowaliśmy nasze plecaki do bagażnika. Usiedliśmy. Ale ja nie mogłem się pozbyć myśli o Molly. Co takiego było w tej kobiecie, że piosenka o niej stała się nieoficjalnym hymnem Dublina? Jej biust? To, że miała zawsze świeże małże? Jej świetne filety z morszczuka? Jej słowiczy głos, budzący mieszczan o poranku? Ryby, ryby, ryyyby, świeże ryyyby, ryyby… Pomyślałem też, że Dublin to dziwne miasto. Miasto, które na swoich brukowanych uliczkach wykarmiło Jamesa Joyce’a (napisał książkę, której nikt nie rozumie), Jonathana Swifta (lubił rozmawiać z końmi), Williama Butlera Yeatsa (wierzył w elfy), Bernarda Shawa (wegetarianin), Oscara Wilde’a (poetę, który stwierdził: W życiu chodzi o to, by być trochę niemożliwym), a które, na dodatek, za swój symbol przyjęło pewną niepiśmienną prostytutkę. Autobus wyrzucił nas w pobliżu hotelu (dwójka za 33 euro). Mimo iż było już po północy, miasto ciągle żyło. Przez okna na ulice wdzierała się muzyka, stukanie szklanek i rozmowy. Stojący przed drzwiami pubów ludzie rozmawiali, śmiali się i palili. Ulica cichła tylko wtedy, gdy mijaliśmy jakiś pub z zamkniętymi oknami. Pomyślałem, że to dziwne. W Polsce zamykałem okna, by odgrodzić dom od hałasu z ulicy. Tutaj trzeba zamykać okna, by odgrodzić ulicę od hałasu z domów. W redakcji dostaliśmy proste zadanie – mieliśmy spędzić jak najciekawiej i jak najtaniej 48 godzin w Dublinie. Niestety, nikt nie wziął pod uwagę, że tutaj najtańsza polska zupka w proszku kosztuje blisko 1 euro, więc to „jak najtaniej” mogło nam sprawić pewien kłopot, szczególnie że na wyjazd dostaliśmy 100 euro. Tak jakby uważali, że można w weekend zjeść bez szkody dla zdrowia 100 zupek w proszku. Postanowiliśmy jednak spróbować. Kupiliśmy więc jednodniowy Dublin Pass (31 euro na głowę) dający darmowy wstęp do ponad 30 dublińskich muzeów i innych atrakcji. Potem zakupiliśmy 24-godziny bilet na zielone i dwupiętrowe autobusy CityTour (14 euro na głowę). Dzięki temu planowaliśmy przez cały dzień objeżdżać wszystkie ciekawe miejsca w Dublinie – i w ten sposób mogliśmy zwiedzić miasto w 48 godzin. Czyli zafundowaliśmy sobie Dublin Instant. Autobus kołysząc się jak łódź, przedzierał się w korku na O’Connell Street. Przed nami wbijała się w niebo bezsensowna metalowa Szpica. Pomnik za 5 mln euro, który na milenijne obchody zafundowało sobie miasto. Dzięki temu dublińczycy świętowali początek nowego tysiąclecia dwa razy. Pierwszy – razem z całym światem, a drugi raz w marcu 2003 r. – bo właśnie wtedy, z pewnym opóźnieniem, postawiono Milenijną Szpicę. Z boku, parę metrów od Szpicy, stał uśmiechając się James Joyce, za nim irlandzkie melodie grał na flecie brodaty Czech, a kilka metrów dalej, w polskim sklepie, jakiś Rosjanin sprzedawał polsko-chińskie zupki w proszku (od 90 centów do 1 euro). Autobus minął kolejne pomniki i przeciął rzekę Liffey. Wysiedliśmy na pierwszym przystanku i z tłumem turystów przecisnęliśmy się przez wąską bramę Trinity College. Chcieliśmy zobaczyć słynną Book of Kells – jeden z najpiękniej ilustrowanych średniowiecznych manuskryptów. Wchodząc do sali, gdzie przechowywano tę ewangelię, mieliśmy wrażenie, jakbyśmy wchodzili do środka Księgi. Na ścianach wisiały powiększone karty. Czterej ewangeliści pod postaciami zwierząt patrzyli na nas ze ścian, a kolorowe plecionki inicjałów, zwierzęta, drzewa Jozuego wyglądały w tym wszystkim jak dziwne, psychodeliczne tapety. Stojąc na tle tych tapet, zdaliśmy sobie sprawę, że ta księga jest jak dzisiejszy Dublin. Tak jak on, powstała w wyniku mieszania się kultur, języków i tradycji. Malowane „celtyckie” plecionki zdobiące strony ewangelii przybyły z dawnej Mezopotamii, zoomorficzne elementy zostały przyniesione do Irlandii przez Germanów i Piktów. A dziwnie wydłużone i wplątane we wzory postacie ludzkie przybyły z Bizancjum. Jednak w tym manuskrypcie te wszystkie symbole uzyskały nową jakość. Tak samo jak Dublin, ten ewangeliarz zasymilował, przetrawił i przetworzył stare symbole, zwyczaje i religie w coś nowego. Jedynego. Niepowtarzalnego… Zostawiając za sobą salę z Księgą, weszliśmy do Long Room. Do Biblioteki, z regałami uginającymi się pod ciężarem blisko 200 tys. starych książek, strzeżonych przez marmurowe popiersia ludzi, którzy nauczyli Europę myśleć – Sokratesa, Szekspira, Bacona, Swifta... Wyszliśmy z Trinity. Na chodniku klęczał ulicznymalarz i malował pastelami kopię jednego z obrazów Michała Anioła (1 euro). David pracował w tym miejscu od 20 lat. Od 20 lat był chodnikowym malarzem. Przez kilka tygodni był Michałem Aniołem, potem przez kilka tygodni Boschem albo Monetem. Czasami Pieterem Breughlem malującym Upadek Ikara. Ledwo widoczny Ikar wpadał do morza. I nikt tego nie zauważał. Patrząc na pochylone plecy Davida, myślałem, że jest on jak ci tybetańscy mnisi tygodniami wysypujący piaskowe mandale, żeby potem wrzucić je do wody. Zniszczyć. Jego sztuka istniała tylko przez chwilę, kiedy powstawała. Tylko wtedy miała sens. Jednocześnie David w swoich podartych dżinsach wcale nie wyglądał na kogoś, kto skończył na niewłaściwym końcu łańcucha dobroczynności. On był szczęśliwy, istniejąc poza tym wszystkim, co się działo ze światem. Był szczęśliwy z tych paru euro wsypywanych do starego koszyka. A ja, po raz pierwszy w życiu, chciałem zabrać do domu chodnikowe płyty. Już oczyma duszy mojej widziałem na swojej ścianie kilka oprawionych w złote ramy chodnikowych płyt. Parę metrów od Davida zobaczyłem moją Molly. Powabna ikona Dublina stała odwrócona plecami do Trinity. Jej długa suknia falowała na wietrze, a wózek z rybami i małżami wydawał się zatrzymany w ruchu. Podszedłem bliżej. Molly naprawdę miała piękny biust. Za ten biust trzymał ją jakiś polski turysta. I wtedy po raz pierwszy uwierzyłem, że Polacy potrafią się naprawdę zintegrować z dublińczykami. Z moją żoną Asią poszliśmy w kierunku, w którym wydawała się iść Molly. Grafton Street była pełna ludzi. Klauni wiążący długie baloniki w jamniki i kwiaty, muzycy, tancerze, mimowie i turyści. Na końcu ulicy był park z siedzącym na skale Oscarem Wilde’em. Pomyślałem, że taki pomnik może stać tylko w Dublinie – najsłynniejszy dubliński homoseksualista leżał na kamieniu i patrzył na niewielką figurkę młodej dziewczyny w ciąży, a za nią widział swój dawny dom, który został zajęty przez amerykański College. Na kolejnym przystanku, w pobliżu Christ Church Cathedral, zaszliśmy do sklepiku wciśniętego w róg domu. W oknach wisiały miecze, herbowe tarcze i kartka z informacją, że tutaj można znaleęć genezę swojego nazwiska (22 euro, geneza nazwiska i herb na czerpanym papierze). Pyrka nie było, a Kowalski i Nowak okazali się posiadaczami herbów. I jak to w Dublinie bywa, człowiekiem zajmującym się irlandzką genealogią okazał się Polak z Olsztyna. Wychodząc ze sklepiku, usłyszeliśmy koncert kościelnych dzwonów z Christ Church Cathedral – pierwszej chrześcijańskiej świątyni w Dublinie, zbudowanej w 1038 r. przez pierwszego chrześcijańskiego władcę wikingów. Weszliśmy do środka. Najpierw zobaczyliśmy turystów, sklepik z pamiątkami oferujący wyjątkowo stylowe fartuszki do kuchni, potem średniowieczne kafelki na podłodze, a później światła wpadające przez witraże. Gotyckie łuki po liposukcji z nietypową dla kamieni lekkością wspinały się na ściany, metalowa klatka z sercem patrona Dublina – św. Wawrzyńca – tkwiła w rogu kaplicy. Niedaleko niej, na parapecie, w szklanej skrzynce zmumifikowany kot gonił zmumifikowanego szczura. Zeszliśmy do podziemi. Katakumby poprzedzielane były grubymi słupami podpierającymi uginający się strop. Pod ścianami stały nagrobki, rzeźby. Znaleźliśmy się w sercu Dublina wikingów, którzy właśnie w tej okolicy w IX w. założyli Baile Atha Cliath – Miasto Przegrodzonego Brodu – czyli Dublin. To właśnie kilkadziesiąt metrów od tego miejsca archeolodzy odnaleęli największą w tej części Europy pozostałość po osadzie wikingów. A w chwilę po tym odkryciu, z typowym dla dublińczyków poczuciem humoru, na miejscu tych wykopalisk postawiono rządowy biurowiec. Możliwe też, że była to spóźniona zemsta dublińczyków na wikingach za to, że ci ich odkryli. Bo gdyby ich nie odkryli, dublińczycy żyliby sobie w spokoju. A tak są atrakcją turystyczną. Wyszliśmy z kościoła i mijając wbudowane w chodnik metalowe płyty z kopiami pamiątek po wikingach, zaszliśmy do dawnej siedziby synodu anglikańskiego Kościoła Irlandii – do dzisiejszej Dublini, czyli muzeum średniowiecznego Dublina. Niestety, tam okazało się, że średniowieczny Dublin nie był najlepszym miejscem do życia. Po godzinie, wjeżdżając do browarów Guinnessa, odbyliśmy podróż w czasie – z epoki wikingów do czasów Ziemi obiecanej. Ceglane wysokie ściany, brama, która kiedyś wypluwała setki spracowanych robotników pachnących chmielem. Niektórzy pociągali skręty. Inni zmęczeni wsiadali do autobusów. Niebo musiało być wtedy szare. Zacinał deszcz. A w tle słychać było Międzynarodówkę albo nuconą przez kogoś pieśń o Molly Malone. Dziś przed wejściem do browaru stał konny powóz. Pod napisem z nazwą browaru pozowało kilku turystów. Nie było robotników palących tani tytoń. Nie było Międzynarodówki, był tylko międzynarodowy tłum turystów. Taki XXI-wieczny odpowiednik Proletariusze wszystkich krajów łączcie się. Przy piwie. Weszliśmy do środka. Do szklanki guinnessa.Architekci tworząc Guinness Storehouse, wymyślili sobie, że całość będzie przypominała szklankę pełną guinnessa. Pintę obudowaną przez metalowe żebra browaru. Dzięki temu wszystko bardziej przypomina industrialne muzeum sztuki współczesnej niż browar. Metalowe wsporniki, sale wykładowe, sklepiki, wystawy, beczki, setki butelek po piwie i dziesiątki tablic pozwalających poznać jego historię. Wjechaliśmy do podniebnego baru, na szczyt szklanki. Tam, gdzie zbiera się biała pianka piwa. A pianka w guinnessie jest tak samo ważna jak piwo. Po nalaniu należy odczekać jakieś 2 minuty, aż piwo się ułoży, i dopiero potem trzeba dopełnić szklankę do końca. Dlatego nawet w puszkach i butelkach guinnessa jest w środku mała plastikowa kuleczka, która pozwala nalać piwo tak, aby była pianka. Usiedliśmy z darmowym piwem na tarasie widokowym browaru. Troszeczkę poniżej białej pianki dachu. Przez otaczające nas szyby, ścianki szklanki, widzieliśmy rozległą panoramę Dublina. Katedrę św. Patryka zbudowaną w miejscu, gdzie chrzcił w 450 roku nawróconych pogan i gdzie dziś można znaleźć pośmiertną maskę Jonathana Swifta i słynne drzwi z wybitą w nich dziurą, od których pochodzi powiedzenie „Dam sobie rękę uciąć”. Niestety, ze szczytu pinty piwa nie widzieliśmy posągu Sir Guinnessa, który pilnuje wejścia do katedry. Ale widzieliśmy dachy kamieniczek Temple Bar – centrum rozrywkowego, które jeszcze w XVIII w. słynęło z domów publicznych i podejrzanych spelunek, a dziś jest obowiązkowym punktem w programie każdej wycieczki do tego miasta. Widzieliśmy także Bedford Tower strzegącą wejścia do Du-blin Castle, gdzie zachwyciła nas sala św. Patryka z wiszącymi u powały sztandarami i z malowidłem Vincenta Valdrego przedstawiającym alegorię związków Brytanii z Irlandią. Widzieliśmy kolumnowe wejście do National Galery, gdzie szukaliśmy Caravaggia. Widzieliśmy obelisk Irlandczyka Wellingtona w Phoenix Park, który na pytanie, czy jest Irlandczykiem, odparł: Jeśli, ktoś się urodził w stajni, to nie znaczy, że jest koniem. Siedząca obok nas starsza kobieta zapytała: – Państwo Polacy? Bo my też… z Anglii. Teraz przyjechaliśmy na zwiedzanie Dublina, a potem do Polski. Na wesele krewnej… Bo w Polsce, proszę państwa, to są wesela. Nie to, co w Anglii czy tutaj. Tam to dopiero ludzie potrafią się bawić… Patrząc przez szybę, widzieliśmy kolejne miejsca, które odwiedziliśmy – Dublińskie Muzeum Pisarzy z biednym, ślepym misiem o zaszytych wargach i ze starym pianinem Joyce’a. Muzeum Narodowe z cudowną kolekcją złotych wyrobów z epoki brązu, zoo… Siedząc na szczycie szklanki piwa, zrozumieliśmy, że Dublin stał się dla nas kalejdoskopem. Widoki zlewały się w jedno. Kolorowe drzwi kamienic, pomalowane podobno po to, żeby wracający z pubu mężczyźni mogli nocą trafić do swoich domów. A nie do domów sąsiadek... Dwupiętrowe autobusy, które jak dziwne zwierzęta przeciskały się między kolorowymi kamienicami. I do tego rzeka Liffey, na której miały kiedyś pływać gondole – niestety, pomysł upadł, gdy jeden z rządzących nie potrafił rozwiązać problemu: „Czym będziemy karmić gondole zimą?”. Możliwe też, że na nasze przemyślenia miało wpływ darmowe piwo. Żeby poznać dobrze jakieś miejsce, trzeba je przejść piechotą, trzeba się powłóczyć bocznymi uliczkami. Trzeba przysiąść na chwilę na jakimś krawężniku lub kawałku chodnika i patrzeć. Chłonąć, smakować, słuchać…Zgodnie z tą filozofią postanowiliśmy wsiąść do autobusu i pojechać nad morze. Żeby zobaczyć dublińskie foki. Dwupiętrowa jedynka (1,4 euro, ale nie mieliśmy drobnych i maszyna do biletów nie wydała nam reszty, więc za bilety zapłaciliśmy po 2 euro) wywiozła nas pod dublińską elektrownię. Pod jej murami, swoje przyczepy kempingowe rozbili travelersi. Irlandzcy „wędrowcy”. Na poboczu, koło starych przyczep, w brązowych doniczkach rosły rachityczne kwiaty i leżały porozrzucane dziecięce zabawki. Z tyłu wbijały się w niebo kominy elektrowni. Wyszliśmy z pustego autobusu i wędrując wzdłuż plaży, weszliśmy na kamienny cypel niknący we mgle i w morzu. Zatoką Dublińską płynęły potężne statki. Czasami mgła rzedła i wtedy widać było za statkami przylądek Howth. Wiatr od morza niósł słony zapach i trudno było sobie wyobrazić, że w tym miejscu pracował kapitan William Blich (ten od buntu na „Bounty”). Trudno też było w tej mgle i w towarzystwie niewidocznych fok wyobrazić sobie, że dzięki kapitanowi to miejsce związane jest z tropikalną wyspą Pitcairn oraz z kokosowymi batonikami „Bounty”. Wyciągnąłem z kieszeni batonik i zacząłem go powoli gryźć, – miałem wrażenie, że zjadam historię i Dublin. Bez fok, ale z „Bounty” w żołądku podjechaliśmy na bazar w Blackrock – niewielki, wciśnięty między wąskie domy, antyki, używane ciuchy i markowe kremy z wyprzedaży po 1 euro. Asia stanęła przed pokojową lampą w kształcie seksownych, kobiecych nóżek, 40-woltowa żarówka słabo świeciła pod fioletową spódniczką. – Z Polski? Fajnie… Wy to macie dobrze, bo tu już nie ma dobrych bazarów… Wszystko przez tę Unię. – zaczepiła nas krępa sprzedawczyni – Kiedyś to były bazary. Mogłeś sobie kupić tanie ciuchy albo przegrane kasety z dobrą muzyką, ale teraz wszystkich stać na wszystko… tak panie… Unia i dobrobyt zabiły nasze bazary. Teraz to tylko sklepy i sklepy. A jak można kupować w takim markecie… Tam nie ma miejsca na ludzi… Tam są tylko przedmioty. Bez duszy. Bez historii. Chcecie tę lampę? Popatrzyliśmy na lampę – wyglądała jak pół baletnicy z paryskich klubów. Dolne pół. Choć, trzeba przyznać, bardzo atrakcyjne dolne pół. Z kokieteryjnie zsuniętą pończoszką. – Ma pani górę? – zapytała Asia. – Nie. Było tylko to. Wracaliśmy do Dublina z lampą pod pachą. Pod Trinity pomachał nam ręką David. Jego Michał Anioł dorobił się kolejnych fałd ubrania. Potem Davida zasłoniła nam amfibia i siedzący w niej tłum weekendowych wikingów w plastikowych hełmach. Plastikowe rogi, plastikowe złoto i prawdziwa amfibia z Viking Splash Tours. Pomyśleliśmy, że najwyższy czas zostać wikingami. Wsiedliśmy do amfibii (20 euro na głowę). W środku zrozumieliśmy, że ta wycieczka to jedyna możliwość, żeby bezkarnie pokrzyczeć sobie na ludzi – nasz kapitan, przewodnik, wódz – czyli facet z największym hełmem – kazał nam ciągle wznosić w górę zaciśnięte pieści i krzyczeć na przechodniów. I wtedy też zrozumiałem, że taki wiking nie miał łatwego życia – albo gwałty, rabunki i palenie wiosek, albo krzyczenie i wznoszenie pięści do góry – i na dodatek te uwierające głowę hełmy z rogami! Gdy już zdarliśmy sobie gardła, wjechaliśmy do rzeki. Przed nami widać było tylko samotnego łabędzia, stary statek wyciągnięty na brzeg i przytulony do wody budynek studia muzycznego zespołu U2. Za studiem widać było ściany domów pomazane graffiti przez fanów Bono – Bono jest większy od Chrystusa. Mijając studio U2, nasz przewodnik-wódz zaczął śpiewać piosenkę o Molly Malone. ¸abędę odleciał. Wtedy zrozumiałem, że nie mam szansy na palenie i gwałcenie. Ale jednocześnie zaczęło we mnie kiełkować podejrzenie, że wikingowie przybyli do Dublina, bo też poszukiwali Molly. Jej duch (według legend) ciągle wędruje po Dublinie wołając: „Ryby, ryby, ryyyby, ryyyby, świeże ryyyby, ryyyby…”. Amfibia wikingów wyrzuciła nas w pobliżu Temple Bar. Zbliżał się wieczór, cienie domów robiły się coraz dłuższe. Na placyku, pośrodku Temple zobaczyliśmy śpiewającego jakąś niezrozumiałą polską piosenkę Pana Witka z Atlantydy. Kultowa na polskim wybrzeżu i w Warszawie postać śpiewała na kultowym dublińskim Temple Bar. Byliśmy w domu. W knajpie na rogu zamówiliśmy po polsku dwa piwa (4,6 euro za pintę). Kiedy piliśmy, słuchając Pana Witka, nasza dwunożna lampa warowała przy stole jak wierny pies. Wylądowaliśmy na lotnisku Okęcie. Wpakowaliśmy się do autobusu. Po przejechaniu kilkunastu metrów autobus się zatrzymał. Po półgodzinie stojący obok mnie chłopak zadzwonił z komórki do domu. – Kochanie, stoję w autobusie na lotnisku… nie, nie przyjechałem autobusem… tak, samolotem… nie, wszystko dobrze… czuję się też dobrze… mam tylko prośbę… tak wiem, że zawsze mam jakąś prośbę. Ale włącz telewizor i zobacz, czy przypadkiem nie podłożyli jakieś bomby na lotnisku? Dzięki i zadzwoń potem do mnie… taak, też cię kocham… nie, nie strzelają do nas… NO TO W DROGĘ – DUBLIN • Dublin – stolica i największe miasto Irlandii (ok. 500 tys. mieszkańców), położone na wschodnim wybrzeżu Zielonej Wyspy, u ujścia rzeki Liffey. • Z Polski do Dublina latają bezpośrednio SkyEurope (z Krakowa – od ok. 130 zł w jedną stronę, 3 razy w tygodniu) oraz (z Warszawy) Ryanair, Aerlingus (cena biletu zależy od daty wylotu), a z linii regularnych – LOT (codziennie lub nawet 2 razy dziennie, bilet w dwie strony od ok. 500 zł). Ceny biletów z wszystkimi opłatami. Najlepiej przyjechać tu od kwietnia do czerwca – pogoda jest wówczas słoneczna, roślinność zielona, a turyści nie zalewają jeszcze wyspy. Za to latem wiele się dzieje, ponieważ w całym kraju organizowane są najprzeróżniejsze festiwale. Zimą jest szaro i ponuro – choć w pubach atmosfera bywa nad wyraz przytulna. • Autobus z lotniska – 7 euro, transport na miejscu – bilet jednodniowy 6 euro (w tym transport z miasta na lotnisko), City Tour – 14 euro, Dublin Pass – 31 euro, przejazd pojedynczy do 4 przystanków – 1 euro, powyżej zwykle 1,4 euro (Uwaga! w autobusach nie wydają reszty!). nfo-@sightseeing.ie www.dublinpass.ie • Na taksówki się nie macha – trzeba je wezwać telefonicznie lub wziąć z postoju. • Pokój w hostelu (dla dwóch osób) 33 euro/noc (do tego opłata za sejf w hostelu 2 euro). Dormitorium – od 12 euro/łóżko poza sezonem. Polecane noclegi: • Hotele – z droższych Castle Hotel (Great Denmark St, Dublin 1), z tańszych – dormitorium w Barnacles Temple Bar Mouse (19 Temple Bar, Temple Bar, Dublin 2) – od 15 euro. www.hostels-ireland.com • 10 bananów – 1 euro, pizza 4 euro/kawałek, śniadanie w pubie – od 5 euro, woda do picia – 1,8 euro/butelka 1,5 l, cola – 2 euro/butelka 2 l, kanapka w sklepie – 2 euro, obiad w pubie – 9 euro, piwo w pubie, oczywiście guinness, 4–5 euro, piwo polskie – od 2 euro. • Polecane restauracje: Bad Ass Cafe (Temple Bar) – pizza, Surma (na Camden Street) – jedzenie hinduskie, Talbot 101 (koło Szpicy) – dobre wegetariańskie jedzenie. • Polecane puby: cała Temple Bar, ale jeśli chcecie posłuchać muzyki, polecamy Oliver ST. John Gokarty na Temple. Jeśli palicie, jednym z nielicznych miejsc na Temple Bar, które ma stoliki na zewnątrz i gdzie można palić, jest Hard Rock Cafe. • Poza sezonem ceny w dormitorium już od 12 euro/noc. • Jeśli na lotnisko w Dublinie dotrzecie przed 22.45, możecie kupić bilet w automacie i pojechać autobusem miejskim do centrum miasta za 6 euro lub kupić bilet jednodniowy za 6 euro, 3-dniowy za 11 euro, 5-dniowy za 17,3 euro (w cenie jest transport na lotnisko). Po 22.45 z lotniska kursują tylko autobusy prywatne za 7 euro. • Można kupować owoce tylko na bazarze na Moore Street i żywić się jedynie polskimi zupkami (1 euro) w polskich sklepach, do tego kupować jedzenie w tanich supermarketach, a nie w knajpach. • Woda z kranu nadaje się do picia bez przegotowania czy uzdatniania. • Trzeba przygotować się na deszcz – w końcu masy wilgotnego powietrza znad Atlantyku muszą przesuwać się nad Irlandią. • Piwo w sklepie kosztuje od 1,75 do 2 euro za guinnessa w puszce lub butelce. Można też kupić w pubie polskie lub czeskie piwo – w niektórych pubach od 2 euro • Możecie zrezygnować z: udawania wikinga (zaoszczędzone 20 euro), z Dublin Pass (i wchodzić tylko tam, gdzie jest wejście za darmo), z Citytour i autobusów (i wszędzie chodzić piechotą). •Ambasada RP w Dublinie, 5 Ailesbury Road, Ballsbridge, Dublin 4, tel. (01) 283 08 55, faks (01) 269 83 09 (na wizytę trzeba się umówić). www.dublin.polemb.net