National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-06T06:52:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Wyścig zbrojeń w świecie zwierząt. Naukowcy odkryli, dlaczego drapieżniki przegrywają
items: Dlaczego źrenice zwierząt mają tak różne kształty? Poznaj fascynujące przystosowania
items: Dramatyczne starcie w amazońskiej dżungli. Harpia wielka zaatakowała turystkę
items: Oceaniczny sprinter z żaglem i dziobem jak szpada. Żaglica to jedna z najszybszych ryb świata
items: Wezwali służby do „rannego rysia”. Okazał się zdrowym, egzotycznym uciekinierem
items: Żarłacz biały u wybrzeży Hiszpanii. Badania dowodzą, że w Europie mamy stabilną populację legendarnego rekina
items: Rozgwiazdy nie mają mózgu, ośrodkowego układu nerwowego ani krwi. To jak kontrolują swoje nogi?
items: Zawisa w powietrzu jak dron, widzi w ultrafiolecie i lubi mieszkać w mieście. To jeden z najzwinniejszych drapieżników wśród ptaków
items: Ptak o rozwidlonym ogonie, który mistrzowsko wykorzystuje ludzi. Jeden z największych spryciarzy wśród drapieżników
items: Ta ryba to prawdziwy gigant. Jest niekwestionowanym królem jezior i rzek w Europie
items: Pumy wróciły do Patagonii – i spotkały pingwiny. To, co wydarzyło się tam, zaskoczyło naukowców
items: Na co polują miejskie koty i jak wpływają na ekosystem? To TikTok sprawia, że wiemy o nich coraz więcej
items: Sekretne życie orła cesarskiego – gatunek na granicy przetrwania
items: Szczupak to szczytowy myśliwy wód północy. Atakuje nawet ssaki
items: Łobuz z tundry, który przetrwa każdą zimę. Nawet wilki czują przed nim respekt
items: Pozbawiony jednego oka i tylnej nogi lew z Ugandy znalazł zaskakujący sposób na przeżycie
items: Te zwierzęta prowadzą tajemniczy i skryty tryb życia – „Zapomnieliśmy o ich istnieniu”
items: Rozszalałe niedźwiedzie w Japonii. Dlaczego coraz częściej atakują ludzi?
items: Wielkie odkrycie po 25 latach badań. Naukowcy rozwikłali zagadkę największego nietoperza Europy
items: Kamuflaż czy jaskrawe kolory? Naukowcy sprawdzili, co lepiej chroni zwierzęta
items: Serwal – mistrz afrykańskich stepów
items: Nie myśliwi, a ofiary. AI udowodniła, że praludzie byli przysmakiem w diecie lampartów
items: Małpożer – największy i najrzadszy orzeł świata
items: Różne gatunki dinozaurów mogły podróżować razem. Tworzyły mieszane stada, jak w filmach
items: Pająki z nową metodą polowania. Jako przynętę wykorzystują świetliki

Wyścig zbrojeń w świecie zwierząt. Naukowcy odkryli, dlaczego drapieżniki przegrywają
type: item
date: 2026-05-06T06:51:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: neurologia
description: Drapieżniki są zazwyczaj większe i szybsze od swoich ofiar, a jednak większość ich ataków kończy się porażką. Nowe badania ujawniają, że kluczem do przetrwania potencjalnej ofiary nie tylko jest zwinność, ale przede wszystkim pewien „defekt” prześladowcy.
encoded: W świecie przyrody pościg jest jednym z najbardziej fundamentalnych zachowań, obserwowanym u niemal wszystkich kręgowców. Interakcje między drapieżnikami i ich ofiarami wyglądają nie raz bardzo brutalnie. Stawką jest przetrwanie. Drapieżniki ewoluowały w taki sposób, by być większymi, silniejszymi i szybszymi od swoich ofiar. Jednak wbrew potocznej opinii nie zawsze osiągają sukces, bo większość ich ataków kończy się niepowodzeniem. Naukowcy z Uniwersytetu Amsterdamskiego przyjrzeli się temu fenomenowi, a swoje wnioski opublikowali na łamach prestiżowego czasopisma „PNAS”. Jak zbadać porażkę drapieżników? Badanie polegało na integracji dwóch obszarów naukowych: allometrii oraz geometrii pościgu. Eksperci zebrali i zestawili obszerne dane dotyczące cech biomechanicznych kręgowców, takich jak: masa ciała, prędkość, zdolność do wykonywania skrętów. Wykorzystali te parametry, aby przetestować klasyczną teorię „turning gambit” w trzech środowiskach: lądowym, wodnym i powietrznym. Jest to strategia obronna stosowana przez ofiary, aby uniknąć schwytania przez drapieżnika. Nowatorskim elementem metodologii było wprowadzenie do matematycznego modelu pościgu parametru opóźnień sensoryczno-motorycznych. Analizowano, jak gęstość ośrodka oraz czas potrzebny na reakcję układu nerwowego wpływają na interakcje między łowcą a ofiarą. Drapieżnik pod wodą Najnowsze analizy biomechaniczne wykazały istotny rozdźwięk między teorią a praktyką. Okazało się, że w większości przypadków ofiary wcale nie są na tyle zwrotne, by samą manewrowością zniwelować różnicę prędkości drapieżnika. Szczególnie jaskrawym przykładem jest środowisko wodne. Choć według klasycznego modelu to drapieżniki powinny mieć tam największą przewagę, w rzeczywistości odnotowuje się tam najniższą skuteczność polowań – zaledwie jeden na dziesięć ataków kończy się schwytaniem ofiary. To odkrycie wymusiło na badaczach poszukiwanie brakującego elementu układanki, który niweluje fizyczną przewagę łowców. Kluczowy ułamek sekun…

shutterstock2478639453-83907a7.jpg
width: 4713
height: 3642

Dlaczego źrenice zwierząt mają tak różne kształty? Poznaj fascynujące przystosowania
type: item
date: 2026-03-24T10:02:05.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ewolucja
subject: koty
subject: kozy
subject: oczy
subject: zwierzęta
description: Gdy przyglądasz się oczom kota, widzisz pionową, nieco onieśmielającą szczelinę. Źrenice kozy są jeszcze dziwniejsze (dla niektórych przerażające) – przypominają szeroki, poziomy prostokąt. Mątwy mają z kolei oczy w kształcie litery W. To wszystko nie przypadek, ale efekt milionów lat ewolucji. Źrenice opowiadają historię lat przetrwania, polowania i sposobów unikania zagrożenia. Ale dlaczego właściwie są takie „dziwne” i różne od naszych?
encoded: Czemu wszystkie zwierzęta nie mają takich samych oczu? Dlaczego kształt źrenic jest taki ważny? W jaki sposób możemy dzielić ze sobą tę samą planetę, a jednocześnie być tak różni? Oczy są symbolem fascynującego przystosowania, które odpowiada za wyjątkowy sposób widzenia i umożliwia przetrwanie. Jakie tajemnice kryją? Pionowe, okrągłe i poziome Kot czający się w wysokiej trawie musi precyzyjnie ocenić odległość pionowymi źrenicami i zareagować błyskawicznie, gdy zbliża się jego ofiara. Koza na pastwisku nie ma luksusu nieruchomego wypatrywania jednego punktu – musi nieustannie obserwować cały horyzont. Jej pozioma źrenica „otwiera się” na szeroki krajobraz, pozwalając błyskawicznie zauważyć nadchodzącego drapieżnika. W morskich głębinach mątwa korzysta z iście kosmicznych źrenic w kształcie litery „W” – naukowcy wciąż debatują, czy pomaga jej to lepiej widzieć kolory w zmiennym, morskim środowisku, minimalizować odblaski czy lepiej kamuflować się przed wrogami. Pionowe szczeliny – drapieżnik widzi więcej, niż myślisz Pionowa kocia źrenica to narzędzie snajpera: ogranicza rozmycie w pionie i pozwala na ostre widzenie obiektu, który za chwilę stanie się obiadem. Niewielkie różnice odległości podlegające ocenie dwóch skierowanych w stronę ofiary oczu pozwalają precyzyjnie ocenić odległość: proces ten nazywa się stereopsją (ludzie także się nim wspierają). Taką pionową budowę spotykamy u kotów i niektórych węży, które muszą bardzo dokładnie wycelować podczas ataku. Zwężanie źrenic w poziomie pomaga w widzeniu stereoskopowym, natomiast poszerzanie ich w pionie ułatwia ocenę głębi na podstawie rozmycia. Co ciekawe, to rozwiązanie sprawdza się najlepiej w przypadku drapieżników żyjących blisko ziemi. Większe drapieżniki, takie jak lwy i tygrysy, mają zazwyczaj okrągłe źrenice, ponieważ patrzą na ziemię pod ostrzejszym kątem, co zmniejsza przewagę rozmycia w ocenie odległości. Poziome prostokąty – roślinożerca, który zawsze jest czujny Czas na łąkach mija powoli, ale nie zn…

GettyImages-2263441514-88c82de.jpg
width: 3442
height: 2222

Dramatyczne starcie w amazońskiej dżungli. Harpia wielka zaatakowała turystkę
type: item
date: 2026-03-13T10:40:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: ameryka południowa
subject: biologia
subject: drapieżniki
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: W lasach Gujany Francuskiej doszło do bezprecedensowego incydentu – harpia wielka wbiła szpony w głowę turystki. To pierwszy naukowo potwierdzony przypadek tak agresywnego zachowania orła wobec człowieka.
encoded: Spis treści Tropikalny orzeł zaatakował kobietę Harpia wielka – jeden z największych ptaków drapieżnych na świecie Czy orły atakowały ludzi? O atakach orłów na ludzi, a także na inne naczelne, dotychczas krążyły tylko niepotwierdzone opowieści. Teraz opisano pierwszy naukowo udokumentowany przypadek harpii wielkiej atakującej dorosłego człowieka w amazońskim lesie deszczowym. Wyniki obserwacji opublikowano właśnie w czasopiśmie naukowym „Ecology and Evolution”. Tropikalny orzeł zaatakował kobietę Do incydentu doszło w Gujanie Francuskiej, na turystycznej wycieczce w amazońskiej dżungli, w grupie prowadzonej przez miejscowego przewodnika. 29-letnia kobieta wraz z partnerem na chwilę oddalili się od grupy by zrobić zdjęcia orła – harpii wielkiej, która z zaciekawieniem przyglądała się turystom. Nagle ptak ruszył do ataku na kobietę. Wbił szpony w skórę głowy, pozostawiając głębokie rany. Kobieta ukryła twarz w dłoniach i upadła na ziemię. Harpia wciąż siedziała na jej głowie, nie wydając żadnego dźwięku, z rozpostartymi skrzydłami. Towarzyszący jej mężczyzna przydeptał głowę orła do ziemi i dopiero wtedy ptak rozluźnił uchwyt swoich szponów, a kobieta została uwolniona. Ofiara została szybko przetransportowana do szpitala w Cayenne, stolicy Gujany Francuskiej, gdzie otrzymała odpowiednią opiekę medyczną. Lekarze, ornitolodzy i fotografowie szczegółowo udokumentowali całe zdarzenie. Atakującym był dorosły osobnik harpii wielkiej. Zaatakowana kobieta była drobnej budowy, co pewnie zachęciło orła do wybrania właśnie jej. Harpia wielka – jeden z największych ptaków drapieżnych na świecie Harpia wielka (Harpia harpyja) to jeden z największych i najsilniejszych ptaków drapieżnych świata, zamieszkujący tropikalne lasy Ameryki Środkowej i Południowej. Charakteryzuje się masywnym ciałem, potężnymi szponami oraz efektownym, wachlarzowatym czubem na głowie. Wachlarz piór wokół głowy może stroszyć lub chować. Poluje głównie na ssaki nadrzewne, takie jak leniwce i małpy. Także na …

harpia-wielka-f6fcef4.jpg
width: 3467
height: 2327

Oceaniczny sprinter z żaglem i dziobem jak szpada. Żaglica to jedna z najszybszych ryb świata
type: item
date: 2026-02-21T12:03:48.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ekologia
subject: oceany
subject: polowanie
subject: ryby
description: Wygląda jak futurystyczna torpeda i pływa z zawrotną prędkością. Żaglica to szczytowy drapieżnik, który potrafi polować w grupie i współpracować niczym wilcza wataha. Ta fascynująca ryba jest jednak coraz bardziej zagrożona, między innymi przez połowy tuńczyków.
encoded: Spis treści: Legendarna waleczność i Ernest Hemingway Jeden gatunek czy dwa? Globalny wędrowiec: gdzie można spotkać żaglicę? Anatomia morskiego sprintera Niezwykłe oko i „kaloryfer” grzejący mózg Sztuka polowania: rybia „wataha” i szermierka w głębinach Czy żaglice przetrwają? Jest piękna niczym futurystyczna maszyna – i faktycznie coś w tym jest. Żaglica jest uważana za jedną z najszybszych ryb świata. Jej wrzecionowate ciało tnie wodę niczym pocisk, a „żagiel” stawiany podczas zwrotów umożliwia błyskawiczną zmianę kierunku, nawet gdy płynie bardzo szybko. Jej bliskimi krewnymi są słynne marliny, które wraz z samą żaglicą rozpalają wyobraźnię wędkarzy na całym świecie. Wraz z kolejnymi badaniami i odkryciami dowiadujemy się coraz więcej o tych fascynujących rybach. Legendarna waleczność i Ernest Hemingway Należy do rodziny żaglicowatych (Istiophoridae), po angielsku potocznie zwanej marlinami. To ryby o podobnym kształcie i zachowaniach, choć tylko żaglica posiada tak dużą płetwę grzbietową. Jej bliskimi krewnymi są m.in. marlin biały, błękitny i niebieski. To właśnie jednego z marlinów z wielkim trudem łowił główny bohater powieści Ernesta Hemingwaya „Stary człowiek i morze”. Sam Hemingway zresztą też łowił zarówno marliny, jak i żaglice. Żaglica jest rybą niezwykle silną i waleczną. Ta waleczność ją gubi – przynajmniej w relacji z człowiekiem. Żaglice walczą tak zaciekle, a ich złowienie jest tak trudne, że stały się pożądanym trofeum w wędkarstwie sportowym. Ryby te potrafią wyskakiwać na kilka metrów ponad wodę, próbując uwolnić się z haczyka. Połów żaglicy na wędkę jest dla niej niczym więcej, niż wielogodzinną czasem męką. Jednak była, jest i raczej będzie nadal łowiona – dla przeżyć i dla spreparowanych trofeów, bo jej mięso nie jest zbyt smaczne. Jest uważane za zbyt twarde i sprzedaje się je głównie po uwędzeniu. Jeden gatunek czy dwa? Klasyfikacja żaglicy jest jednym z ciekawszych tematów w świecie ichtiologii. Tradycyjnie wyróżniano dwa gatunki: żaglicę…

zaglica-5d2e5d5.jpg
width: 5265
height: 3525

Wezwali służby do „rannego rysia”. Okazał się zdrowym, egzotycznym uciekinierem
type: item
date: 2026-02-20T12:22:08.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: hodowla
subject: koty
subject: NatGeoBN
subject: warszawa
description: W Kierszku pod Warszawą zauważono kota przypominającego serwala sawannowego. Zaniepokojeni okoliczni mieszkańcy początkowo myśleli, że to ryś. Zwierzak prawdopodobnie należy do prywatnego właściciela lub hodowli i może być tzw. kotem savannah, czyli mieszanką serwala z kotem domowym.
encoded: W nocy z 18 na 19 lutego 2026 roku w miejscowości Kierszek pod Warszawą, w bliskim sąsiedztwie Lasu Kabackiego, pojawił się zagadkowy kot. Fundacja „Kopytka z nadzieją – Azyl dla Zwierząt leśnych i gospodarskich” otrzymała zgłoszenie o obecności „chorego rysia” w okolicy ul. Kabackiej. Po przybyciu na miejsce okazało się jednak, że zamiast rodzimego drapieżnika, na wolności znajduje się kot podobny do serwala sawannowego – egzotycznego gatunku z Afryki. Kot był w dobrej kondycji Fundacja podkreśliła, że podczas nocnej interwencji zwierzę wyglądało na zdrowe. Niestety, próba jego odłowienia przy użyciu tzw. strzelby Palmera – specjalistycznego sprzętu do usypiania zwierząt – zakończyła się fiaskiem. Spłoszone zwierzę uciekło w nieznanym kierunku. Pomimo ponad godzinnych, intensywnych poszukiwań nie udało się odnaleźć jego śladów. Fundacja podejrzewa, że zwierzę uciekło z prywatnego domu lub hodowli. Organizacja prosi także wszystkich mieszkańców oraz osoby, które mogą widzieć zwierzę, by niezwłocznie zgłaszały wszelkie informacje do Fundacji, Straży Miejskiej w Konstancinie-Jeziornie lub Wydziału Ochrony Środowiska. Fundacja ostrzega też, by nie próbować samodzielnie odławiać serwala. Zwierzę może zareagować paniką, a nieumiejętne podejście do niego może skończyć się kolejną ucieczką lub stresem dla kota, co jeszcze bardziej utrudni jego schwytanie. Serwal czy kot savannah? Wśród komentarzy pojawiły się sugestie, że kot nie jest czystej krwi serwalem, lecz tzw. kotem savannah – mieszanką serwala sawannowego z kotem domowym. Zarówno serwale, jak i koty savannah można w Polsce hodować i trzymać w prywatnych domach, choć pod różnymi warunkami. Fakt posiadania serwala trzeba zgłosić w starostwie powiatowym lub urzędzie miasta w ciągu 14 dni od nabycia zwierzęcia. Zwierzę musi pochodzić z legalnej hodowli, posiadać mikrochip oraz dokumenty potwierdzające legalność pochodzenia (np. dokumenty CITES lub zaświadczenie o urodzeniu w niewoli w UE). Sprzedaż (i zakup) serwala be…

serwal-pod-warszawa-60f3799.jpg
width: 1575
height: 1050

Żarłacz biały u wybrzeży Hiszpanii. Badania dowodzą, że w Europie mamy stabilną populację legendarnego rekina
type: item
date: 2026-02-13T10:54:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: europa
subject: hiszpania
subject: morze śródziemne
subject: obserwacje
subject: rekiny
description: Żarłacz biały w Morzu Śródziemnym jeszcze niedawno wydawał się tylko sensacyjną hipotezą. Tymczasem przypadkowe połowy, wieloletnie obserwacje i analiza danych z ostatnich 160 lat sugerują, że w Europie może funkcjonować stabilna populacja tego drapieżnika.
encoded: 20 kwietnia 2023 roku doszło do niezwykłego zdarzenia na wybrzeżu Hiszpanii: lokalni rybacy, operujący na południu kraju, przypadkowo schwytali młodego żarłacza białego (Carcharodon carcharias). Osobnik mierzył około 2 m. długości i ważył 80-90 kg. To wyjątkowa rzadkość, bo rekiny te uważa się za mieszkańców głownie otwartych, oceanicznych wód. Spotkanie ich w Morzu Śródziemnym graniczy z cudem. To rzadkie spotkanie stało się impulsem dla zespołu naukowców. Przeprowadzili szeroko zakrojony przegląd historycznych danych dotyczących obserwacji żarłacza w regionie. Przeanalizowali zapisy obejmujące aż 160 lat – od 1862 do 2023 roku – a wyniki ich pracy zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Acta Ichthyologica et Piscatoria”. Dane ze 160 lat. Żarłacz jest czy go nie ma? Analiza źródeł potwierdziła, że żarłacze białe są stale obecne w śródziemnomorskich wodach. Wśród doniesień były zarówno bezpośrednie obserwacje, jak i dowody pośrednie, m.in. ślady drapieżnictwa na żółwiach karetta. Czas obserwacji pokrywał się z sezonowymi migracjami tuńczyka błękitnego, co sugeruje, że żarłacze podążały za pożywieniem. Wygląda jednak na to, że populacja tych rekinów ma charakter niemalże „widmowy” – spotkania z nimi są niezwykle rzadkie. Nie sposób ocenić jak liczna jest ta europejska populacja i jaki dokładnie obszar zamieszkuje. Ale to pewne. Mamy w Europie żarłacza białego. W skali świata, gatunek ten figuruje na Czerwonej Liście Międzynarodowej Ligi Ochrony Przyrody jako narażony na wyginięcie, a ogólny trend jego populacji jest spadkowy. Dr José Carlos Báez, główny autor badania, podkreśla, że kluczowym odkryciem jest obecność osobników młodocianych. Skoro w Morzu Śródziemnym pojawiają się młode rekiny, bardzo możliwe że żarłacze się w nim także rozmnażają – a to byłaby sensacja. Szczytowy drapieżnik i jego rola w ekosystemie Celem badania była nie tylko dokumentacja obecności rekinów. Naukowcy starają się też walczyć z mitami dotyczącymi żarłaczy białych. Dr Báez, …

zarlacz-bialy-0cc99f6.jpg
width: 3701
height: 2776

Rozgwiazdy nie mają mózgu, ośrodkowego układu nerwowego ani krwi. To jak kontrolują swoje nogi?
type: item
date: 2026-01-27T13:10:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: mózg
subject: zwierzęta
description: To kosmici na Ziemi. Poszczególne części rozgwiazd mają anatomię nie z tego świata, a naukowcy do tej pory zastanawiali się, jak w ogóle mogą się poruszać – pomimo braku mózgu, krwi oraz centralnego układu nerwowego. Teraz wreszcie to wiemy.
encoded: Te jedne z najbardziej niezwykłych stworzeń morskich poruszają się dzięki współpracy setek nóżek. Jak jednak rozgwieździe udaje się je koordynować bez mózgu? Zdają się wykorzystywać lokalny, mechaniczny system sprzężenia zwrotnego, a nowe odkrycie badaczy może zrewolucjonizować robotykę. Czy rozgwiazdy naprawdę nie mają mózgu? Otóż nie mają ani mózgu, ani OUN, i jest to wyjątkowe w świecie zwierząt. Ich układ nerwowy opiera się na tzw. pierścieniu nerwowym, który otacza otwór gębowy i wysyła nerwy promieniście wzdłuż każdego ramienia. Mają za to wapienny szkielet. Pierścień nerwowy koordynuje podstawowe reakcje na bodźce środowiskowe, jednak każde ramię posiada autonomię i jest wyposażone we własny szlak nerwowy. To oznacza, że poszczególne części rozgwiazdy mogą wykonywać skomplikowane ruchy bez potrzeby centralnej koordynacji. W efekcie każde ramię może niezależnie reagować na bodźce, a nawet przejąć funkcje utraconych fragmentów. Setki lepkich nóg, czyli jak porusza się rozgwiazda? Badacze skupili się na gatunku Asterias rubens – rozgwieździe czerwonej – znanej z nietypowej budowy ciała i zaskakującej gracji w poruszaniu się. Każde ramię drapieżnika wyposażone jest w liczne nóżki ambulakralne – struktury zakończone przyssawkami, które przylegają i odrywają się od podłoża dzięki systemowi wodnemu. System ten – określany jako naczyniowy układ wodny – odpowiada również za transport składników odżywczych po organizmie. Rozgwiazdy wykorzystują wodę tak, jak inne organizmy wykorzystują krew. Mechanizm ruchu bez centralnej koordynacji Badania opublikowane w czasopiśmie „PNAS” wykazały, że każda nóżka ambulakralna autonomicznie reguluje swoje zachowanie na podstawie lokalnych mechanicznych sprzężeń zwrotnych. Zamiast centralnego wzorca ruchu każda nóżka dostosowuje czas przylegania do podłoża w zależności od obciążenia i środowiska. Dłuższy kontakt oznacza stabilniejszy, ale wolniejszy ruch. Ponadto u rozgwiazd nie istnieje proporcjonalne powiększanie nóżek w przypadku w…

GettyImages-2206516035-832265d.jpg
width: 5332
height: 3555

Zawisa w powietrzu jak dron, widzi w ultrafiolecie i lubi mieszkać w mieście. To jeden z najzwinniejszych drapieżników wśród ptaków
type: item
date: 2026-01-10T09:00:49.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: polska
subject: ptaki
description: Pustułka zwyczajna to ptak fascynujący swoją techniką polowania. Występuje na terenie całej Polski, zarówno na terenach wiejskich, jak i w miastach, często w pobliżu zabudowań. Choć na pierwszy rzut oka jest niepozorna, tak naprawdę jest wyspecjalizowanym drapieżnikiem, który świetnie odnajduje się zarówno na terenach otwartych, jak i w środowisku silnie przekształconym przez człowieka.
encoded: Spis treści: Jak wygląda i brzmi pustułka? Pożywienie i sposób polowania Czy pustułki żyją w Polsce? Rozmnażanie pustułki – cykl życia drapieżnika Pustułka a krogulec – czym się różnią? Pustułka (Falco tinnunculus) to sokół o smukłej sylwetce, długich skrzydłach i stosunkowo wąskim ogonie zakończonym wyraźną, ciemną przepaską. Samiec ma rudawy grzbiet nakrapiany czarnymi plamkami oraz popielato-niebieską głowę, podczas gdy samica jest bardziej brązowa i gęściej cętkowana. Jak wygląda i brzmi pustułka? W locie pustułka prezentuje charakterystyczne szybkie uderzenia skrzydłami, a podczas polowania potrafi zawisać w powietrzu niemal nieruchomo. Jej oczy są duże i ciemne, przystosowane do wykrywania niewielkich ruchów na ziemi z dużej wysokości. Dziób jest krótki i haczykowaty, idealny do rozrywania drobnych ofiar. Całość sprawia, że pustułka wygląda lekko, zwinnie i zdecydowanie bardziej delikatnie niż inne ptaki drapieżne. Jeśli dodać do tego jej dynamiczny sposób poruszania się, jest to jeden z najłatwiejszych do rozpoznania sokołów w Polsce. Pustułka nie ma rozbudowanego repertuaru dźwięków. Jej głos jest krótki, ostry i donośny, idealny do komunikacji na dużą odległość. Samce najczęściej wydają powtarzające się, wysokie „kij-kij-kij”, zwłaszcza w okresie lęgowym, podczas obrony terytorium lub przy zalotach. Pisklęta reagują natomiast krótkimi i piszczącymi odgłosami, które sygnalizują głód lub obecność zagrożenia. Dzięki temu rodzice mogą szybko reagować na potrzeby potomstwa. Pożywienie i sposób polowania Dieta pustułki jest zróżnicowana, ale opiera się głównie na drobnych ssakach, zwłaszcza gryzoniach, które stanowią znaczną część jej pożywienia. Oprócz ssaków pustułka zwyczajna poluje także na małe ptaki, głównie pisklęta, a w ciepłych miesiącach uzupełnia dietę większymi owadami, takimi jak pasikoniki i chrząszcze. Sporadycznie łapie także jaszczurki i żaby. Pustułki pełnią w ekosystemie istotną funkcję regulacyjną. Kontrolują liczebność gryzoni i owadów, przyc…

pustulka-13945e0.jpg
width: 1800
height: 1200

Ptak o rozwidlonym ogonie, który mistrzowsko wykorzystuje ludzi. Jeden z największych spryciarzy wśród drapieżników
type: item
date: 2025-12-26T13:30:31.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ornitologia
subject: polska
subject: ptaki
description: Kania ruda, nazywana również kanią rdzawą, przyciąga uwagę zarówno doświadczonych ornitologów, jak i osób dopiero odkrywających świat ptaków. Ten niezwykle charakterystyczny ptak o rdzawych piórach jest jednym z najbardziej efektownych drapieżników Europy. Jego zwiększająca się w ostatnich latach liczebność w polskim krajobrazie świadczy o skuteczności działań ochronnych i rosnącej świadomości ekologicznej.
encoded: Spis treści: Jak wygląda kania? Występowanie i gniazdo Rozmnażanie Pożywienie Czy ptak kania jest pod ochroną? Kania ruda należy do rodziny jastrzębiowatych, ale nie jest jastrzębiem w ścisłym znaczeniu tego słowa. Choć łączy ją z nimi wiele cech biologicznych, należy do odrębnej grupy ptaków drapieżnych z rodzaju Milvus. To właśnie tam klasyfikowane są dwa europejskie gatunki: kania ruda (Milvus milvus) i kania czarna (Milvus migrans). Kania ruda to ptak, który wyróżnia się szczególnie charakterystyczną sylwetką, zupełnie inną niż u jastrzębia, co ułatwia jej rozpoznawanie w terenie. Ma dłuższe, bardziej elastyczne skrzydła, które pozwalają jej szybować lekko i elegancko. Typowa dla niej jest także głęboko wcięta, rozwidlona sterówka – cecha, której jastrzębie nie posiadają. Jak wygląda kania? Kania ruda to jeden z najłatwiejszych do rozpoznania drapieżników Europy. Jej smukła, zwrotna sylwetka i charakterystycznie rozwidlony ogon natychmiast przyciąga wzrok, podobnie jak intensywnie ruda barwa piór. W locie widać wyraźne kontrasty – skrzydła mają jasne „okna” na spodzie, a ogon jest z wierzchu rdzaworudy, a od spodu jasnoszary. U dorosłych ptaków głowa jest popielata, co dodaje im niemal dostojnego wyglądu. Młode ptaki są mniej kontrastowe, ich upierzenie jest bardziej jednolite, a ogon ma słabiej zaznaczone wcięcie. Dopiero z wiekiem wybarwiają się intensywniej, a rdzawy odcień piór staje się coraz bardziej widoczny. Właśnie ta cecha odpowiada za alternatywną nazwę ptaka, kania rdzawa, która jest spotykana w części publikacji przyrodniczych. U kani rudej nie da się przeoczyć jej wyjątkowego sposobu poruszania się. To ptak, który zdaje się wykorzystywać nawet najmniejszy podmuch wiatru. Jest w stanie szybować długo i lekko, przechylając skrzydła i dokonując subtelnych korekt sterówką. Dzięki temu nie musi intensywnie machać skrzydłami, co pozwala jej oszczędzać energię i przemierzać duże odległości niewielkim kosztem. Występowanie i gniazdo Kania ruda w Europie je…

kania-6bcd57e.jpg
width: 2282
height: 1300

Ta ryba to prawdziwy gigant. Jest niekwestionowanym królem jezior i rzek w Europie
type: item
date: 2025-12-24T09:04:37.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Sum pospolity jest niekwestionowanym królem słodkowodnych ekosystemów Europy. To największa rodzima ryba słodkowodna kontynentu i jeden ze szczytowych drapieżników wodnych. Wykazuje niesamowity potencjał wzrostu, co znajduje potwierdzenie w rekordowych połowach, tych historycznych i z niedalekiej przeszłości. Jak duży jest sum pospolity? Gdzie występuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Anatomia doskonałego łowcy Imperium suma pospolitego Niewybredny drapieżnik Rekordowe okazy Sum pospolity (Silurus glanis) to gatunek drapieżnej ryby z rodziny sumowatych. Jej preferencje siedliskowe dotyczą przede wszystkim rzek o miękkim podłożu, starorzeczy i ciepłych jezior Europy Środkowej i Wschodniej. W tych ekosystemach charakterystyczny kolos nie ma sobie równych. To największa ryba słodkowodna Starego Kontynentu. Większa od suma jest tylko bieługa, ale ten gatunek należy klasyfikować jako dwuśrodowiskowy, który spędza życie zarówno w wodzie słonej, jak i słodkiej. Anatomia doskonałego łowcy Ciało suma pospolitego jest doskonale dostosowane do roli dominującego drapieżnika w środowisku o ograniczonej widoczności. Dosłownie każdy element anatomii tego kolosa odgrywa kluczową rolę w strategii przetrwania i polowania. Budowa ciała Sum pospolity charakteryzuje się masywnym, silnie wydłużonym ciałem. Jego przednia część jest potężna i walcowata, natomiast ogonowa, stanowiąca nawet trzy piąte całkowitej długości, jest wyraźnie spłaszczona bocznie. Ta charakterystyczna budowa zapewnia rybie niebywałą zwinność i umożliwia sprawne poruszanie się. Należy jednak podkreślić, że jej efektywność nie wynika wyłącznie z pokroju. W przeciwieństwie do większości gatunków, skóra suma pospolitego jest całkowicie pozbawiona łusek. Pokrywa ją gruba warstwa śluzu, która pełni dwojaką funkcję – zmniejsza opór w wodzie i stanowi barierę ochronną przed pasożytami i drobnymi urazami mechanicznymi. Ubarwienie suma pospolitego Ubarwienie suma jest zmienne, uzależnione od warunków środowiska, w którym występuje dany osobnik. Grzbiet jest zazwyczaj ciemny – od oliwkowozielonego, przez brązowy, aż po niemal czarny. Boki są jaśniejsze, często z charakterystycznym, marmurkowym lub plamistym wzorem, który doskonale rozbija sylwetkę ryby na tle dna. Brzuch ma barwę od białawej po bladożółtą. Osobniki żyjące w wodach przejrzystych bywają niemal czarne, podczas gdy te z wód mętnych…

sum-GettyImages-501925205-4e5263b.jpg
width: 5030
height: 3354

Pumy wróciły do Patagonii – i spotkały pingwiny. To, co wydarzyło się tam, zaskoczyło naukowców
type: item
date: 2025-12-20T12:04:28.000Z
creator: Mitchell Serota
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: koty
subject: patagonia
subject: pingwiny
subject: ptaki
subject: ssaki
description: Naturalny eksperyment w parku narodowym w Patagonii pokazuje, jak powrót dużego drapieżnika może przekształcić ekosystem.
encoded: Spis treści: Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Pingwiny zmieniły zwyczaje łowieckie i społeczne pum Dlaczego pumy przestały być samotnikami? Zaskakujące wyjaśnienie naukowców Jak obecność pingwinów wpływa na cały ekosystem Patagonii? Przez dziesięciolecia pumy atakowały owce z hodowli wzdłuż wybrzeża Argentyny, a ranczerzy intensywnie je tępili. W rezultacie pumy zniknęły z krajobrazu z tego regionu. Następnie, w 2004 roku, przyrodnicy utworzyli w tym regionie Park Narodowy Monte León. Zgodnie z oczekiwaniami, gdy zaprzestano polowań, wielkie koty powróciły. A kiedy wróciły, natrafiły w swojej dawnej okolicy na nowego „przeciwnika”: dużego pingwina magellańskiego (Spheniscus magellanicus). Jak pingwiny zmieniły zachowanie pum w Patagonii? Naukowcy nie przewidzieli jednak, że pumy nie tylko zaczną polować na pingwiny. Sezonowe pojawianie się tych ptaków całkowicie przeorganizowało sposób, w jaki te słynące z samotniczego trybu życia koty poruszają się po terenie, wchodzą ze sobą w interakcje i polują. Nowe badanie, opublikowane na łamach czasopisma „Proceedings of the Royal Society B”, po raz pierwszy dokumentuje tę zmianę w zachowaniu pum i podważa nasze wyobrażenia o tym, co dzieje się, gdy duzi drapieżnicy powracają do ekosystemu. – Gdy zaczynamy przywracać dziką przyrodę, gatunki, które wracają, mogą zastać system nieco inny niż ten, w którym żyły sto lat temu. I muszą się do niego dostosować” – mówi Emiliano Donadio z Towarzystwa National Geographic, dyrektor naukowy Fundación Rewilding Argentina i współautor badania. View Ediplayer on the source website Zaskakujące odkrycie: pumy częściej niż sądzono polują na pingwiny Badacze początkowo nie zamierzali analizować tej wyjątkowej relacji drapieżnik-ofiara. Główny autor badania, ekolog Mitchell Serota, współpracował nad projektem dotyczącym reakcji dzikiej fauny na usunięcie presji człowieka z terenów dawnych rancz. W 2023 roku Mitc…

Pumy-i-pingwiny-2e811ce.jpg
width: 2813
height: 1875

Na co polują miejskie koty i jak wpływają na ekosystem? To TikTok sprawia, że wiemy o nich coraz więcej
type: item
date: 2025-11-20T12:22:47.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ekosystem
subject: gatunki
subject: koty
subject: miasta
subject: owady
subject: polowanie
subject: ptaki
subject: zwierzęta
description: Wydawałoby się, że największym kocim przysmakiem są myszy. Nie jest to jednak prawda: większość udomowionych wąsaczy najczęściej poluje na stawonogi: owady i pająki. Koty chodzą własnymi ścieżkami i mają swoje tajemnice, ale naukowcy postanowili wykorzystać nowatorską metodę, by lepiej poznać ich dokładną dietę. Wykorzystali… social media. Ale nie, koty nie musiały pisać komentarzy.
encoded: Bardzo trudno jest przeanalizować dokładną dietę domowych kotów. Szczególnie w środowisku miejskim znikają one w mozaice uliczek, zajmując się swoimi sprawami. Badacze postanowili wykorzystać media społecznościowe, by lepiej poznać ich zwyczaje, wykorzystać materiały wrzucane przez ich właścicieli i przeprowadzić drobiazgową analizę. Skupili się na TikToku i serwisie iStock. To obserwacja kociego życia „od środka”. Drzemy koty o social media, a one pomagają naukowcom Badacze z uniwersytetu w Campinas w Brazylii przeszukali TikToka i inne popularne social media, analizując ponad 17 000 zdjęć i filmów. Wszystko po to, by poznać „dowody rzeczowe” kocich polowań i sprawdzić, na co te słodkie drapieżniki najczęściej polują. Znaleziono setki aktów drapieżnictwa – łatwiej i szybciej, niż udałoby się wykorzystując konwencjonalne metody badawcze. Odnotowali w sumie 14 odrębnych rzędów stawonogów, które stawały się ofiarami kotów. Najczęstszym przysmakiem były prostoskrzydłe (Orthoptera, czyli rząd obejmujący świerszcze, szarańcze czy popularne w Polsce koniki polne) – stanowiły one 20,7% obserwacji. W 14,5% przypadków ofiarami były pluskwiaki (Hemiptera, takie jak piewiki, które coraz bardziej panoszą się w Polsce), a w 14,4%: karaluchy i terminy (Blattodea). Czy internet prawdę nam powie? Odkrycia naukowców wskazują na to, że koty w środowisku miejskim polują na zaskakująco zróżnicowaną gamę stawonogów. Dane zebrane z mediów społecznościowych wykazały także zarówno pewne podobieństwa, jak i różnice w porównaniu z kocimi upodobaniami opisanymi w literaturze naukowej. Materiały publikowane w internecie są bliżej ich „naturalnego” zachowania. Na co polują koty i jak zagrażają środowisku? Nasze niewinne zwierzaki to prawdziwe maszyny do zabijania. Chociaż zwalczanie owadów potrafi służyć ludziom (ale pająki powinny zostawić w spokoju), to polują także na małe ssaki: myszy, nornice, ryjówki, krety, szczury czy młode króliki. Według badań przeciętny kot żyjący na przedmieściach z…

GettyImages-587830356-f26a1d8.jpg
width: 3872
height: 2592

Sekretne życie orła cesarskiego – gatunek na granicy przetrwania
type: item
date: 2025-11-12T08:57:45.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: polska
subject: ptaki
description: Orzeł cesarski to prawdziwy włodarz nieba. Jego potężne skrzydła i przenikliwe spojrzenie od wieków budzą podziw ludzi i stanowi symbol władzy w kulturach. Oto fascynująca podróż po świecie największych ptaków drapieżnych.
encoded: Spis treści Orzeł w znaczeniu historycznym Wygląd i cechy rozpoznawcze orła cesarskiego Zasięg występowania i rozmieszczenie Gniazdowanie i wybór siedlisk Dieta orła cesarskiego – co kryje się w menu władcy przestworzy? Podniebna podróż – dokąd orły cesarskie migrują? Orzeł cesarski – majestatyczny drapieżnik o ogromnej rozpiętości skrzydeł, którego zasięg rozciąga się od Europy Środkowej aż po Bajkał. Poluje na zające, sarny, ptaki drapieżne, a nawet sowy, dostosowując dietę do lokalnych warunków. Podczas migracji potrafi pokonywać nawet do 5000 km. Jego populacje są dziś zagrożone wyginięciem, a badania nad biologią, migracjami i dietą pozwalają lepiej zrozumieć potrzeby gatunku i skutecznie planować jego ochronę. Orzeł w znaczeniu historycznym Od czasów starożytnych orzeł uważany był za symbol niebiański, który ze sfery natury przenikał do wielu kultur i religii na całym świecie. Uosabiał zarówno władzę, siłę, potęgę, jak i nieśmiertelność oraz zmartwychwstanie. Grecki filozof Arystoteles widział w nim wyobrażenie świadomości duchowej, a dla Karola Wielkiego – twórcy Świętego Cesarstwa Rzymskiego w VIII wieku – orzeł stał się godłem. Od XIV w. symbolizuje też państwowość Polski. W średniowiecznych bestiariuszach, takich jak „Ashmole Bestiary” lub „Aberdeen Bestiary”, powstałych w Anglii w XIII w., pojawiały się motywy orłów trzymających młode przed słońcem i wyrzucających te, które nie potrafiły patrzeć. Choć w rzeczywistości większość orłów nie wyrzuca zdrowych piskląt z gniazda, przedstawione w manuskryptach sceny niosą bogate znaczenie symboliczne. Motyw ten można interpretować jako symbol siły, czujności i gotowości do stawienia czoła wyzwaniom, który w prosty sposób ukazywał naturalną ideę, że tylko silni i przygotowani przetrwają lub zostaną wybrani. Prof. Jerzy Bralczyk w swoim dziele „Zwierzyniec” wspomina, że dawniej wodzowie brali orła na wojskowe sztandary, a królowie, cesarze i włodarze miast chętnie umieszczali go na wszelkich znakach. To dowód na pr…

AdobeStock532049234-97c0b96.jpeg
width: 5808
height: 3267

Szczupak to szczytowy myśliwy wód północy. Atakuje nawet ssaki
type: item
date: 2025-11-12T06:58:30.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: ryby
subject: szczupak
description: Szczupak jest szczytowym drapieżnikiem w większości rzek i jezior Europy. Jako ofiarą padają przede wszystkim ryby i żaby, ale nie tylko. Duże osobniki mogą zaatakować także inne zwierzęta, w tym niewielkie ptaki wodne, a zdarza się, że ofiarą tego oportunisty padają też drobne ssaki. Co czyni szczupaka tak skutecznym łowcą? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Drapieżnik idealny Szeroko rozprzestrzeniony drapieżca Oportunistyczna dieta szczupaka Szczupak pospolity (Esox lucius) bez wątpienia jest ikoną wód słodkich półkuli północnej. Od wieków wzbudza respekt i podziw, zarówno wśród wędkarzy, jak i przyrodników. Jego zaciętość łowiecka zasługuje na najwyższe uznanie. Ta cecha, w połączeniu z ewolucyjnym przystosowaniem do funkcji szczytowego drapieżnika, decyduje o istotnej roli, jaką szczupak spełnia w ekosystemach wodnych. Przedstawiciele tego gatunku są jednymi z czołowych regulatorów populacji innych ryb. Przyjrzyjmy się nieco bliżej myśliwemu, którego obecność świadczy o zdrowiu i bogactwie akwenów, w których występuje. Drapieżnik idealny Budowa szczupaka jest świadectwem trwającej miliony lat ewolucji, ukierunkowanej na jeden cel – błyskawiczny i skuteczny atak z zasadzki. Anatomia tej ryby to podręcznikowy przykład skutecznej adaptacji do roli szczytowego drapieżnika wód słodkich. Zielona torpeda Szczupaka pospolitego nie sposób pomylić z inną rybą. Spłaszczone bocznie, opływowe ciało o torpedowatym kształcie jest idealnie przystosowane do gwałtownego zrywu. W oczy od razu rzuca się charakterystyczne rozmieszczenie płetw, zapewniające maksymalną siłą napędową. Grzbietowa i odbytowa są przesunięte mocno do tyłu, blisko siebie i potężnej płetwy ogonowej. Przypomina to nieco układ lotek stabilizujących strzałę w locie. Dorosłe szczupaki osiągają do 150 cm długości. Przeciętna masa przedstawicieli tego gatunku to około 10 kg. Zdarzają się cięższe ryby, ważące powyżej 20 kg (najcięższy złowiony szczupak ważył 26,7 kg przy długości 133 cm), ale takie okazje są rzadkie. Ubarwienie jest w dużej mierze uzależnione od warunków środowiskowych. Młode osobniki najczęściej są jasnozielone, brązowe lub srebrzyste. Zdarza się, że występujące na bokach ciemne plamy zlewają się w poprzeczne smugi. Starsze ryby są ciemnozielone w części grzbietowej, jaśniejsze, nakrapiane żółtymi plamami na bokach i białe w części brzusz…

szczupak-00bf4dc.jpg
width: 2000
height: 1333

Łobuz z tundry, który przetrwa każdą zimę. Nawet wilki czują przed nim respekt
type: item
date: 2025-11-11T10:30:32.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: tajga
subject: tundra
description: Rosomak jest legendarnym symbolem siły i wytrwałości w surowych warunkach tajgi i tundry. To skuteczny drapieżnik i padlinożerca. Jego nazwa może brzmieć egzotycznie, ale kryje się pod nią niezwykle interesujące zwierzę, które z uwagi na wędrowny tryb życia, pozostaje stosunkowo słabo poznane.
encoded: Spis treści: Rosomak i jego krewni Rosomak tundrowy – jak żyje jedyny współczesny rosomak? Gdzie występują rosomaki? Czy można go spotkać w Polsce? Obserwując go trudno uwierzyć, że jest krewniakiem drobnych łasic i fretek. Rosomak to masywne, odporne zwierzę słynące z odwagi graniczącej z bezczelnością. Oto niezwykłe fakty i zwyczaje rosomaka tundrowego. Rosomak i jego krewni Rosomak to rodzaj ssaków, który został zdefiniowany w 1780 roku przez niemieckiego zoologa Petera Simona Pallasa. Nazwa łacińska Gulo pochodzi od słowa „żarłok” i odzwierciedla potężny apetyt tego drapieżnika. Obecnie rodzaj obejmuje jeden żyjący współcześnie gatunek – rosomaka tundrowego (Gulo gulo), choć w przeszłości istniały także inne gatunki, obecnie już wymarłe: Gulo minor (pliocen, Azja), Gulo schlosseri (plejstocen, Ameryka Północna i Europa) oraz Gulo sudorus (pliocen, Ameryka Północna). Rosomak należy do podrodziny Guloninae, w ramach rodziny łasicowatych, co oznacza, że choć swoim wyglądem przypomina małego niedźwiedzia, jego zachowania i budowa anatomiczna są typowe dla łasic. Dzięki silnym szczękom, ostrym zębom i masywnie zbudowanym łapom jest doskonale przystosowany do polowania i zdobywania pokarmu w trudnych warunkach. Rosomak tundrowy jest fascynującym przykładem przystosowania drapieżnika do życia w ekstremalnych warunkach. Jego siła, wytrwałość i zdolność do przetrwania w surowym klimacie czynią go wyjątkowym przedstawicielem rodziny łasicowatych. Choć w naturze jest trudny do zaobserwowania, dzięki ochronie i obecności w ogrodach zoologicznych możemy poznawać i doceniać to niezwykłe zwierzę, które pozostaje symbolem dzikiej, północnej przyrody. Rosomak tundrowy – jak żyje jedyny współczesny rosomak? Rosomak tundrowy jest największym naziemnym przedstawicielem rodziny łasicowatych. W odróżnieniu od swoich dużych bliskich krewnych, takich jak arirania amazońska czy kałan morski, prowadzi głównie lądowy tryb życia. Jest zwierzęciem wyjątkowo odpornym na niskie temperatury i …

GettyImages-1355092056-18e93b5.jpg
width: 1909
height: 1490

Pozbawiony jednego oka i tylnej nogi lew z Ugandy znalazł zaskakujący sposób na przeżycie
type: item
date: 2025-11-07T13:56:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: lew
subject: lwy
description: Żyjące dziko ranne zwierzęta mają niewielką szansę na przeżycie. Niezdolne do polowania drapieżniki żywią się padliną lub resztkami pozostawionymi przez ich stado. Jednak 11-letni Jakub, niepełnosprawny lew z Parku Narodowego Królowej Elżbiety w Ugandzie opracował pomysłowy sposób na polowanie. Pozwala mu to na znaczną samodzielność i przede na wszystkim przeżycie.
encoded: Liczący sobie 11 lat Jakub jest drapieżnikiem z pierwszych stron gazet. I to całkiem dosłownie. W ubiegłym roku serwisy informacyjne całego świata pokazywały film, na którym Jakub i jego brat Tibu przeprawiali się przez rzekę pełną krokodyli. Pokonali dystans około 1,5 kilometra. Jest to najdłuższa wodna wycieczka lwów, jaka kiedykolwiek została zarejestrowana. Obaj lwi bracia są od 2017 roku badani przez Alexandra Braczkowskiego. To naukowiec i filmowiec związany z ugandyjską organizacją zajmującą się ochroną przyrody i rozwojem lokalnych społeczności – Kyambura Lion Monitoring. Najbardziej wytrzymały lew w Afryce – Założyłbym się o cały swój dobytek, że patrzymy na najbardziej wytrzymałego lwa w Afryce. Został przebity rogiem przez bawoła, jego rodzina została otruta przez handlarzy, sam wpadł w sidła kłusowników, a ostatecznie stracił nogę w kolejnym ataku – w stalowej pułapce. Jakub wykorzystał już wiele ze swoich dziewięciu żyć – napisał Alexander Braczkowski w artykule opublikowanym na łamach Griffith University News. View oEmbed on the source website Fakt, że zwierzę przetrwało, naprawdę wydaje się cudem. Choć z drugiej strony jest przykładem niezwykłych zdolności adaptacyjnych Jakuba oraz jego ewidentnej inteligencji. Do wypadku, w którym stracił tylną nogę doszło w 2020 roku. Badacze byli przekonani, że lew nie przeżyje takiego okaleczenia. – A jednak się nie poddał – podkreśla Alexander Braczkowski. Udając lamparta Sekretną metodę polowania niepełnosprawnego lwa ujawniły nagrania z kamery termowizyjnej umieszczonej na dronie. Wynika z nich, że Jakub, jakby na to nie patrzeć lew, nauczył się zachowywać jak lampart. Lwy powalają swoje ofiary podczas frontalnego ataku, natomiast lamparty urządzają zasadzki. Trójnogi Jakub również nauczył się urządzać zasadzki z bliskiej odległości. Kryje się przed swymi ofiarami w gęstych zaroślach i lasach. Czeka w ukryciu, by nagle zaatakować. – Poluje też na ofiary, których lwy zwykle nie wybierają. Podczas nocnych nagrań …

trzynogi-lew-e30c712.jpg
width: 1100
height: 733

Te zwierzęta prowadzą tajemniczy i skryty tryb życia – „Zapomnieliśmy o ich istnieniu”
type: item
date: 2025-10-20T12:40:00.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: mongolia
description: Mongolskie rosomaki przez lata wymykały się obserwatorom. Ich obecność na stepach udokumentowano dopiero niedawno, co rzuca nowe światło na ich zwyczaje.
encoded: Spis treści: Jak odkryto rosomaki w Mongolii? Dlaczego tak trudno je zaobserwować? Zagrożenia i ochrona Nieuchwytne, samotnicze i doskonale przystosowane do życia w ekstremalnych warunkach. Rosomaki z Mongolii przez dekady pozostawały poza zasięgiem naukowców i fotografów. Dopiero współczesne technologie pozwoliły zbliżyć się do ich świata. Jak odkryto rosomaki w Mongolii? Rosomaki, zwierzęta prowadzące skryty i samotniczy tryb życia, są niezwykle rzadko obserwowane przez ludzi. Choć zazwyczaj kojarzą się z północnymi lasami Kanady, Alaski czy Skandynawii, okazuje się, że zamieszkują także górzyste i zalesione obszary północnej oraz zachodniej Mongolii, m.in. w rejonie gór Ałtaj i Doliny Darhad. Przez wiele lat ich obecność w tym regionie była jedynie domniemana – brakowało jednoznacznych dowodów w postaci zdjęć, materiałów wideo czy potwierdzonych śladów DNA. Sytuacja zmieniła się na początku XXI wieku dzięki wysiłkom zespołów badawczych i lokalnych pasjonatów przyrody. Rozmieszczono fotopułapki w trudno dostępnych, wysokogórskich rejonach, prowadzono badania śladów na śniegu, pobierano próbki włosów i odchodów do analizy genetycznej, a także prowadzono wywiady z pasterzami i myśliwymi, którzy znali zwierzę z lokalnych przekazów. Przełomowym momentem było zarejestrowanie rosomaka przez fotopułapkę podczas nocnej aktywności na stepie – co stanowiło pierwsze niepodważalne potwierdzenie obecności gatunku na tym obszarze. To odkrycie zainicjowało długofalowe badania nad biologią, rozmieszczeniem i ochroną tego tajemniczego drapieżnika w mongolskich górach. Dlaczego tak trudno je zaobserwować? Rosomaki to zwierzęta wyjątkowo terytorialne, samotnicze i niezwykle skryte. Prowadzą nocny tryb życia, poruszają się po rozległych, trudno dostępnych obszarach górskich, unikając otwartych przestrzeni i kontaktu z człowiekiem. Ich naturalne środowisko – chłodne, wysokogórskie rejony, często pokryte śniegiem – sprawia, że prowadzenie badań terenowych wymaga ogromnego nakładu czasu…

rosomak-shutterstock2301912379-2d38cb9.jpg
width: 6000
height: 4000

Rozszalałe niedźwiedzie w Japonii. Dlaczego coraz częściej atakują ludzi?
type: item
date: 2025-10-17T11:29:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: japonia
subject: niedźwiedzie
subject: śmierć
subject: zagrożenia
subject: zmiany klimatyczne
description: Niedźwiedzie zabiły w tym w Japonii roku rekordową liczbę ludzi. Kolejne ofiary są zaginione, a wielkie drapieżniki coraz śmielej poczynają sobie w Kraju Kwitnącej Wiśni. To jednak nie ich krwiożercza natura powoduje, że muszą zbliżać się ludzkich sadyb.
encoded: Głodne niedźwiedzie coraz częściej wkraczają do miast, o czym boleśnie przekonują się mieszkańcy Japonii. Niedobory pożywienia zmuszają je do drastycznych kroków. Rekordowa ilość zabitych przez niedźwiedzie Japońskie ministerstwo środowiska podaje, że 2025 rok jest rekordowym pod względem liczby osób zabitych przez niedźwiedzie. Przynajmniej 7 osób straciło przez nie życie, a ponad 100 zostało rannych. Wielu innych Japończyków uznaje się za zaginionych, a kilka ciał wciąż czeka na stwierdzenie przyczyny zgonu. Nieoficjalne informacje mówią jednak o śladach pazurów. 8 października w prefekturze Iwate odnaleziono ciało 70-letniego mężczyzny z widocznymi śladami ataku niedźwiedzia. Jego śmierć sprawiła, że pobity został poprzedni rekord – w 2023 roku za sprawą tych dużych drapieżników zginęło 6 osób, a 213 zostało rannych. Rok się jednak jeszcze nie skończył. Czemu niedźwiedzie atakują ludzi? Eksperci przypominają, że niedźwiedzie nie atakują ludzi dla zabawy. Najczęściej są bardzo przestraszone, a zbliżają się do miast czy wiosek za sprawą głodu. Wycinanie drzew i zmiany klimatu sprawiają, że brakuje im pokarmu, np. żołędzi. Wzrastająca temperatura wpływa również na rytm ich hibernacji. To sprawia, że drapieżniki są rozdrażnione i bardzo głodne, przez co także agresywne i zdeterminowane do znalezienia pożywienia. Niedźwiedź w supermarkecie Niedźwiedzie atakują nie tylko w lasach. Na początku października dorosły niedźwiedź mierzący 1,4 metra wtargnął do supermarketu w regionie Gunma na północ od Tokio. Zranił 70 i 60-latka, rozpaczliwie próbując znaleźć wyjście z budynku. Zwierzę do sklepu prawdopodobnie ściągnął zapach jedzenia – udał się bezpośrednio na dział rybny, niszcząc szklaną gablotę. Zainteresował go także stos awokado, który doszczętnie zniszczył. W sklepie znajdowało się około 40 osób. O sytuacji wypowiedział się Hiroshi Horikawa, przedstawiciel sieci handlowej, do której należy supermarket. Twierdzi, że chociaż sklep mieści się w terenach górzystych, to n…

GettyImages-10194461-1-b3a471b.jpg
width: 4659
height: 3725

Wielkie odkrycie po 25 latach badań. Naukowcy rozwikłali zagadkę największego nietoperza Europy
type: item
date: 2025-10-14T13:00:42.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: drapieżniki
subject: nietoperze
subject: obserwacje
subject: ptaki
description: Borowiec olbrzymi okazał się osobliwością wśród europejskich nietoperzy. Jest nie tylko największy na kontynencie. Okazuje się też, że ma unikatowe zwyczaje, które czynią go maszyną do polowania zjadającą swoje ofiary w locie.
encoded: Po latach badań naukowcy rozwikłali zagadkę największego europejskiego nietoperza – borowca olbrzymiego (Nyctalus lasiopterus). Gatunek ten nie tylko żywi się małymi ptakami, lecz także poluje na nie wysoko w powietrzu, ponad kilometr nad ziemią. To nie wszystko – borowiec zjada ptaki w locie! Potwierdzenie tych zwyczajów wymagało długich i karkołomnych badań. Podjął się ich międzynarodowy zespół naukowców, którzy korzystali z najnowszych technologii. Wyniki właśnie opisano w prestiżowym czasopiśmie „Science”. Borowiec olbrzymi: bezwzględny nocny łowca Każdej jesieni miliardy ptaków wędrownych przemieszczają się nocami między miejscami lęgów a zimowiskami. Robią to między innymi dlatego, by uniknąć dziennych drapieżników. Jednak okazuje się w nocy na niebie czai się inny łowca – borowiec olbrzymi. Choć naukowcy od dawna podejrzewali, że poluje on na ptaki, brakowało dowodów. Zbadanie jego zwyczajów było bardzo trudne. „Plecaki” dla nietoperzy Jak to zrobiono? Badacze z Aarhus University (Dania) i Leibniz Institute for Zoo and Wildlife Research (Niemcy) zamontowali na grzbietach borowców miniaturowe rejestratory przypominające plecaki. Urządzenia te mierzyły prędkość i wysokość lotu oraz emitowane dźwięki echolokacyjne, zapisując zachowanie zwierząt z dokładnością do ułamków sekundy. Rejestratory potwierdziły, że borowce potrafią latać na ogromnych wysokościach, by polować na ptaki migrujące nocą. Emitowanie ultradźwięki pozwalają im namierzać niczego niepodejrzewające ofiary, które same tego nie słyszą. 23 minuty chrupania w locie Gdy drapieżnik zbliża się do celu, wydaje szybkie serie krótkich sygnałów – znak ataku. Zarejestrowane przez naukowców loty nietoperzy przypominały powietrzne pościgi. Pełne były błyskawicznych nurkowań, w trakcie których nietoperze potrajały swoją prędkość i biły skrzydłami z ogromną intensywnością. Jeden z obserwowanych osobników po 30 sekundach pościgu zrezygnował, lecz drugi po trzech minutach dopadł tego samego ptaka (rudzika). Podcza…

mystery-solved-how-eur-9147273.jpg
width: 2880
height: 2160

Kamuflaż czy jaskrawe kolory? Naukowcy sprawdzili, co lepiej chroni zwierzęta
type: item
date: 2025-09-29T07:03:39.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: ewolucja
subject: kolory
subject: zwierzęta
description: Niektóre zwierzęta niemal doskonale stapiają się z otoczeniem, a inne wybierają jaskrawe kolory – w świecie zwierząt jest wiele zadziwiających strategii na to, by nie zostać zjedzonym. Możemy wyróżnić dwa główne nurty, które wykształciły się na drodze ewolucji: kamuflaż i jego przeciwieństwo – rzucające się w oczy wzory ostrzegawcze. Który jest bardziej skuteczny?
encoded: W prestiżowym czasopiśmie „Science” ukazało się badanie, którego wyniki pomagają wyjaśnić ewolucję i rozpowszechnienie na świecie najpopularniejszych strategii kolorystycznych wykorzystywanych przez zwierzęta. Naukowcy wykazali, kiedy lepiej rzucać się w oczy, a kiedy wtopić w tło. Jaki kolor odstrasza drapieżniki? Kolorystyczne eksperymenty zostały przeprowadzone na sześciu kontynentach i wzięło w nich udział ponad 50 naukowców. Wykorzystali oni 15 000 sztucznych ofiar reprezentujących trzy różne rodzaje umaszczenia: ostrzegawczy kolor pomarańczowy połączony z czernią, matowy brąz umożliwiający wtopienie się w otoczenie czy nietypowy, rzadko występujący w przyrodzie jasny błękit. Okazało się, że nie ma jednej odpowiedzi. Ta jest bardziej złożona i zależy w dużej mierze od środowiska. Co zaskakujące, ukrycie się nie zawsze było najlepszą opcją. Dr Iliana Medina Guzman z Uniwersytetu w Melbourne, główna autorka badania, nie kryła zdziwienia. – Nasze odkrycia wykazały, że nie ma jednej, najlepszej strategii odstraszania drapieżników poprzez wykorzystanie koloru: kluczowe znaczenie ma kontekst – wyjaśniła. Uczeni doszli jednak do pewnych wniosków. Kiedy warto się schować, a kiedy wyjść przed szereg? Badaczom udało się ustalić, kiedy sprawdzają się poszczególne strategie. Które sztuczne ofiary radziły sobie gorzej w eksperymencie? – W środowiskach, w których drapieżniki intensywnie konkurują o pożywienie, częściej ryzykują ataki na ofiary, które mogą być niebezpieczne lub niesmaczne. Dlatego zauważyliśmy, że kamuflaż sprawdza się najlepiej na obszarach o dużej liczbie drapieżników – tłumaczy dr Guzman. Z drugiej strony w miejscach, w których wiele zwierząt używa kamuflażu, ukrywanie się staje się mniej skuteczne. Drapieżniki po prostu uczą się, jak skutecznie wypatrywać swoich ofiar i wolą poszukać schowanych smakołyków, niż ryzykować spożycia potencjalnie trujących przekąsek. Nowe spojrzenie na znane mechanizmy Odkrycia badaczy pozwalają lepiej zrozumieć, czemu określo…

GettyImages-88198131-c675cf0.jpg
width: 2084
height: 1944

Serwal – mistrz afrykańskich stepów
type: item
date: 2025-09-28T09:26:24.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: koty
subject: ssaki
description: Serwal sawannowy to mieszkaniec afrykańskich stepów, którego smukła sylwetka i długie nogi umożliwiają polowanie w wysokiej trawie i zwinne unikanie drapieżników. Choć jest stosunkowo małym przedstawicielem kotowatych, to mistrz polowania na gryzonie, ptaki i drobne ssaki, przez co pełni ważną rolę w utrzymaniu równowagi w ekosystemie. Dowiedz się, co jeszcze wyróżnia tego drapieżnika.
encoded: Spis treści: Charakterystyka serwala Podgatunki serwala Zasięg występowania i środowisko życia Dieta i polowanie Rozród i wychowanie młodych Zachowania i adaptacje Ochrona serwali Serwal w kulturze i nauce Serwal (Leptailurus) to rodzaj drapieżnych ssaków z rodziny kotowatych. W jego skład wchodzi tylko jeden żyjący obecnie gatunek – serwal sawannowy (Leptailurus serval), zwany również serwalem afrykańskim. Jest to średniej wielkości drapieżny ssak z rodziny kotowatych, który wyróżnia się smukłą sylwetką, długimi nogami oraz charakterystyczną jasnożółtą sierścią pokrytą czarnymi cętkami. Długość ciała serwala waha się od 59 do 92 cm, natomiast długość ogona wynosi od 20 do 38 cm. Masa ciała dorosłych osobników waha się od 7 do 13,5 kg, przy czym samce są zwykle większe i cięższe od samic. Charakterystyka serwala Serwale są niezwykle zwinne i przystosowane do życia w środowisku sawannowym. Długie nogi umożliwiają im zarówno skuteczne skoki, jak i wysoką widoczność ponad trawą, co jest niezbędne do polowania w gęstych biotopach. Warto odnotować, że serwale stepowe posiadają najdłuższe u kotów nogi w stosunku o wielkości ciała. Mała głowa z długą szyją oraz szeroko osadzone uszy zapewniają doskonały słuch, pozwalający na wychwytywanie nawet najcichszych dźwięków potencjalnych ofiar. Krótki w stosunku do ciała ogon zdobią czarne pierścienie i plamki, co dodatkowo maskuje kota w naturalnym środowisku. Wszystkie te cechy sprawiają, że serwal jest bardzo efektownym i zachwycającym zwierzęciem. Nic więc dziwnego, że jest uznawany za jednego z najpiękniejszych małych dzikich kotów. Podgatunki serwala Choć tradycyjnie rozróżnia się od 7 do 18 podgatunków serwala sawannowego, to w ujęciu geograficznym liczba ta znacząco się kurczy. W zależności od regionu występowania wyróżnia się trzy podgatunki serwala: Leptailurus serval serval – podgatunek nominatywny (typowy, opisany jako pierwszy), który zamieszkuje południową Afrykę. Leptailurus serval constantinus – występuje w środkow…

serwal-1616480.jpg
width: 1000
height: 667

Nie myśliwi, a ofiary. AI udowodniła, że praludzie byli przysmakiem w diecie lampartów
type: item
date: 2025-09-25T07:43:47.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: drapieżniki
subject: ewolucja
subject: homo habilis
subject: lamparty
description: Do tej pory Homo habilis – gatunek praludzi – uważano za ten, który wprowadził nas na szczyt łańcucha pokarmowego. Sugerowano, że to właśnie wtedy z ofiar staliśmy się myśliwymi i rozpoczęliśmy nasze niepodzielne rządy w świecie zwierząt. Analizy znalezisk archeologicznych sugerują jednak, że ci wcześni ludzie dużo częściej byli ofiarami drapieżników, niż sami chcieliby przyznać.
encoded: Naukowcy z hiszpańskiego Uniwersytetu Alcalá wykazali za pomocą sztucznej inteligencji, że drobne ślady zębów wykryte na kościach Homo habilis pochodzą od starożytnych drapieżników. To może sugerować, że wcześni ludzie wcale nie znajdowali się tak wysoko na łańcuchu pokarmowym, jak chcielibyśmy uważać. Starożytne ugryzienia pod lupą AI W swoim artykule opublikowanym w czasopiśmie „Annals of the New York Academy of Sciences” naukowcy szczegółowo opisują pomoc, jaką otrzymali od AI. Sztuczna inteligencja pozwoliła im przeanalizować bibliotekę 1496 zdjęć śladów zębów pozostawionych przez współczesne drapieżniki: między innymi wilki, lwy, krokodyle, hieny czy lamparty. Następnie porównali wiedzę zebraną przez AI z rzeczywistymi śladami na kościach praludzi. Efekt? Sztuczna inteligencja z ponad 90-procentową pewnością doszła do wniosku, że ślady zębów pozostawiły lamparty. Kluczowy okazał się charakterystyczny, ale trudny do zauważenia trójkątny kształt zagłębień po zębach na kościach. Ofiara czy drapieżnik? – Efekty badań są doniosłe: dowodzą, że Homo habilis nadal był bardziej ofiarą niż drapieżnikiem. Dowodzi to również, że pozycja troficzna [grupa organizmów zajmująca podobną rolę w przepływie energii i obiegu materii w ekosystemie – przyp. red.] niektórych najwcześniejszych przedstawicieli rodzaju Homo nie różniła się od pozycji innych australopiteków – twierdzą naukowcy w swoim artykule. To nic dziwnego, że praludzie byli atakowani przez zwierzęta: zdarzało się to przez całą historię naszego gatunku. Najważniejsze jest jednak to, że było to ugryzienie właśnie lamparta. Gdyby Homo habilis był silnym gatunkiem mogącym konkurować z mięsożercami, jego kości byłyby prawdopodobnie niszczone przez padlinożerców, np. hieny. Fakt, że ugryzienia na kościach Homo habilis pochodziły od drapieżnika żywiącego się mięsem, oznacza, że lamparty aktywnie polowały na wczesnych ludzi. Na dominującą pozycję w łańcuchu pokarmowym musieliśmy wejść w takim razie na późniejszym etapie ewol…

GettyImages-2208583028-3ce803a.jpg
width: 4800
height: 3200

Małpożer – największy i najrzadszy orzeł świata
type: item
date: 2025-09-13T07:57:30.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: azja
subject: drapieżniki
subject: dzikie zwierzęta
subject: filipiny
subject: orzeł
subject: ptaki
description: Orzeł filipiński, zwany małpożerem, to jeden z największych, najrzadszych i najsilniejszych ptaków drapieżnych na świecie. Żyje wyłącznie w pierwotnych lasach Filipin. Jest symbolem majestatu oraz potęgi – lokalna nazwa to haribon, czyli „ptak-król”. Poluje na makaki, kobry, młode jelenie, a nawet dzioborożce. Oto prawdziwy unikat lasów tropikalnych.
encoded: Spis treści: Małpożer – endemit lasów filipińskich Niewidzialny myśliwy – dieta i techniki łowieckie Habitat lęgowy i zachowania rozrodcze Długość życia i czynniki śmiertelności Gatunek na granicy wymarcia – zagrożenia i ochrona Orzeł filipiński jest jednym z najwolniej rozmnażających się ptaków drapieżnych świata. Tworzy dożywotnie pary, a samica składa zwykle jedno jajo co dwa lata. Nie żywi się padliną – poluje wyłącznie na żywą zdobycz. Atakuje w błyskawiczny sposób, nawet dzioborożce i sowy nie mają przed nim szans. Jego gniazda to olbrzymie platformy w koronach drzew, które mogą służyć przez wiele sezonów. Młode pozostają z rodzicami niemal dwa lata, ucząc się przetrwania w lesie. Pomimo braku naturalnych wrogów, populacja orła spada z powodu działalności człowieka – każdy egzemplarz tego majestatycznego „ptaka-króla” jest na wagę złota. Małpożer – endemit lasów filipińskich Orzeł filipiński (Pithecophaga jefferyi), dawniej nazywany małpożerem, należy do największych i najrzadszych ptaków drapieżnych na świecie. Występuje wyłącznie na Filipinach i jest gatunkiem endemicznym – populacja szacowana na około 392 pary lęgowe. Lokalnie nazywany „haribon”, czyli „ptak-król”, został po raz pierwszy opisany przez angielskiego badacza Johna Whiteheada w 1896 roku. Historycznie uznawano, że żywi się wyłącznie małpami, co wpłynęło na jego nazwę naukową pochodzącą od greckich słów pithecus („małpa) i phagus („pożeracz”). Późniejsze badania wykazały, że jego dieta jest znacznie bardziej zróżnicowana – obejmuje węże, warany i duże ptaki. W 1978 roku, aby odróżnić go od innych „orłów małpożernych” z Afryki i Ameryki Południowej, prezydent Filipin Ferdinand Marcos nadał mu oficjalną nazwę „orzeł filipiński”. Niewidzialny myśliwy – dieta i techniki łowieckie Orzeł filipiński to mistrz zasadzki, doskonale przystosowany do polowań w gęstych lasach deszczowych. Polega na niezwykle ostrym wzroku, szybkości lotu i potężnych szponach, którymi błyskawicznie chwyta ofiarę. Zazwyczaj go…

malpozer-a5c0bea.jpg
width: 1000
height: 667

Różne gatunki dinozaurów mogły podróżować razem. Tworzyły mieszane stada, jak w filmach
type: item
date: 2025-09-06T07:16:53.000Z
creator: Annie Roth
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: dinozaury
subject: drapieżniki
subject: prehistoria
description: Nowe odkrycie w kanadyjskim parku ujawnia, że dinozaury mogły tworzyć mieszane stada, co potwierdzają odciski sprzed 76 milionów lat. Czy ta scena przypomina dzisiejsze sawanny?
encoded: Spis treści: Trop w Albercie może zmienić spojrzenie nauki Odkrycie zaczęło się od przypadku Kontrowersje wokół interpretacji „Słabe stopy” czy silna hipoteza? Dalsze badania mogą przynieść przełom Przez sawanny Afryki wędrują razem zebry i gnu, a między nimi przemykają impale i gazele. Im większe stado, tym lepiej chroni jego członków przed drapieżnikami, takimi jak lwy, hieny czy likaony. Naukowcy od dawna zastanawiają się, czy dinozaury również tworzyły mieszane stada. Filmy dla dzieci, jak seria „The Land Before Time” i „Dinosaur” (2000), często pokazują barwne grupy dinozaurów we wspólnych wędrówkach, np. apatozaury z triceratopsami czy iguanodony z parazaurolofami. W rzeczywistości gatunki te nieraz żyły w różnych okresach. Brakowało jednak śladów w zapisie kopalnym, że różne gatunki faktycznie podróżowały razem. Trop w Albercie może zmienić spojrzenie nauki Teraz paleontolodzy pracujący na pustkowiach Dinosaur Provincial Park w Albercie (Kanada) odkryli skamieniałe odciski stóp, które – ich zdaniem – dostarczają pierwszych dowodów na to, że różne gatunki dinozaurów mogły tworzyć wspólne stada. Nie wszyscy badacze są jednak do tego przekonani. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „PLOS ONE”. Odciski sprzed 76 milionów lat opowiadają historię niewielkiej grupy rogatych dinozaurów, czyli ceratopsów. Mogły one wędrować w towarzystwie opancerzonego ankylozaura oraz – być może – małego, dwunożnego teropoda. Tę karawanę mogła śledzić para groźnych tyranozaurów. Odkrycie zaczęło się od przypadku Latem 2024 roku Brian Pickles, paleontolog z University of Reading w Anglii, oraz jego współpracownik Phil Bell przeszukiwali park w poszukiwaniu skamieniałości. Natrafili na coś osobliwego wystającego z ziemi. – Wyszliśmy w teren szukać kości i szło nam marnie – mówi Pickles. – Wtedy Phil Bell, paleontolog z University of New England w Australii, trafił na wyniesiony rant żelazistej skały. Zaczął dłubać i zorientował się, że to odcisk stopy dinozaura. Następne 48 godzin było wi…

2025-09-02-135803-Different-dinosaur-species-may-have-really-traveled-together-like-in-the-movies--0e4fbff.png
width: 1026
height: 640

Pająki z nową metodą polowania. Jako przynętę wykorzystują świetliki
type: item
date: 2025-09-01T07:55:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: drapieżniki
subject: pająki
subject: polowanie
description: Niektórzy je kochają, inni trzymają się na dystans – pewnym jest to, że pająki budzą wśród ludzi wielkie emocje. Chociaż niektórzy uważają, że mają nieco zbyt wiele nóg, to są pożytecznymi zwierzętami, które regulują populację np. uciążliwych owadów. Naukowcy odkryli jednak ich nową, specyficzną metodę polowania, która zmienia obraz tych wyjątkowych stworzeń.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu na Tajwanie zaobserwowali interesujące zachowanie nocnego pająka, który miał wabić ofiary do swojej sieci… świetlikami. Ten rzadki przykład drapieżnika wykorzystującego sygnał godowy ofiary dla własnej korzyści został opisany w czasopiśmie „Journal of Animal Ecology”. Wykwalifikowany myśliwy Tę zaawansowaną technikę polowania zaobserwowano u gatunku Psechrus clavis. Pająki najpierw chwytały świetliki, a następnie umieszczały je w swoich sieciach i tam zostawiały. Ku zaskoczeniu naukowców pająki co jakiś czas odwiedzały swoich „więźniów”, by zobaczyć, jak idzie im praca. Dodatkowo nagrania naukowców pokazały, że drapieżniki natychmiast zjadały ćmy złapane w sieć, ale pozostawiały przy życiu świetliki – przynajmniej przez jakiś czas. Światło przyciągające owady Badacze chcieli sprawdzić, czy pająki świadomie stosują tę strategię, by zwiększyć szanse na sukces polowania. W tym celu umieścili diody LED przypominające świetliki w niektórych pajęczynach, a pozostałe pozostawili jako kontrolne. Swoje badanie przeprowadzili w lesie iglastym na terenie ośrodka Xitou Nature Educational Area należącego do Uniwersytetu Tajwańskiego. Udowodniono, że sieci z diodami przyciągały nawet trzy razy więcej ofiar, niż te pozostawione bez niczego. Jednak gdy wykorzystano świetliki… ich liczba wzrosła dziesięciokrotnie. Pająki po raz kolejny udowadniają, że wiedzą, co robią. Niezwykłe zachowania pająków – Nasze badania wskazują na nieudokumentowaną wcześniej interakcję, w której bioluminescencyjne sygnały świetlików, służące komunikacji seksualnej, są wykorzystywane przez pająki – mówi dr I-Min Tso, autor badania. – To rzuca nowe światło na sposób, w jaki nocne drapieżniki potrafią sprostać wyzwaniom wabienia ofiary i zapewnia unikatowe spojrzenie na złożoność interakcji drapieżnik-ofiara – dodaje. Bohater badania, Psechrus clavis, to nocny drapieżnik, który żyje w subtropikalnych lasach Azji Wschodniej. Głównym pożywieniem pająka są świetliki z gatunku Diaphanes l…

GettyImages-a0078-000010-d0198d5.jpg
width: 5118
height: 3412