Topola Tekla to żywy pomnik historii i sztuki. Gdzie rośnie to niezwykłe drzewo?
Topola Tekla to coś więcej niż pomnik przyrody, którego wymiary budzą autentyczny respekt. To dzieło sztuki, które pobudza wyobraźnię jak żadne inne. Rośnie od około 100 lat. Widziała transformację Śląska, zmiany pokoleń i rozwój otaczającej ją wsi. Z lokalnego dużego drzewa stała się chronionym zabytkiem i ogólnopolską atrakcją, która wciąż żyje i kreuje nowe wspomnienia u turystów z całego kraju.
Spis treści: Drzewo zza oceanu Historia zapisana w słojach topoli Tekli Jak topola Tekla stała się jednym z najsłynniejszych drzew w Polsce? Turystyczna strona Chudowa Chudów to średniej wielkości wieś w powiecie gliwickim, pozornie podobna do wielu innych w okolicy. A jednak coś ją wyróżnia. Podziwiając sielskie krajobrazy, w oczy rzucają się zrekonstruowane ruiny zamku. W odległości około 150 m od murów ukazuje się widok tak samo absurdalny, jak zachwycający – potężne, wiekowe drzewo, w którego pniu osadzono najprawdziwsze drzwi i fantazyjne, stylowe okienko. To właśnie słynna topola Tekla, żywy świadek stu lat historii, który wciąż tworzy nowe wspomnienia dla kolejnych pokoleń. Drzewo zza oceanu Tekla należy do gatunku topoli kanadyjskiej (Populus x canadensis), a dokładniej jej popularnej odmiany „robusta”. Mówimy tu o hybrydzie, która powstała ze skrzyżowania euroazjatyckiej topoli czarnej (P. nigra) z amerykańską topolą deltoidalną (P. deltoides). Pierwsze takie mieszańce wyhodowano już na początku XVIII wieku, we Francji. Gatunek ten charakteryzuje się ekstremalnie szybkim tempem wzrostu, ale jego żywotność jest stosunkowo krótka – zwykle sięga od 100 do maksymalnie 200 lat. Metryka giganta Wymiary Tekli są iście imponujące. W zależności od pomiaru, obwód jej pcha waha się od 7,24 do ponad 7,5 metra. Mówimy tu zatem o bezsprzecznie najgrubszej jednodniowej topoli kanadyjskiej w Polsce. Żeby objąć jej pień, potrzeba kilku dorosłych osób trzymających się za ręce. Choć jej korona została w przeszłości drastycznie zredukowana, drzewo wciąż sięga wysokości około 23–25 metrów. W Rejestrze Polskich Drzew Pomnikowych Tekla znajduje się na 134. miejscu pod względem obwodu pnia i 1075. pod względem wysokości. Historia zapisana w słojach topoli Tekli W lokalnych opowieściach pojawiają się sugestie, że drzewo może pamiętać nawet XVIII wiek. Należy jednak podkreślić, że to najprawdopodobniej mit, być może wynikający z bliskości XVI-wiecznego zamku lub historii samego gatunku topoli kanadyjskiej. Bardziej wiarygodna wersja pochodzenia Tekli wskazuje, że została posadzona po 1920 roku. Prawdopodobnie pochodzi z pierwszej partii sadzonek topoli bujnych odmiany „robusta”, które trafiły na Śląsk z renomowanych szkółek leśnych w Niekłaniu. Jej posadzenie wpisuje się zatem w okres odbudowy kraju po I wojnie światowej i modernizacji krajobrazu. Wyjątkowa wola przetrwania Mimo swojej potęgi, Tekla jest drzewem, które wiele przeszło. Jej stan zdrowotny określa się jako „fatalny”, co jest wynikiem licznych ingerencji człowieka w jej strukturę na przestrzeni lat. Jednak mimo zaawansowanego wieku i trudnej historii, ta wyjątkowa topola nadal chce trwać. Ludzkie działania naraziły ją na szwank, ale drzewo ciągle wykazuje niezwykłą zdolność do regeneracji, wypuszczając liczne odrośla i pędy, jakby walczyło o każdy kolejny rok. Paradoksalnie to właśnie dzięki ludzkim działaniom topola Tekla stała się najsłynniejszym przedstawicielem swojego gatunku w Polsce. Dziś jest żywym symbolem kompromisów, jakie niesie ze sobą ochrona dziedzictwa przyrodniczego w gęsto zaludnionym krajobrazie. Jak topola Tekla stała się jednym z najsłynniejszych drzew w Polsce? Topola Tekla rosła przez dekady, stając się charakterystycznym elementem krajobrazu Chudowa. Przełomowy moment w jej historii nastąpił 17 września 1981 roku. To właśnie tego dnia, na mocy decyzji wojewody katowickiego, została oficjalnie uznana za pomnik przyrody. Ten akt prawny nie tylko zapewnił jej ochronę, ale także formalnie potwierdził jej wyjątkową wartość. Jednak to nie monumentalne wymiary ani status pomnika przyrody zapewniły Tekli autentyczną sławę. Drzewo stało się słynne w całej Polsce za sprawą instalacji, wykonanej z inicjatywy Fundacji „Zamek Chudów”. Mowa o drzwiach wkomponowanych w naturalny otwór dziupli znajdującej się w pniu i o tym, co kryje się za nimi. A kryje się sporo. Chatka jak z bajki o Kubusiu Puchatku Wbrew pozorom, nie jest to prowizoryczna konstrukcja. Mówimy tu o starannie wykonanej stolarce, która szanuje naturalny kształt otworu. Przekraczając próg, wchodzi się do zaskakująco przestronnego wnętrza. W środku bez problemu zmieści się kilka dorosłych osób. Dziupla została urządzona jak mały, przytulny pokoik. Znajduje się tam niewielki stolik, a do siedzenia służą drewniane krzesełka, taborety i ławeczki. Całości dopełnia stylowe okienko po drugiej stronie pnia, przez które wpada światło, tworząc wrażenie prawdziwego domku. Ta przemyślana aranżacja przekształca naturalny ubytek w pniu w przytulne schronienie i to właśnie ona jest sednem fenomenu topoli Tekli. Zamiast postrzegać wypróchniały pień jako oznakę słabości i rozkładu, opiekunowie drzewa uczynili z niego największy atut. Turystyczna strona Chudowa Topola Tekla nie jest samotną atrakcją. Wręcz przeciwnie, stanowi centralny punkt dobrze zorganizowanego kompleksu turystycznego, który oferuje coś dla każdego. Topola i zamek, czyli duet idealny Drzewo i zamek w Chudowie tworzą nierozerwalny duet. Ruiny renesansowej warowni z lat 30. XVI wieku stanowią historyczne tło dla przyrodniczej atrakcji. Dzięki staraniom Fundacji „Zamek Chudów” wieża zamkowa została odbudowana i dziś mieści muzeum, w którym prezentowane są eksponaty odkryte podczas prac archeologicznych. Na terenie zamku regularnie odbywają się też imprezy plenerowe, z których najsłynniejszy jest sierpniowy Jarmark Średniowieczny. Zamek dostarcza tła historycznego, a Tekla – elementu baśni i natury. Sielska okolica Wizyta w Chudowie to okazja do dłuższego spaceru. Tuż obok zamku znajduje się zabytkowy spichlerz, a całą okolicę otaczają przyjemne tereny zielone. Dodatkową atrakcją, zwłaszcza dla dzieci, są ustawione w zamkowym ogrodzie figury postaci ze śląskich legend, takie jak utopiec czy skarbnik. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Przebywanie wśród drzew ma działanie lecznicze. Dlaczego przyroda tak na nas wpływa?
Drzewa zmniejszają objawy ADHD u dzieci, obniżają ciśnienie tętnicze, łagodzą depresję. Są cierpliwymi świadkami naszej historii. Bez nich nie przetrwamy. O życiu drzew rozmawiamy z dendrologiem Tomaszem Maksymem.
Spis treści: Jak drzewa się komunikują Drzewa rosną całe życie Korzystny wpływ drzew Stare drzewa w stolicy Pamiętasz moment, w którym zainteresowałeś się drzewami? Miłość do przyrody mam zapisaną w genach. Pochodzę z małej miejscowości na Mazowszu. W latach 30 XX w. jeden z dziadków, którego niestety nie znałem, posadził sad, a w nim sporo starych odmian grusz, śliw i jabłoni: grafsztynek, malinówki oberlandzkie czy glogierówki, oraz zapomnianą dziś kandil sinap, która rodzi jabłka o wydłużonym kształcie, a została przywieziona do Polski przez Tatarów. Pamiętam z dzieciństwa zapach sadu, jego chłód, tajemnicę, bo czasem owoców było dużo, innego roku nie było ich wcale. Takie stare odmiany najczęściej owocują co drugi rok. Kiedy sad wiosną kwitł, z daleka wyglądał jak zjawiskowy bukiet. Jeszcze wtedy nie wiedziałem też, że drzewa ze sobą rozmawiają, ale czułem ich wspólnotę, dorastałem z nimi. Dziś traktuję sad jak rodzinną spuściznę. Doglądam, pielęgnuję, znam wszystkie rysy na korach, każdą gałąź. Szczepię i dosadzam kolejne stare odmiany, które przywożę z ogrodów botanicznych. Co ciekawe, mam w sadzie pewną gruszę, która rodzi małe słodkie owoce. Nie wyglądają i nie smakują jak gruszki. Odnajduję w nich raczej tropikalne nuty. Dałem ją do oceny, ale cały sztab profesorów nie miał bladego pojęcia, jaka to odmiana. Chyba sam ją nazwę (śmiech) – dziadek byłby zachwycony. Jak drzewa się komunikują Powiedziałeś, że drzewa ze sobą rozmawiają. Ale potrafią przecież też załatwiać inne sprawy. Komunikują się przez grzybnię dzięki mikoryzie – zjawisku polegającym na współżyciu korzeni z grzybami. Jeden grzyb potrafi połączyć populację nawet kilku gatunków. Dzięki grzybni drzewa mogą opiekować się potomstwem. Drzewo matka wytwarza nasiona, które następnie kiełkują i tworzy się siewka, czyli nowe drzewko. Jego rodzicielka, zasłaniając takiemu „niemowlakowi” słońce, właśnie przez grzybnię dostarcza mu więcej cukru i substancji odżywczych niż innej siewce, która nie jest jej dzieckiem. Ponadto drzewa wytwarzają związki lotne i sugerują towarzyszom, że np. zaatakowały je gąsienice. Związki lotne to wydzielane przez roślinę substancje, które docierają z wiatrem do drugiej rośliny i ostrzegają przed agresorem. Drzewo sąsiednie ma czas, aby się bronić, wytwarzając niesmaczne dla szkodnika substancje. Drzewa rosną całe życie À propos siewki. drzewa rosną całe życie, a w stanie siewki potrafią trwać dziesiątki lat. Wystarczy wybrać się do Puszczy Kozienickiej. Tam jodły pospolite funkcjonują w stanie siewki nawet 70 lat, czekając, aż matka się powali i odsłoni słońce. Podobna sytuacja jest w części lasu pierwotnego Puszczy Białowieskiej, niektóre okazy mają po 500 lat, a siewek w ich cieniu jest co niemiara. Zresztą takie wyczekiwanie to strategia niektórych gatunków. Np. cierpliwy, wytrzymały i silny cis potrafi tak żyć nawet 300 lat. A co do tego, że drzewa rosną całe życie, to rzeczywiście, nadbudowują tkanki na stary organizm, na wcześniejszą formę. Ich pnie stają się coraz grubsze – „tyją” aż do śmierci. Najstarsze drzewo w Polsce, cis „Henryk” w Henrykowie Lubańskim na Dolnym Śląsku, ma na karku ok. 1400 lat, ale na świecie żyją znacznie starsze okazy, których wiek szacuje się na 5 tys. lat. Są to sosny długowieczne z Gór Białych w USA. Zresztą pretendentów do miana „najstarszy” jest znacznie więcej. Kiedy woda przestaje docierać do najwyższych partii drzewa, ono dalej rośnie, ale tylko na grubość. Czasem wyłamuje się od czubka, co jest naturalnym procesem – przebudowuje koronę górną, wytwarzając dolną, która rozrasta się na boki. Niestety, ludzie myślą, że takie drzewo zaczyna umierać i bez konsultacji z dendrologiem wycinają okazy, które mają nawet 300–400 lat. A są wartościowe i mogłyby pożyć drugie tyle. Korzystny wpływ drzew Dlaczego przed wycięciem drzewa należy skonsultować się dendrologiem? Popatrz na ten wycinek pnia skamieniałego drzewa. Jakiś czas temu kupiłem go na aukcji, ma jakieś 200 mln lat. Jego przekrój wygląda, jakby drzewo żyło dziś. Drzewa nie zmieniły swojej formy, ewolucyjnie tylko lekko ją zreformowały. My, ludzie, myślimy, że jesteśmy najdoskonalszą formą życia – czyżby? Drzewa były na Ziemi znacznie wcześniej. Powstały ponad 380 mln lat temu, dlatego kontakt z nimi jest dla nas de facto doświadczeniem pierwotnym. W dawnych wierzeniach były utożsamiane z emocjami, płodnością, śmiercią. Sadzono brzozy na grobach, by koiły zmarłych, ale sadzono zawsze od północy, żeby nie zasłaniały przodkom słońca. Domostwa obsadzano bukami pospolitymi, które chroniły ludzi przed złem. Lipy sadzone na miedzach przynosiły pokój między sąsiadami. Najnowsze badania udowodniły, że drzewa nie tylko zmniejszają objawy ADHD u dzieci. Chorzy, którzy za oknem widzą zieleń, szybciej wracają do zdrowia. Drzewa nas uspokajają, obniżają ciśnienie tętnicze, łagodzą depresję i zaburzenia psychiczne. Drzewa też tworzą życiodajny tlen, ograniczają spływ wód opadowych do kanalizacji burzowej, oczyszczają powietrze, akumulują rakotwórcze związki toksyczne i szkodliwe pyły. Ale też o dobrych kilka stopni obniżają temperaturę w miastach. Przy 33 st. C, czyli takiej pogodzie, jaką mamy coraz częściej w Polsce, asfalt potrafi osiągnąć nawet 50 st. C. Tymczasem pod koronami drzew mamy 28 st. Zatem jeśli przy ulicy rośnie rząd np. klonów, mamy na niej o 15 st. mniej. Wracając do twojego poprzedniego pytania. Czasem jestem proszony o badanie danego drzewa, bo ktoś właśnie kupił działkę i jakaś topola biała mu się nie podoba. Np. przeszkadzają mu liście czy kształt. Uświadamiam wtedy, że jeśli ją zetnie, przejmie zanieczyszczenia, które absorbowało drzewo. Ponadto kolejne będzie rosło co najmniej 30–40 lat. A liście to nie śmieci, są cenne dla przyrody, budują ściółkę i można je np. podgrabić pod warzywa. Nawet te obumarłe drzewa zwiększają różnorodność biologiczną i z parków miejskich nie powinno się ich usuwać. Nowojorski Central Park ma obszary, w których suchych kikutów się nie rusza – są domem np. dla ptaków. A im mamy więcej ptaków, tym mniej owadów szkodliwych. Stare drzewa w stolicy Wiem, że lubisz chodzić po Warszawie i tropić stare drzewa. Bo jest w nich zapisana historia. Przy głównej alei w Ogrodzie Saskim, który w 66 proc. był zniszczony podczas II wojny, żyje lipa. Mimo, że podczas bombardowania nieźle oberwała, przetrwała do dziś. Na starych zdjęciach widać, jak się zmieniała, zresztą Niemcy bardzo lubili się pod nią fotografować. Kilkadziesiąt metrów dalej, przy wodozbiorze Świątynia Westy, rośnie jesion, który z kolei widnieje na fotografiach z 1912 r. Widać na nich dostojne, ubrane w długie suknie guwernantki, które bawią się z dziećmi, a w tle stoi ten niepozorny jesion. W 2018 r. też w ogrodzie Saskim położyło się drzewo, które było zasadzone w 1918 r., i w jego pniu odkryto… odłamki kul. Idziemy dalej, przy Zachęcie rośnie korkowiec dalekowschodni, który pamięta zamordowanie prezydenta Narutowicza. W Łazienkach Królewskich żyje XVIII-wieczny buk zwyczajny. Na Ursynowie dąb Mieszko I – staruszek liczy 650 lat i ma ogromną wolę życia. Ciekawa jest też historia mirabelki z Muranowa, która karmiła głodną ludność w warszawskim getcie. Została ścięta, ale jedna z warszawianek, przeprowadzając się do USA, wzięła ze sobą pestkę z tego drzewa i wyhodowała je w Ameryce. Nie dość, że drzewo przetrwało, to jeszcze trafiło znów do Warszawy i rośnie przy ulicy Andersa. A jak drzewa znoszą zmiany klimatyczne? Źle wpływają na nie i zmiany klimatyczne, i antropopresja. Ale też roboty ziemne w obrębie systemu korzeniowego czy zasolenie gleb. Niektóre gatunki kiepsko przędą – np. lipy czy klony pospolite. Inne gatunki, jak klon polny, radzą sobie za to świetnie w przestrzeni zurbanizowanej, gdzie jest dużo pyłów zawieszonych. Ten gatunek dobrą zdolność do regeneracji. Mało wymagające są też topole. Wykazują dużą tolerancję na zasadowe pH, potrzebują niewiele wody i szybko rosną. Niemniej bez drzew nie przetrwamy. Źródło: archiwum NG.
Nazywane jest Drzewem Życia. Dlaczego? Zobacz, gdzie rośnie jeden z najsłynniejszych świerków świata
To drzewo bardzo rzadko pojawia się w przewodnikach, a ludzie dowiadują się o nim głównie dzięki zdjęciom publikowanym w internecie. Jednak Drzewo Życia – czyli świerk sitkajski ze stanu Waszyngton – stało się symbolem siły i wytrzymałości. A także jedną z atrakcji turystycznych półwyspu Olympic.
W tym artykule: Najwytrzymalsze drzewo świata Ile lat ma Drzewo Życia? Erozja gleby spowodowana przez człowieka Dziedzictwo kulturowe półwyspu Olympic Świerki sitkajskie to popularne drzewa rosnące w Ameryce Północnej. Można je spotkać na całym zachodnim wybrzeżu, od Alaski aż po Kalifornię. Rosną bardzo szybko: w ciągu roku mogą powiększyć się nawet o metr. Są wąskie i bardzo wysokie, osiągając 60–80 metrów. To wszystko jest prawdą dla przeciętnego świerka sitkajskiego. Jednak w stanie Waszyngton, na półwyspie Olympic, rośnie zupełnie wyjątkowy przedstawiciel tego gatunku. To drzewo rozwija się w okolicy zwanej Kalaloch, niedaleko Kalaloch Creek. Ma przydomek „Drzewo Życia” (ang. Tree of Life). Dlaczego? Najwytrzymalsze drzewo świata Odpowiedź na to pytanie przynoszą zdjęcia Drzewa Życia robione przez licznych odwiedzających. Do tego świerka bardzo łatwo dotrzeć. Rośnie przy samej plaży, do której prowadzą schody z pobliskiego obozowiska Olympic National Park’s Kalaloch Campground. Oto najstarsze drzewo na świecie. Ma 9,5 tysiąca lat i rośnie w Szwecji To naprawdę robi wrażenie. Przy tym okazie nasz Cis Henrykowski (mający około 1400 lat) to młokos. Jak odkryto najstarsze drzewo? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/oto-najstarsze-drzewo-na-swiecie-ma-9-5-tysiaca-lat-i-rosnie-w-szwecji-fot-karl-brodowsky-wikimedia-commons-cc-by-sa-3-0-01edb9d.jpeg" width="900" height="700" alt="Oto najstarsze drzewo na świecie. Ma 9,5 tysiąca lat i rośnie w Szwecji (fot. Karl Brodowsky, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" title="Oto najstarsze drzewo na świecie. Ma 9,5 tysiąca lat i rośnie w Szwecji (fot. Karl Brodowsky, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0)" /> Kiedy ktoś nimi zejdzie, od Drzewa Życia dzieli go już tylko pięćdziesiąt metrów. Idąc plażą i omijając zwalone pnie drzew, szybko natrafia się na niezwykły widok. Jest nim świerk sitkajski, który wygląda, jakby wisiał w powietrzu. Drzewo rośnie dokładnie nad niedużym kanionem. Jego korzenie czepiają się ziemi po obu stronach rozciągającej się pod nim pustki. Sprawia to, że świerk wygląda, jakby dosłownie walczył o przetrwanie. Ile lat ma Drzewo Życia? Widziane z plaży Drzewo Życia wydaje się majestatyczne. W przeciwieństwie do innych przedstawicieli swojego gatunku nie jest wysokie, tylko szerokie i rozłożyste. Jego korona jest nieco przechylona w jedną stronę. Ma pień niski, zaś plątanina korzeni wygląda, jakby dosłownie przed sekundą przestała się poruszać. Odsłonięte korzenie przypominają macki ośmiornicy badające otoczenie. Świerki sitkajskie znane są z małych wymagań, jeśli chodzi o warunki, gdzie rosną. Nie potrzebują żyznych gleb, by się rozwijać. Są długowieczne – mogą żyć nawet 700–800 lat. Drzewu Życia daleko do tego wyniku. Jak można przeczytać na stronie seattlemet.com, ma 100 albo 150 lat. Erozja gleby spowodowana przez człowieka Kiedy Drzewo Życia wykiełkowało – pewnie pod koniec XIX albo na początku XX wieku – była to zwykła sadzonka świerka rosnąca na klifie. Przez kilka dziesięcioleci drzewo rosło jak każdy inny świerk, nie zwracając na siebie zbytniej uwagi. Sytuacja zmieniała się w latach 60., kiedy okolica została przekształcona przez człowieka. Teren przystosowano wówczas pod budowę obozowiska. Przy okazji powstał przepust, który miał odprowadzać wodę na plażę. Woda, płynąc, zaczęła rzeźbić kanion, który wypadał dokładnie pod drzewem. Z czasem luka w klifie zaczęła się powiększać, a drzewo – walczyć o życie. W tej chwili już tylko około jedna trzecia jego korzeni czepia się gruntu. Największe drzewo na świecie przerasta Big Bena. Ale do rekordu wszech czasów trochę mu brakuje Gdzie rośnie największe drzewo na świecie i ile ma metrów? Obecny rekordzista przekracza 100 m wysokości i jest wyższy niż londyński Big Ben czy słynna Statua Wolności w Nowym Jorku. Czy Drzewo Życia jest skazane na upadek? Niestety, najprawdopodobniej tak. Pracownicy parku narodowego zdecydowali, że nie będą go w żaden sposób podpierać ani podsypywać pod nie ziemi. – Pozwolimy, by natura zrobiła swoje – powiedziała Janet Coles z Parku Narodowego Olympic cytowana przez seattlemet.com Dziedzictwo kulturowe półwyspu Olympic Drzewo Życia rośnie w okolicy Kalaloch. To słowo, pochodzące z języka rdzennego ludu Quinault, oznacza „miejsce, gdzie dobrze jest wyjść na brzeg”. Długie piaszczyste wybrzeża prowadzą do deszczowych lasów. Kilkadziesiąt kilometrów w głąb lądu, w Parku Narodowym Olympic wznoszą się szczyty mające 2,5 tys. metrów. Okolicę, poza Quinault, zamieszkiwali również rdzenni Amerykanie Quileute, Hoh i Makah. Plemiona te polowały na łososie i budowały kanu z cedru. Korę ze świerków sitkajskich wykorzystywały natomiast do tworzenia naczyń na wodę. Źródła: Yahoo!Life, Seattle Met. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ma największe nasiona na świecie i rośnie tylko na dwóch wyspach. Jakie jeszcze sekrety kryje to drzewo?
Lodoicja seszelska znana jest dzięki swoim gigantycznym nasionom o nietypowym kształcie. Przypominają kobiece biodra. Palma ta jest bliska wyginięcia. Na szczęście właśnie okazało się, że najwyraźniej nie zagraża jej chów wsobny.
W tym artykule: Lodoicja – palma królów Długie dojrzewanie lodoicji Niegroźny chów wsobny Jak pomóc lodoicji Ile gatunków drzew jest na świecie? Naukowcy szacują, że na kuli ziemskiej rośnie ich obecnie ok. 73 tys. Choć wydawałoby się, że to niemożliwe, wielu z nich jeszcze nie znamy. Niektóre drzewa rosną tylko w odległych, trudno dostępnych miejscach i są bardzo rzadkie. Przypuszcza się, że na odkrycie czeka aż kilka tysięcy nieznanych gatunków drzew. Jak inne żywe organizmy, drzewa mogą różnicować się, dając początek nowym gatunkom, albo wymierać. Trwające wylesianie sprzyja, niestety, temu drugiemu procesowi. Jednym z drzew, które spotyka się na Ziemi coraz rzadziej, jest lodoicja seszelska (Lodoicea madivica), zwana również z francuskiego kokosem morskim (coco de mer). Ta palma rośnie tylko na Seszelach. Szacuje się, że na Ziemi pozostało tylko niewiele ponad 8 tys. drzew należących do tego gatunku. Lodoicja – palma królów Drzewo to rozpalało emocje na długo przed tym, nim ustalono, skąd pochodzi. Wszystko to za sprawą jego nasion. Są one największe na świecie. Żadna inna roślina nie rodzi nasion, które ważą aż 18 kg. Nie to jednak spowodowało, że nasiona lodoicji wędrowały na królewskie dwory. Popularność zawdzięczają swojemu kształtowi, przypominającemu do złudzenia kobiece biodra. Charakterystyczny wygląd sprawiał, że nasiona te były chętnie zbierane przez kolekcjonerów i stosowane jako afrodyzjak. Musiały zrobić spore wrażenie na francuskim królu Ludwiku XV, ponieważ od jego imienia lodoicja otrzymała swoją nazwę. Długie dojrzewanie lodoicji By powstało nasiono ważące prawie dwadzieścia kilo, lodoicja potrzebuje mnóstwo czasu. Niekiedy musi minąć nawet pół wieku, żeby młoda palma zaczęła się kwitnąć. Później zaś trwa dojrzewanie nasion. Zajmuje ono od czterech do ośmiu lat. To pokazuje, dlaczego każde nasiono lodoicji – i każde drzewo tego gatunku – jest na wagę złota. Oraz dlaczego naukowcy uważnie badają tę roślinę. Niedawno lodoicję można było spotkać na trzech większych i kilku małych wysepkach Seszelów. W informacji prasowej opisującej najnowsze badania nad kokosem morskim podano jednak, że obecnie drzewo to rośnie już tylko na dwóch wyspach. Niegroźny chów wsobny Nowe badania lodoicji dotyczyły chowu wsobnego. Gdy populacja danego gatunku zmniejsza się liczebnie, często zdarza się, że krzyżują się osobniki spokrewnione genetycznie. Ma to negatywny wpływ na potomstwo. Może być ono mniejsze, słabsze fizycznie, mniej płodne. To zjawisko nazywa się depresją wsobną. Badacze przypuszczali, że może dotyczyć także lodoicji. By się upewnić, czy tak jest w istocie, wybrali 139 drzew, a następnie zidentyfikowali ich rodziców. Okazało się, że silne młode drzewa były ze sobą bardziej spokrewnione, niż można by się spodziewać, gdyby sprawę pozostawiono przypadkowi. Co to oznacza? Najwyraźniej − paradoksalnie − kondycja młodego kokosa morskiego jest lepsza, jeśli jego rodzice są swoimi kuzynami. Tym samym gatunek nie cierpi z powodu depresji wsobnej. Osobniki żeńskie „nie mają nic przeciwko”, jeśli są zapylane przez zaledwie kilka tych samych osobników męskich. To dość zagadkowa cecha, która zdaniem badaczy musi mieć związek z rozwojem gatunku w izolowanych środowiskach. Możliwe jest, że lodoicja nauczyła radzić sobie w sytuacji, gdy go pozyskania zupełnie nowych genów – z odległego drzewa – dochodzi wyjątkowo rzadko. Jak pomóc lodoicji − W coco de mer bardzo niewiele rzeczy jest „normalnych”. A więc nasze odkrycia, choć nieoczekiwane, być może nie powinny być zaskakujące – powiedział Chris Kettle, współautor badań z Alliance of Bioversity International i CIAT. − Wyniki są ważne nie tylko dla ochrony tego kultowego drzewa, ale także dla ochrony i odtwarzania zagrożonych drzew w innych miejscach na Ziemi – dodał naukowiec. Jak badania opublikowane w czasopiśmie naukowym „Scientific Reports” mogą pomóc chronić kokosa morskiego? Np. wskazują, że przy ręcznym zapylaniu nie należy unikać pyłku sąsiednich drzew. A także, że młode siewki można sadzić blisko matek. Lodoicja znajduje się na liście gatunków zagrożonych wyginięciem. Tereny, gdzie rośnie – m.in. na wyspie Praslin – objęte są ochroną. Źródła: Phys.org, Scientific Reports Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Największe drzewo na świecie przerasta Big Bena. Ale do rekordu wszech czasów trochę mu brakuje
Gdzie rośnie największe drzewo na świecie i ile ma metrów? Obecny rekordzista przekracza 100 m wysokości i jest wyższy niż londyński Big Ben czy słynna Statua Wolności w Nowym Jorku.
W tym artykule: Ile jest gatunków drzew na świecie? Największe drzewo na świecie Najwyższe drzewo w Polsce Ile jest gatunków drzew na świecie? Z raportu opracowanego przez badaczy z całego globu (w tym także Polski) i opublikowanego na początku 2022 r. na łamach naukowego czasopisma „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America” wynika, że na Ziemi jest ok. 73,3 tysiąca gatunków drzew. Niemal dziewięć tysięcy wciąż czeka na odkrycie i sklasyfikowanie. Wynik może być jednak nieoszacowany, co podkreślają sami twórcy publikacji. – W wyniku przeprowadzonych analiz statystycznych liczbę gatunków drzew na Ziemi oszacowaliśmy na 73 300, podczas gdy lista gatunków drzew sporządzona na podstawie literatury zawierała 64 100 pozycji. Tak więc ponad dziewięć tysięcy gatunków drzew na świecie wciąż czeka na odkrycie i opisanie – przyznaje prof. Bogdan Jaroszewicz, kierownik Białowieskiej Stacji Geobotanicznej UW i współautor raportu. Z ustaleń światowej klasy ekspertów dowiadujemy się również, że niemal jedną trzecią wszystkich gatunków stanowią drzewa rzadkie, których przyszłość zależna jest od dalszej działalności człowieka. Największa bioróżnorodność drzew, bo aż 43% wszystkich gatunków, występuje w Ameryce Południowej. Na innych kontynentach wskaźnik jest zdecydowanie mniejszy: Eurazja – 22%; Afryka – 16%; Ameryka Północna – 15%; Oceania – 11%. Fascynująca jest nie tylko liczba gatunków drzew istniejąca na Ziemi, ale także związane z nimi ciekawostki i rekordy. Czy wiesz jakie jest największe drzewo na świecie, gdzie rośnie i ile ma metrów? Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Największe zwierzęta na świecie – sprawdź rekordy ze świata zwierząt Jakie zwierzę jest największe na świecie? Poniżej wymieniamy niekwestionowanych rekordzistów świata dzikiej fauny. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najwieksze-zwierzeta-na-swiecie-sprawdz-rekordy-ze-swiata-zwierzat-fot-qai-publishing-universal-images-group-via-getty-images-8a2ebda.jpeg" width="938" height="585" alt="Największe zwierzęta na świecie - sprawdź rekordy ze świata zwierząt (fot. QAI Publishing/Universal Images Group via Getty Images)" title="Największe zwierzęta na świecie - sprawdź rekordy ze świata zwierząt (fot. QAI Publishing/Universal Images Group via Getty Images)" /> Największe drzewo na świecie Największe drzewo na świecie to sekwoja wieczniezielona (Sequoia sempervirens) o nazwie Hyperion. Rośnie w Stanach Zjednoczonych i ma prawie 116 metrów wysokości (jedne źródła podają 115,55 m, inne 115,85 m). Dla porównania słynna wieża zegarowa i niekwestionowany symbol Londynu, czyli Big Ben, mierzy 96 m, a nowojorska Statua Wolności – 93 m. Nazwa pochodzi od Hyperiona – jednego z Tytanów, ojca boga słońca Heliosa i bogini księżyca Selene. Sekwoja została odkryta w 2006 roku przez parę podróżników. Co ciekawe, dokładna lokalizacja drzewnego rekordzisty przez lata była owianą tajemnicą w obawie przed najazdem turystów. Niedawno ujawniono jednak, gdzie znajduje się największe drzewo świata. Hyperion rośnie w Narodowym Parku Redwood w północnej części Kalifornii, gdzie znajdują się dwa inne rekordowe okazy. To także sekwoje: Helios (114,7 m) i Ikarus (113,14 m). Po tym, jak światło dzienne ujrzała informacja o położeniu sekwoi, władze parku wydały oświadczenie, w którym ogłosiły, że zbliżenie się do drzewa będzie surowo karane. Oprócz kary pieniężnej w wysokości pięciu tysięcy dolarów, nieposłusznym gościom grozi nawet pół roku więzienia. – Pomimo trudnej dostępności, zwiększona popularność drzewa dzięki blogerom, pisarzom podróżniczym i stronom internetowym doprowadziła do dewastacji otoczenia wokół Hyperiona. Jako gość musisz zdecydować, czy będziesz częścią ochrony tego wyjątkowego krajobrazu, czy też częścią jego zniszczenia – brzmiał fragment apelu wystosowanego do turystów. Odkrycia archeologiczne 2022. Oto najważniejsze i najciekawsze badania i znaleziska ze świata archeologii W ciągu ostatnich 12 miesięcy wydarzyło się naprawdę dużo w świecie archeologii. W odbudowywanej po pożarze katedrze Notre-Dame odkryto dwa ołowiane sarkofagi, a w Portugalii odnaleziono n... Sekwoja to gatunek drzewa iglastego z rodziny cyprysowatych. Przeważnie osiąga 60–100 metrów wysokości, 9 metrów średnicy i dożywa nawet 2 tysięcy lat. Przypomnijmy, że rosnące w Szwecji najstarsze drzewo na świecie ma 9,5 tys. lat i zaledwie 5 m wysokości. Warto wspomnieć też, że największym drzewem w historii był ścięty w 1885 roku eukaliptus królewski (Eucalyptus regnans) z Mount Baw Baw w australijskim stanie Wiktoria. Mierzył aż 143 metry. Niektóre źródła wskazują, że drzewo mogło osiągnąć nawet 150 metrów wysokości. Największy karp na świecie to prawdziwy gigant. Ten złowiony w Polsce był niewiele mniejszy Powiedzieć, że był spory, to nic nie powiedzieć. Największy karp na świecie, który został złowiony na Węgrzech pod koniec 2018 roku, ważył ponad 50 kilogramów. Jaka jest waga polskiego... Najwyższe drzewo w Polsce Największe drzewo w Polsce można znaleźć na terenie Nadleśnictwa Bardo w województwie dolnośląskim. Mowa o liczącej ok. 120 lat i mierzącej 59,4 m​​​​​​ ​daglezji zielonej (Pseudotsuga menziesii). Na oficjalnej stronie Lasów Państwowych można przeczytać, że „obwód pierśnicowy pnia, czyli obwód zmierzony na wysokości pierśnicy, tj. 130 cm, wynosi 349 cm, a rozpiętość korony wynosi 12 m”. Najwyższy polski okaz jest porównywany do 20-piętrowego budynku. Żeby wykonać dokładny pomiar drzewa, arboryści, czyli osoby sprawujące opiekę nad drzewami, musieli wspiąć się na sam czubek. Poprzedni rekord kraju również należał do daglezji zielonej. Rosnące w Beskidzie Żywieckim drzewo z rodziny sosnowatych mierzyło 58,2 metra wysokości. Źródła: Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States, lasy.gov.pl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Oto najstarsze drzewo na świecie. Ma 9,5 tysiąca lat i rośnie w Szwecji
To naprawdę robi wrażenie. Przy tym okazie nasz Cis Henrykowski (mający około 1400 lat) to młokos. Jak odkryto najstarsze drzewo?
W tym artykule: Najstarsze drzewo na świecie Najstarsze drzewo w Polsce Najstarsze drzewo świata to świerk rosnący w Szwecji, na terenie Parku Narodowego Fulufjället. Nazwano go „Stary Tjikko”– od imienia psa (nota bene syberyjskiego husky) jego odkrywcy, Leifa Kullmana. Świerk ma zaledwie 5 m wysokości. Najstarsze drzewo na świecie Profesor Leif Kullman z Uniwersytetu Umeå określił wiek drzewa na podstawie analizy rozkładu izotopu promieniotwórczego węgla 14C. Z pewnością był zaskoczony odkryciem, gdy okazało się, że drzewo przeżyło 95 wieków. W sąsiedztwie stwierdzono pozostałości genetycznie identycznych pędów znajdujące się w różnym stadium rozkładu. Należały one do tego samego osobnika. Sukcesywnie zamierające pędy nadziemne Starego Tjikko zastępowane są kolejnymi odroślami. Co ciekawe naukowiec, który dokonał odkrycia, tłumaczy, że jak na swoje czasy Stary Tjikko był bardzo małym drzewkiem. Świerk pamięta epokę lodowcową, podczas której poziom Morza Północnego był o około 120 metrów niższy niż obecnie. Większość terenu między Wielką Brytanią a Norwegią pokrywała wówczas gęsta puszcza. Ciekawostki przyrodnicze. TOP 10 miejsc w Polsce, gdzie natura pokazuje swoje prawdziwe oblicze Natura już nie raz udowodniła, że potrafi zaskoczyć. Poznaj fascynujące miejsca i związane z nimi ciekawostki przyrodnicze, które od lat wzbudzają ogromne zainteresowanie w naszym kraju. Wielkie drzewa nie byłyby w stanie tak długo przetrwać. Ukształtowany przez niskie temperatury i wiatr Tjikko był przy ówczesnych gigantach jak drzewko bonsai. Prawdopodobnie to pozwoliło mu przetrwać tak długo. Część naukowców jest przekonana, że zaszczytny tytuł najstarszego drzewa należy jednak do cyprysa patagońskiego rosnącego w Chile od około 5400 lat. Wyjątkowe drzewo jest jednym z największych w Parku Narodowym Alerce Costero. Jego średnica to blisko 4 metry. Choć oficjalnie nie jest jeszcze najstarszym drzewem na świecie, już od dawna towarzyszy mu hiszpański przydomek Gran Abuelo, czyli „pradziadek”. Najstarsze drzewo w Polsce Za najstarsze drzewo w Polsce powszechnie uważa się Dąb Bartek, jeden z polskich pomników przyrody. Jeszcze nie tak dawno temu sądzono, że liczy on sobie 1200 lat. Dziś wiemy, że Bartek jest młodszy o ok. 500 lat. Starszy od niego jest Cis Henrykowski. W 1921 roku jego wiek oszacowano na ponad 1400 lat! 15-metrowy cis rośnie we wsi Henryków Lubański.
Drzewa chronione w Polsce: lista gatunków będących pod ochroną
Zastanawiasz się, które gatunki drzew zostały objęte ochroną ścisłą lub częściową? Poniżej wymieniamy najciekawsze drzewa chronione w Polsce.
W tym artykule: Brzoza ojcowska Brzoza karłowata Jarząb brekinia Jarząb szwedzki Cis pospolity Sosna limba Sosna drzewokosa Sosna błotna Sosna górska Drzewa objęte ochroną gatunkową są unikatowymi, niezwykle cennymi elementami przyrody. Wśród nich można znaleźć gatunki endemiczne, czyli występujące wyłącznie na określonym obszarze, rzadkie i zagrożone wyginięciem. Ochrona prawna pozwala im rosnąć bez ingerencji człowieka i dzięki temu – przetrwać. Rośliny pod ochroną zostały ujęte w Rozporządzeniu ministra środowiska z dnia 9 października 2014 r. Wykaz obejmuje aż 415 gatunków objętych ochroną ścisłą, ponad 300 podlegających ochronie częściowej i 12 chronionych częściowo z możliwością ich pozyskiwania. Na tej liście znajduje się także wiele gatunków drzew. Obowiązujące przepisy chronią je przed wycinką przez cały rok, zatem właściciele terenów, na których mają być wykonywane prace związane z usunięciem drzew, muszą upewnić się, czy gatunki rosnące w granicach nieruchomości są objęte ochroną. Jakie są drzewa chronione w Polsce? Brzoza ojcowska Naszą listę otwiera rzadka i wyjątkowo piękna odmiana brzozy brodawkowatej. Brzoza ojcowska (Betula pendula var. oycowiensis) po raz pierwszy została opisana w 1809 roku (przez Wilibalda Bessera). Pół wieku później ten niezwykły gatunek został odkryty w Siedmiogrodzie, jednak aż do 1920 roku nie został sklasyfikowany i ogłoszony. Drzewo osiąga od 2 do 15 m wysokości. Pień pokryty jest białą, niełuszczącą korą. Liście są rombowate, osiągają długość do 4 cm i zbiegają się ostrym klinem wzdłuż ogonka. W drugim roku życia brzozy zawiązują się kwiatostany męskie. Okres kwitnienia przypada na kwiecień i maj. Pojedyncze stanowiska brzozy ojcowskiej występują w Siedmiogrodzie, na Słowacji i w Ukrainie, Szwecji i Danii. W Polsce występuje na pięciu stanowiskach: w Dolinie Kobylańskiej i Hamerni (Wyżyna Krakowsko-Częstochowska), Chojniku (Sudety), Czerwonej Górze (Wyżyna Sandomierska) i Skiełku (Beskid Wyspowy). Brzoza ojcowska jest niezwykle rzadkim gatunkiem, który w Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Największym zagrożeniem dla niego są inne drzewa, które zakłócają brzozie dostęp do światła. Brzoza karłowata Kolejnym przedstawicielem rodziny brzozowatych w naszym zestawieniu jest brzoza karłowata, czyli Betula nana. Specyficzny wygląd tej niewysokiej krzewinki jest zasługą przystosowania do wzrostu w wyjątkowo niesprzyjających warunkach. Brzoza karłowata dorasta do 100 cm, a jej szerokość zamyka się w przedziale 50–120 cm. Charakteryzuje się ciemnymi (niemal czarnymi) pędami, które pokrywają drobne pączki. Męskie kwiatostany rosną na wierzchołkach lub po bokach pędów, natomiast żeńskie – na bocznych krótkopędach. Małe, niemal okrągłe liście osiągają długość do 1,5 cm. Ta piękna roślina występuje przede wszystkim na półkuli północnej (w tundrze). Izolowane stanowiska brzozy karłowatej można znaleźć także w Europie Środkowej, Południowej i Ameryce Północnej. W Polsce stanowi pozostałość okresu lodowcowego. Rośnie na trzech reliktowych stanowiskach: na Pojezierzu Chełmskim, w Górach Izerskich i Bystrzyckich. Kiedyś występowała także w polskich Karpatach. Brzoza karłowata jest zagrożona przez ekspansywne gatunki drzew. Dużym zagrożeniem dla tej rośliny jest też osuszanie terenów podmokłych. Od 1983 roku podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Jarząb brekinia Pierwszy przedstawiciel rodziny różowatych w zestawieniu to jarząb brekinia, czyli Sorbus torminalis. Osiąga do 25 m wysokości i do 100 cm pierśnicy. Charakteryzuje się rozpostartymi konarami i gęstą, szeroką koroną. Pojedyncze, klapowane liście mają ok. 10 cm długości. Białe kwiaty zbierają się w wyprostowane, luźne podbaldachy. Jarząb brekinia rośnie w Europie, Azji Mniejszej, na Kaukazie i w Afryce Północnej. Najwyższe stanowiska tego drzewa są zlokalizowane na Kaukazie, natomiast najliczniejsze – w Europie Południowej. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, występującym na rozproszonych stanowiskach. Najwięcej z nich znajduje się na niżu. Drzewo występuje też w Karpatach, ale tylko na dwóch stanowiskach: w Rożnowie i na Białowodzkiej Górze. Roślina została ujęta w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w kategorii NT, co oznacza, że jest bliska zagrożenia. Z tego względu podlega ścisłej ochronie gatunkowej. Jarząb szwedzki Kolejny chroniony reprezentant rodziny różowatych to jarząb szwedzki – Sorbus intermedia. Osiąga wysokość do 20 m i charakteryzuje się szeroką koroną o regularnym kształcie. Pojedyncze liście, o długości do 10 cm, mają kształt eliptyczny lub odwrotnie jajowaty. Kwiatostany osiągają szerokość do 10 cm. Okres kwitnienia przypada na maj. Jarząb szwedzki występuje w wielu krajach Europy. W Polsce, w stanie dzikim, rośnie wyłącznie między Kołobrzegiem a Gdynią, w nadbałtyckich lasach. Warto jednak podkreślić, że dzięki rozsiewaniu się drzew sadzonych na terenach zieleni, obecnie można spotkać ten gatunek niemal w całym kraju. Na swoich naturalnych stanowiskach, jarząb szwedzki jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. W Polskiej Czerwonej Księdze Roślin figuruje w kategorii EN, czyli jako gatunek zagrożony. Cis pospolity Pierwszym drzewem iglastym w zestawieniu jest cis pospolity. Ten wiecznie zielony gatunek osiąga do 28 m wysokości i do 140 cm pierśnicy, choć warto podkreślić, że może rosnąć też w formie krzewu. Wówczas osiąga wysokość do 4 m. Ciemnozielona korona ma jajowato-stożkowy kształt. Pień (cis pospolity może być rośliną jedno- lub wielopienną) jest pokryty wiśniowo-szarą albo ciemnobrunatną korą. Skrętoległe igły są szablaste i spłaszczone. Ich długość zamyka się w przedziale 2–3 cm. Małe kwiaty żeńskie mają jajowaty kształt. Męskie (kuliste) są tylko nieznacznie większe. Cis pospolity rośnie niemal w całej Europie. Wyjątek stanowi północna i wschodnia część kontynentu. Rozproszone stanowiska tych drzew znajdują się także w Polsce, jednak należy podkreślić, że na stanowiskach naturalnych jest gatunkiem rzadkim. Warto wiedzieć, że ten gatunek cisa jest drzewem, które zostało najwcześniej objęte ochroną w Polsce. Ochrona została ustanowiona na mocy statutu warckiego, wydanego w 1423 roku przez Władysława Jagiełłę. Współcześnie cis pospolity jest nieprzerwanie chroniony od 1946 roku. Obecnie podlega ochronie częściowej. Sosna limba Czas na pierwszego przedstawiciela rodziny sosnowatych. Sosna limba, czyli Pinus cembra, osiąga ok 25 m wysokości, przy czym należy podkreślić, że w niektórych przypadkach roczne przyrosty sięgają zaledwie 20 cm. Korona jest wąska, stożkowata lub jajowata, i może sięgać aż do podłoża. U młodych osobników jest gładka, ale z wiekiem traci regularność. Igły drzewa są sztywne i ostro zakończone. Kwiatostany męskie osiągają do 1,5 cm długości, natomiast żeńskie – do 1 cm. Dojrzałe szyszki (o długości ok. 8 cm) mają jasnobrązowy kolor. Sosna limba to europejski endemit. Występuje w piętrze subalpejskim w Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Francji i we Włoszech. Rośnie też na izolowanych stanowiskach w wyższych położeniach górskich. W Polsce, w stanie dzikim, występuje wyłącznie w Tatrach. Drzewa rosną pojedynczo, wśród kosodrzewiny. Idealnym podłożem dla limby są skaliste, mocno nasłonecznione zbocza, choć warto zaznaczyć, dobrze czuje się też na glinianych glebach. Sztucznie nasadzane stanowiska limby znajdują się w Tatrach, Sudetach i szczytowych partiach Beskidu Śląskiego. Od 1946 do 2014 roku sosna limba podlegała w Polsce ścisłej ochronie gatunkowej. Obecnie jest objęta ochroną częściową. Sosna drzewokosa Sosna drzewokosa (Pinus ×rhaetica Brūgger) jest mieszańcem międzygatunkowym sosny górskiej i sosny zwyczajnej. Charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem pod względem morfologicznym i genetycznym. To sprawia, że występuje zarówno w formie drzewiastej, jak i krzewiastej. Te pierwsze mogą osiągać wysokość do 20 m. Pokrój i budowa nie są cechami, które pozwalają odróżnić sosnę drzewokosą od gatunków rodzicielskich. Jej cechą szczególną jest natomiast liczba aparatów szparkowych, która na 5-milimetrowym odcinku środkowej, wypukłej części igły powinna wynosić od 50 do 55. Roślina występuje na obszarze Europy Środkowej i Półwyspu Bałkańskiego. W Polsce można ją spotkać niemal wyłącznie na wielkim Torfowisku Batorowskim, w Sudetach, Tatrach i Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej. Na niżu występuje wyłącznie w Borach Dolnośląskich. W Polsce ma status rośliny zagrożonej i jest objęta ochroną ścisłą. Sosna błotna Kolejny interesujący gatunek z rodziny sosnowatych, który podlega ochronie prawnej, to sosna błotna, czyli Pinus rotundata. Jest mieszańcem dwóch podgatunków sosny górskiej: Pinus mugo subs. mugo i Pinus mugo subs. uncinata. Roślina może mieć formę krzaczastą lub drzewiastą. Osiąga do 15 m wysokości. Sosna błotna występuje w Alpach, Karpatach i śladowo w Pirenejach. W Polsce można ją spotkać w Górach Stołowych, Bystrzyckich i Borach Dolnośląskich. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody nadała temu podgatunkowi kategorię zagrożenia EN. W Polsce sosna błotna jest objęta ochroną ścisłą. Sosna górska Naszą listę zamyka sosna górska, czyli Pinus mugo Turra. To drzewo (występuje też jako krzew) charakteryzuje się niskim, płożącym pniem, który osiąga wysokość dochodzącą do 3,5 m. Szpili (o długości do 8 cm) wyrastają po dwie z krótkopędu. Dojrzałe szyszki osiągają ok. 5 cm długości. Sosna górska występuje w krajach Europy Środkowej i południowej, od centralnych Alp, aż po Karpaty. W Polsce można spotkać ją w Tatrach, Sudetach i Beskidzie Żywieckim. Od 1954 do 2014 roku gatunek ten podlegał ścisłej ochronie. Obecnie jest objęty ochroną częściową. Czy drzewa posiadają świadomość? Wszyscy sądzimy że w świecie ożywionym to zwierzęta są najbardziej rozwinięte. Nowa teza postawiona przez filozofa Emanuele Coccia z Uniwersytetu w Trieście jednak, umieszcza rośliny na sz...
Podpowiadamy, czego warto spróbować wiosną, by jak najlepiej wykorzystać tę porę roku - w Polsce i nie tylko.
Na Lesbos wykopano skamieniałe drzewo. Znalezisko ma 20 milionów lat
Naukowcy pracujący na greckiej wyspie Lesbos wykopali skamieniałe drzewo. Niecodzienne znalezisko może liczyć nawet 20 milionów lat. Do odkrycia doszło podczas prac drogowych w geoparku Skamieniały Las.
Prace na terenie Skamieniałego Lasu zostały zapoczątkowane w 1994 roku. W międzyczasie na miejscu powstało Muzeum Historii Naturalnej. Wykopane drzewo, a konkretnie jego skamielina, ma długość 19 metrów. To pierwszy tak dobrze zachowany obiekt od momentu pojawienia się naukowców i archeologów tym rejonie. Jak to możliwe? Drzewo zakonserwowała gruba warstwa popiołu wulkanicznego. - To wyjątkowe znalezisko. Jest zachowane w doskonałym stanie, a na podstawie badań będziemy w stanie ustalić, jakie to drzewo - zapowiada Nikos Zouros z Muzeum Historii Naturalnej Skamieniałego Lasu. Skarby Skamieniałego Lasu Skamieniały Las na Lesbos powstał na skutek erupcji wulkanu, do której doszło około 20 milionów lat temu. Subtropikalny leśny ekosystem wyspy został wówczas zalany lawą. Po opadach deszczu popiół zmienił się w błoto z materiałem ejekcyjnym. Cały teren o powierzchni 150 km kwadratowych od 2014 roku znajduje się na liście informacyjnej światowego dziedzictwa UNESCO. View oEmbed on the source website W pobliżu miejsca najnowszego odkrycia naukowcy znaleźli również skamieniałe liście owocowych drzew i zwierzęce kości. - Podczas wykopalisk odkrywane są różne lasy, które istniały na wyspie Lesbos od 17 do 20 milionów lat temu. Dzięki pracom naukowców możemy w pełni zrekonstruować ówczesny ekosystem - dodaje Zouros. Utworzony w 2004 roku geopark jest jedną z najciekawszych atrakcji turystycznych na wyspie Lesbos. Na jego terenie można podziwiać między innymi właśnie skamieniałe pnie drzew. Największe z nich mają nawet do 20 metrów długości. Wykopaliska na Lesbos Nie ma przesady w stwierdzeniu, że grecka wyspa Lesbos jest rajem dla archeologów. Zaledwie dwa lata temu media na całym świecie donosiły o innym przełomowym wykopalisku. Naukowcom udało się dotrzeć do ruin świątyni sprzed 2000 lat poświęconej Nemezis, bogini zemsty. Miejsce kultu zostało odkryte podczas prac archeologicznych prowadzonych na terenie ruin założonego trzy tysiące lat temu miasta Mitylena. Z kolei w 2016 roku podczas wykopalisk przy linii kanalizacyjnej w regionie Evergetoula odkryto nienaruszony grobowiec z VIII wieku p.n.e. Jak udało się ustalić naukowcom, pochowano w nim kobietę. W grobie znaleziono również ceramikę oraz złotą biżuterię. Na wyspie Lesbos nietrudno więc natknąć się na archeologów. Należy jednak pamiętać o tym, że w rejonie wykopalisk obowiązuje zakaz robienia zdjęć.
Fascynujące leśne olbrzymy. Sekwoje jak drzewce Tolkiena
Precyzyjne pomiary mamutowców olbrzymich (zwanych też sekwojami olbrzymimi) przyniosły zaskakującą wiedzę o tych drzewach
Na łagodnym zboczu nad skrzyżowaniem szlaków w Parku Narodowym Sekwoi, na wysokości około 2100 m n.p.m. w południowej części łańcucha górskiego Sierra Nevada, stoi bardzo duże drzewo. Ma bardzo grubą, pofałdowaną rdzawą korę, a średnica pnia u podstawy wynosi imponujące 8 m. Chcąc zerknąć na czubek, trzeba nieźle zadrzeć głowę. Drzewo jest tak ogromne, że trudno je ogarnąć spojrzeniem. Ma swoje imię: Prezydent, które nadano mu 90 lat temu. Należy do gatunku mamutowiec olbrzymi, Sequoiadendron giganteum. Nie jest największym drzewem na ziemi, ale – jak się niedawno okazało – dzierży zaszczytne drugie miejsce. Potwierdziły to pomiary dendrometryczne wykonane przez Steve’a Silletta i jego współpracowników z Humboldt State University. Prezydent jest wprawdzie niższy od najwyższych sekwoi wieczniezielonych (Sequoia sempervirens) czy eukaliptusów królewskich (Eucalyptus regnans), ale wysokość to nie wszystko. Prezydent ma znacznie większą miąższość drewna (masę drzewną, czyli objętość drewna) niż którekolwiek z drzew tamtych gatunków. Jego strzała (pień główny) sięga 75 m w górę, choć jej najwyższy odcinek jest martwy po uderzeniu pioruna. Cztery główne konary, każdy wielkości oddzielnego drzewa, wyrastają z głównego pnia mniej więcej w połowie wysokości i podtrzymują gęstą koronę. Wprawdzie pień Prezydenta nie jest tak gruby jak pień największego z olbrzymów, Generała Shermana, za to koronę ma potężniejszą. Policzono, że składa się na nią blisko 2 mld igieł. Mamutowce potrafią przetrwać wszystkie przeciwności. Nie dają się powalić wiatrom. Ich drewno (twardziel) i kora przesycone są kwasami garbnikowymi i innymi związkami, które chronią przed próchnieniem. Korniki się ich praktycznie nie imają. Otacza je gruba kora odporna na ogień. Pożary poszycia leśnego mamutowcom właściwie nawet sprzyjają. W płomieniach giną bowiem konkurenci, a pod wpływem wysokiej temperatury otwierają się szyszki mamutowców, więc kiełkujące siewki po pierwsze mają pod dostatkiem słońca, a po drugie – rosną w żyznym popiele. Uderzenia piorunów uszkadzają wysokie okazy, ale zazwyczaj ich nie uśmiercają. Żyją więc mamutowce, coraz starsze i większe, tysiące lat. Innym czynnikiem, który kończy istnienie dużych drzew, jest wyrąb. Większość ogromnych mamutowców i sekwoi padła pod ciosami siekier w końcu XIX i początkach XX w. Okazało się jednak, że drewno tych gigantów jest twarde, ale kruche. Walące się pnie często roztrzaskiwały się przy uderzeniu o ziemię, stając się surowcem mało wartościowym. Robiono z nich gonty, sztachety, paliki i inną drewnianą galanterię. Park Narodowy Sekwoi powstał w 1890 r., a gdy rozwinęła się turystyka, okazało się, że na żywych wielkich drzewach da się zarobić więcej. Jednym z ciekawszych odkryć Silletta jest stwierdzenie, że z wiekiem powiększa się nie tylko miąższość i wysokość drzewa, lecz także tempo wzrostu. Taki starzec jak Prezydent odkłada rocznie więcej masy drzewnej niż egzemplarz młody i zdrowy. Ustalenia te są sprzeczne z powtarzanymi od lat mądrościami leśników, że produkcja masy drzewnej spada z wiekiem drzew. Założenie to, sprzyjające obniżaniu wieku rębnego, wypadałoby dziś zrewidować przynajmniej w odniesieniu do niektórych gatunków długowiecznych. Ekipa Silletta zmierzyła obwód pnia i konarów na różnych wysokościach, policzyła szyszki i pobrała próbki drewna. Gdy te informacje zostały przepuszczone przez model matematyczny sporządzony na podstawie danych z innych mamutowców, okazało się, że 3200-letni Prezydent ma nie mniej niż 1540 m3 masy drzewnej. David Quammen
Ma około 1300 lat i obumiera. Trwa ratowanie najstarszego z polskich cisów
Wiekowe drzewo obumiera. Usychają jego konary i korzenie. Przyczyniły się do tego m.in. ubiegłoroczne upały i susza... oraz nornice, które wykopały tunele pod drzewem. Uszkodziły przy okazji jego korzenie.
O życie drzewa walczą okoliczni mieszkańcy, gmina Lubań, a teraz także wrocławski Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. - Przeznaczyliśmy ponad 12 tys. złotych na zakup instalacji i zbiorników do nawadniania oraz wykonanie prac, które zabezpieczą drzewo przed zimowymi mrozami - mówi Hubert Papaj, zastępca prezesa zarządu WFOŚiGW we Wrocławiu. Całkowity koszt zadania wyniesie ponad 25 tys. złotych. Ratowanie seniora W poprzednich latach samorządowcy umieścili w ziemi specjalną siatkę przeciw nornicom i zasypali wykopane przez szkodniki korytarze. Zastosowano również środki pobudzające wzrost i regenerację najbardziej uszkodzonych części systemu korzeniowego. Wykonano także drenaż i studzienkę do kontroli poziomu wody. Drzewo jest regularnie nawożone. W tym roku wokół pomnikowego cisa rozstawiono rusztowania, na których zostaną zainstalowane zraszacze i zamgławiacze. W zimie na rusztowaniu pojawi się folia, która posłuży m.in. do podniesienia temperatury w otoczeniu drzewa. Wnętrze otwartego pnia cisa zostanie zabezpieczone przed przemarzaniem. - Na wiosnę tego roku zauważyliśmy pozytywne efekty naszych działań, cis wypuścił młode pędy a wyrastające z nich igły wydłużyły się - ciszy się Zbigniew Hercuń, wójt gminy Lubań. Zielony skarb Wysoki na ok. 13 m cis pospolity z Henrykowa Lubańskiego (k. Lubania, woj. dolnośląskie) ma obwód pnia 1,5 m. W długiej historii staruszka nie brakowało dramatycznych wydarzeń. W 1813 roku jego pień pocięli szablami Kozacy, a w czasie huraganu w 1989 roku runęła potężna odnoga drzewa. Przed tym wypadkiem obwód jego pnia liczył aż 5 m. - Lubański cis jest cennym pomnikiem przyrody wpisanym do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody - podkreśla Hubert Papaj - To najprawdopodobniej najstarsze drzewo w Europie Środkowej - dodaje. Źródło: Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Posłuchaj opowieści "Rodziny bez granic" o podróżowaniu z dzieciakami do najdalszych zakątków świata! View oEmbed on the source website