To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Kraina Otwartych Okiennic zachwyca wyjątkową architekturą
Niektóre polskie wsie zachwycają nie tylko położeniem, ale także wyjątkową architekturą i historią. Na Podlasiu trzy z nich stworzyły niezwykły szlak turystyczny znany jako Kraina Otwartych Okiennic. Skąd wzięła się jego intrygująca nazwa i dlaczego to miejsce od lat przyciąga miłośników spokojnych podróży?
Na południe od Białegostoku znajduje się miejsce, w którym czas zdaje się płynąć wolniej. Kraina Otwartych Okiennic prowadzi przez trzy podlaskie wsie słynące z kolorowych drewnianych domów oraz misternie zdobionych okiennic, narożników i szczytów budynków. To jeden z najbardziej charakterystycznych szlaków kulturowych w Polsce, pozwalający poznać wielokulturowe dziedzictwo regionu i zobaczyć architekturę, która przez dziesięciolecia niemal nie zmieniła swojego charakteru. Kraina Otwartych Okiennic. Skąd wzięła się niezwykła nazwa tego miejsca? Choć nazwa brzmi niemal baśniowo, nie kryje się za nią legenda, lecz charakterystyczna architektura trzech podlaskich wsi – Trześcianki, Soc i Puchłów. To właśnie tutaj zachowały się drewniane domy z bogato zdobionymi okiennicami, nadokiennikami, narożnikami oraz szczytami budynków, które od dziesięcioleci są symbolem regionu. Misternie wykonane ornamenty, często malowane na intensywne odcienie błękitu, zieleni czy czerwieni, wyróżniają się na tle drewnianych elewacji i sprawiają, że trudno pomylić je z zabudową spotykaną w innych częściach Polski. To od tych charakterystycznych, często pozostawianych otwartych okiennic, wzięła się nazwa całego szlaku. Wyjątkowy wygląd tutejszych domów nie jest jednak dziełem przypadku. Kraina Otwartych Okiennic leży na pograniczu kultur, gdzie od wieków przenikały się wpływy polskie, białoruskie i rosyjskie. Większość mieszkańców stanowią prawosławni potomkowie ludności białoruskiej, którzy przez pokolenia pielęgnowali własne tradycje, widoczne nie tylko w architekturze, ale również w religii, obrzędach i języku. Starsi mieszkańcy nadal potrafią porozumiewać się gwarą określaną jako „po swojemu” lub „po naszemu” – dziś coraz rzadziej słyszaną, ale wciąż będącą ważnym elementem lokalnej tożsamości. Badacze wskazują, że bogata snycerka zdobiąca drewniane domy mogła rozwinąć się po bieżeństwie, czyli przymusowej ewakuacji ludności w głąb Imperium Rosyjskiego podczas I wojny światowej. Wracający do rodzinnych miejsc mieszkańcy inspirowali się architekturą, z którą zetknęli się na wschodzie, tworząc własny styl oparty na ażurowych dekoracjach i ludowych motywach roślinnych oraz geometrycznych. Choć od tamtych wydarzeń minęło ponad sto lat, wiele z tych domów nadal pełni swoją pierwotną funkcję i pozostaje zamieszkanych. Aby zachować ten niezwykły krajobraz kulturowy, w 2001 roku powołano projekt Kraina Otwartych Okiennic, którego celem była ochrona historycznej zabudowy oraz promocja regionu. Dzięki temu udało się odrestaurować wiele drewnianych domów i zwrócić uwagę na miejsce, które nie jest skansenem, lecz żywą częścią Podlasia. Spacerując po Trześciance, Socach czy Puchłach, można odnieść wrażenie, że czas płynie tu nieco wolniej, a dawne tradycje wciąż pozostają elementem codziennego życia. Trześcianka, czyli serce Krainy Otwartych Okiennic To właśnie od Trześcianki większość turystów rozpoczyna zwiedzanie Krainy Otwartych Okiennic. Największa z trzech miejscowości jest jednocześnie najbardziej rozpoznawalna i najlepiej pokazuje charakter regionu. Jej historia sięga końca XV wieku, a do dziś zachował się układ zabudowy wytyczony podczas reform przeprowadzanych za panowania królowej Bony. Długie, wąskie działki sprawiły, że wiele drewnianych domów ustawiono szczytem do drogi, co nadaje wsi charakterystyczny wygląd. Spacerując główną ulicą, trudno nie zwrócić uwagi na bogato zdobione elewacje. Ornamenty pokrywają nie tylko okiennice, ale również nadokienniki, narożniki, wiatrownice i szczyty dachów. Wśród motywów pojawiają się wzory roślinne, geometryczne, a także krzyże, które podkreślają silny związek miejscowej społeczności z prawosławiem. Nad miejscowością góruje drewniana cerkiew św. Michała Archanioła zbudowana w latach 1864–1867. Jej intensywnie zielona bryła stała się jednym z symboli Trześcianki, a we wnętrzu zachował się zabytkowy ikonostas i dwa ołtarze. W pobliżu świątyni znajduje się również pomnik upamiętniający bieżeństwo. To wydarzenie do dziś pozostaje ważnym elementem pamięci lokalnej społeczności i pozwala lepiej zrozumieć historię regionu. Soce – wieś, w której czas zdaje się płynąć wolniej Po gwarnej Trześciance Soce sprawiają wrażenie miejsca niemal odciętego od współczesnego świata. To najmniej zmieniona z trzech miejscowości, w której łatwo poczuć atmosferę dawnego Podlasia. Wieś zachowała nietypowy układ dwóch równoległych ulicówek rozdzielonych niewielką doliną, a wiele drewnianych gospodarstw pochodzi z lat 20. i 30. XX wieku. Choć również tutaj można podziwiać bogato zdobione domy, uwagę przyciąga przede wszystkim panująca tu cisza. Wąskie brukowane drogi, niewielki ruch i starsi mieszkańcy siedzący latem na ławkach przed domami sprawiają, że czas wydaje się płynąć własnym rytmem. Soce są także miejscem, z którym wiąże się jedna z najbardziej znanych lokalnych legend. Na obu krańcach wsi stoją żelazne krzyże wotywne z końca XIX wieku. Według przekazywanej opowieści postawiono je podczas epidemii, która nawiedziła miejscowość. Mężczyźni mieli ustawić krzyże, a kobiety połączyć je nicią oplatającą całą wieś, prosząc o ustanie zarazy. Trudno dziś oddzielić legendę od historii, jednak podobne opowieści od pokoleń stanowią część lokalnej tradycji. Spacerując po Socach, można odnieść wrażenie, że właśnie takie historie najlepiej tłumaczą niezwykły charakter tej niewielkiej miejscowości. Puchły – wieś, która zachwyca jedną z najpiękniejszych cerkwi na Podlasiu Choć Puchły są najmniejszą z trzech wsi tworzących Krainę Otwartych Okiennic, wielu odwiedzających przyjeżdża tutaj przede wszystkim dla wyjątkowej świątyni. Drewniana cerkiew Opieki Matki Bożej, wzniesiona na początku XX wieku, należy do najpiękniejszych prawosławnych świątyń na Podlasiu. Jej charakterystyczna błękitna elewacja harmonijnie wpisuje się w otaczającą zieleń, a bogato zdobione wnętrze od lat przyciąga nie tylko turystów, lecz także pielgrzymów. Szczególnym kultem otaczana jest znajdująca się w cerkwi ikona Opieki Matki Bożej, uznawana przez wiernych za cudowną. Z miejscowością od wieków związana jest także legenda tłumacząca pochodzenie jej nazwy. Według przekazów pod rosnącą tu niegdyś lipą modlił się ciężko chory mężczyzna cierpiący na opuchliznę nóg. Po objawieniu Matki Bożej odzyskał zdrowie, a od tego wydarzenia miała powstać nazwa Puchły. Niezależnie od tego, ile w tej opowieści jest historycznej prawdy, do dziś podkreśla ona znaczenie tego miejsca dla lokalnej społeczności. Wokół cerkwi rosną wiekowe drzewa uznane za pomniki przyrody, a kamienne krzyże przypominają o wielowiekowej historii prawosławia na tych terenach. Źródła: Podlaska Regionalna Organizacja Turystyczna, Magia Podlasia Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To jedna z najpiękniejszych wsi w Polsce. Jest nazywana „żywym skansenem”
Latem tysiące turystów ruszają w Tatry, a Zakopane przeżywa prawdziwe oblężenie. W cieniu najpopularniejszego kurortu Podhala znajdują się jednak miejsca, które od dziesięcioleci zachowują swój niepowtarzalny charakter i stanowią cenne świadectwo historii regionu. Jednym z nich jest malownicza wieś słynąca z doskonale zachowanej drewnianej zabudowy oraz wyjątkowej tradycji corocznego mycia zabytkowych domów, dzięki której od pokoleń zachowują swój charakterystyczny wygląd.
Położony około 20 kilometrów na zachód od Zakopanego Chochołów od lat uznawany jest za jedną z najcenniejszych historycznych miejscowości Podhala. Wieś rozciąga się nad Czarnym Dunajcem, przy drodze prowadzącej w stronę granicy ze Słowacją, i niemal w całości zachowała tradycyjny układ zabudowy. Drewniane góralskie domy, ustawione wzdłuż głównej ulicy, tworzą jeden z najlepiej zachowanych zespołów architektury ludowej w Polsce. To właśnie dlatego Chochołów bywa nazywany żywym skansenem – w przeciwieństwie do muzeów pod gołym niebem, większość zabytkowych budynków wciąż pełni swoją pierwotną funkcję i pozostaje domem dla kolejnych pokoleń mieszkańców. Chochołów to nie tylko żywy skansen. Historia wsi sięga XVI wieku Chochołów należy do najlepiej zachowanych historycznych wsi w Polsce, a jej dzieje sięgają końca XVI wieku. Nazwa miejscowości wywodzi się od Bartłomieja Kluski Chochołowskiego, który otrzymał od króla Stefana Batorego prawo dziedzicznego sołectwa w nagrodę za udział w wyprawach wojennych przeciwko Moskwie. Przez kolejne stulecia wieś rozwijała się jako typowa osada podhalańska, zachowując charakterystyczny układ zabudowy, który do dziś stanowi jej największy wyróżnik. Obecnie na terenie Chochołowa znajdują się 103 zabytkowe obiekty wpisane do rejestru zabytków, tworzące jeden z najcenniejszych zespołów drewnianej architektury ludowej w Europie. Większość domów ustawiono szczytem do drogi i frontem skierowanym na południe, a do części mieszkalnej pod kątem prostym dobudowano budynki gospodarcze. W efekcie powstał charakterystyczny układ zabudowy w kształcie litery „L”, typowy dla dawnego budownictwa podhalańskiego. Chochołów wyróżnia jednak nie tylko architektura, lecz także żywa tradycja pielęgnowana przez mieszkańców od pokoleń. Każdej wiosny, przed Wielkanocą, drewniane ściany domów są dokładnie szorowane wodą z mydłem. Zabieg ten ma nie tylko znaczenie symboliczne, związane z przygotowaniami do świąt, ale również praktyczne – pozwala usunąć zabrudzenia, zabezpiecza drewno i sprawia, że zabytkowe budynki zachowują swój jasny, naturalny kolor. To właśnie dzięki tej tradycji Chochołów od lat zachwyca turystów charakterystycznym wyglądem drewnianych chałup, które – mimo że wiele z nich liczy ponad sto lat – sprawiają wrażenie znakomicie zachowanych. W przeciwieństwie do muzeów na wolnym powietrzu nie jest to jednak skansen w dosłownym znaczeniu. Zabytkowe domy nadal są zamieszkiwane, a wieś pozostaje żywą częścią Podhala, w której codzienność od lat splata się z historią. Co warto zobaczyć w Chochołowie? Najciekawsze zabytki i atrakcje Choć największą atrakcją Chochołowa pozostaje spacer wzdłuż głównej ulicy, przy której zachowały się dziesiątki zabytkowych drewnianych domów, warto zatrzymać się przy kilku obiektach szczególnie ważnych dla historii miejscowości. Jednym z nich jest słynna Chałupa z jednej jedli (nr 24), uznawana za jeden z symboli wsi. Według lokalnej tradycji jej frontową ścianę wykonano z pnia jednej ogromnej jodły ściętej na pobliskim Ostryszu (1023 m n.p.m.). Budynek reprezentuje charakterystyczny dla Podhala typ niewielkiej chałupy zdziarskiej, składającej się z jednej izby i sieni, stanowiąc cenny przykład dawnego budownictwa ludowego. Zaledwie kilkaset metrów dalej znajduje się Chałupa Bafiów z 1798 roku, obecnie oddział Muzeum Tatrzańskiego. W jej wnętrzach można zobaczyć ekspozycję poświęconą Powstaniu Chochołowskiemu oraz tradycyjnemu życiu mieszkańców Podhala. Zachowano tu zarówno historyczne wyposażenie „czarnej izby”, w której koncentrowało się codzienne życie dawnych górali, jak i „białej izby”, przeznaczonej na święta i wyjątkowe okazje. Miłośnicy lokalnej historii powinni zajrzeć również do zagrody Blaszyńskich (nr 4), jednej z najstarszych we wsi. Dawniej mieściło się tu muzeum poświęcone ks. Wojciechowi Blaszyńskiemu, a dziś można zobaczyć tradycyjny układ podhalańskiego gospodarstwa z przełomu XIX i XX wieku. Spacer po Chochołowie trudno zakończyć bez odwiedzenia monumentalnego kościoła św. Jacka, którego strzelista neogotycka sylwetka dominuje nad zabudową miejscowości. Świątynię wzniesiono w latach 1853–1873 z inicjatywy ks. Wojciecha Blaszyńskiego według projektu Feliksa Księżarskiego – architekta znanego również z projektu Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Z jej budową wiąże się tragiczna historia, ponieważ fundator zginął przygnieciony spadającą belką tuż przed ukończeniem prac. Warto zajrzeć także do wnętrza kościoła, gdzie znajdują się m.in. obraz przedstawiający Powstanie Chochołowskie oraz ołtarze wykonane przez twórców związanych z zakopiańską Szkołą Przemysłu Drzewnego. Ciekawym uzupełnieniem zwiedzania jest również Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego „Muzeum Torfowisk”, prezentujące w nowoczesny, multimedialny sposób przyrodę torfowisk orawsko-nowotarskich oraz ich znaczenie dla lokalnego ekosystemu. Dzięki temu wizyta w Chochołowie nie ogranicza się wyłącznie do podziwiania drewnianej architektury – pozwala również lepiej zrozumieć historię, kulturę i przyrodę jednego z najbardziej wyjątkowych zakątków Podhala. Szlak Powstania Chochołowskiego. Trasa prowadzi przez miejsca związane z historią Podhala Warto dodać, że Chochołów zapisał się w historii Polski nie tylko dzięki wyjątkowej architekturze, lecz także wydarzeniom z 1846 roku. To właśnie tutaj wybuchło Powstanie Chochołowskie, nazywane przez miejscowych „poruseństwem”, będące częścią przygotowań do planowanego powstania narodowego przeciwko zaborowi austriackiemu. Pod wodzą miejscowego wikarego ks. Leopolda Kmietowicza oraz organisty Jana Kantego Andrusikiewicza powstańcy rozbroili posterunki straży granicznej w Chochołowie i Witowie oraz zajęli komorę celną w Suchej Horze. Ich celem było dotarcie do Nowego Targu, a następnie połączenie z innymi oddziałami powstańczymi. Planów tych nie udało się jednak zrealizować – zryw został szybko stłumiony przez wojska austriackie wspierane przez część mieszkańców okolicznych miejscowości, a przywódcy trafili do więzień i odzyskali wolność dopiero po amnestii ogłoszonej w czasie Wiosny Ludów. Pamięć o tych wydarzeniach do dziś jest obecna w krajobrazie regionu. W centrum Chochołowa stoi figura św. Jana Nepomucena ustawiona tyłem w stronę Czarnego Dunajca – zgodnie z lokalną tradycją ma przypominać o udziale mieszkańców tej miejscowości w tłumieniu powstania. Historię zrywu upamiętnia również Szlak im. Powstania Chochołowskiego, prowadzący przez jedne z najpiękniejszych zakątków Podhala. Trasa przeznaczona jest zarówno dla pieszych, jak i rowerzystów, a w dużej części biegnie spokojnymi drogami polnymi i lokalnymi ścieżkami, z dala od najbardziej uczęszczanych szlaków turystycznych. Łączy Chochołów m.in. z Gubałówką, Poroninem, Bukowiną Tatrzańską i Niedzicą, prowadząc przez miejsca związane z historią regionu oraz liczne punkty widokowe. Jednym z najciekawszych jest Ostrysz, czyli najwyższe wzniesienie tej części Pogórza Gubałowskiego, z którego rozciąga się panorama obejmująca zarówno Tatry, jak i Babią Górę. Szlak stanowi więc nie tylko pamiątkę po ważnym wydarzeniu historycznym, ale również ciekawą propozycję dla osób, które chcą poznać mniej oczywiste oblicze Podhala, z dala od zatłoczonych tras prowadzących do Zakopanego. Źródła: PTTK, Visit Małopolska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
15 domów w cenie mieszkania? W Niemczech wystawiono na sprzedaż całą wieś
Takie oferty pojawiają się niezwykle rzadko, zwłaszcza w Europie. W niemieckiej Turyngii wystawiono właśnie na sprzedaż niewielką wieś z 15 domami za kwotę porównywalną z ceną mieszkania w dużym mieście. Jest jednak pewien haczyk.
390 tys. euro to w wielu niemieckich miastach kwota, za którą można kupić co najwyżej mieszkanie lub niewielki dom. Tymczasem w Kamsdorf, w powiecie Saalfeld-Rudolstadt w Turyngii, za tę samą cenę nowy właściciel może przejąć całą osadę z 15 budynkami mieszkalnymi, budynkiem głównym oraz działką o powierzchni 24 tys. metrów kwadratowych. Choć oferta brzmi jak okazja, wiąże się z nią szereg wyzwań, które mogą skutecznie ostudzić zapał potencjalnych kupców. Historia niezwykłej wioski w Turyngii. Od internatu po ośrodek wypoczynkowy Choć dziś kompleks w Kamsdorf przyciąga uwagę przede wszystkim nietypowym ogłoszeniem sprzedaży, jego historia sięga czasów Niemieckiej Republiki Demokratycznej. W latach 1954–1990 działał tu najpierw internat dla uczniów związanych z hutą Maxhütte, a później ośrodek wypoczynkowo-rekreacyjny dla dzieci i młodzieży. Takie obiekty były charakterystycznym elementem krajobrazu NRD – państwowe zakłady pracy często budowały własne domy wczasowe i kolonie dla pracowników oraz ich rodzin. Po zjednoczeniu Niemiec dawny ośrodek opustoszał i przez blisko dekadę nie był użytkowany. Dopiero około 2000 roku część budynków ponownie zaczęła pełnić funkcję mieszkalną. Jak podkreśla obecny właściciel Franz Eberitsch, niektórzy mieszkańcy byli oficjalnie zameldowani pod tym adresem, a nawet otrzymywali świadczenia mieszkaniowe, co utwierdziło go w przekonaniu, że dalsze wykorzystanie terenu nie będzie budziło zastrzeżeń prawnych. Kilkanaście lat później postanowił tchnąć w to miejsce nowe życie. Jednak szybko okazało się, że największą przeszkodą nie będzie stan budynków, lecz obowiązujące przepisy planistyczne. Dlaczego cała wieś kosztuje tak niewiele? Problemem są przepisy budowlane Niska cena nie wynika z położenia ani braku infrastruktury, lecz z nieuregulowanej sytuacji prawnej. Franz Eberitsch kupił dawną osadę w 2014 roku po powrocie z Nowej Zelandii. Jak wyjaśnił w rozmowie z Euronews, jego celem było „stworzenie miejsca, w którym ludzie mogliby żyć blisko natury, budować relacje i wspólnie tworzyć nową społeczność”. Plany pokrzyżowały jednak przepisy niemieckiego prawa budowlanego. Choć kompleks znajduje się zaledwie około 200 metrów od granicy Kamsdorfu, formalnie leży na tzw. obszarze zewnętrznym (Außenbereich), gdzie obowiązują znacznie bardziej rygorystyczne zasady zabudowy. Dodatkowym problemem okazała się blisko dziesięcioletnia przerwa w użytkowaniu obiektu po zjednoczeniu Niemiec. W efekcie, jak tłumaczy właściciel, urzędnicy uznali, że wcześniejsze uprawnienia wygasły. – Poinformowano nas, że wcześniejsze zameldowania nie wpłynęły na status planistyczny terenu, a możliwość korzystania z dotychczasowych uprawnień wygasła z powodu wieloletniej przerwy w użytkowaniu – powiedział Eberitsch. Oznacza to, że przyszły inwestor nie może po prostu wyremontować budynków i przeznaczyć ich na cele mieszkaniowe bez wcześniejszego rozwiązania kwestii formalnych. Warto dodać, że kompleks położony jest na działce o powierzchni około 24 tys. metrów kwadratowych, otoczonej lasami i łąkami. Zaledwie kilkaset metrów dalej znajduje się zbiornik Hohenwarte – jedno z największych sztucznych jezior w Turyngii, popularne wśród miłośników żeglarstwa, kajakarstwa i wypoczynku na łonie natury. To właśnie malownicze położenie właściciel uważa za jeden z największych atutów nieruchomości. Właściciel widzi tu ośrodek zdrowia. Liczy nawet na wsparcie Elona Muska Mimo wieloletnich trudności Eberitsch wciąż uważa, że dawna osada ma ogromny potencjał. Wyobraża sobie powstanie kompleksu łączącego zakwaterowanie z działalnością terapeutyczną i rekreacyjną – miejscem dla fizjoterapeutów, osteopatów, naturopatów czy instruktorów jogi, z centralnym budynkiem przeznaczonym na wspólne posiłki i seminaria. W jego ocenie problem wykracza jednak daleko poza los jednej nieruchomości. Zwraca uwagę, że w kraju zmagającym się z niedoborem mieszkań i rosnącą potrzebą zrównoważonego wykorzystania istniejących budynków procedury administracyjne wciąż skutecznie utrudniają podobne inicjatywy. – To niewielka osada z istniejącymi budynkami i gotową infrastrukturą. Uważam, że przy jasnych przepisach przywrócenie takich obiektów do użytkowania powinno być łatwiejsze – podkreśla. Sam przyznaje jednak, że nie dysponuje kapitałem potrzebnym do realizacji projektu. Dlatego pół żartem, pół serio zwrócił się nawet do Elona Muska z propozycją wsparcia inwestycji, oferując mu w zamian odpoczynek na swojej farmie alpak, gdyby „kiedykolwiek potrzebował chwili wytchnienia i odpoczynku od codziennego zgiełku”. Źródła: Euronews, Business Insider, blue News, Kleinanzeigen, Classifieds.de Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Choć duży, nie stanowi żadnego zagrożenia. Ten łagodny i płochliwy kolos to częsty gość w naszych domach
Kątnik większy należy do najbardziej imponujących, a przy tym – także do najczęściej spotykanych pająków w synantropijnym krajobrazie Europy Środkowej. Jego obecność w domach, piwnicach i garażach jest powszechna, a dzięki dużym rozmiarom, a zwłaszcza długim odnóżom, budzi wśród ludzi znaczący strach i niepokój. Pomimo tej budzącej respekt prezencji pająk ten jest gatunkiem skrajnie płochliwym, unikającym kontaktu z człowiekiem i niegroźnym. Jak wygląda kątnik większy? Gdzie można go spotkać? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Imponujący kolos Kątnik większy uwielbia ciemne, ciche i wilgotne miejsca Szybki łowca Interakcje z człowiekiem Historycznie, kątnik większy (Eratigena atrica) był przypisywany do rodzaju Tegenaria. W 2013 roku nastąpiła znacząca rewizja taksonomiczna, która przeniosła ten gatunek do nowo utworzonego rodzaju Eratigena, reprezentującego rodzinę pająków tkających sieci z lejkiem mieszkalnym, znaną jako lejkowcowate (Agelenidae). Imponujący kolos Kątnik większy w pełni zasługuje na swoją nazwę. Mówimy tu bowiem o jednym z największych pająków, występujących w Europie Środkowej. Odwłok i tułów mierzą łącznie od 12 do 18 mm u samic, natomiast u samców – od 12 do 15 mm. Znacznie bardziej imponująca jest rozpiętość odnóży, która u osobników żeńskich wynosi około 45 mm, z kolei u męskich – do 95 mm. Nadzwyczajna długość odnóży samców, nieproporcjonalna w kontekście ich stosunkowo niewielkiego ciała, nie jest dziełem przypadku. To kluczowa adaptacja, wynikająca ze strategii reprodukcyjnej i łowieckiej. Długie nogi maksymalizują prędkość poruszania, co jest niezbędne dla pająków, które w okresie rozrodczym muszą szybko przemierzać terytoria w poszukiwaniu partnerek. Ubarwienie kątnika większego Bez względu na płeć, ubarwienie kątnika większego jest przeważnie brązowo-szare. Na odwłoku można dostrzec charakterystyczny żółtawy wzór, składający się z przepaski środkowej i trzech par kropek po bokach. Brzegi karapaksu są przyciemnione, a na części grzbietowej widoczne są symetryczne pasy. Budowa ciała Kątnik dysponuje czterema parami odnóży, które pełnią funkcję kroczną. Te są ciemne, pozbawione obrączkowania. U niektórych osobników występują ciemne kropki w części biodrowej. Nogogłaszczki samców są zaopatrzone w krótki kolec w części grzbietowej goleni i masywny, podwinięty końcowej połowie konduktor. Gruczoły jadowe znajdują się na końcu pazurów szczękoczułkowych. Kątnik większy a kątnik domowy Opisywanego pająka można łatwo pomylić z innym równie pospolitym gatunkiem. Mowa o kątniku domowym, zwanym mniejszym (Tegenaria domestica). Ten drugi, jak wskazuje na to sama nazwa, nie jest tak okazały. W tym przypadku długość ciała samicy zamyka się w przedziale od 7 do 12 mm, natomiast samca – od 6 do 9 mm. Wymiary nie są jednak niezawodną cechą diagnostyczną. Na pierwszy rzut oka, dużego kątnika domowego trudno odróżnić od małego kątnika większego. Na co zatem warto zwrócić uwagę, by odróżnić jeden gatunek od drugiego? Kluczowe różnice morfologiczne dotyczą odnóży. U przedstawicieli gatunku Eratigena atrica te są jednolite, nieprążkowane. Z kolei u reprezentantów Tegenaria domestica na odnóżach doskonale widoczne jest pierścieniowanie, u niektórych osobników zredukowane do zredukowane do ciemnych kropek na biodrach i dosiebnych częściach ud. Rozróżnienie na podstawie prążkowania nóg jest najprostszą i najbardziej praktyczną metodą odróżnienia tych pająków w warunkach domowych. Kątnik większy uwielbia ciemne, ciche i wilgotne miejsca Przedstawiciele tego gatunku mają szeroki zasięg w Europie. Występują też w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, gdzie zostały zawleczone ze Starego Kontynentu. W Polsce należą do najpospolitszych pająków. Synantropijny tryb życia Pająk ten jest klasyfikowany jako gatunek synantropijny. Oznacza to, że doskonale przystosował się do życia w środowisku zmienionym przez człowieka, w jego bliskim sąsiedztwie. W warunkach naturalnych można go spotkać przede wszystkim w jaskiniach, ale w środowisku miejskim ochoczo przenosi się na strychy, do budynków gospodarskich, garaży, piwnic i domów. Kątnik preferuje miejsca, w których może w spokoju zbudować swoją sieć, z dala od zakłóceń. Typowe siedliska to ciemne kąty pomieszczeń, przestrzenie za meblami, między pudłami w piwnicach i szczeliny. W środowisku synantropijnym kątnika większego można spotkać przez cały rok. Należy jednak podkreślić, że pająki te są najbardziej aktywne i najczęściej widywane przez ludzi późnym latem i wczesną jesienią. Jest to okres, kiedy dojrzałe samce opuszczają swoje schronienia, stają się wędrowne i aktywnie poszukują samic, co naturalnie zwiększa prawdopodobieństwo ich pojawienia się w centralnych częściach domów. Kluczowa rola wilgoci Żeby przeżyć, kątnik domowy potrzebuje dwóch czynników środowiskowych: wilgoci i ciemności. To właśnie wilgotne warunki zapewniają mu idealne środowisko do życia i polowania. W nowoczesnym, centralnie ogrzewanym budownictwie, pająki te stają się wyjątkowo wrażliwe na wysuszanie, a to zmusza je do aktywnego poszukiwania źródeł wody. To zachowanie w dużej mierze tłumaczy jego obecność w nieoczekiwanych miejscach. Kątnika nierzadko można spotkać w łazience, często w wannie lub umywalce. Elementy sanitarne, zwłaszcza z wysokimi brzegami, stają się dla niego pułapką. Kątnik nie potrafi wspinać się po gładkich, pionowych powierzchniach i przez to nierzadko staje się ofiarą swojego przymusu biologicznego. Szybki łowca Kątnik buduje płaskie, duże i często „niechlujne” sieci. Kluczowym elementem tej struktury jest lejkowate schronienie, w którym pająk czeka na ofiarę. Należy podkreślić, że sieć tkana przez przedstawicieli tego gatunku nie jest lepka. W tym przypadku pajęczyna nie pełni funkcji pułapki adhezyjnej. Pająk wykorzystuje ją jako platformę do wykrywania wibracji i pułapkę mechaniczną, która ma za zadanie jedynie spowolnić i splątać ofiarę. Jak zatem poluje kątnik większy? Do schwytania zdobyczy używa nadzwyczajnej prędkości, którą zapewniają mu długie odnóża. Ponieważ w sieci nie występują lepkie włókna, pająk musi polegać na błyskawicznym ataku. Gdy tylko ofiara wpadnie w nici i wywoła wibracje, Eratigena atrica, opierając się na czułych receptorach, natychmiast opuszcza schronienie. Obezwładnia ją błyskawicznym atakiem, zanim zdobycz zdoła wyswobodzić się z nielepkiej pułapki. Po unieruchomieniu jadem, kątnik owija ją jedwabiem i zabiera do lejka, gdzie może spożyć posiłek ukryty przed większymi drapieżnikami. Dieta kątnika większego Przedstawiciele tego gatunku polują na bezkręgowce. Jadłospis kątnika składa się przede wszystkim z owadów, takich jak muchy, ćmy i świerszcze. Warto jednak wspomnieć, że nie gardzi też innymi pająkami. Dzięki swoim upodobaniom żywieniowym, w domowym ekosystemie Eratigena atrica pełni nieocenioną, niezwykle pożyteczną rolę naturalnego regulatora populacji nieproszonych gości. Interakcje z człowiekiem Zarówno rozmiary, jak i prędkość kątnika większego budzą respekt, a u niektórych osób – nawet strach. Trzeba jednak z całą stanowczością zaznaczyć, że Eratigena atrica jest jednym z najmniej agresywnych pająków i nie stanowi żadnego zagrożenia, ani dla człowieka, ani dla zwierząt domowych. To wyjątkowo płochliwy gatunek. W obliczu zagrożenia, ucieka i szuka bezpiecznej kryjówki. Kątniki są niechętne do kąsania i konfrontacji. Warto też wspomnieć, że pająki te są aktywne głównie nocą, co dodatkowo ogranicza prawdopodobieństwo kontaktu ludzi z tymi zwierzętami. Jad kątnika Do ukąszenia dochodzi wyłącznie w sytuacji, w której pająk czuje się „przyparty do muru”, np. gdy przypadkowo zostanie przyciśnięty do ciała. Duże, dojrzałe osobniki mogą przebić ludzką skórę, ale jad kątnika domowego nie stanowi zagrożenia dla zdrowia ludzi. Substancja wytwarzana w gruczołach jadowych skutecznie paraliżuje niewielką zdobycz, ale u człowieka może wywołać jedynie łagodne objawy, ograniczone do miejsca ukąszenia. Rezultatem takiego spotkania najczęściej jest niewielkie zaczerwienienie, lekki obrzęk i słabe uczucie bólu. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy ukąszona osoba wykazuje specyficzną alergię na składniki jadu, co jest rzadkie. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Niezwykłe odkrycie, które zmienia historię Irlandii: ponad 600 domostw sprzed 3 tys. lat
Na terenie prehistorycznego grodziska Brusselstown Ring w Irlandii odkryto ślady wskazujące na istnienie proto-miasta sprzed ponad 3 tysięcy lat. Zidentyfikowano około 600 domniemanych platform pod zabudowę mieszkalną na obszarze położonym na południe od Dublina. To bezprecedensowe znalezisko. Odkrycie to rzuca nowe światło na skalę i charakter osadnictwa w późnej epoce brązu i wczesnej epoce żelaza.
Do odkrycia doszło na terenie prehistorycznego grodziska Brusselstown Ring w hrabstwie Wicklow. Obszar ten charakteryzuje się silnie urzeźbionym krajobrazem, składającym się z licznych wzgórz i dolin. Taka forma ukształtowania terenu od wieków sprzyjała zabudowie na tamtych terenach. Osady ulokowane na wzgórzach zaczęły powstawać już w około 3700 r. p.n.e., a ich ślady zauważamy w wielu współczesnych stanowiskach archeologicznych. Jak wygląda Brusselstown Ring? Osadę otaczają dwa szeroko rozstawione wały obronne. Grodzisko jest wyjątkowo rozległe – zewnętrzne obwarowania obejmują nie tylko Brusselstown, ale również inne prehistoryczne osiedle położone na sąsiednim wzgórzu. Tak rozległe rozwiązanie jest wręcz niespotykane w Irlandii i Wielkiej Brytanii. Wnętrze osady nie jest puste. Najnowsze badania lotnicze ujawniły ponad 600 domniemanych platform pod zabudowę ulokowanych w Brusselstown Ring. 98 z takich miejsc zlokalizowano wewnątrz wewnętrznego pierścienia, a 509 pomiędzy wewnętrznym i zewnętrznym wałem. Archeolożka dr Cherie Edwards z Uniwersytetu Queen’s w Belfaście zaznacza, że nowe odkrycie wyróżnia się na tle innych znanych dotąd kompleksów osadniczych na terenie Irlandii i Wielkiej Brytanii. Badaczka podkreśla: „Wzorzec ten wyraźnie kontrastuje z bardziej typową formą prehistorycznych osiedli w Irlandii, które zazwyczaj składają się z jednego do pięciu domostw. Takie dane sugerują, że proto-miejski rozwój w Europie Północnej mógł rozpocząć się niemal 500 lat wcześniej, niż dotychczas sądzono.” Dalsze badania nad osadą Po zidentyfikowaniu bezprecedensowej liczby platform pod domostwa wewnątrz osady, zespół naukowców rozpoczął przeprowadzanie badań mających na celu lepsze zrozumienie charakteru stanowiska i zależności zachodzących w tamtejszych prehistorycznym społeczeństwie. Aby odpowiedzieć na te pytania, badacze przeanalizowali datowania radiowęglowe i przeprowadzili cztery wykopaliska sondażowe. Wykopy archeologiczne zostały celowo wykonane w domach o różnej średnicy – taka technika miałaby pomóc w stwierdzeniu poważnych różnic pomiędzy mieszkańcami o odmiennej wielkości posiadłości. Zróżnicowanie architektoniczne miałoby wiązać się z różnicami w ilości lub rodzaju znajdowanych zabytków. Mimo, że wyraźnych różnic nie stwierdzono, to datowanie radiowęglowe pokazało, że domy wszystkich rozmiarów były użytkowane w jednym czasie. Oznacza to, że w tym samym momencie osada była zamieszkiwana przez populacje skupioną w aż 600 domostwach. To wyraźny dowód na istnienie prehistorycznego społeczeństwa skupionego w czymś na kształt dzisiejszych metropolii. Tajemnicza cysterna na wodę Wśród domostw o regularnych kształtach, badacze odkryli strukturę, która rozmiarem nie przypomina typowych, kolistych zabudowań na tym stanowisku. Kształt i wielkość tajemniczego odkrycia pozwoliły naukowcom wysnuć hipotezę: znaleziskiem może być cysterna na wodę. Podobne budowle były już znajdywane w innych częściach Europy i pomagały prehistorycznym społecznościom utrzymywać stałe źródło słodkiej wody. Gdyby podejrzenie naukowców okazało się prawdziwe, mielibyśmy do czynienia z pierwszym takim obiektem odkrytym w irlandzkim grodzisku. Źródło: Phys.org Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Airbnb i Booking mają konkurencję. Te platformy stawiają na lokalnych gospodarzy i autentyczne doświadczenia
Rosnące koszty życia w popularnych destynacjach i narastająca fala krytyki wobec gigantów rezerwacyjnych otworzyły przestrzeń dla nowych graczy. Alternatywne platformy, zamiast skupiać się na masowym wynajmie, promują kameralne noclegi prowadzone przez lokalnych gospodarzy i doświadczenia zakorzenione w danym regionie. To właśnie one zyskują popularność wśród podróżnych, którzy coraz częściej szukają autentyczności.
Airbnb i Booking.com od lat dominują na rynku krótkoterminowych wynajmów, jednak ich popularność ma swoją cenę – i to nie tylko dla turystów, ale przede wszystkim dla mieszkańców miast. Wzrost czynszów, trudniejszy dostęp do mieszkań czy problemy z nadmierną turystyką sprawiły, że kolejne metropolie wprowadzają ograniczenia wobec największych platform rezerwacyjnych. W odpowiedzi na te wyzwania zaczynają rosnąć w siłę alternatywne serwisy, które obiecują bardziej etyczne podejście do podróżowania i realne wsparcie dla lokalnych społeczności. Alternatywne platformy rezerwacyjne, czyli etyczna odpowiedź na dominację Airbnb i Booking.com Coraz więcej podróżnych zaczyna dostrzegać, że poza globalnymi gigantami istnieją alternatywne platformy, które stawiają na bardziej etyczne i autentyczne podejście do turystyki. Niezależne serwisy rezerwacyjne oferują nie tylko pensjonaty prowadzone przez lokalnych gospodarzy, ale także domy na wynajem będące głównym miejscem zamieszkania właścicieli czy opcje zamiany mieszkań. Dzięki temu podróżni mają okazję poznać miejsca z perspektywy mieszkańców, a lokalne społeczności zyskują realne wsparcie, zamiast odczuwać presję związaną z wykupem mieszkań na cele turystyczne. Wybór takich rozwiązań to nie tylko szansa na bardziej kameralne wakacje, lecz także sposób na zrównoważone podróżowanie, które przynosi korzyści obu stronom. Z jakich portali zatem można korzystać? Fairbnb Fairbnb to jedna z najciekawszych alternatyw dla globalnych gigantów rezerwacyjnych. Platforma powstała w Wenecji jako inicjatywa kooperacyjna, której celem jest „redefinicja turystyki”. W praktyce oznacza to dwa kluczowe założenia: po pierwsze, oferowanie wyłącznie mieszkań należących do lokalnych gospodarzy i faktycznie przez nich zamieszkanych, a po drugie – przekazywanie 50% prowizji z każdej rezerwacji na projekty społeczne wybierane wspólnie przez gospodarzy i społeczności. Dzięki temu każdy nocleg staje się jednocześnie inwestycją w lokalne życie. Obecnie Fairbnb działa w 10 krajach w Europie, oferując około dwóch tysięcy ofert. W 2023 roku platforma uruchomiła dodatkowo program fairUP, wspierający niedostatecznie reprezentowane lokalne biznesy. Przykładowo, rezerwacja apartamentu w tętniącej życiem lizbońskiej dzielnicy Mouraria (221 funtów za noc, maksymalnie dla sześciu osób) oznacza, że połowa prowizji trafia do organizacji Centro de Apoio ao Sem Abrigo, pomagającej osobom w kryzysie bezdomności. Socialbnb Socialbnb to platforma, która powstała jako studencki projekt w Kolonii, a dziś działa globalnie, oferując zupełnie inne podejście do podróżowania. Jej główną ideą jest łączenie turystów z inicjatywami społecznymi i ekologicznymi, które potrzebują wsparcia finansowego. Podróżni rezerwują pokoje w miejscach prowadzonych przez lokalne projekty, a przychody z wynajmu trafiają bezpośrednio do tych oddolnych działań. Dzięki temu każdy nocleg staje się wkładem w ochronę środowiska czy rozwój lokalnych społeczności, jednocześnie oferując podróżnym autentyczne doświadczenia. Obecnie Socialbnb umożliwia rezerwację ponad 400 atrakcji i miejsc noclegowych na całym świecie. Wśród nich są wyjątkowe propozycje, takie jak nocleg w odrestaurowanym młynie wodnym w rezerwacie biosfery Förstgen w Niemczech (od 294 złotych za noc), otoczonym 96 kilometrami szlaków pieszych i rowerowych, czy pobyt w PitaSana, ekologicznej farmie oddalonej o 24 km od północnego wybrzeża Hiszpanii, gdzie dwuosobowe pokoje dostępne są od 206 złotych. AlohaCamp AlohaCamp to polska platforma rezerwacyjna, która oferuje ponad 4 tys. klimatycznych miejsc noclegowych, specjalnie wyselekcjonowanych w otoczeniu natury. Obiekty to domki na drzewach, tiny-house’y, glampingi, jurty, domki wodne, agroturystyka i pensjonaty, często prowadzone przez lokalnych gospodarzy. Co ważne, część ofert AlohaCamp prezentuje rozwiązania proekologiczne – np. domki energooszczędne, budowane z naturalnych materiałów, z wykorzystaniem paneli słonecznych lub systemów recyklingu ścieków czy wody deszczowej. Dzięki temu goście mogą wybierać miejsca, które są nie tylko urokliwe i oryginalne, lecz też przyjazne dla środowiska, a lokalna przyroda i społeczności mniej odczuwają presję związaną z masową turystyką. Ecobnb Ecobnb to platforma, która narodziła się jako nagradzany blog o ekologicznych podróżach, a dziś działa w ponad 55 krajach, oferując około 3000 zrównoważonych miejsc noclegowych. Jej celem jest promowanie turystyki przyjaznej środowisku – każdy obiekt musi spełniać wymagania dotyczące dziesięciu kryteriów, takich jak korzystanie z produktów ekologicznych, recykling wody, stosowanie energii odnawialnej czy minimalizacja odpadów. W ofercie znajdują się głównie niewielkie hotele, pensjonaty B&B i obiekty z własnym wyżywieniem, często prowadzone przez lokalnych gospodarzy, którzy współpracują z regionalnymi dostawcami i organizatorami atrakcji. Dzięki temu korzyści z turystyki trafiają również bezpośrednio do lokalnych społeczności. Kindred Kindred to nowoczesna platforma wymiany domów, która umożliwia podróżnym korzystanie z prawdziwych mieszkań zamiast typowych apartamentów turystycznych. Aż 90% z 80 tys. ofert to faktyczne miejsca zamieszkania, co pozwala lepiej poczuć codzienny rytm odwiedzanych miast i zmniejsza presję związaną z masową turystyką. Dołączenie do społeczności wymaga przejścia procesu aplikacyjnego, a po akceptacji każdy nowy użytkownik musi najpierw ugościć kogoś u siebie, zanim sam skorzysta z oferty innego gospodarza. Serwis zapewnia wsparcie organizacyjne, m.in. profesjonalne sprzątanie i obsługę dostępną całą dobę, dzięki czemu wymiana odbywa się w komfortowych warunkach. W ten sposób można spędzić tydzień w kolorowej kawalerce w artystycznym Neukölln w Berlinie albo w mieszkaniu z połowy XX wieku w Amsterdamie. Co więcej, system kredytowy oznacza, że nie trzeba dokonywać bezpośredniej wymiany – wystarczy uiścić opłatę serwisową i za sprzątanie, wynoszącą około 1225 zł tygodniowo. Landfolk Landfolk to duński start-up, który powstał z myślą o przybliżeniu ludzi do natury w duchu skandynawskiej filozofii friluftsliv, czyli „życia na wolnym powietrzu”. Założony przez siedmiu byłych współpracowników Airbnb projekt kładzie nacisk na autentyczność, bezpośredni kontakt z przyrodą i osobiste zaangażowanie gospodarzy – każdy z nich przygotowuje własny przewodnik po okolicy, aby dzielić się wiedzą i inspiracjami z gośćmi. Platforma działa obecnie w sześciu krajach Europy, choć najwięcej ofert można znaleźć w Skandynawii. Przykłady pokazują różnorodność propozycji: od przytulnego, drewnianego domu rybaka z widokiem na fiord w Mjosundet w Norwegii, będącego wakacyjną własnością gospodarza Larsa od 1959 roku (ok. 627 zł za noc), po tradycyjny domek letniskowy ukryty wśród lasów południowej Jutlandii w Danii (ok. 846 zł za noc). Sawday’s i Canopy & Stars Sawday’s, właściciel marki glampingowej Canopy & Stars, to jedna z najwyżej ocenianych brytyjskich firm turystycznych, która konsekwentnie stawia na odpowiedzialne podejście do podróżowania. Jej celem jest minimalizowanie społecznych i środowiskowych kosztów turystyki poprzez wprowadzanie limitów na liczbę ofert w miejscach najbardziej narażonych na nadmierny ruch, takich jak wyspa Skye w Szkocji, Lake District, miasto St Ives czy Palma de Mallorca. Ograniczenia te nie rozwiązują problemu w całości, ale pozwalają zmniejszyć presję na lokalne społeczności i przypominają turystom, że podróżowanie powinno iść w parze z troską o otoczenie. Dodatkowo firma promuje inicjatywy społeczne, oferując zniżki na oferty oznaczone jako „Mistrzowie Społeczności”, w ramach których część przychodów przeznaczana jest na projekty wspierające lokalnych mieszkańców. Coolstays Coolstays to platforma, która wyróżnia się ofertą niebanalnych noclegów – w jej ofercie znajdziemy m.in. odrestaurowane spichlerze zbożowe, zabytkowe wagony kolejowe czy nowoczesne domki funkcjonujące niezależnie od sieci energetycznej. Serwis udostępnia tysiące propozycji w całej Europie, a jego mocną stroną jest intuicyjna wyszukiwarka pozwalająca filtrować oferty pod kątem zrównoważonego charakteru obiektu. Dzięki temu podróżni mogą wybierać miejsca, które nie tylko oferują wyjątkowe doświadczenia, ale też wspierają ochronę środowiska – np. poprzez wykorzystanie odnawialnych źródeł energii czy adaptację istniejących budynków, zamiast zajmowania nowych zasobów mieszkaniowych. Źródło: The Guardian Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Kątnik domowy to nieproszony, a jednak pożądany gość w naszych domach
Kątnik domowy należy do tych pająków, które na stałe związały się ze środowiskiem synantropijnym. Mimo że może budzić strach, okazuje się całkowicie niegroźny. Mało tego, ten charakterystyczny przedstawiciel rodziny lejkowcowatych jest dla nas niezwykle pożyteczny. Jak wygląda kątnik domowy? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Kątnik domowy wygląda groźnie, ale nie jest niebezpieczny Amator owadów ze skłonnością do kanibalizmu Jak się pozbyć kątnika domowego? Pająki pełnią niezwykle pożyteczną funkcję w ekosystemie. Większość, bo aż około 90% gatunków zaliczanych do tego rzędu, żywi się bezkręgowcami, przede wszystkim owadami. Są zatem niezwykle skutecznymi regulatorami populacji tych stworzeń, nie tylko w środowisku naturalnym, ale także w naszych domach. Kątnik domowy wygląda groźnie, ale nie jest niebezpieczny W Polsce występuje kilkanaście gatunków kątnika, klasyfikowanych w dwóch rodzajach – Eratigena i Tegenaria. Niektóre przystosowały się do życia w lasach, inne – na obszarach rolniczych. Za najbardziej znanego należy uznać kątnika domowego (Tegenaria domestica). Duża rozpoznawalność tego gatunku wynika z faktu, że mówimy tu o gatunku synantropijnym, czyli przystosowanym do życia w środowisku silnie przekształconym przez człowieka. Kątnik domowy nie jest największym przedstawicielem rodziny lejkowcowatych. Nie oznacza to jednak, że przemyka niezauważony. To naprawdę spory pająk. Dojrzały osobnik osiąga do 1,5 cm długości ciała, ale z rozpostartymi odnóżami może mierzyć nawet 8 cm. Ma gruby odwłok i masywne odnóża, co dodatkowo potęguje wrażenie groźnego wyglądu. Na ciemnym karapaksie kątnika domowego widoczne są dwa podłużne pasy. Sternum zdobi jasny wzór składający się z trzech par symetrycznie rozmieszczonych kropek i przepaski środkowej. Na odnóżach widoczne jest pierścieniowanie, u niektórych osobników zredukowane do ciemnych kropek. Gdzie można spotkać kątnika domowego? Kątnik domowy jest gatunkiem kosmopolitycznym. Najprawdopodobniej wywodzi się z Europy, skąd z pomocą człowieka rozprzestrzenił się na pozostałe kontynenty. Doskonale przystosował się do życia w środowisku ludzkim. Wybiera ciemne, suche miejsca, jak piwnice, strychy, garaże i drewutnie. Sieć wije także w kwietnikach, a nawet w pomieszczeniach. Najdogodniejszym dla niego miejscem są ciemne kąty, gdzie może skryć się za meblami. Na tego sporego pająka można natknąć się przez cały rok. Najczęściej są widywane jesienią, gdy samce wychodzą z ukrycia w poszukiwaniu partnerki do kopulacji. Nieszkodliwy, z jednym „ale” Czy kątnik domowy jest jadowity? Tak, dokładnie jak wszystkie pozostałe lejkowcowate. Należy jednak podkreślić, że tylko naprawdę duży okaz jest w stanie przebić ludzką skórę. Gdy do tego dojdzie, jedyną konsekwencją nie będzie lekkie ukłucie, nieco mocniejsze od uczucia towarzyszącego ukąszeniu komara. Jad kątnika nie zagraża człowiekowi, ale zdarza się, że rana po ukąszeniu goi się przez dość długi czas. U niektórych osób rekonwalescencja trwa nawet cztery tygodnie. Na szczęście do takich przypadków dochodzi niezwykle rzadko, bo kątniki wcale nie szukają zwady z człowiekiem. Atakują wyłącznie w sytuacji zagrożenia, gdy nie mogą już podjąć żadnej innej formy obrony. Inna sprawa, mimo że często żyją tuż obok nas, zazwyczaj w ogóle nie zdajemy sobie z tego sprawy. Pająki te prowadzą nocny tryb życia. Za dnia pozostają dla nas niewidoczne. Amator owadów ze skłonnością do kanibalizmu Pająki w domu najczęściej nie są mile widzianymi gośćmi, ale kątnik domowy należy do tych gatunków, które lepiej zostawić w spokoju. Ten wytrawny myśliwy gustuje w owadach, które większość z nas określa mianem irytujących. W jego jadłospisie znajdują się muchy, muszki owocówki, komary, meszki, mszyce, mole, ćmy, pluskwy i prusaki. Kątnikom nieobcy jest kanibalizm. Zdarza się, że większe osobniki chwytają mniejszych przedstawicieli swojego gatunku. Jak kątnik domowy łapie ofiarę? Kątnik domowy nie wije typowej dla większości pająków kolistej sieci. Pajęczyna tego gatunku jest znacznie mniej regularna, wręcz „niechlujna”. Nic nie szkodzi, bo i tak wyśmienicie sprawdza się w łowach. Sieć kątnika składa się z gęstej plątaniny nici, które tworzą nieregularną płytę. To część łowna, w centrum której znajduje się wyraźny lej. Ta część jest schronieniem gospodarza, które ten błyskawicznie opuszcza, gdy tylko wyczuje najlżejsze drgania. To znak, że pajęczyny dotknęła potencjalna ofiara. Kątnik domowy natychmiast dopada zdobycz i szczękoczułkami aplikuje jej śmiertelną dawkę jadu, po czym oplata ją nicią. Taki kokon najczęściej zabiera do schronienia, gdzie w spokoju wysysa z ofiary płynne tkanki. Po takim posiłku pozostają tylko suche resztki. Jak się pozbyć kątnika domowego? Doskonale zdajemy sobie sprawę, że mimo pożytecznej funkcji pająk w domu uszczęśliwi jedynie miłośnika tych zwierząt. Cała reszta będzie próbowała się go pozbyć. To zrozumiałe, ale nie oznacza to, że kątnika należy rozgnieść kapciem lub gazetą. Lepiej po prostu złapać pająka do dowolnego pojemnika i wynieść go na zewnątrz, by poszukał sobie innego rewiru. Przy zachowaniu odrobiny ostrożności, takie spotkanie z pewnością nie skończy się nieprzyjemnie, ani dla gospodarza, ani dla nieproszonego gościa. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Co żyje na naszych szczoteczkach do zębów? Naukowcy znaleźli na nich aż 600 różnych wirusów
Sekwencjonowanie DNA wirusów żyjących w naszych łazienkach przyniosło zaskakujące wyniki. Na szczoteczkach do zębów oraz główkach pryszniców naukowcy znaleźli aż kilkaset różnych wirusów. Niektóre z nich odkryto po raz pierwszy. Na szczęście te wirusy to bakteriofagi, czyli naturalni wrogowie bakterii.
Co żyje na naszych szczoteczkach? Każda szczoteczka jest oddzielną wyspą Mikrobiologiczne skarby z łazienek? Duża wilgotność i wysoka temperatura – życie na Ziemi uwielbia takie warunki. Dlatego to właśnie tropikalne lasy deszczowe są skarbnicami bioróżnorodności. Jednak środowiska pełne zróżnicowanych mikroorganizmów znajdują się również o wiele bliżej nas. By odkryć najbogatsze z nim, wystarczy pójść do łazienki. Do takich wniosków doszli mikrobiolodzy z Northwestern University. Grupa naukowców z tego ośrodka skupiła się na dwóch przedmiotach, które znajdują się w każdym mieszkaniu: szczoteczkach do zębów i główkach prysznicowych. Jak się okazało, jedne i drugie są domem dla niezwykle zróżnicowanego zestawu wirusów. Większość z nich naukowcy zobaczyli po raz pierwszy. To brzmi groźnie, jednak nie ma powodu do niepokoju. Z badań opublikowanych na łamach czasopisma „Frontiers of Microbiomes” wynika, że nasze łazienki upodobały sobie bakteriofagi. Tak nazywa się wirusy, które atakują bakterie. Od dawna interesują one badaczy, ponieważ mogą być naszymi sprzymierzeńcami w zwalczaniu najgroźniejszych, antybiotykoopornych szczepów bakterii. Co żyje na naszych szczoteczkach? Badania przeprowadziła Erica Hartmann wraz z zespołem. We wcześniejszych badaniach – sprzed trzech lat – naukowcy ci zajmowali się identyfikacją bakterii rozwijających się na szczoteczkach do zębów i prysznicach. Teraz przeprowadzili nowe analizy. Ich celem było ustalenie, czy nasze łazienki upodobały sobie również wirusy. W badaniach wykorzystano 36 szczoteczek do zębów oraz 92 główki od prysznica pochodzące z amerykańskich domów. W próbkach naukowcy wpierw szukali, a następnie analizowali znajdowany materiał genetyczny. Do pozwoliło im zidentyfikować aż 600 różnych wirusów. Co ciekawe, część z nich była dotychczas nieznana nauce. – Liczba wirusów, które znaleźliśmy, jest naprawdę ogromna – opowiada Erica Hartmann. – Znaleźliśmy sporo wirusów, o których wiemy bardzo mało, i wiele takich, które widzieliśmy po raz pierwszy. To zdumiewające, ile wokół nas jest nienaruszonej bioróżnorodności – dodała badaczka. Każda szczoteczka jest oddzielną wyspą Kolejną rzeczą, która zaskoczyła badaczy, była odmienność poszczególnych próbek. Na każdej szczoteczce i główce od prysznica rozwijał się szczególny, unikatowy zestaw wirusów. – Każda główka od prysznica i każda szczoteczka jest jak oddzielna mała wyspa – plastycznie opisuje Hartmann. Wśród znalezionych wirusów wyróżniała się jedna grupa – bakteriofagi atakujące bakterie z rodzaju prątków (Mycobacterium). Prątki to tlenowe bakterie mające charakterystyczny kształt pałeczek. Są dobrze znane lekarzom – do tej grupy drobnoustrojów należą bakterie wywołujące gruźlicę, trąd i groźne infekcje płuc. Erica Hartmann ma nadzieję, że w przyszłości naukowcy nauczą się wykorzystywać bakteriofagi do zwalczania prątków. Mikrobiologiczne skarby z łazienek? To nie koniec możliwych zastosowań nowo odkrytych wirusów. – Można wyobrazić sobie używanie ich do oczyszczania naszych instalacji wodno-kanalizacyjnych z patogenów – mówi naukowczyni. – Chcemy przyjrzeć się wszystkim funkcjom, jakie mogą pełnić te wirusy i dowiedzieć się, jak możemy je wykorzystać – dodaje. A co powinni zrobić użytkownicy łazienek spoza świata naukowego? Informacja, że na każdej szczoteczce do zębów rozwija się cały ekosystem mikroorganizmów, nie jest zbyt komfortowa. Hartmann zaleca regularną wymianę szczoteczek, jednak przestrzega przed używaniem szczoteczek antybakteryjnych. Nie zachęca również do czyszczenia pryszniców silnymi środkami czyszczącymi. Poleca za to zwykłą wodę z mydłem oraz ocet do usuwania osadu. – Mikroby są wszędzie, a zdecydowana większość z nich nie wywołuje chorób – wyjaśnia badaczka. – Im bardziej atakujesz je środkami dezynfekującymi, tym większe jest prawdopodobieństwo, że staną się na nie odporne i że będzie znacznie trudniej się ich pozbyć. Powinniśmy wszyscy pogodzić się z ich istnieniem. Źródła: Phys.org, Frontiers of Microbiomes, New Scientist. Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Co zamieszkuje twoją mikrofalówkę? Obecność tych mikroorganizmów może zaskakiwać
Po raz pierwszy naukowcy zbadali, jakie bakterie żyją wewnątrz mikrofalówek. Okazuje się, że w warunkach panujących w tych urządzeniach dobrze rozwijają się całe grupy mikroorganizmów znanych z innych powierzchni kuchennych.
W tym artykule: Bakterie wokół nas Gdzie jeszcze mogą żyć bakterie? Co żyje w mikrofalówkach Myj kuchenkę! Nie od dziś wiadomo, jak wszędobylskie i odporne na trudne warunki są bakterie. Te jednokomórkowe mikroorganizmy, obecne na Ziemi od kilku miliardów lat, potrafią szybko zaadoptować się do każdego nowego środowiska. Szczególnie widać to w ostatnich stuleciach rewolucji przemysłowej i technologicznej. Jej efektem – często ubocznym – jest powstawanie takich habitatów jak rozległe plamy ropy naftowej wyciekającej z podwodnych odwiertów, zbiorniki napromieniowanej wody używanej do chłodzenia reaktorów jądrowych, składowiska odpadów przemysłu jądrowego czy góry plastiku unoszące się na powierzchni oceanów. Na pozór wszystkie te miejsca nie powinny w ogóle nadawać się do życia. A jednak. Prędzej czy później naukowcy znajdują bakterie, które umieją przetrwać nawet na składowiskach odpadów nuklearnych. Mikroorganizmy występują również na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (i to poza szalkami Petriego). Można więc zaryzykować stwierdzenie – czegokolwiek nie zbudujemy, prędzej czy później pojawi się tam jakiś gatunek bakterii poszukujący ekologicznej niszy. Bakterie wokół nas Oczywiście dotyczy to nie tylko ekstremalnych habitatów związanych z przemysłem wydobywczym czy energetyką. Od czasu do czasu naukowcy wybierają się na poszukiwania mikroorganizmów w naszym najbliższym otoczeniu. I nigdy się nie rozczarowują. Sztuczne czy nie, nie ma miejsca, w którym nie znalazłaby się jakaś bakteria. Oczywiście, czym częściej takie miejsce jest odwiedzane przez ludzi, tym lepiej dla mikroorganizmów. Ludzki pot i naskórek są dla wielu bakterii smakowitym posiłkiem. Nic dziwnego, że znajdowano je w dużych ilościach np. na przyciskach wind szpitalnych. Albo w wagonach metra. O smartfonach, gąbkach do mycia naczyń czy ogólnie blatach kuchennych nie wspominając. Co ciekawe, pewne miejsca są na tyle szczególne, jeśli chodzi o panujące w nich warunki, że żyjące tam bakterie podlegają silnej presji ewolucyjnej. Ekspresy do kawy i zmywarki mają własne mikroekosystemy z bakteriami specjalnie przystosowanymi do życia w ich wnętrzach. Gdzie jeszcze mogą żyć bakterie? Dziwne, że nikt wcześniej nie wpadł na to, by bliżej przyjrzeć się kuchenkom mikrofalowym. Zrobiła to dopiero czwórka hiszpańskich naukowców, która opublikowała wyniki swoich badań w czasopiśmie „Frontiers in Microbiology”. Zauważają oni, że co prawda promieniowanie mikrofalowe jest od dawna stosowane do likwidacji pewnych rodzajów mikroorganizmów rozwijających się w żywności (takich jak choćby E. coli), nikt do tej pory nie sprawdził, czy zwykłe domowe mikrofalówki nie stały się przypadkiem niszą dla wyspecjalizowanych bakterii. Takich, które byłyby zdolne poradzić sobie z mikrofalami, brakiem wilgoci i częstymi zmianami temperatur. Wnioski, do jakich doszli badacze, są łatwe do przewidzenia – nasze mikrofalówki są domem zróżnicowanej i bogatej grupy bakterii. Znaleziono bakterie, które „rozpuszczają” pewne rodzaje raka. Wszyscy mamy je w ustach Pewien rodzaj bakterii sprzyja pokonaniu nowotworów głowy i szyi. Ludzie, którzy na nie chorują, mają większe szanse wyzdrowienia, jeśli w ich guzach znajdują się mikroby z rodzaju Fusobac... Co żyje w mikrofalówkach Naukowcy zbadali mikrobiom z 30 kuchenek mikrofalowych. Pierwsze 10 pochodziło z jednoosobowych gospodarstw domowych, drugie 10 z publicznych kuchni w biurach, ośrodkach badawczych czy kafeteriach, a trzecie 10 z laboratoriów mikrobiologicznych i biologii molekularnej. Co się okazało? W sumie naukowcy znaleźli 747 rodzajów bakterii należących do 25 typów. Najczęściej spotykane typy były to pospolite Firmicutes, Actinobacteria i Proteobacteria. W domach i firmach często występowały te same bakterie. Nie różniły się specjalnie o mikrobów znajdowanych na rękach ludzi czy na kuchennych blatach. Były wśród nich bakterie niebezpieczne dla zdrowia (jak te z rodzaju Klebsiella). Jednak naukowcy podkreślają, że nie można powiedzieć, iż zestaw mikroorganizmów żyjących wewnątrz mikrofalówek był groźniejszych od tych spotykanych na innych powierzchniach kuchennych. Myj kuchenkę! Natomiast bakterie znalezione w laboratoriach różniły się od pozostałych. Bardziej przypominały mikroorganizmy żyjące w innych suchych i gorących miejscach, takich jak panele słoneczne. Okazały się również bardziej zróżnicowane. Wniosek z badań jest łatwy do przewidzenia. – Zarówno ogółowi społeczeństwa, jak i personelowi laboratorium zalecamy regularną dezynfekcję kuchenek mikrofalowych rozcieńczonym roztworem wybielacza lub środkami dezynfekującymi w spraju – mówi Daniel Torrent, jeden z autorów pracy. Ważne jest również, by po każdym użyciu usuwać z kuchenek wszystkie zabrudzenia. Źródła: Phys.org, Frontiers in Microbiology, New Scientist. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czystość w szałasach łowców i zbieraczy. Już 11 tysięcy lat temu dbano o porządek w domu
Najwcześniejsza znana „chata” z terenu Wielkiej Brytanii była uporządkowana. Żyjący w niej łowcy i zbieracze dbali o porządek – wynika z najnowszych badań archeologów.
W tym artykule: Pradziejowa osada w Star Carr Kuchnia, pracownia i sypialnia. Pradziejowe M4 Star Carr – ważne stanowisko archeologiczne w Anglii Nie było wówczas ani odkurzaczy, wyszukanych detergentów ani mopów. A jednak już wiele tysięcy lat temu ludzie chcieli zachować porządek w miejscach swojego pobytu. Czyżby sprzątanie było obok języka i myślenia symbolicznego jedną z cech ludzi? Pradziejowa osada w Star Carr Zespół badawczy z Uniwersytetów w York i Newcastle przyjrzał się temu, gdzie znajdowały się kamienne narzędzia wewnątrz trzech „domostw” na stanowisku archeologicznym Star Carr w hrabstwie Yorkshire w Anglii. Były to jedne w pierwszych „domów”, które wznosili ludzie w Wielkiej Brytanii. Bardzo przypominały jeszcze indiańskie szałasy typu tipi. Były okrągłe w planie i stożkowate, wykonane z żerdzi i pokryte strzechą lub skórami zwierzęcymi. Wyniki analiz tych szałasów opublikowano na łamach czasopisma naukowego „PLOS One”. Po skrupulatnych badaniach archeologicznych uczeni mają dość jasny obraz tego, jak wyglądało ówczesne życie mieszkańców. Kuchnia, pracownia i sypialnia. Pradziejowe M4 Mimo że ówczesne „domy” miały zaledwie kilka metrów kwadratowych, to wykonywano w nich wiele czynności. I każda z nich miała miejsce tylko w określonym miejscu. Były miejsca do obróbki drewna, kości poroża czy przygotowywania mięsa i ryb. – Odkryliśmy, że istniały odrębne obszary dla różnych rodzajów aktywności. Na przykład brudne czynności związane z rzeźnictwem były wykonywane w przestrzeni, która wydaje się być wyznaczona i oddzielona od „czystszych” zadań. Takich jak obróbka kości i drewnianych przedmiotów, narzędzi lub biżuterii – mówi pierwsza autorka badań, dr Jess Bates z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Yorku. Bates przyznała, że było to dla niej zaskoczeniem. Bo – jak stwierdziła – łowcy-zbieracze są znani z tego, że byli mobilni. Przemieszczali się w poszukiwaniu pożywienia. A jednak znaleźli czas, by nieco się zadomowić i zorganizować obozowisko w ustrukturyzowany sposób. – Nasz nowy artykuł o tych bardzo wczesnych formach domów sugeruje, że mieszkania służyły nie tylko praktycznemu celowi – w sensie posiadania schronienia przed żywiołami. Przestrzegano też pewnych norm społecznych domu, które nie różnią się zbytnio od tego, jak organizujemy nasze domy dzisiaj – podkreśliła dr Bates. Wcześniejsze prace archeologów w innych miejscach wykazały również, że istnieją dowody na to, że łowcy-zbieracze utrzymywali swoje domy w czystości. Fakt, że nie było dużo krzemiennych odłupków i kości wewnątrz szałasów świadczy ich zdaniem o zamiataniu podłóg. Jednak do tej pory nie odkryto pradziejowej miotły. Tak żyli starożytni Rzymianie w Anglii. Archeolodzy odkryli wielkie posiadłości ziemskie Olbrzymie, bogate posiadłości ziemskie i towarzyszące im drogi sprzed 2 tysięcy lat odkryli archeolodzy w Anglii. Rewelacyjne wyniki były możliwe bez wbicia łopaty w ziemię. Star Carr – ważne stanowisko archeologiczne w Anglii Archeolodzy zajmujący się pradziejami uważają Star Carr za jedno z najważniejszych stanowisk w Wielkiej Brytanii. Żyli w nim ludzie w czasach mezolitu, czyli tuż po zakończeniu epoki lodowcowej jakieś 9000 lat p.n.e. Stało się sławne ze względu na doskonały stan zachowania artefaktów znalezionych głęboko w torfie. Wśród najciekawszych zabytków odkrytych przez archeologów są nakrycia głowy wykonane z czaszek jeleni, które być może nosili szamani. Spore wrażenie robią też harpuny. Ale przede wszystkim odkryto tu jedne z najstarszych w Europie dowodów na obróbkę drewna związaną z budową „domostw”. Z pewnością żyli tu pierwsi „stolarze” na Wyspach Brytyjskich. Źródła: Uniwersytet w Yorku, PLOS One, Star Carr Archaeological Project. Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Jak często prać ręczniki i pościel? Naukowcy tłumaczą, dlaczego to tak ważne dla naszego zdrowia
Każdy ma inne zdanie na temat tego, jak często należy prać ręczniki i pościel. Nauka zna jednak odpowiedź. Okazuje się, że częstotliwość ich prania jest inna.
W tym artykule: Kiedy pora na pranie? Inna częstotliwość kluczem Pranie pościeli – nie tak często Nowości w ofercie, czyli pościel antybakteryjna W łóżku spędzamy bardzo dużą część życia. Z szacunków wynika, że osoba żyjąca 75 lat, przesypia około ćwierć wieku. To całkiem sporo. Warto więc zadbać o to, żeby odpoczywać w komfortowych i higienicznych warunkach. Kiedy pora na pranie? Prof. Rietie Venter z Clinical and Health Sciences na Uniwersytecie Australii Południowej postanowiła zbadać, jak często należy prać poszewki i ręczniki. Swoje wnioski opublikowała na portalu „The Conversation”. Okazuje się, że co osoba, to inna strategia dotycząca tego zagadnienia. Na przykład z jednego badania wykonanego w Wielkiej Brytanii wśród samotnych mężczyzn wynika, że połowa z nich nie prała pościeli przez okres do czterech miesięcy. – Oczywiste jest, że cztery miesiące to zbyt długo, ale jaka jest idealna częstotliwość? – zastanawia się prof. Venter. I daje odpowiedź. Inna częstotliwość kluczem Pościel i ręczniki różnią się od siebie – są używane w inny sposób i dlatego powinny być prane w różnych odstępach czasu. Podczas gdy prześcieradła wystarczy prać co tydzień lub dwa, ręczniki najlepiej prać co kilka dni – zaleca ekspertka. – Zresztą, kto nie uwielbia uczucia świeżej pościeli lub zapachu świeżo wypranego ręcznika? – pyta retorycznie. Dlaczego należy częściej prać ręczniki? Jak tłumaczy badaczka, podczas wycierania ciała na ręczniku osadzają się tysiące komórek skóry i miliony drobnoustrojów. – A ponieważ używasz ręcznika do osuszenia się po prysznicu lub kąpieli, jest on nieustannie wilgotny. Każdej nocy na pościeli osadza się również spora ilość martwego naskórka, drobnoustrojów i potu. Ale jeśli nie jesteś osobą nieustannie pocącą się, twoja pościel nie jest mokra po nocnym śnie – zauważa. Problemem jest też to, że ręczniki są wykonane z grubszego materiału niż prześcieradła i dlatego dłużej pozostają wilgotne. A wilgoć jest doskonałą pożywką dla bakterii i pleśni, co prowadzi do nieprzyjemnego zapachu. Narażone jest też nasze zdrowie. Mikroby w ręcznikach i prześcieradłach mogą powodować astmę, alergiczne podrażnienia skóry lub inne skórne infekcje. Co zrobić, jeśli regularnie pierzesz ręczniki, ale nadal brzydko pachną? Jedną z przyczyn tego nieprzyjemnego zapachu może być pozostawienie ich w pralce zbyt długo po praniu. W warunkach laboratoryjnych liczba tych bakterii może się podwajać nawet co 30 minut. Dlatego warto wywiesić ręcznik od razu po zakończonym cyklu, i to najlepiej na zewnątrz, jeśli pozwala na to słoneczna aura. Oto największa bakteria, jaką naukowcy znaleźli na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? W karaibskich lasach namorzynowych kryje się bakteria gigant. Jej dokładne badanie zakwestionowało naszą wiedzę o organizmach jednokomórkowych, ich rozmiarach i sposobach rozmnażania. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/naukowcy-znalezli-najwieksza-bakterie-na-ziemi-zgadniesz-ile-mierzy-fot-jean-marie-volland-9ce8283.jpeg" width="938" height="380" alt="Naukowcy znaleźli największą bakterię na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? (fot. Jean-Marie Volland)" title="Naukowcy znaleźli największą bakterię na Ziemi. Zgadniesz, ile mierzy? (fot. Jean-Marie Volland)" /> Prać warto w temperaturze powyżej 60 stopni C, a jeśli zależy nam na oszczędzaniu energii, możemy z użyć niższej temperatury i dodać do prania filiżankę octu. Nie zapominajmy jednak o czyszczeniu samej pralki, gdzie też gromadzą się drobnoustroje. Pranie pościeli – nie tak często W przypadku pościeli częstotliwość prania zależy też od takich czynników, jak to, czy bierzesz kąpiel lub prysznic tuż przed pójściem spać, czy też kładziesz się do łóżka po długim, intensywnym dniu, sporcie i bierzesz prysznic dopiero rano. Jeśli zatem idziesz spać brudny lub brudna, konieczne będzie bardziej regularne pranie pościeli, na przykład raz na tydzień. Nowości w ofercie, czyli pościel antybakteryjna Niektóre firmy sprzedają szybkoschnące ręczniki lub antybakteryjne ręczniki i pościel. Faktycznie, schną one szybciej, bo są wykonane z materiałów syntetycznych, które są tkane w sposób umożliwiający ich szybkie wysychanie. Ale spanie pod pościelą ze sztucznej tkaniny wzmaga potliwość. Poza tym część z tych produktów zawiera nanosrebro, metale antybakteryjne, które zabijają mikroorganizmy. Faktycznie jednak zatrzymują rozwój bakterii i mogą być przydatne w ograniczaniu nieprzyjemnych zapachów. To też zmniejsza częstotliwość czyszczenia pościeli i ręczników. Nie usuwają one jednak zabrudzeń, takich jak naskórek czy i pot. – Tak więc, choć bardzo chciałbym, aby prześcieradła i ręczniki same się czyściły, tak się nie dzieje – podsumowuje prof. Venter. Źródło: The Conversation Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Sprzedają domy za 60 groszy. Tak chcą walczyć z wyludnieniem
Choć może to brzmi jak żart, ani trochę nim nie jest. Jedna z chorwackich gmin oferuje domy na sprzedaż za symboliczne 13 eurocentów, czyli około 60 groszy. Trzeba jednak spełnić kilka warunków.
W tym artykule: Domy za 60 groszy. To ich sposób na wyludnienie Chorwaci idą w ślady Włochów Wiele małych miasteczek na świecie boryka się z problemem wyludnienia. Młodzi ludzie po osiągnięciu pełnoletności masowo wyjeżdżają do dużych miast, w których osiedlają się na stałe po zakończeniu studiów. Jedna z chorwackich gmin postanowiła rozwiązać ten problem, w ramach kampanii prodemograficznej sprzedając domy za grosze. I to dosłownie. Domy za 60 groszy. To ich sposób na wyludnienie Zlokalizowana w północnej Chorwacji nieopodal granicy z Węgrami gmina Legrad oferuje domy za jedyne 13 eurocentów, czyli ok. 60 groszy. W ten sposób tamtejsze władze starają się złagodzić problem wyludnienia, z którym borykają się od dłuższego czasu. – Staliśmy się miastem przygranicznym, z nielicznymi połączeniami komunikacyjnymi z innymi miejscami. Od tego czasu liczba ludności stopniowo spada – grzmiał już trzy lata temu w rozmowie z agencją Reuters Ivan Sabolić, burmistrz miasta. Jak wynika z danych Chorwackiego Urzędu Statystycznego (DZS), w 2021 r. obszar ten zamieszkiwało niespełna 2000 osób. „Piękny jak Praga i Budapeszt” – tak piszą o polskim mieście. Zachwytom nie ma końca – Piękny jak Praga i Budapeszt, ale bez tłumów – pisze o jednym z polskich miast brytyjski dziennik „Daily Express”. To nie pierwszy raz, gdy „Wenecja Północy” trafia na nagłówki... Co więcej, gmina po symbolicznej cenie oferuje także działki pod budowę wymarzonego domu. Dodatkowo pokrywa 90% kosztów uzyskania niezbędnej dokumentacji. – Jeśli ktoś chce sam wybudować dom, sprzedajemy również działki budowlane za tę samą kwotę. W takim przypadku gmina pomoże w jego budowie w inny sposób – płacimy 90% ceny za niezbędną dokumentację budowlaną – dodaje Sabolić. Aby jednak stać się właścicielem jednej z posesji w gminie Legrad, zainteresowani muszą spełnić kilka warunków. Oferta skierowana jest wyłącznie do par poniżej 45. roku życia będących małżeństwami lub żyjących w nieformalnym związku. Ponadto chętni na domy za grosze nie mogą być karani ani posiadać już innej nieruchomości. Przypomnijmy, że pierwsze domy za bezcen sprzedano w 2021 r. Od tego czasu populacja niezwykle urokliwego Legradu – jak informują włodarze gminy – powiększyła się o 130 osób, z czego ponad połowę stanowią dzieci. Dla porównania, w. XVIII w. Legrad i okoliczne wsie, które wchodziły w skład Królestwa Węgier, zamieszkiwało ponad 6 tys. ludzi. Chorwaci idą w ślady Włochów Już kilka lat temu na podobny krok jak Chorwaci zdecydowali się Włosi. W 2020 r. informowaliśmy, że Cinquefrondi, niewielkie miasteczko w południowej Kalabrii, wystawiło na sprzedaż kilkanaście zabytkowych domków. Tamtejsze władze wystartowały z akcją sprzedaży domów za symboliczne 1 euro po tym, jak to włoskie miasto zostało uznane za wolne od epidemii COVID-19. Wówczas wystawiono na sprzedaż domki położone w zabytkowej dzielnicy, wcześniej zamieszkiwane przez rolników, pasterzy, rzemieślników i garbarzy. Wybrano najpiękniejsze miasteczko we Włoszech. Tu spędzisz wspaniały urlop Poznaliśmy najpiękniejsze miasteczko we Włoszech. Zwycięzcę wyłonił coroczny konkurs organizowany przez włoską telewizję. O tytuł walczyło 20 miejscowości. Z kolei w 2021 r. dużym zainteresowaniem cieszyły się nieruchomość za bezcen w pobliżu Etny na Sycylii. Inicjatorem programu był Antonino Camarda, burmistrz Castiglione di Sicilia. Polityk wierzył w powodzenie projektu i przekonywał, że wyprzedaż domów tchnie nowe życie w miasteczko, którego populacja od początku XX wieku zmniejszyła się o ponad 11 tys. osób. – Mamy do uratowania cenne dziedzictwo architektoniczne. Na przestrzeni lat z miasta wyjechało wielu ludzi, a część z nich porzuciła stare domy, pochodzące nawet z epoki renesansu – tłumaczył wówczas Camarda. Źródło: WP Turystyka, archiwum redakcji.
Casa do Penedo to jeden z najbardziej oryginalnych domów na świecie. Gdzie się znajduje i kto w nim mieszka?
Casa do Penedo często jest uznawany za najdziwniejszy dom na świecie. Wyjątkowa budowla przyciąga zarówno ciekawskich turystów, jak i architektów oraz miłośników przyrody.
W tym artykule: Gdzie znajduje się Casa do Penedo? Czy słynny dom z kamienia ma mieszkańców? Zwiedzanie Casa do Penedo Mimo że jaskinie nie są najbardziej przytulnymi miejscami (w końcu panuje w nich chłód i mrok), prawie 2 miliony lat temu to właśnie w nich zaczęli pomieszkiwać ludzie. I choć od tamtej pory idea domu wielokrotnie ewoluowała, na przestrzeni wieków jaskinie i podziemia jeszcze wielokrotnie dawały ludziom schronienie. Przypominają o tym liczne podziemne miasta, jakie zachowały się do dziś w Turcji. Innym przykładem takiej architektury są chociażby rzymskie katakumby czy podziemia Valletty na Malcie. Gdzie znajduje się Casa do Penedo? Przy obecnych możliwościach na rynku nieruchomości, mieszkanie w jaskiniach wydaje się co najmniej abstrakcyjne. A jednak, jeden z najbardziej pożądanych i popularnych domów na świecie jest wykuty w skale. Aż trudno uwierzyć, że Casa do Penedo ma niewiele ponad 50 lat. Gdzie dokładnie znajduje się ten wyjątkowy dom z kamienia? Na północy Portugalii, między Celorico de Basto i Fafe. Choć na pierwszy rzut oka Casa do Penedo przypomina prehistoryczny dom z filmów o Flinstonach, w rzeczywistości został wybudowany dopiero w 1972 roku. To zasługa inżyniera z miasteczka Guimarães. Jego projekt wkomponował się w naturalny krajobraz, czyli cztery gigantyczne kamienie zlokalizowane na miejscu. Pierwotnie oryginalna budowla miała być wakacyjnym azylem dla miejscowej rodziny. Z czasem Casa do Penedo zaczęła jednak przyciągać coraz więcej ciekawskich turystów. To właśnie przez nich kamienna posiadłość przestała być cichym azylem, co zmusiło właścicieli do przeniesienia się w inne miejsce. Czy słynny dom z kamienia ma mieszkańców? Obecnie w Casa do Penedo mieście się małe muzeum. Można tam podziwiać pamiątki i fotografie przedstawiające historię budynku oraz krajobrazy. Słynny dom z kamienia od ponad pięćdziesięciu lat stoi w wyjątkowo malowniczym miejscu. Otaczają go wzgórza i ogromne wiatraki. Mimo ich sąsiedztwa budynek jest całkowicie pozbawiony prądu. Co ciekawe, to nie oznacza, że nie nadaje się do zamieszkania. Casa do Penedo jest wyposażony we w takie udogodnienia, jak woda i gaz. Ten wyjątkowy budynek ma na celu pokazanie ludziom, że można żyć bez technologii w czasach, w których wydaje się, że nie da się bez niej żyć. Piętrowy domek nie jest szczególnie duży i, wbrew chłodnemu wyglądowi z zewnątrz, w środku prezentuje się bardzo przytulnie. Na parterze w stylu rustykalnym urządzono kuchnię oraz niewielki salon. Stoi w nim sofa wykonana z drewna eukaliptusowego i betonu. Oryginalny mebel waży ponad 360 kg. Na piętro, gdzie znajduje się część sypialniana, prowadzą drewniane schody. Warto dodać, że Casa do Penedo został dopasowany do krajobrazu nie tylko od zewnątrz, ale również w środku. Każde pomieszczenie w domu ma inny kształt, dostosowany do konkretnej geometrycznej cechy skały. Nie brakuje też luksusowych udogodnień. Na zewnątrz znajduje się basen o naturalnym kształcie ogromnego głazu. Wokół najbardziej samotnego domu na świecie krąży wiele teorii. Kto w nim mieszka? Ekscentryczny miliarder, Bjork, a może pustelnik? Internauci prześcigają się w tworzeniu kolejnych teorii o mieszkańcach jedynego domu na wyspie Ellidaey. Zwiedzanie Casa do Penedo Odizolowane położenie domu z kamienia to jego zaleta i zagrożenie jednocześnie. Na przestrzeni lat wielokrotnie wykorzystali to wandale. Obecni właściciele wzmocnili drzwi i wymienili oryginalne okucia okienne. Dodali balustrady, a nawet kuloodporne szyby, dzięki czemu jest teraz całkiem bezpiecznie. Zainteresowani zobaczeniem domu wyłącznie z zewnątrz muszą zapłacić 2 euro. Zwiedzaniem z przewodnikiem wnętrza Casa do Penedo oraz najbliższej okolicy to już koszt 6 euro. Wycieczki odbywają się w językach angielskim, hiszpańskim portugalskim i francuskim. W trakcie godzinnej wizyty przewodnik opowiada ze szczegółami o architekturze i historii domu z kamienia. Goście są proszeni o to, aby nie robić zdjęć i nie nagrywać filmów podczas zwiedzania. W ten sposób właściciele dbają o zachowanie ich prywatności. Zwiedzanie domu to niejedyna aktywność, jaka czeka na turystów. Istnieje również możliwość rezerwacji basenu zbudowanego na skale, spędzenia dnia na podziwianiu krajobrazu ze szczytu góry, oglądania nocą gwiazd lub zostania pasterzem na jeden dzień. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Zanieczyszczenie światłem to poważny problem nie tylko dla astronomów. Szkodzi ono także ludziom
Zanieczyszczenie światłem jest nie tylko bolączką dla astronomów prowadzących obserwacje gwiazd. Niepotrzebne sztuczne światło używane nocą źle wpływa na zachowania dzikich zwierząt i degraduje zdrowie ludzi. Co musisz wiedzieć o zanieczyszczeniu światłem?
W tym artykule: Czym jest zanieczyszczenie światłem? Rodzaje zanieczyszczenia światłem Dlaczego zanieczyszczenia światłem jest szkodliwe? Jak walczyć z zanieczyszczeniem świetlnym? Chcesz się wyspać i cieszyć się zdrowiem? Wyłącz światło Problem nadmiernego nocnego oświetlenia narasta Na co dzień mamy do czynienia z różnego rodzaju zanieczyszczeniami środowiska, które dotyczą powietrza, wody czy gleby. Wśród nich są pył, chemikalia, czy hałas. Ale czy światło może być niekorzystne? Przecież światło, w przeciwieństwie do mroku, wywołuje pozytywne skojarzenia. Czym jest zanieczyszczenie światłem? Zanieczyszczenie światłem (ang. light pollution) jest zaburzaniem nocnego środowiska naturalnego światłem emitowanym przez człowieka, głównie w postacie oświetlenia zewnętrznego. Mowa tu m.in. o latarniach, halogenach czy neonach. Nie oznacza to, że każde oświetlenie zewnętrzne należy uznać za generujące zanieczyszczenie świetlne. Takie zjawisko występuje tylko wtedy, kiedy sztuczne światło stosowane jest w sposób niewłaściwy. Rodzaje zanieczyszczenia światłem Eksperci wskazali na kilka kategorii zanieczyszczenia światłem. Wśród nich te są najważniejsze: smog świetlisty – mamy z nim do czynienia, gdy oświetlenie zewnętrzne emitowane jest ku niebu, ku górze. Następne jest rozpraszane przez chmury, mgły i cząsteczki zanieczyszczające atmosferę. Smog świetlisty widoczny jest w postaci łuny, którą można zaobserwować w miastach i na wsiach. olśnienie – bywa, że zewnętrzne źródła świata, np. LED-owe latarnie są zbyt silne, a ich światło zbyt rażące. Taka nadmierna jasność przyczynia się do powstawania kontrastów, które powodują nocą dyskomfort dla oczu obserwator– przyczynia się do wypadków drogowych. światło niepożądane – takim terminem określa się światło, które przedostaje się przez okna domów i mieszkań. W ten sposób przyczynia się do zaburzania snu. Dlaczego zanieczyszczenia światłem jest szkodliwe? Ciemność jest potrzebna nie tylko zwierzętom, ale też ludziom. Nie chodzi jedynie o możliwość oglądania pięknego rozgwieżdżonego nieba, ale też o zdrowie. Oto głównie problemy związane z nadmiarem sztucznego światła nocą: zdrowie ludzi – niepożądane światło nocą zakłóca rytm dobowy u ludzi. Jest to istotna medyczna przyczyna zmniejszonej produkcji melatoniny (hormon, dzięki któremu czujemy się senni), osłabienia układu odpornościowego, wzrostu zachorowań na raka; obserwacje astronomiczne – świetlisty smog powoduje, że w niektórych obszarach po prostu nie widać gwiazd i innych ciał niebieskich. Zjawisko to coraz bardziej przeszkadza nie tylko amatorom astronomii, ale też profesjonalnym obserwatorom; bezpieczeństwo na drodze – zjawisko olśnienia, spowodowane np. przez rażącą tablicę reklamową może doprowadzić do wypadku. dobrostan zwierząt – zdaniem naukowców nadmiar sztucznego światła jest szkodliwy m.in. dla ptaków. Dezorientuje migrujące ptaki. Bywa że, gdy te wpadną w snop światła, nie potrafią się z niego wydostać. Stwierdzono mniejszy poziom melatoniny u bocianów, gniazdujących w Zielonej Górze. Hormon ten odpowiada nie tylko za sen, ale też nawigację u tych zwierząt, zatem mogą mieć trudność z trafieniu do gniazd; rośliny – niektóre rośliny rosnące obok latarń mają zaburzone cykle życiowe i przestają kwitnąć. To z kolei może spowodować, że nie zostaną zapylone. Jak walczyć z zanieczyszczeniem świetlnym? Wbrew pozorom rozsądne gospodarowanie światłem jest bardzo proste. Wymaga jednak świadomych działań i przestrzegania kilku prostych zasad. Przy okazji można zaoszczędzić na zużyciu energii elektrycznej. świeć tam, gdzie jest to konieczne – nie wszystkie miejsca wymagają oświetlenia. Dlatego przy wyborze ustawienia latarni lub halogenu zastanów się dwa razy; obudowa latarni – korzystaj z takich obudów światła zewnętrznego, które kierują snop światła ku ziemi. Nie montuj „kul światła”, które powodują, że światło emitowane jest ku górze. Zwróć uwagę, by światło nie padało na elewacje budynków – tam światło nie jest potrzebne!; kolor światła – zwłaszcza w przypadku oświetlenie LED-owego pamiętaj, by wybrać ciepłą barwę (bursztynową) zamiast białej;. moc lampy – lampy LED-owe „kuszą”, by użyć większej mocy, bo przecież i tak pobierają niewiele energii. Zastanów się, czy lampa naprawdę musi tak mocna; elementy dodatkowe – by światło nie padało na elewacje budynków, warto posadzić między źródłem światła a domem drzewa. Drzewa ograniczają też rozproszenie wtórne światła, dzięki czemu ograniczone jest zjawisko smogu świetlistego. Chcesz się wyspać i cieszyć się zdrowiem? Wyłącz światło Jako kluczowy element walki z zanieczyszczeniem świetlnym można wskazać na zdrowie. Prawdziwą plagą jest obecnie bezsenność. Być może wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że ważne jest to, by spać w pokoju, w którym jest ciemno. Jest to związane z melatoniną, hormonem snu, który obniża ciśnienie krwi, poziom glukozy i temperaturę ciała. Są to istotne czynniki odpowiedzialne za spokojny sen. Melatoninę wydziela gruczoł zwany szyszynką, ale dzieje się to, gdy jest ciemno. Hormon ten odpowiada za pracę zegara biologicznego i regulujące rytmy dobowe, między innymi snu i czuwania. Tego hormonu jest mniej, gdy wpatrujemy się w ekran monitora lub telefonu komórkowego, które dodatkowo emitują niebieskie światło o krótkiej długości fal. Warto używać wieczorową porą filtrów światła niebieskiego. Sztuczne oświetlenie, które może docierać do sypialni z zewnątrz, przez okna, ale też znajdujące się w pokoju, nienaturalnie podnosi w nocy poziom kortyzolu, co zakłóca sen. Dodatkowe światło zaburza funkcjonowanie naszego zegara biologicznego. Nie tylko obniża jakość snu, ale też może prowadzić do nadwagi i otyłości. Taki wniosek wynika m.in. z badań przeprowadzonych na dużej grupie osób w Wielkiej Brytanii. Dlaczego Księżyc świeci? Jak to się dzieje, że nasz naturalny satelita potrafi przyćmić swoim blaskiem gwiazdy? Dlaczego Księżyc świeci? Ponieważ jego powierzchnia odbija światło pochodzące ze Słońca. A pomimo faktu, że czasami wydaje się świecić bardzo jasno, Księżyc odbija zaledwie od trzech... Problem nadmiernego nocnego oświetlenia narasta Coraz częściej dyskutuje się i działa w kierunku ograniczenia zanieczyszczeń powietrza. W ostatnich latach w Polsce rozpoczęła się debata publiczna na temat smogu i jego konsekwencji dla życia ludzi. Jednak ciągle niewiele osób zdaje sobie sprawę z zagrożenia związanego z nadmiarem światła nocną porą. – Zanieczyszczenie sztucznym oświetleniem w skali świata przyrasta w błyskawicznym tempie. Szacuje się, że tylko w USA jest to ok. 6 proc. rocznie. Pora zacząć więc bić na alarm – stwierdziła w rozmowie z portalem Nauka w Polsce emerytowana profesor Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, Krystyna Skwarło-Sońta. Źródła: 1. red. Sze-leung Cheung, Zanieczyszczenie światłem, Polskie Towarzystwo Astronomiczne 2019 2. Projekt Wygasz 3. Ciemne niebo 4. Nauka w Polsce - PAP Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Gdzie mieszkał Zawisza Czarny? Ślady prowadzą w okolice turystycznego miasteczka
Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima – niepokonany na turniejach, zwycięzca na polu walki, dyplomata. Naukowcy chcą ustalić, gdzie znajdował się jego dom rodzinny.
W tym artykule: Gdzie mieszkał Zawisza Czarny? Będą kopać i pytać w okolicach Sandomierza Trop w późniejszej historii Zbadasz przyrodę – poznasz dzieje człowieka Zawisza Czarny nadal ma znaczenie dla regionu Stary i Nowy Garbów, niewielkie, sąsiadujące ze sobą wsie leżą niespełna 15 km na północ od Sandomierza. Spośród okolicznych miejscowości wyróżnia je historia. Naukowcy potwierdzili już, że to właśnie z „tego” Garbowa wywodził się najsłynniejszy polski rycerz Zawisza Czarny (ok. 1370-1428). Poprzez zwycięstwa w licznych europejskich turniejach zdobył na przełomie XIV i XV wieku sławę. Można ją porównać do popularności dzisiejszych gwiazd sportu czy popkultury. – Mamy pewność, że chodzi o tę miejscowość, choć jeszcze 20 lat temu, w historiografii nie było to wcale pewne – powiedział PAP dr Tomisław Giergiel z Instytutu Historii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Dodał, że dzięki badaniom prowadzonym w ostatnich latach wiele wątpliwości udało się jednak rozwiać. – Wiemy, że on się tam urodził i był dumny ze swojego pochodzenia. To poczucie nie zmniejszyło się mimo zawrotnej kariery na średniowiecznych turniejach. Zawsze, gdy przebywał na zachodzie Europy, mówił o sobie tak, jak jego ojciec i dziadek: „z Garbowa”. Ale gdzie dokładnie znajdował się rodzinny dom rycerza? W Garbowie Starym czy Nowym? A może gdzieś pośrodku? Jak wyglądał? Czy był podobny do innych siedzib zamożnych rodów? „Pochodził z Garbowa. Tego Garbowa” – i na tym kończy się wiedza historyków, regionalistów, znawców tematu. Gdzie mieszkał Zawisza Czarny? Do prawdy chce dojść archeolog, dyrektor Muzeum Okręgowego w Sandomierzu dr Dominik Abłamowicz. – Pracuję w Sandomierzu od roku. Odkąd tutaj jestem, poznaję tę ziemię, zabytki. Jestem zadziwiony liczbą zabytków, których jest tutaj bardzo wiele. Podczas zwiedzania okolic Sandomierza trafiłem do Garbowa – powiedział w rozmowie z PAP. Naukowca zainteresował fakt, że w dostępnej dokumentacji archeologicznej z okolic Garbowa nie figuruje ani jedno stanowisko z okresu średniowiecza. Zdaniem dyrektora muzeum, mimo braku znanych obiektów archeologicznych z okresu średniowiecza w tym miejscu ponad wszelką wątpliwość można stwierdzić, że osadnictwo w Garbowie jest o wiele starsze. – Musiał istnieć tam ośrodek feudalny, łączący się z faktem, że mieszkał tam ród Zawiszów, który władał tą ziemią. Musiały znajdować się tam osady wiejskie – powiedział. Będą kopać i pytać w okolicach Sandomierza Tak narodził się pomysł, aby wykorzystując techniki, którymi dziś dysponuje archeologia i nauki pokrewne spróbować poszukać lokalizacji tej siedziby. – Grant, który udało nam się pozyskać, nie jest grantem inwazyjnym. Nie będziemy dysponowali środkami na badania takie jak wykopaliska. Archeologia zna przeróżne techniki rozpoznania terenu. Z jednej strony to metoda tradycyjna taka jak poszukiwania powierzchniowe, szczególnie sprawdzające się w okresie wczesnowiosennym, kiedy na polach ornych, w wyniku procesów mrozowych oraz działalności rolniczej pojawiają się na powierzchnie różne zabytki. To jeden ze sposobów – powiedział. Można spodziewać się, że siedziby możnowładców miały charakter obronny i były budowane w miejscach naturalnie obronnych. – Oprócz tych przesłanek archeologicznych ważne jest ukształtowanie terenu, dlatego zamierzamy spotkać się z mieszkańcami Garbowa, z młodzieżą i zapytać ich, czy kiedykolwiek coś znaleźli, czy w przeszłości niwelowany był jakiś kopiec, wzniesienie – zapowiedział dyrektor. Nie zawsze był zakuty w stal od stóp do głów. To, jak wyglądał rycerz, zmieniało się przez wieki Ze wszystkich formacji bojowych, rycerstwo najmocniej zapisało się w historii. Wojownicy kojarzeni z męstwem, cnotami i wielkodusznością w kulturze masowej są przedstawiani jako jeźdźcy w c... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-wygladal-rycerz-zbroja-zycie-i-zadania-rycerzy-fot-pelagiya-tikhanova-anadolu-agency-via-getty-images-57cfdc9.jpg" width="938" height="626" alt="Jak wyglądał rycerz – zbroja, życie i zadania rycerzy (fot. Pelagiya Tikhanova/Anadolu Agency via Getty Images)" title="Jak wyglądał rycerz – zbroja, życie i zadania rycerzy (fot. Pelagiya Tikhanova/Anadolu Agency via Getty Images)" /> Na przełomie XIV i XV stulecia popularną formą siedzib możnowładczych były tak zwane gródki stożkowate. Ich ślady do dziś pozostały w wielu miejscach dawnego województwa sandomierskiego. Jeden z dobrze zachowanych znajduje się we Włoszczowie w zachodniej części województwa świętokrzyskiego. Regularny kopiec wysoki na pięć metrów wyraźnie wyróżnia się na tle płaskich jak stół pól i łąk. Kiedyś na jego szczycie znajdowała się zapewne obronna wieża mieszkalna. Jakakolwiek informacja od mieszkańców, pochodząca choćby z przekazów rodzinnych, że gdzieś w Garbowie znajdowało się jakieś wzniesienie czy „kopiec” mogłaby naprowadzić archeologów. Trop w późniejszej historii Inną wskazówkę, która może przybliżyć naukowców do znalezienia poszukiwanej lokalizacji, może być historia dużo nowsza. – W Garbowie znajdował się dwór, w którym urodził się gen. Józef Dowbor-Muśnicki (1867-1937). Tego dworu też nie ma. Wspominam o tym, bo jest to druga osoba wpisana w historię Polski, która tam mieszkała. Często nowe założenia możnowładcze, np. dwory były budowane w miejscach starych siedzib, jako usankcjonowane miejsce władzy; to dodatkowy aspekt sprawy – powiedział. Oprócz badań powierzchniowych naukowcy zamierzają sięgnąć po najnowsze techniki badawcze. Między innymi zdjęcia lotnicze, których odpowiednia obróbka umożliwia dokładną analizę morfologii terenu dla rozpoznania konfiguracji krajobrazu. – W interesujących miejscach zostaną przeprowadzone badania fizyczne użyciem aparatury elektrooporowej, podobne nieco do tych, które stosuje się w poszukiwaniu złotego pociągu na Dolnym Śląsku – wyjaśnił. Zbadasz przyrodę – poznasz dzieje człowieka Innym nurtem archeologii, który może nas przybliżyć do rozwiązania tej zagadki, jest tzw. archeologia środowiskowa, która bada związek człowieka i jego gospodarki z krajobrazem. – Często w naszej dziedzinie nauki zadajemy sobie pytanie z zakresu geografii historycznej, dlaczego człowiek wybrał akurat to miejsce, dlaczego tutaj powstała osada? Jak zmieniał swoje otoczenie? – powiedział dr Abłamowicz. Jak zaznaczył, wbrew obiegowej opinii zmiany krajobrazu nie są jedynie cechą dla epoki przemysłowej, na krajobraz wpływa bowiem także gospodarka rolna. Z tego powodu naukowcy zamierzają pobrać próbki w okolicach rzeki Opatówki lub w starorzeczach Wisły, gdzie może występować torf. – Torfy tworzą swoisty mikroklimat, przechowując niczym lodówka dane z przeszłości. [...] Mogą przechowywać szczątki roślin. Ich badanie oraz datowanie pozwala stwierdzić czy odkładały się tam szczątki botaniczne wytwarzane przez człowieka, na przykład pyłków zbóż, czy innych roślin uprawnych. Jeżeli udałoby się coś takiego stwierdzić, pomogłoby nam to ustalić wiele aspektów gospodarki rolnej czasów Zawiszy – powiedział. TOP 10 - najpiękniejsze zamki w Polsce. Które koniecznie trzeba zobaczyć? Czy wiesz, że na terenie Polski znajduje się aż 419 zamków? Przeważnie zostały z nich same ruiny, jednak kilka z nich zachowało się w niemal nieskazitelnym stanie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dd793acf31ab0d7bab00edebb9f95bf7614facd6-33b38e8.jpg" width="938" height="626" alt="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" title="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" /> Zawisza Czarny nadal ma znaczenie dla regionu Odkrycie miejsca, w którym znajdował się dom Zawiszy Czarnego, byłoby kolejnym ważnym wydarzeniem dla tej miejscowości, w której pamięć po średniowiecznym rycerzu jest bardzo żywa. Znajduje się tam jego pomnik, jego imię nadano miejscowej szkole. Prężnie działa także Stowarzyszenie Pamięci Zawiszy Czarnego Herbu Sulima z Garbowa, którego działalność można śledzić poprzez ciekawie prowadzoną stronę internetową. Badania zostaną wsparte grantem z Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie z programu „Dziedzictwo kulturowe – priorytet: ochrona zabytków archeologicznych”. Łącznie z wkładem własnym planowane prace będą kosztowały około 40 tys. złotych. Zawisza Czarny z Garbowa herbu Sulima występujący w łacińskich kronikach jako Zawissius Niger de Garbow urodził się około 1370 roku, właśnie w Garbowie. Zginął z rąk tureckich w czerwcu 1428 w twierdzy Golubac. Jej ruiny można oglądać do dziś we wschodniej Serbii na prawym brzegu Dunaju. Poprzez zwycięstwa w licznych turniejach oraz bohaterstwo na polu walki urósł do rangi „symbolu cnót rycerskich”. Był także sprawnym dyplomatą króla Władysława Jagiełły, którego reprezentował podczas Soboru w Konstancji w latach 1414-1418. Źródło: PAP
Ekologiczny dom – co zrobić, aby twój dom był bardziej ekologiczny?
Na ekologiczny charakter domu wpływają decyzje, które podejmują jego mieszkańcy, ich nawyki i przyzwyczajenia. Jaki powinien być ekologiczny dom? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Czym jest ekologiczny dom? Jak być ekologicznym w domu? Ekologiczne ocieplenie domu Ekologiczne drzwi i okna Ekologiczne instalacje w domu Ekologiczne sprzątanie domu Ekologiczny dom ma swoją ścisłą definicję, jednak na ten temat warto spojrzeć z nieco szerszej perspektywy niż tylko przez pryzmat projektu architektonicznego. Należy bowiem zdać sobie sprawę z faktu, że o tym, jak bardzo ekologiczny jest budynek, w którym mieszkamy, decydują nie tylko materiały budowlane, jego usytuowanie czy instalacje, w które jest wyposażony. „Lepiej późno niż wcale” – to powiedzenie jest używane w odniesieniu do wielu kwestii i sytuacji, ale w kontekście ekologicznych działań, wypada raczej powiedzieć: „szkoda, że tak późno”. Niestety, styl życia rozwijającego się społeczeństwa wywarł silny wpływ na kondycję środowiska naturalnego. Na naszych oczach zachodzą krytyczne zmiany, które mogą doprowadzić do katastrofy ekologicznej na globalną skalę. Część z nich można zatrzymać, a nawet odwrócić, jednak wymaga to wspólnego wysiłku. W kwestii ekologii liczą się wszystkie działania, nawet te, które w skali globalnej wydają się być bez znaczenia. Im szybciej uświadomimy sobie, że ekologia przestała być modą, a stała się koniecznością, tym lepiej dla naszej planety i dla nas samych. Właśnie dlatego, już dziś warto uczynić swój dom bardziej „zielonym”. Czym jest ekologiczny dom? Gdy mówisz „gospodarstwa ekologiczne”, czy masz na myśli zrównoważoną produkcję rolną? Należy zdać sobie sprawę z tego, że określenie „ekologiczne” może (a nawet powinno) być stosowane także w odniesieniu do gospodarstwa domowego. Działania przyjazne środowisku warto wdrożyć już na etapie podejmowania decyzji na temat budowy nowego domu. Od pszczół po nosorożce. Dlaczego warto wspierać organizacje ekologiczne w Polsce i na świecie? Organizacje ekologiczne od wielu lat działają na rzecz ochrony środowiska. Na całym świecie ~ w tym również w Polsce – funkcjonuje wiele ruchów ekologicznych, których zadaniem jest szero... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/organizacje-ekologiczne-w-polsce-i-na-swiecie-jak-dzialaja-i-jak-wspomagac-organizacje-eko-fot-getty-images-466fa75.jpeg" width="938" height="625" alt="Organizacje ekologiczne: w Polsce i na świecie. Jak działają i jak wspomagać organizacje eko? (fot. Getty Images)" title="Organizacje ekologiczne: w Polsce i na świecie. Jak działają i jak wspomagać organizacje eko? (fot. Getty Images)" /> Czym jest ekologiczny dom? Pod tym pojęciem kryje się budynek wybudowany w zgodzie z naturą, czyli z wykorzystaniem metod ekologicznych i z zastosowaniem materiałów, które zmniejszają wydatki eksploatacyjne. Domy ekologiczne powinny być budowane z surowców regionalnych, czyli dostępnych lokalnie, których pozyskanie lub produkcja nie wiąże się z negatywnym wpływem na środowisko naturalne. Ponadto ważną kwestią jest wybór miejsca, w którym stanie taki budynek. Ekologiczny dom nie może wywierać negatywnego wpływu na krajobraz i doprowadzać do degradacji miejsc przyrodniczo cennych. Jak osiągany jest taki efekt? Współczesne budownictwo oferuje inwestorom wiele rozwiązań, dzięki którym możliwe jest uczynienie domów przyjaznymi środowisku. Kluczową kwestią jest sama konstrukcja budynku. Zwarta bryła, pozbawiona zbędnych ozdobników i balkonów, w znacznym stopniu ogranicza występowanie mostków termicznych, czyli miejsc o zwiększonym (w porównaniu z innymi fragmentami obiektu) współczynniku przewodzenia ciepła. Ogromne znaczenie ma też powierzchnia okien i rozkład pomieszczeń. Te dwa czynniki pozwalają na optymalne wykorzystanie naturalnego obiegu słońca i płynących z tego korzyści. Zasada jest prosta: okna po stronie południowej powinny charakteryzować się dużą powierzchnią (tam też powinny być zlokalizowane pomieszczenia dzienne), natomiast po stronie północnej (gdzie powinny mieścić się sypialnie i inne pomieszczenie, w których wykorzystanie światła słonecznego nie przyniesie dużych korzyści) – minimalną. Co jeszcze jest istotne? Kształt dachu, który sprzyja ograniczeniu zjawiska utraty ciepła. Fantazyjne, skomplikowane kształty? Nie w budownictwie ekologicznym. Tutaj najlepiej sprawdzają się proste konstrukcje jedno- i dwuspadowe oraz płaskie. Domy ekologiczne są wyposażone w okna i drzwi, które charakteryzują się niskim współczynnikiem przenikania ciepła. To w znacznym stopniu ogranicza jego straty i w konsekwencji pozwala obniżyć zużycie energii w procesie ogrzewania budynku. Jak być ekologicznym w domu? Wymienione wyżej założenia konstrukcyjne dotyczą nowych obiektów budowlanych. Nie jest jednak tajemnicą, że wielu Polaków szuka swojego wymarzonego domu na rynku wtórnym. Dawniej nikt nie słyszał o budownictwie ekologicznym, a co za tym idzie – starsze domy nie są tak przyjazne środowisku, jak ich nowo powstałe odpowiedniki. Nie zapominajmy jednak, że każdy z nas może podjąć pewne działania, które pozwolą ograniczyć wpływ, jaki eksploatacja obiektu budowlanego wywiera na środowisko. Powstały panele fotowoltaiczne produkujące energię w nocy. To możliwe dzięki zamianie ciepła w prąd Jak się okazuje, panele fotowoltaiczne mogą działać nie tylko za dnia, ale także w nocy. Ile energii potrafią wytworzyć bez światła słonecznego? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/powstaly-panele-fotowoltaiczne-produkujace-energie-w-nocy-to-mozliwe-dzieki-chlodom-z-kosmosu-74d05ec.jpeg" width="938" height="519" alt="Powstały panele fotowoltaiczne produkujące energie w nocy. To możliwe dzięki chłodom z kosmosu" title="Powstały panele fotowoltaiczne produkujące energie w nocy. To możliwe dzięki chłodom z kosmosu" /> Jakie są działania ekologiczne? Zacznijmy od najprostszych. Przede wszystkim warto zmienić swoje złe przyzwyczajenia, których konsekwencją jest większe zużycie wody i prądu. Jak to zrobić? To łatwiejsze, niż myślisz: prysznic zamiast kąpieli: wieczorna kąpiel jest przyjemna i relaksująca, jednak jeżeli zamiast z wanny skorzystamy z prysznica, zaoszczędzimy sporo wody, zbieranie deszczówki: podlewanie kwiatów rosnących w ogródku i trawnika wodą ze szlaucha to prawdziwe marnotrawstwo. Taki sam efekt uzyskamy, zbierając deszczówkę. Nie wymaga to żadnego wysiłku z naszej strony, bo całą sprawę załatwią rynny doprowadzone do pojemnych beczek, likwidacja zbędnych przecieków: elementy uszczelniające i zawory w kranach i spłuczkach z czasem ulegają zużyciu. Praktyka pokazuje, że wiele osób nie zwraca uwagi na kapiącą wodę, dopóki przeciek nie staje się wyraźnie widoczny, a to poważny błąd, zaprzestanie korzystania z trybu stand-by urządzeń elektronicznych: nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że telewizor czy sprzęt stereo przełączony na tryb stand-by też zużywa prąd. Nie korzystasz z danego urządzenia? Odłącz je od prądu, racjonalne zarządzanie oświetleniem: czy opłaca się wyłączać światło, jeżeli za chwilę będziemy musieli włączyć je ponownie? Tak, jeżeli czas naszej nieobecności w danym pomieszczeniu będzie dłuższy niż kilkanaście sekund, zwłaszcza jeżeli korzystamy z nowoczesnego oświetlenia LED (do czego zachęcamy, bo takie żarówki zużywają znacznie mniej energii niż tradycyjne świetlówki energooszczędne). Oddzielna kwestia to oświetlenie podwórka. W tym przypadku nie ma potrzeby zużywania prądu na ciągłą pracę lamp. Lepiej zainstalować czujnik ruchu, który uruchomi je tylko wtedy, gdy będą potrzebne. Chcąc prowadzić ekologiczny dom, nie można zapomnieć o segregacji śmieci. Zaopatrz się w pojemniki dedykowane dla poszczególnych grup odpadów. Segreguj je w sposób prawidłowy, a znacząco zmniejszysz swój wpływ na środowisko. Powyżej wymieniliśmy kilka prostych metod, dzięki którym łatwo uczynisz swój dom bardziej ekologicznym. Warto jednak pamiętać, że chcąc zatroszczyć się o środowisko, nie można poprzestać tylko na nich. Co jeszcze można zrobić, by ulżyć planecie? Ekologiczne ocieplenie domu Termomodernizacja budynku to poważna inwestycja, jednak podkreślamy – mówimy tu o zysku bez jakiegokolwiek ryzyka. Ocieplając dom materiałami o wysokich parametrach, zapobiegamy stratom ciepła i w rezultacie zużywamy mniej opału. Na tym zyskują wszyscy: ogrzanie domu generuje niski koszt, a mniejsze zużycie opału to mniej zanieczyszczeń emitowanych do atmosfery. Najpopularniejszymi materiałami izolacyjnymi wciąż pozostają styropian i wełna mineralna. Żeby uczynić dom bardziej ekologicznym, warto jednak postawić na ich bardziej zielone odpowiedniki: wełnę konopną, kompozyt wapienno-konopny, włókna celulozowe lub drzewne. Takie materiały wykazują dobre właściwości izolacyjne, mają zdolność regulowania poziomu wilgoci, a ich produkcja pochłania znacznie mniej energii. Ekologiczne drzwi i okna Skoro jesteśmy już przy temacie termomodernizacji, nie można pominąć kwestii wymiany okien i drzwi. To właśnie przez te punkty „ucieka” najwięcej ciepła, więc ich wymiana na modele, które spełniają wymogi budownictwa energooszczędnego lub pasywnego, przełoży się na realne korzyści. Tak, to kosztowna inwestycja, jednak nie można nie wspomnieć, co jakiś czas realizowane są programy, w ramach których udzielane jest dofinansowanie na jej realizację. Jak być odpowiedzialnym konsumentem? Ekolodzy biją na alarm – gwałtowne zmiany klimatu i rosnący poziom zanieczyszczeń na naszej planecie są zapowiedziami bardzo trudnej przyszłości dla kolejnych pokoleń ludzi, a jeśli szyb... Jakie okna i drzwi można określić mianem ekologicznych/energooszczędnych? To określenie dotyczy stolarki okiennej i drzwiowej, której współczynnik przenikania ciepła Uw jest niższy niż 1 W/(m²K). Ekologiczne instalacje w domu Im bardziej samowystarczalny jest budynek, tym mniejszy staje się jego wpływ na środowisko. Mając to na uwadze, warto rozważyć instalację paneli fotowoltaicznych, które przekształcają energię słoneczną w elektryczną. Oczywiście, taka instalacja nie jest w stanie pokryć całkowitego zapotrzebowania energetycznego, które wynika z ogrzewania budynku i wody użytkowej, ale doprowadza do znacznego obniżenia zużycia prądu. Inna opcja to gruntowa pompa ciepła. Takie urządzenie pozwala pozyskiwać ciepło z całkowicie naturalnych źródeł, w tym przypadku – z gruntu. Ekologiczne sprzątanie domu Na zakończenie mamy prostą poradę, której wdrożenie nie wymaga zaangażowania dużych środków finansowych. Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, jak bardzo codzienne prace porządkowe wpływają na środowisko. Nie chodzi tu wyłącznie o zużycie wody czy energii elektrycznej, ale także o środki chemiczne, które nie ulegają biodegradacji. Chcesz sprzątać bardziej ekologicznie? Stosuj detergenty, które zostały wyprodukowane w oparciu o naturalne składniki. Zamiast papierowych ręczników, wybierz materiałowe ściereczki (najlepiej pozyskane ze starych, czyli już niepotrzebnych ubrań). Idź o krok dalej i postaw na czyszczenie parą. Urządzenia parowe świetnie sprawdzą się w pomieszczeniach i bez problemu poradzą sobie także z czyszczeniem tarasu, a nawet elewacji. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jak oszczędzać prąd w domu? 8 złotych rad dotyczących oszczędności oraz troski o planetę
Koszty utrzymania domu lub mieszkania mogą przyprawić o zawrót głowy. Jak oszczędzać prąd? Poniżej wymieniamy 8 niezawodnych sposobów.
W tym artykule: Nie bój się inwestycji, które pozwolą ci zaoszczędzić Jak oszczędzać prąd? Gotuj z głową Pierz i zmywaj z głową Ogranicz do zera niepotrzebne zużycie prądu Zaplanuj prasowanie Zmień ustawienie lodówki Mądrze korzystaj z lodówki Korzystaj z czujników ruchu Istotną część comiesięcznych wydatków stanowi suma widniejąca na rachunku za energię elektryczną. Niestety, prąd drożeje i nie możemy nic na to poradzić. Możemy jednak zmniejszyć jego zużycie i w ten sposób zaoszczędzić całkiem pokaźną kwotę. Przy okazji pomożemy naszej planecie, na którą zużycie prądu pochodzącego z paliw kopalnych wpływa w jeszcze większym stopniu niż na zawartość naszych portfeli. Podwyżki cen energii elektrycznej sprawiają, że coraz więcej osób szuka sposobów na ograniczenie zużycia prądu. Kwota widniejąca na rachunku to solidna motywacja do oszczędzania, warto jednak pamiętać, że zmniejszenie zużycia nie powinno wynikać wyłącznie z troski o domowy budżet. Wszyscy jesteśmy świadkami zmian klimatycznych, które postępują w zastraszającym tempie. To ostatnia chwila, by powstrzymać degradację środowiska, ale do tego potrzeba wspólnego wysiłku. Chcąc oszczędzić energię elektryczną, będziemy musieli pogodzić się z pewnymi niedogodnościami, które będą wynikały z konieczności zmiany swoich nawyków, jednak z czasem wszystko to stanie się dla nas proste i oczywiste. Nie bój się inwestycji, które pozwolą ci zaoszczędzić Jak oszczędzać prąd? Każdy z nas ma w domu masę jego odbiorników. Jedne zużywają niewiele energii, inne znacznie więcej. Te, które są największymi „konsumentami” prądu, warto wymienić na energooszczędne odpowiedniki. Oczywiście, będzie się to wiązać ze sporymi wydatkami, ale modernizację domowego sprzętu można przecież przeprowadzać stopniowo. Powstały panele fotowoltaiczne produkujące energię w nocy. To możliwe dzięki zamianie ciepła w prąd Jak się okazuje, panele fotowoltaiczne mogą działać nie tylko za dnia, ale także w nocy. Ile energii potrafią wytworzyć bez światła słonecznego? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/powstaly-panele-fotowoltaiczne-produkujace-energie-w-nocy-to-mozliwe-dzieki-chlodom-z-kosmosu-74d05ec.jpeg" width="938" height="519" alt="Powstały panele fotowoltaiczne produkujące energie w nocy. To możliwe dzięki chłodom z kosmosu" title="Powstały panele fotowoltaiczne produkujące energie w nocy. To możliwe dzięki chłodom z kosmosu" /> Warto zacząć od wymiany wszystkich żarówek na energooszczędne, najlepiej wykonane w technologii LED. W porównaniu ze swoimi tradycyjnymi odpowiednikami, takie źródła światła pobierają ok. 80 proc. mniej energii elektrycznej, a ich trwałość sięga kilkunastu tysięcy godzin! Ogromny apetyt na prąd wykazuje domowy sprzęt AGD. Jeżeli staniesz przed koniecznością wymiany lodówki lub pralki, wybierz model klasyfikowany w klasie A+++, ewentualnie A++. W tym miejscu może pojawić się pewna wątpliwość w kwestii opłacalności inwestycji, bo przecież sprzęty klasy A i A+ też są energooszczędne, a ich cena jest wyraźnie niższa. To prawda, ale warto zdać sobie sprawę z tego, że jeżeli chcemy oszczędzić, najpierw musimy zainwestować. Najbardziej efektywne urządzenia, z oznaczeniem A+++, są o 15 proc. oszczędniejsze od modeli A+ i aż o 40 proc. od sprzętów zaliczanych do klasy A! Jak oszczędzać prąd? Gotuj z głową Tradycyjne kuchenki gazowe coraz częściej ustępują miejsca płytom ceramicznym i indukcyjnym, a piekarniki elektryczne są już w zasadzie standardem. Niestety, codzienna eksploatacja tych urządzeń nie pozostaje bez wpływu na wysokość rachunków za prąd. Warto jednak wiedzieć, że także w kuchni możemy poszukać istotnych oszczędności. Zanim zaczniesz przygotowywać posiłek, ustaw naczynie na polu grzewczym, które jest dostosowane do jego wielkości. Średnica garnka lub patelni powinna być większa o ok. 2 cm od średnicy pola grzewczego. Gdy gotujesz na większym, nagrzewasz zbędny obszar i zużywasz więcej prądu. Dania gotuj pod przykryciem i w niewielkiej ilości wody. Dzięki temu wyraźnie skrócisz czas potrzebny na ich przygotowanie. Gdy korzystasz z piekarnika, nie otwieraj drzwiczek bez potrzeby. W ten sposób doprowadzasz do spadku temperatury w komorze i w konsekwencji do większego zużycia prądu. Korzystaj z termoobiegu. To sprawi, że piekarnik szybciej osiągnie żądaną temperaturę. Wyłączaj urządzenie na kilka minut przed końcem pieczenia. Panująca wewnątrz temperatura sprawi, że potrawa i tak będzie przygotowana we właściwy sposób, a ty zaoszczędzisz prąd. Pierz i zmywaj z głową Pralka i zmywarka to kolejne urządzenia, które zużywają sporo energii energii elektrycznej. Co można z tym zrobić? To proste. Oba sprzęty włączaj dopiero wtedy, gdy bęben i komora są wypełnione brudnymi ubraniami i naczyniami. Jeżeli jest to tylko możliwe, unikaj programów, które podgrzewają wodę do wysokiej temperatury i korzystaj z trybów ekonomicznej pracy. Zielona energia jeszcze bardziej eko? Oto generator prądu na deszcz Deszczówka już wkrótce może być wydajnym źródłem odnawialnej energii elektrycznej. Urządzenie z pomocą jednej kropli potrafi zasilić na chwilę 100 żarówek typu LED. Nowoczesne detergenty do prania z łatwością radzą sobie z większością plam już w temperaturze 40 stopni. Także środki używane w zmywarkach wykazują dużą skuteczność. Pamiętaj jednak, jeżeli chcesz cieszyć się krystalicznie czystymi naczyniami, przed włożeniem do zmywarki warto namoczyć je w misce wypełnionej ciepłą wodą. Ogranicz do zera niepotrzebne zużycie prądu Nie każdy dopuszcza do świadomości fakt, że każdego dnia niepotrzebnie zużywamy masę energii elektrycznej. Włączone światło w pomieszczeniach, w których nie przebywamy, praca przy świetle lampki, ładowarki pozostawione w gniazdkach, telewizor i inne urządzenia RTV przełączone na tryb stand-by – to wszystko sprawia, że w ciągu roku marnujemy przynajmniej kilkaset zł. Nawet osoby, które mogą pozwolić sobie na rozrzutność, muszą przyznać, że tę kwotę można spożytkować w bardziej racjonalny sposób. Nie przebywasz w danym pomieszczeniu? Wyłącz światło. Żarówki LED osiągają pełną moc od razu po uruchomieniu, co oznacza, że nie musisz martwić się o prąd zmarnowany na rozgrzanie źródła światła. Pracujesz przy lampce? Przesuń biurko pod okno i korzystaj ze światła dziennego, które przecież jest darmowe. Skończyłeś ładować telefon? Odłącz ładowarkę z gniazdka, bo podłączona do sieci wciąż pobiera prąd. Nie używasz telewizora lub sprzętu stereo? Odłącz urządzenie z prądu, bo tryb stand-by utrzymuje je przez cały czas w stanie czuwania. Nie musisz odłączać wtyczki z gniazdka. Wystarczy, że swoje domowe RTV podłączysz do listwy, która jednym przyciskiem wyłączy wszystkie sprzęty. Zaplanuj prasowanie Czy wiesz, że żelazko zużywa masę prądu, zanim rozgrzeje się do właściwej temperatury? Na szczęście nie musisz nosić pogniecionych ubrań, by oszczędzić. Wystarczy, że mądrze zaplanujesz prasowanie. Jak działają baterie grawitacyjne, dzięki którym magazynujemy energię ze źródeł odnawialnych? Sposób na gromadzenie i przechowywanie energii to jedno z największych wyzwań, przed jakimi stoi nasza cywilizacja. Energii, choćby tej dostarczanej przez słońce, mamy dużo. Problemem jest o... Zamiast prasować tylko jedną rzecz, wyprasuj wszystkie. Dzięki temu, żelazko będzie musiało rozgrzać się tylko jeden raz. Zacznij od ubrań które wymagają najniższej temperatury. Nie będzie wówczas konieczności chłodzenia urządzenia. Oczywiście, wygodniej jest wyprasować jeden T-shirt zamiast wszystkich, ale warto zdać sobie sprawę z tego, że w tym przypadku nasz komfort słono kosztuje, a co się odwlecze to nie uciecze. Zmień ustawienie lodówki Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że ustawienie lodówki w znacznym stopniu wpływa na pobór prądu. Gdy urządzenie stoi w pobliżu źródła ciepła (kaloryfera, kuchenki lub piekarnika), obiegające je powietrze nagrzewa się do wysokiej temperatury, a to powoduje wydłużenie cykli pracy agregatu. W rezultacie, lodówka zużywa znacznie więcej energii. Tak samo dzieje się w przypadku urządzeń w zabudowie, gdy otwory wentylacyjne są zbyt małe lub przysłonięte. Z tego samego względu należy regularnie czyścić skraplacz lodówki. Gdy element ten jest zakurzony, wymiana ciepła staje się nieefektywna i w rezultacie sprężarka musi pracować dłużej, by schłodzić czynnik krążący w układzie. Mądrze korzystaj z lodówki Pozostańmy jeszcze przez chwilę w temacie lodówki. Większości z nas wydaje się, że jej używanie jest tak samo proste, jak korzystanie z młotka. Ot, włączamy urządzenie do prądu, ustawiamy temperaturę w komorach, wypełniamy je żywnością i gotowe. Praktyka pokazuje jednak, że wiele osób zapomina o tym, że do lodówki nie należy wkładać ciepłego jedzenia. W ten sposób, doprowadzamy do wzrostu temperatury w jej wnętrzu, a taki skok inicjuje uruchomienie sprężarki. Takie postępowanie wpłynie nie tylko na większe zużycie prądu. Może też doprowadzić do wystąpienia kosztownej awarii urządzenia i na pewno negatywnie wpływa na wartość odżywczą dań, które zaczynamy chłodzić zanim przestygną. Rewolucyjny pomysł na pozyskiwanie energii geotermalnej: wwiercić się w ziemię na rekordową głębokość 20 km Założona zaledwie dwa lata temu firma Quaise, w skład której wchodzą naukowcy z MIT, chce pobić rekord świata w podróży do wnętrza Ziemi. To podobno najkrótsza droga do wykorzystywania e... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/rewolucyjny-pomysl-na-pozyskiwanie-energii-geotermalnej-wwiercic-sie-w-ziemie-na-rekordowa-glebokosc-20-km-fot-quaise-4d8bad6.jpeg" width="938" height="380" alt="Rewolucyjny pomysł na pozyskiwanie energii geotermalnej: wwiercić się w ziemię na rekordową głębokość 20 km (fot. Quaise)" title="Rewolucyjny pomysł na pozyskiwanie energii geotermalnej: wwiercić się w ziemię na rekordową głębokość 20 km (fot. Quaise)" /> Zapewne wiele osób nie przyzna się do tego, ale nawyk sprawdzania „co dobrego jest w lodówce” nie jest typowy wyłącznie dla najmłodszych domowników. Trzeba wiedzieć, że za każdym razem, gdy niepotrzebnie otwieramy drzwi urządzenia, zwiększamy temperaturę w komorze. Korzystaj z czujników ruchu Ostatnią radę dedykujemy osobom mieszkającym w domu jednorodzinnym. Oświetlenie terenu posesji jest ważne dla komfortu i bezpieczeństwa, ale nie pozostaje bez wpływu na zużycie prądu. Rozwiązanie tego problemu jest naprawdę proste – wystarczy podłączyć do lamp czujniki reagujące na ruch. Dzięki temu, będą działały tylko wtedy, gdy będzie to konieczne. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
9 egzotycznych zwierząt, które możesz trzymać w swoim domu! Zaskakujące ciekawostki
Egzotyczne zwierzęta wzbudzają niemałą fascynację, u wielu osób na tyle dużą, że decydują się na trzymanie takich okazów w domu. Jakie gatunki egzotyczne można bez przeszkód trzymać w domu? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Egzotyczne zwierzęta w domu – o tym trzeba pamiętać 1. Jeż pigmejski 2. Fenek 3. Marmozeta 4. Skunks 5. Lotopałanka karłowata 6. Uistiti białoucha 7. Achatina 8. Kapibara 9. Żeneta zwyczajna Egzotyczne zwierzęta domowe – brzmi jak oksymoron, prawda? Otóż, niekoniecznie. Niektóre gatunki można legalnie hodować, bez konieczności spełnienia żadnych formalnych wymogów. Nie mówimy tu jednak o wielkich drapieżnych kotach czy jadowitych wężach, mimo że na świecie nie brakuje osób, które nawet z niebezpiecznego drapieżnika chcą zrobić rodzinnego pupila. Większości z nas, określenie „zwierzęta domowe” kojarzy się z najpopularniejszymi pupilami: psami, kotami, chomikami i świnkami morskimi. Wypada jednak podkreślić, że lista zwierzaków, które można legalnie trzymać w swoich czterech ścianach, jest znacznie dłuższa. Znajdują się na niej także niektóre gatunki egzotyczne. Egzotyczne zwierzęta w domu – o tym trzeba pamiętać Zanim wyjaśnimy, jakie egzotyczne zwierzęta można mieć w domu, najpierw musimy wyraźnie zaznaczyć, że taki pupil w niczym nie będzie przypominał typowego domowego zwierzaka. Nie chodzi tu wyłącznie o osobliwą urodę niektórych gatunków, a przede wszystkim o ich usposobienie. Zachowanie takich osobników jest ściśle związane z tym, gdzie żyją zwierzęta egzotyczne. Należy zdać sobie sprawę, że są to gatunki wyrwane z ich naturalnego środowiska, w którym człowiek jest tylko gościem lub nie występuje w ogóle. Zwierzęta egzotyczne nigdy nie były hodowane do pracy ani do towarzyszenia ludziom. To oznacza, że posłuszeństwo i uległość nie są cechami, które leżą w ich naturze. Dzika obsesja. Jakie zwierzęta trzymają w domach Amerykanie? [FOTOREPORTAŻ] Na amerykańskich podwórkach, w garażach, salonach, łóżkach, piwnicach i łazienkach dzikie zwierzęta, trzymane jako domowi pupile, żyją tuż obok ludzi. Uważa się, że w tamtejszych d... Jakie są zwierzęta egzotyczne? Mówiąc wprost, niechętne do współpracy i podejmowania nauki (w większości przypadków). Przyszły opiekun musi więc zaakceptować fakt, że dla swojego ulubieńca będzie przede wszystkim źródłem pożywienia, nie przyjacielem. Poza tym właściciel takiego pupila musi stworzyć mu warunki maksymalnie zbliżone do tych, jakie panują w jego naturalnym środowisku. Niebagatelną kwestią jest też zabezpieczenie mieszkania lub domu w taki sposób, żeby zwierzak nie mógł go opuścić. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że dla egzotycznego zwierzaka, ucieczka na wolność jest równoznaczna ze śmiercią. Wniosek jest jeden – chcąc trzymać w domu egzotyczne zwierzę, należy wykazać się ogromną odpowiedzialnością. Nie ma znaczenia, czy mówimy tu o małych egzotycznych zwierzętach domowych, czy o przedstawicielach większych gatunków. 1. Jeż pigmejski Listę egzotycznych czworonogów, które można trzymać w domu, otwiera afrykański jeż pigmejski. To zwierzak o łagodnym usposobieniu, który nie stwarza zbyt dużych problemów w kwestii hodowli. Opiekun musi zapewnić mu schronienie w postaci ogrzewanego terrarium i zapewnić odpowiedni pokarm, na który składają się owady, owoce i korzonki. W takich warunkach, jeż pigmejski może żyć nawet 8 lat. Gatunek ten charakteryzuje się łagodnym usposobieniem. Nie jest agresywny, jednak należy pamiętać, że wszystkie jeże są zwierzętami nocnymi, a opisywany jeż pigmejski nie stanowi tu wyjątku. Trzeba mieć to na uwadze, bo w porze swojej aktywności ten sympatyczny malec bywa dość hałaśliwy. 2. Fenek Jako egzotyczne zwierzę domowe, fenek cieszy się ogromną popularnością. To przede wszystkim zasługa jego nietypowej urody. Najmniejszy przedstawiciel rodziny psowatych przypomina małego psiaka z wielkimi uszami lub kota. Trzeba jednak zdać sobie sprawę z tego, że pod względem zachowania, nie jest podobny do żadnego domowego pupila. Fenki – mieszkańcy pustynnych obszarów północnej Afryki i Półwyspu Arabskiego – są z natury nieufne i zdystansowane. Nie łakną towarzystwa człowieka i nie okazują wdzięczności jak zwierzęta domowe. Mogą zachowywać się agresywnie, także wobec dzieci. Praca z fenkiem jest trudnym zadaniem, ale nie niemożliwym. Opiekun takiego zwierzaka musi zapewnić mu odpowiednie warunki, przede wszystkim w kwestii żywienia. W naturze, ich jadłospis składa się z ptaków, małych gadów, owadów i jaj. 3. Marmozeta Wymieniając egzotyczne zwierzęta popularne w Polsce, nie można pominąć marmozety. To niewielkie małpy z rodziny pazurkowców, osiągające do 37 cm długości. Co zadecydowało o dużej popularności tych zwierzaków? Wbrew pozorom nie chodzi tu tylko o modę na posiadanie nietypowego pupila. Marmozety są niezwykle inteligentne i jako jedne z nielicznych zwierząt egzotycznych, ochoczo uczą się nowych rzeczy i szybko pojmują, czego nie wolno im robić. Potrafią mocno przywiązać się do swojego opiekuna, ale uwaga – te sympatyczne małpki potrzebują więcej atencji niż pies czy kot. Jeżeli zatem nie możesz poświęcić swojemu pupilowi odpowiednio dużo czasu, marmozeta nie będzie dla ciebie odpowiednim wyborem. 4. Skunks Skunks jako zwierzę domowe? Otóż tak! Te spokrewnione z łasicami zwierzęta zamieszkują obszar Ameryki Północnej. Z oczywistych względów, ludzie wolą nie spotykać ich na swojej drodze. Gwoli ścisłości, przestraszony skunks broni się, opryskując potencjalne zagrożenie wyjątkowo cuchnącą i drażniącą oczy cieczą, której odór jest trudny do wywabienia. Jak to zatem możliwe, że skunksy coraz częściej są wybierane na zwierzęta domowe? Odpowiedź jest prosta: osobniki pochodzące z hodowli są pozbawiane gruczołów wytwarzających naturalną broń tego zwierzęcia. Warto też wspomnieć, że skunks ma kilka cech, które czynią go dobrym zwierzakiem domowym, takich jak: spokojna natura, leniwe usposobienie, brak agresywnych zachowań. Gdy skunks przyzwyczai się do swojego opiekuna, nie pogardzi krótką wymianą czułości. Ale na posłuszeństwo raczej nie należy liczyć. 5. Lotopałanka karłowata Sympatycznie wyglądający torbacz nie jest jeszcze zbyt popularny jako pupil domowy, ale hodowli tych zwierzaków zaczyna stopniowo przybywać. Ich naturalnym środowiskiem są lasy Australii, Papui-Nowej Gwinei i Tasmanii, można też je spotkać na wyspach należących do Archipelagu Bismarcka. Te sympatycznie wyglądające zwierzaki osiągają do 30 cm długości, a ich waga nie przekracza 150 g. Mają popielate lub brązowe futro i wielkie oczy, które są najbardziej charakterystyczną cechą tego gatunku. W warunkach domowych oswajają się dość szybko, ale płochliwość jest cechą, której wiele osobników nie jest w stanie się wyzbyć. Przyszły hodowca musi pamiętać, że w naturze, lotopałanki żyją w stadach, więc nie powinny być trzymane pojedynczo. Dwa osobniki to absolutne minimum. 6. Uistiti białoucha Kolejna sympatyczna małpka na naszej liście. Uistiti białoucha występuje w lasach deszczowych Ameryki Południowej. Osiąga do 20 cm długości, a jej waga nie przekracza 400 g. Podobnie jak marmozeta, uistiti jest inteligentna i chętnie się uczy. Trzeba jednak wiedzieć, że te sympatyczne małpki powinny być trzymane w parach lub małych haremach. 7. Achatina Ślimak jako zwierzę domowe? Otóż, tak! Achatina to afrykański ślimak lądowy, który nie jest zbyt kłopotliwy w hodowli, o ile opiekun będzie w stanie zapewnić mu odpowiednią przestrzeń. Osobniki z tego gatunku osiągają 30 cm długości, a ich waga dochodzi do 500 g! Nie obejdzie się więc bez zakupu naprawdę dużego terrarium. 8. Kapibara Gryzonie często są wybierane na zwierzęta domowe. Małe futrzaki wyglądają sympatycznie i są łatwe w utrzymaniu. Zanim jednak zdecydujemy się zaopiekować kapibarą, będziemy musieli uświadomić sobie, że określenia „mały” i „łatwy w utrzymaniu” nie dotyczą tego gatunku. Kapibary, które naturalnie występują w Ameryce Południowej, są największymi przedstawicielami rodziny gryzoni. Osiągają wielkość średniego psa, a ich waga może dochodzić do 60 kg! Leniwy roślinożerca nie przedstawia dużych potrzeb hodowlanych, z jednym wyjątkiem – potrzebuje naprawdę dużej przestrzeni. 9. Żeneta zwyczajna Naszą listę zamyka niezwykle rzadka żeneta zwyczajna – niewielki drapieżnik (spokrewniony z łasicą) występujący w Afryce. Charakteryzuje się smukłym, wydłużonym ciałem, gęstym futrem i długim, puszystym ogonem. W naturze, wiedzie samotne życie. To dobra informacja dla osób, które chcą mieć tylko jednego osobnika. Żeneta nie jest specjalnie trudna w utrzymaniu. Podstawą jej jadłospisu są ryby słodkowodne. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kolejne włoskie miasteczko oferuje domy za 1 euro. Na nabywców czekają korzystne warunki
W czasach pandemii koronawirusa niemal nic nie jest pewne, wyjątkiem są jednak wyprzedaże domów za 1 euro we Włoszech. Z Półwyspu Apenińskiego regularnie dochodzą do nas podobne komunikaty. Tym razem ogłoszenie wystosowały władze sycylijskiego miasteczka Castiglione di Sicilia.
W tym artykule: Sycylijskie miasteczko czeka na nowych mieszkańców Jak kupić dom za 1 euro? Castiglione di Sicilia – raj na ziemi w zasięgu ręki Nieruchomość na Sycylii w cenie kawy? Czemu nie! Włosi już niejednokrotnie wdrażali podobne programy zasiedlenia coraz bardziej wyludniających się miasteczek. Tym razem mowa o około 900 opuszczonych domach położonych w pobliżu Etny. Połowa z nich jest w stanie ruiny, co też tłumaczy symboliczną cenę – 1 euro. Te lepiej zachowane zostaną sprzedanie w równie okazjonalnej cenie – od 4 tys. do 5 tys. euro. W przypadku większej liczby zainteresowanych kupnem konkretnej nieruchomości zorganizowane zostaną aukcje. Sycylijskie miasteczko czeka na nowych mieszkańców Inicjatorem programu jest Antonino Camarda, burmistrz Castiglione di Sicilia. Polityk ma nadzieję, że wyprzedaż domów tchnie nowe życie w miasteczko, które od początku XX. wieku wyludniło się o ponad 11 tys. osób. Obecna populacja wynosi ok. 3 tys. obywateli. – Mamy do uratowania cenne dziedzictwo architektoniczne. Na przestrzeni lat z miasta wyjechało wielu ludzi, a część z nich porzuciła stare domy pochodzące nawet z epoki renesansu – tłumaczy Camarda. Projekt wystartował w marcu br. To największa tego typu inicjatywa we Włoszech, a organizatorzy zapewniają, że chętnych nie brakuje. Z całego świata napływają maile zarówno od osób prywatnych, jak i inwestorów. Ze względu na nadal obowiązujące obostrzenia związane z międzynarodowymi podróżami, dokonanie transakcji na miejscu jest trudne. W tym też celu powołana została grupa specjalistów, którzy pośredniczą pomiędzy właścicielami starych domów i potencjalnymi nabywcami. Jak kupić dom za 1 euro? Oczywiście program zakłada jeden istotny haczyk: kupujący mają trzy lata na odremontowanie domu. W przeciwieństwie do podobnych inicjatyw nie muszą jednak wpłacać depozytu będącego gwarantem przeprowadzenia prac renowacyjnych. Zamiast tego są zobowiązani do wykupienia w banku polisy ubezpieczeniowej o wartości 4 tys. euro. Jej roczny koszt to 100 euro. Nabywcy zrujnowanych posiadłości mogą dodatkowo ubiegać się o skorzystanie z bonusowego programu włoskiego rządu, który przewiduje ulgi podatkowe na remonty, dzięki którym domy są bardziej przyjazne środowisku. Castiglione di Sicilia – raj na ziemi w zasięgu ręki Niewielkie miasteczko Castiglione di Sicilia jest położone na skalistym klifie w pobliżu północnego zbocza Etny, skąd rozpościera się zapierający dech w piersiach widok na dolinę Alcantara. Przecięte strumieniami i wodospadami wąwozy powstały po jednej z erupcji wulkanu. Porastające okolicę oliwne gaje, sady pomarańczy, plantacje orzechów laskowych i winnice są charakterystyczne dla sycylijskiego krajobrazu.
Masz wolne 12 tys. dolarów? Rzuć wszystko wszystko i zamieszkaj we Włoszech!
Pamiętacie, jak włoskie wioski wyprzedawały domy do remontu za dolara? Opcja była bardzo kusząca, jednak ilość pracy mogła przerażać. Teraz oferta jest jeszcze bardziej nęcąca – kilka wiosek oferuje gotowe domy za cenę zaczynającą się od 12 tys. dolarów, czyli około 46 tys. Złotych. Spakowani?
W tym artykule: Piękne odludzie Ukryte skarby Miejscowości Carrega Ligure w północnych Włoszech i Latronico na południu stworzyły platformy internetowe, na których kupujący mogą obejrzeć zdjęcia, mapy i szczegółowe plany opuszczonych budynków na sprzedaż, a także skontaktować się bezpośrednio z właścicielem. Piękne odludzie Carrega Ligure to niewielka górska wioska na pograniczu regionów Piemont, Liguria i Emilia Romagna, w której obecnie mieszka zaledwie 90 osób. Okoliczna gmina rozciąga się na 56 kilometrów kwadratowych i jest rozproszona na 15 zamieszkałych wiosek, jednej wioski z jedynie dwojgiem mieszkańców i jednej całkiem opustoszałej miejscowości. W tej okolicy nie zaznacie towarzyskiego szumu – nie ma barów, supermarketów, nie ma tu nawet sklepów. Tylko piękne widoki, cisza i czyste powietrze. Wyprawa w tę okolicę jest jak podróż w czasie – miejscowi mają swój dialekt, muły przechadzają się swoimi ścieżkami, a na okolicznym klifie pnie się spektakularny zamek. Wzdłuż dziewiczych strumieni wznoszą się stare młyny, a kaniony, doliny i lasy zamieszkują unikalne gatunki salamander i żab. Nadal pracują tu pasterze, choć uprawę roli porzucono w tych okolicach już dawno, kiedy w latach 50. i 60. XX wieku ich mieszkańcy masowo emigrowali w poszukiwaniu lepszego życia. Jakiś czas temu Carrega Ligure dołączyła do stale powiększającego się grona włoskich miejscowości, które zdecydowały się sprzedawać zniszczone domy za 1 euro, jednak w trakcie okazało się, że bardzo trudno namierzyć niektórych właścicieli. "Wymyśliliśmy więc inne podejście – udało nam się zaangażować starych właścicieli i przekonać ich do połączenia sił w celu odzyskania miejskiego krajobrazu. Wystawione na sprzedaż domy nie rozpadają się, wiele z nich jest w dobrym stanie, a właściciele to zazwyczaj ludzie, którzy nadal mieszkają w pobliżu, lecz nie korzystają już ze swojego domu rodzinnego" – mówi lokalny radny i były burmistrz Marco Guerrini. Jednocześnie podkreśla, że ceny podlegają negocjacji – zwłaszcza jeśli wstępnie zainteresowani kupcy przyjadą do górskiej wioski, aby osobiście obejrzeć nieruchomości i poznać okolicę. A ta zachwyca, więc nie jest dziwne, że już kilkoro odwiedzających opuściło Carrega Ligure z kluczami do nowego domu. Ukryte skarby Latronico to miejscowość na południu Włoch, która obecnie liczy około 4000 mieszkańców, ale walczy ze stopniowym wyludnianiem – według danych ratusza każdego roku populacja zmniejsza się średnio o 70 osób. Część mieszkańców wyjeżdża do dużych miast albo za granicę, a część po prostu umiera. – powiedział zastępca burmistrza Vincenzo Castellano. "W porzuconych budynkach pękają rury wodociągowe, gromadzi się pleśń oraz kurz i nie ma sensu utrzymywać ich jako zamrożonych aktywów, więc postanowiliśmy zaangażować starych właścicieli, którzy wykazali zainteresowanie tym projektem i są chętni do współpracy, w odbudowaniu miejskiego krajobrazu" – dodał. Średnie ceny, które, jak mówi Castellano, podlegają negocjacji, mieszczą się w przedziale od 10 000 do 30 000 euro, w zależności od stanu nieruchomości. Niektóre z nich są gotowe do zamieszkania, inne wymagają częściowego remontu. Aby zachęcić do sprzedaży zniszczonych budynków, ratusz obiecuje zerowe podatki przez 10 lat dla każdego, kto zainwestuje w prace remontowe przynajmniej 20 000 euro. Miejscowość leży w środku dziewiczego parku narodowego Pollino na wysokości 900 metrów. Okoliczny region Basilicata jednym z najbardziej odosobnionych regionów Włoch, a wiele z jego górskich wiosek to ukryte skarby. – reklamuje ofertę Castellano. Początki Latronico sięgają czasów prehistorycznych, ale miasto rozkwitło wraz z pojawieniem się greckich kolonizatorów. Mieszkańcy posługują się niezwykłym dialektem, który jest mieszanką łaciny, greki, hiszpańskiego i francuskiego. Okoliczne szlaki turystyczne prowadzą na szczyt Monte Alpi, a po drodze wznoszą się piękne buki i lasy jodłowe usiane truskawkami, grzybami i jeżynami. Na skalistych wzgórzach można znaleźć skamieliny ryb, pradawne jaskinie, kaniony i stare cmentarzyska, po których niegdyś wędrowały bandy rozbójników oraz mnisi.
Miejsce tajemniczej zbrodni z 1892 roku wystawione na sprzedaż. Jako hotel B&B
Historia mieszkańców tego domu wstrząsnęła całym światem. Lizzie Borden miała zatłuc siekierą swojego ojca i macochę. Proces zakończył się uniewinnieniem, ale tamte wydarzenia wciąż rozpalają wyobraźnię turystów. Teraz „dom zbrodni” wystawiono na sprzedaż.
Lizzie Borden została oskarżona o zamordowanie ojca i macochy po tym, jak ciała tej dwójki znaleziono rankiem 4 sierpnia 1892 roku w domu w Fall River w stanie Massachusetts. Andrew Borden i Abby Borden zostali zabici przez wielokrotne ciosy toporkiem w głowę i ciało. Andrew dostał 11 ciosów, a Abby aż 19. Makabryczna zbrodnia wstrząsnęła opinią publiczną. W stan oskarżenia szybko postawiono córkę Andre – Lizzie. Sąsiedzi i bliscy rodziny twierdzili, że powszechnie wiadomo o konflikcie młodej kobiety z macochą i ojcem. Między kobietami miało często dochodzić do kłótni. Na winę Lizzie miała też wskazywać pewna niezwykła cecha domu, którego historia sięga czasów, gdy Andrew Borden przebudował go dla swojej rodziny w 1872 roku. Chodzi o brak korytarzy - poza podestem na drugim piętrze. „Aby dostać się na drugie piętro, trzeba było przejść przez jeden z pokoi” – podaje strona internetowa Muzeum Lizzie Borden, którego siedzibą jest dom Bordenów. „Andrew został zabity około półtorej godziny po Abby, a nieznajomy przebywający w domu miałby niewiele możliwości pozostania w ukryciu” – pisze Cara Robertson, autorka książki „The Trial of Lizzie Borden” („Proces Lizzie Borden”, 2019). Wątpliwości budziły też niespójności w zeznaniach Lizzie z feralnej nocy. Świadkowie opisywali, że na dzień przed zbrodnią widzieli kobietę podobną do Lizzie, która próbowała kupić kwas pruski (śmiertelną truciznę) w miejscowej aptece. Jakby tego było mało, w czasie dochodzenia odkryto, że Borden spaliła sukienkę, którą miała na sobie, kiedy odkryła ciało ojca. Rzekomo dlatego, że przypadkowo poplamiła ją farbą. Mimo wszystkich poszlak, sędziowie przysięgli uznali, że nie ma wystarczających dowodów, aby skazać Lizzie i wydali wyrok uniewinniający. Zbrodnia oficjalnie pozostała więc nierozwiązana, co tylko podsycało publiczną fascynację historią Bordenów. Zainteresowanie sprawą kryminalną sprzed lat było tak ogromne, że w 1996 roku splamiony krwią budynek kupiła dwójka inwestorów – Martha McGinn i Ron Evans. Postanowili oni przekształcić dom w muzeum Lizzie Borden i hostel B&B. Niepowtarzalna okazja Kontrowersyjny pomysł spodobał się żądnym wrażeń turystom. Wyposażony w meble i dekoracje z epoki, a także w rodzinne pamiątki Bordenów hostel oferuje noclegi i wyżywienie. Do dyspozycji gości są cztery pokoje i dwa apartamenty. Apartamenty to większe pokoje, w których kiedyś mieszkali Andrew i Abby oraz Lizzie i jej starsza siostra Emma, której nie było w domu, gdy zamordowano jej ojca i macochę. W jednym z mniejszych pokoi, pokoju Johna V. Morse'a - wujka Lizzie, który przebywał tu noc przed morderstwem, znaleziono ciało Abby. Obecny właściciel stwierdził, że jest gotowy do przejścia na emeryturę i postanowił wystawić do na sprzedaż za 2 miliony dolarów. dom na sprzedaż za 2 miliony dolarów. „To niesamowita okazja, aby posiadać i obsługiwać jedną z największych atrakcji turystycznych Nowej Anglii. Przyjmuj gości z całego świata. Jest to inwestycja wykończona pod klucz, przyjmująca lukratywne wycieczki całodniowe i wieczorne imprezy oraz popularne miejsce noclegowe i śniadaniowe” - reklamuje posiadłość biuro nieruchomości. Sprzedaż obejmuje cała działalność turystyczną, znaki towarowe, prawa intelektualne i majątkowe. A „hotel” można go kupić w zestawie z wiktoriańską rezydencją „Maplecroft”, w której Lizzie spędziła resztę życia po uniewinnieniu.
„Dom na czas apokalipsy” wystawiony na sprzedaż. Ile kosztuje luksusowa twierdza?
Nie trzeba być fanem kina grozy i teorii spiskowych, żeby wiedzieć, że w razie ataku zombi, najazdu kosmitów, albo pojawienia się – uwaga! – śmiertelnego wirusa najbezpieczniej ukryć się w twierdzy oddalonej od dużych miast i skupisk ludzkich. Za taką twierdzę może uchodzić dom zbudowany przez producenta filmowego Ala Suttona na Columbia Island w pobliżu Nowego Jorku.
Willa o powierzchni 504 metrów kwadratowych ma cztery sypialnie i dwie łazienki. Parter w całości zajmuje otwarta przestrzeń, która może być przeznaczona na salon, warsztat, pracownię artystyczny czy ekskluzywne biuro. Na parterze znajdziemy też ogromną, w pełni wyposażoną kuchnię. Budynek stoi na niewielkiej wyspie Columbia Island (dawniej Little Pea Island), położonej w zatoce Long Island Sound i będącej częścią New Rochelle w stanie Nowy Jork. Wyspa położona jest jest u południowo-wschodniego wybrzeża wyspy Davids i bezpośrednio przylega do wyspy Pea Island. Wyspy Columbia i Pea oraz wzniesiony na ich terenie dom trafiły do sprzedaży. Cena posiadłości jest oszałamiająca! Oszacowano ją na 13 mln dolarów, czyli około 51,7 mln złotych. View oEmbed on the source website Bunkier na miarę czasów Ale oszałamiające jest także wyposażenie super-domu. Jest to prawdziwy bunkier, który – jak zapewniają pracujący przy jego budowie inżynierowie – jest w stanie przetrwać nawet silny sztorm. Na dachu domu zamontowane są ogniwa fotowoltaiczne, dom posiada także własne generatory prądu, dzięki czemu jest samowystarczalny pod względem wytwarzanej energii. Do ogrzewania wody dla mieszkańców służą bojlery, a ciepło zapewnia system ogrzewania podłogowego. Potencjalni nowi lokatorzy nie muszą także martwić się brakiem bieżącej wody. Budynek posiada nowoczesny profesjonalny system filtracji oraz odsalania wody. Dom jest także chroniony przed falami – dzięki systemowi wałów ochronnych. Twórcy twierdzą, że są one równie skuteczne co wały chroniące Dolny Manhattan. Budynek ma też własny, automatyczny system przeciwpożarowy. Położenie wysp u wybrzeży Stanów Zjednoczonych (fot. williampitt.com) Dwie skaliste wysepki Mimo że obie wyspy nie są zbyt duże – ich łączna powierzchnia to ok. 20 tys. metrów kwadratowych – oraz nie zachwycają bujną roślinnością, to mają jeden duży atut. Z willi na Manhattan można dostać się łodzią w zaledwie 30 minut. „Otwarta kuchnia i elegancka jadalnia wychodzą na Long Island Sound i pobliską wyspę Pea, oferując naturalne spektakularne widoki i niekończące się piękno. Wybierz się na dach i podziwiaj widoki Nowego Jorku i miasta New Rochelle z własnego fotela na tej samowystarczalnej prywatnej wyspie w Long Island Sound. Zainspiruj się naturą, ciesz się samotnością lub ciesz się najbardziej charakterystyczną przestrzenią do rozrywki w okolicy” – reklamuje posiadłość agencja nieruchomości zajmująca się jej sprzedażą. Wyspa Columbia niegdyś należała do rodziny Iselin, która sprzedała go Hugenot Yacht Club wraz z wyspą Pea Island w 1936 roku. Trzy lata później klub sprzedał Little Pea Island firmie CBS, która przemianowała ją na „Columbia”. W wyniku badań inżynieryjnych wskazujących obszar wokół New Rochelle jako idealną lokalizację dla nadajnika radiowego obsługującego obszar metropolitalny w Nowym Jorku. W latach 40. stanęły tu więc dwie wieże nadawcze. Widok na posiadłość z wyspy Pae (Google Street View) Z rąk do rąk CBS wydało około 500 000 dolarów na postawienie nadajnika i budynku dla 10 pracowników. Energia elektryczna do budynku była dostarczana za pomocą dwóch kabli podmorskich, które zostały podłączone do różnych elektrowni, aby zapobiec przerwom w działaniu. Na wyspie zainstalowano też generatory awaryjne. Prace obejmowały także wiercenie przez podłoże skalne do źródła świeżej wody, znajdującego się na głębokości 280 m. Nadajnik działał do 1963 r., kiedy stał się przestarzały, a stację przeniesiono na pobliską wyspę High Island. Wyspa została następnie zakupiona przez parę z show-biznesu, Petera Linda Hayesa i Mary Healy, którzy z domu nadawali program śniadaniowy. Później para podarowała wyspę College of New Rochelle, a w 2005 roku ówczesny właściciel wyspy rozpoczął starania o pozwolenie na zburzenie starego budynku i zastąpienie go prywatną rezydencją. W 2007 roku Columbię kupił Al Sutton – lekarz patolog, deweloper, działacz praw człowieka i producent teatralno-filmowy oraz aktor. Postanowił zbudować na niej „zielony” samowystarczalny dom. Sutton na budowę domu na apokalipsę wydał 8 mln dolarów. W wywiadzie z „The New York Times” miał powiedzieć, że posiadłość to „prawdziwa skarbonka”. Katarzyna Grzelak
Chiny: powstaje baza sprawców przemocy domowej. Do wglądu dla narzeczonych
Chińskie miasto Yiwu jako pierwsze w kraju uruchomi pilotażowy program mający przeciwdziałać przemocy domowej. Narzeczeni, którzy zgłoszą chęć zawarcia małżeństwa, będą mieli prawo w tajemnicy przed przyszłym małżonkiem lub małżonką sprawdzić, czy ich druga połówka nie figuruje w bazie sprawców przemocy domowej.
Na uruchomienie bazy zdecydowano się w związku ze wzrostem przypadków przemocy domowej. Nie tylko w Chinach, ale we wszystkich krajach na świecie, blokady i zakazy związane z epidemią koronawirusa, przyczyniły się do nasilenia się przemocy w rodzinach. Miasto Yiwu we wschodnich Chinach ma rozpocząć pilotażowy program 1 lipca. Baza pozwoli mieszkańcom sprawdzić, czy ich partner bądź partnerka ma w swojej historii wykroczenia dotyczące przemocy domowej. Zgodnie z oświadczeniem zamieszczonym na oficjalnej stronie miasta, baza danych z możliwością wyszukiwania będzie zawierała informacje o przestępcach z całego kraju – tych, którzy zostali skazani na areszt lub karę pozbawienia wolności, bądź byli oskarżeni z powodu przemocy domowej. Baza obejmie dane od 2017 roku. – W wielu przypadkach zaangażowane strony dowiadują się o przemocy domowej dopiero po ślubie. Dzięki stworzeniu bazy danych, partnerzy mogą wcześniej się tego dowiedzieć i zastanowić, czy brać ślub – mówi cytowany przez „The Guardian” Zhou Danying, wiceprezes Federacji Kobiet Yiwu, jednego z organów rządowych zaangażowanych w program. Osoby korzystające z bazy danych muszą podać swój numer identyfikacyjny oraz identyfikator osoby, z którą zamierzają się pobrać, a także numer wniosku złożonego w urzędzie stanu cywilnego. Muszą także podpisać umowę o zachowaniu poufności. Ci, którzy będą rozpowszechniać lub wykorzystywać informacje zawarte w bazie danych do celów innych niż własne decyzje małżeńskie, poniosą konsekwencje prawne – zapowiedzieli urzędnicy. Użytkownicy mogą przeszukiwać bazę danych tylko dwa razy w roku, i sprawdzić dane dotyczące maksymalnie dwóch osób. Przemoc pod znakiem tabu Przemoc domowa w Chinach to wciąż poważne zagrożenie i temat tabu. Dlatego też komentujący inicjatywę miasta Yiwu twierdzą, że baza może być ograniczona przez fakt, że wiele przypadków przemocy domowej wciąż nie jest zgłaszanych, a nawet zgłaszane incydenty często są odrzucane przez policję i sądy. W 2016 r. Chiny przyjęły pierwszą w historii ustawę o przeciwdziałaniu przemocy domowej. W ramach ustawy karana ma być przemoc fizyczna, psychiczna i seksualna. Ustawa ma chronić nie tylko małżonków, ale też osoby pozostające w konkubinacie. Nie mogą powołać się na nią pary jednopłciowe, które zostały wyjęte spod jej działania – informowały władze w momencie uchwalani ustawy. Ustawa była okrzyknięta ogromnym krokiem w walce o prawa kobiet – chińskie władze szacują, że 90 proc. ofiar przemocy domowej to kobiety – jednak niedawno uchwalony kodeks cywilny to krok w tył. W myśl nowych przepisów prawo wymaga od par pragnących się rozstać przejścia 30-dniowego okresu „ochłodzenia” (swoistej separacji), co według krytyków może stanowić zagrożenie dla ofiar przemocy domowej. Wycofana kara śmierci Największą dyskusję na temat przemocy domowej w Chinach wywołała sprawa Li Yana. Kobieta w 2011 roku została skazana na karę śmierci za zabicie męża, który się nad nią znęcał. Mąż zaczął ją atakować wkrótce po ślubie w 2009 roku, m.in. gasząc papierosy na jej twarzy, a nawet odcinając część palca. W listopadzie 2010 r. kobieta pobiła go karabinem pneumatycznym po tym, jak zagroził, że skieruje go na nią. Po głośnej kampanii społecznej i protestach sąd najwyższy zarządził ponowny proces, a karę śmierci ostatecznie zamieniono na dożywocie. Decyzja zapadła wkrótce po tym, jak chiński sąd najwyższy ujawnił nowe wytyczne dotyczące wyroków w sprawach dotyczących ofiar przemocy, ponieważ rząd chiński rozważał wówczas projekt ustawy o przemocy domowej. Zwolennicy Li mówią, że desperacko próbowała uzyskać pomoc, zanim zabiła męża. Błagała policję i lokalne kobiety o pomoc, ale nawet po jednym z ataków męża, po którym trafiła do szpitala, nikt jej nie pomógł. Li w liście z więzienia napisała do swojego brata, że gdyby Chiny miały prawo dotyczące przemocy domowej, jej sprawa mogłaby zakończyć się inaczej.
Minimalistyczna sypialnia, czyli wnętrze dla fanów prostoty
Styl minimalistyczny to obecnie jeden z wiodących trendów w architekturze wnętrz. Idealny dla osób ceniących ład i porządek, nie oznacza jednak surowości wnętrza. W jaki więc sposób urządzić minimalistyczną sypialnię, skoro pomieszczenie to kojarzy się nam głównie z przytulnością i ciepłem? Jak pogodzić ze sobą minimalistyczne wytyczne stylu z kameralnym i nastrojowym charakterem tego pomieszczenia? Poniżej kilka pomysłów na przytulną sypialnię w modnym stylu minimalistycznym.
„Mniej znaczy więcej” – to zdanie idealnie oddaje klimat wnętrz utrzymanych w stylu minimalistycznym. Urządzając swoją sypialnię w tym stylu postawmy na jakość, a nie ilość dodatków. Pozbądźmy się niepotrzebnych bibelotów, pozostawiając jedynie te elementy wystroju wnętrza, które są użyteczne, a przy tym stylowe. Jest to o tyle ważne, że przecież to w sypialni szukamy wytchnienia po całym długim dniu, ważne więc by wnętrze było uporządkowane oraz urządzone harmonijnie i spójnie. Łóżko – w centrum każdej sypialni Centralnym elementem każdej sypialni jest łóżko – to więc na wyborze odpowiedniej pościeli i narzuty powinniśmy się skupić, aranżując przestrzeń w odpowiednim stylu. Co więcej, to właśnie narzuta i pościel są najczęściej elementami wprowadzającymi kolor przewodni do całego wnętrza. Jaki kolor wybrać do sypialni urządzonej w stylu minimalistycznym? Tajniki wyboru odpowiednich barw zdradza Justyna Czapla, dekoratorka z firmy Eurofirany będącej liderem w brażny home decor: „Minimalistyczne aranżacje sprowadzają się często do kolorów jasnych, pastelowych, takich jak delikatne ciepłe odcienie szarości, błękitu czy beżu pojawiające się na ścianach, czy w meblach. Dodatki typu narzuta na łóżko w zdecydowanym kolorze granatowymm, czy grafitowym nada sypialni oryginalny charakter. Kolor ten możemy powtórzyć w innych dodatkach łatwych do wymiany typu poduszki dekoracyjne, doniczki czy obraz z motywem zawierającym nasz kolor przewodni”. W minimalistycznej sypialni idealnie sprawdzi się jednokolorowa pościel wykonana z miękkiej i przewiewnej satyny bawełnianej. Możemy zdecydować się na neutralny, biały lub też beżowy kolor, albo też wprowadzić mocniejszy akcent kolorystyczny np. turkus lub granat. Dopełnieniem wystroju może być narzuta wykonana z matowych materiałów, np. bardzo modnego ostatnio weluru, czy też bawełny lub mikrofibry. Efektowne pikowanie podkreśli w jednobarwnej narzucie jej strukturę i styl. Minimalistyczna dekoracja okna w Twojej sypialni Decydując się na urządzenie sypialni w stylu minimalistycznym, oprócz wyboru odpowiedniej pościli oraz narzuty powinniśmy skupić się także na wystroju okna. Jakie firany gotowe i zasłony wybrać do minimalistycznej sypialni? Na pewno powinniśmy wystrzegać się intensywnych wzorów, czy nadruków. W minimalistycznej sypialni postawmy na lekkie białe lub kremowe firany, np. z woalu. Dzięki takiemu wyborowi wnętrze pozostanie jasne i słoneczne, co podkreśli charakter całego wnętrza. Jak doradza Justyna Czapla z firmy Eurofirany: „Sypialnia jest bardzo dobrym miejscem na zastosowanie w dekoracji okiennej firan gotowych, ponieważ z reguły w sypialni mamy jedno okno. W takiej sytuacji łatwiej o szybką zmianę aranżacji. To powoduje, że standardowa szerokość firan gotowych (140x250) wystarcza na efektowną dekorację okna. Kiedy jednak firanom nadajemy większy priorytet i chcemy by nie były tylko ozdobnymi elementami spoczywającymi na bokach okna, warto skorzystać z tych o większej szerokości (300x250) by wystarczyło na ozdobienie całego okna. Sypialnia jest miejscem, w którym możemy sobie pozwolić na wysokość firan dłuższą niż 1 cm nad podłogą. Mam na myśli wysokość umożliwiającą kilkocentymetrowe położenie się materiału na podłodze”. Wybór zasłon do minimalistycznej sypialni także powinien opierać się na prostocie. Najlepiej sprawdzą się jasne, półprzezroczyste zasłony – kremowe lub w jednym z pastelowych kolorów. Dobrym pomysłem, zwłaszcza jeśli zależy nam na zaciemnieniu pomieszczenia jest wybór rolet bądź żaluzji. Dodatki w stylu minimalistycznym Najoczywistszym wyborem, jeśli chodzi o kolor ścian w minimalistycznej sypialni jest kolor biały. Alternatywą dla białego koloru mogą być szarości (od pastelowych odcieni aż po głębokie betonowe kolory), czy też beże, kremy lub błękity. By ożywić nieco wnętrze, możemy zdecydować się na modny kolorystyczny akcent, np. w postaci nowoczesnego dużego obrazu na jasnej ścianie. Wrażenie spójności osiągniemy, gdy paleta barw z obrazu znajdzie się także na tekstyliach: narzucie, pościeli czy też właśnie zasłonach. Pamiętajmy, że aby wydobyć piękno z minimalistycznego wnętrza, musimy zadbać o właściwe oświetlenie. Trzymając się zasady „mniej znaczy więcej” wybierzmy oświetlenie w prostej oprawie, dające piękne naturalne światło. Urządzając sypialnię w stylu minimalistycznym musimy uważać, by nie popaść w skrajność – minimalistyczny wcale nie oznacza surowy. Nie możemy rezygnować z ciepła i przytulności, które możemy wprowadzić właśnie poprzez dobór odpowiednich tekstyliów oraz elementów dekoracyjnych.
Włoskie miasto wolne od Covid sprzedaje domy za 1 euro
Cinquefrondi niewielkie włoskie miasteczko w południowej Kalabrii wystawiło na sprzedaż kilkanaście zabytkowych domków. Cena – 1 euro! Chętni do zamieszkania w malowniczej dzielnicy zgłaszają się z całego świat.
– Znalezienie nowych właścicieli dla wielu opuszczonych domów, jest kluczową częścią „Misji Piękno”, którą rozpocząłem, aby odzyskać zdegradowane, utracone części miasta – mówi burmistrz Cinquefrondi, Michele Conia. Miasto wystartowało z akcją sprzedaży domów za symboliczne 1 € po tym, jak zostało uznane za wolne od epidemii COVID-19. Ale to nie epidemia jest winna temu, że domy stoją opuszczone i popadają w zapomnienie. Wystawione na sprzedaż domki są położone w zabytkowej dzielnicy miasteczka i wcześniej były zamieszkiwane przez rolników, pasterzy, rzemieślników i garbarzy. Obecnie dostępnych jest kilkanaście domów, ale jeśli zainteresowanie będzie duże, istnieje możliwość zwolnienia nawet 50 pustych mieszkań. Conia będzie musiał jedynie wystąpić o wywłaszczenie właścicieli, którzy od dawna nie interesują się pozostawionymi zabudowaniami. – Dorastałem w Niemczech, gdzie wyemigrowali moi rodzice, a potem wróciłem do Włoch, aby ocalić swoją ziemię. Zbyt wielu ludzi uciekało stąd przez dziesięciolecia, pozostawiając puste domy. Nie możemy ulec rezygnacji – powiedział Conia w rozmowie z CNN. 40 metrów do remontu Celem „Misji Piękno” jest odwrócenie trendu wyludnienia spowodowanego wyjazdem młodych ludzi w poszukiwaniu pracy. Umowa mieszkaniowa w Cinquefrondi działa tutaj nieco inaczej niż inne podobne oferty. Wszystkie inne miasta we Włoszech, sprzedające domy za jedno euro, wymagają wpłaty zaliczki w wysokości do 5000 euro, która przepada, jeśli nowy właściciel nie wyremontuje domu w ciągu trzech lat. Cinquefrondi żąda jedynie rocznej opłaty ubezpieczeniowej w wysokości 250 euro, do czasu zakończenia prac. Nowi właściciele podlegają też grzywnie w wysokości 20 000 euro, jeśli nie zaczną remontu w ciągu trzech lat. W innych miastach oferujących podobne programy, nowi nabywcy zwykle kończą prace przed upływem terminu, w ciągu jednego do dwóch lat. – Po prostu chcemy mieć jakąś pewność, że nowy nabywca zobowiąże się do wykonania projektu. Opłata polisowa jest bardzo niska, a koszt odrestaurowania domu wynosi od 10 000 do 20 000 €, biorąc pod uwagę, że mieszkania są przytulne i małe – podkreśla burmistrz. Dostępne domy mają powierzchnie około 40-50 metrów kwadratowych, niektóre mają nawet mały balkon z widokiem. Dostępne są także w pełni odnowione domy w niskich cenach. Aby dowiedzieć się więcej o kupnie domu we włoskim miasteczku, należy kontaktować się z władzami miasta pod adresem: protocollo@pec.comune.cinquefrondi.rc.it Na styku wybrzeży Cinquefrondi leży na skrzyżowaniu wybrzeży Jońskiego i Tyrreńskiego w Kalabrii. Rozpościera się stąd wspaniały widok na Wyspy Liparyjskie, wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, łatwo dostępne z pobliskiego portu. A dziki Park Narodowy Aspromonte położony w pobliżu oferuje wspaniałe ścieżki trekkingowe. – Wznosimy się między orzeźwiającymi wzgórzami i dwoma ciepłymi morzami, w pobliżu płynie dziewicza rzeka, a plaże oddalone są o zaledwie 15 minut jazdy samochodem. Ale cała dzielnica mojego miasta leży opuszczona, a puste domy są również niestabilne i stwarzają ryzyko – mówi Conia. Nazwa miasta w języku włoskim oznacza „pięć wiosek” i odnosi się do wczesnych osad pochodzenia greckiego i bizantyjskiego, które w średniowieczu zjednoczyły się w jedną wspólnotę. Pozostałości starych fortyfikacji miasta wciąż można dostrzec w łukowych alejkach. Przez lata Cinquefrondi doznało klęsk żywiołowych i ataków najeźdźców, ale przetrwało chronione przez wzniesienia nad morzem. Chwalebne ślady dawnych cywilizacji można spotkać na każdym kroku. W lokalnym dialekcie wciąż da się usłyszeć greckie słowa, a miejscowi z dumą nazywają siebie „ostatnimi Grekami”. Cinquefrondi był strategiczną placówką podczas ekspansji greckiej w VIII i VII wieku p.n.e., a później został skolonizowany przez innych zdobywców. Bukoliczny krajobraz gajów oliwnych jest usiany ruinami greckich fortec, starożytną drogą grecką, łączącą dwa morza, rzymską willą, zniszczonymi klasztorami i pogańskimi świątyniami. Miasto niedawno przeszło kilka renowacji. Drogi, place, stare fontanny, parki publiczne, a nawet kościół zostały starannie odrestaurowane i pomalowane. W mieście nie brakuje również atrakcji. Kluczowym wydarzeniem jest procesja religijna tzw. „spinati”, ku czci świętego Rocha. Uczestnicy pochodu noszą na głowach ogromne wiązki gałęzi w kształcie dzwonu, symbolizujące cierniowe korony, które sprawiają, że wyglądają jak chodzące drzewa. W Cinquefrondi przez całe lato odbywają się targi żywności i festiwale, targi rzemieślnicze i rękodzielnicze, oraz targi myśliwskie. A wieczorami czas gościom i mieszkańcom umilają różne imprezy i wydarzenia specjalne. Wśród specjalności dla wielbicieli kuchni, Cinquefrondi oferuje lokalne specjały: pikantne czerwone salami nduja z chili, zimną suchą kiełbasę soppressata z ogromnymi kawałkami smalcu i specjalny rodzaj makaronu zwany struncatura z resztkami pszenicy i mąki podawany z oliwkami, a do tego chleb i sardele. Desery obejmują pączki zeppole – wykonane z ziemniaków i cukru oraz ręcznie robione ciastka nacatole. Katarzyna Grzelak