Alpejski raj na granicy wytrzymałości. Igrzyska pogłębiają kryzys włoskiego regionu
Już w lutym i marcu tego roku we Włoszech odbędą się Zimowe Igrzyska Olimpijskie oraz Zimowe Igrzyska Paraolimpijskie. Choć dla regionu to ogromne wydarzenie sportowe i promocyjne, mieszkańcy alpejskich miejscowości biją na alarm. Ich zdaniem gwałtowny napływ turystów – zarówno w trakcie igrzysk, jak i po ich zakończeniu – może poważnie nadwyrężyć Dolomity, które od lat zmagają się z problemem nadmiernej turystyki.
Nadchodzące zawody zostaną rozegrane m.in. w Mediolanie oraz w Cortinie d’Ampezzo (prestiżowym kurorcie wpisanym na listę UNESCO, często określanym mianem „Królowej Dolomitów”), a także w pobliskich miejscowościach Predazzo, Tesero i Anterselva. Niestety, lokalne władze, organizacje ekologiczne i część mieszkańców ostrzegają, że igrzyska mogą dodatkowo pogłębić niepokojący trend masowej turystyki napędzanej mediami społecznościowymi. Malownicze krajobrazy, które od lat przyciągają miłośników gór, coraz częściej stają się ofiarą własnej popularności, a olimpijski rozgłos może jeszcze przyspieszyć ten proces. Overtourism w Dolomitach: gdy alpejski krajobraz dźwiga tłumy Problem nadmiernej turystyki w Dolomitach przestał być abstrakcyjnym hasłem używanym przez ekologów, a stał się codziennym doświadczeniem mieszkańców regionu. Jednym z najbardziej jaskrawych symboli tego zjawiska jest góra Seceda w Południowym Tyrolu, a dokładniej prowadzący przez nią szlak z widokiem na strzeliste szczyty Odle Peaks. Jeszcze kilkanaście lat temu był to stosunkowo spokojny fragment szlaku wysokogórskiego, dziś natomiast zamienił się w jeden z najbardziej obleganych „punktów fotograficznych” włoskich Alp. Latem kolejki turystów czekających na wykonanie idealnego kadru, często inspirowanego mediami społecznościowymi, stały się normą. Według lokalnych doniesień w szczytowych dniach trasą potrafi przejść nawet około 8 tysięcy osób dziennie, co prowadzi do erozji gleby, niszczenia alpejskich łąk i narastającego chaosu organizacyjnego. Skala problemu zmusiła władze do podejmowania coraz bardziej radykalnych kroków. Tej zimy jeden z najbardziej znanych kurortów narciarskich w Dolomitach (Madonna di Campiglio) jako pierwszy we Włoszech zdecydował się wprowadzić limit odwiedzających. Liczba dziennych karnetów narciarskich dostępnych w sprzedaży online została ograniczona do 15 tysięcy, co ma zapobiec nadmiernemu zagęszczeniu na stokach i zmniejszyć presję na infrastrukturę oraz środowisko. Decyzja ta jasno pokazuje, że overtourism nie dotyczy już wyłącznie letnich szlaków, ale obejmuje cały rok i wszystkie formy aktywności w regionie. Narastająca frustracja doprowadziła także do oddolnych protestów mieszkańców. Na początku lipca grupa lokalnych rolników, będących właścicielami gruntów w rejonie szlaku Odle, zainstalowała bramkę z opłatą za przejście. Jak podkreślali, nie chodziło wyłącznie o pieniądze, lecz o zwrócenie uwagi na brak reakcji władz na niekontrolowany napływ turystów, którzy często ignorują zasady ochrony przyrody i prywatny charakter terenu. Choć administracja Parku Przyrody Puez-Odle szybko nakazała usunięcie bramki, protestujący przywrócili ją kilka dni później, określając swoje działania jako „wołanie o pomoc”. Brak dialogu ze strony instytucji publicznych tylko pogłębił konflikt i unaocznił, że Dolomity znalazły się na granicy swojej turystycznej wytrzymałości. Konflikt interesów przed igrzyskami. Mieszkańcy biją na alarm, władze szukają kompromisu Narastający kryzys związany z nadmierną turystyką w Dolomitach coraz częściej przybiera formę otwartego konfliktu pomiędzy mieszkańcami, władzami lokalnymi, branżą turystyczną oraz organizatorami wielkich wydarzeń sportowych, w tym zbliżających się zimowych igrzysk olimpijskich. W centrum sporu znajduje się nie tylko infrastruktura, ale także pytanie o to, kto ponosi odpowiedzialność za gwałtowny wzrost popularności regionu. Część lokalnych organizacji wskazuje na nieoczywiste źródło problemu: firmę Apple. To właśnie zdjęcie góry Seceda, wykorzystane dekadę temu jako oficjalna tapeta systemu iOS 7, a następnie ponownie pokazane w materiałach promocyjnych przy premierze iPhone’a 15, miało – zdaniem mieszkańców – nieświadomie wypromować region na globalną skalę. Efekt tej „cyfrowej reklamy” okazał się jednak trudny do opanowania. Turyści coraz częściej przyjeżdżają tu wyłącznie po to, by zrobić kilka zdjęć znanych z mediów społecznościowych kadrów i niemal natychmiast odjechać, nie angażując się w lokalną gospodarkę ani nie respektując zasad ochrony przyrody. Dodatkowym punktem zapalnym jest kolejka linowa z Ortisei, która znacząco skraca drogę na szczyt Secedy. Choć miała poprawić dostępność regionu, w praktyce – jak alarmują przewodnicy górscy – stała się jednym z głównych wąskich gardeł generujących tłok, hałas i chaos. Paradoksalnie operator kolejki zaproponował niedawno… potrojenie jej przepustowości, co spotkało się z ostrą krytyką mieszkańców i ekologów obawiających się dalszej eskalacji problemu. W odpowiedzi na rosnące napięcia część organizacji turystycznych i środowiskowych domaga się radykalnych kroków: sezonowych podwyżek cen, limitów dziennych wejść, a nawet czasowego zamykania najbardziej obciążonych obszarów w szczycie lata. Jak podkreśla Catherine Warrilow, ekspertka ds. strategii marek turystycznych cytowana przez „Euronews”, samo ograniczanie liczby odwiedzających w jednym punkcie nie rozwiąże problemu. Jej zdaniem konieczne jest całościowe zarządzanie ruchem turystycznym, skoordynowane pomiędzy władzami, lokalnymi przedsiębiorcami i mieszkańcami. W przeciwnym razie igrzyska olimpijskie – zamiast impulsem do zrównoważonego rozwoju – mogą stać się katalizatorem jeszcze głębszego kryzysu społecznego i środowiskowego w Dolomitach. Źródło: Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Cortina d’Ampezzo w nowej odsłonie. Co zachwyca gości przed igrzyskami zimowymi?
Cortina d’Ampezzo przygotowuje się do Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2026, ale już teraz turyści mogą odkrywać jej luksusowe atrakcje, nowoczesne inwestycje i oszałamiające widoki.
Spis treści: Dziedzictwo olimpijskie i nowe obiekty Kolejki, kulinaria i widoki Spa, koktajle i wieczorne spacery Aperitivo i nocne życie w Cortinie Czy to najbardziej spektakularnie położone miasteczko w Dolomitach? Konkurencja między ośmioma północnowłoskimi miejscowościami wybranymi na gospodarzy igrzysk jest zacięta. Tylko szeroka dolina Ampezzo otaczająca Cortinę oferuje jednak widoki „od ulicy po szczyt” – z poszarpanymi masywami wyrastającymi jak pionowe ściany ponad okoliczne lasy. Przy Corso Italia, głównej ulicy, stoją butiki Diora, Prady i Monclera. Nawet dalej, poza tym deptakiem, czuć blichtr. Cortina od dawna jest ulubioną przystanią włoskiej „starej” fortuny – a coraz częściej także tej nowej. To przyciąga inwestycje od lat, na długo przed ogłoszeniem igrzysk w 2026 roku. Dziedzictwo olimpijskie i nowe obiekty Igrzyska odbyły się tu już w 1956 roku. Modernizacja istniejącej infrastruktury objęła m.in. Olimpijski Stadion Lodowy – zachowano w nim oryginalne drewniane trybuny, dzięki czemu podczas zawodów curlingowych ma panować przytulna atmosfera. Stadion świetnie nadaje się też na pierwszą lekcję tego nietypowego sportu albo na mecz hokeja. Skocznia narciarska pozostaje z kolei pomnikiem olimpijskiej Cortiny z połowy XX wieku. Lutowe konkursy skoków odbędą się jednak w Predazzo, miasteczku położonym ok. dwie godziny jazdy na południowy zachód. Tuż nad stadionem, wijąc się po zboczu jak gigantyczny tor samochodowy, powstało nowe centrum Eugenio Monti Sliding Centre – nazwane na cześć włoskiego mistrza olimpijskiego. To właśnie tu rozegrane zostaną zawody bobslejowe oraz „kuzyni” bobslejów: skeleton i saneczkarstwo. Projekt budził kontrowersje ze względu na wpływ na środowisko i koszty, szacowane na 118 mln euro. W założeniach jego dziedzictwem ma być także udostępnienie obiektu dla publiczności – dla odważnych. Kolejki, kulinaria i widoki Kolejka linowa Freccia nel Cielo, tuż za stadionem, oferuje widoki z góry na ekstremalnie wyprofilowane bandy toru i jego zawrotny spadek. Ta 30-minutowa, trzyetapowa podróż wznosi się z 1 216 m do 3 244 m n.p.m., na Tofanę – najwyższy szczyt w okolicy Cortiny. Trasa prowadzi ponad gęstym lasem i nad grzbietami masywu Tofany. Wysiądź na stacji Col Druscié i wpadnij na lunch do Masi Wine Bar – dania podaje się tu z dodatkiem epickich górskich panoram. Warto zamówić kluski ziemniaczane gnocchi z ragù z ikry, wzbogacone lokalnym czerwonym winem Fojaneghe. Do wyboru są setki innych win regionalnych, także na kieliszki. W centrum miasteczka działa nowa filia mediolańskiego delikatesowego „emporium” Le Eccellenze di Esselunga. Sklep stawia na produkty z najwyższej półki – lokalne i włoskie – od koziego sera blu di capra i czerwonego wina Lagrein, po makarony własnej produkcji oraz rzemieślnicze panettone. Elegancka kawiarnia z widokiem na góry to świetne miejsce na lunch. Możesz też zabrać przysmaki na piknik na stoku. Kolejne szybkie „przejścia” na trasę: zupełnie nowa kolejka Apollonio-Socrepes wwozi na szczyt Cinque Torri („Pięć Wież”), nazwany od charakterystycznych formacji skalnych. Modernizowana jest także kolejka Faloria z 1939 roku oraz znajdujące się na górze rifugio – górskie schronisko. Spa, koktajle i wieczorne spacery Hotel de Len to miejsce, w którym najlepiej ukoić zmęczone narciarstwem mięśnie. Na szczycie stylowego, drewnem obitego hotelu działa szykowna strefa spa, przypominająca luksusowy domek na drzewie. Fińska sauna i sauna solna, łaźnia parowa, prysznice sensoryczne oraz częściowo zewnętrzne jacuzzi mają panoramiczne widoki na szczyty. Masaż firmowy pachnie lokalnymi alpejskimi ziołami. Prywatne wieczorne sesje „night-spa” obejmują także trzydaniową kolację. Na dole, w nastrojowej restauracji o przygaszonym świetle, szef kuchni Andrea Ribaldone serwuje dopracowane interpretacje lokalnych dań, m.in. makaron bigoli z ragù z perliczki. Są też wielodaniowe, tradycyjne śniadania – dostępne również dla gości spoza hotelu – które naprawdę dobrze przygotowują na dzień na stoku. Aperitivo i nocne życie w Cortinie Après-ski w Cortinie ma bardziej wyrafinowany charakter niż tupanie w narciarskich butach do pubu. Gdy przychodzi enrosadira – w lokalnym języku ladyńskim tak nazywa się „różowienie” gór o zachodzie słońca – czas ruszyć na Corso Italia na wieczorną passeggiatę, czyli spacer. W Adwencie ulica zapełnia się straganami jarmarku bożonarodzeniowego. Lokalnego rękodzieła, m.in. misternych srebrnych filigranów i drewnianych szkatułek z inkrustacjami, można jednak szukać przez cały rok w sklepie Artigianato Artistico Ampezzano, niedaleko wysokiej białej dzwonnicy. Tuż naprzeciwko zajrzyj do American Baru w Hotel de la Poste, gdzie bywał Ernest Hemingway. Specjalnością lokalu jest Puccini – drink podobny do mimozy, nazwany na cześć włoskiego kompozytora. Stawkę koktajli ma podnieść też ultraluksusowy Mandarin Oriental, który według zapowiedzi zostanie otwarty pod koniec 2026 roku. Hotel powstaje w okazałym, secesyjnym budynku dawnego Hotelu Cristallo na obrzeżach miasteczka. Mimo to ulubionym miejscem na zachód słońca pozostaje Corso Italia. Wybierz się więc na werandę Hotelu Ancora – ikonicznego obiektu, niedawno odświeżonego przez projektantkę Vicky Charles (znaną m.in. z Soho House) oraz nowego właściciela, potentata mody Renzo Rosso (Diesel). Rozległy taras z widokiem na Corso – nazywane czasem „czerwonym dywanem Włoch” – to idealne miejsce na aperitivo i obserwowanie ludzi. Spróbuj Count Lucano z Campari, Amaro Lucano, Fernet-Branca albo z ginem i bitterem pomarańczowym. A potem przenieś się do środka – do koktajlowego baru w stylu nowojorskiego szyku albo do maleńkiego Club Brave, gdzie telefony są zakazane, ale zamiłowanie do popisywania się już nie. Nowy, stylowy bar-bistro The Roof Cortina, mieszczący się nad eleganckim domem towarowym Cooperativa, serwuje 3-litrowe butle (jeroboamy) świetnego prosecco z pobliskiego regionu Veneto. W tle grają sety DJ-skie. W menu kolacyjnym pojawiają się dania z siostrzanej, gwiazdkowej restauracji Michelin Tivoli, w tym smaki Wenecji – oddalonej o ok. dwie godziny jazdy na południe – na przykład tatar z czerwonego tuńczyka oraz fritto misto, czyli mieszanka smażonych owoców morza. Źródło: National Geographic
Nowe zasady w Dolomitach. Rolnicy wprowadzili opłaty dla turystów
W Dolomitach rośnie napięcie między turystami a lokalną społecznością. Właściciele prywatnych pól zdecydowali się na krok, który ma nie tylko ograniczyć masowy ruch, ale też chronić cenne górskie krajobrazy.
Spis treści: Bramki na obleganych polach Kontrowersje wokół decyzji włoskich rolników Coraz więcej europejskich kierunków zmaga się z nadmierną ilością turystów. Atrakcje słynące z instagramowych zdjęć stają się przepełnione, a władze wprowadzają rozmaite zakazy lub nakazy, by chronić lokalne społeczności. Teraz media obiegła informacja o ogromnej liczbie podróżników we włoskich górach. Właściciele tamtejszych gruntów podjęli zdecydowane działania. Bramki na obleganych polach Dolomity od lat przyciągają turystów o każdej porze roku. Jednak tego lata ich nadmiar wywołał frustrację wśród właścicieli pól w regionie Południowego Tyrolu. Wraz z rosnącą popularnością górskich krajobrazów w mediach społecznościowych, tylko w ubiegłym tygodniu trasę wokół Tre Cime di Lavaredo, czyli Trzech Szczytów, przemierzało codziennie około 8 tys. osób. Tak duży napływ turystów stał się poważnym problemem dla lokalnych rolników i mieszkańców, którzy postanowili podjąć zdecydowane działania. Na początku popularnego szlaku zainstalowali bramkę obrotową, umożliwiającą przejście po uiszczeniu opłaty w wysokości 5 euro (z wyłączeniem dzieci i mieszkańców). Płatność można regulować zarówno gotówką, jak i kartą. Choć decyzja ta wzbudziła kontrowersje, zwróciła także uwagę na narastający problem nadmiernej turystyki, niewłaściwych zachowań odwiedzających oraz szkód środowiskowych w rejonie Dolomitów. Właściciele gruntów tłumaczą, że byli zmuszeni wprowadzić opłaty, aby zrekompensować szkody wyrządzone na ich terenach oraz pokryć koszty utrzymania stoków. „Łąki są pełne śmieci” – podkreślają. Dodają również, że turyści często przechodzą pieszo lub przejeżdżają na rowerach po prywatnych polach, niszcząc uprawy, zanim rolnicy zdążą je zebrać. Chociaż władze początkowo wyłączyły bramkę, w ostatnich dniach została ona ponownie uruchomiona. Jak informuje lokalny dziennik „Il Dolomiti”, pierwotnie miała być jedynie formą protestu lub „wołaniem o pomoc”. Ponieważ jednak właściciele nie otrzymali żadnej odpowiedzi ze strony „przedstawicieli politycznych, stowarzyszeń ani organizacji”, zdecydowali się ponownie wprowadzić system opłat. Kontrowersje wokół decyzji włoskich rolników Uruchomienie bramki wywołało skrajne opinie i liczne kontrowersje, ponieważ stało się symbolem narastającego konfliktu między właścicielami gruntów a środowiskami związanymi z turystyką. W odpowiedzi na tę decyzję głos zabrali przedstawiciele lokalnych stowarzyszeń i przewodnicy górscy. Wielu z nich otwarcie potępiło działania rolników. – Co by się stało, gdyby z dnia na dzień każdy właściciel ziemi wprowadził opłatę drogową? – pytał Tullio Mussner, prezes stowarzyszenia Lia da Mont, w rozmowie z lokalnym serwisem L'Altramontagna. Jego zdaniem zamiast indywidualnych inicjatyw należy wprowadzić system rekompensat finansowych dla rolników, podobny do tego, który funkcjonuje zimą w przypadku tras narciarskich przebiegających przez prywatne grunty. Z kolei Carlo Alberto Zanella, prezes południowotyrolskiego oddziału krajowego stowarzyszenia turystyki pieszej Club Alpino Italia (CAI), zwrócił uwagę, że spór wokół bramki unaocznił szerszy problem. W rozmowie z gazetą „Salto” stwierdził: „Potrzebna jest edukacja na temat szacunku dla środowiska. O to właśnie chodzi”. Dane Instytutu Demoskopika pokazują, że sytuacja jest konsekwencją rosnącej presji turystycznej – Południowy Tyrol należy do najbardziej obciążonych regionów we Włoszech, porównywalnych z Wenecją. Brak odpowiednich regulacji ze strony władz prowincji dodatkowo pogłębia problem. W związku z tym przy bramce pojawili się pracownicy stowarzyszenia turystycznego Dolomites Val Gardena, którzy informują odwiedzających, że opłata nie jest obowiązkowa. Dodatkowo wskazują alternatywną, nieco dłuższą trasę prowadzącą do punktu widokowego na masyw Odle. Jak podają lokalne źródła, organizacja planuje również zamontować tablicę informacyjną przy bramce, wyjaśniającą, że jest to inicjatywa prywatna, oraz wskazującą drogę do bezpłatnej ścieżki. Źródła: CNN, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Alta Badia – jeden z najlepszych ośrodków narciarskich w Europie. To tu znajduje się słynna Sellaronda
Ośrodek położony w dolinie Val Badia jest jednym z najciekawszych kompleksów narciarskich, jakie możemy znaleźć w Alpach. Alta Badia oferuje zarówno niezwykle zróżnicowaną sieć tras i szlaków, jak i ekscytującą ofertę gastronomiczną. Znajduje się tu również największa karuzela narciarska w Europie – Sellaronda.
W tym artykule: Przepiękna Alta Badia w Dolomitach Gourmet Skisafari to jedna z wielu atrakcji regionu 4 restauracje i 4 szefów kuchni wyróżnionych gwiazdkami Michelin Sellaronda – największa karuzela narciarska w Europie Miasteczko La Villa właśnie budzi się do życia. Znad Dolomitów leniwie wyłania się słońce, którego promienie przedzierają się przez okna domów, mieszkań i hoteli. Na niebie próżno szukać choćby jednej chmury. Wyglądam na zewnątrz i widzę świeży śnieg, który spadł poprzedniej nocy. Rzut oka na stok narciarski, który znajduje się tuż obok miejsca, w którym śpię. Widzę niemal doskonały „sztruks”. Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują, że czeka mnie dzień pełen ekscytujących wrażeń. Przepiękna Alta Badia w Dolomitach La Villa to jedno z dziewięciu miast, które znajdują się w Val Badia, dolinie położonej we włoskim regionie Trydent-Górna Adyga, w prowincji Tyrol Południowy. Dolina ta jest domem nie tylko Ladynów, czyli tamtejszej grupy etnicznej. To również raj dla narciarzy i miłośników sportów zimowych. Znajduje się tu bowiem ogromny kompleks Dolomiti Superski, którego częścią jest Alta Badia, cel mojej podróży. To aż 130 kilometrów tras narciarskich, 54 wyciągi i olbrzymi snowpark. Właśnie tutaj co roku rozgrywane są zawody Pucharu Świata w narciarstwie alpejskim mężczyzn. O tym, jak wyjątkowy jest to ośrodek, przekonam się wiele razy w ciągu mojego krótkiego, zaledwie 3-dniowego pobytu. Pierwszego dnia w planach mamy tzw. Gourmet Skisafari. To niesamowita przygoda kulinarno-sportowa, która łączy przyjemność z aktywnością fizyczną. Na stokach Alta Badia znajduje się kilkadziesiąt restauracji, a sześć z nich zostało odznaczonych co najmniej jedną gwiazdką Michelin, jednym z najważniejszych wyróżnień w świecie gastronomii. Gourmet Skisafari to jedna z wielu atrakcji regionu Koncepcja narciarskiego Gourmet jest bardzo prosta. W cenie biletu, który kosztuje 80 euro, możemy skorzystać z 4 restauracji na stokach, gdzie czeka na nas pyszne jedzenie, wino i szef kuchni, który na miejscu i osobiście przygotowuje dania będące istnymi dziełami sztuki kulinarnej. – W kuchni najważniejsze są dla mnie dwie rzeczy. Po pierwsze składniki – muszą być lokalne i zawsze świeże. Po drugie – goście. Ja jestem tutaj dla was, a nie wy dla mnie – mówi Tomaž Kavčič z szerokim uśmiechem, nalewając lampkę różowego wina musującego prosto ze Słowenii, kraju, z którego pochodzi szef kuchni. Mężczyzna stoi na zewnątrz w białym fartuchu, uzupełnia gościom kieliszki i rozmawia z nimi nie tylko o swojej kuchni. I to właśnie dla niej przyszli – a właściwie przyjechali – narciarze. To, co czekało na nas w restauracji „Edelweiss”, przeszło moje najśmielsze oczekiwania. Gdybym mógł zwerbalizować potrawę, którą serwował Kavčič, byłaby romantyczną poezją z nieprzesadną nutą nostalgii. Na małym „babcinym” talerzyku leżało foie gras ukryte pod kolorowymi i jadalnymi kwiatami. Do tego bulion wołowy w małej buteleczce i mała bułeczka brioche. To pozornie proste danie okazało niezwykle oryginalne. Połączenie delikatnego pasztetu strasburskiego z intensywnym bulionem było strzałem w dziesiątkę. Kompozycja i sposób podania tylko wzmacniały doznanie perfekcji. Na stoku narciarskim nie ma jednak czasu na sentymenty. Gourmet Skisafari trzeba ukończyć do konkretnej godziny (dokładnie 16:00), a do końca zostało jeszcze wiele kilometrów. 4 restauracje i 4 szefów kuchni wyróżnionych gwiazdkami Michelin Oprócz Kavčiča w gourmet bierze udział jeszcze 3 innych szefów kuchni. Andrea Berton, który czeka na gości w „Club Morizino”, Simone Cantafio w „I Tabla”, a także Massimiliano Alajmo. Ten ostatni otrzymał aż 3 gwiazdki Michelin, co udowadniał w restauracji „Bioch”, położonej na wysokości ponad 2000 metrów n.p.m. Szef kuchni proponuje w ramach Gourmet potrawę o nazwie „Cotechino and mushroom cappuccino”. I rzeczywiście nazwa jest adekwatna do tego, co widzimy. W przezroczystej szklance serwowana jest kremowa masa z parmezanu, ziemniaków i ziół, pod którą znajdują się lokalne grzyby i włoska kiełbasa z Parmy. Całość podana jest na małym kawałku drewna przystrojonym leśnym mchem. Potrawa z pewnością przypadnie do gustu osobom, które lubią sycące wiejskie smaki. Południowy Tyrol – piękno północnych Włoch Narciarze, smakosze i rodziny z dziećmi pokochają dolomicki płaskowyż Seiser Alm i malowniczą dolinę Ahrntal – Moją filozofią jest łączenie różnych, z pozoru niepasujących do siebie składników, szanując przy tym tradycję. Chodzi o zachowanie harmonii, która jest kluczowa w kuchni – mówi Alajmo. Zapytany, co jest najważniejsze w jego pracy, odpowiada krótko: „uśmiech, po prostu uśmiech”. I nie da się ukryć, że jedzenie, które serwuje Włoch, wywołuje szeroki uśmiech na twarzy. W Bioch spotykamy polskiego przewodnika, który organizuje narciarskie wycieczki dla firm. Pijemy wino, zajadamy się pysznym jedzeniem i rozmawiamy o naszych wrażeniach i doświadczeniach. Mężczyzna pyta, czy objechaliśmy już Sellarondę. Odpowiadamy, że to nasz plan na niedzielę. – Świetnie. Być w Alta Badia i nie zrobić Sellarondy to tak, jakby w ogóle tu nie być – mówi nam. Sellaronda – największa karuzela narciarska w Europie Sellaronda to nie jest zwykły szlak narciarski. To sieć wyciągów i połączonych tras, która umożliwia objechanie dookoła masywu górskiego Sella, którego wysokość wynosi 3151 m n.p.m. Aby ukończyć całość i zdążyć przed zmierzchem, należy zacząć wcześnie rano. Cała długość trasy to bowiem prawie 40 km. Cały szlak prowadzi przez cztery przełęcze w we włoskich Dolomitach: Passo Pordoi, Passo Campolongo, Passo Gardenai Passo Sella. Choć długość może przerażać, Sellaronda nie jest tak wymagająca, na jaką wygląda. A malownicze krajobrazy, które mijamy, warte są wszystkich zakwasów, jakich możemy się spodziewać. Muszę przyznać, że gdy po raz pierwszy usłyszałem o planie objechania masywu, byłem nieco zestresowany. To dlatego, że do Alta Badia pojechałem jako snowboardzista, który po prawie 14 latach postanowił wrócić do nart. Obawiałem się przede wszystkim tego, że podczas intensywnych, długich zjazdów będę bardzo odstawał od mojej grupy. Szybko się jednak przekonałem, że z nartami jest jak z jazdą na rowerze. Tego się po prostu nie zapomina. I tutaj pojawia się jedno z moich (pozytywnych) zaskoczeń. Alta Badia jest ośrodkiem doskonałym dla wszystkich ketegorii narciarzy. Swoje miejsce znajdą tutaj nie tylko profesjonaliści, ale także osoby, które wracają po dłuższej przerwie (jak ja), amatorzy, a także ludzie, którzy dopiero uczą się jeździć. Różnorodność tras jest tak duża, że każdy znajdzie coś dla siebie i będzie mógł poczuć dreszczyk zimowego szaleństwa. Czy warto zatem przyjechać do Alta Badia? Odpowiedź jest jedna – trzeba! Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Gdzie na narty w Trentino? Sprawdzamy, co słychać na północy Włoch
Planujesz narty w Trentino? Słusznie. Włoski region nie bez powodu jest jednym z ulubionych kierunków narciarzy i snowboardzistów. W tych środkach zaszalejesz jak nigdzie indziej.
W tym artykule: Gdzie na narty w Trentino? Co nowego w Trentino? Te zmiany zachwycą narciarzy Narty w Trentino: zapamiętaj te daty Skisafari w Dolomitach Trentino to region bardzo dobrze znany miłośnikom aktywnej turystyki i sportów zimowych. Północ Włoch kusi turystów malowniczymi krajobrazami, które można nie tylko podziwiać, ale też przemierzać. Od grudnia do kwietnia najlepiej sprawdzą się tam narty oraz snowboard. Goście mają do dyspozycji 227 wyciągów narciarskich. Wiele z nich uchodzi za najnowocześniejsze w Alpach. W sumie obsługują 800 km stoków. To nie wszystko. Trentino daje też gwarancję zaśnieżenia stoków od grudnia do kwietnia aż w 90%. Gdzie na narty w Trentino? Większość terenów narciarskich Trentino skupiają dwa duże obszary: Dolomiti Superski i Skirama Dolomiti Adamello Brenta. Pierwszy z nich to największa karuzela narciarska na świecie, obejmująca tereny narciarskie Val di Fassa, Val di Fiemme i San Martino di Castrozza-Passo Rolle. Skirama Dolomiti Adamello Brenta to już największy w Trentino Campiglio Dolomity Brenta Kto regularnie odwiedza Trentino, ten dobrze wie, jak dynamicznie zmienia się okolica. W tym sezonie również nie brakuje nowości. Wiele z nich dotyczy Campiglio – Dolomiti di Brenta. Na obszarach Prà Rodont i Doss del Sabion stary system wyciągów narciarskich został zastąpiony nową i bardziej nowoczesną 10-osobową kolejką linową. Nowa jednokablowa, automatyczna, kolejka linowa obejmuje odcinek od Prà Rodont do szczytu. Została wyposażona w 53 nowe kabiny. Jedna z nich posiada przezroczystą podłogę, co daje wrażenie, jakbyśmy zawiśli w powietrzu. Podczas projektowania systemu szczególną uwagę zwrócono na integrację z otoczeniem. Dlatego całkowicie przerobiono dwie stacje początkowe i końcowe, które miały wtapiać się w środowisko naturalne. Po opuszczeniu wyciągu można bezpośrednio dotrzeć do stoków lub wjechać ruchomymi schodami albo windą do zupełnie nowego Rifugio Doss del Sabion. Kultowy ośrodek otwarty w 1969 r. również doczekał się rozbudowy. Rifugio otrzymało nowy bar z widokiem na Dolomity Brenta oraz nowe bistro znajdujące się na drugim piętrze i tarasu. Można tam zjeść lunch, podziwiając wyjątkową panoramę 360 stopni, która rozciąga się od Dolomitów Brenta po masywy Adamello i Presanella. W Madonna di Campiglio, gdzie nadal można korzystać z karnetów pay per use, w ośrodku Campo Scuola wprowadzono automatyczny system naśnieżania. Zainstalowano go także na stoku Belvedere, który przeszedł ogólną zmianę wyglądu. Dostosowanie szerokości i zmniejszenie, w początkowej części, nachylenia stoku, ułatwiło narciarzom powrót do doliny. Z kolei w Passo Tonale wcześniejszy wyciąg krzesełkowy został zastąpiony przez wyciąg z 6-osobowymi krzesełkami. Najbardziej zielony region Włoch. 3 powody, by odwiedzić Trentino Jedna trzecia Trentino to parki narodowe. Mieszkańcy tego włoskiego regionu o kształcie motyla od stuleci żyją w zgodzie i z szacunkiem do natury. To dzięki górom, lasom i jeziorom ich krain... Co nowego w Trentino? Te zmiany zachwycą narciarzy Paganella również szykuje zmiany na nadchodzący sezon narciarski. W obozie szkoleniowym w Laghet di Andalo historyczny dwuosobowy wyciąg krzesełkowy zostanie uzupełniony o nowoczesną i funkcjonalną 10-osobową, demontowalną kolejkę linową o nazwie „Baby Express”. Nowy wyciąg, o długości 395 m i przewyższeniu 113 m, będzie obsługiwał nowy odcinek niebieskiej trasy dla początkujących. Trasa zaczyna się od „Ferna” i łączy się ze stokiem Laghet. Za to w snowparku Dosson, po wcześniejszej rozbudowie, zostaną zainstalowane nowe elementy dedykowane snowboardzistom i freeriderom. W Alpe Cermis odnowiono kabiny na trasie z Cavalese do Doss Laresi, a w Latemar Ski Center system naśnieżania. Podobnie jak w San Marino, gdzie zainstalowano 20 armatek śnieżnych nowej generacji. Wprowadzenie technologii do zarządzania automatycznymi systemami naśnieżania to wspólny mianownik działań podejmowanych w regionie narciarskim Val di Fassa. Działania te mają na celu zwiększenie przyjemności i bezpieczeństwa na trasach Dolomitów. W końcu to właśnie na stoku LaVolata w Passo San Pellegrino w lutym 2024 r. odbędzie się Puchar Świata w narciarstwie alpejskim kobiet. Na Ciampedìe trwa rozbudowa toru do boardercrossu oraz stoków Cigolade i Tomba. Tutaj również wiele ze stoków zostało wyposażonych w nowy systemem naśnieżania. Narty w Trentino: zapamiętaj te daty Pierwsze udogodnienia czekają na narciarzy już po wylądowaniu we Włoszech. Od 7 grudnia 2023 r. do 1 kwietnia 2024 r., w soboty i niedziele, dzięki usłudze FlySki Shuttle, główne ośrodki narciarskie w Trentino będą połączone bezpośrednimi transferami z lotniskami: Werona, Bergamo Orio al Serio, Mediolan-Linate, Mediolan-Malpensa, Wenecja, Treviso, Bolzano oraz ze stacjami kolejowymi Wenecja-Mestre, Mediolan Centrale i Trydent. Ośrodki włączone w projekt to: Val di Sole, Val di Fassa, Val di Fiemme, San Martino di Castrozza, Madonna di Campiglio i Pinzolo. Więcej informacji: www.flyskishuttle.com/it/ Darmowy dzień jazdy na nartach Kolejna data do zapamiętania to 16 grudnia. Tego dnia instruktorzy z wybranych szkół narciarskich Trentino zapraszają wszystkich na bezpłatne 2-godzinne lekcje grupowe dla dzieci w wieku od 4 lat i dorosłych. W trakcie darmowych zajęć będzie można podszkolić się zarówno z jazdy na snowboardzie, jak i narciarstwa alpejskiego oraz klasycznego. Na czas trwania lekcji sprzęt i karnety również będą gratis. Jedyny koszt – w wysokości 10 euro za osobę – to potwierdzenie rezerwacji na stronie www.trentinosci.it/it/scuol. Zebrane środki trafią w całości do Sportabili, trydenckiego stowarzyszenia popularyzującego narciarstwo wśród niepełnosprawnych dzieci. Dodatkowo każdy, kto zarezerwuje sobie weekend na udział w Free Ski Day, otrzyma dwudniowy karnet narciarski w cenie dziennego biletu. Do 23 grudnia można również skorzystać z promocji Superpremiére. Oferta obejmuje 4 noce w cenie 3, 4-dniowy karnet narciarski w cenie 3-dniowego, 4 lekcje jazdy na nartach w cenie 3 (dotyczy obiektów biorących udział w promocji). Skisafari w Dolomitach A gdyby tak postawić na jeszcze bardziej aktywny wypoczynek i odbyć prawdziwą podróż przez „wielkie piękno” Dolomitów? Dolomiti Skisafari – Sellaronda Top Experience to przygoda, podczas której odkrywa się coraz to nowe i fascynujące krajobrazy, przemieszczając się z jednej doliny do drugiej. W trakcie istnieje możliwość zatrzymania się w różnych schroniskach na trasie, gdzie można skosztować lokalnych specjałów kulinarnych i cieszyć się ciepłym przyjęciem menedżerów. Oferta obejmuje 6 noclegów w hotelu i 1 w schronisku (niepełne wyżywienie), 6-dniowy karnet narciarski Dolomiti Superski, wycieczkę narciarską w towarzystwie instruktorów szkół narciarskich Val di Fassa, plecak Val di Fassa, aperitif o zachodzie słońca i całodzienne doświadczenie Dolomiti Ski Sunrise.
Trekking w Dolomitach. 5 szlaków na trasy dla początkujących i zaawansowanych
Wciśnięte między Włochy, Szwajcarię a Austrię strzeliste pasmo gór Dolomitów każdego lata zachwycającymi szlakami przyciąga turystów z całego świata.
W tym artykule: Trekking w Dolomitach – szlak wokół masywu Civetta Trekking w Dolomitach – szlak Tre Cime di Lavaredo Trekking w Dolomitach – szlak wokół Lago di Carezza Trekking w Dolomitach – szlak Alta Via 1 i 2 Trekking w Dolomitach – Via ferrata dla zaawansowych Strzeliste szczyty, zielone doliny, krystaliczne jeziora i wysokie wzgórza to krajobraz, którym zachwycają Dolomity. Można się tam wybrać bez względu na doświadczenie w trekkingu. Pasmo rozciąga się między dolinami Val Rendena na zachodzie, Piawa na wschodzie, aż do Val Pusteria na północy. Najwyższe wzniesienie to licząca 3342 m n.p.m. Punta Penia. Inne szczyty osiągają ponad 2 tys. metrów. Przez region włoskich Dolomitów przebiegają dwa główne szlaki: Panorama Trek i Dolomitu Brenta Trek. Szlaki te różnią się długością i poziomem trudności, na niektóre można wjechać kolejką górską, a inne są długodystansowe i wymagają nawet tygodnia do ich pokonania. W Dolomity łatwo dotrzeć z pobliskich włoskich miast: Bergamo, Mediolanu czy Wenecji. Sezon letni na trekking w Dolomitach zaczyna się na początku czerwca i trwa do końca września. Oto 6 tras, które warto wziąć pod uwagę, planując trekking w Dolomitach. Trekking w Dolomitach – szlak wokół masywu Civetta Trasa liczy około 4 kilometry. Poruszając się jednak przedreptami, można ją skrócić. To miejsce bardzo oblegane turystycznie z uwagi na łatwość korzystania z kolejki górskiej. Najwyższy i końcowy punkt szlaku to schronisko Rifugio A. Sonino Al Coldai położone na wysokości 2135 m n.p.m. Można stąd podziwiać szczyt Cima di Coldai. Diabeł tkwi w szczegółach, czyli jak przygotować się do wyjazdu w góry latem Na pytanie, kiedy najlepiej jechać w góry, bez wahania odpowiada: latem. Z Anną Szczepaniak, licencjonowaną trenerką CrossFitu i organizatorką górskich obozów, rozmawiamy między innymi o t... Trekking w Dolomitach – szlak Tre Cime di Lavaredo Jest symbolem Dolomitów. Masyw górski w Dolomiti di Sesto, który składa się z trzech głównych szczytów Tre Cime (Trzy Szczyty): Cima Ovest (2,973 m n.p.m.), Cima Grande (2,999 m n.p.m.), Cima Piccola (2,857 m n.p.m.) Szczyty te porównywane są do wież, twierdz czy katedr stojących na straży włoskich Dolomitów. Trekking wokół nich zajmuje od 4 do 5 godzin i teren jest praktycznie płaski. Trasa liczy 12 km i pozwala dosłownie obejść masyw dookoła. Na spacer można wybrać się również z dziećmi. Trekking w Dolomitach – szlak wokół Lago di Carezza Lago di Carezza jest nazywane tęczowym jeziorem m.in. z uwagi na szmaragdowe kolory. Jest jednym z najpiękniejszych jezior w Południowym Tyrolu. Najlepiej wybrać się tam podczas wschodu lub zachodu, wtedy również widać najlepiej kolory tego jeziora. Sama trasa liczy około 4 km. Trekking w Dolomitach – szlak Alta Via 1 i 2 Szlaki długodystansowe uważane za najbardziej spektakularne pod względem widoków. Alta Via 1 liczy 120 km i jej przejście zajmuje około 8 do 10 dni. Natomiast Alta Via 2 jest dłuższa (liczy 160 km) i na przejście trzeba poświęcić więcej niż dwa tygodnie. Niebawem Joanna Brzozowska i autorka tego tekstu Magdalena Bryś wyruszają na szlak Alta Via 1 w ramach projektu „VIA. Let’s Dolomite”. Projekt łączą z celem charytatywnym – wsparciem Fundacji Wandalistki. Fundacja wspiera profesjonalistki w realizacji ambitnych górskich i wspinaczkowych projektów, oraz amatorki stawiające swoje pierwsze kroki w górach. Patronką Fundacji jest Wanda Rutkiewicz – pierwsza kobieta, która zdobyła K2 oraz prekursorka polskiego himalaizmu kobiecego. Magda i Asia przechodząc ten szlak, chcą pokazać innym dziewczynom m.in., że same mogą zorganizować wyjazd w góry, odkrywać nowe miejsca, zdobywać nowe doświadczenia oraz przeżywać wspaniałe przygody w naturze. Uczestniczki wierzą, że poprzez bycie w górach i aktywne spędzanie czasu mocna wzmocnić siebie. Każdy może dołączyć do zbiórki na Fundację Wandalistki, która znajduje się pod linkiem. Mateusz Waligóra coraz bliżej przejścia wszystkich szlaków w Tatrach. Wcześniej omal nie zginął na Kościelcu Mateusz Waligóra nie zwalnia tempa. Po ukończeniu trawersu Grenlandii wystartował z nowym projektem podróżniczym. W ramach #TatrzańskichOpowieści planuje przejść wszystkie znakowane szlaki... Trekking w Dolomitach – Via ferrata dla zaawansowych Dolomity to idealne miejsce do pieszych wędrówek, ale też wspinaczki wysokogórskiej. Każdy miłośnik gór znajdzie coś dla siebie i spędzi aktywnie czas blisko natury. Via ferrata to specjalny szlak w górach wyposażony przede wszystkim w linę asekuracyjną, a czasami też w metalowe szczeble i drabinki. W okolicy Cortiny d’Ampezzo wytyczono ich kilkadziesiąt, różnią się stopniem trudności. W przypadku, gdy pierwszy raz wyjeżdża się na via ferraty lub chce się wziąć dzieci warto rozważyć m.in. drogę Barbara e cascate di Fanes, która można pokonać w ciągu jednego dnia. Natomiast dla bardziej doświadczonych wspinaczy jest via ferrata Sci Club 18, która jest drogą typowo sportową, na której można sprawdzić swoją technikę, ale też jak radzi się z wysokością. Nasz ekspert Magdalena Bryś Entuzjastka biegania ultra, szlaków długodystansowych i fotografii sportowej. Lubi pisać i rozmawiać z osobami, które podejmują różne wyzwania m.in. sportowe i te dosyć ekstremalne, by poznać ich motywacje i działanie.
Smaki Chorwacji Uwielbiam chleb z masłem. Tak, wiem, to bardzo proste danie, można by nawet powiedzieć – zbyt proste, więc nikt chyba nie podróżuje po świecie, żeby się nim delektować, mając do wyboru tak wiele regionalnych specjałów. A jednak to właśnie smak chleba z masłem lub oliwą zapamiętałam z mojej ostatniej wyprawy do Zagrzebia. Pyszne, wilgotne, razowe grube kromki serwowano mi jako przystawkę w wielu restauracjach, więc często do nich właściwie ograniczałam zamówienie – ku zdumieniu moich współtowarzyszy, którzy z kolei rozpływając się w zachwytach nad chorwacką kuchnią, zamawiali coraz to nowe dania. Owoce morza, makarony z truflami, wino, jagnięcina, sery, pršut (rodzaj suszonej szynki), potrawy takie jak zagorska štrukla (pieczone zawijane ciasto z twarogiem), pljeskavica – płaski kotlet z mięsa mielonego grillowany na ruszcie, to hity tutejszej kuchni. Jest ona wielkim atutem tego kraju, a nam kojarzy się z wakacjami i przyjemnym spędzaniem czasu. Syceniem oczu urokliwymi miastami i miasteczkami porozrzucanymi między wzgórzami, wręcz zaprojektowanymi do wypoczynku i celebrowania życia. Setkami wysp, wokół których można żeglować, i plaż, na których można poleniuchować. Nic więc dziwnego, że w tym wydaniu „Travelera” postawiliśmy na Chorwację. Ten kraj w ubiegłym roku odwiedziła rekordowa liczba Polaków (aż ponad 1 mln) i z całą pewnością tegoroczny sezon też będzie do niej należał, bo lubimy miejsca, które nas rozpieszczają. redaktor naczelna Agnieszka Franus
Dolomity. Te góry są niczym galeria sztuki
Podobno nie chce się jej opuścić, zanim nie zobaczy się ostatniego eksponatu.
Mgła pojawia się i znika jak w słynnym horrorze, stoję przyklejona do skalnej półki, bo znów otoczyła mnie swoimi mackami, a widoczność spadła do kilku metrów. Słyszałam, że pogoda w Dolomitach bywa kapryśna i coś w tym jest – od rana bawi się z nami w kotka i myszkę, dlatego choć jest już prawie południe, wciąż nie wiemy, czy uda nam się dotrzeć do Alimonty (2580 m n.p.m.), najwyżej w tych górach położonego schroniska. Na przemian pada, świeci słońce lub wieje wiatr, trzy pory roku w ciągu jednego dnia. Ale ja lubię takie wyzwania, ahoj, przygodo, myślę sobie i cieszę się każdą minutą wędrówki! W Dolomitach Brenta wiele szlaków to wąskie wycięte w zboczach półki skalne. Fot. Agnieszka Franus Na razie szczęście nam sprzyja. Jak chociażby rano, kiedy to deszcz przerwał występ orkiestry Kremerata Baltica, ale już po kilkunastu minutach uśmiechnęło się słońce i leżąc lub siedząc na trawie, oparci o głazy wysłuchaliśmy niezapomnianego koncertu. Muzyka Szuberta i Chopina płynęła, unosiła się, falowała, wypełniała górską dolinę, odbijała się od szczytów, wywindowując to miejsce do rangi najpiękniejszej sali koncertowej świata. Wszyscy chyba mieliśmy ciarki. Muzyka prosto z gór Od lipca do końca sierpnia w Dolomitach odbywa się około 25 plenerowych koncertów pod hasłem Sounds of the Dolomites. I każdy, kto chce, może ich posłuchać. Kiedy wyruszyliśmy z Madonna di Campiglio, miasteczka, które leży w regionie Trentino i jest bazą wypadową do Dolomitów Brenta, spodziewałam się, że będę wędrować po najbardziej malowniczej części tego pasma górskiego, ale nie do końca wiedziałam, co mnie naprawdę czeka. Teraz muszę przyznać, że uroda Dolomitów jest oszałamiająca. Większość z nas zna je pokryte śniegiem, ponieważ to właśnie tutaj po tych odsłoniętych i zielonych dziś dolinach jeździ się na nartach. Jednak latem prezentują się zdecydowanie bardziej okazale. Rano wjechaliśmy kolejką nad przełęcz Passo del Groste (2442 m n.p.m.), by pieszo panoramicznym szlakiem dotrzeć do schroniska Tuckett (2272 m n.p.m.) i kilkaset metrów dalej wysłuchać koncertu. A to podobno dopiero przedsmak tego, co nas jeszcze czeka – zapewnia Nikola, śniady trzydziestolatek z burzą czarnych loków na głowie, który jest naszym przewodnikiem. Po górach chodzi tak jak my po dolinach. Bez wysiłku. I cały czas się uśmiecha, nawet dyscyplinując nas, że mamy iść gęsiego, nie oddalać się od grupy i zatrzymywać tylko tam, gdzie nam pozwoli. Wyjaśnia, że Dolomity osypują się jak tynk ze starych ścian i trzeba wiedzieć, gdzie bezpiecznie zrobić sobie przerwę. Tymczasem mgła wycofuje się, odsłaniając kawałek po kawałku kolejną fantastyczną panoramę. Zaczynam lubić tę mgłę – właściwie dzięki niej Dolomity są jeszcze bardziej idylliczne. Schronisko Alimonta to najwyżej położone schronisko w Dolomitach Brenta (2580 m n.p.m.). Fot. Agnieszka Franus Tuż przede mną na trawiastej łące usianej kwiatami wyrasta schronisko Maria e Alberto ai Brentei, a w jego tle dwa monumentalne szczyty: Cima Tosa, czyli Ogolona Głowa (3159 m n.p.m.), którego oblicze przykrywa śnieżna czapa, i Crozzon di Brenta (3135 m n.p.m.) z charakterystycznymi trzema wierzchołkami, dumni ambasadorzy Dolomitów. Tak jak Nikola ja również cały czas się uśmiecham, endorfiny szaleją w krwiobiegu, mimo że od wysiłku drżą mi nogi. Wcześniej pokonaliśmy odcinek, który porastała bujna roślinność, kosodrzewina, sosny, rododendrony i skalniaki. Za ich sprawą poczułam się, jakbym znalazła się w jakimś zagubionym, tajemniczym ogrodzie. Teraz Nikola zarządza przerwę w schronisku Maria e Alberto ai Brentei na gorącą herbatę i sprawdzenie prognozy pogody. Od tego, jaka będzie, zależy dalszy plan. Szlaki zostały tutaj tak wytyczone, że odległość między schroniskami wynosi od godziny do 2,5 godz. spokojnego marszu, ale trudno się nimi wędruje podczas deszczu, czasami są to bowiem wąskie wycięte w zboczach półki. W środku jest przytulnie, od kaflowego pieca bije ciepło, suszą się na nim przemoczone ubrania. Choć idąc pod górę, raczej nie sposób zmarznąć – wystarczy chwila postoju, żeby na tej wysokości zrobiło się zimno. Grzeję więc skostniałe dłonie kubkiem parującej herbaty i słucham historii Bruna Detassi, dla którego to miejsce było domem. Ten niezwykły człowiek to tutejsza legenda, wspinacz, niestrudzony wędrowca i miłośnik Dolomitów, który wytyczył w nich najpiękniejsze szlaki, jak mówią – szlaki z duszą, w sumie ok. 100 dróg. Dla Bruna wspinaczki i wędrowanie po Dolomitach były jak narkotyk. Podobno jeszcze w wieku 80 lat zdobywał tutejsze szczyty – po tym, co widziałam do tej pory, wcale mu się nie dziwię. Energetyczny kop Góry czyszczą głowę, sprawiają, że wszystkie nasze sprawy i problemy zostają w dolinach. Jesteśmy tylko my i natura. I ten kontakt daje mi niezłego energetycznego kopa. Rozgrzani uzupełniamy nasze bidony wodą i w drogę. Nikola oznajmia, że mamy okno pogodowe i nie ma na co czekać. Im wyżej, tym krajobraz staje się coraz bardziej księżycowy. Dolomity po przekroczeniu linii roślinności zachwycają tysiącami odcieni szarości i coraz większą pustką. W pełnym słońcu zdają się być srebrne. Lawirujemy między blokami skalnymi wielkości domów, by po chwili zapadać się po kostki w rumoszu. Zejście ze schroniska Alimonta do schroniska Maria e Alberto ai Brentei zajmuje ok. 2 godz. Fot. Agnieszka Franus Jesteśmy na ponad 2 tys. m i dopiero tutaj, z bliska, widać, w jak malowniczy sposób rozpadają się Dolomity. Otacza nas ocean srebrnego żwiru, który spływa po zboczach, tworząc kamienne wodospady. Z nich wynurzają się pionowe turnie trzytysięcznych szczytów niczym gotyckie katedry. Trekking nie należy do trudnych – szlak jest dobrze przygotowany i oznaczony. Czerwono-białe chorągiewki wymalowane na głazach perfekcyjnie wskazują drogę, co jakiś czas mijamy też innych wędrowców, których pozdrawiamy z uśmiechem, ale nie są to tłumy. Tutaj docierają tylko nieliczni, zresztą liczba noclegów w schronisku Alimonta jest ograniczona i trzeba je w sezonie rezerwować z wyprzedzeniem, co zrobiliśmy. Co prawda każde schronisko ma obowiązek przyjąć gości – ale dobrze mieć wówczas własny śpiwór i karimatę, bo będziemy prawdopodobnie spać na ławce albo na podłodze. Celebrujemy każdy krok, zachłannie rejestrując widoki i robiąc setki zdjęć. Dolomitami nie sposób się nasycić: tymi fakturami, kolorami, kształtami, które zmieniają się jak w kalejdoskopie. Do Alimonty docieramy tuż przed zachodem słońca. W nagrodę dostajemy kolejny spektakl. Szczyty otaczające schronisko niczym korona zmieniają barwę ze srebrnej na różową. Zostajemy na zewnątrz, dopóki się nie ściemni. Na kolację zamawiam sobie wielki puszysty naleśnik z dżemem z owoców leśnych i znów wpadam w zachwyt. Nie spodziewałam się, że na tej wysokości zaserwują mi coś tak pysznego. INFO: Czas: 3 dni Koszt: 1 tys. zł. Dojazd Nie ma bezpośredniego połączenia. Wizz Air lata do Mediolanu (170 km) lub Verony (170 km) i Bergamo (177 km). Jak dojechać do Madonna di Campiglio z różnych lotnisk i dworców: campigliodolomiti.it/lang/EN/pagine/dettaglio/trasportation,119/reach_campiglio_from_the_airports,770.html. Nocleg W schroniskach trzeba rezerwować z dużym wyprzedzeniem, w sezonie bywa pełne obłożenie. Alimonta oferuje nocleg wraz z posiłkami – kolacją i śniadaniem; rifugioalimonta.it. Należy pamiętać, że większość schronisk jest czynna od czerwca do końca września, i w tym czasie należy planować trekking. Warto wiedzieć Wypożyczenie roweru od 20 euro. E-biki są prawie dwa razy droższe, ale dla początkujących to idealna opcja. Warto kupić DoloMeetCard, która w wysokim sezonie kosztuje od 30 euro za 1 dzień, 64/3 dni 95/6 dni. Upoważnia do przejazdów kolejkami z Madonna di Campiglio, Pinzolo i Val Rendena, transport na tym terenie, aktywności sportowe i wycieczki, wstęp do muzeów i zamków. Jedzenie W Madonna di Campilio są aż dwie restauracje z gwiazdkami Michelina. Ale jeżeli nie zależy nam na aż tak wysublimowanej kuchni i nie chcemy za dużo wydać, znajdziemy tu wiele pizzerii i innych lokali serwujących pyszne dania na każdą kieszeń.
Włochy: Trentino, czyli wakacje w krainie tysiąca jezior
Istnieją miejsca, które dzięki bajkowym krajobrazom i bogatej, różnorodnej ofercie wypoczynku spełniają oczekiwania nawet najbardziej wybrednych globtroterów
We Włoszech takim właśnie regionem jest Trentino – prowincja od lat przyciągająca spragnionych relaksu i kontaktu z naturą turystów. Na czym polega wyjątkowość Trentino? Trentino - perła północnych Włoch Ten region to prawdziwy skarb, którym mogą pochwalić się Włochy. Wyjazd do Trentino jest doskonałą propozycją dla osób kochających piękne widoki i aktywną turystykę. Latem majestatyczne Dolomity są rajem dla piechurów oraz amatorów wspinaczki; zimą ich zbocza stają się miejscem przyciągającym narciarzy z całego świata. Nie brak tu również wklejonych w piękną górską scenerię jezior, które ze względu na swe rozmiary i głębokość są akwenami cenionymi przez miłośników sportów wodnych. Jaką ofertą wypoczynku kuszą tutejsze kurorty? Włoskie Dolomity dla aktywnych Górskie zbocza i malownicze doliny przyciągają aktywnych turystów. Urlop w Trentino to idealna propozycja dla tych, którym marzą się ciekawe wyprawy trekkingowe. Wspaniałe trasy przyciągają bajkowym położeniem oraz bardzo dobrym oznakowaniem. Gęsta, różnorodna sieć szlaków pozwala dostosować stopień trudności wędrówki do możliwości piechurów o lepszej lub gorszej kondycji. Z każdej miejscowości można wybrać się zarówno na krótką wycieczkę w Dolomity, jak i na dłuższą górską eskapadę. Campitello di Fassa oraz Pozza di Fassa to idealne miejsca wypadowe na górskie wędrówki. Dużą popularnością cieszy się również miejscowość Ziano di Fiemme, z której można urządzać ciekawe wyprawy w rejon Val di Fiemme. Trentino jest też idealnym miejscem dla tych, których fascynuje turystyka rowerowa. Ciekawe trasy w rejonie jeziora Garda oraz niezwykłe bogactwo szlaków rowerowych prowadzących przez górskie doliny – oto czynniki, dzięki którym włoskie Dolomity stały się rajem dla rowerzystów. Zróżnicowanie terenu sprawia, że nawet osoby zaczynające przygodę z tym sportem znajdą tu dla siebie atrakcyjne propozycje wycieczek. Trentino, podziwiane z perspektywy rowerowego siodełka, z pewnością może zachwycić. Co więcej, wakacje w Trentino są również doskonałą propozycją dla miłośników sportów zimowych. Słynne w całej Europie ośrodki i długie trasy zjazdowe to jedna z wizytówek Trentino. Tonale, Val di Fassa czy Val di Fiemme nie bez powodu uznawane są za najważniejsze regiony narciarskie na terenie Włoch. Trasy dla miłośników narciarstwa biegowego oraz halfpipe’y przygotowane z myślą o snowboardzistach to kolejny atut, który wpływa na atrakcyjność Trentino i czyni z prowincji mekkę miłośników jednej lub dwóch desek. W krainie niezwykłych jezior Niemniej jednak, włoskie Dolomity to nie tylko wyciągi narciarskie i zachęcające do wędrówek szlaki. Mnóstwo atrakcji znajdą tu również amatorzy sportów wodnych. Piękne jeziora kuszą doskonałymi warunkami do wypoczynku, a nowoczesna, rozbudowana infrastruktura turystyczna sprawia, że na wakacje w Trentino będziemy wracać co rok. Czy do rodzinnego, pełnego relaksu na łonie natury urlopu potrzeba czegoś więcej? Na miłośników sportów wodnych czeka w Trentino aż 300 jezior. Każde z nich ma swój niepowtarzalny urok, każde z nich oferuje piękne plaże i kąpieliska. Możliwość uprawiania sportów wodnych w górskiej scenerii to nie lada atrakcja dla fanów narciarstwa wodnego, kajakarzy i żeglarzy. Które jeziora zdobyły największą sławę? Otoczone pięknymi lasami Ledro to jeden z najpopularniejszych akwenów w tej części Włoch. Prawdziwą gwiazdą jest jednak Garda – największe włoskie jezioro. Wypoczynek w leżących nad jego brzegiem miejscowościach można tu połączyć z nauką żeglowania oraz z odkrywaniem uroków wspinaczki. Rozsiane nad Gardą letniska, wśród których wyróżniają się Riva del Garda i Nago Torbole, są prawdziwym rajem dla osób preferujących aktywny wypoczynek. Różnorodność form spędzania czasu i szeroka oferta wakacyjna sprawiają, że na terenie Trentino raczej nikt się nie nudzi – atrakcji tu nie brak przez cały rok. Mówiąc krótko, to prawdziwa perła wśród włoskich krain, która krajobrazem, klimatem oraz świetnym zagospodarowaniem terenu przyciąga turystów z całego świata.
Knedle, zwane też tyrolskimi kluskami, są od dawna znakiem rozpoznawczym kuchni Południowego Tyrolu.
Knedle to popularna w Środkowej Europie potrawa w postaci kulek z ciasta nadziewanego mięsem lub innymi składnikami. Smak prawdziwych knedli możemy poznać u stóp Dolomitów. Wszystko to dzięki wykorzystaniu sezonowych, lokalnych składników. Różne rodzaje knedli serwuje tam aż 41 farm agroturystycznych, skupionych w elitarnym związku Roter Hahn. Na każdą porę roku Na wiosnę poleca się knedle z dodatkiem czosnku niedźwiedziego. Czosnek niedźwiedzi to niezwykła roślina, która pozytywnie wpływa na serce i układ naczyniowy, pobudza procesy trawienne, ma silne działanie bakteriobójcze. Zwalcza wirusy i grzyby, a także zmniejsza ryzyko rozwoju nowotworów. Gdy na wiosnę wszystko rozkwita, bogaty w siarkę czosnek niedźwiedzi, pozwala rozkwitnąć też naszym włosom i paznokciom. Latem – farmerzy serwują knedle nadziewane morelą. Popularne o tej porze roku owoce, nie tylko są bardzo smaczne, ale sprzyjają również zdrowiu i urodzie. Morele są bogatym źródłem beta-karotenu, który spowalnia proces starzenia się oraz zapewnia skórze młody i słoneczny wygląd. Południowotyrolskie knedle z morelą poprawią pracę nerek oraz uregulują ciśnienie krwi. Gdy jesień zaszczyci nas swoją czerwienią, na talerzu nie może zabraknąć knedli z burakiem. Burak to warzywo, które przeżywa renesans i coraz częściej pojawia się na europejskich stołach. To dzięki niemu mamy lepszą odporność, której tak bardzo potrzebujemy jesienią. To on wpływa na nasze samopoczucie, dobry sen, leczy nadciśnienie, a dzięki dużej ilości błonnika, przyśpiesza i ułatwia trawienie. Zimą najlepszym wyborem będą knedle z tradycyjną wędzoną szynką tyrolską. Wędzony na zimno i dojrzewający kilka miesięcy „Speck”, razem z knedlami tworzy wyśmienity zestaw. Rozgrzeje niejednego zmarzlucha. Zrób to sam Lista knedlowych wariacji wydaje się nie mieć końca. Na słodko lub słono, obficie lub lekko, w zupie, jako przystawka, lub danie główne. Oto kilka wskazówek, jak przygotować dobry „Knödel” w domowym zaciszu. Podobno najlepiej smakują w Dolomitach, w otoczeniu przepięknych krajobrazów.
Narty w Dolomitach? Tylko w Trentino, raju dla narciarzy
Dużo śniegu, słońca, setki kilometrów tras narciarskich i wyciągów, narciarstwo klasyczne, zimowe sporty ekstremalne, smaczne jedzenie i SPA. Czego chcieć więcej?
Trentino to górski region północno-wschodnich Włoch, spokojne miasteczka i wsie w otoczeniu bajkowych krajobrazów Dolomitów. Włoskie królestwo sportów zimowych Trentino to włoskie królestwo sportów zimowych. Narciarstwo zjazdowe i biegowe, snowboard, skitouring (połączenie alpinizmu z narciarstwem zjazdowym), freeride (zjazdy po niewyznaczonych trasach), wędrówki na rakietach śnieżnych, funparki, nauka narciarstwa w przedszkolach śnieżnych dla dzieci – to tylko niektóre zalety tego regionu. fot. Pietro Masturzo Do tego jeszcze świetnie przygotowane trasy narciarskie (ponad 800 km), do dyspozycji narciarzy ruchome chodniki przewożące do kolejnych wyciągów, nieskażona natura, przepiękne widoki, restauracje i bary ze znakomitymi lokalnymi przysmakami, SPA i miejsca noclegowe o wysokim standardzie. Krótko mówiąc: wysmakowany lifestyle. Tu się po prostu aktywnie wypoczywa i cieszy życiem. Ośrodki narciarskie w regionie W regionie Trentino funkcjonuje ponad 1200 ośrodków oferujących noclegi i posiłki. Są to komfortowe miejsca o zróżnicowanym standardzie, poczynając od gospodarstw agroturystycznych skrytych w zacisznych dolinach, poprzez pensjonaty i hotele. fot. Carlo Baroni Trentino to bogactwo ekskluzywnych ośrodków narciarskich: • Val di Fassa (220 km tras, część oświetlona nocą, funparki, snowboard, narciarstwo biegowe i zjazdowe) • San Martino di Castrozza (60 km tras do narciarstwa alpejskiego i 30 km tras narciarstwa biegowego, zjazdy saneczkowe) • Val di Fiemme (narciarstwo biegowe i zjazdowe) • Monte Bondone (narciarstwo zjazdowe i biegowe, snowboard, Snowpark Monte Bondone z infrastrukturą olimpijską) • Paganella (50 km tras, 17 wyciągów, Park Adamello Brenta) • Val di Sole (150 km tras do narciarstwa alpejskiego i 55 km do narciarstwa biegowego) • Campiglio/Pinzolo (150 km tras zjazdowych i 22 km do narciarstwa biegowego) W ośrodkach dostępne są ponadto baseny, lodowiska, przedszkola śnieżne, hale sportowe, siłownie, wypożyczalnie sprzętu sportowego. Są tutaj również warunki do uprawiania nordic walkingu czy fitnessu, warto też skorzystać ze SPA. Transport pomiędzy ośrodkami narciarskimi zapewniają skibusy. Warunki do zimowego wypoczynku są idealne: dużo sportu na świeżym powietrzu wśród zapychających dech w piersiach widoków dostojnych Dolomitów, atrakcyjne rozrywki i pełen relaks. O takim zimowym urlopie marzy każdy. Nie tylko na narty W regionie popularną formą aktywności są spacery po wzgórzach i dolinach na rakietach śnieżnych. fot. Luca Catalano Gonzaga Nie trzeba więc być sportowcem, by skorzystać z uroków zimy w Dolomitach. Spacery po górach, w grupie przyjaciół czy z przewodnikiem, to sposób na poznanie atrakcji turystycznych, podziwianie krajobrazów, poznawanie uroków przyrody. Na rakietach śnieżnych warto przemierzyć choć kilkanaście kilometrów przez Park Przyrody Adamello Brenta czy Park Paneveggio, można tam spotkać koziorożca czy zobaczyć orła. Trentino gwarantuje aktywny urlop, pełen niezapomnianych wrażeń. Każdy miłośnik białego szaleństwa znajdzie tu coś dla siebie i z pewnością liczyć może na jedne z lepszych zimowych wakacji we włoskim klimacie.
Trentino – wakacje w krainie tysiąca jezior
Istnieją miejsca, które dzięki bajkowym krajobrazom i bogatej, różnorodnej ofercie wypoczynku spełniają oczekiwania nawet najbardziej wybrednych globtroterów. We Włoszech takim właśnie regionem jest Trentino – prowincja od lat przyciągająca spragnionych relaksu i kontaktu z naturą turystów. Na czym polega wyjątkowość Trentino? Trentino - perła północnych Włoch Ten region to prawdziwy skarb, którym mogą pochwalić się Włochy. Wyjazd do Trentino jest doskonałą propozycją dla osób kochających piękne widoki i aktywną turystykę. Latem majestatyczne Dolomity są rajem dla piechurów oraz amatorów wspinaczki; zimą ich zbocza stają się miejscem przyciągającym narciarzy z całego świata. Nie brak tu również wklejonych w piękną górską scenerię jezior, które ze względu na swe rozmiary i głębokość są akwenami cenionymi przez miłośników sportów wodnych. Jaką ofertą wypoczynku kuszą tutejsze kurorty? Włoskie Dolomity dla aktywnych Górskie zbocza i malownicze doliny przyciągają aktywnych turystów. Urlop w Trentino to idealna propozycja dla tych, którym marzą się ciekawe wyprawy trekkingowe. Wspaniałe trasy przyciągają bajkowym położeniem oraz bardzo dobrym oznakowaniem. Gęsta, różnorodna sieć szlaków pozwala dostosować stopień trudności wędrówki do możliwości piechurów o lepszej lub gorszej kondycji. Z każdej miejscowości można wybrać się zarówno na krótką wycieczkę w Dolomity, jak i na dłuższą górską eskapadę. Campitello di Fassa oraz Pozza di Fassa to idealne miejsca wypadowe na górskie wędrówki. Dużą popularnością cieszy się również miejscowość Ziano di Fiemme, z której można urządzać ciekawe wyprawy w rejon Val di Fiemme. Trentino jest też idealnym miejscem dla tych, których fascynuje turystyka rowerowa. Ciekawe trasy w rejonie jeziora Garda oraz niezwykłe bogactwo szlaków rowerowych prowadzących przez górskie doliny – oto czynniki, dzięki którym włoskie Dolomity stały się rajem dla rowerzystów. Zróżnicowanie terenu sprawia, że nawet osoby zaczynające przygodę z tym sportem znajdą tu dla siebie atrakcyjne propozycje wycieczek. Trentino, podziwiane z perspektywy rowerowego siodełka, z pewnością może zachwycić. Co więcej, wakacje w Trentino są również doskonałą propozycją dla miłośników sportów zimowych. Słynne w całej Europie ośrodki i długie trasy zjazdowe to jedna z wizytówek Trentino. Tonale, Val di Fassa czy Val di Fiemme nie bez powodu uznawane są za najważniejsze regiony narciarskie na terenie Włoch. Trasy dla miłośników narciarstwa biegowego oraz halfpipe’y przygotowane z myślą o snowboardzistach to kolejny atut, który wpływa na atrakcyjność Trentino i czyni z prowincji mekkę miłośników jednej lub dwóch desek. W krainie niezwykłych jezior Niemniej jednak, włoskie Dolomity to nie tylko wyciągi narciarskie i zachęcające do wędrówek szlaki. Mnóstwo atrakcji znajdą tu również amatorzy sportów wodnych. Piękne jeziora kuszą doskonałymi warunkami do wypoczynku, a nowoczesna, rozbudowana infrastruktura turystyczna sprawia, że na wakacje w Trentino będziemy wracać co rok. Czy do rodzinnego, pełnego relaksu na łonie natury urlopu potrzeba czegoś więcej? Na miłośników sportów wodnych czeka w Trentino aż 300 jezior. Każde z nich ma swój niepowtarzalny urok, każde z nich oferuje piękne plaże i kąpieliska. Możliwość uprawiania sportów wodnych w górskiej scenerii to nie lada atrakcja dla fanów narciarstwa wodnego, kajakarzy i żeglarzy. Które jeziora zdobyły największą sławę? Otoczone pięknymi lasami Ledro to jeden z najpopularniejszych akwenów w tej części Włoch. Prawdziwą gwiazdą jest jednak Garda – największe włoskie jezioro. Wypoczynek w leżących nad jego brzegiem miejscowościach można tu połączyć z nauką żeglowania oraz z odkrywaniem uroków wspinaczki. Rozsiane nad Gardą letniska, wśród których wyróżniają się Riva del Garda i Nago Torbole, są prawdziwym rajem dla osób preferujących aktywny wypoczynek. Różnorodność form spędzania czasu i szeroka oferta wakacyjna sprawiają, że na terenie Trentino raczej nikt się nie nudzi – atrakcji tu nie brak przez cały rok. Mówiąc krótko, to prawdziwa perła wśród włoskich krain, która krajobrazem, klimatem oraz świetnym zagospodarowaniem terenu przyciąga turystów z całego świata.
Południowy Tyrol – idealny pomysł na zimowy wypad
Szukasz wyjątkowego miejsca na zimowy urlop? Wybierz Południowy Tyrol! To właśnie tutaj czeka na ciebie Ortler - najwyższy szczyt Wschodnich Alp, największa na świecie karuzela narciarska Dolomiti Superski, a także wiele kilometrów wyjątkowych szlaków narciarskich
Przyjeżdżając do Południowego Tyrolu poznaj bliżej kulturę i tradycje tego regionu zamieszkując w jednej ze 1600 farm Roter Hahn. Południowy Tyrol jest jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów Alp. Podczas zimy odwiedzający mają do dyspozycji profesjonalną infrastrukturę do uprawiania tradycyjnych sportów zimowych: jazdy na nartach czy snowboardzie. Region daje turystom również możliwość spróbowania nietypowych aktywności: wspinaczki po zamarzniętym wodospadzie, wycieczek wysokogórskich, biegów długodystansowych czy szybkiej jazdy tradycyjnymi południowotyrolskimi saniami (toboggan). Spragnieni wrażeń mogą wybrać się na freeride w okolicy Sulden. Jak podkreśla wielu narciarzy jazda poza trasami to niczym nieskrępowana wolność i emocje, których nie da się porównać z żadnym innym sportem. Zima to także czas, gdy wiele wodospadów zamienia się w dziwaczne kaskady lodowe. Jeśli wiesz jak posługiwać się czekanem, a raki nie są ci obce musisz koniecznie spróbować wspiąć się na jeden z nich. Pomogą ci w tym instruktorzy, prowadzący specjalne darmowe kursy. Idealnym dopełnieniem dnia spędzonego wśród Alp jest odpoczynek na jednej z farm agroturystycznych należących do związku Roter Hahn. Pobyt na farmie to jedyna możliwość by z bliska poznać tradycję, kulturę, a przede wszystkim kuchnię południowego Tyrolu. Tradycyjne wiejskie śniadania – aromatyczne sery, słodkie dżemy i świeże pieczywo na pewno na długo zostają w pamięci odwiedzających. Dzień najlepiej zakończyć z kieliszkiem regionalnego wina lub kubkiem grzanego wina przyrządzanego według lokalnej receptury.
Kasia Zając, zawodniczka Dynafit TRAILteam, stanęła na najwyższym miejscu podium rozegranego w Dolomitach biegu górskiego Cortina Trail
Ze względu na trudne warunki pogodowe i dużą ilość świeżego śniegu, w trosce o bezpieczeństwo ponad 1300 zawodników startujących w The North Face Lavaredo Ultra Trail oraz Cortina Trail, organizator podjął niełatwą, ale jedyną słuszną decyzję zmiany trasy zawodów. Długość ultramaratonu skrócono ze 118 km do 85 km. Kilometraż biegu Cortina (47 km) nie uległ zmianie, zmniejszyło się tylko przewyższenie – z +2500 metrów do prawie dwóch tysięcy. Na linii startu stanęli biegacze i biegaczki z 35 krajów. Podobnie jak ilość uczestników to rekord w 7-letniej historii biegu i jednocześnie dowód na rosnącą popularności biegów górskich. Faworytami na trasie długiej byli Amerykanie, Mike Wolfe i Mike Foote. Niestety jednak zmyleni przez znaczniki początkowo planowanej trasy, mimo prowadzenia przez pierwsze cztery godziny, nie zdołali nadrobić utraconego czasu. Na metę jako pierwszy dotarł młody Francuz Sebastien Spehler. Wśród kobiet triumfowała Cheryl Beatty w Kanady. Również na trasie Cortina Trail nie zabrakło znanych nazwisk. Zeszłoroczny zwycięzca Biegu 7 Dolin, Węgier Csaba Nemeth musiał zadowolić się drugim miejscem za Kanadyjczykiem Oliverem Utting. Kasia Zając wyszła na prowadzenie na pierwszym długim podbiegu 47-kilometrowej trasy. Kilkuminutowej przewagi nie oddała do mety w Cortina d'Ampezzo. Wrażenia Kasi z trasy zawodów można znaleźć w jej krótkim podsumowaniu na stronie http://trailteam.pl/. Wyniki: The North Face Lavaredo Ultra Trail - klasyfikacja kobiet 1. Cheryl Beatty (CAN) 9:31:12 2. Federica Boifava (ITA) 9:54:56 3. Lizzie Wraith (UK) 9:57:14 The North Face Lavaredo Ultra Trail - klasyfikacja mężczyzn 1. Sebastien Spehler (FRA) 07:39:35 2. Mike Wolfe (USA) 08:13:47 3. Ivan Geronazzo (ITA) 08:14:15 Cortina Trail - klasyfikacja kobiet 1. Kasia Zajac (POL) 05:05:03 2. Rosanna Tavana (ITA) 05:09:33 3. Sylvaine Cussot (FRA) 05:10:43 Cortina TRAIL - klasyfikacja mężczyzn 1. Oliver Utting (CAN) 04:02:21 2. Csaba Nemeth (HUN) 04:03:24 3. Manuel Speranza (ITA) 04:05:27
800 km świetnie przygotowanych tras, zapierające dech w piersiach krajobrazy i rewelacyjna kuchnia – tak najkrócej można opisać Trydent (Trentino), największy i najpopularniejszy ośrodek narciarski we Włoszech
Z całego obszaru Dolomitów to właśnie Trydent jest najchętniej wybieranym ośrodkiem przez narciarzy i snowboardzistów. Dlaczego? Liczby mówią same za siebie: ponad 450 wyciągów, 800 km tras zjazdowych, z których 90 proc. jest naśnieżanych od listopada do końca kwietnia. Prawdziwym narciarskim przebojem regionu jest Val di Sole, Dolina Słońca. A atrakcji wciąż przybywa! W minionym roku w okolicy Campiglio i Piniolo powstała nowa trasa DoloMitica poprowadzona w dwóch wariantach – trudniejszym Star i bardziej relaksacyjnym Tour. Nowych emocji dostarczy również 250-metrowa trasa Streif Schumacher nazwana tak na część kierowcy rajdowego Michaela Schumachera. To najtrudniejsza trasa w rejonie Val Rendena, z katem nachylenia dochodzącym nawet do 70 proc. Ale spokojnie! Mniej pewni siebie narciarze tez nie mogą narzekać. Niebieskie i czerwone trasy przygotowane są tak, by dostarczyć jak najwięcej wrażeń przy zachowaniu maksymalnego bezpieczeństwa. Potwierdzeniem wyjątkowości Trydentu jest powierzenie mu – już po raz trzeci – organizacji mistrzostw świata w narciarstwie klasycznym w 2013 r. Na terenie Trydentu odbywają się również Tour de Ski czy Puchar Świata w skokach narciarskich. Ale Trydent jest atrakcyjny nie tylko dla narciarzy klasycznych! Ci, którzy wola biegówki czy nordic walking, również będą zachwyceni. Najpiękniejsze szlaki usytuowane są w malowniczych dolinach Val di Fiemme i biegna obok jezior i lasów, często przez serca parków narodowych. Kto kocha prędkość, powinien spróbowac swoich sił jako powożący psimi zaprzegami. Nie wolno zapomnieć o innej ekscytujacej dyscyplinie, jaka jest wspinaczka po zamarzniętych wodospadach. Można ja uprawiać np. na Vallesinella czy Nardis, wcześniej próbując swoich sił na specjalnej wieży lodowej w centrum miasteczka San Martino di Castrozza. Region Trydent warto odwiedzić także ze względu na urok miasteczek. Punkt obowiązkowy to samo miasto Trydent (Trento). Pamiątki z czasów rzymskich sąsiadują z renesansowymi kamienicami i pokrytymi freskami palazzi szlacheckich rodów. Na koniec rewelacyjna regionalna kuchnia. Po prostu trzeba spróbować serów trentingrana czy odławianych w okolicznych rzekach i jeziorach pstrągów przyrządzanych zgodnie z nieznana nigdzie indziej receptura. NO TO W DROGĘ GDZIE: Północne Włochy, Dolomity. KIEDY: Sezon narciarski trwa od listopada do kwietnia. JAK DOJECHAĆ: Samolotem do lotniska w Bergamo i stamtąd autobusem do kurortów narciarskich Val di Fassa lub Val di Sole; Samochodem autostrada A22 przez przełęcz Brennera. LICZBA TRAS ZJAZDOWYCH: 498, w tym trasy niebieskie 36 proc., czerwone 52 proc. i czarne 13 proc. Więcej: www.visittrentino.it, www.flyskishuttle.com
Włosi żartują, że Predazzo to drugie Zakopane. Nasz język słychać tam równie często, jak ich italiano. Spodobał nam się włoski luz, szerokie nartostrady, zawsze dobrze przygotowane, i słońce, które w Val di Fiemme (Dolinie Płomieni) zdaje się nie zachodzić.
5. Predazzo- dla fanów Małysza Odkąd Adam Małysz dwukrotnie zwyciężył w mistrzostwach świata na tamtejszej skoczni, czujemy się w Predazzo prawie jak u siebie w domu. Chętnie trenowała tam również polska kadra skoczków. To miasteczko z włoską atmosferą, piękną średniowieczną starówką, kościołem, sklepikami, gdzie aż pachnie od regionalnych serów i częstują czasem grappą. Miejsce z klimatem, a nie stacja „z probówki”, jakich wiele w Alpach, wymyślanych przy stole kreślarskim. Stąd startuje też słynna Marcialonga, jedna z najdłuższych tras narciarstwa biegowego (70 km). Ski-busem, który w Predazzo jest lokomotywą na kółkach z wagonikami, dojeżdżamy do dolnej stacji wyciągów. A stąd w górę do schroniska Passeo Feudo. Potem znów można się puścić w dół czerwoną trasą Pięciu Narodów, na której ścigały się ekipy alpejskie z całego świata (2,5 km długości, różnica wzniesień 600 m). Wypada też przejechać się kultową czarną, 4-kilometrową trasą Agnello w sąsiednim Pampeago, którą nazywają tu murem. Najwięcej możliwości przyjemnych szusów daje jednak nowoczesny Ski Center Latemar, szczególnie lubiany przez młodzież ze względu na bogactwo knajpek na stokach. Niektóre z nich to po prostu namioty z muzyką i piwem. Ale są i takie, gdzie serwuje się frutti di mare prosto z Adriatyku. Po przerwie na lunch stoki znów zapełniają się ludźmi. Do wyboru trasy o różnym stopniu trudności, więc szybko się nie znudzą. Są też fun parki dla snowboardzistów i dwa przedszkola narciarskie. Nad bezpieczeństwem czuwa powołana 3 lata temu narciarska policja, w czym pomagają jej zainstalowane na stokach kamery. Z Latemar przeskakujemy do sąsiedniego Obereggen. W gąszczu wygodnych kanap (część podgrzewana), gondolek i wyciągów, uchodzących za najnowocześniejsze w całym regionie Trentino, trochę się na początku gubimy. Potem jest lepiej. Jazda nie musi się kończyć o zmroku. We wtorek, czwartek i piątek można tu szusować w nocy, działa też tor saneczkowy. Val di Fiemme jest nazywane „kuchennym wejściem” Dolomitów. Najwyższe szczyty nie przekraczają 3000 m, co zdarza się nagminnie w sąsiednim San Martino lub Południowym Tyrolu. Za to „karuzela narciarska”, dzięki której skaczemy po górach niemal jak koniki polne po łąkach, działa bez zarzutu. Przy bramkach do wyciągów już nie trze-ba wyciągać ski-passów. Dzięki mikroczipom karnety można nosić w specjalnych zegarkach, a nawet w rękawiczkach narciarskich. Z Predazzo przyjemnie jest zrobić sobie wycieczkę do Cavalese – dojazd bezpłatnym ski-busem. Narciarzy przyciąga tu słynna, czarna, 8-kilometrowa trasa Olimpia w centrum narciarskim Cermis. Prowadzi ona od schroniska Paion (2250 m n.p.m.) do samego miasteczka. Do pokonania jest kilka trudnych progów, gdzie warto złapać oddech i spojrzeć na piękną dolinę Fiemme. Rajd po stacjach narciarskich możliwy jest z jednym ski-passem Dolomiti Superski (6-dniowy od 155 euro), ważnym w całym wschodnim Trentino. Pozwala szusować w kilku najpiękniejszych stacjach regionu, należących nie tylko do Val di Fiemme, ale też do sąsiednich Val di Fassa, Moena-Trevalli i S. Martino di Castrozza-Passo di Rolle. Daje to łącznie 350 km tras. Czasem wiją się wokół gór jak serpentyny, przecinają lasy lub schodzą łagodnie w zalane słońcem doliny. Na kolejnych zakrętach czekają na nas nowe wyciągi, pozwalające zdobywać kolejne szczyty. Kiedy u podnóża stoków zaczynają królować bożonarodzeniowe jarmarki, szopki i anioły, to znak, że sezon zaczął się na dobre. A Włosi potrafią celebrować święta – na zabytkowych rynkach w Predazzo i w sąsiednich Ziano, Tesero, Cavalese stragany kuszą towarami. Wirują zapachy, słychać kolędy i nastrojową muzykę. Ulice rozjaśniają kolorowe światła. Na stokach zaś pyszna zabawa i szczyt sezonu, który potrwa do 5 stycznia. Tego dnia w Cavalese odbywa się słynny „wyścig czarownic” na nartach i miotłach, którego tradycja sięga XVI w. Gdy świąteczny zamęt już minie, na stokach zrobi się spokojniej. Może wtedy warto tu przyjechać? Dobrze jest pamiętać, że w ramach usługi „fly ski shuttle” z lotnisk w Bresci i Weronie co sobotę autobus dowozi narciarzy do doliny Fiemme. Koszt: 40 euro w obie strony. NO TO W DROGĘ - NA NARTY: 95 km zaśnieżanych tras, 53 wyciągi; karnet 6 dni Fiemme – Oberegen ok. 145-155 euro (140 km tras). Karnet Superski Dolomiti 6 dni 170–190 euro. - PO NARTACH: Świetna oferta życia nocnego (kluby, dyskoteki), 2 kryte baseny (Cavalese, Predazzo), kryte korty tenisowe, kryte lodowiska w Cavalese, strzelnica. - INTERNET: www.valfiemme.net
Odkrycia Maso Corto dla polskich narciarzy dokonała kilkanaście lat temu grupka instruktorów z warszawskiego AWF-u. Po tym wydarzeniu rozpoczął się okres polskiej kolonizacji i dziś pod względem liczebności Polacy zajmują pierwsze miejsce wśród cudzoziemców odwiedzających to miasteczko.
Maso Corto - polska kolonia W restauracjach, hotelach i na wyciągach obsługa oprócz niemieckiego (który jest pierwszym językiem południowego Tyrolu), włoskiego i ladyńskiego coraz częściej posługuje się polskim. Polskie napisy wypierają włoskie, a włoskiego słowa oznaczającego zakręt używa się już w innym znaczeniu, nie mającym nic wspólnego ze slalomem. Co roku organizowane są tu dni polskie, podczas których gwiazdy naszych szklanych ekranów oddają się gotowaniu tyrolskich potraw i fotografują na nartach. Polscy wychowankowie hali Goryczkowej i weterani walk o miejscówki do kolejki linowej na Kasprowy Wierch wiedzą, że wystarczy jedna dobra góra i jedna sprawna kolej, żeby przez kilka dni dało się zapomnieć o wszystkim, co pozostało w dolinach. W Maso Corto jest kolej, która w 6 minut wywozi narciarzy z dwóch na ponad trzy tysiące metrów, jest jedna świetna trasa na lodowcu, gdzie warunki śniegowe panujące podczas weekendu majowego nie odbiegają od tych z połowy stycznia, jest jedna trasa długa – licząca osiem kilometrów – prawdziwy horror dla mięśni ud, jedna trasa trudna – poprowadzona szlakiem wytyczonym wcześniej przez alpejskich przemytników, jeden halfpipe po łagodnej stronie lodowca, jedna trasa południowa, świetna na poranną rozgrzewkę, trasa czarna na niepogodę, gdzie osłonięte plastikową kapsułą krzesło daje wytchnienie od mrozu i zamieci, kilka urokliwych schronisk, w których podają smakowite bombardino, czyli ajerkoniak na gorąco ze śmietanką, i tłuste, południowotyrolskie, ciężkie jak mokry śnieg potrawy. Tych kilka naprawdę atrakcyjnych propozycji może zapełnić narciarski tydzień (na dłuższe wyjazdy sprawdzają się raczej większe ośrodki), tym bardziej, że kilka dni można poświęcić treningowi na tyczkach, biorąc przykład z włoskich zawodników... Maso Corto znane jest jednak nie tylko wybitnym sportowcom. Nikomu, kto interesuje się... mumifikacją, imię Ötzi nie powinno wydawać się obce. Nadano je pewnemu pasterzowi, który przed 5000 lat, posiliwszy się przypieczonym w ogniu mącznym plackiem i resztką zwęglonego mięsa, wyruszył z doliny, gdzie zapewne mieszkał, na wysokogórską, ostatnią swoją wycieczkę. W jakiej sprawie brnął przez śniegi na szczyt, tego nie wiemy. Wiemy natomiast, że przyczyną jego śmierci była strzała, która przeszyła łopatkę i tętnicę podobojczykową. Tymczasem świat szedł naprzód, a ludzie ciągle lubili wyruszać na samotne górskie wyprawy. Zakonserwowane w lodzie ciało pasterza z neolitu 15 lat temu zostało odnalezione przez małżeństwo niemieckich turystów. O śmiertelnym wypadku powiadomili policję, ale okazało się, że sprawę powinni poprowadzić raczej archeolodzy. Wkrótce odkrywca Ötziego miał podzielić los swego odkrycia i zamarzł podczas kolejnej wyprawy w góry. Gdy zmarły też inne osoby związane z lodową mumią, zaczęto mówić o klątwie Ötziego, a o nim samym krążyły doniesienia, jakoby był szamanem. Klątwy można jednak uniknąć, jeśli przestrzega się obowiązujących na stokach zasad. Dlatego gdy obsługa tras zamyka je, nie chowamy się w skalnych wyłomach, nie zamawiamy w schronisku kolejnej grappy, ale zjeżdżamy do Maso Corto. W propozycjach na wieczór nie można tu przebierać, ale też i przebierać nie ma potrzeby. Znakomity, 25-metrowy basen z widokiem na ostatnie promienie słońca ślizgające się jeszcze po szczytach gór znajduje się w Top Residence Kurz (Kurzas to po niemiecku Maso Corto właśnie) – najłagodniejszej dla kieszeni opcji mieszkaniowej, zwykle okazuje się zaprawą przed prawdziwym nocnym wyzwaniem, jakim jest K2 – jedyna, ale już z nazwy ekstremalna dyskoteka. NO TO W DROGĘ - NOCLEGI: Top Residence Kurz – 100 m od kolejki linowej, od 78 euro apartament dwuosobowy, od 360 euro/tydzień ze skipassem; www.topresidencekurz.it; Hotel Vernagt am See, od 375 euro 3 dni ze ski-passem; www.vernagt.com - INTERNET: www.polskiedni-masocorto.pl
Do Livigno jeździ się nie tylko na, ale i po narty. Miasteczko, a właściwie zrośnięte już dziś ze sobą trzy miasteczka, które leżą w szerokiej dolinie, tuż koło szwajcarskiej granicy, cieszą się wolnocłowymi przywilejami.
Livigno - skiing & shopping Dlatego oprócz kupna sprzętu narciarskiego można tu zaopatrzyć się w urządzenia RTV, podreperować zasoby domowego barku, kupić narzeczonej pierścionek z brylantem (ponoć w świetnej cenie) zapakowany w torebkę od Prady albo chociaż podarować podkoszulek Versace lub jakiś kosztowny drobiazg Gucciego. Cały wachlarz możliwości rozpościera przed nami skromny wyjazd we włoską dolinę... Samo miasteczko słynie z wyluzowanej, kosmopolitycznej atmosfery. Włosi robią wrażenie jakby startowali w zawodach na szerokość uśmiechu, a codzienne „Ciao bella!” nastraja pozytywnie do wyzwań sportowych, pozwala przełamywać własne bariery i lęki, także te związane z wy- dawaniem zbyt dużych kwot pieniędzy. Samych sklepów sportowych jest tu kilkanaście, a z nart wraca się tu zazwyczaj nie spoconym, a starannie wyperfumowanym. Livigno położone na 1815 m n.p.m., jak na standardy alpejskie, w których ceny kształtują się proporcjonalnie do wyniesienia nad poziom morza, jest ośrodkiem dość tanim. Duża wysokość (a jeździ się tu powyżej 2500 m n.p.m.) gwarantuje z reguły świetne warunki śniegowe. Prawdziwym kłopotem może okazać się dopiero wiatr. Najwyższe i zarazem te najbardziej atrakcyjne trasy w Livigno są bezbronne wobec ostrych podmuchów, dlatego zamyka się je, kiedy wieje zbyt mocno, co nie znaczy, że robi się to tak nagminnie, jak na Kasprowym Wierchu. Musi naprawdę zwalać z nóg, a wtedy zamknięcie góry przyjmujemy nawet z pewną ulgą i czujemy się już rozgrzeszeni, popijając w schronisku rozleniwiającą, ostrą grappę albo słodkie i pachnące limoncello. Nie będzie jednak ku temu zbyt wielu okazji, bo Livigno, znane też jako „włoski Tybet”, cieszy się podobno największą w Alpach ilością słonecznych dni w roku. Niedogodnością, a może po prostu specyfiką Livigno jest podział na stoki wschodnie i zachodnie, które – niestety – nie są połączone wyciągami i żeby przedostać się z jednych na drugie, trzeba pokonać kawałek miasta, czyli odpiąć narty, nierzadko wsiąść do autobusu, może wypić kawę w przyjemnej kafeterii, a może wstąpić do sklepu po nowe rękawice, a może... Tracimy w ten sposób nie tylko wysokość, ale również czas i dynamikę dnia. Ale są i tacy, którzy lubią na chwilę rozstać się z monotonną bielą gór, chłodem, wiatrem i powrócić na lunch do kolorów i zgiełku miasta. Livigno jest ładnym, przyjemnym miasteczkiem, z tradycyjną, niewysoką zabudową, wieloma kościołami, normalnym, własnym, a nie tylko narciarsko-turystycznym życiem. Dzisiejsze centrum, gdzie ulokowana jest większość sklepów, było kiedyś wioską, zimą odciętą od reszty świata, którą pasterze powierzyli opiece Świętego Antoniego. Ale i dziś w San Antonio raczej trudno się zgubić. Jeśli wynudzą nas już stoki Livigno, wsiadamy do ski-busu i wyruszamy do odległego o 40 km Bormio, gdzie w najgorętszych spośród alpejskich źródeł kąpali się już starożytni Rzymianie. Nowożytnym Bormio skojarzy się zapewne z biegiem zjazdowym mężczyzn organizowanym tu co roku w ramach Pucharu Świata. Po pokonaniu stromych, najczęściej bardzo oblodzonych tras (najdłuższa ma aż 10 km, a w jej górnym odcinku panują zazwyczaj naprawdę arktyczne warunki: –25OC i silny, przenikliwy wiatr) z przyjemnością wraca się na słoneczne stoki Livigno. A jeśli ta wycieczka nie zaspokoi jeszcze żądzy przygody, poszukiwaczom wrażeń pozostaje ratować się ucieczką przez tunel do sąsiedniej Szwajcarii. W tamtejszym legendarnym narciarskim kurorcie St. Moritz, jednym z najdroższych, można w prawdziwie luksusowym towarzystwie poświęcić czas grze w golfa na śniegu. Albo w polo. NO TO W DROGĘ - NOCLEGI: Apartamenty – od 880 zł/tydzień/dwójka bez wyżywienia, www.nocowanie.pl; Albergo Alpina, hotel w centrum miasta, od 50 euro/osoba, www.alpinahotel.it ; apartamenty Alpen White, od 450 euro/4 osoby/tydzień, www.alpenwhite.com - INTERNET: www.livignoitaly.com, www.livignoweb.com
Jest kilka powodów, dla których warto zaznaczyć ten region w Południowym Tyrolu (Górna Adyga) na narciarskiej mapie. Pewna pogoda – słońce świeci przez 300 dni w roku, także zimą, bo śnieg pada głównie nocą.
1. Alta Badia - rajd po dolinach Łagodny klimat sprawia, że widzi się tu palmy i gaje oliwne na tle zaśnieżonych szczytów. Szybkie wyciągi i koleje narciarskie – jedne z najnowocześniejszych na świecie. Bogata kultura – używa się kilku języków: niemieckiego, włoskiego i ladyńskiego (stary dialekt romański). Dla mieszkańców Alta Badia piękne góry nad ich domami to nie żadne Dolomity, tylko Monti Pallidi. Mieszkamy w La Villa, turystycznym miasteczku. Niemal w każdym domu działa pensjonat lub hotel, co krok wypożyczalnie sprzętu sportowego, sklepy i mnóstwo knajpek, bo dla Włochów równie ważne jak narciarstwo jest biesiadowanie przy stole. Bajeczny świat Dolomitów mamy na wyciągnięcie ręki, gondole dla narciarzy ruszają wprost z miasteczka. Z samego rana wypuszczamy się legendarną Sellarondą. 40-kilometrową trasę wokół majestatycznego masywu Sella mogą pokonać nawet średni narciarze. Aby jednak przed zmierzchem zatoczyć wielkie koło na nartach i wrócić do punktu startu, trzeba się spieszyć, bowiem Sellaronda to szalona karuzela narciarska. Przeskakując z wyciągu na wyciąg, w ciągu 4 godzin można objechać aż cztery doliny. Pomarańczowe strzałki prowadzą nas zgodnie ze wskazówkami zegara – z Alta Badia w kierunku Arabby, Val di Fassa i Val Gardena. Zielone – w przeciwnym. Zacząć jazdę można w dowolnym miejscu. Co chwila nowa sceneria, zachwycające widoki, od których kręci się w głowie. Turnie, skalne ściany, wierzchołki w kształcie baszt. Trudno sobie wyobrazić, że przed milionami lat szumiało tu morze, a Dolomity powstały z raf koralowych. Dla zaczerpnięcia oddechu wjeżdżamy koleją linową na najwyższy punkt widokowy Rifugio Maria (2950 m n.p.m.). Restauracja na górze czasem gratis serwuje szampana! Na trasie Sellarondy leży też inna restauracja, „Rifugio Comici”, słynąca ze świeżych ryb. Delektowanie się krabami i ostrygami na wysokości ponad 2000 m może dostarczyć równie dużo przeżyć co zjazd czarną trasą Pucharu Świata z Piz la Villa. Każdego dnia Sellarondą przejeżdżają tysiące narciarzy, nigdzie nie widać kolejek. Karnet Dolomiti Superski pozwala korzystać z 450 wyciągów i kolejek linowych, także w sąsiednich regionach, i z 1200 km nartostrad! Z La Villa ruszamy do Carvary i dalej do Arraby. W pobliżu rozegrała się wielka bitwa między Austriakami i Włochami. Nieduży budynek w dolinie to zbiorowa mogiła. Armie drążyły w Dolomitach tunele służące za schronienie, niektóre na wysokości powyżej 2000 m. Do dziś sprawne oko wyśledzi otwory w pionowych ścianach. Docieramy na nartach do Malaga Ciapela, skąd czeka nas przejazd bajkowym kanionem Serrai wśród zamarzniętych wodospadów do wsi Sottoguda. Odpinamy narty i czekamy na autobus, cisza jak makiem zasiał, tylko koguty pieją. W Armendardi widzimy niezwykły kulig – para tyrolskich koni zaprzęgnięta do sań z doczepioną 30-metrową liną. Nie sposób inaczej dojechać pod górę do najbliższego wyciągu. Kto pierw- szy, ładuje się do sań, reszta staje gęsiego, łapie za linę i czeka na sygnał woźnicy. Wio! Ruszamy, konie galopują, więc każdy ma się na baczności, żeby nie wypaść. Tyle frajdy za 1,8 euro! NO TO W DROGĘ - NA NARTY: 131 km tras w sześciu ośrodkach: Corvara, Colfosco, La Villa, S. Cassiano, Pedraces i La Val; punkt startowy karuzeli narciarskiej, czyli wyciągów skupionych wokół Sellarondy; warto polecić Szlak Strzelców Alpejskich – 80 km w perfekcyjnym śniegu. Dzięki kombinacji ski-busów i wyciągów można to zrobić w 1 dzień, wyruszając wcześnie rano. - NOCLEGI: Albergo Arkadia Dott. A. Coser & E. de Grandi, Corvara, Str. Burje, 11 Alto Adige, pokój od 62 euro, www.-hotelarkadia.it; Hotel Ciasa Salares, di Paolo Wieser & Co., Armentarola in Pre de Vi, 31, Cassiano, pokój od 36 euro (2 osoby), www.urtac.siriolagroup.it; Ciurnadů, La Val, Ciurnadů, 204, od 33 euro/ osoba, www.ciurnadu.it - INTERNET: www.altabadia.it, www.dolomiti.org
Antonio Peretti, pseudonim Tom Perry, 48-letni Włoch urodzony w Sovizzo Colle, jest prekursorem nowej dyscypliny alpinizmu, tzw. rock-foot. Boso chodził m.in. po Dolomitach, wszedł na Etnę, Fugi, Orizaba, Stromboli, zdobył Mont Blanc, Kilimandżaro.
Przed wyprawą na Makalu w 2006 r. uszył proste, rzymskie sandały, do których przytwierdził raki. Od sześciu lat bez butów wspina się, zdobywa wulkany i przemierza pustynie. Jak się narodził bosy alpinista Skąd wziął się tak dziwny i kontrowersyjny pomysł, żeby chodzić po górach boso? Kiedyś przecież nosiłeś buty. Mieszkam w Sovizzo Colle, niewielkiej osadzie, która nawet dziś nie daje zbyt wielkich możliwości rozwoju, a co dopiero 20 czy 30 lat temu. Wtedy diabeł mówił tu dobranoc. Gdy się urodziłem, mój ojciec nie był już młody, dużo pracował, nie poświęcał mi wiele czasu. W latach 80. uprawiałem narciarstwo biegowe, grałem w piłkę nożną, ale na ważniejszych meczach zwykle sadzano mnie na ławce rezerwowych. Trener powtarzał, że mam predyspozycje, ale brakuje mi techniki. Zanim się spostrzegłem, stuknęła mi czterdziestka i wtedy pomyślałem, że się starzeję, a nic w życiu nie osiągnąłem. Miałem rodzinę, pracowałem, ale czułem, że jako sportowiec nie wykorzystałem swojej szansy. Chciałem się odegrać na losie, zrobić coś, czego nikt wcześniej nie dokonał i czego nikt nie mógłby powtórzyć. Zaczęło się właściwie przez przypadek. Pewnego dnia, będąc w górach, gdzie pracuję jako strażnik leśny, zdjąłem buty i powiedziałem koledze, żeby mnie sfilmował – po czym ruszyłem w dół. Biegnąc piarżystym żlebem, mijałem ludzi, którzy przyglądali mi się zdumieni. Dopiero gdy się zatrzymałem u podnóża stoku, zdałem sobie sprawę, że stopy właściwie zupełnie mnie nie bolą, nie zdarłem nawet naskórka. Każdy, kto zna Dolomity, wie, jakie są tutaj ostre kamienie i strome piargi. Rozpierała mnie niesamowita energia i poczułem, że to mogłaby być moja historia. Tak narodził się Tom Perry. Dlaczego Tom Perry? To kombinacja mojego nazwiska Peretti i imienia Antonio oraz imion bohaterów kreskówki Tom i Jerry. Mój syn bardzo ją lubi, często oglądamy ją razem. Pseudonim wymyśliłem trochę dla zabawy, ale chciałem też zainicjować nowy rozdział w moim życiu. Po trosze zadecydowały względy reklamowe – uważam, że Tom Perry lepiej brzmi. I rzeczywiście, kiedy rozkleiłem w okolicy kilkanaście afiszów informujących, że 15 sierpnia 2002 r. o godz. 11.00 Tom Perry zbiegnie boso ze szczytu Monte Carega, przyszło więcej ludzi, niż się spodziewałem. Byłem bardzo podekscytowany. Tom Perry mógł się urodzić i umrzeć w jednej chwili – wystarczyłoby, żebym poranił stopy. Jestem przekonany, że na takie właśnie widowisko liczyli gapie. Tymczasem ja nie miałem ani jednego zadrapania! Ludzie patrzyli na ciebie jak na wariata, ekshibicjonistę? Na początku bardzo mnie krytykowano, dostało mi się zwłaszcza od Włoskiego Klubu Alpinistów. Jego członkowie zarzucali mi, że daję zły przykład. Nie chodziło mi jednak o zwrócenie na siebie uwagi, po prostu miałem potrzebę przekazania pewnej filozofii. Nie mieszczę się przecież w ramach alpinizmu tradycyjnego – nigdy nie będę Reinholdem Messnerem czy Simonem More’em. Kiedy wreszcie związkowcy zrozumieli, że nie mam zamiaru z nikim rywalizować, zaczęli mnie tolerować. Myślisz, że tego się na początku obawiali? Światek alpinistyczny żyje zazdrością. Uważam za szczyt głupoty przechwałki typu: wszedłem od strony północnej, od południowej, od wschodu, od zachodu, o piątej rano. Wszyscy czegoś dokonaliśmy, bo ktoś z Góry nam na to pozwolił. Tak naprawdę jesteśmy nikim, prochem. Skoro jesteśmy nikim, dlaczego za wszelką cenę chciałeś zostawić swój ślad? To bardzo mały ślad! Nigdy nie mówię, że jestem lepszy od innych, bo boso zdobyłem Mont Blanc czy Kilimandżaro. Najważniejsze są emocje i z tego powodu czasem kontestuję alpinizm – nie akceptuję sytuacji, gdy alpinista wspina się na wierzchołek, by zatknąć chorągiewkę, a 500 m niżej umiera jego towarzysz. Nie mam ambicji zaliczania szczytów. Jeśli widzę problem u stóp góry, to tam zostaję – tam znajduje się mój wierzchołek. Nigdy nie zapomnę matki z chorym niemowlęciem, którą spotkaliśmy w Himalajach, 15 dni marszu od miejsca, gdzie mógłby wylądować jakikolwiek samolot. Podejrzewam, że rocznie przechodzi tamtędy nie więcej niż pięć osób. Tak się zdarzyło, że przechodziłem akurat ja. Wezwałem pomoc, dziecko zostało zoperowane. Dla mnie ten wyczyn był moim Makalu. Do jakich miejsc dotarłeś boso? Zacząłem od Monte Carega, czyli „krzesła”, bo tak w naszym dialekcie nazywamy wierzchołek, z którego zbiegłem boso w sierpniu 2002 r. W listopadzie tego samego roku stanąłem na górze Synaj, co dla mnie – człowieka głęboko wierzącego – stanowiło rodzaj błogosławieństwa na drogę. Po powrocie z Egiptu praktycznie do 2005 r. chodziłem po najpiękniejszych górach świata, czyli Dolomitach – wszedłem na Cortinę, Cristallo, Tre cime di Lavaredo, Marmoladę. W 2004 r. zdobyłem Kilimandżaro, otrzymałem nawet dyplom, bo byłem pierwszym człowiekiem na świecie, który dokonał tego na bosaka. Później pojechałem do Ameryki Południowej. W Boliwii przebiegłem Salar de Uyuni – największe solnisko świata, w Chile zmierzyłem się z pustynią Atakama. Pustynny szlak nazwaliśmy „Maratonem Inków”. Dwa lata temu z grupą włoskich alpinistów, którzy zamierzali zdobyć Makalu, wybrałem się w Himalaje. I tam spotkałeś się z Dalajlamą... Wyjeżdżając do Tybetu, nie wierzyliśmy, że spotkanie dojdzie do skutku. Co prawda skontaktowaliśmy się wcześniej z pewną Tybetanką, której brat jest blisko związany z Dalajlamą, ale nie mieliśmy żadnej pewności, że nas przyjmie. Do miasta Dharamsala przyjechaliśmy 29 marca 2006 r. Było nas dziesięcioro. Wszedłem boso do jego rezydencji, a on zbliżył się do mnie i mnie objął, jakby zrozumiał to, co we mnie było – może lepiej niż ja sam. Powiedział: to, co robisz, jest wielkie. Czułem, że przekazał mi niezwykłą energię, przez 15 minut miałem dreszcze. Trudno to opowiedzieć... Jeszcze trudniej uwierzyć... Również bym nie uwierzył, gdybym tego nie doświadczył. Ta niezwykła energia pozwoliła mi przejść boso 140 km dzielące mnie od obozu bazowego pod Makalu. Zajęło mi to 11 dni, w tym czasie dwa razy przekroczyłem wysokość 4 800 m n.p.m. Moje stopy tkwiły siedem godzin w lodzie, w temperaturze poniżej 0ºC, a obeszło się bez odmrożeń! Sam nie wiem, jak to możliwe. Wtedy dotarło do mnie, że znalazłem swoją ścieżkę. Często powtarzasz, że musimy się cofnąć, żeby móc pójść do przodu. Co właściwie masz na myśli? Żyjemy w cywilizacji szybkości, która nas zabija. Nie twierdzę, że powinniśmy wrócić do lampy naftowej, ale musimy słuchać samych siebie, przestać biec bez końca i celu. W epoce komputerów, Internetu nie jest to popularne... Nie da się zapalić Panu Bogu świeczki, a diabłu ogarka. Nie tak dawno zaoferowano mi ogromną sumę za reklamę telefonu komórkowego – nie zgodziłem się. Przecież używasz komórki. Oczywiście, Internetu również. Pamiętam, jak ksiądz, który uczył mnie religii, mawiał, że telewizor to wielki wynalazek, ale trzeba umieć z niego korzystać. Dzisiaj młodzi ludzie wpadają w panikę, gdy zapomną komórki – są absolutnie uzależnieni. Wiem coś o tym, bo mam nastoletnią córkę. Wszedłeś boso na Etnę, Fugi, ostatnio na Orizaba i Stromboli. Dlaczego tak lubisz wulkany? Są energią ziemi, którą człowiek czerpie, chodząc boso. To nie moja teoria, lekarze też tak twierdzą. Lekarze mówią o chodzeniu po trawniku, łące... Chodzenie w ekstremalnych warunkach człowieka ładuje i rozładowuje. To wspaniałe uczucie. Istnieje medyczne wytłumaczenie twoich niezwykłych zdolności? Nigdy nie byłem badany pod tym kątem. Mój lekarz domowy, z którym znam się od lat, uważa, że moje predyspozycje wynikają z ogólnej świetnej kondycji. Zawdzięczam ją dobrym genom i zdrowemu stylowi życia – nie jem fast foodów, pracuję pod gołym niebem, co bardzo hartuje, od dzieciństwa uprawiam sport. Osobiście wierzę, że gdy wędruję boso po lodzie, śniegu, gorącym piasku, ziemia przekazuje mi energię, regeneruje mnie fizycznie i psychicznie. Zdaję sobie sprawę, że to wyjaśnienie jest dalekie od naukowego. Pod koniec kwietnia uczestniczyłem w Międzynarodowym Kongresie Refleksologów w Riccione. Byli tam też lekarze specjaliści, którzy przyglądali się moim stopom i zasypywali pytaniami. Wniosek był następujący – owszem, mam predyspozycje fizjologiczne i fizyczne: bardzo dobry stan zdrowia, odporność, ale najważniejsza jest motywacja. Zabawne, bo dokładnie to samo mówię podczas moich spotkań – stopy są ważne, ale istotniejsza jest głowa – w niej rodzą się marzenia, determinacja, wiara, która, jak wiadomo, przenosi góry. Wspinając się, mam zimne stopy, ale gorące serce, wierzę w to, co robię. Nie wątpię, że masz niezwykłe stopy, ale podejrzewam, że całkiem niezłe musiał też mieć Reinhold Messner, a przecież odmroził sobie palce i musiano mu je amputować. Nie potrafię wytłumaczyć, dlaczego moje stopy nie zamarzły po ponad 40 minutach w temperaturze –33ºC. Muszę jednak przyznać, że po powrocie z Chile niemal przez sześć miesięcy nie nadawały się do użytku. Nie mogłeś chodzić? Nie czułem palców w czasie chodzenia. Lekarz stwierdził, że uszkodziłem nerwy. Na szczęście wszystko wróciło do normy, w przeciwnym razie musiano by mi je amputować. Warto tak ryzykować? Tak, bo wierzę, że to moja droga, która – chciałbym to podkreślić – nie ma nic wspólnego z rekordami, jest rodzajem doświadczenia duchowego. Czuję nad sobą opiekę. Miałem przynajmniej 20 wypadków, w których mogłem zginąć. Na przykład na początku tego roku potrącił mnie samochód – przekoziołkowałem przez trzy auta i nic mi się nie stało. Miałeś szczęście... Raz mogłem mieć, dwa, może trzy, ale nie kilkanaście! I wszystkie te wypadki przydarzyły się w małym, spokojnym, wręcz sielskim Sovizzo Colle? Żarty żartami, ale ja wierzę w Opatrzność. Gdy śmierć jest komuś pisana, w drewnianym domu spadnie mu na głowę cegła. Wielu osobom wyda się to pewnie przesądem, ale wszystkie wyprawy rozpoczynałem w dni, w których przypadają święta maryjne. Gdziekolwiek jestem, odwiedzam sanktuaria. Ostatnio byłem w Guadalupe, marzę o zobaczeniu Częstochowy. Wybieram się do Polski – do Krakowa oraz w Tatry. Będzie to wyprawa szlakiem Jana Pawła II. Skoro jesteśmy przy planach – słyszałam, że masz zamiar przemierzyć Wielki Kanion z Czarnymi Stopami... Przygotowuję się do tej wyprawy, chciałbym, żeby doszła do skutku w tym roku. Podczas moich wędrówek miałem okazję poznać ludy pustynne, amazońskie, afrykańskie, Szerpów, bosych stóp jednak nie spotkałem. Wielu ludzi chodzi bez butów, ale po drogach bitych, a nie w górach czy na pustyni. Chciałbym dotrzeć do tych, którzy pozostali przy chodzeniu boso. Wkrótce poznam Indian, w przyszłości planuję spotkanie z ludami indonezyjskimi i aborygenami. Pomyślałbyś kiedyś, że będziesz sławny, bo zdjąłeś buty? To świadczy, w jakim punkcie się znajdujemy – przecież nic wielkiego nie zrobiłem! Ludzie zatracili prostotę, z drugiej strony mamy globalizację – wielki gar, do którego wszystkich się wrzuca na siłę. Każdy ma prawo do odrębności. Cieszy cię zdobyta popularność? Często jestem zapraszany do telewizji – w każdym odwiedzonym kraju przeprowadzano ze mną wywiady. W Japonii i Meksyku zrobiłem prawdziwą furorę. Nie mogę narzekać na brak zainteresowania i daje to powód do zadowolenia. Nie znaczy to jednak, że przestanę sadzić ziemniaki na poletku za domem, jak to robię co roku. To jest moje życie.
Gdyby nie biegówki, Amundsen nie dotarłby w głąb Arktyki, a Marek Kamiński siedziałby w domu, marząc o zdobyciu biegunów
Narty udostępniły ludziom wielkie, niezamieszkane poprzednio obszary. Dzięki nim śnieg w górach i dolinach, zamiast zamykać wszelkie drogi i ścieżki, stał się mostem z jednej wioski do drugiej – odnotował w dziennikach Fridtjof Nanse, norweski polarnik. Biegówki znów przeżywają renesans. Daj. ludziom namiastkę wolności, zespolenia z natur.. Można na nich człapać, gdy brakuje kondycji, lub ścigać się, stając na starcie Biegu Piastów lub włoskiej Marcialongi. Można na nich jeździć w każdym wieku i tam, gdzie poniosą oczy. Po leśnych drogach i trasach wytyczonych palcem na mapie. - Jeśli nigdy nie miałeś na nogach biegówek, zacznij od jednodniowej wycieczki, najlepiej po dobrze przygotowanej trasie - doradzaj. eksperci. - Najpierw opanuj technikę stylu klasycznego, a potem trudniejszy krok łyżwowy. Nie porywaj się od razu na wyprawy off-road! Na dzikich ścieżkach czekają. trudne stromizny, pod gałęziami młodych świerków przysypanych śniegiem mogą być „kieszenie” wypełnione powietrzem. Wpadnięcie do takiej dziury grozi połamaniem nart i nóg! Józef Łuszczek, mistrz olimpijski, legenda polskiego narciarstwa biegowego, zapewne dodałby, że ważne jest, aby złapać rytm, jechać przy minimalnym użyciu siły i nie walić z całej siły kijami. Bo nie są one po to, aby odganiać się od wilków, tylko żeby odepchnąć się we właściwym momencie. Narty biegowe mają wiele zalet: są mało urazowe, nie obciążają zbytnio stawów i świetnie wyrabiają kondycję. Podczas jazdy pracują wszystkie partie mięśni! Ich miłośnicy widzą przewagę nad narciarstwem alpejskim. – Weźmy takie narty zjazdowe: ciężkie, drogie, tłok na wyciągu i marznie się w kolejkach - mówi.. - Człowiek jest szczęśliwy, kiedy uwolni się od tych dech i zdejmie przeklęte buciory. A tymczasem można inaczej. Można kupić kompletny sprzęt do biegania już w cenie butów zjazdowych (używany nawet poniżej 100 zł!).Wyjść na zaśnieżoną polanę i znaleźć się w innym świecie. Narciarstwo biegowe ma tę przewagę nad alpejskim, że jedyną „infrastrukturą” potrzebną do jego uprawiania jest śnieg. www.keyring.it Trydent Największą frajdę dają biegaczom „wyrypy”, czyli wszelkiego rodzaju wypady na górskie szlaki. Włosi przytaczają badania, według których nawet krótki pobyt na średniej wysokości 1000-2000 m n.p.m. korzystnie wpływa na nasz organizm. Z dala od wielkomiejskiego zgiełku szybko też regeneruje się umysł. Trydent ma aż 13 ośrodków narciarstwa biegowego w Dolomitach. Podobno każdy umie tu przygotować pizzę i biegać na nartach. A można szusować po sześciu 30-kilometrowych pętlach w Dolinie Słońca i cieszyć się dobrą pogodą przez 300 dni w roku. Nartostrady dla biegaczy czekają też na Płaskowyżu Folgaridy (trasy od 3 do 15 km), na Przełęczy San Pellegrino w Dolinie Fassa i w słynnej Madonna di Campiglio. Co roku do wspaniale przygotowanych centrów narciarstwabiegowego Centri del fondo ściąga ponad 800 tys. narciarzy! Oferują one nie tylko ponad 500 km świetnie przygotowanych tras, ale też pomieszczenia do woskowania nart, przechowalnie sprzętu narciarskiego, materiały informacyjne dotyczące możliwości uprawiania narciarstwa klasycznego i...specjalne menu dla biegaczy. Mekką biegaczy stała się Valle di Fiemme. W dolinie powstały dwa narciarskie centra: nad jeziorem Tesero i na Przełęczy Lavaze. Na przełęczy szlaki dochodzą aż pod szczyty Corno Bianco i Corno Nero. Kto raz dotrze tutaj na nartach, marzy, żeby znów powrócić. - Narciarstwo biegowe w Fiemme jest najczęściej uprawianym sportem - mówi Emilio, którego pasją do nart zaraził ojciec. Co roku na początku stycznia 5 tys. zawodników staje na starcie słynnej Marcialongi, aby pokonać dystans 70 km w dolinach Fiemme i Fassa. Ciągniemy się w ogonie za Emilio, podziwiając jego ruchy. Wydaje się, że nie jedzie na nartach, a płynie. Po chwili przystaje. Jest czas by złapać oddech i spojrzeć na Dolomity. Wokół magiczne szczyty pokryte lodowcami, iskrząca w słońcu zaśnieżona dolina, pionowe skalne ściany, przy których nawet najwięksi śmiałkowie muszą poczuć majestat natury. www.jeseniky.net MORAWSKIE BESKIDY W Czechach nie brak tras dla narciarzy biegowych, a ich jakość zadowoli najbardziej wymagających. Wybieramy tym razem rejon Jesioników. Wśród chronionego parku krajobrazowego wznosi się Praded (Pradziad), 1491 m n.p.m., najwyższy szczyt Moraw. Narciarzy kusi ten morawski lodowiec pięknem przyrody i śniegiem utrzymującym się do początków maja. W Jesionikach to główny ośrodek dla miłośników biegówek. Doświadczeni narciarze mogą wypuścić się na trasy wyczynowe, mniej zaawansowani zaś na szlaki turystyczne rozchodzące się na wszystkie strony. Można stąd udać się trasą grzebieniową na Skrzitek (gwarantowane piękne widoki) lub popularnym szlakiem: Owczarna-Szwycarna-Czerwenohorskesedlo (ok. 30 km). W sąsiednim ośrodku Mała Morawka-Karlow na biegaczy czeka aż 70 km nowych tras, przygotowanych w ostatnich latach. - Nie ma nic przyjemniejszego niż szelest nart sunących po śniegu - twierdzi Peter, nasz kompan i wielki miłośnik biegówek. - Zmagasz się nieraz z kaprysami pogody i własnym zmęczeniem. Czasem na trasę wyskoczy spłoszony lis lub sarna, a kiedy wreszcie przemierzysz ten ocean śniegu, masz poczucie spełnienia. W schronisku przy szlaku rozgrzewamy się gorącą herbatą z rumem. A kiedy głód zaczyna doskwierać, zaczynamy marzyć o solidnej porcji pstrucha (pstrąga) w jednym z licznych barów o wdzięcznych nazwach „Sabinka”, „Barbórka” lub restauracji „Figura”. Do wysoko położonych ośrodków najlepiej dojechać autobusem wahadłowym, a samochód zostawić na całodobowym, strzeżonym parkingu, np. w Hvezda. www.szczyrk.pl, www.wisla.pl SZCZYRK -WISŁA MALINKA W Polsce na biegaczy czekaj. Karkonosze, Góry Izerskie, a także Beskidy. Przechodzi tędy szlak turystyczny pasmem Baraniej Góry na Kubalonkę do Wisły Malinki. Kto lubi biegać po wytyczonych trasach, znajdzie je w Wiśle. A nartostrady - malinka! Komu zaś bardziej odpowiada atmosfera pobliskiego Szczyrku, może zorganizować tam wspaniałą jednodniową wyprawę na nartach. Przed nami 18-kilometrowa trasa, dość łatwa, ciekawa widokowo. Wjeżdżamy krzesłami na szczyt Skrzycznego (1257 m n.p.m.) z całą watahą karwingowców. Po chwili z impetem puszczają się w dół, my zaś spokojnie ruszamy w kierunku Małego Skrzycznego, a stąd do Malinowej Skały. Zostawiamy tu zielony szlak na Baranią Górę i czerwoną trasą kierujemy się na Przełęcz Salmopolską. Kto po kilku godzinach marszu ma dość, może stąd zabrać się autobusem do Szczyrku. Reszta towarzystwa posilona grochówką i kiełbasą z grilla w jednym z licznych szałasów, wyrusza w dalszą drogę! Kierunek na Kotarz (985 m n.p.m.), Beskid (860) i Przełęcz Karkoszczonkę. Po drodze zaglądamy do „Chaty Wuja Toma” (kiedyś chatka studencka, dziś prywatne schronisko) i łatwym szlakiem narciarskim triumfalnie zjeżdżamy do Szczyrku Biłej. Na ostatnich nogach, zmęczeni, ale szczęśliwi. www.karyntia.pl KARYNTIA Kiedy słońce zaczyna przygrzewać, trasy biegowe Karyntii zapełniają się narciarzami. Grues Got! - rzucają na powitanie i mkną dalej. Dlaczego Austriacy tak kochają narciarstwo klasyczne? Często przekonują, że podobnie jak wędrówki w rakietach śnieżnych i nordic walking, ma ono w sobie coś z medytacji. Pozwala wyłączyć się z codziennej gonitwy, pozyskać nową energię i osiągnąć równowagę wewnętrzną. Biegacze mogą spróbować swoich sił na 1200 km przetartych tras. To szlaki wędrowne, poprowadzone na lodowcu i panoramiczne z widokami, które pamięta się do końca życia. Nasz wybór pada na Skiarena Karnten, znaną bardziej pod nazwą Sonnenalpe Nassfeld. Region tuż pod włoską granicą, z 300 km tras biegowych to największa taka sieć Austrii! Ponad 40 tras poprowadzono pośród niezwykłej scenerii, z czego 18 na wysokości 1000-1500 m n.p.m. Można wypuścić się też 6-kilometrową trasą dla psów i wędrowców w Dellach lub ponaddwukilometrową dla psich zaprzęgów - start w Kirchbach. www.zellamsee.at ZELL AM SEE, KAPRUN Powiedzieć, że jedzie się w takie góry, aby biegać na nartach, to tak jakby oświadczyć, że leci się na Marsa. Tymczasem wokół Kaprun i sąsiedniego Zell am See jest 58 km wspaniałych tras biegowych, oznakowanych i niezbyt trudnych. Jeśli dodamy do tego trasę Pinzga-Saalachtal (start w Kaprun), to otrzymamy 200 km dobrze przygotowanych nartostrad. Na początek wybieramy płaską, trzykilometrową trasę w Schuettdorf koło Kaprun - dobra na rozgrzewkę, zanim zacznie się zdobywać szczyty. Mieści się tutaj szkoła narciarstwa biegowego, a instruktorzy chętnie służą wszelką pomocą i radą, jak dobrać narty, kije, smary. Czy maja to być narty tourowe przeznaczone do turystyki wysokogórskiej (ski-alpnizm), czy rekreacyjne śladówki? Potem już można zmierzyć się z dwukilometrową trasą Zeller Berg na 1300 m n.p.m. Wjazd gondolą z Zell am See do stacji Mittelstation. Ale uwaga! Nie pchamy się już wyżej z narciarską bracią na Hirschkogel, tylko zapinamy narty i do roboty! Trasa w kształcie pętli prowadzi leśnymi przecinkami. Od czasu do czasu warto na chwilę przystanąć, aby z wysoka spojrzeć na wielką taflę jeziora Zeeler See. W tle ostre alpejskie szczyty, gdzieniegdzie mgły, dostojne świerki przykryte śnieżnymi czapami. Bajka! Czym jednak jest przebieżka na Hirschkogel w porównaniu ze zdobyciem lodowca Kitzsteinhorn (3203 m n.p.m.), Koziego Rogu, pieszczotliwie nazywanego przez narciarzy Kitz? Ruszamy tam następnego dnia uzbrojeni w biegówki, ciepłe czapki, szaliki, kremy z dużym filtrem. Do dolnej stacji wyciągów położonej 6 km za Kaprun, jedziemy skibusem. Spory ścisk, ale można wytrzymać. W górę prowadzi cała sieć wyciągów. Tradycyjnie wybieramy gondolki – jazda z przesiadkami, za to imponujące widoki z przewagą bieli i słońca. Nasza trzykilometrowa trasa w krainie wiecznego śniegu leży poniżej Kitza, na Gletscherloipe. - Na wysokości 2800 m może zakręcić się w głowie - ostrzega Thomas, świetny biegacz z Kaprun. Nim skończy, jest 200 metrów przed nami, nikt nie śmie się z nim ścigać. Trasa wydaje się średnio trudna, miejscami jest całkiem płaska, więc pęczniejemy z dumy, że tak gładko nam poszło. Niektórych kusi nocny bieg czterokilometrową nartostrada Schloss koło gospody Auhof w Kaprun, oświetloną do godz. 22. Na szczęście bieganie to nie jedyne miejscowe atrakcje. Warto odwiedzić Park Wodny „Optimum” w Kaprun, sauny i kryty basen w Zell am See. Jest tu co najmniej setka restauracji, nie licząc dyskotek, pubów i barów. Cudownym sposobem na odzyskanie formy okazują się Kasnockenessen - zasmażane kluski z serem i czosnkiem. Nie zaszkodzi też łyk Willego, pysznej austriackiej gruszkówki. Zwłaszcza, że Thomas zapowiada na jutro bieganie 10-kilometrow., okrężna trasą po zamarzniętym jeziorze. Kto chciałby jednak spróbować czegoś nowego, ma do wyboru narciarstwo klasyczne na... łyżwach (kijki jak do biegania), surfing, oczywiście też na łyżwach, bojery lub curling - puszczanie kamiennego krążka na lodzie. Wbrew pozorom nie takie proste. Po takich doświadczeniach powrót do biegówek to prawdziwa rozkosz. BIEGAĆ CZY JEŹDZIĆ Trasy dla zjazdowców Kaprun i Zell am See należą do ulubionych stacji narciarskich Polaków. Kto raz szusował w kotłach lodowca Kitz (każdy jak kilka Goryczkowych na Kasprowym Wierchu), chętnie potem tu wraca. Stoki wokół Alpincenter (2452 m n.p.m.) są stosunkowo łatwe, więc dadzą sobie na nich radę nawet mniej doświadczeni narciarze. Wyższe wymagania stawia trasa prowadząca obok schroniska Salzburge Huette aż do środkowej stacji kolejki na Breitriesenalpe na wysokości 1670 m n.p.m. Na zjazdowców czeka tu ponad 40 km tras. W sąsiednim Zell am See centrum narciarskie mieści się na Schmittenhohe, 2000 m n.p.m. Najpiękniejszy, trzykilometrowy zjazd zaczyna się od stacji górnej i prowadzi do dolnej stacji kolejki Sonnenkarbahn. W obu ośrodkach jest ponad 130 km tras. Wystarczy jeden karnet narciarski, by korzystać ze wszystkich tras, kolejek linowych, wyciągów i bezpłatnego skibusu. Tygodniowy skipass kosztuje 182-191 euro. Jak tam dojechać? - Samochodem - przez Monachium, Salzburg i Lofer. Niektórzy wolą jednak jechać przez Wiedeń i Linz. Najbliższe duże lotnisko w odległym o 80 km Salzburgu (jedyne bezpośrednie połączenie z Warszawy oferuje SkyEurope), możliwy też dojazd pociągiem. Jakie atrakcje sportowe? W Zell am See jest kryte lodowisko, hale do gry w tenisa i squasha, strzelnica i kręgielnia. Dla chętnych przejażdżki konne w plenerze. Gdzie szukać informacji? O warunkach śniegowych: http://www.schmitten.at; o pogodzie: http://www.kitzsteinhorn.at; o noclegach: www.europasportregion.com