National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-07-16T06:03:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Najstarszy bursztyn świata odkryty w Chinach. Ma aż 385 milionów lat
items: Te polskie grzyby rozmawiają ze sobą po deszczu. Do komunikacji używają impulsów elektrycznych
items: Niezwykły plebiscyt rozstrzygnięty. Polski przedstawiciel wśród drzew, które zachwyciły Europę
items: Poezja i ślady w słojach drzew pozwoliły japońskim naukowcom rozszyfrować kosmiczną zagadkę z XIII w.
items: To drzewo to biologiczny fenomen. Przetrwało epokę dinozaurów i bombę atomową
items: Drzewo z popularnej gry rośnie w Warszawie. „Geralt” oficjalnie pomnikiem przyrody
items: Czy Rzym straci swoje słynne pinie? Ikoniczne drzewa przy Koloseum w centrum wydarzeń
items: Chińczycy przekształcili pustkę w życie. Posadzili tyle drzew wokół pustyni, że stała się gigantycznym pochłaniaczem dwutlenku węgla
items: Te drzewa w Dolomitach miały przewidzieć zaćmienie Słońca. Prawda okazała się jednak inna
items: Pamięć przestrzenna tego ptaka zadziwia naukowców. Bez niego wiele drzew nie miałoby szans
items: Najsłynniejsze drzewo w Polsce i niekoronowany król Puszczy Świętokrzyskiej. Jest jednym z symboli naszego narodu
items: Topola Tekla to żywy pomnik historii i sztuki. Gdzie rośnie to niezwykłe drzewo?
items: Miniaturowy las olbrzymiego bonsai. Goshin to żywe dzieło sztuki
items: Ten gatunek drzewa zawiera w sobie prawdziwy skarb. Oto, co odkryto w igłach świerka
items: Dlaczego ludzkość od zawsze czciła drzewa? Były obiektem kultu nawet w Egipcie
items: „To nie wyjątek, to systemowe działanie” – mówi aktywista. Sprawa jodły porusza Polskę
items: Arboretum Wojsławice to niezwykłe miejsce. Próżno szukać drugiej tak imponującej kolekcji roślinnej
items: Oto polskie Drzewo Roku 2025. Na zwycięzcę zagłosowało niemal 8 tys. internautów
items: Zobaczysz takie ślady w Bieszczadach? Lepiej zawróć – niedźwiedź może być blisko
items: Lipa, dąb, jabłoń czy oliwnik? Ruszyło głosowanie na Drzewo Roku 2025
items: To drzewo daje kilkadziesiąt różnych owoców. Na całym świecie jest ich garstka
items: Drzewa wytropią nielegalną działalność? Niezwykła metoda szpiegowania
items: Te drzewa przez tysiące lat były tajemnicą. Odkryto je dopiero teraz
items: Drewno jako materiał kosmiczny? Naukowcy chcą posadzić las na Marsie
items: Ropuchy i żaby na drzewach. Wyjątkowi wspinacze z Poznania

Najstarszy bursztyn świata odkryty w Chinach. Ma aż 385 milionów lat
type: item
date: 2026-07-16T06:02:51.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: bursztyn
subject: drzewa
subject: paleontologia
subject: prehistoria
subject: rośliny
description: W Chinach naukowcy odkryli najstarszy znany bursztyn świata. Liczące 385 mln lat znalezisko przesuwa historię skamieniałej żywicy o rekordowe 65 mln lat wstecz. Bursztyn ten jest wyjątkowy nie tylko ze względu na swój wiek.
encoded: Bursztyn, czyli skamieniała żywica roślinna, od dawna fascynuje naukowców. Jest to przecież unikatowa kapsuła czasu, która przechowuje informacje o dawnych ekosystemach. Czasem „zaklęte” są w niej owady. Żywica pełni kluczową rolę w życiu drzew: uszczelnia rany, chroni przed patogenami i skutkami pożarów. Brak starszych znalezisk uniemożliwiał precyzyjne określenie, kiedy rośliny naczyniowe zaczęły wydzielać tę substancję. Przez lata badacze uznawali, że ta innowacyjna metoda samoobrony roślin pojawiła się masowo w późnym karbonie, około 320 milionów lat temu. Mylili się. A o tym, jak bardzo, świadczy nowe znalezisko z Chin, o którym właśnie ukazał się artykuł na łamach czasopisma naukowego „Science Advances”. Sensacyjne odkrycie w formacji Hujiersite Do tego odkrycia doszło w północno-zachodnich Chinach, w regionie Sinciang. Międzynarodowy zespół badaczy zidentyfikował tam bursztyn w formacji Hujiersite, datowanej na dewon środkowy – około 385 milionów lat temu. To odkrycie przesuwa udokumentowany zapis geologiczny bursztynu o 65 milionów lat wstecz. Znalezisko zlokalizowano w specyficznych pokładach węgla, bogatych w szczątki kopalnej flory. Mikroskopijne skarby ukryte w węglu Jeśli spodziewaliście się, że ten prastary bursztyn wygląda tak, jak egzemplarze znane z Bałtyku i sprzedawane przy ulicy Mariackiej w Gdańsku – to jesteście w błędzie. Są to głównie mikroskopijne drobinki o wielkości od 0,1 do 0,5 mm, choć największe osiągają 1,5 mm. W świetle dziennym mają barwę od jasnożółtej do ciemnobrązowej. Jednak ich najbardziej charakterystyczną cechą jest intensywna niebieska fluorescencja pod wpływem światła ultrafioletowego. Dzięki tej właściwości badacze mogli wyizolować 241 czystych kawałków do dalszych testów. Chemiczny dowód. Prawdziwy bursztyn z dewonu Aby wykluczyć pomyłkę z innymi wydzielinami roślinnymi, naukowcy zastosowali zaawansowane techniki: spektroskopię podczerwieni oraz chromatografię gazową. Analizy wykazały uderzające podobieństwo do współczesn…

amber-7efdc52.jpg
width: 1575
height: 1050

Te polskie grzyby rozmawiają ze sobą po deszczu. Do komunikacji używają impulsów elektrycznych
type: item
date: 2026-07-14T11:00:55.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: badania
subject: biologia
subject: drzewa
subject: grzyby
subject: komunikacja
subject: lasy
subject: przyroda
subject: Wolny czas
description: Japońscy badacze zaobserwowali niezwykłe zachowanie dziko rosnących lakówek dwubarwnych. Te popularne również w Polsce grzyby po ulewnym deszczu zaczynają wymieniać ze sobą sygnały elektryczne.
encoded: W tym artykule: Jak rozmawiają między sobą grzyby? Grzyby z polskiego i japońskiego lasu Rozgadany jak grzyb po deszczu Po deszczu las robi się ruchliwy i głośny. Słychać w nim ptaki, szum drzew, pojawiają się dżdżownice i owady. Z najnowszych badań wynika, że aktywne robią się również grzyby. Eksperymenty przeprowadzone nie w laboratorium, ale w lesie wykazały, że po deszczu rośnie aktywność elektryczna grzybów. To kolejna przesłanka sugerująca, że grzyby komunikują się dzięki elektryczności. Doświadczenia japońskich naukowców, które doprowadziły do tego wniosku, zostały opisane w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Fungal Ecology”. Jak rozmawiają między sobą grzyby? Już w latach 70. XX wieku naukowcy badali potencjał czynnościowy grzybni. Czyli jej zmieniającą się aktywność elektryczną. W latach 90. wykazali, że pojawianie się w niej impulsów elektrycznych można stymulować. Strzępki grzybów reagowały tak na obecność wody, kwasu siarkowego czy cukrów. Ten zabójczy grzyb do tej pory atakował drzewa. Po raz pierwszy w historii zainfekował człowieka Chondrostereum purpureum to gatunek grzyba, który pasożytuje na drzewach, powodując zgniliznę drewna. Występuje na całym świecie, również w Polsce. Teraz po raz pierwszy zaatakował człow... Przełomowe badania z 2022 r. poszły znacznie dalej. Andrew Adamatzky z Uniwersytetu Zachodniej Anglii doszedł do wniosku, że aktywność elektryczna grzybni układa się we wzory. Czyli – że można w niej wyróżnić charakterystyczne sekwencje. Miałyby one odpowiadać słowom z ludzkiej mowy. Naukowiec znalazł takich wzorów aż 50. Oznaczało to, że „mowa” grzybów składałaby się z pięćdziesięciu słów. Grzyby z polskiego i japońskiego lasu Czy grzyby naprawdę mogą porozumiewać się dzięki elektryczności? Kolejne dowody na to zebrali naukowcy z japońskiego Uniwersytetu Tohoku. Pomogła im w tym lakówka dwubarwna (Laccaria bicolor) – jadalny grzyb rosnący także w Polsce. Lakówka dwubarwna jest grzybem blaszkowym. Ma długi trzon i rozłożysty kapelusz.…

Lakowka-dwubarwna-7656aa0.jpg
width: 2048
height: 1365

Niezwykły plebiscyt rozstrzygnięty. Polski przedstawiciel wśród drzew, które zachwyciły Europę
type: item
date: 2026-06-02T07:58:14.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: konkursy
subject: litwa
subject: polska
subject: słowacja
description: Litewski dąb ze wsi Rukai zdobył prestiżowy tytuł Europejskiego Drzewa Roku 2026. Wygrana w międzynarodowym konkursie to dla niego prawdziwe „drugie życie” – przez długie lata ten niezwykły pomnik przyrody stał na uboczu, zapomniany i omijany przez turystyczne szlaki. Na podium tegorocznej edycji znalazł się także reprezentant Polski.
encoded: Choć drzewa są kluczowym elementem ziemskiego ekosystemu, wciąż zbyt często pozostają niedoceniane. Postępująca urbanizacja sprawia, że wiele z tych wiekowych pomników przyrody przegrywa walkę z piłami mechanicznymi i buldożerami. W czasach, gdy człowiek tak łatwo zapomina o naturze, pielęgnowanie pamięci o tych niezwykłych mieszkańcach naszej planety staje się sprawą fundamentalną. Z tą właśnie misją przychodzi konkurs na Europejskie Drzewo Roku, który od lat wyróżnia i przypomina nam o rozgałęzionych królach naszego kontynentu. Triumfator zza wschodniej granicy W głosowaniu internetowym zwyciężył wyjątkowy dąb ze wsi Rukai na Litwie. Według organizatorów konkursu to 400-letnie drzewo przez lata pozostawało zapomniane, a o jego pięknie wiedzieli jedynie mieszkańcy wioski na północnym zachodzie kraju. Choć można było się spodziewać, że wiekowy olbrzym dokona swoich dni w zapomnieniu, lokalna społeczność całkowicie odmieniła jego los. Mieszkańcy zorganizowali uroczystość na cześć dębu, co znacznie wzmocniło jego lokalne znaczenie. Obecnie dąb oraz kolejne pokolenia mieszkańców Rukai tworzą nowy etap w historii ludzko-drzewnych relacji. Nazwa tegorocznego triumfatora nawiązuje do słowa „pole” – w przeszłości drzewo było bowiem jedynym obiektem na otwartych, rozpościerających się po horyzont połaciach terenu. Współcześnie, choć w okolicy zaczęli osiedlać się ludzie, roślina nadal wyraźnie wyróżnia się w litewskim krajobrazie. Srebro z Tatr Choć swoim wyglądem w niewielkim stopniu przypomina triumfatora, nie ustępuje mu dostojnością i wyjątkowością. Stara jabłoń rośnie w pasterskiej wsi Żar na Słowacji od 150 lat, niezmiennie opierając się ulewom, śnieżycom i upałom. Funkcjonowanie utrudnia jej dodatkowo położenie na wysokości 860 metrów n.p.m. Mimo tak surowych warunków srebrny medalista przez półtora wieku zdołał zachować swój unikatowy wdzięk. Słowackie media zaznaczają, że tak wysoka pozycja ich reprezentanta była możliwa dzięki zmianom w konkursowej ordynacji wybor…

FABRIC-KOLAZ-32-21-434cd8c.jpg
width: 2813
height: 1875

Poezja i ślady w słojach drzew pozwoliły japońskim naukowcom rozszyfrować kosmiczną zagadkę z XIII w.
type: item
date: 2026-05-30T08:44:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: drzewa
subject: japonia
subject: literatura
subject: słońce
description: Japońscy naukowcy odkryli ślady ogromnego bombardowanie protonami przyspieszonymi do dziewięciu dziesiątych prędkości światła. Doszło do niego ponad 800 lat temu. Ślady zdarzenia zachowały się w słojach żywotnikowców japońskich.
encoded: Średniowieczne zapiski z dziennika japońskiego dworzanina i poety Fujiwary no Teiki, żyjącego w latach 1162–1241, stały się punktem wyjścia do poszukiwań dawnych słonecznych zdarzeń protonowych (SPE – solar proton event). W dzienniku można znaleźć informację, że w lutym 1204 roku poeta zobaczył „czerwone światła na północnym niebie nad Kioto”. Zorza polarna nad Kioto Poeta miał prawo nie wiedzieć, że ma do czynienia z zorzą polarną, ponieważ Kioto leży na 35° szerokości północnej, co jest stosunkowo niską szerokością geograficzną dla obserwacji zorzy polarnej. Jednak jak przekonaliśmy się w ostatnich latach maksimum słonecznego, silna burza geomagnetyczna może doprowadzić do pojawienia się zorzy również na średnich szerokościach geograficznych. Nie tylko Fujiwara no Teiki obserwował to niezwykłe zjawisko. W niebo spoglądali również chińscy astronomowie. Powstanie zorzy polarnej wiąże się z koronalnymi wyrzutami masy ze Słońca bombardującymi ziemską magnetosferę, ale wystąpienie wyjątkowo silnej zorzy jest dobrym punktem wyjścia do poszukiwań historycznych SPE. Wyjaśnijmy, że słoneczne zdarzenie protonowe to zjawisko bombardowania protonami przyspieszonymi do dziewięciu dziesiątych prędkości światła przez rozbłyski słoneczne i koronalne wyrzuty masy. SPE mogą być niezwykle niebezpieczne, stanowiąc zagrożenie dla astronautów i statków kosmicznych. Pole magnetyczne Ziemi zatrzymuje większość protonów, lecz czasami część z nich przenika przez ziemską osłonę magnetyczną i trafia do atmosfery, gdzie zderza się z gazami, tworząc atomy szczególnego rodzaju węgla – węgla-14. Ten następnie rozprzestrzenia się po planecie i zostaje wchłonięty przez organizmy żywe – w tym drzewa. Dymiący pistolet Właśnie dlatego badacze z Okinawa Institute of Science and Technology (OIST) skupili się na drzewach. Konkretnie na pozostałościach żywotnikowców japońskich z północnej Japonii, pochodzących z przełomu XII i XIII wieku. Zespół pod kierownictwem Hiroko Miyahary odkrył węgiel-14 w słojac…

zorza-polarna-a7ef1f4.jpg
width: 1600
height: 1200

To drzewo to biologiczny fenomen. Przetrwało epokę dinozaurów i bombę atomową
type: item
date: 2026-05-25T07:55:47.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: azja
subject: chiny
subject: drzewa
subject: japonia
subject: medycyna naturalna
subject: nauka
subject: rośliny
description: Do polskich kin właśnie trafił film „Milcząca przyjaciółka”, opowiadający o niezwykłej relacji człowieka z drzewem. W centrum historii znalazł się miłorząb japoński – gatunek od lat uznawany za jeden z najbardziej niezwykłych na świecie. To drzewo fascynuje nie tylko swoim wyglądem i długowiecznością, ale również symboliką, która od wieków wiąże je z pamięcią, odpornością i przemijaniem. Nic więc dziwnego, że twórcy filmu uczynili z niego cichego świadka ludzkich emocji i historii rozgrywających się na przestrzeni dekad.
encoded: W ostatnich latach coraz częściej mówi się o „inteligencji” roślin, ich zdolności do komunikacji oraz wpływie natury na ludzką psychikę. Naukowcy badają, w jaki sposób drzewa reagują na otoczenie, wymieniają informacje i tworzą skomplikowane sieci zależności przypominające naturalne systemy komunikacji. Jednocześnie rośnie zainteresowanie terapeutycznym wpływem kontaktu z przyrodą – od leśnych kąpieli po ogrody wspierające zdrowie psychiczne. W tym kontekście miłorząb japoński zajmuje miejsce szczególne. To jeden z najstarszych gatunków drzew na Ziemi, który przetrwał miliony lat niemal bez zmian i stał się symbolem wytrwałości oraz pamięci. Miłorząb japoński przetrwał miliony lat. Ocalał nawet po Hiroszimie Miłorząb japoński, znany również jako miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba), od lat uznawany jest za jedno z najbardziej niezwykłych drzew na świecie. Naukowcy określają go mianem „żywej skamieniałości”, ponieważ jego przodkowie pojawili się na Ziemi ponad 200 milionów lat temu, jeszcze w czasach dinozaurów. Skamieniałości liści bardzo podobnych do współczesnych miłorzębów odkryto m.in. w Chinach i datowano na wczesną jurę. Co wyjątkowe, współczesne drzewa niemal nie różnią się od swoich pradawnych odpowiedników. Paleobotanicy podkreślają, że miłorząb jest biologicznym fenomenem – jedynym żyjącym przedstawicielem całego rzędu miłorzębowców (Ginkgoales), który w odległej przeszłości obejmował wiele różnych gatunków roślin. Większość z nich wyginęła jednak miliony lat temu wraz ze zmianami klimatu i rozwojem nowych gatunków roślin kwitnących. Przez długi czas sądzono nawet, że miłorząb całkowicie zniknął ze środowiska naturalnego i przetrwał wyłącznie dzięki uprawie prowadzonej przez ludzi. Gatunek został ocalony przede wszystkim przez mnichów buddyjskich i mieszkańców Chin, Korei oraz Japonii, którzy od wieków sadzili drzewa w pobliżu świątyń i klasztorów. W Europie miłorząb pojawił się dopiero w XVIII wieku, prawdopodobnie za sprawą podróżników i kupców związanych…

milorzab-japonski-8573a48.jpg
width: 4855
height: 3237

Drzewo z popularnej gry rośnie w Warszawie. „Geralt” oficjalnie pomnikiem przyrody
type: item
date: 2026-03-17T07:49:30.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: drzewa
subject: gry
subject: książki
subject: warszawa
description: Warszawa zyskała wyjątkowy pomnik przyrody. Dąb szypułkowy „Geralt” zachwyca zarówno swoim majestatycznym rozmiarem, jak i popkulturowym znaczeniem. Cyfrowy odpowiednik drzewa był ważnym elementem gry opartej na prozie Andrzeja Sapkowskiego.
encoded: Jadąc ulicą Jagiellońską, dostrzeżemy – z pozoru – zwyczajne drzewo. Co prawda jego rozmiar i rozłożystość mogą świadczyć o przyrodniczych walorach okazu, jednak na próżno doszukiwać się tu jakiegoś dodatkowego znaczenia. Pozory jednak w tym przypadku mylą – drzewo jest nie tylko istotnym elementem miejskiej przyrody, ale również bohaterem gry o słynnym wiedźminie Geralcie. Informacja o wpisaniu okazu na listę pomników przyrody powinna więc ucieszyć nie tylko fanów fantastycznej sagi. Geralt z Pragi W trakcie często nagradzanej gry „Wiedźmin 3: Dziki Gon” tytułowy bohater regularnie przedstawia się tytułem nawiązującym do miejsca pochodzenia wiedźmina – mitycznej Riwii. Kraina ta w ustach protagonisty nabiera wyjątkowego znaczenia – określa bowiem miejsce, w którym rodzą się wyjątkowe istoty. Możliwe, że podobny cel przyświecał pomysłodawcom petycji, która w poprzednim roku podbijała internet. Podanie dotyczyło ustanowienia – jeszcze wtedy bezimiennego drzewa z ulicy Jagiellońskiej – pomnikiem przyrody oraz nadania okazowi imienia Geralt. Nazwa ta rzecz jasna nawiązywała do tytułowego bohatera z Riwii, jednak dlaczego zdecydowano się nazwać tak akurat to drzewo? Aby odpowiedzieć na to pytanie, należy spojrzeć na drugą stronę ulicy Jagiellońskiej. Dostrzeżemy tam budynek siedziby firmy CD Projekt Red – twórcy gier o łowcy potworów. Ponoć zespół stojący za słynną grą inspirował się przy tworzeniu jednego z drzew dębem szypułkowym stojącym po drugiej stronie ulicy. Warszawskie drzewo dostrzeżemy w momencie pierwszego wjazdu do Velen. Słynny obiekt w grze nosi niechlubną nazwę „Drzewo Wisielców”. Na szczęście stołeczny odpowiednik (przy ulicy Jagiellońskiej 47) zdaje się zdecydowanie bardziej pogodniejszy. Internetowa petycja – jak drzewo stało się Geraltem? Walkę o miano pomnika przyrody dla praskiego Geralta rozpoczął stołeczny radny Jan Mencwel. Pomysłodawca współtworzył petycję skierowaną do prezydenta Warszawy, która została podpisana przez prawie 25 tysięcy osób. …

FABRIC-KOLAZ-32-4-cf3dde7.jpg
width: 2813
height: 1875

Czy Rzym straci swoje słynne pinie? Ikoniczne drzewa przy Koloseum w centrum wydarzeń
type: item
date: 2026-03-01T09:45:35.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: drzewa
subject: koloseum
subject: rzym
description: Władze Rzymu zdecydowały się na usunięcie części z ikonicznych sosen rosnących przy słynnej drodze Via dei Fori Imperiali. Wycinka jest konsekwencją wypadków, które na początku tego roku miały miejsce we włoskiej stolicy. Dla fanów drzew z tej zabytkowej ulicy mamy jednak również dobre wiadomości.
encoded: Via dei Fori Imperiali uznawana jest za najsłynniejszą ulicę w Rzymie. Swój początek bierze u stóp znanego Koloseum, spod którego prowadzi aż do placu Weneckiego. Po drodze mija starożytne Fora Imperialne (stąd nazwa ulicy), których ruiny przypominają o czasach świetności starożytnego imperium Rzymskiego. Ikoniczność Via dei Fori Imperiali nie polega jednak jedynie na jej bogatym w zabytki otoczeniu. Turyści doceniają rosnące przy drodze sosny piniowe, które nie tylko zazieleniają okolicę, ale również dają schronienie w trakcie śródziemnomorskich upałów. Nic więc dziwnego, że usunięcie kilku z tych drzew spotkało się z dużym zdziwieniem, a nawet protestami miłośników Rzymu. Dlaczego ikoniczne pinie przeznaczono do wycinki? Usunięcie kilku ikonicznych drzew jest pokłosiem wydarzeń, jakie miały miejsce na początku 2026 roku. W tym czasie wiekowe drzewa zaczęły uginać się pod ciężarem swojego wieku i przewracać na niczego niespodziewających się przechodniów. W wyniku tych wypadków ranne zostały trzy osoby. Obrażenia zadane przez powalające się drzewa okazały się na szczęście niezagrażające zdrowiu poszkodowanych. W wyniku tych wydarzeń zarząd miasta zdecydował się na przeprowadzenie badań mających na celu zdiagnozowanie stabilności słynnych sosen. Dendrolodzy ustalili, że 12 z 36 rosnących wzdłuż ulicy drzew jest zagrożonych upadkiem. Reszta okazów wymaga, według specjalistów, bardziej szczegółowych badań, które pozwolą określić trwałość sosen piniowych. Liczba drzew wytypowanych do usunięcia może więc jeszcze wzrosnąć. Stabilność rzymskich sosen Na wytrzymałość sosen rosnących przy Via dei Fori Imperiali wpływa nie tylko ich podeszły wiek, ale również warunki, z jakimi muszą się na co dzień mierzyć. Niektóre z okolicznych drzew osiągają już nawet 120 lat, a przez większość swojego życia są wystawione na stres związany z funkcjonowaniem w jednym z najbardziej ruchliwych miejsc w Europie. Na stabilność pinii wpływają więc zarówno ekstremalne upały i intensywne deszcze, …

via-dei-fori-imperiali-sosny-pinie-84c172b.jpg
width: 7360
height: 4912

Chińczycy przekształcili pustkę w życie. Posadzili tyle drzew wokół pustyni, że stała się gigantycznym pochłaniaczem dwutlenku węgla
type: item
date: 2026-02-13T07:00:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: chiny
subject: drzewa
subject: dwutlenek węgla
subject: pustynie
subject: zmiany klimatyczne
description: Obrzeża pustyni Takla Makan – jednej z największych i najsuchszych pustyń świata – zaroiły się od zasadzonych drzew. To według naukowców nie tylko zatrzymało pustynnienie obszaru, ale także zmieniło pustynię w ogromny pochłaniacz dwutlenku węgla. Twierdzą, że stworzyli „piaskowe płuca”.
encoded: Zaledwie kilkadziesiąt lat temu Takla Makan była symbolem pustki i skrajnej nieprzyjazności dla życia. Otoczona przez najwyższe góry świata, niemal całkowicie pozbawiona opadów i roślinności, rozrastała się w wyniku działalności człowieka i zmian klimatycznych. Jednak od wdrożenia programu Wielkiego Zielonego Muru Chiny podjęły się bezprecedensowego wyzwania zalesienia tego ekstremalnego obszaru. Co by nie mówić, efekt jest spektakularny. Pustynia Takla Makan to bardzo niegościnne miejsce Pustynia Takla Makan jest nieco większa od Polski. Rozciąga się na powierzchni ok. 337 000 km² (dla porównania powierzchnia naszego kraju wynosi 312 685 km²). Panujące na niej warunki są zbyt surowe dla większości roślin, a pustynia – przez którą niegdyś przebiegał Jedwabny Szlak – stale się powiększała. To jednak nie powstrzymało Chińczyków. Wielki Zielony Mur Chiński W 1978 roku chińskie władze zainicjowały gigantyczny program inżynierii ekologicznej – „Wielki Zielony Mur”. Celem była walka z narastającym problemem pustynnienia, które zagrażało rolnictwu, infrastrukturze i zdrowiu mieszkańców. Takla Makan i inne wielkie pustynie w Chinach (m.in. Gobi) powiększały się bowiem od lat 50. XX wieku, kiedy Państwo Środka przeszło masową urbanizację i ekspansję gruntów rolnych. Konwersja naturalnego terenu doprowadziła do większej liczby burz piaskowych, które zdmuchiwały glebę i osadzały piasek, powodując degradację ziemi i pustynnienie. Piasek pochłania wszystko Według raportu Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zwalczania pustynnienia z 2013 roku pustynnienie, degradacja gleby i susze znacząco nasiliły się na całym świecie w XX i XXI wieku, szczególnie na obszarach suchych, półsuchych i umiarkowanie wilgotnych. W ciągu ostatnich 40 lat Ziemia straciła jedną trzecią swoich gruntów ornych w wyniku erozji i degradacji. Chińczycy chcą z tym walczyć Do 2024 roku w północnych Chinach w ramach projektu Wielkiego Zielonego Muru posadzono ponad 66 mld drzew, skupiając się także na obrze…

FABRIC-KOLAZ-32-67-de8951f.jpg
width: 2700
height: 1800

Te drzewa w Dolomitach miały przewidzieć zaćmienie Słońca. Prawda okazała się jednak inna
type: item
date: 2026-02-06T16:00:32.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: drzewa
subject: NatGeoBN
subject: rośliny
subject: zaćmienie słońca
description: Międzynarodowy zespół naukowców podważa sensacyjne twierdzenia o zdolnościach drzew do przewidywania zaćmienia. Badacze ujawniają, że synchronizacja aktywności elektrycznej świerków była skutkiem lokalnej burzy, a nie „leśnej telepatii”.
encoded: W 2025 roku zespół naukowców z Włoch, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Australii, kierowany przez prof. Alessandro Chiolerio z Italian Institute of Technology i University of the West of England, opublikował badanie sugerujące, że świerki w Dolomitach potrafią przewidzieć zaćmienie Słońca. W pracy opublikowanej w czasopiśmie „Royal Society Open Science” autorzy twierdzili, że 14 godzin przed częściowym zaćmieniem słońca nad Dolomitami świerki wykazywały zsynchronizowany wzrost aktywności bioelektrycznej. Badacze odczytali to jako oznakę „leśnej inteligencji”. Wskazywali, że drzewa zachowywały się jak jeden organizm, komunikując się ze sobą i wspólnie przygotowując na nadchodzące zjawisko. Szczególnie podkreślano, że starsze drzewa wykazywały silniejszą reakcję, co miało sugerować, że posiadają one „pamięć” poprzednich zaćmień i przekazują wiedzę młodszym. Co naprawdę spowodowało synchronizację drzew w Dolomitach? Te kontrowersyjne tezy nie wytrzymały jednak zderzenia z naukową krytyką. W czasopiśmie „Trends in Plant Science” właśnie opublikowano artykuł autorstwa prof. Ariela Novoplansky’ego z Ben-Gurion University of the Negev i jego zespołu. Nowa praca całkowicie podważa wcześniejsze twierdzenia. Badacze przedstawili dowody, że obserwowana synchronizacja aktywności elektrycznej była wynikiem lokalnej burzy z piorunami, która miała miejsce dokładnie w czasie wzmożonej reakcji drzew. Według prof. Novoplansky’ego, zamiast odwoływać się do egzotycznych i niesprawdzonych teorii, należy brać pod uwagę dobrze znane czynniki środowiskowe. To klasyczny przykład tzw. brzytwy Ockhama. „Zamiast rozważać proste, dobrze udokumentowane czynniki, takie jak intensywna burza z piorunami w pobliżu miejsca badań, autorzy poszli w stronę atrakcyjnej narracji, że drzewa przygotowywały się na zaćmienie” – stwierdził uczony w artykule. Dlaczego teoria o „leśnej inteligencji” została odrzucona? Naukowcy obalający teorię zespołu prof. Chiolerio wskazali na wiele luk metodologicznych. Przede …

swierki-dolomity-420c977.jpg
width: 1598
height: 1200

Pamięć przestrzenna tego ptaka zadziwia naukowców. Bez niego wiele drzew nie miałoby szans
type: item
date: 2026-01-06T10:29:50.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: lasy
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Orzechówka – ptak zwany zwyczajnym, który z całą pewnością nie jest zwyczajny, wbrew temu, co sugeruje jego nazwa. Trzeba bowiem podkreślić, że to właśnie przedstawiciele tego gatunku są kluczowymi „architektami” borów borealnych i górskich, co jest efektem ubocznym ich strategii przetrwania. Jak wygląda orzechówka zwyczajna? Gdzie występuje i jak wpływa na środowisko? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Ptak krukowaty, który nie przypomina kruka Mieszkaniec Palearktyki Wyspecjalizowana dieta orzechówki Ekologiczna rola orzechówki Tryb życia orzechówki Na pierwszy rzut oka, orzechówka zwyczajna (Nucifraga caryocatactes) przypomina nieco szpaka. Charakterystyczne nakrapiane upierzenie wprowadza jednak błędną sugestię. Mimo że nie jest czarna jak smoła ani czarno-biała, ten piękny, a w Polsce – także rzadki ptak reprezentuje rodzinę krukowatych, tę samą, do której zalicza się kruk, sroka czy wrona. Ptak krukowaty, który nie przypomina kruka Pod względem pokroju i wielkości, orzechówka zwyczajna przypomina nieco gołębia, z tą różnicą, że jej głowa jest większa i masywniejsza. Średnia długość ciała tego ptaka waha się w przedziale od 30 do 34 cm, a rozpiętość skrzydeł może sięgać od 52 do 58 cm. Dorosły osobnik waży do 220 g. Najcharakterystyczniejszą cechą tego ptaka jest upierzenie. Na piórach orzechówki maluje się czekoladowobrązowe tło, obficie nakrapiane białymi plamkami w kształcie kropel. Skrzydła są czarnobrązowe, z charakterystycznym metalicznym połyskiem o zielonkawym kolorze, natomiast kuper i pokrywy podogonowe – białe. Z krukowatymi najwyraźniej łączą ją dwie cechy. Pierwszą jest masywny dziób, będący niczym innym, jak przystosowaniem do wyspecjalizowanej diety. Druga to brak dymorfizmu płciowego – samce i samice są ubarwione tak samo. Mieszkaniec Palearktyki Orzechówka zwyczajna zajmuje szeroki zasięg palearktyczny, obejmujący lasy iglaste i mieszane. Można ją spotkać od Norwegii na zachodzie, przez znaczne obszary Europy, w tym populacje wyspowe w Alpach i na Bałkanach, aż po wschód Syberii, Chiny, Japonię i Koreę. W Polsce orzechówka jest nielicznym ptakiem lęgowym. Można spotkać ją przede wszystkim w Karpatach, a także na Pojezierzu Mazurskim, Podlasiu i Pomorzu, gdzie zasiedla duże kompleksy leśne. Rozproszone stanowiska tych ptaków występują także na Ziemi Kieleckiej i Lubelszczyźnie. Najłatwiej spotkać ją jesienią, gdy intensywnie żeruje…

orzechowka-GettyImages-2242269264-be9cc26.jpg
width: 6497
height: 4331

Najsłynniejsze drzewo w Polsce i niekoronowany król Puszczy Świętokrzyskiej. Jest jednym z symboli naszego narodu
type: item
date: 2025-12-24T08:15:12.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: drzewo
subject: Świętokrzyskie
description: Dąb Bartek nie jest zwykłym drzewem. To majestatyczny pomnik przyrody, którego spękany pień i potężne konary pamiętają historię sięgającą setek lat wstecz. Nazywany „królem Puszczy Świętokrzyskiej”, jest żywym symbolem narodowej tożsamości, skarbnicą legend, obiektem badań naukowych i celem eskapad turystów z całej Polski.
encoded: Spis treści: Symbol województwa świętokrzyskiego Piętno katastrof Dąb Bartek jest krytycznie zagrożony Spotkanie z Bartkiem to doświadczenie jedyne w swoim rodzaju. Jego wiek budzi autentyczny respekt, a ogrom – dosłownie przytłacza. Masywny pień i rozłożyste gałęzie zdają się emanować siłą i stanowią potwierdzenie archetypu dębu jako symbolu mocy. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że pozory mylą. Mimo że ten imponujący dąb szypułkowy (Quercus robur) należy do najpotężniejszych w Polsce, w praktyce okazuje się niezwykle kruchy. Symbol województwa świętokrzyskiego Wspaniały pomnik przyrody rośnie w województwie świętokrzyskim, na terenie leśnictwa Bartków. Monumentalne drzewo wyraźnie wyróżnia się na skarpie rzeki Bobrzy, przy drodze wojewódzkiej nr 750, mimo że w pobliżu znajduje się aleja 200-letnich klonów, jesionów, lip i modrzewi. Wymiary giganta Dość często można spotkać się z opinią, według której Bartek to najwyższy dąb w Polsce. To nieprawda. Choć jest jednym z najsłynniejszych, najstarszych i najgrubszych drzew kraju, nie dzierży rekordu wysokości. Nie zmienia to jednak faktu, że mówimy tu o naprawdę imponującym okazie. Zgodnie z pomiarami wykonanymi w 2013 roku, dąb Bartek mierzy 28,5 metra wysokości. Obwód pnia mierzony przy samej ziemi to aż 13,4 m, natomiast na standardowej wysokości pomiarowej, wynoszącej 1,3 m, osiąga około 9,85 m. W tym miejscu należy wspomnieć, że niektóre źródła wskazują na 10,9 metra (różnica prawdopodobnie wynika z różnych metodologii pomiaru, stosowanych na przestrzeni lat). Rozpiętość korony to 20 na 40 m, natomiast jej okap wynosi 720 metrów sześciennych. Objętość (miąższość) całego drzewa szacuje się na 72 metry sześcienne. Determinacja w zachowaniu dziedzictwa W pierwszej kolejności, w oczy rzuca się potężny pień i rozłożyste gałęzie drzewa. Nie sposób jednak nie zauważyć wyraźnych śladów walki o przetrwanie drzewa. Potężne konary, zbyt ciężkie dla starzejącego się pnia, wspierają się na stalowych podporach. To nowocze…

dab-bartek-669971b.jpg
width: 2176
height: 1450

Topola Tekla to żywy pomnik historii i sztuki. Gdzie rośnie to niezwykłe drzewo?
type: item
date: 2025-11-16T13:32:55.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: drzewa
subject: drzewo
subject: śląsk
description: Topola Tekla to coś więcej niż pomnik przyrody, którego wymiary budzą autentyczny respekt. To dzieło sztuki, które pobudza wyobraźnię jak żadne inne. Rośnie od około 100 lat. Widziała transformację Śląska, zmiany pokoleń i rozwój otaczającej ją wsi. Z lokalnego dużego drzewa stała się chronionym zabytkiem i ogólnopolską atrakcją, która wciąż żyje i kreuje nowe wspomnienia u turystów z całego kraju.
encoded: Spis treści: Drzewo zza oceanu Historia zapisana w słojach topoli Tekli Jak topola Tekla stała się jednym z najsłynniejszych drzew w Polsce? Turystyczna strona Chudowa Chudów to średniej wielkości wieś w powiecie gliwickim, pozornie podobna do wielu innych w okolicy. A jednak coś ją wyróżnia. Podziwiając sielskie krajobrazy, w oczy rzucają się zrekonstruowane ruiny zamku. W odległości około 150 m od murów ukazuje się widok tak samo absurdalny, jak zachwycający – potężne, wiekowe drzewo, w którego pniu osadzono najprawdziwsze drzwi i fantazyjne, stylowe okienko. To właśnie słynna topola Tekla, żywy świadek stu lat historii, który wciąż tworzy nowe wspomnienia dla kolejnych pokoleń. Drzewo zza oceanu Tekla należy do gatunku topoli kanadyjskiej (Populus x canadensis), a dokładniej jej popularnej odmiany „robusta”. Mówimy tu o hybrydzie, która powstała ze skrzyżowania euroazjatyckiej topoli czarnej (P. nigra) z amerykańską topolą deltoidalną (P. deltoides). Pierwsze takie mieszańce wyhodowano już na początku XVIII wieku, we Francji. Gatunek ten charakteryzuje się ekstremalnie szybkim tempem wzrostu, ale jego żywotność jest stosunkowo krótka – zwykle sięga od 100 do maksymalnie 200 lat. Metryka giganta Wymiary Tekli są iście imponujące. W zależności od pomiaru, obwód jej pcha waha się od 7,24 do ponad 7,5 metra. Mówimy tu zatem o bezsprzecznie najgrubszej jednodniowej topoli kanadyjskiej w Polsce. Żeby objąć jej pień, potrzeba kilku dorosłych osób trzymających się za ręce. Choć jej korona została w przeszłości drastycznie zredukowana, drzewo wciąż sięga wysokości około 23–25 metrów. W Rejestrze Polskich Drzew Pomnikowych Tekla znajduje się na 134. miejscu pod względem obwodu pnia i 1075. pod względem wysokości. Historia zapisana w słojach topoli Tekli W lokalnych opowieściach pojawiają się sugestie, że drzewo może pamiętać nawet XVIII wiek. Należy jednak podkreślić, że to najprawdopodobniej mit, być może wynikający z bliskości XVI-wiecznego zamku lub historii samego gatu…

TopolaTekla-a631dfc.jpg
width: 1350
height: 900

Miniaturowy las olbrzymiego bonsai. Goshin to żywe dzieło sztuki
type: item
date: 2025-10-18T08:01:58.000Z
creator: Becky Little
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: japonia
subject: sztuka
description: Bonsai Goshin powstawało przez ponad 70 lat. W najwyższym punkcie osiąga prawie 1,5 m wysokości. Dziś jest ozdobą muzeum.
encoded: Starożytna sztuka bonsai na pierwszy rzut oka może się wydawać prosta, ale jej praktykowanie wymaga niezwykłej troski, głębokiej refleksji i systematyczności przez wiele lat. Zwłaszcza gdy tworzysz cały miniaturowy las, taki jak słynny żywy artefakt znany jako Goshin. Historia Goshin Jego historia zaczęła się ponad 70 lat temu, gdy japońsko-amerykański artysta bonsai John Naka odciął wierzchołek dojrzałego drzewa jałowca i zasadził go w donicy. W ciągu kolejnych dwóch dekad otoczył drzewko dziesięcioma innymi, z których każde upamiętniało jedno z jego wnucząt. Naka nazwał ten miniaturowy las Goshin, co w języku japońskim oznacza „obrońca ducha”. Dziś Goshin jest wystawiony w Narodowym Muzeum Bonsai i Penjing, będącym częścią Narodowego Arboretum w Waszyngtonie, jako jedno z najsłynniejszych bonsai na świecie. John Naka zmarł w 2004 r. w wieku 89 lat, ale ostatnie dekady swojego życia poświęcił na nauczanie kuratorów, jak opiekować się tym lasem zgodnie z jego wizją. – Aby drzewo było zdrowe, trzeba pozwolić mu rosnąć i nabierać siły – mówi Michael James, kurator muzeum. – Ale kiedy to robisz, traci swój kształt. Nie wygląda już jak bonsai, więc trzeba je potem przycinać. Oznacza to, że żadne bonsai nigdy nie jest w pełni skończone. Przy odpowiedniej opiece Goshin może żyć przez kolejne lata. Żywy artefakt Choć bonsai jest japońską formą sztuki sięgającą wieków wstecz, pierwsi artyści prawdopodobnie czerpali inspirację z chińskiej praktyki penjing, której początki sięgają dynastii Han, ok. 2 tys. lat temu. Penjing polega na tworzeniu miniaturowych krajobrazów w donicach, które mogą obejmować drzewa, skały, wodę, figurki ludzi i zwierząt oraz inne elementy. Tym, co wyróżnia bonsai, jest nacisk położony na kształtowanie małych drzew przy użyciu specjalnych technik, dzięki którym przypominają one znacznie większe okazy. John Naka i sztuka bonsai John Naka, urodzony w Fort Lupton w Kolorado, odkrył tę sztukę, gdy w wieku ośmiu lat przeniósł się z rodzicami do Japonii, ic…

Goshin-8c561e9.jpg
width: 3236
height: 2157

Ten gatunek drzewa zawiera w sobie prawdziwy skarb. Oto, co odkryto w igłach świerka
type: item
date: 2025-10-13T12:25:01.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: drzewa
subject: złoto
description: Nowe badania wykazały, że igły świerka pospolitego są pełne nanocząsteczek szlachetnego metalu. Ten niezwykły „depozyt” jest możliwy tylko dzięki specjalnym bakteriom. W przyszłości drzewa być może będą wykorzystywane jako markery cennych, podziemnych złóż.
encoded: Zjawisko akumulacji cząsteczek złota w roślinach od dawna stanowi przedmiot zainteresowania nauki. Badania prowadzone w różnych częściach świata wykazały, że niektóre gatunki drzew potrafią pobierać nanoczęsteczki tego metalu szlachetnego z gleby i przechowywać je. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest eukaliptus. Kilka lat temu naukowcy odkryli, że rosnąc nad złożami złota w Australii, w swoich liściach przechowują cząsteczki złota. Nanocząsteczki złota w drzewach Teraz okazuje się, że podobne zdolności ma świerk pospolity (Picea abies). Na łamach czasopisma „Environmental Microbiome” opublikowano właśnie artykuł, w którym autorzy opisują odkrycie tych nanocząsteczek w igłach tego drzewa. Roślina gromadzi je za pomocą występujących w nich bakterii. – Nasze wyniki sugerują, że bakterie i inne mikroorganizmy żyjące wewnątrz roślin mogą wpływać na akumulację złota w drzewach – powiedziała Kaisa Lehosmaa, główna autorka badania i ekolożka z Uniwersytetu w Oulu w Finlandii. A chodzi dokładniej o endofity. To drobne mikroorganizmy pasożytnicze, symbiontyczne lub komensaliczne, które żyją wewnątrz organizmów roślin. Są dla flory zazwyczaj pasożytami, które powodują liczne choroby, ale niektóre żyją z roślinami w symbiozie. Bakterie pomagają magazynować złoto Mikroorganizmy wspomagają m.in. produkcję hormonów i wchłanianie składników odżywczych. Ale okazuje się, że w świerkach endofity działają niczym magazyn dla nanocząsteczek złota. Naukowcy twierdzą, ze proces ten jest pewną formą biomineralizacji. W badaniu przeanalizowali świerki rosnące w pobliżu kopalni Kittilä w północnej Finlandii. To jeden z największych ośrodków wydobywczych złota w Europie. Badacze przeanalizowali 138 próbek igieł z 23 świerków. Okazało się, że igły czterech z nich zawierały nanocząsteczki złota, które były otoczone biofilmem (zespołem mikroorganizmów) tworzonym przez bakterie z rodzajów: P3OB-42, Cutibacterium i Corynebacterium. Nie wszystko złoto, co się świeci Co ciekawe, różnorodność…

AdobeStock508835314-2f8911f.jpeg
width: 6000
height: 4000

Dlaczego ludzkość od zawsze czciła drzewa? Były obiektem kultu nawet w Egipcie
type: item
date: 2025-10-02T08:03:10.000Z
creator: Paul Ham
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: historia
subject: mity
subject: religie
description: Najstarsze społeczeństwa ludzkie wierzyły, że drzewa są obdarzone duszą. „Drzewo życia” było częścią większości wczesnych religii. Według wikingów pierwszy mężczyzna i pierwsza kobieta powstali z dwóch kłód drzewa wyrzuconych przez morskie fale. Kult drzew znany jest z całego świata. Co o nim wiemy?
encoded: Spis treści: Drzewa – obiekt fascynacji ludzi od tysiącleci Drzewa w mitologiach świata Jaka siła zaklęta jest w drzewach? Czym drzewa są dla ludzi współczesnych? Żyjący w lęku i izolacji wczesny Homo sapiens szukał pociechy, ciepła i towarzystwa u drzew. Te majestatyczne, milczące stworzenia nie polowały nań, nie robiły mu krzywdy. Żywiły go i zapewniały schronienie. Były jego domem. Jeśli im pozwolił, żyły dłużej od niego. Za najdłużej żyjące drzewo na świecie uznaje się liczącą 4854 lata sosnę długowieczną w Kalifornii – przy czym w Szwecji rośnie świerk, którego wiek wynosi rzekomo 9500 lat. Drzewa – obiekt fascynacji ludzi od tysiącleci Drzewa kochano we wszystkich społecznościach prymitywnych. Żyjąc w lasach bądź w ich pobliżu, mając do dyspozycji owoce, cień i inne dobrodziejstwa drzew, wczesny Homo sapiens zaczął uważać je za dobre duchy, cud powszedniego życia, który zawsze był i będzie. To uwielbienie przeobraziło się w formę kultu czy też wiary w drzewa. Drzewo miało esencję witalną, życiodajną siłę, nawet duszę. Nic dziwnego, że leśne duchy, driady, duszki i nimfy baraszkują wśród rytów i pojawiają się w mitach każdej pogańskiej tradycji religijnej. Przez cały okres neolitu drzewo było czymś więcej niż symbolem płodności, krzepy i środków do życia. Stanowiło ucieleśnienie bóstwa, przodka, ducha. Drzewa pełniły funkcję naturalnych pośredników między niebem i ziemią. Jak pisze biolog Amos Dafni, były one „pierwszą świątynią bogów”, a lasy i gaje – „pierwszym miejscem kultu”. Drzewa w mitologiach świata „Drzewo życia” lub „drzewo wiadomości” ozdabia mitologie większości wczesnych religii. Starożytni Chińczycy, którzy generalnie unikali oddawania czci drzewom, szanowali jednak „drzewo życia” i wierzyli, że soki niektórych świętych roślin zapewniają nieśmiertelność. W słynnym odniesieniu do drzew z góry Niu chiński filozof Mencjusz (372–289 p.n.e.) sformułował analogię pomiędzy odżywianiem drzew a moralną uprawą natury ludzkiej. Za święte uważali drzewa Chald…

drzewo-492726d.jpg
width: 4309
height: 3393

„To nie wyjątek, to systemowe działanie” – mówi aktywista. Sprawa jodły porusza Polskę
type: item
date: 2025-09-10T06:02:31.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: lasy
subject: ochrona przyrody
description: 337-letnia jodła zniknęła z mapy Puszczy Karpackiej. Aktywiści nie mają wątpliwości – to nie pomyłka, ale element szerszej strategii Lasów Państwowych. Leśnicy z kolei podkreślają, że drzewo mogło zagrażać innym. Spór o ochronę puszczy trwa i nabiera tempa.
encoded: Puszcza Karpacka stanowi jeden z najstarszych kompleksów leśnych w Europie. Mimo wyjątkowości tego terenu, nadal nie zyskał on rangi Parku Narodowego, co niosłoby za sobą szereg ograniczeń dla chcących ścinać znajdujące się na tym terenie drzewa. Otulina Bieszczadzkiego PN jest więc narażona na nadmierną wycinkę drzew, regularne łowiectwo oraz budowę dróg dewastujących ekosystem Puszczy Karpackiej. W opozycji do obecnej sytuacji stoją aktywiści zrzeszeni w inicjatywie „Dzikie Karpaty”. Postulują oni ochronę tych terenów poprzez chociażby utworzenie Turnickiego PN, dzięki któremu część puszczy znalazłaby się pod instytucjonalną ochroną. Wycinanie lasów w liczbach W 2024 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska ogłosiło zakaz wycinania drzew w dziesięciu najbardziej wartościowych kompleksach leśnych w Polsce. Wśród nich znalazły się fragmenty Puszczy Karpackiej w Bieszczadach oraz lasy na obszarze planowanego Turnickiego Parku Narodowego. Jednak wiele innych cennych przyrodniczo terenów nie zostało objętych tym zakazem i – w obliczu intensywnej gospodarki leśnej prowadzonej przez Lasy Państwowe – może nie doczekać się trwałej i skutecznej ochrony. Portal Bieszczady.land podaje, że rocznie wycina się 45 tysięcy metrów sześciennych drewna na terenie projektowanego Turnickiego PN. W przypadku całej otuliny Bieszczadzkiego PN liczba ta wzrasta do ok. 250 tysięcy metrów sześciennych rocznie. Wśród tych tysięcy w 2023 roku znalazła się m.in. 337-letnia jodła, która obecnie stała się symbolem sporu pomiędzy leśnikami a aktywistami. Dyskusja o wycinkę W rozmowie z Onetem Michał Grzywacz – członek „Dzikich Karpat” - mówi o wycince jodły w ten sposób: „To nie jest wyjątek. To nie jest błąd. To systemowe działanie. Lasy Państwowe z całą powagą i spokojem prowadzą gospodarkę, której ofiarą padają jedne z najstarszych drzew w Europie. Puszcza Karpacka wciąż istnieje – ale jeśli nie zaczniemy jej chronić naprawdę, pozostaną nam po niej tylko pniaki, drogi zrywkowe, wspomnienia i foto…

GorczanskaPuszcza-27694ee.jpg
width: 3648
height: 2052

Arboretum Wojsławice to niezwykłe miejsce. Próżno szukać drugiej tak imponującej kolekcji roślinnej
type: item
date: 2025-08-16T09:32:47.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: dolny śląsk
subject: drzewa
subject: ogrody
subject: parki
subject: rośliny
description: Arboretum Wojsławice to wyjątkowe miejsce, które cieszy się ogromną popularnością wśród turystów. Jest tłumnie oblegane, ale nie sposób odczuć tam ścisku. Wspaniały ogród dendrologiczny ma powierzchnię aż 60 ha, więc każdy zwiedzający może przechadzać się tam z dużą swobodą. Swobodą i przyjemnością, bo panuje tam iście bajkowa atmosfera. Co do zaoferowania ma ten wspaniały ogród? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Od romantycznego ogrodu do arboretum Arboretum Wojsławice to miejsce stworzone do odpoczynku Co jeszcze można zobaczyć w Wojsławicach? Niemcza, niewielkie miasto w województwie dolnośląskim, rozciąga się wśród ukształtowanych południkowo pasm Wzgórz Gumińskich, Krzyżowych i Dębowych, wchodzących w skład chronionego krajobrazu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich. Wśród wspaniałej przyrody, w dzielnicy Wojsławice, znajduje się niesamowity twór ludzkich rąk – Arboretum Wojsławice. Wprost trudno uwierzyć, że to zapierające dech w piersiach miejsce jest oddalone od Wrocławia o zaledwie 50 km. Od romantycznego ogrodu do arboretum Pierwsze pisemne wzmianki o parku w Wojsławicach pochodzą z księgi adresowej, datowanej na 1880 rok. Zachowane mapy topograficzne z 1827 roku sugerują jednak, że taki obiekt istniał tam już w latach 20. XIX wieku. To właśnie wtedy przy parku wzniesiono pałac, który uległ zniszczeniu w latach 60. XIX wieku. Początki parku w Wojsławicach Od 1848 roku wojsławickim majątkiem zarządzali przedstawiciele rodu von Aulock. Tuż przy folwarku utworzono wtedy dwa przedzielone groblą stawy. Na wale ziemnym posadzono dęby szypułkowe, co sugeruje, że niemieccy szlachcice chcieli wykorzystać wyjątkowe walory przyrodnicze tego terenu do założenia ogrodu o charakterze romantycznym. Właścicielom Wojsławic z rodu von Aulock przypisuje się też uprawę drzew obcego pochodzenia: sosny wejmutki, kasztanowca zwyczajnego, tulipanowca amerykańskiego i dębu czerwonego. Pod tym względem, wojsławicki park był ewenementem na całym Śląsku. Dzieło życia Fritza von Oheimba Swój obecny charakter ogród zawdzięcza Fritzowi von Oheimbowi, botanikowi, który w 1880 roku został właścicielem dóbr wojsławickich. Dysponując odpowiednią wiedzą na temat miejscowego mikroklimatu i panujących tam warunków glebowych, śląski ziemianin przystąpił do przebudowy parku, powiększając jego teren i wytyczając kręte alejki. Uzbroił teren w instalację wodną i przystąpił do realizacji swojej wizj…

Arboretum-Wojslawice-d9f20f0.jpg
width: 1000
height: 667

Oto polskie Drzewo Roku 2025. Na zwycięzcę zagłosowało niemal 8 tys. internautów
type: item
date: 2025-07-03T05:55:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: drzewa
subject: kierunki
subject: polska
description: Tegoroczny tytuł zdobył malowniczy, 110-letni wiąz szypułkowy, rosnący obok renesansowego zamku w Szydłowcu w województwie mazowieckim. Na kolejnych miejscach znalazły się dąb Aleksander z Jarcewa i oliwnik Onufry z Warszawy.
encoded: Spis treści „Krzywe drzewo” – symbol Szydłowca Inne drzewa na podium konkursu Jak narodził się konkurs na Drzewo Roku? W tym roku do konkursu Drzewo Roku zgłoszono 16 drzew z całej Polski. Właśnie ogłoszono zwycięzcę: wiąz z Szydłowca otrzymał 7999 głosów internautów. W sumie oddano ponad 30 tys. głosów. Statuetka Drzewa Roku 2025 trafi do Szydłowieckiego Centrum Kultury, które zgłosiło drzewo do konkursu. „Krzywe drzewo” – symbol Szydłowca Tegoroczne Drzewo Roku rośnie na wyspie, na której mieści się renesansowa rezydencja Szydłowieckich i Radziwiłłów. Zamek okala fosa, która przyczyniła się do kształtu zwycięskiego drzewa. Wiąz szypułkowy malowniczo zwiesza się nad wodą, a jego pień tworzy niemal ławkę, na której lubią siadać zarówno mieszkańcy, jak i okoliczne kaczki. Jego gałęzie niemal dotykają tafli wody, tworząc piękną naturalną kompozycję. Nazywany „krzywym drzewem”, jest ulubionym obiektem miejscowych fotografów. Wiąz szypułkowy to gatunek naturalnie występujący w Polsce, ale też często sadzony jako drzewo ozdobne w parkach. U nas jest dość pospolity, w Europie zachodniej dużo rzadszy. Dorasta do 40 m wysokości, rośnie głównie na wilgotnych, żyznych glebach, często w dolinach rzek. Jest odporny na zalanie, a dzięki szerokim tzw. korzeniom szkarpowym także na silne wiatry. Inne drzewa na podium konkursu Drugie miejsce z wynikiem 7628 głosów uzyskał Dąb Aleksander z Jarcewa w woj. pomorskim. To samotny, rozłożysty dąb szypułkowy w wieku około 500 lat. Ma 710 cm. w obwodzie i prawie 30 m. wysokości. Pomnikowa sylwetka drzewa jest dobrze znana w okolicy i przyciąga turystów. Podium zamyka oliwnik wąskolistny Onufry z Warszawy. Ma około 50 lat i rósł razem z okolicznymi osiedlami dzielnicy Ursus-Niedźwiadek. Niezbyt wysoki i silnie rozgałęziony był świadkiem zabaw i dorastania kilku pokoleń okolicznych dzieci. Do konkursu zgłoszony przez Zarząd Zieleni m.st. Warszawy Jak narodził się konkurs na Drzewo Roku? Konkurs na Drzewo Roku jest częścią prowadzonego od 200…

13drzewo-roku-f966fb6.jpg
width: 1287
height: 780

Zobaczysz takie ślady w Bieszczadach? Lepiej zawróć – niedźwiedź może być blisko
type: item
date: 2025-06-06T06:48:58.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: bieszczady
subject: drzewa
subject: zwierzęta
description: Niedźwiedź nie atakuje – zostawia wiadomość. Dla innych niedźwiedzi, ale też dla ludzi. Czy potrafimy ją odczytać i właściwie zareagować?
encoded: Spis treści: Dlaczego niedźwiedzie zjadają korę? „Niedźwiedzia przysługa” w Bieszczadach Powiedzenie „rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady” na dobre przyjęło się w mowie potocznej. Co ciągnie nas w ten region? To miejsce, gdzie człowiek wciąż bywa gościem, a dzika przyroda rządzi się własnymi prawami. I to właśnie w Bieszczadach na drzewach pojawiły się ostatnio nietypowe znaki. Głębokie rany na pniach buków i jodeł wyglądają jak dzieło człowieka z siekierą lub działalności korników, jednak prawda jest inna. To swego rodzaju list z lasu, który ma ukryte znacznie. Dlaczego niedźwiedzie zjadają korę? Za śladami na drzewach stoją niedźwiedzie. Na temat tych zwierząt narosło wiele mitów. Dla wielu osób niedźwiedź to przede wszystkim drapieżnik polujący na jelenie i żerujący na padlinie. Ich dieta jest jednak dużo bardziej złożona. Przykładowo, niedźwiedzie z bieszczadzkich lasów zajadą się też korą drzew, najczęściej jodeł. Niedźwiedzie obdzierają pnie z kory, sięgając niekiedy na wysokość dwóch metrów. Ślady ich pazurów tworzą charakterystyczne, równoległe bruzdy. Jak zaznaczają leśnicy, takie rany na drzewach mogą być widoczne nawet przez dziesięciolecia. Dlaczego jednak niedźwiedzie demolują las? To wynika z ich potrzeby żywieniowej. Kiedy brakuje innych pokarmów, niedźwiedzie sięgają po wewnętrzną warstwę kory, bogatą w cukry i inne składniki odżywcze. Dzieje się tak wiosną. – Niedźwiedzie gustują w drzewach z gładką korą, o równym pniu i bez sęków. W leśnych ostępach obserwujemy to zjawisko od lat, ono występuje w zasadzie tylko wiosną i nie każdego roku – objaśnia Kazimierz Nóżka, leśnik, znawca niedźwiedzich zwyczajów. Co ciekawe, niektóre drzewa są odwiedzane przez niedźwiedzie regularnie. To może oznaczać, że pełnią one również funkcję znaczników terytorialnych. Niedźwiedzie zostawiają swój „podpis” w miejscach strategicznych, zarówno przez ślady pazurów, jak i gruczoły zapachowe. To zachowanie znane z innych regionów Europy i Azji. „Niedźwiedzia przysługa” …

Niedzwiedz-w-Bieszczadach-1d6c385.jpg
width: 4200
height: 2800

Lipa, dąb, jabłoń czy oliwnik? Ruszyło głosowanie na Drzewo Roku 2025
type: item
date: 2025-06-04T12:09:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: konkursy
subject: polska
description: Lipa pod którą pisywał Władysław Reymont, 500-letni dąb, romantyczny buk, a może niewielki choć piękny oliwnik z osiedla mieszkaniowego? Na te niezwykłe drzewa można głosować przez cały miesiąc w piętnastej już edycji konkursu na Drzewo Roku.
encoded: Spis treści Drzewo Roku nie musi być -naj Jak narodził się konkurs na Drzewo Roku? Rozpoczęło się głosowanie w 15 edycji konkursu „Drzewo Roku” organizowanego przez Klub Gaja, który promuje drzewa o wyjątkowym znaczeniu dla lokalnych społeczności. Do końca czerwca internauci mogą oddać głos wybierając spośród 16 finalistów wyłonionych spośród 50 zgłoszeń z całej Polski. Drzewo Roku nie musi być -naj – Nie szukamy drzew najstarszych, najwyższych, najgrubszych, najpiękniejszych ani najrzadszych. Szukamy drzewa najbardziej kochanego, z opowieścią; drzewa, które pobudza wyobraźnię i jednoczy ludzi – mówi Jolanta Migdał, koordynatorka konkursu na Drzewo Roku. Wśród tegorocznych nominowanych znalazły się m.in. dęby, buki, lipy, wiązy, topole, jabłonie oraz inne drzewa z różnych regionów kraju. W tym m.in.: 500-letni dąb „Aleksander” z Jarcewa, „lipa Reymonta” z Prażek, czy jabłoń „Perpetua” z Kowalowej. Konkurs ma na celu nie tylko wyróżnienie niezwykłych drzew, ale także zwrócenie uwagi na ich rolę w budowaniu wspólnoty i tożsamości lokalnej. W sumie wpłynęło blisko 50 zgłoszeń, a jury wybrało z nich 16 finalistów. Przez cały czerwiec liczba oddanych głosów na poszczególne drzewa pozostanie ukryta. Tylko 6, 13 i 24 czerwca na stronie plebiscytu publikowany będzie aktualny ranking. Zwycięzca zostanie ogłoszony 1 lipca. Jak narodził się konkurs na Drzewo Roku? Konkurs Drzewo Roku jest częścią prowadzonego od 2003 roku programu edukacji ekologicznej Klubu Gaja "Święto Drzewa", który zachęca do podejmowania rzeczywistych działań na rzecz sadzenia i ochrony drzew. Klub Gaja to niezależna polska organizacja ekologiczna założona w 1988 roku. Konkurs co roku 10 października poprzedza ogólnopolska i międzynarodowa akcja sadzenia drzew. W sumie posadzono w jej ramach już milion drzew. Zgłoszenia na Drzewo Roku przyjmowane są do końca listopada, a głosowanie odbywa się zawsze w czerwcu. Zeszłoroczny zwycięzca to 300-letni buk „Serce Wzgórz Dalkowskich” z Dolnego Śląska. Zdobył 10 5…

1buk-a78c270.jpg
width: 1287
height: 862

To drzewo daje kilkadziesiąt różnych owoców. Na całym świecie jest ich garstka
type: item
date: 2025-04-08T13:14:59.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: nauka
description: Czy jedno drzewo może dawać 40 różnych owoców? Brzmi jak bajka, ale to rzeczywistość stworzona przez artystę i profesora Sama Van Akena. Jego niezwykłe „superdrzewa” to nie tylko botaniczna ciekawostka, ale też sposób na ocalenie unikatowych odmian owoców przed zapomnieniem.
encoded: Spis treści: Kto sadzi „drzewa 40 owoców”? Żywe banki genów W Filadelfii, na kampusie Temple University, zasadzono drzewo, które mogłoby pojawić się na ilustracji z baśni. Nie tylko mieni się kilkoma kolorami liści. Daje też aż 40 różnych odmian owoców pestkowych, takich jak morele, wiśnie, brzoskwinie czy śliwki. Za tym dziełem botanicznej sztuki stoi Sam Van Aken, profesor sztuki na Uniwersytecie Syracuse. Jego niezwykły projekt to coś więcej niż ogrodnicza ciekawostka. To sposób na uratowanie ginących odmian owoców i pokazanie, jak fascynujące może być połączenie natury i nauki. Kto sadzi „drzewa 40 owoców”? Sam Van Aken dorastał na farmie w Pensylwanii. To zaszczepiło w nim pasję i zrozumienie rolnictwa. Kiedy w 2008 roku dowiedział się o planowanym zamknięciu sadu w Nowym Jorku, postanowił go uratować. W sadzie rosło ponad 250 odmian owoców pestkowych, z których wiele było unikatowych. Van Aken zaczął szczepić pąki z tych drzew na jedno drzewo macierzyste. W ten sposób stworzył pierwsze tzw. drzewo 40 owoców. Pierwsze takie drzewko zostało ukończone w 2014 roku. Od tego czasu Van Aken zasadził ich kilkanaście w różnych miejscach w USA. Każde z tych drzew jest unikatowe, dostosowane do lokalnych warunków i odmian owoców charakterystycznych dla danego regionu. W Filadelfii studenci będą mieli okazję uczyć się o historii kulturowej owoców, zarówno rodzimych, jak i wprowadzonych odmian. Van Aken planuje zasadzić kolejne „drzewo 40 owoców” w Ambler Arboretum należącym do Temple University. Wiele z odmian owoców używanych przez Van Akena nie jest już komercyjnie uprawianych, przez co są zagrożone wyginięciem. W ten sposób naukowiec zachowuje unikatowe odmiany dla przyszłych pokoleń. Żywe banki genów Jak to właściwie działa? Kluczem do sukcesu jest szczepienie. To metoda znana już w starożytności. Polega ona na łączeniu pąków z różnych roślin z jednym drzewem-matką. Proces tworzenia takiego „superdrzewa” trwa kilka lat. Najpierw profesor wybiera jedno silne drzewo owo…

emma-navarro-1-c8450c8.png
width: 900
height: 600

Drzewa wytropią nielegalną działalność? Niezwykła metoda szpiegowania
type: item
date: 2025-04-08T09:19:20.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: amazonia
subject: ameryka południowa
subject: drzewa
subject: górnictwo
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Dzięki badaniu zawartości rtęci w drzewach, możliwe jest wskazanie miejsc, w których prowadzone jest nielegalne wydobycie złota w Amazonii. Tym samym dzika przyroda może „szpiegować” górników.
encoded: Spis treści: Po co używa się rtęci do wydobycia złota? Jak wytropić nielegalną działalność górniczą? Lasy południowoamerykańskiej Amazonii były przez dekady miejscem wydobycia złota. Teraz robi się to na mniejszą skalę i często w sposób nielegalny. Co gorsza, w tym celu wykorzystuje się rtęć, której emisje są szkodliwe dla zdrowia. Po co używa się rtęci do wydobycia złota? Rtęć jest używana w procesie rzemieślniczego i małoskalowego wydobycia złota. Górnicy dodają rtęć do wydobytej gleby i osadów zawierających złoto, co prowadzi do formowania się amalgamatu. Amalgamat to stop rtęci z innymi metalami, w tym przypadku ze złotem. Ten amalgamat można następnie łatwo oddzielić od reszty materiału. Po odzyskaniu amalgamatu rtęć jest wypalana, co pozwala na odzyskanie złota. Ale jednocześnie uwalnia rtęć w postaci gazu do atmosfery. Niestety, rtęć jest szkodliwym pierwiastkiem. Może powodować upośledzenie neurologiczne, sercowo-naczyniowe i behawioralne u ludzi. Jak wytropić nielegalną działalność górniczą? Międzynarodowy zespół naukowców zbadał słoje drzew gatunków rodzimych dla peruwiańskiej Amazonii. Chciał ustalić, czy drzewa mogłyby posłużyć do pokazania w przybliżeniu, gdzie i kiedy uwolniono rtęć do atmosfery. Swoje wnioski opublikowali na łamach „Frontiers in Environmental Science”. Okazało się, że słoje powszechnie występujących dzikich figowców (Ficus insipida) mogą być używane jako biomonitory do wykrywania rtęci pochodzącej z rzemieślniczego wydobycia złota. Próbki rdzeni drzew pobrano w dwóch miejscach oddalonych od miejsc prowadzonej działalności górniczej i trzech miejscach w promieniu pięciu kilometrów od miast górniczych, w których często spala się amalgamaty. Stężenia rtęci w słojach drzew były najwyższe w dwóch miejscach poboru próbek zlokalizowanych w pobliżu działalności górniczej. Oznacza to – zdaniem badaczy – że drzewa można wykorzystywać jako tanie i skuteczne narzędzie do badania emisji rtęci do atmosfery w strefie neotropikalnej, czyli w Ameryce …

szpiedzy-9aee860.png
width: 900
height: 600

Te drzewa przez tysiące lat były tajemnicą. Odkryto je dopiero teraz
type: item
date: 2025-03-26T14:39:17.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: drzewa
subject: rośliny
description: Kiedy botaników coś zaskakuje, warto się temu przyjrzeć. W sercu Afryki odnaleziono drzewo, którego istnienia nikt wcześniej nie udokumentował. Powolny wzrost i długowieczność czynią je prawdziwą botaniczną zagadką.
encoded: Spis treści: O tych drzewach nikt nie wiedział Cenne odkrycie w Afryce Co jakiś czas słyszymy o tym, że naukowcy odkryli nowe, nieznane do tej pory gatunki dzikich zwierząt. To, że jakiś zwierzak zostanie opisany przez badaczy, nie oznacza jednak, że wiemy o nim wiele. Niedawno media obiegła wieść o ponownej, drugiej od ponad 20 lat, obserwacji szczekuszki urwiskowej. Jak się okazuje, nie tylko nasi bracia mniejsi potrafią wymykać się badaczom. Dowiódł tego międzynarodowy zespół botaników i jego ostatnie odkrycie. Naukowcy natrafili bowiem na nieznany dotąd gatunek drzewa. Botaniczna sensacja została opisana na łamach czasopisma naukowego „Phytotaxa”. O tych drzewach nikt nie wiedział Badacze trafili na nieznane do tej pory drzewo w Tanzanii, a dokładnie w Górach Udzungwa. To obszar o ogromnym znaczeniu ekologicznym, pełen unikatowych gatunków roślin i zwierząt. Drzewo od razu wzbudziło zainteresowanie uczonych swym wyglądem. Wysokie, o dużym obwodzie, z kwiatami o cienkich, białych płatkach zakończonych drobnymi żółtymi cebulkami. Naukowcy wykonali zdjęcia i pobrali próbki liści do dalszych badań laboratoryjnych. Analiza próbek potwierdziła, że odkryte drzewo należy do zupełnie nowego, nieopisanego wcześniej gatunku. Nadano mu nazwę Tessmannia princeps, co jest uznaniem dla jego wyjątkowych cech botanicznych i imponujących rozmiarów. Słowo „princeps” w języku łacińskim oznacza „najwybitniejszy”. Podczas kolejnych badań w terenie naukowcy odnaleźli około 100 okazów tego gatunku. Jeden z nich, który przewrócił się z przyczyn naturalnych, pozwolił na pobranie próbek drewna. Ich analiza przyniosła zdumiewające wyniki. Okazało się, że niektóre z tych drzew mogą liczyć nawet 3000 lat. Naukowcy ustalili też, że Tessmannia princeps rosną niezwykle wolno. Ich obwód w ciągu 15 lat zwiększa się jedynie zaledwie o 1 cm. Cenne odkrycie w Afryce Region, w którym rozciągają się Góry Udzungwa i doliny Mngeta, i gdzie rośnie Tessmannia princeps, to unikatowe środowisko, pełne rzadk…

Nowy-gatunek-drzewa-2-69841de.jpg
width: 1200
height: 630

Drewno jako materiał kosmiczny? Naukowcy chcą posadzić las na Marsie
type: item
date: 2025-01-29T11:53:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: drzewa
subject: inżynieria
subject: rośliny
subject: satelita
description: W ubiegłym roku na orbitę trafił pierwszy satelita skonstruowany częściowo z drewna. W trakcie wykładu w Centrum Badań Kosmicznych PAN stojący za tym projektem profesor Koji Murata z Uniwersytetu w Kioto wyjaśniał, dlaczego drewno może zastąpić aluminium i być surowcem powszechnie używanym w misjach kosmicznych.
encoded: Spis treści: Od pierwszych narzędzi do kosmicznych habitatów Kosmiczne drewno Beztlenowa konserwacja Pozaziemskie lasy LignoSat, pierwszy na świecie drewniany satelita został opracowany przez naukowców z Uniwersytetu w Kioto we współpracy z firmą Sumitomo Forestry. Wystrzelony w kosmos w listopadzie 2024 roku dotarł na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Miesiąc później, w grudniu 2024 roku, został umieszczony na orbicie okołoziemskiej. Ma tam spędzić pół roku, co pozwoli ocenić, jak sprawuje się w kosmosie materiał kompletnie nie kojarzący się ze statkami kosmicznymi. Bo jeśli opanujemy wykorzystywanie w kosmosie materiałów odnawialnych, otworzy się przed nami całkiem nowa ścieżka rozwoju ludzkiej obecności poza Ziemią. – Jeśli gospodarka leśna będzie prowadzona w sposób racjonalny i zrównoważony, drzewa można sadzić i wycinać w nieskończoność. To zapewnia stałą dostawę materiału. Innymi słowy – sięgamy do źródeł odnawialnych, a nie zasobów nieodnawialnych, jak minerały czy metale – tłumaczył w trakcie wykładu profesor Koji Murata. Od pierwszych narzędzi do kosmicznych habitatów Koji Murata, lider projektu LignoStella, którego częścią jest drewniany satelita, jest profesorem w Katedrze Nauk o Lesie i Biomateriałach na Wydziale Rolnictwa Uniwersytetu w Kioto. Jego zainteresowania badawcze obejmują naukę o biomateriałach, ze szczególnym uwzględnieniem właściwości drewna i jego potencjalnych zastosowań w inżynierii kosmicznej. Zdaniem naukowca, drewno jest materiałem nierozerwanie związanym z rozwojem naszego gatunku. Pierwsze drzewopodobne rośliny pojawiły się na Ziemi już 400 milionów lat temu. 200 milionów lat temu rosły już miłorzęby, a 50 milionów lat późnej pierwsze drzewa iglaste. Obok kamienia, drewno było najczęściej używanym surowcem do wyrobu prostych narzędzi i budowania schronień. Zaczęło się to, gdy nasi ewolucyjni przodkowie rozwinęli się na tyle, by samodzielnie tworzyć swoje otoczenie. Przez wieki z drewna budowano z domy, łodzie, nawet pierwsze sa…

drewniany-satelita-1-8ec8e24.jpg
width: 4032
height: 2467

Ropuchy i żaby na drzewach. Wyjątkowi wspinacze z Poznania
type: item
date: 2025-01-13T14:07:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: drzewa
subject: dzikie zwierzęta
subject: ochrona przyrody
subject: płazy
subject: przyroda
subject: ropucha
subject: żaby
description: W Poznaniu na gałęziach drzew znajdujących się ponad 2 metry nad ziemią naukowcy dostrzegli wspinające się ropuchy i żaby. Jak to możliwe, że te dość nieporadne i ociężałe płazy tam trafiły i dlaczego do tego doszło?
encoded: Spis treści: Przypadkowe i zaskakujące odkrycie – dzięki traszkom Co żaby i ropuchy robią na drzewach? Płazy na drzewach – to trzeba zbadać Obserwacji dokonano na obszarze użytku ekologicznego „Traszki Ratajskie” w Poznaniu. Zdaniem badaczy, ukazuje ona w zupełnie nowym światle zrozumienie tego, jak płazy korzystają z przestrzeni wokół nas. Przypadkowe i zaskakujące odkrycie – dzięki traszkom „Alpinistyczne” zdolności płazów zostały wykryte przypadkowo. Naukowcy badali w terenie śmiertelność traszek nocną porą na trasach rowerowych i pieszych. Działo się to w czerwcu 2020 roku. Aby rozpoznać otoczenie przyrodnicy świecili latarkami po pobliskich drzewach. Podczas tej inspekcji badacze nieoczekiwanie zaobserwowali ropuchy zwyczajne (Bufo bufo) i żaby zwyczajne (Rana temporaria) na pniach i gałęziach wierzb i na martwej brzozie brodawkowatej. Nie było to przedmiotem badań, ale nieoczekiwane zachowanie płazów przykuło uwagę naukowców. To pierwsza taka obserwacja z terenu Polski, ale może dlatego, że wcześniej przyrodnicy nie szukali żab wśród konarów. Tego typu zachowanie jest bardziej powszechne niż wcześniej sądzono – do takiego stwierdzenia się teraz skłaniają. Obserwacje dotyczące wspinaczek płazów opisali dr hab. Anna Maria Kubicka i dr inż. Mikołaj Kaczmarski – pracownicy Katedry Zoologii na Uniwersytecie Przyrodniczym w Poznaniu. – Nasze obserwacje wskazują, że ropuchy świetnie sobie radzą ze wspinaczką na drzewa, pomimo że są dość masywne i nie posiadają przylg ani innych struktur które ułatwiałby im ten proces. Dlatego pomocna we wspinaczce może być także sama struktura kory, którą charakteryzują się wierzby – wyjaśniają autorzy badania. Co żaby i ropuchy robią na drzewach? Naukowcy mają kilka teorii. Oto one: ucieczka przed dzikami – takie obserwacje dotyczące płazów były raportowane przez badaczy z innych krajów; żerowanie – obserwacji dokonano w ciepłą letnią noc po burzy. Tuż po opadach żaby i ropuchy wyszły z dziupli i spękań kory. Nie bez powodu. Wygląda…

thumbnailFot-Anna-Maria-Kubicka3-e7d2922.jpg
width: 1384
height: 923