Twój pies skubie trawę? Naukowcy obalają popularny mit: to nie ma nic wspólnego z jego żołądkiem
Wiele psów na spacerach chętnie sięga po trawę. Choć często budzi to niepokój opiekunów, jest to zupełnie normalne zachowanie. Badania pokazują, że jego przyczyna jest prostsza niż mogłoby się wydawać.
W tym artykule: To nie jest zachowanie nowe ewolucyjnie u psów Trawa tylko dla zdrowych Czemu psy jedzą trawę Nie każda trawa jest zdrowa Zaopiekowanie się psem wiąże się z wieloma niespodziankami. Jedna z nich może pojawić się podczas spacerów ze zwierzęciem. Często zauważamy wówczas, że nasz pies chętnie je trawę. Wchodzi w gąszcz i wybiera długie zielone pędy, który następnie zaczyna gryźć i chrupać. Zupełnie jakby należał do przeżuwaczy. Pierwsze pytanie, jakie się wówczas nasuwa, brzmi: czy to normalne? Czy z moim psem wszystko jest w porządku? Na szczęście odpowiedź jest twierdząca. Absolutna większość psów je trawę. Jak piszą na portalu The Coversation naukowcy z Australii – Suzan Hasen i Joshua Zoanetti z University of Adelaide – nawet 80 proc. opiekunów psów zauważyło, że ich czworonogi regularnie jedzą trawę. Jaka jest tego przyczyna? To nie jest zachowanie nowe ewolucyjnie u psów Czy tylko psy jedzą trawę? A co ze zwierzętami, od których pochodzą – czyli z wilkami? Badania przeprowadzone w Narodowym Parku Yellowstone wykazały, że aż w 74 procentach odchodów wilków znaleziono roślinny materiał, najczęściej właśnie trawę. Najprawdopodobniej więc skłonność do podgryzania zielonych pędów psy odziedziczyły po wilkach. Jak pies okazuje miłość? Sekrety głębokiej relacji człowieka z psem Czy wiesz, jak twój pies okazuje miłość? Dlaczego, kiedy go tulisz i drapiesz za uchem, sam czujesz się szczęśliwy? Właściciele psów są najczęściej przekonani, że pies skubie trawę, ponieważ pomaga mu ona na trawienie. Niektórzy sądzą, że w ten sposób zwierzę chce sprowokować wymioty. Nie jest to jednak prawda. Hansen i Zoanetti powołują się na nieduże badanie, w którym wzięło udział 12 psów codziennie skubiących trawę. Wykazało ono, że zwierzęta te wymiotowały rzadko. Jeśli to się już zdarzało, to po normalnym posiłku. Trawa tylko dla zdrowych Nie jest też prawdą, że jedzenie trawy łagodzi problemy gastryczne zwierząt. Wręcz przeciwnie – kiedy pies ma kłopoty żołądkowe, będzie trawy unikał, twierdzą badacze. Nie ma też dowodów naukowych, że psy sięgają po trawę wtedy, gdy brakuje im błonnika albo ponieważ poszukują środka przeczyszczającego. We wspomnianym wyżej badaniu wszystkie 12 psów było zdrowych i odrobaczonych. Wszystkie jednak na spacerach rozglądały się za trawą. I wszystkie chętnie ją jadły. Czemu psy jedzą trawę Czemu więc zwierzęta to robią? Zdaniem Suzany Hasen i Joshuy Zoanettiego przyczyna jest bardzo prosta. Psy jedzą trawę, ponieważ po prostu ją lubią. Być może odpowiada im jej tekstura, a jej gryzienie i żucie sprawiają przyjemność. Badacze zauważają, przez zwierzęta szczególnie upodobały sobie świeżą wiosenną trawę. To ona stanowi ich przysmak. Najdroższe psy świata top10. Jakie ceny mogą osiągać szczeniaki i dlaczego ludzie chcą tyle za nie płacić? Niemal dwa miliony dolarów – tyle w 2014 roku pewien chiński biznesmen zapłacił za złotowłosego szczeniaka rasy mastif tybetański. Pobił tym samym innego Chińczyka, który kilka lat wcze... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdrozsze-psy-swiata-top10-jakie-ceny-moga-osiagac-szczeniaki-i-dlaczego-ludzie-chca-tyle-za-nie-placic-fot-vadim-kot-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-cfbffe9.jpg" width="938" height="638" alt="Najdroższe psy świata top10. Jakie ceny mogą osiągać szczeniaki i dlaczego ludzie chcą tyle za nie płacić? (fot. Vadim Kot/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Najdroższe psy świata top10. Jakie ceny mogą osiągać szczeniaki i dlaczego ludzie chcą tyle za nie płacić? (fot. Vadim Kot/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> Nie jest też wykluczone, że jedzenie trawy to sposób psów na nudę, twierdzą naukowcy. Po prostu pies ma ochotę sięgnąć po coś, co różni się od jego codziennego posiłku. Jednak badacze zauważają też, że psy częściej gryzą trawę, gdy nie dostały jeszcze swojej codziennej porcji. A więc głód również może skłonić czworonoga do żucia pędów z trawnika. Nie każda trawa jest zdrowa Co należy zrobić, gdy widzimy, że nasz pies na każdym spacerze ochoczo skubie trawę? Czy trzeba mu tego zakazać, czy też raczej nie ma powodu do reagowania? Naukowcy podkreślają, że – mimo iż w samym jedzeniu trawy nie ma nic złego – powinniśmy zachować czujność. Wszystko zależy od tego, gdzie spacerujemy z psem. Jeśli podejrzewamy, że trawa, na którą ma ochotę pies, była spryskiwana herbicydami, czyli środkami do zwalczania chwastów, nie powinniśmy mu pozwolić jej jeść. Różnego typu substancje odchwaszczające stosowane na trawnikach mogą się utrzymywać na nich przez wiele godzin, a nawet dni. Wiadomo przy tym, że związki te szkodzą psom. Istnieją badania wskazujące, że herbicydy mogą przyczyniać się u psów do nowotworów pęcherza. Suzan Hasen i Joshua Zoanetti podkreślają, że musimy być ostrożni także wtedy, gdy sami chcemy spryskać własny trawnik. Wszystkie zabawki psa czy też naczynia, z których je i pije, powinny zostać wówczas usunięte. Należy też sprawdzić, jak długo na trawniku utrzymuje się substancja czynna. I upewnić się, że przez ten czas pies nie będzie znajdował się w jego pobliżu. Źródło: The Conversation Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Świat oczami psa wygląda inaczej, niż myślisz. To nie tylko kwestia kolorów
Jeszcze niedawno uważano, że psy widzą wyłącznie odcienie szarości. Dziś wiadomo, że rozróżniają kolory, ale tylko dwa. To jednak dopiero początek różnic, które całkowicie zmieniają ich obraz świata.
W tym artykule: Jak widzi pies Pole widzenia psa Jak pies widzi człowieka Czy pies dobrze widzi w nocy? Czy pies widzi kolory? Psy mają ogromny zakres pola widzenia, choć ostrość tego widzenia jest stosunkowo słaba. A chociaż są bardzo czułe na ruch i potrafią śledzić obiekty przemieszczające się bardzo szybko, to wyraz twarzy nawet najbardziej ukochanego człowieka nie budzi ich zainteresowania. Warto dowiedzieć się, jak widzi pies, by lepiej go zrozumieć. Tym bardziej, że psy widzą trochę inaczej niż np. koty. Jesteśmy tak bardzo zżyci z naszymi czworonożnymi pupilami, że czasami postrzegamy psy jako nasze przedłużenie. Taką nieco inną wersję człowieka. Jest to o tyle zrozumiałe, że psy towarzyszą ludziom od nawet 40 tysięcy lat. Sama relacja z nimi jest najlepszym dowodem na możliwość porozumienia międzygatunkowego. Gdy przyglądamy się wyrazowi pyska czworonoga, sądzimy, iż on również odczytuje emocje z naszej twarzy. Gdy towarzyszy nam podczas relaksu przy ulubionym filmie, wydaje nam się, że pies ogląda z nami. Gdy wreszcie przybiega do nas w półmroku, w mgnieniu oka odróżniając swojego człowieka od innych, uznajemy, że po prostu nas zobaczył. Ale sprawa nie jest aż tak prosta. Jak widzi pies Po pierwsze, psy widzą świat z zupełnie innej niż my perspektywy. My, ludzie, dzięki postawie wyprostowanej, dostrzegamy znacznie więcej obiektów na dalszym i bliższym planie. Ale nawet największe rasy psów nie dorównują wzrostem ludziom i mają głowę na wysokości maksymalnie 80–100 cm. Większość jest jednak znacznie niższa i ogląda otoczenie z dość przyziemnego poziomu. Psy płaczą z emocji, gdy widzą swojego opiekuna po dłuższej przerwie? Kontrowersyjne badanie Psy jako jedyne zwierzęta – poza ludźmi – potrafią płakać z emocji. Naukowcy z Japonii twierdzą, że udało się im się to wykazać w serii prostych eksperymentów. Jednak ich badanie zo... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/psy-placza-z-emocji-gdy-widza-swojego-opiekuna-po-dluzszej-przerwie-kontrowersyjne-badanie-fot-getty-images-a29f85b.jpeg" width="938" height="623" alt="Psy płaczą z emocji, gdy widzą swojego opiekuna po dłuższej przerwie? Kontrowersyjne badanie (fot. Getty Images)" title="Psy płaczą z emocji, gdy widzą swojego opiekuna po dłuższej przerwie? Kontrowersyjne badanie (fot. Getty Images)" /> Jeśli chcesz sprawdzić, co otacza twojego psa, usiądź obok niego tak, by mieć oczy na podobnej wysokości, co pies. Dostrzeżesz wszystkie psie zabawki ukryte pod kanapą. Za to nawet najpiękniejszy żyrandol nie zrobi na tobie żadnego wrażenia. Pole widzenia psa Jednak nawet, jeśli zejdziemy do poziomu widzenia psa, to nasze widzenie będzie mocno ograniczone. Pole widzenia człowieka wynosi 180 stopni. Ale ze względu na rozmieszczenie oczu psów, ich pole widzenia obejmuje nawet 240 stopni! To jeden z powodów, dla których nasi stróżujący pupile wcale nie muszą rozglądać się dokoła, by obserwować bardzo szeroki wycinek przestrzeni. Ci, którzy mają szczęście posiadać więcej niż jednego czworonoga, mogli zauważyć, że stróżując, psy kładą się w charakterystycznych konfiguracjach, odwrócone do siebie tyłem. Dzięki temu są w stanie nieustannie obserwować całe otoczenie nie ruszając się z miejsca. Właśnie szerokie pole psiego widzenia jest jednym z powodów, dla których nasi pupile często nie odwracają głowy, gdy do nich mówimy. One i bez tego nas widzą. Jak pies widzi człowieka Ale jak pies widzi człowieka? Zawsze bardziej widzi ruch niż nieruchomą postać. Psy są wyjątkowo wyczulone na ruch. Psy myśliwskie są w stanie bezbłędnie śledzić tor ruchu ustrzelonego zwierza – dlatego tak szybko odnajdują zdobycz. Dlatego chcąc rozpocząć interakcję z psem, musimy się poruszyć. Dla odmiany, jeśli nie chcemy konfrontacji z psem, lepiej jest stać bez ruchu. My rozpoznajemy ludzi przede wszystkich po twarzach. Po oczach, grymasie, wygięciu ust rozpoznajemy stany emocjonalne naszych pobratymców. Za to pies widzi to wszystko, odczytując ruchy naszego ciała. W końcu psy pochodzą od wilków. Te zaś wytworzyły cały skomplikowany układ ruchów, wręcz taniec, mający informować pozostałych członków stada o emocjach. Charakterystyczne „chodzenie bokiem” to wyraz niepokoju, niepewności związanej z dynamiką sytuacji. Kulenie ogona to strach. Z kolei położenie się na plecach i pokazanie brzucha – całkowite zaufanie. Psy rozumieją mowę jak człowiek. Te trzy nowe badania radykalnie zmieniają naszą wiedzę o czworonogach Najnowsze odkrycia dotyczące psów powoduje, że nieco inaczej możemy spojrzeć na naszych czworonogich przyjaciół i może trochę lepiej ich zrozumieć. Skoro psy tak pokazują emocje, to również w ten sposób je odczytują. Owszem, może się nam wydawać, że pocieszają nas, gdyż widzą łzy. Jednak robią to raczej dlatego, że płacząc przyjmujemy często pozycję skuloną, przelęknioną. A pies to świetnie odczytuje. Warując przy nas, mówi: nie bój się, obronię cię. Rzecz jasna do tego wszystkiego należy dodać znakomity węch psów. To on jest w stanie perfekcyjnie rozróżnić wysyłane przez zwierzęta sygnały chemiczne. A co z twarzą? Badania przeprowadzone w 2020 roku przez zespół węgierskich badaczy wykazały, że psy kompletnie nie są zainteresowane naszymi twarzami. Bardziej interesują je pyski innych psów niż twarze ludzi. W ogóle całe mnóstwo rzeczy interesuje je bardziej, niż ludzkie twarze. Od tej zasady jest jeden wyjątek. Uśmiech. Dla ludzi pokazanie zębów w uśmiechu jest oznaką przyjaźni. Dla psa, szczególnie takiego, który nas nie zna i jest w sytuacji stresogennej, jest to wyraz agresji. Czy pies dobrze widzi w nocy? Pewnie nie raz zastanawiałeś się, jak to jest, że pies bez wahania biega po zmroku po terenie usianym licznymi przeszkodami? To, co dla nas skończyłoby się przynajmniej skręceniem kostki, psom przychodzi lekko i naturalnie. Jest to związane z budową psiego oka. Psy mają sporej wielkości soczewkę oraz znaczną powierzchnię rogówki. Pozwala to psiemu oku skupiać dużo światła. Poza tym w oczach psa znajduje się dużo fotoreceptorów, które odpowiadają za widzenie przy słabym oświetleniu. Za siatkówką oczu naszych merdających pupili znajduje się tzw. błona odblaskowa. Dzięki niej psy wyłapują znacznie więcej fotonów niż człowiek. Psy widzą w nocy o wiele lepiej niż my. Jednak raczej dostrzegają kształty i kontury niż szczegóły. Bo choć są świetnymi obserwatorami, to ich ostrość widzenia pozostawia wiele do życzenia. Czy pies widzi kolory? Czy w takim razie psy widzą kolory, czy może nie jest im to do niczego potrzebne? Przez wiele lat uznawano, że psy widzą świat jak w starym kinie, czarno-biały. I faktycznie współczesne badania wykazały, że psie oczy mają stosunkowo niewiele receptorów odpowiedzialnych za widzenie barw. Jednak odróżniają kolory żółty i niebieski. Za to jaskrawy w naszym odczuciu czerwony, jawi im się jako czerń. Jeśli więc chcesz sprawić swojemu psu zabawkę, wybierz taką w niebieskim lub żółtym odcieniu. Naukowcy dowodzą, że psy rozumieją ludzi. Mają zdolności poznawcze podobne do niemowląt Psy bardzo często są nazywane najlepszymi przyjaciółmi człowieka. Właściciele twierdzą nawet, że ich pupile potrafią zrozumieć to, co się do nich mówi. Najnowsze badania dowodzą, że ... A czy psy oglądają filmy? Pewnie nie raz widzieliście jak psy przekręcały głowy, mruczały lub warczały patrząc na ekran. Niestety, nie reagowały w ten sposób na sam film, ponieważ po prostu go nie widzą. Dostrzegają raczej samo migotanie i właśnie ono, w połączeniu z dźwiękami dochodzącymi z odbiornika, może wywołać taką reakcję psa. Dlatego kolejnym razem, gdy pies położy się przy twoich nogach radośnie przeżywając wieczór z filmami, pomyśl, że robi to, bo bardzo cię kocha. A nie dlatego, że nie może doczekać się kolejnego odcinka ulubionego serialu. Jak wychować szczęśliwego, zdrowego i grzecznego pupila? Tego dowiesz się z przewodnika dla miłośników kotów i psów, który jest już dostępny w sprzedaży. Specjalny numer magazynu „National Geographic Polska” możesz nabyć bez wychodzenia z domu za pośrednictwem strony kultowy.pl:
Przebadano genom psa, który ocalił chore dzieci na Alasce. Balto nie był zwykłym husky
Sto lat temu miasteczku Nome na Alasce groziła epidemia błonicy. Jedyną szansą na ocalenie było lekarstwo dostarczone przez zaprzęgi psów. Bohaterem tej niezwykłej sztafety został syberyjski husky Balto. Teraz naukowcy zbadali jego genom, by sprawdzić, czym różnił się od współczesnych przedstawicieli rasy.
W tym artykule: Gonitwa przez śnieg i mróz, by uratować dzieci Bohaterski pies Balto Geny psa-zwycięzcy Jeden z eksponatów w Muzeum Historii Naturalnej w Clevelend to średniej wielkości włochaty pies. Choć jest opisany jako husky syberyjski, na pierwszy rzut oka mocno różni się od współczesnych psów tej rasy. Jest masywnie zbudowany. Ma dość krótkie nogi i bardzo gęste, długie futro. Tak właśnie wyglądały alaskańskie husky sto lat temu. Wypchane zwierzę w muzeum w Clevelend to Balto – słynny pies, który doczekał się książek i filmów na swój temat. Balto był jednym z bohaterów tzw. Wielkiego Wyścigu Miłosierdzia (ang. Great Race of Mercy) z 1925 roku. Tak naprawdę nie był to wyścig, ale sztafeta psich zaprzęgów. Jej celem było jak najszybsze dowiezienie do miejscowości Nome lekarstwa dla umierających na błonicę dzieci. Gonitwa przez śnieg i mróz, by uratować dzieci Nome leży na zachodnim krańcu Alaski. Dziś ma ok. 4 tys. mieszkańców. Sto lat temu, w czasie gorączki złota, miejscowość była pięć razy większa. Zamieszkiwali ją głównie górnicy z rodzinami i rdzenni mieszkańcy Alaski. W grudniu 1924 roku i styczniu 1925 roku do miejscowego szpitala zaczęli zgłaszać się rodzice z chorymi dziećmi. Okazało się, że najmłodszych mieszkańców Nome zaatakowała błonica – śmiertelnie niebezpieczna, bakteryjna choroba zakaźna. Szpital musiał sprowadzić serum. Jednak najbliższym miejscem, gdzie znajdowała się antytoksyna przeciwko błonicy było Anchorage, odległe o 1600 km. Zima tamtego roku była tak mroźna, że lot samolotem okazał się niemożliwy. Paczkę z lekarstwem wysłano pociągiem do miasteczka Nenana. Pozostałe prawie 1100 km trzeba było pokonać psimi zaprzęgami. W sztafecie wzięło udział 20 maszerów – czyli przewodników psich zaprzęgów – i 150 psów. Niektórzy z maszerów musieli radzić sobie z zawieją i temperaturami sięgającymi kilkudziesięciu stopni poniżej zera. Mimo to całą trasę udało się pokonać zaledwie w pięć i pół dnia. Bohaterski pies Balto Ostatni odcinek – z Bluff do Nome – liczył 85 km. Pokonał go maszer Gunnar Kaasen. Na lidera psiego zaprzęgu wybrał psa o imieniu Balto, należącego do organizatora sztafety Leonharda Seppali. Była to zaskakująca i dyskutowana później decyzja, ponieważ Balto nigdy wcześniej nie przewodził psiemu zaprzęgowi. Poradził sobie jednak. To właśnie jego zaprzęg 2 lutego o godz. 5.30 rano dotarł szczęśliwie do Nome. Dzięki przywiezionemu lekarstwu udało się zapobiec wybuchowi epidemii. Balto został po tym gwiazdą. W tym samym roku, w grudniu, odsłonięto jego pomnik w nowojorskim Central Parku. Pies był przy tym obecny. Niestety, nie można było go rozmnożyć, ponieważ był wykastrowany. Ostatnie lata życia spędził w zoo w Clevelend. Zmarł w wieku 14 lat, a jego wypreparowane zwłoki trafiły do muzeum. Geny psa-zwycięzcy Okazało się to bardzo przydatne naukowo. Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego z Santa Cruz (UCSC) wykorzystali eksponat z muzeum, by uzyskać próbkę DNA Balto. Dzięki temu mogli przeprowadzić badania genomu. Na tej podstawie określili, jak bardzo psy pociągowe sprzed stulecia różnią się od ich odpowiedników żyjących współcześnie. Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej Psy wcale nie postrzegają świata wyłącznie w odcieniach szarości, jak do niedawna sądzono. Widzą również kolory, choć tylko dwa. Jak widzi pies? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-widzi-pies-i-co-dostrzega-nasze-czworonogi-ogladaja-swiat-z-perspektywy-zupelnie-roznej-od-ludzkiej-fot-getty-images-d84f932.jpg" width="938" height="570" alt="Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej (fot. Getty Images)" title="Jak widzi pies i co dostrzega? Nasze czworonogi oglądają świat z perspektywy zupełnie różnej od ludzkiej (fot. Getty Images)" /> Badania z zakresu genomiki porównawczej wykazały, że dawne psy zaprzęgowe, których przedstawicielem był Balto, były bardziej zróżnicowane genetycznie niż współczesne rasy. Balto różnił się zarówno od dzisiejszych husky syberyjskich (z którymi ma najwięcej wspólnych genów), jak i od współczesnych psów zaprzęgowych hodowanych na Alasce. W jaki sposób? Był zdrowszy i lepiej przystosowany do życia w trudnych warunkach. Naukowcy wykryli, że miał inne niż współczesne psy warianty genów związanych z wagą, koordynacją, rozwojem ścięgien czy grubością skóry. Czyli z cechami ważnymi dla zwierzęcia hodowanego po to, by było jak najsprawniejszym psem zaprzęgowym. Naukowcy odkryli też, że Balto miał geny pozwalające mu lepiej trawić skrobię niż inne psy z tamtej epoki. – To bardzo interesujące śledzić ewolucję psów takich jak Balto – mówi Katherine Moon, pierwsza autorka pracy o genach Balto opublikowanej w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Science”. – Nawet jeśli badania sięgają zaledwie sto lat wstecz – dodaje. Źródła: phys.org, Science. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Którego dnia w roku rodzi się najwięcej maluchów? Znamy odpowiedź
Okazuje się, że w kalendarzu są daty cieszące się wyjątkową „popularnością” wśród noworodków. Statystyki nie pozostawiają wątpliwości – jeden dzień wyraźnie bije rekordy. Dlaczego to właśnie wtedy rodzi się najwięcej dzieci?
W tym artykule: Którego dnia w roku rodzi się najwięcej dzieci? Dlaczego najwięcej dzieci rodzi się we wrześniu? Którego dnia tygodnia rodzi się najwięcej dzieci? Ludzi z którego rocznika jest najwięcej na świecie? Każdego dnia na świecie rodzi się średnio 385 tys. dzieci. Średnio, bo ta liczba jest różna dla kolejnych miesięcy, tygodni, a także dni w roku. Co ciekawe, okresy, w których na świat przychodzi najwięcej i najmniej dzieci, są bardzo podobne w różnych państwach i regionach naszej planety. Którego dnia w roku rodzi się najwięcej dzieci? Jak pokazują statystyki narodzin prowadzone w wielu krajach na świecie, najwięcej dzieci rodzi się we wrześniu. A dniem, w który na świat przychodzi najwięcej noworodków jest 9 września. Na kolejnych dwóch miejscach znajdują się 19 września i 12 września. W Polsce, zgodnie ostatnim wydaniem „Polskiego Rocznika Demograficznego" najwięcej dzieci w 2021 roku rodziło się w takiej kolejności miesięcy: wrzesień – 30 001 dzieci marzec – 29 333 dzieci czerwiec – 28 127 dzieci lipiec – 28 079 dzieci maj – 27 699 dzieci sierpień – 27 662 dzieci kwiecień – 27 621 dzieci styczeń – 27 329 dzieci październik – 27 317 dzieci luty – 26 537 dzieci listopad – 26 014 dzieci grudzień – 25 792 dzieci Inaczej to wyglądało w poprzednich latach. Analiza przeprowadzona przez badaczy ze Szkoły Głównej Handlowej na podstawie danych z Eurostatu wskazuje, że najwięcej dzieci nieprzerwalnie od 2018 do 2020 roku zarówno w Unii Europejskiej, jak i w Polsce urodziło się w lipcu. Z kolei najmniej dzieci zarówno w Polsce, jak i na świecie, rodzi się 25 grudnia. Kolejne najrzadsze dni urodzin to 1 stycznia, 24 grudnia i 4 stycznia. Dlaczego najwięcej dzieci rodzi się we wrześniu? Najprostszym wyjaśnieniem jest uznanie, że zima sprzyja czułości. Takie założenie potwierdza nauka. Badania przeprowadzone w 2001 roku na University of Texas School of Medicine na grupie Amerykanek w różnym wieku wskazują, że najrzadziej do poczęcia zachodzi latem. Naukowcy przyjmują za najbardziej prawdopodobne przyczyny takiego stanu rzeczy: pogorszenie jakości nasienia mężczyzn w okresie letnim, sezonowe różnice w funkcjonowaniu przedniego płata przysadki mózgowej, spowodowane zmianami w długości dnia, sezonowe różnice w jakości komórki jajowej oraz błony śluzowej wyściełającej jamę macicy. Nie bez znaczenia jest również wzmożona aktywność seksualna związana z uroczystościami kończącymi rok. Krótko mówiąc, do statystycznie większej liczby poczęć dochodzi w noc sylwestrową niż w inne dni w roku. Biorąc pod uwagę wskaźniki dla Polski i Unii Europejskiej za okres zimowy (listopad–luty), wskazują one na najniższe wartości urodzeń (dane Eurostat). To z kolei znaczy, że najrzadziej do poczęcia zachodzi między lutym a majem. Wspólny przodek ludzi i małp pochodzi z Europy, a nie z Afryki? Tak głosi bardzo kontrowersyjna teoria Badanie kości sprzed milionów lat doprowadziło do zaskakującego wniosku. Wymarłe małpy, z których wywodzą się dzisiejsze małpy naczelne oraz ludzie, mogły zamieszkiwać Europę. A konkre... Którego dnia tygodnia rodzi się najwięcej dzieci? Zarówno na świecie, jak i w Polsce, najwięcej dzieci przychodzi na świat we wtorki, a najmniej w niedziele. Potwierdzają to dni tygodnia z największą liczbą porodów w naszym kraju w 2021 roku: wtorek – średnio 1074 porody czwartek – średnio 1030 porodów środa – średnio 1021 porodów piątek – średnio 976 porodów poniedziałek – średnio 954 porody sobota – średnio 673 porody niedziela – średnio 629 porodów Analizując poprzednie wydania „Polskiego Rocznika Demograficznego" z lat 2018–2022, również odnotowywano, że wtorek jest dniem z największą liczbą porodów, a niedziela z najmniejszą. Ludzi z którego rocznika jest najwięcej na świecie? W 2023 roku żyje najwięcej ludzi urodzonych w 1990 roku. Tego roku na świat przyszło 4 179 000 dzieci. Dzisiejsi 33-latkowie wyznaczają średnią wieku na naszej planecie. ŹRÓDŁO: „Polski Rocznik Demograficzny 2022”.
To nie lenistwo! Naukowcy odkrywają, dlaczego w upały chce się spać
Ciepło może dosłownie położyć nas spać – i nie jest to tylko nasze subiektywne wrażenie. Badania nad muszkami owocowymi wykazały, że upał aktywuje w ich mózgu biologiczny mechanizm odpowiedzialny za senność. Naukowcy podejrzewają, że podobny system może działać także u ludzi, niezależnie od kultury czy przyzwyczajeń.
Spis treści: Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem Jak działa wewnętrzny termometr? Muszki owocowe zdradzają tajemnice snu Czym jest konektom i dlaczego naukowcy mapują mózg muszki owocowej? Upał potrafi skutecznie spowolnić naszą codzienną aktywność. Gdy temperatura rośnie, czujemy się zmęczeni, ospali i mamy trudność z koncentracją. Zjawisko to nie jest wyłącznie domeną ludzi – także inne organizmy reagują na wysoką temperaturę w podobny sposób. Najnowsze badania pokazują, że u muszek owocowych senność w czasie upałów nie jest kwestią przypadku, lecz efektem działania specjalnego mechanizmu w mózgu. Co więcej, odkrycie to może rzucić nowe światło na to, jak ludzki organizm reaguje na ciepło i dlaczego sjesta niekoniecznie jest tylko kulturowym zwyczajem. Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Kiedy jest gorąco, zdarza się, że senność dopada nas w samym środku dnia. Mamy wówczas nieodpartą ochotę na drzemkę. W wielu krajach można ją odbyć w trakcie sjesty. To kilkugodzinna przerwa w czasie skwarnego popołudnia, kiedy zamykane są sklepy i restauracje, a życie dosłownie zamiera. Ciepło nas usypia. Co zaskakujące, wynalazek sjesty może nie mieć podłoża kulturowego, tylko biologiczne. Temperatura wpływa na wiele ludzkich aktywności – od jedzenia, przez aktywność fizyczną, po sen. Dotychczas jednak nie badano, w jaki sposób neurony czuciowe współpracują z tymi, które regulują cykl dobowy u żywych organizmów. Dlaczego tak bardzo chce nam się spać, gdy robi się za gorąco? I czy dotyczy to tylko ludzi? Problem zbadali naukowcy z Uniwersytetu Northwestern. W artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Current Biology” wykazali, że muszki owocowe wyposażone są w precyzyjny biologiczny mechanizm, który zachęca je do drzemki w czasie upałów. Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem – Wpływ temperatury zewnętrznej na sen może być bardzo duży – mówi Marco Gallio, neurobiolog z Weinberg College of Arts and Sciences, główny autor badań. – Niektóre zwierzęta, jak niedźwiedzie, przesypiają całą porę roku. Jednak obwody mózgu, które zawiadują relacjami pomiędzy temperaturą zewnętrzną a potrzebą snu u zwierzęcia, są bardzo słabo poznane – zauważa. Muszka owocowa (Drosophila melanogaster) od dawna towarzyszy człowiekowi. Mierzy zaledwie 2 mm i błyskawicznie pojawia się tam, gdzie są przejrzałe owoce, wino lub ocet. Z łatwością można ją hodować, dlatego jest często wykorzystywana do badań. Podobnie jak my, muszka z sukcesem skolonizowała całą planetę. Nic dziwnego, że jej optymalna temperatura otoczenia jest bardzo bliska tej, którą uważa się za optymalną dla człowieka. Muszki owocowe czują się najlepiej, gdy temperatura powietrza wynosi około 25 st. C. Jak działa „wewnętrzny termometr”? Muszki owocowe zdradzają tajemnice snu Naukowcy odkryli, że w mózgu muszki owocowej istnieje specjalna sieć połączeń związana ze zbyt wysoką temperaturą. Jest ona częścią większej sieci neuronalnej, regulującej sen. Uaktywnia się, gdy robi się szczególnie skwarnie, skłaniając owada, by po prostu przespał najcieplejsze godziny dnia. Dwa lata wcześniej badacze ustalili, że analogiczny, oddzielny „wewnętrzny termometr” istnieje również dla niskiej temperatury. On z kolei chroni muszkę przed zmarznięciem. Czy podobna sieć połączeń, wiążąca odczuwanie temperatury z ochotą na sen, istnieje również w ludzkim mózgu? To możliwe. – W czasie gorącego dnia ludzie chętniej ucinają sobie drzemkę, a w niektórych krajach jest to nawet kulturowa norma. Jednak czy na pewno jest to nasz wybór? – zastanawia się Gallio. – U much nie może być mowy o jakimkolwiek wpływie kulturowym. Być może więc istnieje pewien wspólny, silnie działający biologiczny mechanizm, który dotychczas został przeoczony u ludzi – spekuluje badacz. Czym jest konektom i dlaczego naukowcy mapują mózg muszki owocowej? Badanie było częścią dziesięcioletniej inicjatywy naukowej, której celem jest opracowanie kompletnego konektomu mózgu muszki owocowej. Czyli – kompletnej sieci połączeń między 100 tys. neuronów, które składają się na mózg owada. Zdaniem badaczy, poznanie konektomu mózgu różnych zwierząt dostarcza zupełnie nowych jakościowo informacji o jego funkcjonowaniu. Dotychczas naukowcy poznali szczegółowo konektom tylko jednego organizmu: nicienia Caenorhabditis elegans. Było to o tyle proste, że układ nerwowy C. elegans tworzą tylko 302 neurony. Poznanie sieci połączeń mózgowych, choć fascynujące, nie wyjaśnia jednak, w jaki sposób informacja – na przykład o temperaturze zewnętrznej – „podróżuje” tą siecią z punktu A do B. Naukowcy podkreślają, że badanie takie, jak to opisane wyżej pomaga znaleźć odpowiedź na takie pytanie. Źródła: EurekAlert, Current Biology Nasza ekspertka Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Naukowcy odkryli nowy gatunek rośliny. Jest mięsożerna i poluje w nieznany dotąd sposób
Podczas ekspedycji na Borneo naukowcy natrafili na zupełnie nową roślinę mięsożerną. To nieznany wcześniej gatunek dzbanecznika, który poluje w wyjątkowo nietypowy sposób.
W tym artykule: Jak odżywiają się rośliny mięsożerne? Jak polują dzbaneczniki? Przypadkowe odkrycie nowego dzbanecznika Odkrycie nowej rośliny mięsożernej zdarza się bardzo rzadko. Dotychczas znamy tylko ok. 650 gatunków należących do tej grupy. W 2021 roku naukowcy z kanadyjskiego Uniwersytetu Kolumbii Brytyjskiej natrafili w Ameryce Północnej na Triantha occidentalis. To nieznana wcześniej, niewielka mięsożerna roślina, która chwyta swoje ofiary za pomocą drobnych, białych kwiatków. Było to pierwsze odkrycie rośliny mięsożernej od dwudziestu lat. Równie zaskakujące jest znalezisko z indonezyjskiej części wyspy Borneo. W 2012 r., podczas wyprawy terenowej w prowincji Kalimantan Północny, naukowcy z Uniwersytetu Palackiego w Ołomuńcu napotkali zupełnie nowy gatunek dzbanecznika. Został nazwany Nepenthes pudica. Pudica to po łacinie „wstydliwy” lub „skromny”. Nazwa idealnie pasuje do rośliny, która realizuje swoje drapieżne instynkty pod ziemią. Odkrycie zostało opisane w artykule naukowym opublikowanym właśnie w czasopiśmie „Phytokeys”. Jak odżywiają się rośliny mięsożerne? Rośliny mięsożerne polują przede wszystkim na owady. By je schwytać, stosują bardzo różne strategie. Występująca w Polsce rosiczka ma włoski na liściach pokrytych lepką wydzieliną. Przyciąga ona komary i meszki. Gdy owad usiądzie na liściu, grzęźnie w mazi, a włoski zamykają się, unieruchamiając go. Ofiara zaczyna być powoli trawiona. Z kolei muchołówki amerykańskie stosują mechaniczne pułapki. Ich wklęsłe liście podzielone są na dwie części. Gdy między nimi znajdzie się owad, liście zamykają się w błyskawicznym tempie. Trawienie ofiary trwa kilkanaście dni. Gdy się zakończy, liście otwierają się ponownie. Uwaga, złe kwiaty! Są piękne, zabójcze i... jedna z nich może być Twoja - Festiwal Roślin Owadożernych Dla tych, którzy zdecydują się długi weekend w Warszawie mamy całkiem egzotyczną propozycję. Odwiedźcie Ogród Botaniczny w Powsinie, gdzie będzie się odbywał Festiwal Roślin Owadożern... Innego rodzaju pułapek używają dzbaneczniki (Nepenthes). Wykształcają one coś podobnego do wydłużonych worków z odstającym wieczkiem. Dzbany te mają bardzo śliskie krawędzie. Wewnątrz, na dnie, znajduje się płyn. Ofiary, przysiadające na brzegu dzbana, ześlizgują się do środka i wpierw więzną, a później toną w płynie. Roślina może je wówczas spokojnie strawić. Jak polują dzbaneczniki? Liście pułapkowe dzbaneczników – czyli właśnie ich charakterystyczne dzbany – wiszą na łodygach lub leżą na ziemi. Jak się jednak okazało, występują również pod ziemią. – Znaleźliśmy dzbanecznika, który różni się całkowicie od innych gatunków z tego rodzaju – mówi Martin Dančák, główny autor badań. – Umieszcza swoje mierzące 11 cm liście pułapkowe w podziemnych jamach albo bezpośrednio w glebie. Tam poluje na mrówki, chrząszcze i żuki – opowiada naukowiec. Nepenthes pudica to pierwszy dzbanecznik, który poluje pod ziemią. Dotychczas znano tylko trzy inne rośliny mięsożerne, które żerują w glebie. Jednak ich ofiarami padają organizmy mikroskopijnej wielkości. Przypadkowe odkrycie nowego dzbanecznika Nowy gatunek dzbanecznika został znaleziony w suchym klimacie na wysokości 1000–1300 m n.p.m. Naukowcy wpierw zauważyli zielone liście charakterystyczne dla dzbaneczników. Poszukiwanie worków nie przyniosło efektu. Dopiero widząc którąś roślinę z rzędu, dostrzegli białe pędy zanurzające się w ziemi. Po jej rozkopaniu natrafili na kielichowate worki czerwonawej barwy. Potwór na twoim parapecie? Poradnik hodowcy roślin owadożernych Jak zadbać o roślinę owadożerną w domu? Mamy dla was porady ekspertów z Ogrodu Botanicznego PAN w Powsinie. – Co ciekawe, w ich środku znaleźliśmy sporo różnych organizmów, które przystosowały się do życia wewnątrz dzbanecznika – mówi Václav Čermák, jeden z autorów pracy. – Na przykład larwy komarów czy zupełnie nowy gatunek robaka. Naukowcy podejrzewają, że podziemne dzbany Nepenthes pudica to rezultat przystosowania do wegetacji w górach i na znacznych wysokościach. Pod ziemią warunki są znacznie bardziej stabilne i najprawdopodobniej panuje stała wilgotność. – A to sprawia, że kiedy nastaje susza, łatwiej tam o zdobycz – mówi Michal Golos z Uniwersytetu Bristolskiego, jeden ze współautorów pracy. Źródła: Phytokeys, EurekAlert. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Czy twój kot jest już seniorem? Przelicz jego wiek na ludzkie lata
Wiek kota w ludzkich latach może zaskoczyć niejednego opiekuna. Sprawdź, ile naprawdę „ma” twój pupil – i co wpływa na jego długowieczność.
W tym artykule: Jak liczyć lata u kota Wiek kota w przeliczeniu na ludzki Najstarszy kot na świecie Jak wydłużyć życie kota Koty towarzyszą nam od tysięcy lat Wielu miłośników zwierząt zastanawia się, w jakim tempie dojrzewają i starzeją się ich pupile. W tym celu próbują przeliczyć ich wiek na ludzkie lata. Nie jest łatwo określić wiek psa w „ludzkich” latach. To zależy od wielkości zwierzaka i od jego genów. A jak jest w przypadku kotów? W przypadku tempa starzenia się podstawowym parametrem jest wielkość ciała. Dlatego u psów inaczej przelicza się wiek u ras dużych i małych. Natomiast koty mają dość zbliżone rozmiary. Dlatego u nich do przeliczania lat stosuje się jedną formułę. Oczywiście warto pamiętać o wyjątkach. Największe koty domowe osiągają nawet 20 kg wagi. Takie koty będą generalnie starzeć się szybciej niż mniejsze osobniki. Jak liczyć lata u kota Jak przeliczamy wiek kota na ludzkie lata? Kocia młodość trwa krótko, bo zaledwie rok. Dlatego uznajemy, że roczny kot ma wiek odpowiadający ludzkim 15 latom. Następny rok kociego życia to już dorosłość. Dwuletni kot to odpowiednik człowieka mającego 25 lat. Potem każdy kolejny rok życia kota liczymy jak cztery lata u ludzi. Przyjmuje się, że wiek dojrzały u kota to od 2 do 10 lat. Od 11 lat rozpoczyna się koci wiek podeszły. Wiek kota w przeliczeniu na ludzki To, jak się liczy wiek kota, może być nie do końca jasne. Dlatego w obliczeniu kociego wieku pomóc może poniższe zestawienie: 1 rok – 15 lat ludzkich 2 lata – 25 lat ludzkich 3 lata – 29 lat ludzkich 4 lata – 33 lata ludzkie 5 lat – 37 lat ludzkich 6 lat – 41 lat ludzkich 7 lat – 45 lat ludzkich 8 lat – 49 lat ludzkich 9 lat – 53 lata ludzkie 10 lat – 57 lat ludzkich 11 lat – 61 lat ludzkich 12 lat – 65 lat ludzkich 13 lat – 69 lat ludzkich 14 lat – 73 lata ludzkie 15 lat – 77 lat ludzkich 16 lat – 81 lat ludzkich 17 lat – 85 lat ludzkich 18 lat – 89 lat ludzkich 19 lat – 93 lata ludzkie 20 lat – 97 lat ludzkich 21 lat – 101 lat ludzkich 22 lata – 105 lat ludzkich 23 lata – 109 lat ludzkich 24 lata – 113 lat ludzkich 25 lat – 117 lat ludzkich Warto dodać, że przeciętny kot domowy żyje od 12 do 18 lat. Czyli, w przeliczeniu na ludzki wiek, osiąga od 65 do 89 lat. Najstarszy kot na świecie Pozostaje pytanie, jak długo może żyć kot? Otóż kocia rekordzistka swoim wiekiem przebiła najstarszą żyjącą osobę. Księga Rekordów Guinnessa wskazuje, że obecnie najstarsza kotka na świecie to Flossie z Wielkiej Brytanii. W chwili wpisania do księgi miała 26 lat i 316 dni. W przeliczeniu na wiek ludzki to około 121 lat! Flossie jest w dobrej formie, choć od pewnego czasu gorzej widzi i słyszy. Najdłużej żyjącym kotem w historii była Creme Puff. Rekordzistka z Teksasu żyła dokładnie 38 lat i 3 dni. W ludzkich latach byłoby to aż 169! Natomiast najstarszy kot w Polsce, Mruczek z Rudy Śląskiej, żył 24 lata i 6 miesięcy. Czyli ok. 113 ludzkich lat. Jak wydłużyć życie kota Koty są zwierzętami udomowionymi. Ich zdrowiu zagrażają podobne czynniki, jak w przypadku ludzi. Co zrobić, by kot długo cieszył się zdrowiem i sprawnością? Zadbaj o zdrową, zbilansowaną dietę kota. Jeśli uważasz, że waży za dużo, skonsultuj się z weterynarzem. Kot musi mieć łatwy dostęp do czystej, świeżej wody. Dostarcz kotu okazji do bezpiecznej aktywności fizycznej. Mogą to być zabawy w domu lub spacery. Te powinny się odbywać pod twoim nadzorem. Zabezpiecz okna i balkon, aby uniknąć wypadków. Regularnie odwiedzaj z kotem weterynarza. Wykonuj badania krwi u kota co dwa lata (do 8. roku życia) lub co rok (u kotów starszych). Dbaj o potrzeby kota. To zwierzę potrzebuje sporo przestrzeni osobistej. Na wolności jego terytorium jest duże, dlatego niedobrze jest tłoczyć koty na małej powierzchni. Koty towarzyszą nam od tysięcy lat Koty udomowiono najpierw na Bliskim Wschodzie. Kilka tysięcy lat później trafiły do Egiptu, gdzie cieszyły się wyjątkowym statusem. Ale niezależnie od tego do udomowienia kotów doszło także w Chinach. Prawdopodobnie pierwszymi ludźmi, którym udało się udomowić koty ponad 9000 lat temu byli pionierzy rolnictwa z Bliskiego Wschodu. Koty przyciągnęła do nich obecność myszy, zwabionych z kolei przez obfitość ziarna. Na Cyprze znaleziono kota pochowanego z człowiekiem już ok. 9,5 tys. lat temu. Dziś koty domowe są w czołówce najgroźniejszych gatunków inwazyjnych. W XIX w. zabierano je w podróże morskie, by tępiły okrętowe szczury. Dzięki temu dotarły w miejsca pozbawione dotąd drapieżników, takie jak tropikalne wyspy. Ale i w naszych warunkach są niebezpieczne dla przyrody. Przeciętny kot zabija rocznie 180 innych zwierząt. Źródło: National Geograhpic Polska
Psy wolą kobiecy głos? Naukowcy odkryli zaskakujące podobieństwo do niemowląt
Mózgi psów a mowa kobiet – naukowcy odkryli, że psy reagują na ton głosu kobiety w sposób zbliżony do ludzkich niemowląt. To zaskakujące badanie rzuca nowe światło na relację człowiek–pies i sugeruje, że nasze pupile są bardziej wyczulone na emocje, niż sądziliśmy.
W tym artykule: Jak zbadano reakcje psów na mowę Mózgi psów są wyczulone na mowę kobiet Jak psy rozumieją mowę Aby przyciągnąć i utrzymać uwagę osób o ograniczonych kompetencjach językowych, automatycznie zaczynamy używać specyficznego języka. Taki sposób mówienia charakteryzuje się wzmocnioną intonacją i silniejszym naciskiem na akcenty. Innymi słowy, tak zwaną przesadną prozodią. Taki sposób komunikowania się z małymi dziećmi wspiera ich rozwój poznawczy, społeczny i kompetencje językowe. Mózgi niemowląt są dostrojone do takiego właśnie przesadnego stylu wypowiedzi. Węgierscy naukowcy z Wydziału Etologii Uniwersytetu im. Loránda Eötvösa, Centrum Badawczego Nauk Przyrodniczych i Sieci Badawczej Loránda Eötvösa postanowili sprawdzić, czy również mózgi psów działają w podobny sposób. Niedawno pisaliśmy na temat badań wskazujących, że mózgi psów stają się coraz większe. Badania z Węgier ujawniły ogromne podobieństwo między mózgami niemowląt i psów w kontekście przetwarzania mowy z przesadną prozodią. Jak zbadano reakcje psów na mowę Aby przeanalizować tę kwestię, węgierscy naukowcy zmierzyli aktywność mózgów grupy wyszkolonych psów za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI). W trakcie badania, żyjące na co dzień wśród ludzi psy słuchały szeregu różnych dźwięków. Wśród nich: typowej mowy używanej wobec psów, mowy, którą kierujemy do niemowląt, rozmów, jakie dorośli prowadzą między sobą. Nagrane głosy należały do 12 kobiet i 12 mężczyzn. – Badanie sposobu, w jaki mózgi psów przetwarzają kierowaną do nich mowę, jest ekscytujące. Pomaga nam zrozumieć, w jaki sposób przesadna prozodia przyczynia się do wydajnego przetwarzania mowy u gatunków innych niż ludzie. Ale takich, które ewidentnie rozumieją kierowane do nich sygnały słowne – wyjaśnia dr Anna Gergely, współautorka badania. Mózgi psów są wyczulone na mowę kobiet Badanie pokazało, że odpowiedzialne za słuch regiony w psich mózgach mocniej reagowały na typ mowy skierowanej do psa i niemowlęcia niż mowy, której dorośli ludzie używają do zwykłej rozmowy. To pierwszy dowód neuronalny, że mózgi psów są dostrojone do mowy skierowanej specjalnie do nich. Co ciekawe, wrażliwość na mowę zarówno skierowaną do psów, jak i niemowląt, była wyraźnie większa, gdy mówczyniami były kobiety. Ma to związek zarówno z wysokością, jak i zmiennością kobiecych głosów. Wyniki badania sugerują, że sposób, w jaki mówimy do naszych psów, ma znaczenie. Mózgi tych zwierząt są szczególnie wrażliwe na przesadną prozodię typową dla kobiecego głosu. Jak psy rozumieją mowę – Tym, co czyni badanie szczególnie interesującym, jest fakt, że u psów – w przeciwieństwie do niemowląt – trudno wyjaśnić pochodzenie takiej wrażliwości. Nie wynika to bowiem z powodów atawistycznych – w biologii atawizm to ponowne pojawienie się cechy u organizmu, która nie była widoczna przez kilka ostatnich pokoleń. Nie wynika też z długotrwałej ekspozycji na głos matki podczas życia płodowego. Nasze wyniki mogą zatem służyć jako dowód na preferencje neuronowe, które rozwinęły się w czasie udomowienia psów – mówi dr Anna Gergely. Badaczka dodaje, że ta zwiększona wrażliwość może też wynikać z faktu, że rozmawiając ze swoimi pupilami kobiety częściej używają przesadnej prozodii. Mówią właśnie w taki sposób, w jaki rozmawiałyby z maleńkimi dziećmi. Wcześniejsze badania wykazały, że psy dobrze rozumieją ludzką mowę. Rozpoznają średnio 89 komunikatów. Najzdolniejsze potrafią odróżnić od siebie nawet 200 wyrazów. Ich mózgi przetwarzają dźwięki mowy tak jak nasze. Źródła: National Geographic Polska, Phys.org, Communications Biology Nasza ekspertka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Jak pies mówi „kocham”? Sekrety psiej miłości, o których nie miałeś pojęcia
Pies potrafi kochać głęboko i na wiele sposobów. Od merdającego ogona po wtulanie się w kolana – każdy gest może być wyznaniem psiej miłości. Oto jak człowiek może odczytać te sygnały, by lepiej zrozumieć emocjonalny świat swojego pupila.
W tym artykule: Jak rozpoznać, że twój pies cię kocha? Co jest najmocniejszą oznaką psiej miłości? Czy psy rozumieją ludzkie emocje? Dlaczego psy tak chętnie pomagają ludziom? Dlaczego psy przywiązują się do ludzi? Który pies stał się symbolem „psiej wierności"? Jeśli miłość byłaby żywą istotą, miałaby cztery łapy i merdała ogonem. Głęboka relacja człowieka z jego psem jest czymś wymykającym się wszelkim encyklopedycznym definicjom. Można ją porównać tylko z emocjami, jakie wiążą rodziców i dzieci. Nic dziwnego, ponoć obie z nich zbudowane są na bazie wyrzutów oksytocyny, hormonu przywiązania. Oto jak pies okazuje miłość do człowieka. Jak rozpoznać, że twój pies cię kocha? Wystarczy spojrzeć na mowę ciała psa. Wita cię merdając ogonem nawet, gdy rozstanie było krótkie. Biega wokół ciebie, podskakuje, próbuje dać psiego buziaka i cały staje się szczęściem. Pies, jeśli jest kochany przez właściciela, jest żywą maszynką do pomnażania szczęścia. Raduje się razem z nami, razem z nami smuci, dba o nasze bezpieczeństwo i towarzyszy nam w każdej sytuacji. Nawet wówczas, gdy sytuacja, w której musi się dla nas odnaleźć, niezbyt odpowiada psim nawykom. A chociaż jest świadomy swojej siły, potężnych szczęk i ostrych pazurów, przy swoim człowieku jest łagodniejszy niż baranek. Co jest najmocniejszą oznaką psiej miłości? Fizyczna bliskość. Wciskanie głowy pod ludzką rękę, pod ramię, ocieranie się o nogi, kładzenie głowy na kolanach – wszystkie te gesty, które utrudniają człowiekowi przemieszczanie i skłaniają do jednego – głaskania psa. I dzielenia się zapachem. Zapach dla psów jest bardzo ważny. To ich sposób kodowania i przekazywania informacji oraz zbierania ich z otoczenia. Ocierający się o człowieka pies pozostawia na nim swój zapach. Zwykle razem z sierścią i śliną. Za to głaszczący psa człowiek zostawia swój zapach na psie. To bardzo bliska wymiana oznaczeń i informacji. Jak pies mówi „kocham"? Kochający pies potrafi też pilnie wpatrywać się w oczy swojego opiekuna. Patrzenie prosto w oczy nie jest dla psa czymś komfortowym. Psy patrzą sobie wzajemnie w oczy zwykle, by okazać dominację, zmusić innego psa do posłuszeństwa lub wymusić konfrontację. Zupełnie inaczej to wygląda, gdy wpatruje się w oczy opiekuna. Stają się wówczas spokojne, wręcz uległe, a psie spojrzenie potrafi rozczulić największego twardziela. Czy psy rozumieją ludzkie emocje? Psy rozumieją ludzkie stany emocjonalne i zawsze starają się nas wesprzeć. Jeśli pies widzi, że się cieszysz, podrygujesz, może tańczysz z radości – będzie cieszył się razem z tobą. Będzie skakał, merdał ogonem, radośnie poszczekiwał. Może się zdarzyć, że nawet nasika ze szczęścia. Za to, gdy cierpisz, będzie cierpiał z tobą. Wspólnie, łapa w rękę i nos w nos. Może leżeć obok człowieka w ciszy i niemal w bezruchu, może popatrywać smutno, a gdy uzna, że powinieneś w końcu wziąć się w garść, zacznie cię pocieszać na swój psi sposób, na przykład dzieląc się czymś, co w psim odczuciu jest wyjątkowo fajne. W ten sposób smutni właściciele psów są obdarowywani piłkami tenisowymi, pluszakami bez uszu i oczywiście kośćmi. Przecież otrzymując od ukochanego psa jego własną kość, nie można się smucić, prawda? Dlaczego psy tak chętnie pomagają ludziom? Tym, co wyróżnia psy spośród wszystkich udomowionych zwierząt, jest ich niezwykła umiejętność towarzyszenia człowiekowi w niemal każdej sytuacji. I to zarówno zawodowej, jak i prywatnej. Mamy psy – ratowników górskich i takie, które pomagają strażakom. Psy pracują na lotniskach, w policji i w wojsku. Są przewodnikami osób niewidomych i terapeutami chorych. Niektóre psy potrafią ratować tonących, inne, dzięki swojemu niesamowitemu węchowi są nawet w stanie wykryć obecność guza lub niskiego poziomu cukru. I nie robią tego wszystkiego, aby się popisać. Psy zawsze pracują ze swoim człowiekiem i dla niego. Dlatego poza samym specjalistycznym treningiem, tak ważna jest relacja psa pracującego z jego właścicielem. Bo co z tego, że pies wyczuje ukryte w bagażu narkotyki, jemu one w niczym nie przeszkadzają. Ale jeśli odnalezienie ich sprawi radość jego człowiekowi, to pies wskaże właściwą walizkę bez chwili wahania. Właśnie dlatego psy jeżdżą z nami samochodami, choć w sumie wolą chodzić, leżą grzecznie pod kawiarnianymi stolikami, gdy spotykamy się z przyjaciółmi, a nawet spędzają z nami czas w hotelach wśród tylu zapachów, że normalnie pies by oszalał. Po prostu zrobią wszystko, by być blisko nas. Nawet pozwolą małej dziewczynce założyć na psie uszy kolorowe spinki i ubrać dobermana w sukienkę. No tylko tak, by inne psy tego nie widziały. Pies jest zawsze członkiem stada. A najważniejszym imperatywem psiego działania jest opieka nad stadem. Przede wszystkim nad najsłabszymi częściami tegoż stada, na przykład nad dziećmi. Kochany i kochający pies może pilnować dzieci, dbać, by nic im nie zagroziło, a nawet, jeśli trzeba, służyć za żywy koc i poduszkę. Znane są przypadki psów, które nie tylko zaalarmowały domowników o pożarze, ale też wyniosły w zębach lub wyciągnęły z płomieni najmłodszych członków rodziny. Dlaczego psy przywiązują się do ludzi? Wszystko przez oksytocynę. Tak przynajmniej twierdzi Dr Deirdre Barrett, psycholożka kliniczna i ewolucyjna w Harvard Medical School, która bada neurologiczne podstawy więzi ludzi i ich czworonogów. Jej zdaniem psy przechwyciły od ludzi oparty na oksytocynie sposób budowania więzi. Oksytocyna, neuroprzekaźnik wiązany z porodem i z laktacją, ma również znaczną rolę w tworzeniu więzi między rodzicem a dzieckiem, a nawet między partnerami. Natura tak to wymyśliła, że pewne zachowania zapewniające niemowlęciu przetrwanie, powodują u dorosłych ludzi wyrzut oksytocyny. Odczuwasz niezwykłą przyjemność po nakarmieniu i utuleniu niemowlęcia do snu? To właśnie zasługa wyrzutu oksytocyny, jakim nagrodziła cię natura za wykonanie pewnej nużącej pracy na rzecz utrzymania w zdrowiu i dobrostanie kolejnego pokolenia. Tworzy się więź. Wiesz, że dziecko cię potrzebuje, dbasz o nie, a aby nie porzucać tego dbania, otrzymujesz nagrodę w postaci kolejnych oksytocynowych shotów. Zdaniem dr Barrett, podobny mechanizm działa w relacjach między człowiekiem a psem. Gdy głaszczemy lub tulimy naszych pupili, zarówno my, jak i czworonogi doświadczają podwyższenia poziomu oksytocyny we krwi. Daje on uspokojenie, radość, poczucie bliskości. Co ciekawe psy w interakcji z człowiekiem wydzielają znacznie więcej oksytocyny, niż robią to koty. Ale na tym nie koniec spostrzeżeń pani doktor. Twierdzi ona, że nasze psy potrafią o nas śnić. Psi sen jest podzielony na podobne fazy, jak ludzki i psy śnią w fazie REM. Właśnie wtedy psy potrafią biegać przez sen, mruczeć lub warczeć. Który pies stał się symbolem „psiej wierności"? A jeśli jeszcze masz wątpliwości, czy pies kocha, to pomyśl o Hachikō .W 1924 Hachikō , pies rady Akita, został przywieziony do Tokio przez swojego właściciela, profesora na wydziale rolnictwa Uniwersytetu Tokijskiego. Hachikō codziennie odprowadzał swojego pana, gdy ten udawał się na uczelnię. Odprowadzał go do pobliskiej stacji i czekał na właściciela codziennie o tej samej porze, by wraz z nim wrócić do domu. Ale któregoś dnia profesor nie wrócił. Zmarł nagle podczas zajęć na uczelni. Mimo to Hachikō nadal codziennie czekał na niego na stacji, pojawiając się tam przed przyjazdem wieczornego pociągu przez następne 10 lat. Dzięki oddaniu, jakie Hachikō okazywał swojemu zmarłemu panu, nadano mu przydomek „wiernego psa”. W Tokio znajduje się pomnik Hachikō. Ale podobne stoją na całym świecie, przypominając o psach, których wierność, miłość i oddanie były tak wielkie, że nawet śmierć nie mogła im sprostać. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
iRobot sprzątający, który zrobi wszystko za ciebie i to w każdych warunkach: Roomba świętuje 20-lecie w Polsce!
Wyobraź sobie, że twój dom lśni, a sprawcą stałej czystości jest zaawansowany robot. Dokładnie iRobot — produkt firmy z 30-letnim doświadczeniem wojskowym, kosmicznym, technicznym i medycznym, która od lat produkuje także najwierniejszych towarzyszy domowego porządku. Nie zauważysz pracy robota Roomba, ale zauważysz jej efekty! Rozpozna przeszkody, nie wjedzie w delikatne rośliny czy miskę z wodą dla psa, dokładnie wysprząta także i dywan z sierści i kurzu, a przywołasz go głosem lub włączysz aplikacją, kiedy nie ma cię jeszcze w domu. Czy możesz wyobrazić sobie bardziej oddanego pomocnika?
Każdy z nas lepiej wypoczywa i funkcjonuje w czystym mieszkaniu, ale często na porządki brakuje nam czasu. Warto wesprzeć się nowoczesnymi technologiami w codziennych obowiązkach i poznać nową jakość sprzątania. Zalety iRobotów Roomba 1. Skuteczność i efektywność sprzątania W zależności od wybranego modelu urządzenia iRobot Roomba posiada 3 lub 4-stopniowy system sprzątania, będący gwarancją czystości w twoim domu. Roomba Combo® j9+ (z funkcją mopowania) oraz iRobot Roomba j9+ posiadają o 100% większą moc ssącą niż modele Roomba z serii ’i’, ruchomą, dostosowującą się do podłoża głowicę z 2 gumowymi szczotkami, które skutecznie odrywają brud od podłożą. Roboty automatycznie opróżniają także pojemniki na brud do szczelnego worka oraz wyposażone są w systemy antyalergiczne. 2. Niezawodność Nie musisz martwić się o szkody – iRobot Roomba zidentyfikuje i ominie kable, ładowarki, ubrania, zabawki, przedmioty, które upadły na podłogę czy nawet „niespodzianki” pozostawione przez czworonogi. Potrafi sam rozpoznać około 80 kategorii przeszkód, co więcej uczy się Twojego domu i poznaje nowe obiekty, które będzie omijać. Podczas jednego cyklu, przy standardowych ustawieniach robot posprząta powierzchnię dużego mieszkania, dostosowując się do twoich potrzeb – dla każdego pomieszczenia za pomocą wygodnej aplikacji możesz ustawić mniej lub bardziej intensywny tryb sprzątania czy korzystania ze środków czyszczących przy mopowaniu. Jeśli misja sprzątania jest wyjątkowo skomplikowana, na drodze występuje wiele przeszkód, a każde pomieszczenie ma ustawione dedykowany tryb czyszczenia, akumulator robota może szybciej się rozładować. Nie stanowi to jednak dla robota Roomba problemu. Inteligentny domowy pomocnik wróci do stacji dokującej, doładuje baterię i wznowi cykl sprzątania w miejscu, w którym go przerwał. 3. Automatyzacja pracy Z łatwą w obsłudze aplikacją iRobot HOME zaplanujesz harmonogramy sprzątania z dowolnego miejsca, ustawisz własne preferencje czyszczenia dla każdego z pomieszczeń w domu, zweryfikujesz pracę robota po ukończeniu jego pracy, znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane przez użytkowników pytania, czy… nadasz swojemu domowemu bohaterowi nowe imię. Platforma jest kompatybilna z systemami iOS i Android. Ze swoim robotem skomunikujesz się także za pomocą głosu – to wygodne rozwiązanie nie tylko dla miłośników technologii. Roomba współpracuje z Google Home, Siri i Amazon Alexa. Nie musisz martwić się także, że twoje urządzenie utraci z czasem swoje funkcje – gdy tylko pojawiają się aktualizację, robot pobiera je automatycznie, a to wszystko dzięki wydajnemu procesorowi. 4. Rozpoznawanie, gdzie znajduje się brud Niektóre z przestrzeni w domu potrzebują dokładniejszego czyszczenia. To oczywiste. iRobot sam dopasuje intensywność pracy do stanu powierzchni. Rozsypane płatki, naniesiony do mieszkania piach ze spaceru czy okruchy na dywanie? To już nie jest twoje zmartwienie. Problem rozwiąże technologia Dirt Detective. Wciąż zastanawiasz się jednak co z miejscami, które wymagają szorowania? Męczą cię plamy z błota alb przybrudzona podłoga w kuchni po gotowaniu? Funkcja SmartScrub pozwoli na doczyszczenie powierzchni tak, że sama nie zrobiłabyś tego lepiej. 5. Mopowanie bez problemu Modele takie jak Roomba Combo® j9+ czy Roomba Combo® j7+ poza funkcją sprzątania wyposażone są też w całkowicie unoszący się moduł mopujący. Oznacza to tyle, że po umyciu podłogi, robot podniesie nakładkę mopującą na samą górę obudowy np. przed wjazdem na dywan, przez co nie pozostawi nigdzie mokrych plam. View Ediplayer on the source website 6. Długowieczność urządzeń Nie tylko gwarancja i wsparcie serwisu, ale przede wszystkim dostępność części zamiennych i oryginalnych akcesoriów sprawia, że sam łatwo wymienisz części, które zużywają się szybciej (jak szczotki czy filtry). O tym kiedy najlepiej to zrobić poinformuje Cię aplikacja iRobot Home, która oblicza na podstawie intensywności pracy robota, kiedy zużywają się poszczególne elementy. Tym samym twój robot zadba o czystość w twoim domu przez długie lata. Inne zalety? Oszczędność czasu i energii Goście w drodze? Spontaniczne sprzątanie uruchomisz z dowolnego miejsca Pomoc dla aktywnych i zapracowanych Idealny dla posiadaczy zwierząt i małych dzieci Bezprzewodowy odkurzacz, który nie zajmuje dużo miejsca iRobot świetnie radzi sobie z trudno dostępnymi przestrzeniami Cyberbezpieczeństwo potwierdzone certyfikatem TUV CSC Wybierz model dostosowany do swoich potrzeb iRobot Roomba j9+ Pogromca brudu, sierści, kurzu z podłóg i dywanów. To świetne rozwiązanie dla większych przestrzeni czy właścicieli zwierząt – posiada więcej funkcji związanych z usuwaniem zabrudzeń spowodowanych obecnością pupili niż jakikolwiek inny robot odkurzający. Co ważne – worek w stacji dokującej, do którego robot Roomba opróżnia automatycznie swój pojemnik na brud, wymienisz tylko raz na nawet 60 dni. Dane techniczne: Wysokość: 8,5 cm Średnica: 34cm Waga: 3,4 kg Pojemność pojemnika na brud: 0,4 l Filtr: Aeroforce iRobot Roomba Combo j9+ Najnowocześniejszy robot odkurzająco-mopujący, który bez wysiłku usuwa brud z dywanów i twardych podłóg. Posiada trzy poziomy mocy ssącej (przy czym na dywanach automatycznie działa najmocniej), unoszący się moduł mopujący i przydatną w większych porządkach funkcję SmartScrub, czyli mopowanie z aktywnym szorowaniem. Stacja Clean Base AutoFill to dodatkowe ułatwienie – robot sam opróżnia pojemnik na brud i uzupełnia wodę, bez twojej pomocy. Dane techniczne: Wysokość: 8,7 cm Średnica: 34cm Waga: 3,4 kg Pojemność pojemnika na brud: 0,4 l Filtr: Aeroforce iRobot Roomba Combo j7+ Robot odkurzająco-mopujący z całkowitym automatycznym unoszeniem modułu mopującego, łącznością Wi-Fi, który odciąży cię w domowych obowiązkach. Tak jak model Combo j9+ mopuje i szoruje podłogi w Twoim domu, dzięki funkcji SmartScrub, automatycznie opróżnia pojemnik na brud do stacji, rozpoznaje i identyfikuje przeszkody na swojej drodze oraz po prostu gruntownie sprząta. Dane techniczne: Wysokość: 8,7 cm Średnica: 34 cm Waga: 3,2 kg Filtr: Aeroforce Domowe sprzątanie jak lot na księżyc? iRobot Corporation to także lider w produkcji robotów militarnych, kosmicznych i medycznych! Przez trzy dekady firma wypuściła w świat miliony inteligentnych robotów, które stały się nieocenionymi sojusznikami ludzi w rozwoju. iRoboty pomagają ludziom w najtrudniejszych sytuacjach zagrażających ich życiu i zdrowiu, a także eksplorowały przestrzeń oceaniczną i kosmiczną czy wspierały NASA w projektach łazików marsjańskich. Wojskowa technologia implementowana jest również w nowych sprzętach amerykańskiego producenta. Dziś iRobot to także jeden z najbardziej znanych robotów domowych. Na szczęście sprzątanie jest o wiele łatwiejsze od lotu na księżyc, zwłaszcza z iRobotem Roomba. Materiał promocyjny marki Roomba
Jak przechowywać warzywa i owoce, żeby przetrwały jak najdłużej? Oto 5 porad naukowców
Specjalista od żywności podpowiada, w jaki sposób należy przechowywać różne warzywa i owoce. Tak, by jak najwolniej dojrzewały i pozostawały jak najdłużej świeże – nawet w upalne dni.
W tym artykule: Unikaj uszkodzonych owoców i warzyw Nie myj warzyw i owoców przed przechowaniem Ziemniaków nie przechowuj z cebulą Nie przesadzaj ze szczelnymi pojemnikami Warzywa i owoce chłódź, mróź i przetwarzaj przed przechowaniem To oczywistość: świeże warzywa i owoce to najzdrowsza żywność, jaką możemy położyć na talerzu. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by każdego dnia w naszym menu znalazło się 400 g warzyw i owoców. Powinniśmy jeść je kilka razy dziennie. I czym szybciej trafią do naszej kuchni po zebraniu lub zerwaniu, tym lepiej. W idealnym świecie, w którym mielibyśmy nieograniczone środki i nieograniczony czas, codzienna wizyta w zaufanym warzywniaku zapewniłaby nam niezbędną porcję sałaty, pomidorów czy jabłek. Jednak w rzeczywistości – pełnej pośpiechu i absorbujących nas czynności – najczęściej kupujemy na zapas. A później musimy polegać na przechowywaniu żywności. Niby nie jest to trudne. Od czego w końcu mamy lodówki? Jednak nie wszystkie warzywa czy owoce należy od razu po zakupie wrzucać do chłodziarki albo zamrażarki. Niektóre w ogóle nie powinny się tam znaleźć – podpowiada na łamach portalu The Conversation Senaka Ranadheera, specjalista od żywności z University of Melbourne. I podaje kilka rad, co zrobić, by nasz szczypior i pomarańcze przetrwały jak najdłużej. Unikaj uszkodzonych owoców i warzyw Ziemniaki kiełkują nawet zamknięte w spiżarni. To oczywistość, jednak wynika ona z czegoś, co uświadamiamy sobie już niezbyt często. Otóż zarówno w warzywach, jak i w owocach procesy biologiczne nie ustają po ich zebraniu. Nadal produkują one energię ze zgromadzonych węglowodanów i tłuszczy, uwalniając dwutlenek węgla i parę wodną. By warzywa i owoce jak najdłużej zachowały świeżość, musimy postarać się spowolnić te procesy. Co zaczyna się już w momencie wizyty na bazarku. W miarę możliwości wybierajmy warzywa nieobtłuczone i niepęknięte. Nie ma w nich nic złego i nadawałyby się do szybkiego spożycia. Jeśli jednak chcemy użyć ich dopiero po jakimś czasie, lepiej zdecydować się na ich nieuszkodzone odpowiedniki. Nie myj warzyw i owoców przed przechowaniem Mimo różnych porad z internetu to jest zupełnie niepotrzebne. Naturalnie i warzywa, i owoce należy dokładnie umyć przed jedzeniem. Jednak przed włożeniem ich do spiżarni lub lodówki nie ma takiej potrzeby. Tym bardziej że większość z nich została już oczyszczona przed transportem. Kiedy zaś przychodzi do mycia przed jedzeniem, nie należy sięgać po żadne specjalne środki. Ani ocet, ani soda oczyszczona nie są potrzebne. Wystarczy zwykła kranówka, w której "wykąpiemy" rzodkiewkę czy truskawki. Nie obieraj warzyw i owoców! W ich skórkach kryje się mnóstwo zdrowych składników Nie wyrzucaj obierek do śmieci! Skórki owoców i warzyw mogą być bardzo zdrowe. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nie-obieraj-warzyw-i-owocow-w-ich-skorkach-kryje-sie-mnostwo-zdrowych-skladnikow-fot-shutterstock-d4606ec.jpg" width="938" height="626" alt="Nie obieraj warzyw i owoców! W ich skórkach kryje się mnóstwo zdrowych składników (fot. Shutterstock)" title="Nie obieraj warzyw i owoców! W ich skórkach kryje się mnóstwo zdrowych składników (fot. Shutterstock)" /> Ziemniaków nie przechowuj z cebulą Czego nie musimy chować do lodówki? Bananów, cebuli, czosnku, ziemniaków, batatów i dyń (w całości). Im wystarczy kredens albo półka w ciemnej spiżarki. Jednak należy uważać, co przechowujemy obok siebie. Cebula nie powinna znajdować się w tym samym miejscu, co ziemniaki. Dlaczego? Ponieważ cebula wytwarza etylen. Ten gaz sprawia, że ziemniaki psują się szybciej. Z kolei wysoka wilgotność ziemniaków jest zła dla cebuli. To samo dotyczy bananów, jabłek, gruszek i awokado. Wszystkie uwalniają etylen, przyspieszający dojrzewanie sąsiadów. Nie powinny być więc trzymane razem. Chyba, że zależy nam na szybszym dojrzewaniu tych owoców. Nie przesadzaj ze szczelnymi pojemnikami Wszystkie liściaste warzywa, szczypiorek, kalafior czy brokuły najlepiej schować do lodówki, do szuflady przeznaczonej na warzywa i owoce. Można je schować do perforowanych torebek foliowych, ale nie do szczelnych pojemników. Dla warzyw ważne jest zachowanie wilgoci. Jednak nie można ich kompletnie odciąć od obiegu powietrza. Jeśli tak się stanie, wydzielany przez nie dwutlenek węgla sprawi, że zaczną brzydko pachnieć i się psuć. Warzywa i owoce chłódź, mróź i przetwarzaj przed przechowaniem Co powinniśmy chować do lodówki poza warzywami? Także niektóre owoce. Jabłka i cytrusy przez krótki czas możemy zostawić na kredensie. Jednak na dłużej warto schować je w chłodziarce. Odwrotnie zaś jest z arbuzami – jeśli będziemy je przechowywać w zimnie dłużej niż trzy dni, mogą stracić smak i czerwony kolor. Ranadheera podpowiada również, by niektóre warzywa i owoce przetwarzać. Puree z dojrzałych bananów może stać w temperaturze 4 st. C nawet dwa tygodnie. Z kolei zapakowana próżniowo fasolka wytrzyma wytrzyma w lodówce ponad rok. Inne rady? W miarę możliwości nie powinniśmy przesadzać z kupowaniem na zapas. Wtedy mamy pewność, że nie będziemy marnować żywności. Również w miarę możliwości warto spróbować hodować własne zioła czy warzywa, choćby w doniczce na balkonie. Wówczas nie będziemy musieli martwić się ich przechowywaniem. Źródło: The Conversation. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Masz labradora? Już wiadomo, dlaczego może mieć problemy z otyłością
Mutacja w genie POMC powoduje, że labradory częściej niż inne rasy psów są głodne między posiłkami. Co gorsza, spalają również mniej kalorii. Dlatego właśnie mogą mieć nadwagę.
W tym artykule: Dlaczego labradory tyją? Ile jedzą labradory? Jak właściwie karmić labradora? Adoptujesz labradora? Przygotuj się, że twój nowy domownik będzie aktywny i chętny do zabawy. Spostrzeżesz, że uwielbia okazywać ci uczucia i jest ciekawy ludzi oraz psów. Ale także wyda ci się bez przerwy głodny. To ostatnie stanowi potężny kłopot dla opiekunów labradorów. Od czterech miesięcy sama mam półlabradorkę i nieraz zastanawiałam się – ile mój pies zjadłby, gdyby miał nieograniczony dostęp do żywności? Na spacerach, rozmawiając z innymi właścicielami psów tej rasy, temat jedzenia przewija się bez przerwy. Doświadczenia mamy podobne: nasze psy szukają żywności przez cały czas. I to niezależnie od tego, czy spacer odbywa się zaraz po posiłku, czy też nie. Na razie mam szczęście. Mój pies utrzymuje prawidłową masę ciała. Jednak niedawno spotkałyśmy śliczną czekoladową labradorkę, która była bardzo masywna i niezbyt chętnie się ruszała. Zapytałam jej właścicielkę, ile ten pies waży. Odpowiedziała, że 41 kg. – Ale naprawdę je niewiele – dodała ze smutkiem, jakby próbując się usprawiedliwić. Dlaczego labradory tyją? Możliwe, że tamten brązowy pies ma genetyczną skłonność do otyłości. A konkretnie: mutację w jednym genie POMC albo nawet w obu jego kopiach. Takie mutację ma co czwarty labrador retriever i aż dwie trzecie flat-coated retrieverów. W 2016 r. naukowcy wykazali, że mutacje genu POMC związane są z nieprawidłową regulacją wagi u psów. Co dokładnie powodują? Na to pytanie odpowiedział właśnie zespół dr Eleanor Raffan z University of Cambrige w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Science Advances”. Jak się okazuje, psy z mutacją genu POMC szybciej stają się głodne między posiłkami. Ponadto ich tempo metabolizmu jest niższe, czyli spalają mniej kalorii. Ile jedzą labradory? Pierwsze testy przeprowadzone przez zespół dr Raffan wyjaśniły intrygującą mnie kwestię: ile zjadłby mój pies bez kontroli? Dla kilkudziesięciu dorosłych psów badanych przez naukowców z Cambridge było to średnio 2 kg. Badacze podawali labradorom puszkę psiego jedzenia co 20 minut. Robili to tak długo, aż psy nie chciały już jeść. Jak się okazało, wszystkie labradory pochłonęły ogromną ilość jedzenia. Nie różniła się ona w zależności od tego, czy były obdarzone mutacją w genie POMC czy też nie. W kolejnym teście wyszły na jaw różnice. Najpierw psy – o prawidłowej wadze lub z nadwagą – zjadły standardowe śniadanie. Trzy godziny później eksperymentator postawił przed nimi przezroczysty pojemnik z kiełbasą. Miał on perforowane wieczko, więc psy nie tylko widziały smakołyk, ale również go czuły. Psy bez mutacji w genie POMC po upewnieniu się, że nie mogą dostać się do kiełbasy, szybko traciły pojemnikiem zainteresowanie. Psy z mutacjami dłużej próbowały go otworzyć. Czyli były bardziej głodne. Oto „najmądrzejsze” rasy psów. Psycholog stworzył ranking Właścicieli psów nie trzeba długo przekonywać, że te czworonogi należą do jednych z bardziej inteligentnych zwierząt. Potwierdzają to badania kanadyjskiego psychologa, który opisał niez... Jak właściwie karmić labradora? W kolejnym teście badacze zmierzyli tempo metabolizmu u psów. Okazało się, że te z mutacją POMC spalają o jedną czwartą mniej kalorii niż pozostałe. To drugi czynnik, który może utrudniać im utrzymanie prawidłowej wagi. - Ludzie często są niegrzeczni wobec właścicieli grubych psów, obwiniając ich za przekarmianie zwierząt i niezapewnianie im właściwej ilości ruchu – mówi Raffan. - Wykazaliśmy jednak, że labradory z mutacją genetyczną przez cały czas szukają pożywienia, próbując zyskać jak najwięcej energii. Bardzo trudno jest utrzymać szczupłą sylwetkę u tych psów, ale jest to możliwe – dodaje badaczka. W jaki sposób? Naukowcy twierdzą, że właściciele mogą odwrócić uwagę swoich retrieverów od ciągłego głodu, dzieląc dzienną porcję pożywienia na mniejsze. Sprawdzą się do tego na przykład podajniki jedzenia typu puzzle, które wydłużają czas posiłku. Inny sposób, dobry dla właścicieli domów, to rozłożenie jedzenia w ogrodzie. To również sprawi, że znalezienie go zajmie labradorowi więcej czasu. Źródła: Phys.org, Guardian, New Scientist, Science Advances
Dlaczego psy merdają ogonami? To może być skutek tego, że ludzie od tysięcy lat kochają rytm
Wilki nie merdają ogonem tak często jak psy. W dodatku szczenięta psów zaczynają rytmicznie wymachiwać ogonami w młodszym wieku niż szczenięta wilków. Czy oznacza to, że nasi czworonożni pupile nauczyli się tej sztuki specjalnie po to, by komunikować się z ludźmi?
W tym artykule: Dlaczego pies merda ogonem? Merdanie jako sposób psiej komunikacji Wpływ udomowienia na merdanie Ludziom podobało się rytmiczne machanie ogonem Odchylenie merdania świadczy o nastroju – W większości przypadków merdanie ogonem jest podobne do wymachiwania białą flagą na znak kapitulacji. Oznacza: cieszę się, że cię widzę, nie stanowię żadnego zagrożenia – twierdzi prof. Nicholas Dodman, behawiorysta i szef Centrum Badań nad Zachowaniem Psów na Uniwersytecie Tufts. Dodajmy, że merdanie ma konkretny kontekst psychologiczny. Samo machanie ogonem może natomiast pomagać psom w koordynacji ruchowej. Dlaczego pies merda ogonem? Jednak psy używają ogona do komunikowania czegoś więcej niż szczęścia. Ten komunikat jest skierowany zarówno do ludzi, jak i innych psów. Wprawny obserwator może dużo zrozumieć z wypracowanej przez psy specyficznej mowy ogona. Wyprostowany ogon może sugerować dominację, noszony poziomo względem podłoża – neutralność. Za to trzymany nisko może oznaczać uległość lub lęk. Gorączkowe merdanie sugeruje podniecenie, podczas gdy powolne machanie „od niechcenia” – ambiwalencję. – Psy mogą również merdać ogonem w sposób, w jaki poruszają się śmigła helikoptera. Ten gest jest oznaką ekstremalnej radości – wyjaśnia prof. Dodman. Merdanie jako sposób psiej komunikacji Rozbudowanie mowy ciała psa mogło być wynikiem ograniczonych możliwości wokalizowania emocji przez psy. Warczenie, skomlenie czy szczekanie, choć mówią sporo, to wiążą się głównie z negatywnymi emocjami. Wiele innych zachowań, jak cofanie pyska, przyjęcie zgarbionej postawy czy chodzenie bokiem, też łączą się z lękiem lub próbą pokazania siły. Konieczne było coś, co w jednoznaczny sposób zakomunikuje pozytywne emocje. Federica Pirrone, fizjolożka weterynaryjna z Uniwersytetu w Mediolanie sugeruje, że machanie ogonem u psów jest podobne do gestykulacji używanej przez ludzi w trakcie rozmowy. Jak pies okazuje miłość? Sekrety głębokiej relacji człowieka z psem Czy wiesz, jak twój pies okazuje miłość? Dlaczego, kiedy go tulisz i drapiesz za uchem, sam czujesz się szczęśliwy? Przede wszystkim merdające ogony są widoczne dla psów z daleka. To pozwala im komunikować się z innymi psami, zachowując jednocześnie wystarczająco dużą przestrzeń pomiędzy osobnikami. Taki pomysł jest nawet poparty badaniami pokazującymi, że oczy psów mogą lepiej skupiać się na obiektach oddalonych przynajmniej o pół metra niż tych, które mają przy samych łapach. Lepiej też widzą obiekty w ruchu niż te statyczne. Dlatego merdanie ogonem może być przydatne, by z odległości zasygnalizować innym psom zadowolenie lub nieufność. Wpływ udomowienia na merdanie Ale zdaniem badaczy to właśnie reakcja ludzi na machanie ogonem może być jednym z najważniejszych powodów, dla których psy rozwinęły to zachowanie przez dziesiątki tysięcy lat udomowienia. Nasza wspólna, ludzko-psia historia, trwa już około 35 tysięcy lat. Wystarczająco długo, by doprowadzić do rozwoju zachowań wspierających tę relację. Badania pokazują, że wilki nie merdają ogonem tak często jak psy. W dodatku szczenięta psów zaczynają rytmicznie wymachiwać ogonami w młodszym wieku niż szczenięta wilków. A merdanie ogonem było szczególnie istotne we wczesnych fazach udomowienia, kiedy zdolność zwierząt do interakcji z ludźmi była podstawą ich sukcesu jako gatunku. Ludziom podobało się rytmiczne machanie ogonem Z drugiej strony, merdanie ogonem może być również wynikiem genetycznego przypadku. Naukowcy zasugerowali, że częstsze machanie ogonem może być niejako produktem ubocznym udomowienia psa. Rosyjscy genetycy przez ponad 50 lat prowadzili długoterminowy eksperyment udomowienia srebrnego lisa. Zauważyli, że udomowione lisy regularnie machały ogonami i zachowywały się bardziej jak psy niż ich dzikie odpowiedniki. Mimo to ludzkie preferencje prawdopodobnie odegrałyby pewną rolę. Badaczka Silvia Leonetti z włoskiego Uniwersytetu w Turynie sugeruje, że ludzie mogli selektywnie hodować psy, aby merdały ogonem. Czemu? Ponieważ ludzie reagowali na rytmiczną naturę merdania, tak jak reagują na rytmy muzyki. Odchylenie merdania świadczy o nastroju Inne wskazówki dotyczące pochodzenia machania ogonem można znaleźć w psich mózgach. Jedno z badań wykazało, że psy machają ogonem z odchyleniem w lewą lub prawą stronę. W zależności od tego, czy doświadczają pozytywnych, czy negatywnych emocji. To pokazuje „lateralizację” machania ogonem w mózgu psa i może pomóc nam lepiej zrozumieć jego zachowanie. Psi behawioryści przekonują, że dalsze badanie ewolucji psiego merdania pozwoli lepiej zrozumieć międzygatunkowe procesy adaptacyjne. Bo jak pewnie wszyscy psiarze dobrze wiedzą, pies może powiedzieć nam bardzo dużo, nie używając do tego nawet jednego dźwięku. Źródło: Scientific American. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Sprzątajcie po swoich psach! Ich odchody są bardziej niebezpieczne niż sądzicie
Sprzątanie po swoim psie wiąże się nie tylko z utrzymaniem czystości otoczenia. Jest konieczne, by niebezpieczne pasożyty z odchodów nie dostawały się do środowiska. Na choroby wywołane takimi pasożytami zapada na świecie nawet miliard osób. Ale chorują nie tylko ludzie. Zagrożone są przede wszystkim żyjące dziko zwierzęta.
W tym artykule: Groźne pasożyty człowieka Wirusy w odchodach Niebezpieczeństwo dla psowatych i kotowatych Jak się chronić? Co znajduje się w psich odchodach? Poza produktami przemiany materii można w nich trafić na tęgoryjce, glisty, kokcydia i włosogłówki, a także wirusy. Pasożyty takie jak tęgoryjce i glisty mogą rozwijać się u różnych gatunków. Również u ludzi. Mikroskopijne larwy mogą wniknąć do organizmu nawet przez małe zadrapania na skórze. Wystarczy przypadkowy kontakt ze skażoną glebą. Albo połknięcie larwy. Naprawdę nie trzeba wiele: wystarczy otrzeć twarz z potu brudną ręką, na której znajdują się larwy, a następnie oblizać usta. Co więcej, wcale nie trzeba mieć bezpośredniej styczności z psią kupą. Wystarczy, że woda deszczowa wypłucze do gleby zakażone odchody. Tam jaja pasożytów mogą przetrwać przez wiele miesięcy lub lat. Groźne pasożyty człowieka Jeszcze gorzej wygląda sprawa z larwami tęgoryjca lub glisty. Te, po dostaniu się do organizmu człowieka, mogą dojrzewać i migrować przez krwiobieg do płuc. Kaszel pomaga im wydostać się z płuc prosto do przewodu pokarmowego gospodarza. Wczepiają się w ściany jelita i przejmują składniki odżywcze gospodarza. Psy są naprawdę bliskie ludziom. A pod względem wnętrza... jesteśmy kuzynami Psie kupy są bardzo zbliżone do ludzkich. Chodzi o florę bakteryjną. Pół biedy, jeśli dostaną się do organizmu człowieka cieszącego się zdrowym, wydolnym układem odpornościowym. Ale wystarczy niewielkie osłabienie, by mogły doprowadzić do niedożywienia i anemii. U małych dzieci mogą nawet prowadzić do niedrożności jelit, wymagającej interwencji chirurgicznej. Jakby tego było mało, w stadium larwalnym glista może dostać się do ludzkiego oka. W niewielkiej, lecz odnotowanej liczbie przypadków, może to doprowadzić do trwałej ślepoty. Za to tęgoryjce wywołują silne swędzenie, ponieważ larwa tego robaka porusza się tuż pod skórą żywiciela. Po zakończeniu cyklu życiowego pasożyt może opuścić ciało żywiciela jako nienaruszony dorosły robak, który wygląda jak mały kawałek ugotowanego spaghetti. Wirusy w odchodach Psy i koty mogą również mieć te same objawy, co ludzie z powodu infekcji pasożytniczych. Oprócz ryzyka tęgoryjców i glist, zwierzęta domowe są również podatne na włosogłówkę, giardię i kokcydię. Ale na tym nie kończy się lista niebezpieczeństw związanych z odchodami zwierząt domowych. Można w nich też trafić na różne wirusy, w tym wirusa nosówki, parwowirusa czy psiego koronowirusa. Patogeny mogą powodować zagrażające życiu choroby u innych psów i kotów, zwłaszcza u dorosłych zwierząt, które nie są szczepione oraz szczeniąt i kociąt. Właśnie dlatego tak ważne jest szczepienie młodych osobników. A nim szczepionka zacznie działać – baczne przyglądanie się, czym na spacerze interesuje się nasz czworonóg. Niebezpieczeństwo dla psowatych i kotowatych Wspomniane wirusy atakują szybko dzielące się komórki, głównie wyściółkę jelit i szpik kostny, uniemożliwiając im odpowiednie wchłanianie składników odżywczych. Powodują też niezdolność organizmu do wytwarzania zastępczych czerwonych i białych krwinek. Prowadzi to do osłabienia odporności. Wiele gatunków lokalnej fauny i flory należy do grup z rodziny psowatych i kotowatych. Kojoty, wilki, lisy, szopy pracze, norki i rysie są narażone na zarażenie się parwowirozą, koronawirusem i nosówką przenoszonymi przez zainfekowane odchody zwierząt domowych. Innymi potencjalnymi źródłami pasożytów wydalanych przez zwierzęta są piaskownice, plaże i piasek wysypywany na placach zabaw. Bo ten jest równie mocno lubiany przez małe dzieci, co zwierzęta. Małe, dziko żyjące ssaki używają go po prostu jako kuwety. Jak się chronić? Jak w takim razie zminimalizować wpływ psich i kocich odchodów na nasze zdrowie i ekosystem? Na początek warto zacząć przestrzegać kilku punktów: Należy w bezpieczny sposób zbierać odchody naszych zwierzaków i wyrzucać je, niezależnie od tego, gdzie zwierzę zrobi kupę. Szczególną ostrożność powinniśmy zachować w miejscach publicznych, jak parki, plaże itp. Po wszystkim należy zdezynfekować ręce, a w pierwszym możliwym momencie umyć je dokładnie z użyciem mydła. Środki do dezynfekcji rąk nie zabijają larw pasożytów. Po spacerze lub pracy w ogrodzie należy dokładnie umyć ręce. Absolutnie nie wolno jeść brudnymi rękoma. Unikajmy spłukiwania kupy do gleby. Deszcz lub wąż ogrodowy usuną jedynie widoczny bałagan, pozostawiając w glebie niebezpieczne pasożyty. Upewnij się, że twoja przydomowa piaskownica oraz te na placach zabaw są zakrywane w chwilach, gdy nie korzystają z nich dzieci. Nie zapominaj o regularnym odrobaczaniu swoich domowych pupili. Trzymanie się harmonogramów odrobaczania może uchronić ciebie i twoich bliskich przed poważnymi komplikacjami. Źródło: The Conversation. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Rekordowa ilość energii uzyskana w reaktorze termojądrowym. Kiedy powstaną pierwsze elektrownie fuzyjne?
Reaktor JET uzyskał aż 69 megadżuli z zaledwie 0,2 miligrama paliwa. Naukowcy twierdzą, że jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, w przyszłości reaktory termojądrowe zapewnią nam tanią i bezpieczną energię.
W tym artykule: Na czym polega fuzja termojądrowa? Rekord fuzji w tokamaku Jak wydajna jest fuzja termojądrowa? Inne badania nad fuzją termojądrową Udział Polski w badaniach Rekord został pobity podczas eksperymentów w JET (Joint European Torus). To reaktor znajdujący się w pobliżu Oksfordu w Wielkiej Brytanii. I zarazem jedna z największych i najpotężniejszych instalacji termojądrowych na świecie. Na czym polega fuzja termojądrowa? Energia termojądrowa powstaje wskutek fuzji – łączenia się jąder atomowych lekkich pierwiastków. Taki proces zachodzi w sposób naturalny wewnątrz gwiazd, gdzie atomy ściska ogromne ciśnienie. W warunkach ziemskich można do tego wykorzystać izotopy, czyli cięższe odmiany wodoru: deuter i tryt. Ten pierwszy ma w jądrze proton i neutron. Dość powszechnie występuje w wodzie. Drugi natomiast jest zbudowany z protonu i dwóch neutronów. Nie występuje naturalnie, ale można go łatwo uzyskać z litu. Wykorzystanie trytu jako paliwa wraz z deuterem daje więcej energii. Zarazem zwiększa też poziom promieniowania w reaktorze. JET to reaktor typu tokamak – komora w kształcie obwarzanka (albo pączka z dziurką, czyli donuta). W jej wnętrzu pole magnetyczne więzi rozgrzany gaz, czyli plazmę. Musi on osiągać ogromne temperatury, rzędu 100 mln st. C, by rozpoczęły się reakcje termojądrowe. W 2021 r. reaktor JET po raz pierwszy uzyskał energię termojądrową z atomów trytu. Była to próba generalna przed uruchomieniem dużej instalacji zwanej ITER. JET służył naukowcom przez 40 lat. Ostatecznie zakończył działalność jesienią 2023 r. Wcześniej jednak zdążył pobić rekord. Rekord fuzji w tokamaku W końcowych eksperymentach prowadzonych w JET wykorzystano deuter i tryt. Reakcję termojądrową udało się utrzymać przez 5 sekund. W tym czasie został pobity rekord mocy. Wyprodukowano 69 megadżuli energii przy użyciu zaledwie 0,2 miligrama paliwa. – W trakcie tych badań zademonstrowaliśmy m.in., jak doprowadzić plazmę do stabilnego stanu, zapobiegając uszkodzeniom ściany reaktora. Po raz pierwszy w historii udało nam się przetestować to podczas fuzji deuteru i trytu – podkreśla dr Emmanuel Joffrin, jeden z uczonych zaangażowanych w badania. W badaniach udział wzięło ponad 300 naukowców i inżynierów z EUROfusion – konsorcjum badaczy z całej Europy. JET przez następne 15 lat będzie rozbierany i utylizowany. Część jego elementów zostanie wykorzystana w innych urządzeniach. Jak wydajna jest fuzja termojądrowa? Jeden gram wodoru „spalonego” w reaktorze termojądrowym może dać jej tyle, ile dostarcza 8 ton ropy naftowej lub 11 ton węgla kamiennego. Do zaspokojenia zapotrzebowania energetycznego całego świata wystarczyłoby rocznie kilkaset kilogramów izotopów wodoru (deuteru i trytu), które można uzyskać z morskiej wody. Elektrownie termojądrowe będą bezpieczniejsze niż atomowe. Mają też produkować znacznie mniej odpadów radioaktywnych. Jednak zanim to nastąpi, naukowcy muszą dopracować technologię. Chodzi m.in. o to, by reakcja termojądrowa dostarczała więcej energii, niż było trzeba do jej zainicjowania. W przypadku JET zużyto trzy razy więcej energii niż otrzymano, więc nie pojawiła się nadwyżka. Wyniki eksperymentów w JET zostaną wykorzystane przy tworzeniu ITER. To ogromny reaktor budowany we Francji, finansowany przez Unię Europejską, Chiny, Indie, Japonię, Koreę, Rosję i USA kosztem 22 mld dolarów. Pierwsze uruchomienie ITER planowane jest po roku 2025. Po 2035 r. reaktor ma działać na mieszaninie deuteru i trytu. Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, będzie to pierwsza instalacja uzyskująca z fuzji termojądrowej nadwyżkę energii. Kolejne tego typu instalacje to brytyjska prototypowa elektrownia STEP i europejska elektrownia demonstracyjna DEMO. Także i one skorzystają z wyników badań prowadzonych w JET. Reaktory te ruszą po roku 2040. Oznacza to, że do tej pory transformacja energetyczna musi bazować na odnawialnych źródłach energii i elektrowniach atomowych. Inne badania nad fuzją termojądrową Tokamaki to nie jedyny sposób na uzyskanie fuzji termojądrowej. Naukowcy pracują też nad alternatywnymi metodami. Inny niż tokamak typ reaktora termojądrowego to tzw. stellarator. Jego komora ma skomplikowany, poskręcany kształt, ułatwiający kontrolowanie plazmy za pomocą pola magnetycznego. W Niemczech działa stellarator Wendelstein 7-X. Kosztował znacznie mniej niż ITER, bo zaledwie 2 mld euro. Odmienne podejście do fuzji jest testowane w amerykańskim National Ignition Facility (NIF), części Lawrence Livermore National Laboratory. Uczeni ściskają i podgrzewają tam izotopy wodoru za pomocą laserów. W 2022 r. po raz pierwszy reaktor termojądrowy NIF wyprodukował nadwyżkę energii. Późniejsze testy potwierdziły to osiągnięcie. Naukowcy zaangażowani w projekt JET podkreślają, że te badania wzajemnie się uzupełniają. – Dzięki nim powiększa się nasza wiedza na temat plazmy i reakcji termojądrowych – mówiła na konferencji prasowej dr Athina Kappatou z Instytutu Fizyki Plazmy Maksa Plancka. Udział Polski w badaniach Polska aktywnie uczestniczy w badaniach nad fuzją. W konsorcjum EUROfusion znaleźli się uczeni z Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM). – Nasza determinacja i międzynarodowa współpraca przyniosły wyjątkowe rezultaty, które stanowią kamień milowy w badaniach nad energią termojądrową. Ten sukces nie tylko potwierdza możliwość kontrolowania plazmy w tokamakach, ale również stanowi kluczowy krok w kierunku realizacji celu, jakim jest produkcja energii na skalę komercyjną z wykorzystaniem reakcji jądrowej. Przed nami jeszcze wiele wyzwań i kolejnych lat badań, ale jestem przekonana, że nasza ciężka praca przyniesie jeszcze więcej innowacyjnych rozwiązań, które będą kształtować światową energetykę – komentuje dr hab. Agata Chomiczewska, prof. IFPiLM, krajowy koordynator badań na tokamaku JET. Przy ITER pracują naukowcy z IFPiLM oraz Politechniki Wrocławskiej. W Wendelstein 7-X Polska zainwestowała 6,5 mln euro, a także umiejętności badaczy z Instytutu Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk, Politechniki Warszawskiej i Wrocławskiej, Uniwersytetu Opolskiego oraz Narodowego Centrum Badań Jądrowych. Źródła: EurekAlert, archiwum NG
Dwa artefakty ze słynnego skarbu z Villeny zrobiono z pozaziemskiego materiału. Jak trafił do Hiszpanii?
Skarb z Villeny odkryto ponad 60 lat temu. Właśnie okazało się, że niektóre przedmioty wchodzące w jego skład powstały z żelaza pochodzącego z kosmosu.
W tym artykule: Odkrycie skarbu z Villeny Metal z jednego meteorytu Skąd pochodzi skarb z Villeny? Skarb z Villeny robi ogromne wrażenie. Składają się na niego piękne złote misy, butle i bransoletki. W sumie ważą 10 kg. To cenne znalezisko pochodzi z epoki brązu. Jest uznawane za najważniejszy złoty skarb z tego okresu, na jaki kiedykolwiek natrafiono na Półwyspie Iberyjskim. Jednak artefakty odkryte w 1963 roku zrobiono nie tylko ze złota. Do ich stworzenia użyto również srebra, bursztynu oraz żelaza. Ten ostatni materiał wydaje się nie pasować do pozostałych, cennych kruszców. Jednak w okresie brązu – czyli trzecim i drugim tysiącleciu p.n.e. – żelazo stanowiło bardzo pożądany metal. Nie umiano go jeszcze wówczas wytapiać, a więc wszelkie znajdowane kawałki żelaza były cenne jak złoto. Skąd je brano? Z meteorytów. Jak się właśnie okazało, dwa artefakty ze skarbu z Villeny powstały właśnie z żelaza meteorytowego. Odkrycie skarbu z Villeny Misy, butle i bransoletki znaleźli robotnicy, pracujący w ziemnym dole niedaleko miasta Villeny w Walencji. Zidentyfikował je archeolog José María Soler García. Skarb od razu wzbudził podziw i gorące naukowe dyskusje. Spierano się, czy pochodzi z drugiego czy już z pierwszego tysiąclecia przed naszą erą. Meteoryty były znane w starożytnym Egipcie. Co o nich wiedzieli mieszkańcy kraju faraonów? Meteoryty, czyli enigmatyczne i rzadkie obiekty były uważane przez niektóre cywilizacje za święte. Czy jednak wiedziano, skąd pochodzą? Z tekstów starożytnych Egipcjan wynika, że mieszka.. Już wówczas badacze zauważyli, że niektóre części znaleziska wyglądają nieco dziwnie. Jak wtedy opisywano, w niektórych miejscach metal był błyszczący i pokryty spękaną warstwą czegoś, co wyglądało jak któryś z tlenków żelaza. Najnowsze badania – opisane w czasopiśmie naukowym „Trabajos de Prehistoria” – zawierają rozwiązanie zagadki. Naukowcy odkryli, że pewne elementy skarbu z Villeny zrobiono z meteorytu, który spadł na Ziemię około miliona lat temu. Metal z jednego meteorytu By to ustalić, użyto spektrometrii mas – czyli metody pozwalającej badać skład pierwiastkowy i strukturę związków chemicznych. Dzięki niej wykazano, że proporcje żelaza i niklu w przedmiotach z Villeny odpowiadają składowi żelaza meteorytowego. Żelazo meteorytowe to zazwyczaj stop żelaza i niklu, z różnym udziałem tego drugiego (zazwyczaj przekraczającym 5 proc. wagi całości). Naukowcy przebadali dwa przedmioty. Bransoletkę w kształcie litery C i pustą półkulę ze złotą blaszką na górze. Ta druga mogła kiedyś zdobić głowicę miecza. Ustalono, że oba obiekty powstały ok. 1200–1400 lat p.n.e. Najprawdopodobniej zrobiono je z tego samego kawałka meteorytu. Skąd pochodzi skarb z Villeny? Wytapianie żelaza wymaga zastosowania zupełnie innych metod niż obróbka brązu, złota i srebra. Ludzie wpierw nauczyli się pracować z brązem i metalami szlachetnymi, a dopiero później z rudami żelaza. Długo więc jednym źródłem tego metalu były meteoryty. W epoce brązu to one dostarczały żelaza, z którego powstawała biżuteria, narzędzia czy broń. Kto był twórcą skarbu z Villeny? Tego nie wiadomo. Naukowcy nie wiedzą również, gdzie dokładnie powstały przedmioty składające się na wyjątkowe znalezisko. – Jedna z opcji jest taka, że pochodzą ze wschodniej części basenu Morza Śródziemnego – wyjaśnia Montero Ruiz, jeden z badaczy, na łamach „New Scientista”. Znajdowano tam inne przedmioty zrobione z meteorytu z podobnego okresu. Na przykład słynny sztylet z grobowca Tutanchamona. − Nie mamy argumentów za bardziej lokalną produkcją – przyznaje Ruiz. Pewne jest jedynie, że to pierwsze i zarazem najstarsze przedmioty z żelaza meteorytowego, na jakie natrafiono na Półwyspie Iberyjskim. Skarb z Villeny jest przechowywany w miejscowym Muzeum Archeologicznym. Na wystawie można obejrzeć zrobione współcześnie kopie prehistorycznych naczyń i bransoletek. Źródła: Live Science, Heritage Daily, Trabajos de Prehistoria, El Pais. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Które rasy psów żyją najdłużej? Z badań wynika, że kluczowy jest tu kształt psiego nosa
Bardzo często zastanawiamy się, które rasy psów żyją najdłużej. Z odpowiedzią na to pytanie przychodzą naukowcy. Nowe analizy zwracają uwagę na rasy o długich nosach.
W tym artykule: Naukowcy obliczyli średnią długość życia psów, które mieszkają w Wielkiej Brytanii Podobne wnioski z badań w 2022 r. Psy brachycefaliczne, czyli krótkoczaszkowe, żyją najkrócej Naukowcy wierzą, że ich badania mogą pomóc w świadomej adopcji starszych psów Zawsze chcielibyśmy, aby nasze psy żyły jak najdłużej. Właściciele czworonogów dobrze wiedzą, czym jest przywiązanie do zwierzaka. Niestety, świat skonstruowany jest w taki sposób, że wszystkie organizmy żywe rodzą się i umierają. Jest to nieubłagany porządek przyrody. Dzięki nauce możemy jednak oszacować, ile wynosi średnia długość życia większości zwierząt zamieszkujących naszą planetę. Naukowcy obliczyli średnią długość życia psów, które mieszkają w Wielkiej Brytanii W najnowszych badaniach naukowcy postanowili jeszcze raz przyjrzeć się żywotności brytyjskich psów. Uczeni przeanalizowali dane dotyczące 584 734 psów należących do 155 ras. Wyniki opublikowali w czasopiśmie „Scientific Reports”. Wnioski? Najdłużej żyją psy ras o niewielkich gabarytach i relatywnie długich nosach. Przykłady to: jamnik miniaturowy, whippet, shiba-inu. Najkrócej natomiast żyją rasy o średnich rozmiarach i krótkich nosach. Takie jak buldogi angielskie, bernardyny czy shih tzu. Mają one problemy z oddychaniem i snem. Podobne wnioski z badań w 2022 r. Poprzednie badania prowadziły do podobnych wniosków. Uczeni obliczyli wówczas, że najdłużej żyjącym psem z Wielkiej Brytanii jest Jack Russell terrier. Zwierzę żyje średnio ok. 13 lat. Na drugim miejscu był Yorkshire terrier, a podium zamykał jeden z najmądrzejszych psów świata, czyli border collie. Psy rozumieją mowę jak człowiek. Te trzy nowe badania radykalnie zmieniają naszą wiedzę o czworonogach Najnowsze odkrycia dotyczące psów powoduje, że nieco inaczej możemy spojrzeć na naszych czworonogich przyjaciół i może trochę lepiej ich zrozumieć. Niestety, średnia długość życia buldoga francuskiego była najkrótsza. Według autorów te psy żyją ok. 4,5 roku. Lepiej sytuacja wygląda u buldogów angielskich. Te urocze pieski są obciążone genetycznie wieloma schorzeniami. Należą do ras brachycefalicznych, które często chorują m.in. na zespół oddechowy psów krótko-czaszkowych oraz choroby kręgosłupa. Ich średnia długość życia wynosi ok 7,5 roku. Psy brachycefaliczne, czyli krótkoczaszkowe, żyją najkrócej Naukowcy w swoim badaniu zwracali uwagę na fakt, że to z reguły właśnie psy brachycefaliczne żyją najkrócej. Tak jest również z mopsami i buldogami amerykańskimi. Rasy te dożywają średnio 7–8 lat. Oczywiście mówimy tutaj jedynie o średniej, która została obliczona przez badaczy. Ci z kolei przekonują, że chodzi raczej o przewidywany wieku zgonu niż rzeczywistą długości życia. Uczeni zaznaczali, że chociaż były już przeprowadzane badania na temat żywotności ras psów, to ich praca jest wyjątkowa z pewnego powodu. Chodzi bowiem o metodologię. Badacze podkreślają, że korzystali z gigantycznej bazy danych projektu VetCompass. To aplikacja, które zawiera ogromną ilość dokumentacji weterynaryjnej z całego świata. Dzięki temu naukowcy mają dostęp do danych nawet 20 milionów zwierząt. Naukowcy dowodzą, że psy rozumieją ludzi. Mają zdolności poznawcze podobne do niemowląt Psy bardzo często są nazywane najlepszymi przyjaciółmi człowieka. Właściciele twierdzą nawet, że ich pupile potrafią zrozumieć to, co się do nich mówi. Najnowsze badania dowodzą, że ... Autorzy przeanalizowali w sumie informacje na temat 876 039 psów z 886 różnych klinik weterynaryjnych. W pracy zwrócono uwagę na 18 ras. Należy podkreślić, że średni czas życia uwzględnia dane dotyczące czworonogów, które dożyły spokojnej starości, jak i tych, które zmarły przedwcześnie np. w wyniku choroby. Co ciekawe, badanie wykazało, że samice żyją dłużej od samców. Naukowcy wierzą, że ich badania mogą pomóc w świadomej adopcji starszych psów Autorzy twierdzą, że ich badania mogą być przydatne np. w kontekście decyzji o adopcji starszego psa. Dzięki tej wiedzy przyszli właściciele będą mogli ocenić, jaką opiekę medyczną będą musieli zapewnić swojemu seniorowi. Ponadto naukowcy wierzą, że takie wybory staną się dużo bardziej świadome i przemyślane. – Te dane są niewątpliwie istotne. Informacja o średniej długości życia konkretnych ras może być przydatnym narzędziem zarówno dla weterynarzy, jak i dla właścicieli zwierząt domowych – mówi dr Justine Shotton, prezes Brytyjskiego Stowarzyszenia Weterynarzy. Oto "najmądrzejsze" rasy psów. Psycholog stworzył ranking Właścicieli psów nie trzeba długo przekonywać, że te czworonogi należą do jednych z bardziej inteligentnych zwierząt. Potwierdzają to badania kanadyjskiego psychologa, który opisał niez... Lista ras psów, które przeanalizowano w badaniach: Jack Russell terrier – 12,72 lat Yorkshire terrier – 12,54 lat border collie – 12,10 lat springer spaniel – 11,92 lat mieszańce (kundelki) – 11,82 lat labrador retriever – 11,77 lat Staffordshire bull terrier – 11,33 lat cocker spaniel – 11,31 lat shih tzu – 11,05 lat Cavalier King Charles spaniel – 10,45 lat owczarek niemiecki – 10,16 lat bokser – 10,05 lat beagle – 9,85 lat husky – 9,53 lat chihuahua – 7,91 lat buldog amerykański – 7,79 lat mops – 7,65 lat buldog angielski – 7,39 lat buldog francuski – 4,53 lat Źródła: Scientific Reports, Scientific Reports.
Pies Pawłowa to symbol nauki. Jak eksperymenty z trawieniem wpłynęły na rozwój psychologii?
Odkrycie przez fizjologa Iwana Pawłowa warunkowania, które teraz określamy jako klasyczne, stanowiło istotną część historii psychologii. Kluczową rolę odegrał tu pies Pawłowa. A właściwie psy, bo zwierząt było wiele.
W tym artykule: Kim był Iwan Pawłow? Pierwszy pies Pawłowa Badania nad odruchami Psy Pawłowa i bodźce warunkowe Znaczenie odkrycia Pawłowa Jego praca nadal inspiruje dalsze badania. A wkład w psychologię, choć niezamierzony, pomógł uczynić tę dyscyplinę tym, czym jest dzisiaj i nadal kształtuje rozumienie ludzkich zachowań. Wszystko dlatego, że uczony zauważył, iż pies zawsze ślini się na widok człowieka, który przynosi mu jedzenie. W ten sposób termin „pies Pawłowa” trafił do zbioru symboli nauki. Kim był Iwan Pawłow? Iwan Pawłow miał zostać popem. Tego oczekiwali od niego jego religijni rodzice. W 1864 roku, po ukończeniu szkoły, Iwan wstąpił nawet do seminarium. Kto wie, jak dalej potoczyłyby się losy medycyny i psychologii, gdyby na ostatnim roku seminarium nie przeczytał książki rosyjskiego fizjologa Iwana Michajłowicza Sieczenowa „Odruchy mózgowe”. Temat tak go wciągnął, że postanowił rzucić seminarium i wstąpić na uniwersytet. Początkowo planował zostać prawnikiem. Ale studentem prawa był przez zaledwie 17 dni, po których przeniósł się na fakultet przyrodniczy. Głównym tematem jego badań były procesy trawienne. Wyspecjalizował się w nich na tak wysokim poziomie, że w 1904 roku został wyróżniony Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. Tym samym został pierwszym Rosjaninem, który otrzymał tę prestiżową nagrodę. Pierwszy pies Pawłowa W jaki sposób eksperymenty nad reakcją trawienną u psów doprowadziły do jednego z najważniejszych odkryć w psychologii? Prowadząc badania Pawłow dostrzegł interesujące zjawisko. Psy zaczynały się ślinić, gdy tylko karmiący je asystent wchodził do pokoju. Dzisiaj określamy to warunkowaniem klasycznym. Aby sprawdzić, co wywołuje zwiększoną produkcję śliny, Pawłow i jego asystenci pokazywali psom różne jadalne i niejadalne przedmioty. Jednocześnie mierzyli produkcję śliny u zwierząt. Za enigmatycznym stwierdzeniem „mierzyli produkcję śliny” kryje się konieczność wszczepienia psom specjalnych metalowych pojemników na ślinę. Nie wszystkie psy reagowały na to dobrze. Obcy, metalowy przedmiot, którego nie mogły się pozbyć wywoływał ataki paniki i agresji. Konieczne było powielania badań na znacznej liczbie zwierząt. Pawłow przez całą swoją karierę wykorzystywał zwierzęta do prowadzenia eksperymentów. Robił sztuczne przetoki w żołądkach psów. Miały one odwzorowywać rany postrzałowe. Analogicznie postępował, badając trzustkę. Z dzisiejszego punktu widzenia jego badania były barbarzyńskie. Ale na jego usprawiedliwienie można powiedzieć, że w XIX i na początku XX wieku nikt nie mówił o prawach zwierząt. Tego typu eksperymenty były na porządku dziennym we wszystkich laboratoriach świata. Badania nad odruchami Jaki przebieg miały eksperymenty prowadzone przez Pawłowa i jego zespół? Można je zamknąć w trzech punktach: W początkowej fazie eksperymentu Pawłow nacinał błony śluzowe psów, a następnie wprowadzał lejki do kanałów ślinianek. Przetoka ślinianki zbierała ślinę, która w normalnej sytuacji gromadziłaby się w psim pysku. Ilość pobranej ślina była dokładnie mierzona. Ślinotok, jak zauważył badacz, jest procesem odruchowym. Występuje automatycznie w odpowiedzi na określony bodziec i nie jest pod świadomą kontrolą. Naukowiec zauważył też, że psy często zaczynały się ślinić tylko wyczuwając zapach jedzenia. Potem zdał sobie sprawę, że ta reakcja nie musi być spowodowana automatycznym, fizjologicznym procesem. Opierając się na swoich obserwacjach, Pawłow zasugerował, że ślinienie się było reakcją wyuczoną. Badane psy reagowały w ten sposób nawet na widok białych fartuchów laboratoryjnych, w których chodzili dokarmiający je asystenci. Podkreślmy, że w przeciwieństwie do reakcji na prezentację jedzenia, która jest odruchem bezwarunkowym, ślinienie się w oczekiwaniu na jedzenie jest odruchem warunkowym. Psy Pawłowa i bodźce warunkowe Następnie Pawłow skupił się na zbadaniu dokładnie, w jaki sposób te uwarunkowane reakcje są wyuczone lub nabyte. W serii eksperymentów postanowił sprowokować warunkową reakcję na wcześniej neutralny bodziec. Zdecydował się użyć jedzenia jako bodźca bezwarunkowego. Czyli bodźca, który wywołuje reakcję w sposób naturalny i automatyczny. Neutralnym bodźcem był dźwięk metronomu. Psy najpierw słyszały dźwięk tykającego metronomu, po czym natychmiast podawano im jedzenie. Po kilku próbach warunkowania Pawłow zauważył, że psy zaczęły się ślinić po usłyszeniu metronomu. „Bodziec, który sam w sobie był neutralny, został nałożony na działanie wrodzonego odruchu pokarmowego. Zaobserwowaliśmy, że po kilku powtórzeniach połączonej stymulacji, dźwięki metronomu nabrały właściwości stymulowania wydzielania śliny” – napisał uczony. Innymi słowy, poprzednio neutralny bodziec (metronom) stał się tak zwanym bodźcem warunkowym, który następnie wywołał reakcję warunkową (ślinotok). Dodajmy, że odruchy warunkowe nie dotyczą jedynie zwierząt. Sami jesteśmy najlepszym przykładem ich stosowania. W codziennym życiu wykonujemy szereg wyuczonych czynności. Najbardziej oczywiste z nich to np. mycie rąk po skorzystaniu z toalety, zamykanie drzwi na klucz, gaszenie światła czy wyłączanie żelazka po prasowaniu. Często zdarza się, że po wykonaniu tych czynności ludzie nie pamiętają, że miały one miejsce. Jest to dowód na to, iż zostały wykonane mechanicznie, w sposób wyuczony. Znaczenie odkrycia Pawłowa Odkrycie warunkowania klasycznego przez Pawłowa pozostaje jednym z najważniejszych w historii psychologii. Stanowi ono podstawę psychologii behawioralnej. Klasyczny proces warunkowania jest wciąż używany w leczeniu zaburzeń psychiatrycznych, w tym: zaburzeń lękowych, depresji, zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych (OCD), ataków paniki i lęków napadowych, fobii, zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Niektóre psy naprawdę lubią telewizję. Dlaczego tak się dzieje i co oglądają czworonogi?
Czy twój pies naprawdę ogląda z tobą filmy? A może wydaje się zainteresowany tym, co właśnie robisz, bo po prostu jest blisko ciebie i tak okazuje swoje przywiązanie? Ostatnie wyniki badań pokazują, że psy chętnie spędzają czas, patrząc na ekran telewizora. Szczególnie lubią to psy ras sportowych i pasterskich.
W tym artykule: Co psy lubią oglądać w TV? Badania psiej widowni Rasy najbardziej zainteresowane telewizją Rozrywka dla psów Przez szereg lat uznawano, że psy nie widzą zbyt dobrze. A jeszcze słabiej reagują na to, co mogą dostrzec na ekranie. Jednak wraz z rozwojem technologii HD i unowocześnieniem przekazu wizualnego, przekonanie o braku zainteresowania ekranem stanęło w sprzeczności z tym, co dostrzegali sami badacze. A dostrzegali, że psy chętnie spędzają czas z opiekunami oddającymi się relaksowi przed telewizorem. To, rzecz jasna, nic nowego. Pies, jako zwierzę towarzyszące, zrobi wiele, by być blisko swojego człowieka. Potrafi nawet powstrzymać swoje naturalne odruchy, by nie zakłóciły chwili bliskości z opiekunem. Ale czy dostosowanie się psów do życia z ludźmi naprawdę mogło pójść tak daleko, że wykształciły umiejętność oglądania telewizji? Z własnego doświadczenia mogę powiedzieć, że moje psy pasterskie najchętniej oglądają kolejne odsłony „Jurassic Parku”. Za to kot jest absolutnym fanem „Transformersów”. Co psy lubią oglądać w TV? Temat psiej telewizji wzięli na warsztat naukowcy ze School of Veterinary Medicine na Uniwersytecie Wisconsin-Madison (USA). Dzięki specjalnym ankietom i zaangażowaniu 1246 właścicieli czworonogów, sprawdzili, jakie treści przyciągają psy przed ekrany. A także jak wiek i kondycja wzroku wpływają na zainteresowanie merdających telewidzów treściami wideo. Dlaczego większość psów ma ciemne oczy? Nowe badania wyjaśniają ten fenomen Naukowcy twierdzą, że to ludzie mogą być odpowiedzialni za kolor oczu udomowionych psów. Ciemne i brązowe ubarwienie ma wyglądać mniej groźnie, dlatego w przeszłości, ingerując w ewoluc... – Ankiety uwzględniały dane demograficzne, środowisko domowe, zachowania oceniane przez właścicieli, zainteresowanie treścią i zainteresowanie czterema wybranymi przez nas filmami, jakie właściciele mieli zaprezentować swoim czworonogom – wyjaśniają naukowcy w przedmowie do artykułu opublikowanego w czasopiśmie „Applied Animal Behaviour Science”. Badania psiej widowni W badaniach wzięto pod uwagę zarówno psy rasowe, jak i kundelki. Następnie badacze porównali reprezentację psów z różnych grup psów rasowych (skategoryzowanych według przeznaczenia przez American Kennel Club) z szacowaną ogólną populacją psów rasowych. Mediana wieku ocenianych psów wynosiła 4 lata. 54% stanowiły rasy czyste, 51% mieszane. Większość, bo aż 86% ankietowanych opiekunów uznała, że ich pies rzeczywiście oglądał to, co było widać na ekranie. Dodatkowo często podkreślali, że w czasie oglądania filmu psy okazywały emocje. 78% psów podchodziło do ekranu, 76% wokalizowało. Udało się nawet ustalić, co psy lubią oglądać. Okazało się, że najbardziej interesują się swoimi pobratymcami. Psy najchętniej oglądają filmy o innych psach. Badacze zwrócili również uwagę na wiek czworonożnych telewidzów i stan wzroku, który wpływały na częstotliwość postrzeganej interakcji. Rasy najbardziej zainteresowane telewizją Ankiety wykazały, że zarówno wiek, jak i rasa wpływają na zainteresowanie treścią. Wśród telewidzów rekrutujących się spośród psów rasowych, występowała względna nadreprezentacja ras typu sportowego i pasterskiego. – Wiek, stan wzroku i typ rasy psa mogą wpływać na jego zainteresowanie treściami wideo w domu. Ponieważ wielu właścicieli zgłaszało podekscytowanie u swoich psów w reakcji na treści ekranowe, właściciele mogą chcieć określić, czy treści wideo będą odpowiednie dla zwierzęcia, gdy ich psy są pozostawione same – dodali autorzy badania. Rozrywka dla psów Naukowcy podkreślają, że wielu właścicieli psów pracuje poza domem, co sprawia, że psy często są same. Opiekunowie szukają nowych sposobów na zorganizowanie rozrywki dla swoich czworonogów. W ostatnich latach na rynku pojawiły się różne treści wideo, których wyraźnym celem jest rozrywka dla psów. Jednak ani zainteresowanie psów tymi treściami, ani reakcje behawioralne psów na takie treści nie zostały szczegółowo opisane. – Wzrok u psów jest pod wieloma względami podobny do ludzkiego. Psia siatkówka jest zdominowana przez fotoreceptory pręcików, co poprawia widzenie przy słabym oświetleniu. Aby poprawić widzenie dzienne, posiadają również smugę wzrokową bogatą w fotoreceptory czopków i centralny obszar o znacznej gęstości czopków, z podobieństwami do ludzkiej plamki żółtej. Psy mają wyższą częstotliwość fuzji migotania niż ludzie. Oznacza to, że ekrany o niższej rozdzielczości prawdopodobnie migoczą zwierzętom przed oczami. Mimo to psy zwracają uwagę na ruch na ekranach i na treści, które zawierają tematy o znaczeniu biologicznym – napisali badacze. Czy w takim razie mamy się w niedługiej przyszłości spodziewać Netfliksa dla psów? Póki taki nie powstanie, zapraszamy na kanał National Geographic. Źródło: Applied Animal Behaviour Science. Nasz ekspert Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Związana z magazynami portali Gazeta.pl oraz Wp.pl. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Co zrobić, by twój pies był jak najdłużej zdrowy? Jest jeden ważny czynnik i nie chodzi o jedzenie
By psy mogły jak najdłużej cieszyć się zdrowiem, potrzebują tego samego co ludzie. Czyli nie tylko odpowiednich ilości właściwego jedzenia i częstych wizyt weterynaryjnych, ale również kontaktów społecznych. Z innymi psami oraz z ludźmi.
W tym artykule: Co jest ważne dla psa? Pies i dziecko Co jest dobre dla psa? Stado psów bawi się razem na wybiegu dla zwierząt? Jeśli twój czworonóg ma ochotę, powinieneś pozwolić mu do nich dołączyć. Naukowcy ustalili, że więzi społeczne są dla psów równie ważne, jak dla ludzi. Korzyści, jakie dają, są pięć razy bardziej istotne dla zwierzęcia niż inne czynniki, które zwykło się uważać za decydujące dla zdrowia psa. Takie wnioski płyną z badań naukowców opublikowanych w zeszłym roku w czasopiśmie „Evolution, Medicine & Public Health”. Ich autorzy zebrali dane o ponad 21 tys. psów od ich opiekunów. Psy były różnych ras i w różnym wieku. Naukowców interesowało, co w największym stopniu wpływa na dobrostan zwierząt. Bardzo ważnym czynnikiem, dotychczas niedocenianym w przypadku psów, okazały się relacje społeczne. Czyli więzi z innymi psami, a także z ludźmi. – To pokazuje, że tak jak w przypadku innych zwierząt społecznych, w tym ludzi, posiadanie większej liczby „znajomych”, może mieć wpływ na zdrowie psa – komentuje Bri McCoy z Uniwersytetu Stanowego Arizory, współautorka pracy. Co jest ważne dla psa? Psie więzi społeczne są znacznie istotniejsze niż inne rzeczy, które przywykło się uważać za istotne. Takie jak np. sytuacja finansowa opiekunów. Ta ostatnia jednak ma wpływ na zdrowie zwierzęcia. Im gorzej powodzi się ludziom – im mają niższy dochód – tym gorsze jest zdrowie i mniejsza mobilność psa. Jak pies okazuje miłość? Sekrety głębokiej relacji człowieka z psem Czy wiesz, jak twój pies okazuje miłość? Dlaczego, kiedy go tulisz i drapiesz za uchem, sam czujesz się szczęśliwy? Korelacje między tymi czynnikami są jednak znacznie bardziej skomplikowane, niż mogłoby się wydawać. Z powyższego nie wynika wcale, że w psy w gospodarstwach o wyższych dochodach są zdrowsze. Wręcz przeciwnie, naukowcy ustalili, że jeśli opiekunom lepiej się powodzi, psy prawdopodobnie będą miały zdiagnozowane więcej chorób. To efekt tego, że w lepiej sytuowanych rodzinach psy częściej przechodzą kosztowne badania diagnostyczne, które skutkują rozpoznaniem większej liczby schorzeń. Pies i dziecko A jak na psa wpływa pojawienie się w rodzinie dziecka? Tutaj badacze odkryli kolejny paradoks. Otóż okazało się, że im więcej dzieci w domu, tym gorzej dla zdrowia psa. Oczywiście nie oznacza to, że dzieci w jakikolwiek sposób psu szkodzą. – To raczej kwestia alokacji zasobów – wyjaśnia McCoy. Innymi słowy – im więcej dzieci, tym, co zrozumiałe, rodzice poświęcają im więcej czasu i uwagi. Siłą rzeczy jednego i drugiego mają wówczas mniej dla czworonoga. Co jest dobre dla psa? Warto podkreślić, że dane, na podstawie których naukowcy wysnuli powyższe wnioski, pochodzą od opiekunów psów. Mogą być więc niedokładne lub zniekształcone. Oraz że odkryto jedynie korelację między więziami społecznymi czworonoga a jego zdrowiem. Korelacje nie jest tym samym, co związek przyczynowo-skutkowy, gdy jeden czynnik wywołuje drugi. Niezależnie od ograniczeń badania, płynące w niego wnioski warto wziąć pod uwagę, jeśli jest się opiekunem psa. Podobnie jak inne zalecenia badaczy dotyczące czworonogów. Jacqueline Boyd, wykładowczyni z Uniwersytetu Nottingham Trent, opublikowała dwa lata temu w portalu „The Conversation” listę zawierającą pięć sposobów na zapewnienie psu długiego i zdrowego życia. Co się na niej znajduje? Pilnuj wagi psa. Brak nadwagi zwierzęcia nie tylko daje mu większe szanse na dłuższe życie, ale i zmniejsza ryzyko pojawienia się różnych schorzeń, takich jak np. zwyrodnienia stawów. Planuj posiłki psa tak, by dostarczyły mu wszystkich potrzebnych składników. Zapewnij psu dużo spacerów. Wysiłek fizyczny jest ważny dla kondycji i dobrego samopoczucia: zarówno psa, jak i twojego. Ucz psa nowych sztuczek. Dzięki temu umysł zwierzęcia będzie musiał mierzyć się z wyzwaniami, przez co wolniej będzie się starzał. Psy szczególnie lubią węszyć – wykorzystaj to podczas zabaw. Dbaj o więź z psem. Dzięki temu nie tylko będzie się czuł kochany i bezpieczny, ale i ty prędzej spostrzeżesz, jeśli w jego zachowaniu pojawią się subtelne zmiany. Regularnie odwiedzaj z psem weterynarza. Dbaj o szczepienia, monitoruj stan zdrowia psa i pamiętaj o ochronie przed kleszczami. Źródła: Science Alert, Evolution, Medicine & Public Health, ASU News, The Conversation. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Ile gatunków żyje razem z tobą w domu? Naukowcy bardzo się pomylili
Nasze najbliższe otoczenie jest pełne życia. I to dosłownie. Podczas lockdownu trzech naukowców policzyło, ile gatunków roślin i zwierząt mieszka razem z nimi w gospodarstwie. Było ich 5 razy więcej, niż się spodziewali.
W tym artykule: Jak badacze liczyli gatunki w mieszkaniu Dom na przedmieściach Niespodziewani wpółmieszkańcy Zamorskie chwasty Sekret dzikiego ogródka To mógłby być początek dowcipu. Trzech naukowców – matematyk, ekolog i taksonomista – zostało zamkniętych razem w jednym domu. Było to podczas pandemii koronawirusa, a lockdown trwał bardzo długo. Jak badacze liczyli gatunki w mieszkaniu Badacze postanowili spożytkować jakoś czas, który spędzali na 400 m2. Jak? „Nie minęło wiele czasu, zanim zaczęliśmy się zastanawiać, ile gatunków roślin i zwierząt żyje razem z nami. Zdecydowaliśmy się je policzyć” – piszą Matthew H. Holden, Andrew Rogers i Russell Yong na portalu „The Conversation”. Naukowcy przypuszczali, że „współmieszkańców” będzie około 200–300. Podobnie obstawiali ich koledzy, których zapytali o zdanie. Wynik przerósł oczekiwania wszystkich. Po roku liczenia Holden, Rogers i Yong rozpoznali w swoim otoczeniu aż 1150 różnych gatunków. Dom na przedmieściach Niewiele z nich będzie brzmiało dla nas znajomo. Liczenie zostało przeprowadzone w Australii, w Annerley, na przedmieściach Brisbane. Tak właśnie znajduje się miejsce eksperymentu – 200-metrowy dom z trzema sypialniami, stojący na dwa razy większej działce. Nic dziwnego, że badacze za zwyczajnych mieszkańców okolicy uznają gatunki, które nam wydają się egzotyczne. Są to ibisy, kukabury (to średniej wielkości ptaki o dużej głowie i potężnym dziobie), oposy i psy latające (czyli rudawki wielkie, należące do największych żyjących na Ziemi nietoperzy). Ile kosztuje najdroższe jedzenie świata? Przygotuj się na ceny liczone w dziesiątkach tysięcy dolarów Luksus przyciąga sam w sobie. Może być nawet zabiegiem marketingowym, bo drogie produkty i usługi odruchowo postrzegamy jako lepsze niż te tańsze. Dobrze wiedzą o tym także restauracje. Pal... Niespodziewani wpółmieszkańcy Oprócz nich w domu i w otaczającym go ogrodzie znalazły się stworzenia, które swoją obecnością zaskoczyły nawet naukowców. „Aż trzech z 1150 odkrytych gatunków nie ma w najważniejszej australijskiej bazie danych o bioróżnorodności” – piszą badacze. Do tej niespodziewanej trójki należy rzadki gatunek komara, mucha piaskowa oraz płaziniec Platydemus manokwari. Ten ostatni nie dość, że jest w Australii gatunkiem inwazyjnym, to jeszcze zmniejsza liczebność rodzimej populacji ślimaków. Jak można się domyślić, sporą część odkrytych gatunków stanowiły owady. W sumie naukowcy naliczyli 13 gatunków komarów. A także aż 56 gatunków pająków. Żywiły się one mieszkańcami szuflad – ćmami albo wołkami zbożowymi. View oEmbed on the source website Zamorskie chwasty Badacze przyznają, że w okresie lockdownu nikt nie zajmował się specjalnie ogródkiem. Pojawiło się na nim mnóstwo chwastów. Większość z nich – aż 100 ze 103 roślin – nie należało do gatunków rodzimych. Były to rośliny inwazyjne, pochodzące z innych części świata. Nieco lepiej sytuacja przedstawiała się z drzewami. W ogródku rosły dwa wiecznie zielone drzewa nazywane „lilly pilly” – czyli Syzygium smithii. Zapewniały one cień, schronienie i pokarm dla zapylaczy i innych owadów. Badacze wyróżnili wśród nich 109 gatunków muchówek. Między nimi było 10 gatunków bzygowatych – zapylaczy na pierwszy rzut oka bardzo podobnych do os. Tych drugich również nie brakowało, podobnie jak pszczół. W sumie os i pszczół naliczono aż 70 gatunków. To jednak nic w porównaniu z motylami. W ciągu roku ogród odwiedziło ponad 400 gatunków tych owadów. „Niektóre były wielkości ludzkiej dłoni. Inne tak małe, że ledwo dawało się je dostrzec” – piszą Holden, Rogers i Yong. Z ciekawych odkryć – badacze znaleźli ćmę Scatochresis innumera, która, − gdy znajduje się w stadium gąsienicy − rozwija się w odchodach oposa. Inna gąsienica – Parilyrgis concolor – żyje w sieciach pajęczych. Nie wiadomo, jak unika zjedzenia przez ich twórców. Sekret dzikiego ogródka „Podsumowując, znaleźliśmy znacznie więcej gatunków, niż się spodziewaliśmy” – piszą badacze. Okazało się, że nawet ogródki na przedmieściach mogą tętnić życiem. Jest jednak pewien warunek. Musi być w nich dzika roślinność: krzaki, drzewa, chwasty. „Monotonia perfekcyjnie zadbanego trawnika i wypieszczonych rabatek może być miła dla oka (…) jednak nie sprawdzi się jako habitat dla dzikich zwierząt i roślin. Z powodu lenistwa nie pracowaliśmy wiele w ogrodzie. Jednak dając odpocząć kosiarce i odstawiając pestycydy oraz poświęcając część trawnika na rzecz rodzimych drzew, krzewów i chwastów, uzyskaliśmy coś znacznie cenniejszego” – piszą badacze. Tym czymś jest oczywiście bioróżnorodność. Badania Rogersa, Yonga i Holdena zostały opublikowane w czasopiśmie „Ecology”. Źródło: The Conversation, Ecology Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Jak głaskać kota? Trzeba wiedzieć, które miejsca na jego ciele lepiej omijać
Głaskanie kota wydaje się być całkowicie naturalną czynnością. Zdarza się jednak, że mruczek może wówczas okazać swoje niezadowolenie, nawet podczas delikatnego gładzenia. Nie oznacza to jednak, że dla kota nie jest to przyjemne doświadczenie. Po prostu trzeba nauczyć się trafnie rozpoznawać wysyłane przez niego sygnały, którymi mówi nam „stop”. Jak głaskać kota, żeby sprawić mu przyjemność? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Dlaczego głaskanie jest ważne dla kotów? Najlepsze sposoby na głaskanie kota W jakich miejscach nie głaskać kotów? Jak odczytywać język ciała kota podczas głaskania? Głaskanie kota a korzyści zdrowotne dla człowieka Dzikie koty stroniły od kontaktu z człowiekiem. Kiedy zostały udomowione, zmieniły się ich potrzeby. Domowe futrzaki zachowały wiele cech swoich przodków i choć nie okazują uczuć z takim entuzjazmem jak psy, to nie należy myśleć, że nie potrzebują kontaktu z opiekunem. Przeciwnie, koty traktują swoich ludzi jak rodzinę, która ma zapewnić mu nie tylko pokarm i bezpieczeństwo, ale także poczucie bliskości. Ten ostatni cel można, a nawet trzeba realizować poprzez głaskanie. Dlaczego głaskanie jest ważne dla kotów? Koty nie są takimi samotnikami, jakimi często się je przedstawia. Potrzebują kontaktu z innymi przedstawicielami swojego gatunku, a gdy zostają oddzielone od matki i dostają się pod opiekę człowieka, często nie mają szans na nawiązanie nici porozumienia ze swoimi pobratymcami. Tym samym opiekun przejmuje na siebie obowiązek zapewnienia zwierzęciu poczucia bliskości. Dlaczego głaskanie jest ważne dla kotów? Każdy, kto obserwował kotkę z młodymi, z całą pewnością zauważył, że kocia mama często wylizuje swoje kocięta. W ich świecie, czynność ta służy celom higienicznym, bo pozwala utrzymać futro w czystości. Trzeba jednak wiedzieć, że w ten sposób kotka zacieśnia też więź ze swoim potomstwem, ogrzewa je, zapewnia małym komfort psychiczny i poczucie bezpieczeństwa. Jak uspokoić kota? Na pewno nie warto na niego krzyczeć, bo to tylko pogorszy stresującą sytuację Koty odczuwają emocje zupełnie jak ludzie. Czasami bywają wesołe i skore do zabawy, innym razem są obojętne i wycofane albo poddenerwowane i przestraszone. To zupełnie naturalne. Emocje są ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-uspokoic-kota-poradnik-jak-pomoc-swojemu-pupilowi-w-stresujacych-sytuacjach-fot-getty-images-022ff20.jpg" width="938" height="528" alt="Jak uspokoić kota – poradnik jak pomóc swojemu pupilowi w stresujących sytuacjach (fot. Getty Images)" title="Jak uspokoić kota – poradnik jak pomóc swojemu pupilowi w stresujących sytuacjach (fot. Getty Images)" /> Dlaczego o tym wspominamy? Ponieważ gładzenie sierści dłonią przypomina mruczkowi ruch języka matki po futrze. Każdy, kto decyduje się zaopiekować czworonożnym ulubieńcem, powinien uświadomić sobie, że kociak będzie traktował go jak matkę i utrzyma to przeświadczenie także w dorosłym życiu. Po stronie opiekuna leży zatem zadbanie o wszystkie potrzeby swojego pupila, także te emocjonalne. Wbrew często powtarzanej opinii, głaskanie nie jest ważne wyłącznie dla małych kociąt. Mruczki dojrzewają znacznie szybciej niż ludzie. Roczny futrzak to w praktyce odpowiednik 15-latka w naszym świecie. Dwuletni kot odpowiada natomiast 25-latkowi. Dalej wiek kota na ludzkie lata przeliczamy, mnożąc każdy rok razy cztery. Zatem dwuletni kot jest już całkowicie ukształtowany emocjonalnie, ale nie oznacza to, że głaskanie nie ma dla niego znaczenia. Przeciwnie, jeżeli opiekun prawidłowo dbał o potrzeby pupila od maleńkości, ten pozostanie „pieszczochem” do końca życia. Należy wspomnieć, że głaskanie ma dla czworonoga także znaczenie praktyczne. Koty mają w zwyczaju ocierać się o nogi swoich opiekunów. W ten sposób, przejmują nasze ślady zapachowe. Podczas głaskania kota, działa to odwrotnie – człowiek przejmuje ślady zapachowe futrzaka. W świecie zwierząt taka wymiana zapachów służy rozpoznawaniu innych osobników. Oznaczając się wzajemnie, tworzymy coś w rodzaju stada. Dla kota jest to sygnał, że może zaufać swoim ludziom. Poza tym wszystkim, koty po prostu lubią być głaskane. W skórze tych zwierząt znajduje się mnóstwo zakończeń nerwowych. Odpowiednio pobudzone, wysyłają sygnał do obszarów mózgu, odpowiedzialnych za odczuwanie przyjemności. Gdy futrzak ma ochotę na pieszczoty, potrafi to zakomunikować, choćby za pomocą spojrzenia. Nie należy wówczas odmawiać mu głaskania. Gładzenie dłonią sierści jest dla niego nie tylko miłym doświadczeniem. Takie zachowanie służy też realizacji potrzeb pupila. Najlepsze sposoby na głaskanie kota W jaki sposób głaskać kota, żeby być zadowolony? Przede wszystkim z wyczuciem. Niektóre mruczki lubią być gładzone bardziej energicznie, inne znacznie delikatniej. To w dużej mierze kwestia osobnicza, więc należy obserwować reakcje zwierzaka, wyciągać wnioski i dostosowywać siłę głaskania do jego upodobań. Warto natomiast wiedzieć, że większość kotów szczególnie lubi gładzenie i drapanie określonych obszarów. Zacznijmy od grzbietu i karku. Naprawdę trudno jest spotkać mruczka, który źle reaguje na głaskanie po plecach. Większość kotów przepada też za gładzeniem i drapaniem przy nasadzie ogona. Jeżeli futrzakowi taka pieszczota sprawia przyjemność, komunikuje to, stawiając ogon na sztorc, jednocześnie wyginając końcówkę. To jednoznaczny sygnał, że dotyk sprawia mu przyjemność. Kolejny obszar, na którym warto skupić pieszczoty, to łebek. Głaskanie i drapanie okolic uszu, brody, policzków i czubka łba sprawia zwierzęciu dużą przyjemność. Z łebka pieszczoty warto przenieść na bok szyi. To kolejne miejsce, które można gładzić bez obaw, że mruczek źle zareaguje. Niespodzianka: koty mogą zrobić nawet 300 różnych min. Po co im aż tyle grymasów? Koci „język” to nie tylko mruczenie, miauczenie i fukanie. Okazuje się, że koty używają nawet kilkuset różnych min, by sygnalizować innym wrogie lub przyjacielskie zamiary. Dlaczego głaskanie właśnie tych obszarów sprawia zwierzęciu największą przyjemność? To w dużej mierze zasługa sporego nagromadzenia zakończeń nerwowych, ale nie tylko. Wymienione części kociego ciała są zaopatrzone w liczne gruczoły zapachowe. W tym miejscu należy wrócić do opisanego wcześniej mechanizmu wymiany zapachowej. Zwierzę podświadomie chce na nas zostawić możliwie najwyraźniejsze ślady, więc instynktownie „każe nam” głaskać się właśnie w tych miejscach. Jak jeszcze głaskać mruczka? Po bokach. Ruchy wykonywane otwartą dłonią sprawiają zwierzęciu dużą przyjemność. Ponownie, chodzi o wymianę zapachu. To przecież tą częścią ciała kot ociera się o nogi opiekuna, więc nie ma żadnych przeciwwskazań przed wyręczeniem go w tym zadaniu. W jakich miejscach nie głaskać kotów? Koty lubią być głaskane po określonych miejscach, jednak warto wiedzieć, że na ich ciele są obszary, których lepiej nie dotykać. Do takich należy brzuch mruczka. Zdarza się, że futrzak w trakcie zabawy kładzie się na grzbiecie, odsłaniając brzuszek. Nie należy mylić tego z zachętą do głaskania. Takie zachowanie wskazuje, że czworonóg czuje się przy człowieku bezpiecznie i darzy go zaufaniem. Jeżeli jednak ten pogładzi dłonią jego brzuch, zwierzak może zachować się agresywnie (może ugryźć lub podrapać opiekuna). Dlaczego? Brzuch jest niezwykle wrażliwą częścią ciała. Zwierzak ma zakodowane na poziomie instynktownym, że obrażenia zadane w tym miejscu przez inne zwierzę mogą być śmiertelne. Z tego względu stara się je chronić. Nie tylko brzuch, ale także łapy i ogon mogą stanowić zakazane obszary. Podkreślamy, powyższe należy traktować jako wskazówkę, nie jako obowiązującą regułę. Tak jak nie ma dwóch takich samych osób, nie istnieją dwa identyczne koty. Zwierzęta te wykazują wiele cech osobniczych. To, że niektóre nie lubią być głaskane po określonych miejscach, nie oznacza, że dotyczy to wszystkich czworonożnych futrzaków. Tak naprawdę, wszystko zależy od relacji opiekuna z jego ulubieńcem. Jeżeli mruczek ufa człowiekowi, może pozwolić mu na dużo. Jak odczytywać język ciała kota podczas głaskania? Należy pamiętać, że kota można głaskać tylko wtedy, gdy sam ma na to ochotę. Nie powinno się zaskakiwać zwierzęcia, bo koty same ustalają granicę. Jak rozpoznać, że kot ma ochotę na pieszczoty? Najlepiej wyciągnąć dłoń w kierunku jego pyszczka. Jeżeli futrzak otrze się o nią, będzie to oznaczało, że jest w nastroju na głaskanie. Jak oswoić kota? Warto pamiętać o kilku ważnych zasadach Koty są kwalifikowane jako zwierzęta towarzyszące, co oznacza, że zostały udomowione, a kontakt z człowiekiem nie powinien być im straszny. Praktyka pokazuje jednak, że w wielu przypadkach ... Jak rozpoznać, że zwierzak ma już dość gładzenia? Jeżeli przewróci się na grzbiet i wyprostuje łapki, czas pozwolić mu odpocząć. Kolejny sygnał to napięcie mięśniowe. Gdy opiekun poczuje, że jego pupil nagle napina się, powinien zaprzestać gładzenia. Warto też obserwować reakcje zwierzaka. Jeżeli śledzi wzrokiem poruszającą się dłoń i wykonuje przy tym gwałtowne, jakby nerwowe ruchy łebkiem, należy odczytać to jako komunikat, że ma już dosyć. Wyraźnym sygnałem dla człowieka jest też ruch wykonywany końcówką ogona. Przykładowo, jeżeli futrzak leży na kolanach opiekuna i jest przez niego głaskany, właśnie ogonem zakomunikuje, że najwyższy czas przestać. Głaskanie kota a korzyści zdrowotne dla człowieka Wymieniając ciekawostki o kotach, zazwyczaj pomija się korzystny wpływ, jaki kontakt z tymi zwierzętami wywiera na człowieka. Po pierwsze – relaks. Sierść kota jest wyjątkowo przyjemna w dotyku. Poza tym głaskanie pupila pozwala oderwać myśli od wszystkich zaprzątających głowę spraw. Po drugie – zdrowie psychiczne. Specjaliści nie mają wątpliwości, że ryzyko zachorowania na depresję jest mniejsze w przypadku osób, które opiekują się zwierzęciem. O tym, jak korzystny wpływ na obszar psychiki może mieć kontakt z kotem, najlepiej świadczy fakt, że istnieje przecież forma leczenia zwana felinoterapią, której istotą jest kontakt z sympatycznym futrzakiem. Po trzecie – zdrowie fizyczne. W przypadku osób cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów lub inne schorzenia w obszarze ruchomych połączeń, gładzenie kota może okazać się całkiem dobrym ćwiczeniem fizycznym. Może przyczynić się do zwiększenia zakresu ruchu i ograniczyć dolegliwości bólowe, tym bardziej, że przecież temperatura ciała kota wynosi około 38 stopni Celsjusza. Można zatem stwierdzić, że mamy tu do czynienia z podwójnym efektem terapeutycznym, bo przecież ciepło także jest wykorzystywane w leczeniu schorzeń stawów. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Koty lubią i potrafią aportować. Robią to wyłącznie na własnych warunkach
Koty same decydują, kiedy chcą bawić się w aportowanie. Same decydują również, czym będą się bawić oraz kiedy będzie odbywała się taka zabawa. Taki wniosek płynie z ankiety, w której o swoich pupilach opowiedziało prawie tysiąc opiekunów kotów.
W tym artykule: Zbędny trening aportowania Koty aportują na własnych zasadach Ulubione kocie zabawki Dostosuj się do kota – Przynieś! – wołam i rzucam piłeczkę. Trufla chętnie po nią biegnie. Jednak nie zawsze wpada na to, że chciałabym, by przyniosła mi ją z powrotem. Za każdym razem, gdy to zrobi, nagradzam ją smaczkiem. Aportowanie idzie nam coraz lepiej – czy ćwiczymy na zewnątrz, czy w mieszkaniu. Jednak Trufla jest psem. Lubi się uczyć, lubi dostawać nagrody i czeka, kiedy zabieramy się za trening. Gdyby była kotem, sytuacja wyglądałaby zupełnie inaczej. Jednak nie dlatego, że zabawa w aportowanie znajdowałaby się poza jej zasięgiem. Nic podobnego – mogłoby się okazać, że w ogóle nie musiałabym jej tego uczyć. Taki wniosek płynie z badań, których wyniki zostały właśnie opublikowane w czasopiśmie naukowym „Scientific Reports”. Wzięło w nich udział 924 opiekunów kotów. 94 proc. z nich stwierdziło, że ich kota w ogóle nie trzeba było uczyć aportowania. Było to dla niego zachowanie instynktowne. Zbędny trening aportowania − Ogólnie rzecz ujmując, koty są znane z tego, że trudno je czegoś nauczyć – stwierdza Jemma Forman z Uniwersytetu Sussex, pierwsza autorka badań. – Koty same decydują, kiedy chcą aportować. Jednak stwierdzenie, że nie socjalizują się z opiekunami, byłoby błędne – zauważa badaczka. Naukowcy twierdzą, że jest skuteczny sposób na komunikację z kotem. Jaki? Zrozumieć kota to nie lada sztuka. Zwierzęta te w końcu mają swoje własne sposoby komunikacji, które znacznie różnią się od ludzkich. Na pomoc w dogadaniu się z tymi czworonogami przycho... Z analiz Forman i jej współpracowników wynika, że 59 proc. kotów, które aportuje, robi to do dziesięciu razy w miesiącu. Ponad połowa przynosi opiekunowi dany przedmiot do pięciu razu w ciągu jednej zabawy. 60 proc. kotów zaczęło aportować już jako kociaki. Czyli kiedy miały mniej niż rok. Koty aportują na własnych zasadach Badanie potwierdza obiegową opinię o wybredności kotów. Koty potrafią i lubią aportować. Jednak najbardziej im odpowiada, kiedy zabawa odbywa się według ustanowionych przez nie reguł. Koty częściej niż ich opiekunowie inicjują aportowanie. Częściej też same kończą zabawę. Również bawią się dłużej i częściej, jeśli inicjatywa była po ich stronie. „Łącznie oznacza to, że koty mają tendencję do kontrolowania zabawy w aportowanie ze swoimi właścicielami” – napisano w informacji prasowej. „Mogą kontynuować zabawę, dopóki właściciel jej nie zakończy”. Ulubione kocie zabawki Dotyczy to nie tylko czasu trwania zabawy w aportowanie, ale również wykorzystywanych w niej przedmiotów. Na ich liście na pierwszym miejscu znalazły się zabawki. Koty uwielbiają przynosić okrągłe rzeczy – jak zwinięty w kulki papier. Niektóre lubią bawić się kosmetykami, a są również takie, które będą aportować tylko jeden konkretny przedmiot. View oEmbed on the source website – Ważna jest wielkość pompona – opowiadał jeden z opiekunów kotów badaczom. – Kupiłem większy i kotka go odrzuciła. Potem próbowałem mniejszych przedmiotów mniej więcej wielkości pompona. Jednak one również jej się nie spodobały – dodawał. Wybredność dotyczy także czasu zabawy. Niektórzy opiekunowie opisywali, jak ich kot w środku nocy kładł zabawkę na ich poduszce, sygnalizując, że był gotowy do aportowania. Kot decyduje również o tym, gdzie i jak dokładnie będzie przebiegała zabawa. Może przynosić przedmiot dokładnie do rąk opiekuna albo pozostawiać go w połowie drogi. Dostosuj się do kota − Stereotyp mówiący, że kot nie chce robić tego, co my chcemy, tylko to, co sam chce, jest jak najbardziej prawdziwy – zauważa Forman na łamach „Guardiana”. Czy jednak to coś złego? − To kocie poczucie kontroli może być korzystne dla jego dobrostanu i relacji z opiekunem – mówi badaczka. − Zachęcałabym ludzi, aby byli otwarci na potrzeby swojego kota i reagowali na jego preferencje dotyczące zabawy. Nie wszystkie koty będą chciały aportować. Ale jeśli to zrobią, prawdopodobnie będą miały na to swój własny sposób – dodaje naukowczyni. Źródła: EurekAlert, Guardian. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Comfort Town w Kijowie jak scena z bajki. Stolica Ukrainy, jakiej nie znacie
Comfort Town w Kijowie to przykład, jak można w ciekawy sposób odświeżyć radziecką architekturę. Jedni uważają, że budynki przypominają klocki Lego, a inni porównują kijowskie osiedle do domków z popularnej gry planszowej Monopoly. Zapraszamy w podróż po niegdyś jednej z najpopularniejszych dzielnic stolicy Ukrainy.
W tym artykule: Kijów i jego inne oblicze Comfort Town w stolicy Ukrainy Kijowskie osiedle (nie)idealne Jedna z najpopularniejszych dzielnic Kijowa Architektura XX wieku, a w szczególności państw byłego bloku wschodniego, to w przeważającej części szare, pozbawione charakteru bloki (Tak, mam świadomość, że podpadam właśnie entuzjastom brutalizmu). Różnią się czasem kształtem, niekiedy odcieniem szarości, bardzo często wielkością, ale łączy je jedno – bylejakość. Kijów i jego inne oblicze Dekadę temu, w jednej z poprzemysłowych dzielnic Kijowa, na terenie opuszczonej fabryki gumy, władze zdecydowały się stworzyć przestrzeń, w której ludzie będą mogli mieszkać. Miało to być miejsce, które przestanie kojarzyć się z komunistycznym dziedzictwem. Zadanie nie było łatwe. Okolica miała stać się przyjazna, ale i tania zarazem. Do zrealizowania projektu zatrudniono ukraińską pracownie Archimatika. Dmytro Vasyliev, Aleksandr Popov i Olga Alfiorova pracowali nad tym, żeby stworzyć coś z niczego. Vasyliev, który był liderem przedsięwzięcia, kiedy pierwszy raz zobaczył miejsce, w którym ma stworzyć dzielnicę przyciągającą ludzi w przyszłości, załamał ręce. Uznał, że jedyną bronią którą posiadają, aby wygrać z bezbarwnym, industrialnym pejzażem, jest kolor. Architekci, mając niewielki budżet, zdecydowali się na niedrogie w budowie bloki, składające się z modułów o dwuspadowych dachach. Proste konstrukcje pomalowane zostały w pastelowe kolory. Rosja i Ukraina: skomplikowana historia, która łączy i dzieli dwa kraje Stulecia rozlewu krwi, dominacja obcych sił i wewnętrzne podziały doprowadziły do tego, że Ukraina znalazła się w niepewnej sytuacji między Wschodem a Zachodem. Możemy zobaczyć tam odcienie różu, niebieskiego, zielonego, żółtego, czy fioletowego. Budynki mają od dwóch do szesnastu kondygnacji, co w połączeniu z feerią barw, daje efekt olbrzymiej różnorodności. Postawione ciasno budynki z lotu ptaka wyglądają jak wyjątkowo kolorowe klocki Lego lub domki i hotele z Monopoly. Porównania są całkiem trafne, ponieważ architekci inspirowali się tymi popularnymi zabawkami dla dzieci. Comfort Town w stolicy Ukrainy Osiedle zostało zaplanowane tak, żeby mieszkańcy mieli w jego obrębie wszystko, czego potrzebują do codziennego życia. We wnętrzu tej kolorowej miejskiej dżungli znajdziemy sklepy, przedszkole, dwie szkoły, bibliotekę, siłownie, a nawet basen. Dla fanów gastronomii powstały tam również lokalne kawiarnie. Co ważne, osiedle zaplanowano tak, aby pomiędzy domami znajdowały się spore przestrzenie publiczne: dziedzińce, place zabaw, obszary zieleni, fontanny oraz rzeźby. – Mieszkam w Comfort Town od roku i muszę ci powiedzieć, że to cudowne miejsce! – mówi mi Maryna Tkachenko, mieszkanka Kijowa. – Przez 18 lat mieszkałam w Borschagivka. Teraz, kiedy mam porównanie mogę śmiało powiedzieć, że kocham Comfort Town – dodaje. Warto zwrócić również uwagę, że w przeciwieństwie do sowieckich bloków, które często były ciasnymi klitkami dla wielopokoleniowych rodzin, budynki w Comfort Town zostały zaprojektowane z myślą o – nomen omen – komforcie lokatorów. Mieszkania tutaj są dużo większe niż te budowane po 1950 roku. Mają takie „udogodnienia”, jak dodatkowy salon i odrębne sypialnie. Kijowskie osiedle (nie)idealne Niektórzy z moich rozmówców mówią wprost: albo je kochasz, albo nienawidzisz. Tak właśnie jest w przypadku Comfort Town. Dla jednych intensywność i różnorodność kolorów to zbyt duża awangarda, a taka „pasteloza”, kojarzy się częściej z tandetą i kiczem. Inni natomiast, którzy nigdy wcześniej nie widzieli tej części Kijowa, zakochują się w niej od pierwszego wejrzenia. – Trudno mi powiedzieć co inni myślą o takiej kolorystyce. Wiem natomiast jedno. Ci, którzy przeprowadzają się do Comfort Town, kochają to miejsce – mówi pani Svitlana, która wraz z mężem mieszka w tej barwnej kijowskiej dzielnicy. – Wygląd to jednak nie wszystko. Przez to, że dzielnica powstała na terenie dawnej fabryki, okolica jest trochę zanieczyszczona – dodaje pani Svitlana. Innym minusem, z którym muszą mierzyć się codziennie mieszkańcy Comfort Town jest duży rozmach osiedla, który daje się we znaki pieszym. Żeby opuścić teren osiedla, muszą nadrabiać kilkaset metrów. Nic dziwnego, w końcu całość znajduje się na powierzchni ok. 40 hektarów. Nie pomaga to, że przestrzeń otoczono płotem, który miał sprawiać poczucie bezpieczeństwa. W rezultacie osiedle przypomina wielki, zamknięty gród. Jedna z najpopularniejszych dzielnic Kijowa Niezależnie od tego, czy komuś Comfort Town się podoba, czy nie, jest to dziś dzielnica, w której sprzedawało się najwięcej mieszkań w całym kraju. W 2020 roku odnotowano, że w lutym było to ponad 200. Przed eskalacją wojny w Ukrainie i inwazją Rosji 24 lutego 2022 roku, żyło tu prawie 20 tysięcy osób. Podczas jednego z ataków dronów na Kijów uszkodzony został jeden z budynków kolorowej dzielnicy. W sumie w Comfort Town znajduje się ponad 8500 mieszkań. Pewne jest jedno. Kiedy nawet pogoda w Kijowie przytłacza szarością, Comfort Town rozświetla stolicę Ukrainy i prawy brzeg miasta swoimi kolorami. – To najlepsze miejsce do życia – podsumowuje Olga, która mieszka tu już od 5 lat i została w Ukrainie po ataku Rosjan. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Zamek Królewski w Warszawie – niezrealizowane plany przebudowy. Jak miała wyglądać siedziba królów Polski?
Siedziba królów Polski, czyli Zamek Królewski w Warszawie reprezentuje dziś wczesny styl barokowy z XVII w. Władcy starali się dalej rozbudowywać rezydencję. Plany były bardzo imponujące.
W tym artykule: Wczesnobarokowy Zamek Królewski w Warszawie Lata świetności i upadku August II Mocny i plany wielkiej przebudowy August III i powolna przebudowa Stanisław August Poniatowski i jego niezrealizowane ambicje Dalsze plany wobec Zamku Królewskiego Na początku XVII w. król Zygmunt III Waza na stałe przeniósł się do Warszawy. Nowa siedziba władcy Rzeczypospolitej potrzebowała wówczas przebudowy zamku w duchu bardziej nowoczesnym. Od tamtego czasu zewnętrzny wygląd tej budowli się nie zmienił znacznie. Okazuje się jednak, że niejeden władca starał się o dalszą przebudowę Zamku Królewskiego. Najbardziej ambitne plany mieli August II i Stanisław II August. Chcieli oni stworzyć kunsztowny pałac z prawdziwego zdarzenia. Dlaczego jednak nie zrealizowano tych założeń? Wczesnobarokowy Zamek Królewski w Warszawie Od 1600 r. rozpoczęto pracę, mające na celu przeobrażenie gotyckiego Zamku Królewskiego w nowoczesną rezydencję króla i siedzibę polskiego parlamentu. Praca ta została powierzona najważniejszym działającym w Polsce architektom. Santi Gucci zajął się początkową koncepcją, a w prace zaangażowane było pokaźne grono Włochów. Wśród architektów ważną rolę odegrali Giovanni Trevano, Giacomo Rodondo oraz Paolo de la Corte. W 1613 r. ściągnięto z Rzymu nowego architekta, który nadał ostateczny kształt zamkowi króla Zygmunta III. Był to Mateo Castello, któremu zawdzięczamy dzisiejszy wygląd fasady od strony Placu Zamkowego. Zamek zaczął reprezentować modny wówczas styl rzymskiego baroku. Odznaczał się on surową i monumentalną elewacją. Wieża Zegarowa miała zaś nadawać założeniu królewską doniosłość. Pracę zakończono w 1619 r. Lata świetności i upadku Władysław IV był wielkim miłośnikiem sztuki i kontynuował pracę nad rozbudową tzw. osi wazowskiej. Constante Tencalla, siostrzeniec Mateo Castello, odpowiedzialny był za prace przy zamku od strony Wisły w latach 40. XVII w. Powstał wtedy m.in. reprezentacyjny taras z galeriami. Ustawiono też Kolumnę Zygmunta na Placu Zamkowym. Wnętrza również przeobrażono według wizji króla, tak aby mogły konkurować z największymi europejskimi dworami. Udekorowano sale sejmowe i senatorskie. Zakupiono pokaźną liczbę dzieł malarskich od najlepszych warsztatów w Europie. Od 1655 r. rozpoczął się okres dewastacji Warszawy i Zamku Królewskiego. Stolica przeżyła okupację wojsk szwedzkich i siedmiogrodzkich. Z zamku Szwedzi wywieźli wszystkie kosztowności, łącznie z elementami architektonicznymi czy marmurowymi posadzkami. Od zakończenia wojny ze Szwecją Zamek Królewski powoli remontowano, ale nie odzyskał dawnego wyglądu. Kolejni królowie restaurowali budynek, lecz bez wielkich ambicji. August II Mocny i plany wielkiej przebudowy Pierwszy ważny projekt powstał na początku panowania Augusta II. Najwięcej jednak wiadomo na temat drugiego z projektów. Sporządził go prawdopodobnie Johann Friedrich Karcher lub Matthäus Daniel Pöppelmann. Zakładał on rozbudowę zamku do nowej, popularnej formy późnobarokowego pałacu. Miał on nawiązywać swoim bogactwem do baroku wiedeńskiego. Rozbudowa miała iść w kierunku Wisły, tworząc widowiskowy kompleks ogrodowy. Pöppelmann sporządził podobnie kunsztowny projekt dla drezdeńskiego Zwingera, który jest jednym z największych dzieł saskiego stylu rokoko. Koncepcja nowego zamku królewskiego najpierw została zarzucona przez wybuch Wielkiej Wojny Północnej. Po 1710 r. August II zaniechał dalszych tego typu planów, ponieważ koncepcje króla zakładały zbyt dużo elementów gloryfikujących władcę. Taki projekt był nie do zaakceptowania dla prorepublikańskiej szlachty w polskim sejmie. Kolejnym powodem był ogrom wydatków na tak wielki projekt. Zniszczona wojną Rzeczpospolita potrzebowała odbudowy. Kosztowna zachcianka króla nie była dobrze odbierana wśród poddanych. August III i powolna przebudowa Za czasów nowego króla Augusta III zaczęto powracać do starej koncepcji rozbudowy. Sam parlament zrozumiał, że stary Zamek Królewski nie przypomina niczym godnej siedziby władz państwowych. Stary projekt rozbudowy jednak zmieniono tak, aby ograniczyć wydatki i dostosować formę względem całego założenia. Odpowiedzialnymi za prace byli Gaetano Chiaveri, Carl Friedrich Pöppelmann (syn Matthausa) i Jan Krzysztof Knöffel. Istotne poprawki nałożyli natomiast Zacharias Longuelune i Antonio Solari. Nie zdecydowano się na realizację gruntownej rozbudowy w kierunku Wisły. Od lat 40. XVIII udało się zacząć przebudowę fasady od strony Wisły. Przedłużające się prace trwały aż do końca panowania Augusta III. W ten sposób Zamek Królewski w Warszawie uzyskał nową „elewację saską” od strony Wisły. Po II wojnie światowej odbudowaną ją i do dzisiaj góruje wyniośle nad Wisłą. Stanisław August Poniatowski i jego niezrealizowane ambicje W czasach ostatniego z królów Polski Zamek Królewski znów stał się rezydencją królewską. Wnętrza rzeczywiście udało się gruntownie przebudować, by godnie reprezentowały podniosłość siedziby królewskiej. Z przebudową samego zamku i elewacji nie było już tak łatwo. Król napotykał wiele trudności, przede wszystkich finansowych. Z początkowo wielkich projektów ostatecznie zdecydowano się jedynie na uporządkowanie założenia. W tym celu odbudowano południowe skrzydło zamku i ozdobiono jego elewację od strony dziedzińca. Za panowania Poniatowskiego w sumie powstało aż 11 projektów przebudowy zamku. Pierwszą monumentalną wizję stworzył Dominik Merlini w 1776 r. Według niej zamek miał się wzbogacić o nowe wschodnie skrzydło oraz wielkie kolumnady. Do samego wejścia na pierwsze piętro miały prowadzić wyniosłe schody. Kilka projektów sporządził Jakub Fontana. Chciał on zmienić fasady zarówno od strony Placu Zamkowego, jak i od strony Wisły. Ta od strony Wisły zakładała utworzenie dziedzińca z zamykającą go kolumnadą, według poprawek Merliniego. Inny architekt, Efraim Szreger, zaproponował zupełne przeobrażenie Placu Zamkowego. Miałaby powstać symetryczna oś pomiędzy elewacją zamku a nową elewacją od strony Starego Miasta. W tym celu oś symetrii przebiegałaby pomiędzy Kolumną Zygmunta a nową Kolumną Sobieskiego. Tworzyłoby to z Placu Zamkowego pewien rodzaj reprezentacyjnego dziedzińca królewskiego. Dalsze plany wobec Zamku Królewskiego Po III rozbiorze Polski w 1795 r. zamek stracił swoją dotychczasową funkcję. Dopiero po utworzeniu Królestwa Polskiego w 1815 r. zaczęto na nowo się nim interesować. Jednakże praktyka ograniczyła się jedynie do planów. Pierwsze z nich sporządził Jakub Kubicki, który chciał, by na miejscu sali balowej znalazło się większe pomieszczenie zwieńczone kopułą. Pamiątką po tym projekcie są tzw. Arkady Kubickiego. W późniejszych czasach Adam Idźkowski proponował kompletną zmianę stylu na bardziej renesansowy, z charakterystycznym boniowaniem na elewacji. Planu tego nie zaakceptowano. Źródła: Fotosik.pl, Zamek Królewski. Nasz ekspert Stanisław Szklarek Zamiłowanie do historii sztuki zaprowadziło go na studia archeologiczne. Zawsze chciał zgłębiać tajemnicze zjawiska kultury i dzielić się pasjonującą wiedzą. Uzależniony smakosz herbat i trochę przynudzający adorator architektury.