W Stronie Śląskim powstaje biblioteka, jakiej nie ma nigdzie na świecie. Wypożyczysz tu tylko książki z autografem
To będzie jedyna taka biblioteka na świecie. Joanna Lamparska, dziennikarka związana z National Geographic Polska, tworzy w Stroniu Śląskim kolekcję książek z autografami i osobistymi dedykacjami autorów z całej Polski. To część akcji „Z książką się powodzi”, która wspiera odbudowę zniszczonej przez ostatnią powódź biblioteki w Stroniu.
Stronie Śląskie doświadczyło w 2024 roku strasznej tragedii – woda wdarła się do miasta i zniszczyła jego dużą część, odbierając mieszkańcom możliwość normalnego życia. Wielu domów, mieszkań czy instytucji kultury wciąż nie udało się odbudować, ale to nie odbiera ducha mieszkańców – w Stroniu powstaje niezwykła biblioteka, którą wspierają autorzy z całej Polski. Tu wypożyczysz tylko książki z dedykacją Idea akcji zakłada stworzenie w Stroniu Śląskim wyjątkowego księgozbioru – kolekcji książek z autografami i osobistymi dedykacjami autorów z całej Polski. Organizatorzy apelują do pisarzy, dziennikarzy, poetów i twórców literatury o przekazywanie podpisanych egzemplarzy swoich publikacji, które staną się symbolem solidarności środowiska literackiego z lokalną społecznością. Jak zdobyć tak niepowtarzalne egzemplarze? – Okazuje się, że dla autora nie ma nic trudniejszego niż wyprawa na pocztę, stąd na niektóre książki czekamy miesiącami – śmieje się Joanna Lamparska, opowiadając National Geographic Polska o inicjatywie. W wielu wypadkach trud pozyskiwania autografów wzięły na siebie wydawnictwa. Joannę i jej fundację „Projekt Historia” wspiera Jerzy Misiurski, dyrektor Biblioteki Publicznej im. Stefana Janasa w Opocznie. Odrodzenie po dramatycznej powodzi – Chcemy, żeby z tragedii powodzi narodziło się coś niezwykłego: biblioteka, w której każda książka ma swoją historię i osobisty ślad autora – tłumaczy Joanna. – To nie tylko odbudowa księgozbioru, ale także budowanie mostu między twórcami a czytelnikami. Pokazujemy, że kultura potrafi jednoczyć i realnie pomagać, tym bardziej, że o Dolnym Śląsku poszkodowanym we wrześniu 2024 roku przez powódź wiele osób już zapomniało. Stronie Śląskie w 2026 roku Stronie jest w trakcie intensywnej odbudowy po niszczycielskiej powodzi września 2024 roku, która przerwała tamę na Morawce i zalała nie tylko miasto, ale i całą okolicę. Jej efekty można spotkać na Śląsku na każdym kroku. Chociaż Wody Polskie zabezpieczyły zniszczony zbiornik, przywracając mu częściową zdolność retencyjną, a miasto funkcjonuje, to jednak wciąż występują utrudnienia w infrastrukturze. Niszczycielski żywioł po prostu „widać”. Trwają naprawy zniszczonych dróg i budynków. Region stara się odbudować po tragedii, działają znane atrakcje turystyczne – np. Jaskinia Niedźwiedzia – a powstająca biblioteka ma wlać kolejny promyk nadziei w serca mieszkańców. Znani autorzy wspierają bibliotekę w Stroniu Śląskim Wojciech Chmielarz, Marek Krajewski, Szczepan Twardoch czy Krzysztof Skiba to zaledwie garstka nazwisk w powodzi nadsyłanych książek, a liczba kartonów stale rośnie – wciąż może być jednak lepiej! Część dedykacji ma bardzo osobisty i emocjonalny charakter i wspiera mieszkańców zniszczonego Stronia Śląskiego. Autorzy na pierwszych stronach piszą nie tylko słowa wsparcia, ale także, m.in. wiersze. Z powodu samych tych wpisów kolekcja staje się małym dziełem sztuki. Biblioteka w Stroniu Śląskim zostanie ponownie otwarta w marcu 2026 roku (dokładny termin nie jest jeszcze znany), więc niezmiennie zachęcamy Autorów do stania się częścią jedynego takiego zbioru na świecie. Gdzie można wysyłać książki? Książki można przesyłać na jeden z adresów: Fundacja Joanny Lamparskiej na Rzecz Ochrony Dziedzictwa Kulturowego „Projekt Historia” Paczkomat WRO207M, telefon: +48 664 228 846, mail: fundacja@projekthistoria.pl Jerzy Misiurski, Biblioteka Publiczna im. Stefana Janasa w Opocznie, Plac Kościuszki 15, 26-300 Opoczno. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Czy lud spod Ślęży dotarł do Kordoby? Historyk opowiada o zapomnianej migracji sprzed 1500 lat
Silingowie, germańskie plemię, które zamieszkiwało tereny Dolnego Śląska, ruszyło wraz z innymi barbarzyńskimi plemionami na zachód. Osiedli w rejonie dzisiejszej Kordoby w Hiszpanii – opowiada w podcaście National Geographic Polska dr Michael Morys-Twarowski.
Często uważa się, że historycy zajmujący się dziejami Polski, swoją pracę rozpoczynają od momentu powstania państwa Piastów w drugiej połowie X wieku. Okazuje się, że źródła pisane – choć dość szczątkowe – oświetlają też wcześniejsze stulecia w I tysiącleciu n.e. Czy na ich podstawie wiemy, kto i jak żył nad Wisłą? Historyk na tropie zapomnianych ludów Informacje historyczne na temat ludów, które zamieszkiwały dzisiejszą Polskę przed powstaniem Polski zebrał dr Michael Morys-Twarowski w książce pt. „Barbarica. Tysiąc lat zapomnianej historii ziem polskich”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak Horyzont. Kluczowymi informacjami na temat swoich ustaleń dzieli się w naszym podcaście. Dr Morys-Twarowski ukończył prawo i amerykanistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim, na tej samej uczelni obronił doktorat z historii. Jest popularyzatorem historii, współpracował z licznymi tygodnikami i wiodącymi polskimi portalami. Tajemnica jednego ludu spod Ślęży Jak opowiada w podcaście dr Morys-Twarowski, najważniejszym wandalskim plemieniem, które opuściło obszar Dolnego Śląska pod wpływem inwazji Hunów na początku V wieku, byli Silingowie. – Przypuszcza się, że z racji nazwy zamieszkiwali gdzieś w okolicach góry Ślęży – opowiada historyk. Silingowie wdarli się z innymi ludami na teren Cesarstwa Rzymskiego. Wiadomo, że plądrowali kilka lat Galię, a w 409 roku przekroczyli Pireneje. Silingowie zajęli prowincję Hispania Baetica ze stolicą w Kordobie. Z Hiszpanii do Italii – dalsza wędrówka Silingów Rzymianie wynajęli Wizygotów do wytępienia Silingów. Pojmali ich króla Fredbala i zdziesiątkowali to wandalskie plemię. Chociaż zapewne nieliczni ocaleli z tego pogromu. W połowie V wieku w północnej Afryce powstało państwo Wandalów. Stamtąd lud ten wyprawiał się do Europy. – Wandalowie zdobyli Rzym w 455 roku i nie jest to ryzykowna hipoteza, że wśród tych starszych żołnierzy wandalskich mógł się znaleźć jakiś Siling, który brał udział w wędrówce ludów kilka dekad wcześniej – mówi dr Morys-Twarowski, sugerując, że jakaś osoba żyjąca na terenie Śląska, wkroczyła w 455 roku do Wiecznego Miasta. Nie tylko Silingowie W podcaście historyk opowiada też o migracji Gotów, którzy przemieścili się z rejonu Pomorza Gdańskiego w kierunku Ukrainy. – Tam stworzyli dość dużą strukturę polityczną. Sam opis migracji gockiej znajduje odbicie w źródłach archeologicznych – podkreśla dr Morys-Twarowski. Historyk opowiada też o tym, że w IV–V wieku naszej ery na południu polski mieszkali… jaskiniowcy. Ludzie ci chronili się w pieczarach przez migrującymi i agresywnymi ludami. Jedną z takich jaskiń jest jaskinia Wisielca na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Odkryto tam liczne i cenne artefakty sprzed 1500, a wśród nich fibule, zawieszki i paciorki. Cała rozmowa do wysłuchania na kanałach National Geographic Polska na YouTube i na Spotify. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Większej twierdzy w Europie nie znajdziecie. Srebrna Góra to prawdziwy skarb Polski
Monumentalna Twierdza Srebrna Góra to największa górska warownia w Europie i prawdziwa perła Dolnego Śląska. Jej imponująca historia i spektakularne położenie od lat przyciągają turystów z całego świata.
W tym artykule: Największa wieża w Europie Twierdza Srebrna Góra, czyli luksus w oficerskim stylu Twierdza Srebrna Góra – informacje praktyczne Twierdza Srebrna Góra z tytułem Cudu Polski 2024 Najpierw widać twierdzę. Potem samochód zaczyna się piąć wąską drogą pomiędzy zabytkowymi kamienicami. Niektóre wyglądają, jakby pokrył je mech zapomnienia. Inne, z odmalowanymi elewacjami, pysznią się wesołymi kolorami. Już tutaj czuć dotyk wielkiej historii. Mijam kościół i sklepy, wreszcie docieram do górnej części wsi. W tej okolicy ukryta głęboko drzemie Aurelia. To dawna kopalnia srebra, którą od lat bada i udrażnia Jan Duerschlag, przedsiębiorca z Rybnika. Janek czyści sztolnię z pomocą przyjaciół, licząc, że wnet zostanie udostępniona do zwiedzania. Tymczasem, zanim do tego dojdzie, jadę zobaczyć inną atrakcję Srebrnej Góry. Największa wieża w Europie Festung Silberberg została wzniesiona w latach 1765–1777 według projektu inżyniera Ludwika Wilhelma Reglera, który modyfikował sam król Prus Fryderyk Wielki. Forteca miała zabezpieczyć militarnie Śląsk zdobyty przez niego w 1740 r., w trakcie I wojny śląskiej pomiędzy Prusami a Austrią. Ten fragment środkowej Europy Fryderyk zyskał kosztem Korony Czeskiej rządzonej wówczas przez austriackich Habsburgów. Nad Przełęczą Srebrną na dwóch wzniesieniach powstały potężne forty. Nie zdobył jej nawet Napoleon. Natomiast największy w Europie donżon (wieża mieszkalno-obronna) góruje nad sąsiednim wzgórzem. Składa się z czterech połączonych murami wież o średnicy 60 m. Ich ściany mają 12 m grubości. Być może dzięki temu Srebrna Góra nigdy nie została zdobyta. Odstraszała prawdopodobnie samym swoim wyglądem i legendą, bo poważnie oblegana była tylko raz, w 1807 r., przez Bawarczyków i Wirtemberczyków sprzymierzonych z Napoleonem. Potem wykorzystywano ją jako więzienie i testowano materiały wybuchowe. Podobno ukrywano tu również skarby. Wreszcie donżon zamienił się w atrakcję turystyczną. Twierdza Srebrna Góra, czyli luksus w oficerskim stylu Na pierwszy rzut oka donżon przytłacza. By dostać się na jego szczyt, trzeba odbyć długi spacer po stromych schodach. Dzięki niemu uświadamiam sobie, z jakim trudem wznoszona była twierdza. Przechodzę przez bramę, a chwilę później docieram do serca budowli. A tam totalne zaskoczenie! Pruscy żołnierze i damy wędrują z turystami. Słyszę odgłos strzelającego działa. Błyskawicznie cofam się w czasie, żeby za chwilę, tak samo szybko, znaleźć się w luksusowej nowoczesności. Forteca przeszła niedawno rewitalizację, powstała w ten sposób nowa trasa turystyczna ze zwodzonym mostem. Z kolei we wnętrzach zlokalizowano hostel i centrum konferencyjne. Jest również sala zabaw dla dzieci. Zdecydowano się pozostawić surowe pruskie mury, które oświetla naturalne słońce docierające tu przez panoramiczne okna. Jej Wysokość Twierdza Srebrnogórska wygląda dzięki temu majestatycznie. Większej twierdzy w Europie nie znajdziecie. Srebrna Góra to prawdziwy skarb Polski
Powódź tysiąclecia – przebieg, przyczyny i skutki największego kataklizmu powojennej Polski
Powódź tysiąclecia to określenie katastrofalnych wydarzeń hydrologicznych, które miały miejsce w lipcu 1997 roku i objęły znaczną część południowej oraz zachodniej Polski, Czechy, północno-zachodnią część Słowacji, wschodnią Austrię oraz wschodnie Niemcy. Skala zjawiska, jego długotrwałość oraz konsekwencje społeczne i gospodarcze sprawiły, że powódź z 1997 roku uznawana jest za największą katastrofę naturalną w Polsce po II wojnie światowej. Wskutek żywiołu w naszym kraju pod wodą znalazło się 1362 miejscowości, a ponad 162,5 tys. osób zostało ewakuowanych.
Spis treści: Jak przebiegała powódź tysiąclecia w lipcu 1997 roku? Powódź tysiąclecia we Wrocławiu i Opolu Ile osób zginęło podczas powodzi w 1997 roku? Skala zniszczeń – straty materialne i infrastrukturalne Analizując powody powodzi z 1997 roku, badacze wskazują przede wszystkim na długotrwałe i intensywne opady deszczu, które występowały od 3 do 10 lipca 1997 roku. Kluczową rolę odegrał tzw. niż genueński, czyli układ baryczny, który przemieszczał się znad Morza Śródziemnego w kierunku Europy Środkowej, niosąc ogromne ilości wilgoci. Opady skoncentrowały się w dorzeczach Odry, Nysy Kłodzkiej oraz ich dopływów, prowadząc do szybkiego wzrostu stanów wód. Gleby, które były już wcześniej nasycone wilgocią, miały w tym czasie ograniczoną zdolność retencyjną. W efekcie rzeki wystąpiły z koryt, a infrastruktura przeciwpowodziowa w wielu miejscach okazała się niewystarczająca. Wobec tego przyczyny powodzi tysiąclecia należy rozpatrywać jako splot czynników naturalnych i systemowych. Jak przebiegała powódź tysiąclecia w lipcu 1997 roku? Powódź tysiąclecia rozwijała się etapami. Już na początku lipca sytuacja hydrologiczna na południu Polski była napięta. Pierwsze miejscowości zostały zalane 6 lipca, głównie w rejonie Nysy Kłodzkiej, Prudnika oraz Złotego Potoku. W kolejnych dniach fala powodziowa obejmowała coraz większe obszary. Kulminacja nastąpiła w kolejnych dniach, gdy wysoka fala dotarła do Odry. Rzeka wylewała na kolejnych odcinkach, a stan alarmowy ogłoszono w wielu województwach. W późniejszym czasie sytuację dodatkowo pogorszyła druga fala opadów, która rozpoczęła się 18 lipca i utrudniła usuwanie skutków kataklizmu. Powódź tysiąclecia była zjawiskiem długotrwałym i dynamicznym, co znacząco zwiększyło skalę zniszczeń. Powódź tysiąclecia we Wrocławiu i Opolu Sytuacja we Wrocławiu i Opolu doskonale obrazuje skalę powodzi tysiąclecia w Polsce – gwałtowny przybór rzek w połączeniu z długotrwałymi opadami spowodował straty materialne i społeczne o niespotykanej dotąd w skali, czyniąc ją jedną z największych katastrof naturalnych w historii kraju. Regiony te stały się symbolem heroizmu mieszkańców i skutecznej, choć ekstremalnie trudnej, walki z żywiołem. Wielka woda w Opolu W Opolu stan alarmowy został ogłoszony 6 lipca 1997 roku. Dwa dni później woda wdarła się do miasta, osiągając poziom 590 cm. Fala kulminacyjna dotarła do Opola 10 lipca. Najbardziej ucierpiała dzielnica Zaodrze Bliższe oraz wyspy Bolko i Pasieka, gdzie zalaniu uległa niemal cała zabudowa – fabryki, szkoły, przedszkola, instytucje kulturalne i media, w tym Radio Opole i dziennik „Nowa Trybuna Opolska”. W wyniku przerwania wałów w niektórych miejscach woda błyskawicznie zalała całe osiedla, a mieszkańcy przez wiele godzin szukali ratunku na dachach i balkonach. Dzięki intensywnym działaniom zabezpieczającym udało się ochronić Stare Miasto. W mieście zorganizowano punkty pomocy dla poszkodowanych, którzy często ocalili tylko to, co mieli przy sobie. Powódź tysiąclecia w Opolu pokazała dramatyczny charakter kataklizmu. Wrocław – dramatyczna walka z żywiołem Aby uchronić Wrocław przed zalaniem, rozważano przerwanie wałów w okolicznych wsiach. Jednak aktywny sprzeciw mieszkańców wsi uniemożliwił rozlanie wody. Najwyższa fala powodziowa dotarła do Wrocławia 12 lipca 1997 roku, ale przygotowania zaczęły się już wcześniej. Mieszkańcy obserwowali skutki powodzi w Raciborzu i Opolu, a lokalne władze miasta wzywały ich do gromadzenia zapasów wody pitnej. 11 lipca rozpoczęto budowę szalunków i układanie setek tysięcy worków z piaskiem, wspieranych przez wolontariuszy, strażaków i żołnierzy. Następnego dnia woda przelała się przez ul. Opolską i dotarła do centrum, odcinając północną część miasta od części południowej. Najbardziej ucierpiały osiedla Kozanów, Rakowiec i Szczepin, gdzie woda sięgała pierwszego piętra, niszcząc budynki mieszkalne i historyczne kamienice. Pomimo strat udało się ochronić wrocławski Ogród Zoologiczny. Walkę z powodzią charakteryzowała niezwykła solidarność mieszkańców, którzy przez kilka dni wspierali służby w zabezpieczeniu miasta. Małe miejscowości – dramat lokalnych społeczności Jednak skutki powodzi nie ograniczały się wyłącznie do dużych miast. W całym kraju woda zalała setki mniejszych miast i wsie, niszcząc domy, gospodarstwa rolne i lokalną infrastrukturę. Rolnicy tracili całe uprawy, stawy i sprzęt rolniczy, a mieszkańcy mniejszych społeczności często pozostawali odcięci od pomocy przez kilka dni. Skutki powodzi tysiąclecia w małych miejscowościach były szczególnie dotkliwe ze względu na ograniczone zasoby lokalnych służb ratunkowych. W wielu wsiach i miasteczkach odbudowa zajęła więcej czasu niż w większych ośrodkach, a pamięć o dramacie wciąż pozostaje w lokalnych społecznościach. Ile osób zginęło podczas powodzi w 1997 roku? Jednym z najbardziej dramatycznych skutków katastrofy była liczba ofiar śmiertelnych. Według oficjalnych danych powódź w Polsce w 1997 roku pochłonęła co najmniej 56 ofiar, choć w części opracowań pojawiają się nieznaczne rozbieżności wynikające z różnej metodologii liczenia. Liczba ofiar powodzi jest większa, jeśli doliczyć do niej osoby, które popełniły samobójstwo. Szacuje się, że z powodu powodzi samobójstwo popełniło 20 osób. Równocześnie skala społecznego dramatu była ogromna: ewakuowano ponad 162,5 tysięcy osób, a dziesiątki tysięcy osób straciły dobytek życia. W reakcji na wydarzenia 18 lipca 1997 roku ogłoszono w Polsce żałobę narodową, co podkreślało rangę tragedii i jej ogólnokrajowy wymiar. Powódź tysiąclecia unaoczniła także znaczenie solidarności społecznej – pomoc dla poszkodowanych płynęła zarówno ze strony państwa, jak i organizacji pozarządowych oraz tysięcy prywatnych darczyńców. Skala zniszczeń – straty materialne i infrastrukturalne Powódź tysiąclecia w Polsce pozostaje jednym z najważniejszych wydarzeń hydrologicznych końca XX wieku i do dziś stanowi punkt odniesienia dla analiz ryzyka powodziowego, plasując się wśród największych powodzi na świecie. Jej znaczenie wynika z rozległego zasięgu terytorialnego – woda zalała ponad 2% powierzchni Polski. Powódź objęła jednocześnie duże ośrodki miejskie oraz mniejsze miejscowości położone w dorzeczu Odry i jej dopływów. Zniszczenia materialne po powodzi tysiąclecia w Polsce były ogromne. Straty zostały oszacowane na około 12 miliardów złotych. Zniszczeniu lub uszkodzeniu uległo około 680 tysięcy mieszkań, niemal 1400 km dróg, ponad 1000 km wałów przeciwpowodziowych i blisko 480 mostów. Na zalanym terenie utonęło 6 tys. świń, 2 tys. krów i ponad milion sztuk drobiu. Dach nad głową straciło około 7 tysięcy osób. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jedna z największych atrakcji Dolnego Śląska przejdzie renowację. Co zmieni się w tym znanym w całej Polsce zamku?
Fragment jednej z najsłynniejszych atrakcji województwa dolnośląskiego przejdzie kompleksowy remont. Renowacji zostaną poddane XV-wieczne mury ciągnące się wzdłuż południowo-wschodniej części wałbrzyskiego Zamku Książ. Prace remontowe mają na celu nie tylko zabezpieczenie konstrukcji, ale również zachowanie i wyeksponowanie walorów wizualnych tego unikatowego zabytku.
Zamek Książ w Wałbrzychu stanowi jedną z najpopularniejszych atrakcji województwa dolnośląskiego. Ten jeden z największych zamków w Polsce ściąga rocznie nawet do 400 tys. turystów, którzy zjeżdżają się m.in. na słynny „Festiwal Kwiatów i Sztuki”. Taka turystyczna eksploatacja zabytku sprawia, że zarządcy zamku muszą pieczołowicie dbać o kondycję każdego jego elementu. W skład kompleksu wchodzi przecież nie tylko sama zamkowa bryła, której początki datuje się na końcówkę XIII wieku, lecz także liczne inne konstrukcje, nadające obiektowi wyjątkowy charakter. Takie właśnie działania podejmują władze słynnej atrakcji z Dolnego Śląska, które ogłosiły dalszą część remontu zamkowych murów. Co obejmie remont? Remont, którego realizacja jest możliwa dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Operacyjnego „Ochrona Zabytków”, będzie dotyczyć południowo-wschodniej strony zamkowych murów. Wyremontowany będzie prawie 100-metrowy fragment obejmujący zaokrąglony wykusz, będący podstawą dla znajdującego się tam wykuszu z kamienną ławką. Wysokość muru nie jest jednolita i zależy od zmieniającego się ukształtowania terenu. Wytrzymałość i wdzięk – etapy nadchodzącej renowacji Dotacja z MKiDN w wysokości 300 tys. złotych zostanie przeznaczona na „zapewnienie długoterminowej trwałości oraz przywrócenie elementów wizualnych konstrukcji”. Najstarsza część południowo-wschodniego fragmentu fortyfikacji ma zostać nie tylko wzmocniona poprzez uzupełnienie brakujących elementów muru, ale również pieczołowicie oczyszczona, co na nowo podkreśli jej walory wizualne. Całość zostanie dodatkowo zabezpieczona konstrukcyjnie, nadając obiektowi trwałość, dzięki której będzie mógł przetrwać jeszcze wiele kolejnych lat. Konserwatorzy przykładają wagę do zachowania oryginalnego kształtu zabytku, który w efekcie remontu ma zostać poddany renowacji, a nie transformacji. Odnowa pierwotnego wyglądu pozwoli na należytą ekspozycję murów Zamku Książ. Prace remontowe podzielono na cztery etapy. Pierwszy z nich polegać będzie na robotach przygotowawczych, obejmujących usuwanie zieleni z murów oraz montaż rusztowań. W trakcie kolejnych faz nastąpią właściwe prace konserwatorskie, takie jak czyszczenie i uzupełnianie muru, spoinowanie, czyli wypełnianie zaprawą szczelin między elementami murowymi, flekowanie – polegające na wstawieniu w miejsce zniszczonego fragmentu nowego elementu o takim samym kształcie – oraz konsolidacja, czyli nasycanie osłabionej struktury materiału specjalnymi preparatami chemicznymi w celu zwiększenia jego wytrzymałości. Całość zostanie przeprowadzona z uwzględnieniem bezpieczeństwa turystów, dla których wzdłuż tego fragmentu fortyfikacji przebiega jedna z tras spacerowych. Historia murów Zamku Książ Historia murów, które będą remontowane sięga początków XX wieku. Książę Hans Heinrich XV von Hochberg-Pless zainicjował przebudowę konstrukcji do kształtu, jaki możemy podziwiać obecnie. Należy jednak zaznaczyć, że tamtejsze prace nie dotyczyły budowy nowej fortyfikacji, lecz przebudowy fragmentów murów wzniesionych na przełomie XV i XVI wieku. Uwzględniony w projekcie fragment u podstawy datowany jest więc na koniec XV wieku. Z czasów, gdy zamek znajdował się pod panowaniem rodu Hochbergów, zachowała się również basteja w narożniku południowo-wschodnim Tarasu Wejściowego. Źródło: Zamek Książ Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
„Nie zakopywałabym tego tematu”. Ekspertka o tajemnicy, którą skrywa Złoty Pociąg
Złoty Pociąg to dla Dolnego Śląska prywatny „potwór z Loch Ness”. Joanna Lamparska, autorka książki „Złoty Pociąg. Krótka historia szaleństwa”, tłumaczy, że choć pancerny skład pozostaje nieuchwytny, nadzieja na jego odnalezienie wciąż nie wygasła. W 2026 roku nowe tropy sprawiają, że legenda ta powraca z dawną siłą.
Internet co rusz obiegają informacje o poszukiwaniu Złotego Pociągu. Trakcja tego nieuchwytnego skarbu nieustannie majaczy nam na horyzoncie, jednak wciąż bez konkretów. Postanowiliśmy się dowiedzieć, jak idą prace, czy mamy na co liczyć i czego właściwie szukają zapaleńcy. Tajemnica lepsza niż rozczarowanie Złoty Pociąg przez dziesięciolecia pozostawał mitem. Mówiło się o złocie III Rzeszy umieszczonym w pancernym składzie, który miał zaginąć pod koniec II wojny światowej w okolicach Wałbrzycha. Nigdy nie dotarł do celu, a ślad po nim zaginął. – W 2015 roku zmieniło się wszystko – mówi National Geographic Polska Joanna Lamparska, dziennikarka i popularyzatorka historii Dolnego Śląska. – Marzenia, legendy i opowieści zostały przecięte „nożem zgłoszenia”, pojawiły się fakty i informacje, które rozpaliły ogień wyobraźni. Świat został postawiony przed trudnym dylematem: uwierzyć i przekuć mit w fakt lub podejść do sprawy sceptycznie. Niewielu jednak miało na to odwagę – wizja złota dla zuchwałych była zbyt kusząca. Czym może być Złoty Pociąg? Chociaż na początku wydawało się, że Złoty Pociąg będzie pancernym pojazdem wypełnionym złotem, eksperci nie są już tego tak pewni. – Nie wiemy do końca, co nim jest. Legendy mówią o wagonach pełnych złota, platyny, ale raczej nie można na to liczyć. Dla nas Złotym Pociągiem mogą być nawet ciekawe dokumenty – przekonuje pisarka. Złoty Pociąg w 2026 roku Sprawa legendarnego składu – być może z powodu dziesięciolecia pierwotnych doniesień – rozgorzała w tym roku na nowo. Swój udział miała w tym również tajemnicza grupa określająca się jako „Złoty Pociąg 2025”, której członkowie posługują się kontrowersyjnymi metodami radiestezyjnymi. Przekazują oni, że odnaleźli miejsce odkrycia skarbu. – Być może, jeśli twierdzenia poszukiwaczy okażą się trafne, będzie to możliwość zweryfikowania, czy radiestezja się sprawdza. Do tej pory nie miało to miejsca – uśmiecha się Lamparska. Prowadzone są także oficjalne poszukiwania, chociaż w nieco innym miejscu. Wielu archiwistów uważa, że jest tam duża szansa na znalezienie skarbu. Obecnie prace prowadzone są w okolicy między Lubiechową a Świebodzicami. Czy jest na co czekać? – Złoty Pociąg jest mnemotoposem: mostem, który łączy pokolenia na Dolnym Śląsku. Dba o zachowanie dolnośląskiej tożsamości. Jest także dla wielu okazją do zainteresowania się historią i poznawania regionu – wskazuje Joanna Lamparska. Być może więc od znalezienia pociągu ważniejsze jest jego poszukiwanie. – Ja bym nie „zakopywała” tego tematu, bo być może jakiś skarb wciąż czeka na odnalezienie. W końcu nikt nie słyszał o „znajdowaczach”. Słyszymy o poszukiwaczach. Ktoś musi walczyć o swoje marzenie, żeby inni też mogli marzyć. Skarby znajdujemy w końcu wszędzie: a to porcelanę z Miśni w starej fosie, a to biżuterię ukrytą pod drzewem przed nadejściem Armii Czerwonej. Gdzieś tam być może czeka na nas również wyśniony Złoty Pociąg. – Bardzo kibicuję wszystkim poszukującym. W nas wszystkich nadzieja cały czas tak naprawdę nie zgasła. Jest teraz być może tylko nieco przygaszona nieśmiałością – konstatuje pisarka. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Wypływa w górach i kończy bieg w wielkiej rzece. Przez wieki wyznaczała granicę Polski
Nysa Kłodzka wypływa spod świerkowych korzeni na Trójmorskim Wierchu, by chwilę później stać się pstrągowym rajem i naturalną fosą dla kłodzkiej twierdzy. To niezwykła rzeka – starsza niż góry, które przecina malowniczym przełomem w Bardzie. Choć dziś jej energię tłamszą potężne zapory jezior Otmuchowskiego i Nyskiego, wciąż zachwyca dziką przyrodą.
Spis treści: Źródło na Trójmorskim Wierchu Furia górskiego potoku Z górskiej doliny do kotliny Geologiczny i przyrodniczy cud Ujarzmienie nurtu Ostatni odcinek podróży do Odry Nysa Kłodzka – lewobrzeżny dopływ Odry – przecina obszar dwóch województw: dolnośląskiego i opolskiego. Wypływa z malowniczych Sudetów Wschodnich, by 181 km dalej wpłynąć do drugiej najdłuższej rzeki w Polsce. Po drodze tworzy niesamowite krajobrazy i miejsca tak niezwykłe, że niektóre są określane mianem „cudu”. Źródło na Trójmorskim Wierchu Rzeka wypływa z Masywu Śnieżnika. Oficjalnie uznane źródło Nysy Kłodzkiej, które w 2020 roku otrzymało nazwę „Szczodre”, znajduje się na wysokości 1006 m n.p.m., w pobliżu zboczy Trójmorskiego Wierchu. Woda wybija tam z dwóch niewielkich źródełek, oddalonych od siebie o zaledwie metr. Jedno tryska spod korzeni potężnego świerka, drugie przebija się przez warstwę leśnych liści. Już po chwili te dwa strumyki łączą się, tworząc spójny ciek, który w praktyce jest pierwszym tchnieniem Nysy Kłodzkiej. Dotarcie do tego miejsca nie stanowi dużego wyzwania. Z pobliskiej wsi Jodłów prowadzi tam łagodny, czerwony szlak turystyczny – szeroka leśna droga o niezbyt dużym nachyleniu, która w niecałą godzinę pozwala stanąć u kolebki rzeki. Furia górskiego potoku W swoim górnym biegu Nysa Kłodzka ma charakter typowego górskiego potoku. Jej wody są wartkie, krystalicznie czyste i zimne. Płynąc w dół przez naturalny kanał odpływowy – Rów Górnej Nysy – rzeka tworzy liczne kaskady i niewielkie wodospady, rzeźbiąc sobie drogę w skalistym podłożu. Ten odcinek charakteryzuje się niezwykłą czystością wód. Zaliczane są do I klasy czystości, co czyni je idealnym siedliskiem dla wymagających ryb, takich jak pstrąg potokowy i lipień. To sprawia, że w górnym biegu, rzeka jest istnym rajem dla wędkarzy muchowych. Zanim Nysa Kłodzka wpłynie do rozległej Kotliny Kłodzkiej, mija pierwsze historyczne miasta: Międzylesie, z dominującym nad okolicą zamkiem, i Bystrzycę Kłodzką, z jednym z najlepiej zachowanych średniowiecznych układów urbanistycznych i malowniczym rynkiem. Z górskiej doliny do kotliny Po opuszczeniu naturalnego kanału odpływowego, rzeka wpływa na rozległy teren Kotliny Kłodzkiej. Na tym odcinku krajobraz zmienia się diametralnie. Górska dolina ustępuje miejsca największej kotlinie w Sudetach, otoczonej pierścieniem pasm górskich: od zachodu – Górami Stołowymi, od północy – Bardzkimi, od wschodu – Złotymi, a od południa zamyka ją potężny Masyw Śnieżnika, z którego rzeka wypłynęła. W sercu tej krainy, historycznie zwanej Ziemią Kłodzką, leży jej stolica – Kłodzko. To właśnie bieg rzeki uczynił miasto niezwykle ważnym punktem na historycznej mapie Europy. Najcharakterystyczniejszym symbolem jego militarnej przeszłości jest potężna twierdza, jeden z najpotężniejszych i najlepiej zachowanych systemów fortyfikacyjnych w Europie. Wpływ rzeki widoczny jest w całym układzie miasta. Jego sercem, obok rynku, jest malowniczy, kamienny most gotycki, zawieszony nad Młynówką – kanałem Nysy Kłodzkiej. Zbudowany w XIV wieku, zdobiony barokowymi figurami, często porównywany jest do słynnego Mostu Karola w Pradze i stanowi jeden z najcenniejszych tego typu zabytków w Polsce. Geologiczny i przyrodniczy cud Opuszczając rozległą Kotlinę Kłodzką, rzeka napotyka na swojej drodze potężną, wydającą się niemożliwą do sforsowania barierę – Góry Bardzkie. Zamiast ją ominąć, Nysa Kłodzka wdziera się w sam środek pasma, tworząc jeden z najbardziej spektakularnych krajobrazów w Sudetach. To Przełom Nysy Kłodzkiej, nazywany też Przełomem Bardzkim – niemal 15-kilometrowy odcinek, gdzie rzeka pokazuje swoje najdziksze i najpiękniejsze oblicze. Przełom Nysy Kłodzkiej jest klasycznym przykładem przełomu antecedentnego. Oznacza to, że bieg rzeki jest starszy niż góry, przez które przepływa. Nysa płynęła tamtędy, zanim Góry Bardzkie zaczęły się wypiętrzać. W miarę jak masyw górski powoli rósł, rzeka z uporem utrzymywała swój bieg, wcinając się w podnoszące się skały, zamiast szukać łatwiejszej drogi. Efektem tego procesu jest niezwykły krajobraz. Nysa płynie tam pięcioma głębokimi meandrami, charakterystycznymi dla rzek nizinnych, ale zamkniętymi w ciasnym, górskim kanionie. Dolina miejscami zwęża się do zaledwie 20–30 metrów, a niemal pionowe skalne ściany wznoszą się na wysokość 50–60 metrów nad lustro wody. Przyroda Przełomu Nysy Kłodzkiej Unikatowy mikroklimat, czysta woda i trudno dostępne zbocza sprawiły, że Przełom Bardzki stał się ostoją dla rzadkich gatunków flory i fauny. Jego wyjątkowa wartość przyrodnicza została doceniona w skali europejskiej – ten niezwykły obszar został objęty ochroną w ramach sieci Natura 2000. Największym skarbem przełomu są wodne zbiorowiska roślinne, należące do rzadkiego siedliska Ranunculion fluitantis. Latem, powierzchnię rzeki pokrywają białe kwiaty włosienicznika pędzelkowatego. Roślina ta jest niezwykle wrażliwa na zanieczyszczenia i rośnie tylko w bardzo czystej, dobrze natlenionej i szybko płynącej wodzie. Jej obecność stanowi najlepsze świadectwo doskonałego stanu ekologicznego tego odcinka Nysy. Na nasłonecznionych, skalistych zboczach wykształciły się cenne murawy pannońskie, z ciepłolubnymi gatunkami (takimi jak rezeda żółta). Niestety, temu unikatowemu ekosystemowi coraz bardziej zagrażają inwazyjne gatunki obce, jak rdestowiec sachaliński, które stopniowo wypierają rodzimą roślinność. Przełom rzeki jest prawdziwym rajem dla miłośników przyrody. Na skalistych zboczach, szczególnie o wschodzie lub zachodzie słońca, można dostrzec stada muflonów. Choć jest to gatunek introdukowany, doskonale zadomowił się w surowych warunkach Gór Bardzkich. Awifauna jest niezwykle bogata. Nad wodą polują zimorodki, a w bystrym nurcie pożywienia szukają pluszcze i pliszki górskie. Wśród drzew gniazduje bocian czarny, a nad doliną krążą myszołowy i jastrzębie. W pobliżu potoków można spotkać również salamandrę plamistą. Miasto cudów Przełom zamyka Bardo – historyczne miasteczko, którego dzieje od wieków związane są z kultem maryjnym. Najważniejszym tamtejszym zabytkiem jest Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny. W jej ołtarzu głównym znajduje się największy skarb Barda – cudowna, romańska figurka Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Rzeźba, datowana na XI wiek, jest najprawdopodobniej najstarszą drewnianą rzeźbą sakralną w Polsce. Inne warte zobaczenia miejsca to kamienny most na Nysie Kłodzkiej z XVI wieku, urokliwa ruchoma szopka w podziemiach klasztoru oraz punkt widokowy na Obrywie Skalnym, upamiętniający potężne osunięcie się zbocza góry w 1598 roku. Ujarzmienie nurtu Dalej Nysa Kłodzka ostatecznie opuszcza góry i wpływa na Przedgórze Sudeckie. Tam jej charakter ulega radykalnej zmianie. Wartki, nieprzewidywalny górski potok staje się rzeką nizinną, ale wciąż groźną. Jej częste i niszczycielskie wezbrania, które przez wieki pustoszyły dolinę Odry, doprowadziły do powstania jednego z największych w Polsce kompleksów hydrotechnicznych – systemu czterech zbiorników zaporowych, znanego jako kaskada Nysy Kłodzkiej. Pierwszymi zaporami na drodze rzeki są zbiorniki Topola i Kozielno, które razem tworzą Zalew Paczkowski. Ukończone w 2002 roku, są najmłodszymi elementami kaskady. Kolejnym ogniwem systemu jest Jezioro Otmuchowskie. To najstarszy z wielkich zbiorników na Nysie Kłodzkiej, zbudowany w latach 1928–1933. Tuż za Otmuchowem, Nysa Kłodzka tworzy swoje ostatnie i najbardziej rekreacyjne jezioro – Jezioro Nyskie, znane również jako Głębinowskie. Powstało w latach 1971–1972 i szybko stało się turystycznym sercem regionu. Ostatni odcinek podróży do Odry Za Nysą rzeka ostatecznie wkracza na płaską Nizinę Śląską. Jej bieg staje się leniwy, a nurt spokojny. Silnie meandrując, mija mniejsze miejscowości, jak Lewin Brzeski i Skorogoszcz. To już ostatnie kilometry jej długiej, 182-kilometrowej podróży. Wreszcie, w okolicach wsi Rybna, Nysa Kłodzka kończy swój samodzielny bieg, łącząc swoje wody z potężniejszą Odrą. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Zakręt Śmierci w Karkonoszach był miejscem o złej sławie. Dziś przyciąga spektakularnymi widokami
Mimo złowieszczej nazwy, Zakręt Śmierci pozostaje jedną z najpopularniejszych atrakcji Gór Izerskich. Turyści przybywają tam tłumnie, ściągani złą sławą tego miejsca i fantastyczną panoramą, która się stamtąd rozpościera. Gdzie znajduje się Zakręt Śmierci? Skąd wzięła się jego specyficzna nazwa? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Długi wiraż na malowniczej trasie Narodziny Sudetenstraße Skąd wzięła się złowieszcza nazwa? Taras z widokiem na Karkonosze Góry zapewniają wyzwania nie tylko piechurom, ale także kierowcom. Kręte, nierzadko wąskie drogi są prawdziwym sprawdzianem odwagi i umiejętności. Słynny Zakręt Śmierci wydaje się być ostatecznym testem umiejętności panowania nad pojazdem, ale czy tak jest w rzeczywistości? Długi wiraż na malowniczej trasie Administracyjnie Zakręt Śmierci znajduje się w granicach miasta Szklarska Poręba, w województwie dolnośląskim. Stanowi on charakterystyczny fragment drogi wojewódzkiej nr 358 (znanej jako Droga Sudecka), która łączy Włosień ze Szklarską Porębą. Jego lokalizacja jest niezwykle dogodna dla turystów – znajduje się zaledwie nieco ponad 3 km od centrum miasta, co przekłada się na około 5 minut jazdy samochodem. Z topograficznego punktu widzenia, wiraż został „wcięty” w strome północne zbocza Czarnej Góry (964 m n.p.m.), szczytu należącego do Grzbietu Wysokiego Gór Izerskich. Jest zlokalizowany na wysokości 775 m n.p.m., co czyni go jednym z wyżej usytuowanych fragmentów tej trasy. Sam zakręt to imponujące dzieło inżynierii drogowej. Trasa zatacza tu łuk o kącie niemal 180 stopni na długości 440 metrów, tworząc prawie idealny nawrót. To właśnie ta specyficzna geometria, połączona z przepaścią po zewnętrznej stronie, stała się źródłem jego złej sławy. Narodziny Sudetenstraße Zakręt Śmierci powstał w latach 1935–1937 jako kluczowy i najbardziej spektakularny fragment ambitnego niemieckiego projektu infrastrukturalnego, znanego jako Sudetenstraße (Droga Sudecka). Inicjatywa ta, realizowana w początkowym okresie istnienia III Rzeszy, miała dwojaki, pozornie sprzeczny cel. Oficjalnie Droga Sudecka była promowana jako inwestycja turystyczna. Projektanci, zainspirowani panoramicznymi trasami alpejskimi, chcieli udostępnić przedgórze Sudetów dla rosnącego wówczas ruchu samochodowego, promując w ten sposób region jako atrakcję turystyczną. Drogę poprowadzono w śmiały, niezwykle widowiskowy sposób, co wynikało z faktu, że na pierwszym miejscu stawiano wybitne walory krajobrazowe malowniczego regionu. Można więc stwierdzić, że ostry łuk Zakrętu Śmierci nie był inżynieryjnym kompromisem, a celowym zabiegiem, mającym na celu maksymalne wyeksponowanie karkonoskiej panoramy. Należy jednak wspomnieć, że pod fasadą turystycznego przedsięwzięcia krył się chłodny militarny pragmatyzm. W konstrukcji drogi, a zwłaszcza w murze oporowym podtrzymującym zakręt, umieszczono specjalnie zaprojektowane korytarze minerskie. Ich przeznaczenie było jednoznaczne. W przypadku konfliktu zbrojnego, miały zostać wypełnione materiałami wybuchowymi, co umożliwiłoby szybkie wysadzenie drogi w powietrze i zablokowanie strategicznie ważnego przejścia przez góry. Skąd wzięła się złowieszcza nazwa? Zanim wiraż zyskał swoją mroczną sławę, nosił znacznie bardziej neutralną, opisową nazwę. W języku niemieckim określano go jako Große Kurve, co po polsku tłumaczono jako „Wielki Zakręt”. To określenie doskonale odzwierciedlało nie tylko imponujące rozmiary wirażu, ale także inżynieryjny rozmach tego fragmentu Drogi Sudeckiej. Zmiana nazwy nastąpiła dopiero po II wojnie światowej. Przyczyną tego była seria tragicznych wypadków, które zaczęły się tam regularnie wydarzać. Incydent z 1945 roku Legendę Zakrętu Śmierci zbudowano przede wszystkim na opowieści o wypadku z udziałem radzieckich żołnierzy, do którego miało dojść w 1945 roku. Jak głosi najczęściej powtarzana wersja, konwój radzieckich ciężarówek wojskowych, przewożących żołnierzy, z nieznanych przyczyn wypadł z drogi i runął w przepaść. Należy podkreślić, że w tej historii pojawia się masa niedopowiedzeń i rozbieżności. W niektórych relacjach wspomina się o kilku ciężarówkach, w innych – o jednej. Jak było naprawdę? Nie wiadomo, bo faktograficzna pustka jest typowa dla okresu powojennego. Brakuje jakichkolwiek oficjalnych raportów, dokładnej daty zdarzenia czy potwierdzonej liczby ofiar. Czy jest się czego bać? W tym miejscu warto postawić pytanie – czy duża liczba wypadków na Zakręcie Śmierci rzeczywiście wynikała z technicznych trudności, jakie stwarzał ten fragment drogi? Faktem jest, że wiraż zatacza tam ostry łuk, a za niskim murkiem rozpościera się przepaść. To stanowi wyzwanie nawet dla doświadczonego kierowcy, zwłaszcza w okresie zimowym, gdy nawierzchnię może pokrywać gołoledź, a miejscami – lód. Można jednak przypuszczać, że w okresie powojennym nadrzędnym czynnikiem zagrożenia był stan techniczny pojazdów, a zwłaszcza – mało wydajne układy hamulcowe. Obecnie to miejsce nie należy do szczególnie niebezpiecznych. Murek oporowy został wzmocniony, a nawierzchnia jest utrzymywana w dobrym stanie. Złowieszcza nazwa jest więc bardziej magnesem przyciągającym turystów niż realnym ostrzeżeniem. Nie oznacza to jednak, że ten fragment drogi nie zasługuje na uwagę. Przeciwnie. Taras z widokiem na Karkonosze Należy bowiem podkreślić, że mówimy tu o jednym z najbardziej spektakularnych punktów widokowych w polskich Sudetach. Na pierwszym planie widać całą Szklarską Porębę, wkomponowaną w zalesione stoki, a dalej rozciąga się rozległa Kotlina Jeleniogórska. Jednak prawdziwym magnesem dla oczu jest główny grzbiet Karkonoszy. Wzrok przykuwają charakterystyczne sylwetki szczytów, w tym górującej nad okolicą Szrenicy, i unikatowe formy polodowcowe – dwa potężne cyrki Śnieżnych Kotłów. Punkt widokowy Na przestrzeni lat, krajobraz obserwowany z zakrętu śmierci zmieniał się. Las porastający zbocze poniżej drogi rósł, a korony drzew zaczęły stopniowo zasłaniać dolne partie panoramy. W odpowiedzi na to zjawisko w 2020 roku wzniesiono platformę widokową. Można tam dotrzeć bezpośrednio z parkingu. Dojście nie potrwa dłużej niż 5 minut. Atrakcje w okolicy Co poza fantastycznym widokiem oferuje Zakręt Śmierci? Można tam obrać kurs na Wysoki Kamień. Szlak jest oznaczony żółtym kolorem i mierzy 3100 m. Przy żółtym i czarnym szlaku znajdują się także Zbójeckie Skały – grupa granitowych ostańców, które według lokalnych legend miały niegdyś służyć rozbójnikom za kryjówkę. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Tak żyli dawni mieszkańcy Breslau. Archeolodzy odkryli masę zabytków w zniszczonej kamienicy
Pod ziemią we Wrocławiu naukowcy odkryli ślady dramatu końca II wojny światowej. W 1945 roku miasto zmieniło się w morze gruzów. I mimo że zniszczenia były totalne, to naukowcom udało się zidentyfikować kilkoro dawnych mieszkańców Breslau.
Podczas pracy u zbiegu ulic Kuźniczej i Uniwersyteckiej we Wrocławiu, w miejscu zwanym Kalogródkiem, archeolodzy dotarli do fundamentów dawnej kamienicy. Budynek ten powstał w 1866 roku, ale jego życie brutalnie przerwała II wojna światowa. W 1945 roku, podczas walk o miasto, kamienica została niemal zrównana z ziemią. Realia życia w Festung Breslau Naukowcy znaleźli w piwnicach zagadkowe przebicia w ścianach. Te dziwne otwory to pamiątki po strachu i walce o przetrwanie. Podczas oblężenia niemieccy mieszkańcy robili je, aby przemieszczać się między sąsiednimi domami bez wychodzenia na powierzchnię. Dzięki tym podziemnym przejściom mogli unikać bomb i kul. Chowali się w mroku piwnic. To znalezisko pokazuje nam, jak wyglądały ostatnie dni niemieckiego Breslau. Ruiny skrywały też ślady powojennych porządków. Znaleziono tam zniszczoną tablicę z dawną nazwą ulicy – Ursulinenstrasse. Została ona zerwana z muru w ramach akcji usuwania niemieckich napisów z Wrocławia. Ludzkie losy ukryte w metalu To badanie jest niezwykłe, ponieważ prace archeologów zazwyczaj kojarzy się z odkrywaniem anonimowych przedmiotów – trudno im przypisać pierwotnego właściciela. Tutaj jednak odkryto rzeczy, które mają swoich właścicieli. To tak, jakbyśmy po latach odnaleźli zagubiony portfel z dowodem osobistym. Udało się zidentyfikować następujące osoby: Ida Ludwig – należała do niej emaliowana tabliczka. Kobieta była akuszerką. Pomagała ona przychodzić dzieciom na świat i mieszkała po drugiej stronie ulicy jeszcze pod koniec wojny. Alois Woltz – miedziana blaszka z nazwiskiem i datą 1902 była w jego posiadaniu. Alois był grawerem i metaloplastykiem. Prawdopodobnie wykonał tę tabliczkę jako szesnastolatek, by pochwalić się swoimi umiejętnościami podczas egzaminu czeladniczego. Wiemy o nim bardzo dużo: ożenił się z wdową po jubilerze i przeżył wojenną pożogę, bo w 1965 roku mieszkał jeszcze w Bonn. Fritz Dokter – znaleziono jego plastikowy brelok. Mężczyzna była tokarzem i pełnił w tej kamienicy funkcję dozorcy. Codzienność odkopana z gruzów W piwnicach leżało mnóstwo przedmiotów, które pokazują, jak wyglądało życie przed katastrofą. Archeolodzy znaleźli setki szklanych i porcelanowych butelek. Dawni wrocławianie lubili piwo z lokalnego browaru Hasse oraz ziołowe likiery. Co ciekawe, pili też napoje z dalekiego Monachium, Poznania, a nawet piwo eksportowe z włoskiego Udine z 1937 roku. To znalezisko zdradza nam gusta i upodobania mieszkańców Breslau. – Myślę, że archeolodzy rzadko dostrzegają potencjał w grupie zabytków nowożytnych z przełomu XIX i XX wieku. Zwrócenie na nie uwagi, połączenie biografii przedmiotów z konkretnymi osobami, czyli dawnymi mieszkańcami miasta, jest w moim uznaniu bardzo atrakcyjne w sferze narracyjnej: opowieści o dawnym mieszkańcach przez pryzmat przedmiotów – przekazał National Geographic Polska kierownik badań, dr Paweł Duma z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Odkryto również ślady handlu, takie jak zniszczona kasa sklepowa oraz metki, na których wypisano nazwy różnych kiełbas. Żacy w Breslau Dowiedzieliśmy się także, że w kamienicy tętniło życie studenckie. Od 1910 roku działała tam bursa akademicka, gdzie studenci mogli tanio mieszkać i jeść obiady. Wszystkie te przedmioty zostaną w przyszłości pokazane w nowym budynku, który stanie w tym samym miejscu. Wynikiem tych badań jest przywrócenie pamięci o ludziach, o których świat niemal zapomniał. Źródła: National Geographic Polska, Uniwersytet Wrocławski Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
To najstarsze uzdrowisko w Polsce. Cieplice odwiedził nawet prezydent USA
Bywali tu książęta, królowie, pisarze i prezydent USA. Cieplice, najstarsze polskie uzdrowisko, mają najcieplejsze wody termalne w kraju. Sam sprawdziłem ich dobroczynne działanie!
Wypoczywała tutaj z całym swoim dworem królowa Marysieńka. W Cieplicach bywał książę Stanisław Poniatowski, pruscy królowie, a nawet szósty prezydent USA (1825–1829) John Quincy Adams. Wszyscy przybywali skorzystać z dobroczynnych wód termalnych. Cieplice – najstarsze uzdrowisko w Polsce Położone w sercu Kotliny Jeleniogórskiej Cieplice są najstarszym polskim uzdrowiskiem (tutejsze źródła miały zostać odkryte w 1175 r.). Do tego ma najcieplejsze wody termalne w kraju – ich temperatura dochodzi do 90 st. C. Balneologiczne zabiegi wykorzystywane są w leczeniu reumatyzmu, osteoporozy, a nawet zespołu „suchego oka”. Cieplice są jedynym uzdrowiskiem w Europie, w którym oczy płukane są leczniczą wodą termalną. Zabieg specjalnymi aerozolami mineralnymi trwa kwadrans. Nawilża, odżywia i poprawia ukrwienie zmęczonych pracą przy komputerze oczu. Efekt lepszego widzenia odczuwam już po pierwszym zabiegu. Z taką ostrością wzroku, spacerując po pl. Piastowskim, głównym deptaku uzdrowiska, jeszcze dokładniej widzę detale odrestaurowanych kamienic i pałaców, w tym tego najokazalszego, barokowego, wybudowanego w 1788 r. i do 1945 r. należącego do Schaffgotschów, jednego z najbardziej znanych rodów śląskich. Dziś jest tutaj filia Politechniki Wrocławskiej. Do dawnej rezydencji można jednak zajrzeć i zobaczyć zdobione stiuki, zabytkowe piece czy meble z dawnych lat. A jeżeli lubicie niespieszne spacery, to koniecznie wstąpcie także do dwóch cieplickich parków – Zdrojowego (z fontannami, teatrem zdrojowym i pomnikiem Marysieńki Sobieskiej) i jeszcze piękniejszego Norweskiego, którego nazwa pochodzi od pawilonu wybudowanego na wzór jednej z restauracji w Oslo. To siedziba Muzeum Przyrodniczego. W środku można dowiedzieć się o początkach najstarszego uzdrowiska w Polsce oraz o jego historii. Pozostałości po ogromnej kolekcji rodziny Schaffgotschów pokazują, jaki miała ona wpływ na rozwój tych terenów. W zbiorach muzeum znajdziemy ponad 40 tysięcy różnorodnych eksponatów, w tym barokowe freski z XVII wieku, minerały czy dioramy. Dolina Pałaców i Ogrodów Jeśli zaś mielibyście niedosyt pięknej architektury, to wybierzcie się, tak jak ja, do Doliny Pałaców i Ogrodów. To największe nagromadzenie pałaców w Europie, jest ich tu ponad 30. – Dolina przeżywała czasy największej świetności w XIX w., kiedy to pruska rodzina królewska, jej krewni oraz przyjaciele upodobali ją sobie na miejsce letnich rezydencji. Dzięki temu w bliskim sąsiedztwie powstały pałace otoczone parkami romantycznymi, po których spacerując, można było podziwiać Karkonosze – opisuje Krzysztof Korzeń, przewodnik z Discover Silesia, który towarzyszy mi podczas wycieczki. Po wojnie wiele rezydencji zostało rozkradzionych i zrujnowanych. – Na szczęście zaczęli pojawiać się potomkowie dawnych właścicieli i w nie inwestować, przekształcać np. w hotele – podkreśla Krzysiek. I tak drugie życie zaczęło się m.in. w Pałacu Wojanów, na Zamku Karpniki czy po sąsiedzku, w Pałacu w Łomnicy, w którym nie tylko jest hotel, ale też muzeum pokazujące 300 lat historii tego miejsca. Obejrzeć można jadalnię, sypialnię, pokój dziecięcy z bawialnią, bibliotekę, a nawet salę lekcyjną z lat 60., kiedy tu była szkoła. – To był finał XX-wiecznej historii pałacu. Po tym czasie było z nim tylko gorzej, ale w latach 90. pojawił się wnuk ostatniej właścicielki wraz ze swoją narzeczoną, którzy na nowo zrobili z całego łomnickiego majątku perełkę – dodaje przewodnik. Cieplice Śląskie-Zdrój – informacje praktyczne Cieplice są obecnie częścią miasta Jelenia Góra na Dolnym Śąsku. Na terenie uzdrowiska znajdują się 4 szpitale uzdrowiskowe, 6 sanatoriów, 2 zakłady przyrodolecznicze i przychodnia uzdrowiskowa. Pobliska atrakcja to ruiny zamku Chojnik. Od uzdrowiska to zaledwie 10 minut jazdy autem. Nasz autor Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler". Autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o podróżach, miejscach, które odwiedził i restauracjach. Więcej: cessanis.com
Najbardziej niesamowite uzdrowisko w Polsce. Kowary to jedno z kilku miejsc na świecie, gdzie leczono radioaktywnością
Kowary uzdrowisko to miejsce o niezwykłej historii, w którym tradycje górnictwa i lecznictwa przeplatają się z nowoczesną ofertą zdrowotną. Poznaj unikatowe sanatorium radonowe, podziemne trasy turystyczne oraz dziedzictwo lecznicze Kowar.
Kowary wyróżniają się wśród dolnośląskich miejscowości nie tylko malowniczym położeniem u podnóża Karkonoszy, ale przede wszystkim unikatową historią związaną z górnictwem, kopalniami uranu i terapiami . Przez wieki rozwój miasta napędzało wydobycie rudy żelaza, a w XX wieku – uranu, które stworzyły podwaliny pod niezwykłe sanatorium radonowe. Obecnie miasto położone w Rudawach Janowickich zachwyca nie tylko klimatem sprzyjającym zdrowiu, ale również możliwością zwiedzania podziemnych tras turystycznych, przyciągając zarówno kuracjuszy, jak i pasjonatów historii regionu. Historia uzdrowiska i kopalń w Kowarach Początki górnictwa żelaza i rozwój miasta Historia Kowar jako ośrodka o znaczeniu gospodarczym sięga aż XII wieku. To wtedy odkryto tu bogate złoża rudy żelaza, które przez wiele stuleci stanowiły główną siłę napędową rozwoju miasta oraz regionu. Kowary przyciągały zarówno górników, jak i rzemieślników, a tutejsze wyroby znane były w całej Europie Środkowej. Eksploatacja uranu i Zakłady Przemysłowe R-1 Nowy rozdział w historii miasta otworzył się w XX wieku wraz z odkryciem złóż uranu. W latach 1945–1973 na terenie Kowar i okolic prowadzono intensywną eksploatację tego pierwiastka na potrzeby przemysłu zbrojeniowego ZSRR, w ramach działalności tajnych Zakładów Przemysłowych R-1. Kowary zostały miastem tajnym, nieistniejącym na mapach. Wydrążono wówczas 24 sztolnie o łącznej długości ponad 74 km. Praca górników odbywała się w trudnych i niebezpiecznych warunkach, a pozostałości po tej działalności do dziś są widoczne w krajobrazie. Powstanie i funkcjonowanie sanatorium radonowego Kiedy złoża uranu uległy wyczerpaniu, zdecydowano się na innowacyjne wykorzystanie podziemnych wyrobisk. W latach 1974–1989 w sztolniach funkcjonowało wyjątkowe sanatorium radonowe – jedno z zaledwie pięciu tego typu miejsc na świecie. Kuracjusze oddychali lekko napromieniowanym powietrzem, co miało działać wspomagająco przy leczeniu chorób płuc i schorzeń reumatycznych. Naukowe wyjaśnienie działania radonu opiera się na zjawisku hormezy – małe dawki szkodliwego czynnika, takiego jak promieniowanie, pobudzają działanie układu odpornościowego organizmu. Sanatorium zakończyło działalność w latach 90., ale do dziś funkcjonuje tu podziemna trasa turystyczna. Współczesne lecznictwo i oferta zdrowotna w Kowarach Specjalistyczny Szpital Chorób Płuc i Gruźlicy Współczesne Kowary to nie tylko wspomnienie o minionej epoce górnictwa i sanatoriów, lecz także prężnie działające ośrodki lecznicze. Jednym z najważniejszych jest Specjalistyczny Szpital Chorób Płuc i Gruźlicy „Wysoka Łąka”. Placówka ta znajduje się w zabytkowym budynku otoczonym parkiem, oferując nowoczesne leczenie chorób układu oddechowego. Szpital współpracuje z uczelniami medycznymi oraz ośrodkami naukowymi w zakresie wdrażania nowych metod diagnostyki i terapii. Warunki klimatyczne i walory przyrodnicze miasta Kowary, dzięki swojemu położeniu w dolinie otoczonej przez lasy i góry, oferują specyficzny mikroklimat. Czynniki takie jak czyste powietrze, wysoka wilgotność i niewielka obecność alergenów sprawiają, że region ten jest szczególnie korzystny dla osób z chorobami dróg oddechowych. Badania prowadzone przez Uniwersytet Wrocławski wykazały, że mikroklimat Kowar ma pozytywny wpływ na rekonwalescencję osób z przewlekłymi schorzeniami płuc. Turystyka zdrowotna i podziemne atrakcje Kowar Trasa podziemna w dawnej kopalni „Podgórze” Jednym z najciekawszych punktów na mapie atrakcji Kowar jest podziemna trasa turystyczna w dawnej kopalni „Podgórze”. To podróż w głąb historii, umożliwiająca poznanie warunków pracy górników, historii wydobycia uranu oraz działania sanatorium radonowego. Wycieczka pod ziemią to nie tylko lekcja historii, ale również wyjątkowe przeżycie dla osób zainteresowanych geologią i medycyną środowiskową. Historia inhalatorium radonowego dla zwiedzających Zwiedzający mają możliwość zobaczenia oryginalnych stalowych leżaków, na których kuracjusze korzystali z terapii radonowej. Przewodnicy przekazują fascynujące historie związane z funkcjonowaniem sanatorium, a także tłumaczą mechanizmy działania terapii radonowej – czyli kontrolowanego oddychania powietrzem zawierającym niewielkie ilości izotopu radonu. Badania prowadzone przez National Center for Biotechnology Information wykazują, że krótkotrwała, kontrolowana ekspozycja na radon może działać przeciwzapalnie i wspierać leczenie niektórych chorób płuc. Jednak terapia ta powinna być zawsze prowadzona pod nadzorem specjalistów. Inne atrakcje i aktywności dla turystów i kuracjuszy Poza podziemnymi trasami, Kowary oferują także wiele innych atrakcji dla turystów i kuracjuszy. Wśród nich warto wymienić malowniczy Park Miniatur Zabytków Dolnego Śląska, liczne trasy spacerowe i rowerowe, a także festyny i wydarzenia promujące zdrowy styl życia. Bliskość Karkonoskiego Parku Narodowego sprzyja aktywnej turystyce i wypoczynkowi na łonie natury. Źródła: Kowary.pl, archiwum NG
Nie tylko zamek warto tu zobaczyć. Kliczków skrywa jedyny w Polsce cmentarz koni
Dolny Śląsk pełen jest tajemniczych zakątków i nieoczywistych atrakcji. Jednym z takich miejsc jest cmentarz w Kliczkowie. Takiej nekropolii nie znajdziesz nigdzie indziej w Polsce.
W tym artykule: Zamek w Kliczkowie Cmentarz dla koni w Kliczkowie Z przeprowadzonej pod koniec 2020 roku ankiety wynika, że w Polsce znajduje się ponad 12 tysięcy cmentarzy, z czego zdecydowaną większą stanowią cmentarze wyznaniowe. Na terenie naszego kraju nie brakuje jednak nekropolii, które znacznie wyróżniają się na tle pozostałych. W poszukiwaniu jednej z nich warto udać się na Dolny Śląsk, a dokładniej do miejscowości Kliczków, oddalonej o niespełna półtorej godziny drogi od Wrocławia. Zamek w Kliczkowie Niewielki Kliczków to wyjątkowe miejsce na mapie Polski. Magnesem przyciągającym turystów do tej liczącej niespełna 300 mieszkańców dolnośląskiej wsi jest przede wszystkim wybudowany w iście francuskim stylu zamek, którego historia sięga czasów piastowskich. Na początku budynek pełnił funkcję warowni granicznej, która wraz z podobnymi fortyfikacjami chroniła Księstwo Świdnicko-Jaworskie. W kolejnych stuleciach zamek przechodził w ręce różnych właścicieli – zarówno polskich, jak i niemieckich rodów szlacheckich – a każdy z nich dodawał coś od siebie – rozbudowując lub unowocześniając jego wnętrza. Największe zmiany zaszły w XIX w., kiedy obiektem zarządzał Fryderyk Hermann Jan Jerzy zu Solms-Baruth. To właśnie wtedy rezydencja przyjęła swój obecny kształt, który zawdzięcza dwóm znanym berlińskim architektom – Henrykowi Kayserowi i Karolowi von Grossheimowi. Ponadto posiadłość otoczono wówczas olbrzymim, 80-hektarowym parkiem rodem z angielskiego dworu. Pomysłodawcą założenia parkowego był ceniony architekt i planista Eduard Petzold. W XX w. najsłynniejszy zabytek Kliczkowa popadł w ruinę z powodu zaniedbania. Wybuch II wojny światowej oraz najazdy wojsk radzieckich i niemieckich też nie poprawiły sytuacji. Dopiero w 1999 r. zamek został odkupiony i przekształcony w hotel i ośrodek wypoczynkowy. Cmentarz dla koni w Kliczkowie Okolice kliczkowskiego zamku skrywają wiele niesamowitych atrakcji i miejsc do odkrycia. Na terenie wspomnianego już zabytkowego parku, będącego jednym z najlepiej zachowanych realizacji Petzolda na Śląsku, znajdują się m.in. Pałacyk Wdowy, Folwark Książęcy, a także cmentarz dla koni. Ta jedyna tego typu nekropolia w Polsce powstała w 1881 r. na prośbę rodziny zu Solms-Barutch, by w ten sposób uczcić pamięć ulubionych wierzchowców ostatnich arystokratów Kliczkowa. Do naszych czasów przetrwały tylko dwa pomniki, choć jeszcze w latach 50. było ich kilkanaście. Jeden z nich, z 1938 roku, upamiętnia konia Juno, który – jak możemy przeczytać na płycie – należał do „starego księcia”. Z kolei na drugim nagrobku inskrypcja jest niemal nieczytelna, ale najprawdopodobniej został on poświęcony psu myśliwskiemu, także należącego do starego księcia. Na głazie zauważalne są ślady ostrzelania z broni ręcznej. W 2009 r., z inicjatywy Fundacji Pro Culturae Bono, na Cmentarzu Koni pojawił się nowy nagrobek upamiętniający klacz o imieniu Zacateca, określanej jako „Klacz Rycerska Zamku Kliczków”. Nagrobek ten stanął pomiędzy dwiema zachowanymi, oryginalnymi płytami. Rewitalizacja nekropolii to tylko jeden z elementów działań fundacji na rzecz odnowienia terenów otaczających Zamek Kliczków. Przywrócenie dawnego blasku XIX-wiecznemu parkowi, który kiedyś rozciągał się na niemal 80 hektarów, a dziś zajmuje ok. 7 ha, stanowi ważny element ochrony lokalnej kultury i przyrody. Co ciekawe, w ostatnich latach park wokół cmentarza stał się miejscem popularnych wydarzeń sportowych, takich jak Międzynarodowy Sportowy Rajd Konny w 2019 roku czy doroczne Wyścigi Psich Zaprzęgów. Dodajmy, że zamek Kliczków oferuje zwiedzanie dla grup zorganizowanych po wcześniejszej rezerwacji, z możliwością wyboru oprowadzania w języku angielskim lub niemieckim. Kilka razy do roku organizowane są również nocne wycieczki po rezydencji. Aktualny harmonogram i wszystkie potrzebne informacje znajdziecie na oficjalnej stronie obiektu. Źródło: kliczkow.com.pl; gov.pl; National Geographic Polska. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Oto dolnośląski Cud Polski 2025! Przyciąga śladami aktywności wulkanicznej i interaktywnymi centrami nauki
Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów to wyjątkowe miejsce, które w 2025 roku zdobyło tytuł Cudu Polski w plebiscycie National Geographic Traveler. Odkryj z nami największe atrakcje tego niezwykłego miejsca na Dolnym Śląsku.
Spis treści: Ostrzyca Proboszczowicka – śląska Fudżijama i najwyższy stożek wulkaniczny Wielkie Organy Myśliborskie – bazaltowe kolumny z zastygłej lawy Małe Organy Myśliborskie – malownicza formacja skalna na Pogórzu Kaczawskim Sudecka Zagroda Edukacyjna – interaktywne centrum nauki dla dzieci i dorosłych Kamieniołom Lubiechowa – odkryj przekrój wulkanicznej historii regionu Geopunkty edukacyjne i ścieżki dydaktyczne – szlaki po pradawnych wulkanach UNESCO i Cuda Polski 2025 – światowe wyróżnienia dla Krainy Wygasłych Wulkanów Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów to prawdziwa perła Dolnego Śląska, doceniona przez głosujących w plebiscycie Cuda Polski, pokonała innych kandydatów z regionu. Ten rozległy obszar, obejmujący ok. 1300 km² Gór i Pogórza Kaczawskiego, przyciąga spektakularnym krajobrazem, niezwykłą historią geologiczną oraz bogactwem edukacyjnych i przyrodniczych atrakcji. Znajdziesz tu ślady trzech epok aktywności wulkanicznej, spektakularne stożki, wyjątkowe formacje skalne oraz interaktywne centra naukowe. Ostrzyca Proboszczowicka – śląska Fudżijama i najwyższy stożek wulkaniczny Ostrzyca Proboszczowicka to niekwestionowany symbol Krainy Wygasłych Wulkanów. Ten charakterystyczny stożek wulkaniczny, zwany także śląską Fudżijamą, wznosi się na wysokość 501 m n.p.m. i jest najwyższym wzniesieniem Pogórza Kaczawskiego. Ostrzyca przyciąga zarówno miłośników przyrody, jak i fotografów – sylwetka wzniesienia góruje nad okolicą i jest widoczna z wielu kilometrów. Na szczycie znajduje się punkt widokowy, z którego można podziwiać panoramę całej okolicy. Zbocza Ostrzycy porastają rzadkie gatunki roślin, a sama góra objęta jest ochroną rezerwatu przyrody. Wędrówka na szczyt nie jest trudna, choć końcowy odcinek prowadzi po charakterystycznych bazaltowych gołoborzach. Ostrzyca to idealny cel rodzinnej wycieczki oraz doskonały przykład reliktu aktywności wulkanicznej sprzed 15 milionów lat. Wielkie Organy Myśliborskie – bazaltowe kolumny z zastygłej lawy Wielkie Organy Myśliborskie to jedna z najbardziej spektakularnych formacji skalnych w Geoparku Kraina Wygasłych Wulkanów. Znajdują się w rezerwacie przyrody nad rzeką Jawornik i przyciągają uwagę wysoką ścianą bazaltowych kolumn, powstałych z zastygłej lawy w trakcie powolnego ochładzania magmy. Struktura ta przypomina swoim wyglądem organy kościelne – stąd jej nazwa. Kolumny osiągają wysokość do 30 metrów, a kształt i układ skał robią ogromne wrażenie na zwiedzających. Wokół Wielkich Organów wyznaczono ścieżkę edukacyjną z tablicami informacyjnymi, dzięki czemu można lepiej zrozumieć procesy geologiczne, które ukształtowały ten niezwykły krajobraz. To miejsce szczególnie polecane miłośnikom fotografii, geologii i pieszych wędrówek. Małe Organy Myśliborskie – malownicza formacja skalna na Pogórzu Kaczawskim Małe Organy Myśliborskie to mniejsza, ale równie malownicza formacja bazaltowych słupów zlokalizowana nieopodal Wielkich Organów. Powstały w wyniku podobnych procesów wulkanicznych, choć ich rozmiary są skromniejsze. Słupy tworzą zwarte skupisko, a całość prezentuje się niezwykle efektownie na tle otaczających lasów i łąk. To doskonałe miejsce na krótki spacer oraz ciekawe tło do zdjęć. Małe Organy są mniej znane od swojego większego odpowiednika, co sprawia, że panuje tu spokojniejsza atmosfera. Miejsce to jest świetnym przykładem różnorodności geologicznej regionu oraz świadectwem młodej aktywności wulkanicznej na terenie Gór Kaczawskich. Sudecka Zagroda Edukacyjna – interaktywne centrum nauki dla dzieci i dorosłych Sudecka Zagroda Edukacyjna w Dobkowie to nowoczesne centrum naukowe, które zyskało ogromną popularność wśród rodzin z dziećmi oraz grup szkolnych. Znajdują się tu interaktywne wystawy, eksperymenty i warsztaty, które w przystępny sposób przybliżają tajniki geologii, wulkanizmu oraz lokalnej przyrody. Centrum oferuje między innymi modele wybuchających wulkanów, symulatory trzęsień ziemi oraz bogaty program zajęć edukacyjnych. Dzięki nowoczesnemu podejściu do nauki Sudecka Zagroda Edukacyjna pozwala na bezpośrednie poznawanie procesów geologicznych i historii regionu. Obiekt jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami, a szeroka oferta warsztatów sprawia, że każdy znajdzie tu coś dla siebie. To jedno z najważniejszych miejsc edukacyjnych w całej Krainie Wygasłych Wulkanów. Kamieniołom Lubiechowa – odkryj przekrój wulkanicznej historii regionu Kamieniołom w Lubiechowej to wyjątkowa atrakcja dla pasjonatów geologii i miłośników historii Ziemi. Na terenie dawnego wyrobiska można zobaczyć naturalny przekrój przez stożek wulkaniczny, dzięki czemu doskonale widoczne są kolejne warstwy magmy, popiołu i skał. Miejsce to jest jednym z najważniejszych geopunktów edukacyjnych w regionie i pozwala na zrozumienie procesów, które kształtowały krajobraz Dolnego Śląska przez miliony lat. W kamieniołomie organizowane są wycieczki z przewodnikiem, podczas których można dowiedzieć się więcej o powstawaniu wulkanów oraz zobaczyć wyjątkowe okazy minerałów. Kamieniołom stanowi niepowtarzalną okazję do „dotknięcia” prehistorii tego miejsca. Geopunkty edukacyjne i ścieżki dydaktyczne – szlaki po pradawnych wulkanach Kraina Wygasłych Wulkanów oferuje liczne geopunkty edukacyjne oraz ścieżki dydaktyczne prowadzące przez najciekawsze miejsca regionu. Szlaki te umożliwiają samodzielne poznawanie wulkanicznej przeszłości Dolnego Śląska – prowadzą zarówno przez najwyższe stożki, jak i przez mniej znane, ukryte w lasach formacje skalne. Przy każdym punkcie znajdują się tablice informacyjne opisujące geologię i historię danego miejsca, a niektóre trasy wyposażone są w aplikacje mobilne ułatwiające zwiedzanie. Wśród popularnych szlaków znajdują się m.in. Trasa Wygasłych Wulkanów, Szlak Organy, a także ścieżki wokół Ostrzycy. Oferta regionu zachęca do aktywnej turystyki i rodzinnych wypraw, a także pozwala na naukę przez zabawę. UNESCO i Cuda Polski 2025 – światowe wyróżnienia dla Krainy Wygasłych Wulkanów Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów jest pierwszym w Polsce geoparkiem wpisanym na listę Światowych Geoparków UNESCO. To międzynarodowe wyróżnienie podkreśla unikatowość regionu w skali Europy i świata oraz stanowi gwarancję najwyższej jakości ochrony dziedzictwa geologicznego. W 2025 roku miejsce to zdobyło także tytuł Cudu Polski w naszym ogólnopolskim plebiscycie National Geographic Traveler, co świadczy o rosnącej popularności i docenieniu przez turystów. Sponsorem plebiscytu jest: Źródł0: Kraina Wygasłych Wulkanów – UNESCO Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Odwiedziłam Lądek-Zdrój rok po wielkiej wodzie. Turyści mają się czego obawiać?
Lądek-Zdrój jeszcze niedawno uchodził za prawdziwy raj dla kuracjuszy i turystów. We wrześniu 2024 roku sytuacja zmieniła się diametralnie – miejscowość została niemal doszczętnie zniszczona przez gwałtowną powódź. Po roku od katastrofy wróciłam tam, by sprawdzić, jak bardzo zmieniło się to wyjątkowe uzdrowisko.
Spis treści: Powódź w Lądku-Zdroju rok później. Jak naprawdę wygląda dziś to uzdrowisko? Czy po powodzi Lądek-Zdrój wciąż przyciąga turystów? Sprawdziliśmy, co się zmieniło Zielone miasto po katastrofie. Nadzieja przyszła z przyrodą „Lądek ma w sobie to coś” – turyści wracają z sentymentem Z miastem Lądek-Zdrój mamy w redakcji „National Geographic Polska” tylko dobre skojarzenia. To tu przecież regularnie odbywa się Festiwal Górski. Po intensywnych opadach i katastrofie, jaką było pęknięcie tamy w Stroniu Śląskim, we wrześniu 2024 roku Lądek-Zdrój został zdewastowany. Zalane zostały najpiękniejsze miasteczka. Sytuacja była dramatyczna, niszczycielska fala niosła samochody, drzewa, hałdy śmieci i błota. Po roku miasto zmieniło się nie do poznania. Powódź w Lądku-Zdroju rok później. Jak naprawdę wygląda dziś to uzdrowisko? Do Lądka-Zdroju postanowiłam wybrać się na początku września. Podróż rozpoczęłam we Wrocławiu, skąd – ze względu na brak bezpośredniego połączenia – na stacji Kłodzko Miasto trzeba było przesiąść się na komunikację autobusową. W piątkowe, słoneczne popołudnie na przystanku czekały tłumy. Podróżnych było tak wielu, że Koleje Dolnośląskie musiały podstawić dodatkowy pojazd, który zabrał pasażerów bezpośrednio do Lądka. – Wcale nie boimy się tam jechać, powiedziałbym nawet, że to trochę wyjazd „z ciekawości”. Obserwowaliśmy z żoną to, co działo się tam podczas kataklizmu – to były okropne obrazy, w telewizji, w internecie. Bezpośrednio po powodzi nie odważylibyśmy się odwiedzić Lądka, ale chciałbym zobaczyć, co zmieniło się tam w ciągu roku – słyszę na przystanku od pana Kazimierza. Z czasem okazuje się, że ciekawskich spojrzeń będzie dużo więcej. Przechadzając się po rynku, obserwowałam, jak wzrok turystów zawiesza się na śladach po wielkiej fali. Było ich sporo – na podniszczonych budynkach, tabliczkach informujących o tymczasowym zamknięciu sklepów, czy na plakacie jednego z artystów, który wisiał na zakurzonej szybie. Widniał na nim prosty, ale wymowny komunikat: „Żyję. Tworzę. Wrócę.” W środku trwał generalny remont. Choć wspomnień i śladów po powodzi wciąż nie brakuje, nie dominują one już w krajobrazie. Rynek, który jeszcze niedawno był zdewastowany i tonął w górze śmieci, odrodził się na nowo. Spacerują po nim dziś kuracjusze i turyści, zaglądając do kawiarenek i restauracji. Jedna z nich – Herbaciarnia pod Filarami – dopiero co się otworzyła. Jej właścicielka, pani Jola, opowiedziała mi, że wszystko trzeba było wymienić, bo woda sięgnęła aż pod sufit, ale mimo trudnego początku lokal znów zaczyna tętnić życiem. Czy po powodzi Lądek-Zdrój wciąż przyciąga turystów? Sprawdziliśmy, co się zmieniło Do Lądka-Zdroju wracają dziś nie tylko turyści, ale również kuracjusze. Przypomnijmy – to słynne uzdrowisko, położone nieco wyżej niż zalane tereny, nie ucierpiało znacząco podczas kataklizmu. Dzięki temu park zdrojowy tętni dziś zielenią, a lecznicze źródła działają bez zarzutu. Można więc bez obaw planować wypoczynek w tej części Polski, co potwierdza coraz większa liczba odwiedzających. Wśród nich – pani Maria i pan Wojciech, którzy przyjechali do Lądka z Krakowa. – Jadąc tutaj, nie mieliśmy pojęcia, co zastaniemy. Nigdy wcześniej nie byliśmy w rejonie dotkniętym powodzią. Widzieliśmy obrazy z telewizji, ale teraz, gdy jesteśmy na miejscu, wszystko przeżywamy intensywniej. Człowiek nie zdaje sobie sprawy, jak wielkie to było nieszczęście – mówi mi pani Maria. Zielone miasto po katastrofie. Nadzieja przyszła z przyrodą – Dziś jest o wiele więcej zieleni, a to daje nadzieję. Roślinność przykryła kamienne pustkowie, które zostało po wodzie – dodaje pan Wojciech. – Co ciekawe, planowaliśmy przyjazd właśnie wtedy, gdy fala powodziowa uderzyła w miasto. Tylko przypadek nas uratował – syn potrzebował naszej pomocy przy wnuczce, więc przełożyliśmy wyjazd. A potem nie było już do czego wracać – wspomina. Skuty tynk, rozpoczęte remonty i tzw. „domki-widmo” – pozostałości po zniszczeniach – nie odstraszają odwiedzających. Wręcz przeciwnie: Lądek-Zdrój rozkwita na nowo, choć pełna odbudowa może potrwać jeszcze kilka lat. Burmistrz Tomasz Nowicki przyznaje, że proces ten hamują m.in. długie procedury urzędowe, rozmiar zniszczeń oraz skomplikowana sytuacja prawna wielu budynków na terenie gminy. Mimo to z roku na rok miasto staje się coraz piękniejsze i bardziej przyjazne turystom. „Lądek ma w sobie to coś” – turyści wracają z sentymentem – I tak jest baśniowo – mówi z uśmiechem pani Małgorzata, sącząc czarną kawę na rynku. – Na początku człowiek jeszcze patrzy na te podniszczone budynki i myśli o tym, co się tu wydarzyło. Ale kiedy minie pierwszy szok, zaczynasz zauważać klimat, jakiego nie ma nigdzie indziej w Polsce. Lądek-Zdrój po prostu ma w sobie to coś. Uwielbiam tu wracać. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Odkryj niezwykłe oblicze Karkonoskiego Parku Narodowego
Karkonoski Park Narodowy zachwyca nie tylko turystów, ale i naukowców – od alpejskich muraw po subarktyczne torfowiska i dzikie zwierzęta, które powracają dzięki skutecznej ochronie gatunkowej. Dzięki zróżnicowanym piętrom roślinnym oraz wyjątkowym formom geologicznym park stanowi naturalne laboratorium dla badaczy. Jego malownicze szlaki, wodospady i jeziora polodowcowe przyciągają także pasjonatów przyrody, którzy chcą zobaczyć unikatowe krajobrazy Sudetów.
Spis treści: Powstanie i rozwój Karkonoskiego Parku Narodowego Zwierzęta Karkonoskiego Parku Narodowego Piętra roślinne i gatunki chronione Turystyka na obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego Karkonoski Park Narodowy położony jest w województwie dolnośląskim przy granicy z Czechami, obejmuje obecnie powierzchnię 5 951,42 ha, a jego otulina zajmuje dodatkowe 13 093 ha. Tereny te od dawna przyciągały uwagę naukowców i miłośników przyrody ze względu na wyjątkowe walory geologiczne, ukształtowanie terenu oraz bogactwo flory i fauny. Już w 1910 roku w Karkonoszach powołano stanowisko komisarza ochrony przyrody. Kolejnym krokiem milowym było utworzenie straży górskiej w 1927 r., której głównym zadaniem była ochrona tych cennych przyrodniczo terenów. Pierwsze rezerwaty powstały w 1933 roku i obejmowały kotły polodowcowe oraz liczne pomniki przyrody. Powstanie i rozwój Karkonoskiego Parku Narodowego Formalne powstanie Karkonoskiego Parku Narodowego nastąpiło 16 stycznia 1959 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów, obejmując pierwotnie 5510 ha. Granice parku i zasady jego ochrony zostały szczegółowo określone w zarządzeniu Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z 2 marca 1959 roku. Od tego czasu powierzchnia parku była stopniowo powiększana – w 1996 r. o 68 ha, a w 2016 r. o kolejne 371 ha, co pozwoliło objąć ten wyjątkowy ekosystem jeszcze lepszą ochroną. Znaczenie Karkonoskiego Parku Narodowego zostało dodatkowo podkreślone w 1992 roku, kiedy wraz z czeskim Krkonošským národním parkiem został włączony do przygranicznego Rezerwatu Biosfery UNESCO Karkonosze/Krkonoše, obejmującego ponad 60 tys. ha. W 2010 roku obszar parku wraz z otuliną uzyskał status Geoparku Krajowego, co potwierdziło jego wyjątkowe wartości i edukacyjne znaczenie dla regionu. Dzięki tym działaniom Karkonoski Park Narodowy stał się jednym z najważniejszych obszarów chronionych w Polsce, łącząc ochronę przyrody z edukacją ekologiczną i badaniami naukowymi. Zobacz też: Śnieżka z dziurą na wylot? Kontrowersyjny plan tunelu pod górą. Zwierzęta Karkonoskiego Parku Narodowego Karkonoski Park Narodowy to obszar o wyjątkowej różnorodności gatunkowej, wynikającej z połączenia zróżnicowanego klimatu, mozaikowej rzeźby terenu oraz odmiennych pięter roślinnych. W parku występuje około 60 gatunków ssaków, w tym bóbr, sarna , lis oraz aż 16 gatunków nietoperzy. Ciekawostką jest obecność muflona, który został introdukowany z Korsyki na początku XX wieku i od tego czasu zamieszkuje karkonoskie lasy. Historia dużych drapieżników w Karkonoszach jest złożona. Wilki i rysie zostały wytępione przez człowieka, a ich powrót nastąpił dopiero w XXI wieku. Rysie ponownie pojawiły się w 2006 roku, choć ich liczebność była niewielka i od 2018 roku nie obserwuje się ich regularnie. Wilki natomiast, początkowo pojedyncze, zaczęły pojawiać się od 2014 roku, a w ostatnich latach rozmnażają się ponownie w tym rejonie. Ptactwo Karkonoszy jest równie bogate, obejmuje łącznie około 200 gatunków lęgowych i przelotnych. Do najciekawszych należą włochatka, sóweczka, cietrzew, głuszec, drozd obrożny oraz płochacz halny. Obecna fauna Karkonoszy jest efektem działań ochronnych, rewitalizacji siedlisk oraz naturalnej sukcesji lasów. Dzięki temu park pozwala obserwować zarówno gatunki borealne, relikty glacjalne, jak i zwierzęta powracające po długim okresie nieobecności, tworząc unikatowy ekosystem Sudetów. Piętra roślinne i gatunki chronione Karkonoski Park Narodowy charakteryzuje się wyraźnie zróżnicowaną strukturą roślinną, wynikającą ze zmieniającego się wraz z wysokością klimatu oraz różnorodnych warunków siedliskowych. Roślinność gór układa się w klasyczne piętra, typowe dla wszystkich masywów górskich, choć w Karkonoszach ich układ przyjmuje unikatowe formy. Najniższe partie, czyli pogórze, obejmują obszary do około 500 m n.p.m., gdzie dominują pola, łąki oraz fragmenty lasów liściastych. Na uwagę zasługują zachowane u podnóża góry Chojnik grądy i reliktowe subatlantyckie bory sosnowe. Wyższe partie, czyli regiel dolny (500–1000 m n.p.m.) porasta w większości świerczynowa monokultura, choć zachowały się także fragmenty pierwotnych buczyn sudeckich oraz polany o dużej wartości przyrodniczej. Piętro regla górnego (1000–1250 m n.p.m.) zajmują górnoreglowe świerczyny sudeckie, w runie których występują gatunki chronione, takie jak np. paproć podrzeń żebrowiec czy przytulia hercyńska. W piętrze subalpejskim (1250–1450 m n.p.m.) dominują zarośla kosodrzewiny, często z domieszką jarząbu pospolitego i wierzby śląskiej, a w kotłach polodowcowych rozwijają się wyjątkowe ziołorośla i traworośla z wieloma gatunkami endemicznymi, np. modrzykiem górskim czy tojadem sudeckim. Najwyższe piętro alpejskie (powyżej 1450 m n.p.m.) obejmuje fragmentaryczne murawy halne i piargi granitowe. Wyjątkową wartość ma Żyła Bazaltowa w Małym Śnieżnym Kotle, będąca unikatowym siedliskiem licznych reliktów epoki lodowej oraz endemitów (np. skalnica bazaltowa, dzwonek karkonoski – jego wizerunek znajduje się w logo Karkonoskiego Parku Narodowego – jastrzębce czy przytulia sudecka), których obecność nadaje Karkonoszom niepowtarzalny charakter przyrodniczy. Dzięki takiej mozaice siedlisk park umożliwia obserwację roślin rzadkich, chronionych i zagrożonych wyginięciem, czyniąc go jednym z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Sudetów. Turystyka na obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego Karkonoski Park Narodowy oferuje turystom niezwykle zróżnicowane możliwości spędzania czasu, zarówno latem, jak i zimą. Park dysponuje siecią 112 km szlaków pieszych, a część z nich została udostępniona również rowerzystom, przy czym wstęp na jego teren jest płatny. Zimą turyści mogą korzystać z 17 km nartostrad i dziesięciu wyciągów narciarskich. W wyższe partie Karkonoszy prowadzą dwie kolejki linowe – „Szrenica” i „Kopa” – umożliwiając szybki dostęp do wierzchołków. Szczyt Szrenicy (1362 m n.p.m.) stanowi jeden z głównych punktów widokowych w Karkonoszach. Położony powyżej górnej granicy lasu wierzchołek oferuje panoramy, które zachwycają turystów o każdej porze roku. Znajduje się tu również historyczne schronisko oraz Karkonoska Stacja Meteorologiczna – jedyna w Sudetach stacja w piętrze subalpejskim, służąca badaniom i celom dydaktycznym. Park obfituje w naturalne atrakcje. Niewątpliwie można do nich zaliczyć wodospady Kamieńczyka i Szklarki, które przyciągają zarówno miłośników fotografii, jak i wędrówek krajobrazowych. Równie fascynujące są Śnieżne Kotły, Czarny Kocioł Jagniątkowski i torfowisko Úpy, będące reliktem subarktycznej tundry. Miłośnicy pieszych wędrówek mogą przemierzyć Ścieżkę nad Reglami, czyli niemal 30-kilometrowy szlak przebiegający przez kotły polodowcowe i granicę dwóch pięter roślinnych: regla górnego i piętra subalpejskiego. Obszar KPN kryje także liczne jeziora polodowcowe, w tym Mały Staw z malowniczo położonym schroniskiem Samotnia. Ciekawostką są też unikatowe formacje skalne, takie jak Pielgrzymy, Końskie Łby i Trzy Świnki. Śnieżka, najwyższy szczyt Karkonoszy i Sudetów, stanowi punkt centralny parkowych wędrówek, oferując możliwość obserwacji rzadkich zjawisk meteorologicznych i podziwiania alpejskiej roślinności w specyficznym klimacie wysokogórskim. Dzięki różnorodności krajobrazów, bogactwu przyrodniczemu i dobrze rozwiniętej infrastrukturze turystycznej, Karkonoski Park Narodowy pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych i najlepiej przystosowanych do rekreacji terenów chronionych w Polsce. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Nowa spektakularna atrakcja w Polsce. Podziemna sala ma powierzchnię Stadionu Narodowego
Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie u podnóży Śnieżnika gości już turystów od ponad czterdziestu lat. W 2027 roku dla zwiedzających ma zostać udostępniony kolejny, spektakularny fragment groty – sala Mastodonta. Szacuje się, że w przyszłości nową trasę będzie odwiedzać nawet 100 tysięcy turystów rocznie.
Sala Mastodonta to jedna z najbardziej spektakularnych części Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie. Co ciekawe, część ta została odkryta stosunkowo niedawno, bo w 2012 roku przez wrocławskich grotołazów. Sala Mastodonta stanowi jedną z największych przestrzeni w całej grocie. Jej długość szacuje się na ok. 100 metrów, a wysokość w niektórych miejscach osiąga nawet 30 metrów. Nazwa sali nie jest przypadkowa. Grotołazi, którzy w 2012 r. odkryli tę ogromną komorę, zauważyli, że część stalaktytów i nacieków swoim kształtem przypominała masywne zęby trzonowe mastodonta – prehistorycznego przodka słonia. W ten sposób, początkowe skojarzenie posłużyło za przyszłą nazwę, która jest stosowana do dziś. Co już udało się zrobić w sali Mastodonta? Na podziwianie ogromnej części groty turyści będą musieli jeszcze chwilę zaczekać. W czerwcu 2024 r. rozpoczęto drążenie tuneli mających połączyć istniejącą trasę turystyczną Jaskini Niedźwiedziej z nowo odkrytą Salą Mastodonta. Już teraz wydrążono dwa niezależne odcinki, które w przyszłości posłużą jako tunele komunikacyjne dla turystów. Jeden z nich to mierzący ok. 150 metrów korytarz wejściowy, a drugi – o długości ok. 90 metrów – będzie pełnił funkcję wyjścia z sali. Stworzenie dwóch niezależnych dróg dotarcia usprawni poruszanie się po jaskini i pozwoli większej liczbie turystów podziwiać tę niezwykłą grotę. Ważnym elementem prac budowlanych w jaskini jest dostosowanie wszystkich działań do życia jej naturalnych mieszkańców – nietoperzy. Prace mogą być prowadzone wyłącznie w określonym czasie – od połowy maja do końca października. Zimą grota staje się domem dla nietoperzy, które na kilka miesięcy przechodzą w stan hibernacji. Nieopatrzne obudzenie latającego ssaka mogłoby wytrącić go ze stanu niskiego metabolizmu, co w skrajnych przypadkach mogłoby doprowadzić nawet do śmierci zwierzęcia. Kiedy otwarcie sali? Wszystkie naturalne przeszkody, z którymi muszą zmagać się podziemni budowniczowie, sprawiają, że otwarcie Sali Mastodonta planowane jest dopiero na rok 2027. Dyrektor obiektu, Artur Sawicki, w rozmowie z Eska Wrocław podkreśla: „Napotykamy wciąż na wiele trudności, bo jest to inwestycja nietypowa, ale połowa 2027 roku lub jesień to termin realny”. Do tego czasu jaskinia ma zostać wyposażona w pełną infrastrukturę turystyczną, umożliwiającą zwiedzanie całego odkrytego kompleksu podziemi. Oprócz klasycznych elementów ścieżek turystycznych – takich jak podesty i barierki – niezbędne będzie także specjalne oświetlenie, którego montaż stanowi dodatkowe wyzwanie dla projektantów. Planowane jest również utworzenie punktów widokowych, z których będzie można podziwiać całą, imponującą przestrzeń sali Mastodonta. Co już można oglądać? W oczekiwaniu na otwarcie Sali Mastodonta turyści mogą już teraz zwiedzać udostępnione fragmenty Jaskini Niedźwiedziej. Dla gości przygotowano trasę prowadzącą przez górne piętro jaskini, otwartą w 1983 roku. Malowniczy spacer obfituje w widoki niezwykle bogatej szaty naciekowej – stalaktytów, stalagmitów i stalagnatów – oraz prowadzi przez efektowne sale i korytarze. Przy wejściu można również zobaczyć wybrane znaleziska paleontologiczne. Wśród nich znajdują się m.in. szczątki niedźwiedzia jaskiniowego, od którego jaskinia wzięła swoją nazwę. Ile kosztuje wejście do jaskini? Cennik wejścia do jaskini kształtuje się następująco: bilet normalny – 60 zł, bilet ulgowy – 45 zł. Co ważne, do ceny regularnej należy doliczyć również 15 zł opłaty, jeśli chcemy robić zdjęcia wewnątrz jaskini. Dla turystów jest również przygotowana trasa ekstremalna. Koszt takiego spaceru wynosi 350 zł i odbywa się poza oświetlonymi i przygotowanymi korytarzami – w mniej dostępnych partiach jaskini. Uczestnicy mają do dyspozycji kaski, latarki czołowe i kombinezony ochronne (sprzęt udostępnia organizator). Trasa prowadzi przez węższe korytarze i mniej znane fragmenty jaskini, gdzie można zobaczyć formy krasowe zachowane w stanie nienaruszonym. Źródło: Onet Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa łódzkiego i dolnośląskiego
Mijają kolejne tygodnie trwania plebiscytu Cuda Polski 2025, a każdego dnia spływają setki głosów na Waszych ulubionych kandydatów. Tym razem redakcja „National Geographic Traveler” prezentuje Wam reprezentantów województwa łódzkiego i dolnośląskiego. Będzie dużo przyrody, dużo kultury i odrobina nauki.
Cuda Polski 2025 to plebiscyt, w którym wybieramy najciekawsze, najbardziej inspirujące i nieoczywiste punkty na mapie Polski. Zwycięzców z każdego województwa wybiorą czytelnicy w głosowaniu internetowym. W szranki staje ze sobą po trzech starannie wyselekcjonowanych kandydatów z każdego regionu, a głosowanie trwa do 13 października. To wystarczająco czasu, by zapoznać się ze wszystkimi uczestnikami, a być może niektórych z nich odwiedzić nawet... osobiście. Dzisiaj prezentujemy kolejną szóstkę nominowanych – tym razem na tapet bierzemy województwo łódzkie oraz województwo dolnośląskie. Na kogo zagłosujecie? Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa łódzkiego Parowozownia Skierniewice Muzeum Pałac Saski w Kutnie Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej EC1 Parowozownia Skierniewice Zabytkowy kompleks kolejowy z jedną z największych w Polsce kolekcji lokomotyw i wagonów. Znajduje się przy dawnym szlaku Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej. Prowadzony przez pasjonatów, oferuje ekspozycje, warsztaty i wydarzenia. To raj dla miłośników kolejnictwa i historii techniki. Muzeum Pałac Saski w Kutnie Rewitalizowany pałac z XVIII w. łączy barokowy styl z nowoczesnymi ekspozycjami. Multimedialne wystawy i rekonstrukcje dworskiego życia przenoszą w czasy królów. Szczególną atrakcją jest Festiwal Saski z koncertami i pokazami. To miejsce, gdzie historia ożywa w pełnej krasie. Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej EC1 Nowoczesna przestrzeń łącząca sztukę komiksu z nowymi technologiami. Oferuje wystawy, warsztaty i interaktywne instalacje. To centrum twórczości, które rozwija wyobraźnię i przyciąga fanów popkultury. Idealne miejsce na kreatywną przygodę w Łodzi. Cuda Polski 2025 – nominacje z województwa dolnośląskiego Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów Muzeum Porcelany w Wałbrzychu Kopalnia Uranu w Kletnie Geopark Kraina Wygasłych Wulkanów Geopark UNESCO na Dolnym Śląsku oferuje 500 mln lat historii zapisanej w skałach i wulkanicznych krajobrazach. To miejsce pełne ścieżek edukacyjnych, warsztatów i punktów widokowych. Można tu dosłownie „dotknąć” przeszłości Ziemi. Dla pasjonatów geologii i miłośników przyrody to obowiązkowy punkt na mapie Polski. Muzeum Porcelany w Wałbrzychu Zlokalizowane w pałacu Albertich muzeum prezentuje tysiące porcelanowych dzieł sztuki. Kolekcja obejmuje wyroby wałbrzyskich i europejskich manufaktur. Interaktywne ekspozycje przyciągają rodziny i koneserów piękna. To elegancka podróż przez epoki i style. Kopalnia Uranu w Kletnie Dawna kopalnia uranu zamieniona w podziemną trasę turystyczną z minerałami i geologiczną historią. Można zwiedzić kolorowe korytarze i poznać historię wydobycia. Temperatura 7°C i świetlna scenografia tworzą tajemniczy klimat. To przygoda dla ciekawych świata. Na kogo Wy oddacie swój głos? Kliknijcie w baner poniżej: Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Dolnośląskie Mazury? Te jeziora warto odwiedzić późnym latem
Jeziora Dolnego Śląska to świetny pomysł na krótki rodzinny wypad późnym latem. Choć region słynie przede wszystkim z zamków i malowniczych miasteczek, tamtejsze akweny wodne – choć nie tak popularne – jak mazurskie – przyciągają urokliwymi krajobrazami i górami na horyzoncie. Oto 5 ulubionych jezior na Dolnym Śląsku dziennikarzy Travelera.
Spis treści: Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Bystrzyckie – oaza spokoju w Górach Sowich Jezioro Bukowskie – dzikie i spokojne miejsce w sercu Sudetów Jezioro Leśniańskie – romantyczne jeziorko z widokiem na dwa zamki Jezioro Kunickie – żeglarska perełka Dolnego Śląska z piękną plażą i wyspą Dolny Śląsk kojarzy się z górami, zamkami i tajemniczymi podziemiami. Ale ma też coś, co potrafi zaskoczyć nawet stałych bywalców – niezwykłe jeziora. To ukryta atrakcja Dolnego Śląska, pełna miejsc idealnych na odpoczynek, spacer czy weekendowy wypad. Jedne zbiorniki leżą w górskich dolinach, inne otaczają lasy albo dawne kamieniołomy. Każde z nich ma swój wyjątkowy klimat i zaprasza do odkrywania natury z innej perspektywy. Jezioro Mietkowskie – największy akwen Dolnego Śląska Jezioro Mietkowskie to największy zbiornik wodny na Dolnym Śląsku, położony niespełna 40 kilometrów od atrakcji Wrocławia, w granicach Parku Krajobrazowego Dolina Bystrzycy. Ten sztuczny akwen powstał w 1986 roku w wyniku budowy zapory na rzece Bystrzycy. Zajmuje powierzchnię ok. 900 ha, a jego maksymalna głębokość to zaledwie 9 metrów, co sprawia, że jest bezpieczny i przyjazny dla rekreacyjnego pływania. Głównym punktem wypoczynkowym jest plaża w Borzygniewie, gdzie turyści mogą wypożyczyć rowerki wodne, kajaki, a nawet żaglówki – pod warunkiem posiadania odpowiedniego patentu. Na miejscu działa również szkoła windsurfingu, która oferuje zarówno lekcje dla początkujących, jak i kursy dla bardziej zaawansowanych. Mniej znaną, ale równie atrakcyjną opcją jest południowa plaża jeziora – pozbawiona infrastruktury, lecz dzięki temu znacznie mniej zatłoczona. To miejsce docenią szczególnie ci, którzy pragną ciszy, swobody i kontaktu z naturą bez zgiełku typowych kurortów. Okolica zbiornika jest wyjątkowo malownicza – łagodne wzgórza, otwarte przestrzenie i przyrodniczy charakter krajobrazu sprawiają, że to idealne miejsce nie tylko do kąpieli, ale również do spacerów czy obserwacji przyrody. Od 2007 roku nad jeziorem funkcjonuje rezerwat przyrody, w którym można podziwiać wiele gatunków ptaków – w tym rybitwę białoczelną, sieweczkę rzeczną czy mewę czarnogłową. To świetna propozycja dla miłośników ornitologii i natury. Jezioro Bystrzyckie – oaza spokoju w Górach Sowich Jezioro Bystrzyckie to perła wśród dolnośląskich akwenów, położona w sercu Gór Sowich, w malowniczej dolinie Bystrzycy. U jego brzegów dumnie wznosi się Zamek Grodno, który dodaje krajobrazowi historycznego uroku i stwarza wyjątkowy klimat. To miejsce, gdzie natura, architektura i spokój tworzą harmonijną całość, idealną na weekendowy wypad lub dłuższy wypoczynek. Infrastruktura turystyczna w okolicy jeziora jest bardzo dobrze rozwinięta. Goście mogą zatrzymać się w pensjonacie, hotelu lub wynająć przytulny domek kempingowy z widokiem na wodę i góry. W sezonie letnim działa niewielka, ale zadbana plaża, a na miejscu można wypożyczyć sprzęt wodny, co czyni to miejsce atrakcyjnym także dla rodzin i osób szukających rekreacji. Na uwagę zasługuje fakt, że nad jeziorem obowiązuje strefa ciszy. Brak motorówek i głośnych sportów wodnych sprawia, że to miejsce przyciąga tych, którzy szukają spokoju i relaksu z dala od miejskiego zgiełku. Okolica obfituje w atrakcje. Oprócz monumentalnego Zamku Grodno, warto odwiedzić także zaporę wodną w Lubachowie – jedną z największych tego typu budowli w regionie, stanowiącą zarówno ciekawy obiekt inżynieryjny, jak i doskonały punkt widokowy. Jezioro Bukowskie – dzikie i spokojne miejsce w sercu Sudetów Jezioro Bukowskie, znane również jako Zalew Bukówka, to jeden z tych dolnośląskich akwenów, które przyciągają nie infrastrukturą, a swoim naturalnym urokiem. Położone w pobliżu Lubawki, powstało w wyniku spiętrzenia wód górnego Bobru i rozciąga się na obszarze około 199 hektarów. To miejsce dla tych, którzy pragną ciszy, samotności i bliskości z naturą. Nie znajdziemy tu hoteli, pensjonatów, gastronomii ani typowych udogodnień turystycznych. Brakuje nawet wyznaczonych kąpielisk. Za to krajobraz wynagradza wszystko – sudeckie wzgórza, szeroka tafla wody i dzika przyroda tworzą idealne tło do refleksji i odpoczynku z dala od cywilizacji. Jezioro Leśniańskie – romantyczne jeziorko z widokiem na dwa zamki Jezioro Leśniańskie, zwane też Jeziorem Dwóch Zamków, otulone romantycznym urokiem, leży w pobliżu miejscowości Leśna i zachwyca malowniczym położeniem. Nad wodą króluje majestatyczny Zamek Czocha, a nieopodal czai się nieco skryty, choć uroczy – Zamek Rajsko. Ta wyjątkowa lokalizacja tworzy klimat, który przyciąga zakochanych, miłośników historii i każdego, kto szuka estetycznego doznania. Turystyka kwitnie tu pełną parą. Dzięki dużemu zainteresowaniu, infrastruktura jest tu dobrze rozwinięta: można tu wypożyczyć sprzęt wodny, zatrzymać się w jednym z licznych ośrodków wypoczynkowych, albo skorzystać z oferty dla miłośników natury – biwak na polu namiotowym. Linia brzegowa Jeziora Leśniańskiego jest niezwykle malownicza i zróżnicowana: jedna strona łagodnie schodzi do wody, ułatwiając bezpieczny dostęp i wstęp, zaś druga prezentuje dziką formę – strumienie skalne i strome skarpy, które potrafią zaskoczyć swoją surowością i pięknem. Jezioro Kunickie – żeglarska perełka Dolnego Śląska z piękną plażą i wyspą Wśród urokliwych jezior Dolnego Śląska nie sposób pominąć Jeziora Kunickiego, położonego tuż obok Legnicy. Choć nie imponuje wielkością, wyróżnia się niezwykle malowniczym krajobrazem oraz rozwiniętą infrastrukturą, która sprawia, że jest to miejsce idealne na letni wypoczynek. Zbiornik o powierzchni blisko 95 hektarów i maksymalnej głębokości 7 metrów stanowi atrakcyjną przestrzeń dla żeglarzy – na jeziorze dozwolone jest żeglowanie, co czyni je jednym z nielicznych w regionie dostępnych dla tego rodzaju aktywności. Na południowym brzegu znajduje się strzeżona plaża z płatnym wstępem, która zyskała sobie uznanie dzięki nienagannej czystości i przyjaznej atmosferze. To idealne miejsce zarówno dla rodzin z dziećmi, jak i dla tych, którzy szukają spokojnej przestrzeni do kąpieli słonecznych. W pobliżu funkcjonuje wypożyczalnia sprzętu wodnego, dzięki której można wypłynąć kajakiem lub rowerkiem wodnym na spokojne wody jeziora. Szczególną atrakcją jest Wyspa Mew i Krokodyli – jedyna wyspa na jeziorze, do której można dotrzeć własnym środkiem pływającym. Nazwa może brzmieć groźnie, ale nie ma się czego obawiać – „krokodyle” to jedynie humorystyczny dodatek. Sama wysepka jest malownicza i spokojna, idealna na chwilę relaksu z dala od gwaru plaży. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zoo we Wrocławiu – historia, zwierzęta i praktyczne informacje dla odwiedzających
Zoo we Wrocławiu wyróżnia się nie tylko skalą i nowoczesnością, ale przede wszystkim zaangażowaniem w realną pomoc zagrożonym gatunkom. Od lokalnych inicjatyw po międzynarodowe projekty restytucji – ten ogród zoologiczny stał się ważnym punktem na mapie światowej ochrony przyrody. Zwiedzając jego pawilony, można zobaczyć nie tylko egzotyczne zwierzęta, lecz także efekty długoletniej pracy naukowców i opiekunów.
Spis treści: Fundacja ZOO Wrocław – DODO Ile czasu potrzeba na zwiedzanie wrocławskiego zoo? Afrykarium – największe oceanarium w Polsce Jakie zwierzęta można zobaczyć we wrocławskim zoo? Atrakcje i udogodnienia w Zoo Wrocław Zoo Wrocław to jeden z najstarszych i największych ogrodów zoologicznych w Polsce. Zostało otwarte 10 lipca 1865 roku i od początku było nie tylko atrakcją turystyczną, ale również ważnym ośrodkiem edukacyjnym i naukowym. Na przestrzeni dekad przeszło wiele zmian, jednak jego misja – ochrona gatunków i edukacja ekologiczna – pozostaje niezmienna. W czasie II wojny światowej ogród (podobnie jak niemal cały Wrocław) poniósł znaczne straty, ale już w 1947 roku rozpoczęto organizowanie jego odbudowy. Od tamtej pory zoo rozwija się dynamicznie i dziś przyciąga rocznie ponad 1,5 miliona odwiedzających. Powierzchnia Zoo we Wrocławiu jest imponująca! Ogród zajmuje 33 hektary, z czego część została zrewitalizowana z myślą o bardziej naturalnych warunkach życia dla zwierząt. Ogród należy do najważniejszych członków Europejskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych i Akwariów (EAZA) i uczestniczy w kilkudziesięciu programach hodowlanych dla gatunków zagrożonych. Fundacja ZOO Wrocław – DODO Zoo Wrocław nie ogranicza się wyłącznie do działalności wystawienniczej. Działa tu również Fundacja DODO, której głównym celem jest ochrona ginących gatunków w środowisku naturalnym. Fundacja prowadzi projekty w Polsce i za granicą, wspierając działania ochronne m.in. dla rysi, żółwi błotnych, hipopotamów karłowatych czy pingwinów przylądkowych. Inicjatywy DODO łączą edukację przyrodniczą z realnym wsparciem zagrożonych populacji, a także angażują odwiedzających zoo w pomoc poprzez symboliczne adopcje, darowizny i działania w ramach wolontariatu. Ile czasu potrzeba na zwiedzanie wrocławskiego zoo? Jeśli zastanawiasz się, ile czasu potrzeba na zwiedzanie Zoo we Wrocławiu, warto wiedzieć, że na obejrzenie wszystkich pawilonów i wybiegów należy przeznaczyć co najmniej 4–5 godzin. Dla rodzin z dziećmi lub osób chcących spędzić czas spokojnie, z przerwą na posiłek, dobrym pomysłem będzie zaplanowanie całego dnia. Teren ogrodu jest rozległy, a ekspozycje są zróżnicowane – od klasycznych wybiegów dla ssaków i ptaków, przez nowoczesne pawilony, aż po Afrykarium, którego zwiedzanie samo zajmuje zwykle 1–1,5 godziny. Na terenie ogrodu znajdują się liczne miejsca do odpoczynku, punkty gastronomiczne, place zabaw oraz przystanki edukacyjne, które czynią wizytę jeszcze ciekawszą. W sezonie wakacyjnym i weekendy warto przyjść rano, by uniknąć kolejek do najpopularniejszych atrakcji. Zwłaszcza że w słoneczne dni zoo przyciąga tłumy turystów z całego kraju. Afrykarium – największe oceanarium w Polsce Jedną z największych atrakcji ogrodu zoologicznego we Wrocławiu jest bez wątpienia Afrykarium – unikatowy na skalę światową obiekt poświęcony faunie i florze Afryki. To nowoczesne, w pełni klimatyzowane oceanarium o powierzchni ponad 19 000 m², które prezentuje ekosystemy związane z wodami Czarnego Lądu – od Morza Czerwonego po dorzecze Kongo. Afrykarium zostało otwarte we wrocławskim zoo w 2014 roku i od tego czasu stanowi jeden z głównych punktów programu każdej wizyty. Atrakcją są ogromne przeszklone tunele, przez które można obserwować ryby i ssaki wodne pływające tuż nad głową. Zoo Wrocław zdecydowało się na wybudowanie oceanarium także z uwagi na jego wartość edukacyjną. W interaktywnych punktach można dowiedzieć się więcej o zagrożeniach dla afrykańskich ekosystemów wodnych i działaniach ochronnych. Mieszkańcy Afrykarium w Zoo we Wrocławiu W Afrykarium żyje wiele gatunków zwierząt związanych ze środowiskami wodnymi i nadwodnymi Afryki. To tutaj spotkać można: rekiny rafowe i piaskowe, pływające majestatycznie w głębokim basenie, hipopotamy nilowe, które można podziwiać zarówno nad jak i pod wodą, krokodyle nilowe, żyjące w strefie reprezentującej dżunglę Kongo, pingwiny przylądkowe, których kolonia wzbudza zachwyt najmłodszych, płaszczki, mureny, żółwie morskie i dziesiątki gatunków ryb tropikalnych, mrówkojady, dikdiki i golce, zamieszkujące część lądową ekspozycji. Każda z sekcji Afrykarium została zaprojektowana z ogromną dbałością o detale, a warunki życia zwierząt odzwierciedlają ich naturalne środowiska. To sprawia, że Afrykarium to nie tylko atrakcja turystyczna, ale również miejsce spełniające wysokie standardy etyczne i naukowe. Jakie zwierzęta można zobaczyć we wrocławskim zoo? Zoo Wrocław zwierzęta – to około 12 000 osobników reprezentujących ponad 1 100 gatunków z całego świata. To najbogatszy zbiór gatunków wśród wszystkich polskich ogrodów zoologicznych. Warty odnotowania jest także fakt, że większości gatunków zamieszkujących we wrocławskim zoo grozi wymarcie. Wśród mieszkańców ogrodu można zobaczyć m.in.: ssaki: lwy, tygrysy, pantery, żyrafy, słonie indyjskie, tapiry, nosorożce, małpy, lemury, niedźwiedzie. ptaki: flamingi, pelikany, sowy, papugi, kondory, pingwiny i wiele gatunków tropikalnych, gady: anakondy, warany, żółwie, krokodyle, agamy, kameleony, płazy i ryby: traszki, salamandry, żaby egzotyczne, ryby słodkowodne i morskie, bezkręgowce: pajęczaki, owady, koralowce i meduzy. Szczególną popularnością cieszy się pawilon Madagaskar, gdzie można spotkać zagrożone gatunki endemiczne, oraz Odrarium, prezentujące ekosystem doliny Odry. Zoo aktywnie uczestniczy w ochronie gatunków zagrożonych wyginięciem – prowadzi hodowle m.in. żółwi madagaskarskich, nosorożców indyjskich, czy koni Przewalskiego. Atrakcje i udogodnienia w Zoo Wrocław Wizyta we wrocławskim zoo to nie tylko spotkanie z dzikimi zwierzętami. Ogród oferuje również wiele atrakcji dodatkowych i udogodnień, które czynią pobyt komfortowym dla całej rodziny. Poza licznymi punktami gastronomicznymi na mapie wrocławskiego zoo można znaleźć wiele atrakcji towarzyszących. Dla rodzin z dziećmi: Pokazowe karmienia zwierząt, np. fok, pingwinów i hipopotamów, Edukacyjne stacje interaktywne, które są idealne dla młodych odkrywców, Place zabaw, dmuchańce, mini zoo, Kino VR, prezentujące przyrodnicze filmy edukacyjne. Warto też podkreślić, że ogród jest w pełni przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami. Budynki zoo zostały wyposażone w windy i podjazdy. Na terenie ogrodu znajduje się nawet wypożyczalnia wózków (Vermeiren V200). Zoo Wrocław otrzymało wyróżnienie „Wrocław bez barier” za dostosowanie przestrzeni do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością. To sprawia, że ogród jest dostępny i przyjazny dla wszystkich, niezależnie od wieku i kondycji. Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Socjolożka z wykształcenia, od ponad dekady związana z marketingiem internetowym. Zawodowo od lat zgłębia tajniki SEO oraz storytellingu opartego na rzetelnych źródłach. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Malownicza Perła Dolnego Śląska. Po 30 latach wraca na kolejową mapę Polski
Przemków, urokliwe miasteczko na skraju Borów Dolnośląskich, wreszcie zyska długo wyczekiwane połączenie kolejowe. Po 34 latach pociągi powrócą, a wraz z nimi – nowa szansa dla lokalnej turystyki.
Spis treści: Pociągi wracają do Przemkowa po ponad 30 latach Przemkowski Park Krajobrazowy – niedoceniana perła Dolnego Śląska Święto Miodu i Wina – regionalna tradycja, która przyciąga turystów Przemków to jedna z dolnośląskich perełek, która wciąż czeka na odkrycie przez turystów. Niebawem będzie to łatwiejsze. Pod koniec lipca pojawił się bowiem komunikat, że Przemków – po ponad 30 latach – wreszcie wraca na kolejową mapę Polski. W ostatnich latach gmina Przemków – mimo malowniczego położenia na skraju Borów Dolnośląskich – nie zbliżyła się popularnością do Wrocławia czy Karpacza. Teraz turyści będą mieli jednak więcej możliwości, by odkryć ten rejon Dolnego Śląska. Pociągi wracają do Przemkowa po ponad 30 latach Gmina Przemków wyróżnia się na tle innych mini regionów m.in. dzięki malowniczemu położeniu na skraju Borów Dolnośląskich, w pobliżu silnie uprzemysłowionego zagłębia miedziowego. W jej skład wchodzi 9 wsi oraz miasto Przemków. „Z uwagi na urozmaicony krajobraz naturalny, bogate zasoby leśne oraz wysoki poziom czystości środowiska naturalnego cały obszar gminy został objęty ochroną Przemkowskiego Parku Krajobrazowego” – dowiadujemy się z oficjalnego komunikatu władz gminy. Rejon ten, mimo naturalnych walorów, pozostawał niedostrzegany przez turystów. Niebawem może się to zmienić. Pod koniec lipca Paweł Gancarz, marszałek województwa dolnośląskiego, poinformował, że po 34 latach pociągi pasażerskie znów pojadą do Przemkowa. Podpisano już umowę na budowę nowej linii kolejowej z Chocianowa. W ramach inwestycji o wartości 76 mln zł powstanie: ponad 18 km nowej linii kolejowej, cztery przystanki na trasie, możliwość dojazdu do turystycznych zakątków regionu. – To inwestycja nie tylko dla mieszkańców. Przemkowski Park Krajobrazowy i wyjątkowe ruchome wydmy we wsi Wysoka w końcu zyskają szansę na kolejowy dojazd i rozwój turystyki – podkreślił Gancarz. Zakończenie prac planowane jest na 2027 rok. Przemkowski Park Krajobrazowy – niedoceniana perła Dolnego Śląska Na szczególną uwagę podróżnych zasługuje chluba regionu – Przemkowski Park Krajobrazowy – jedna z atrakcji Dolnego Śląska. Został utworzony rozporządzeniem Wojewody Legnickiego z 7 czerwca 1997 roku. Obejmuje tereny nadleśnictw Głogów, Przemków i Chocianów. Wśród atrakcji parku znajdują się: wrzosowiska – jedne z najpiękniejszych w Polsce, szczególnie malownicze pod koniec lata i jesienią, ruchome wydmy we wsi Wysoka, dzikie trasy piesze i rowerowe prowadzące przez lasy i łąki, gatunki chronione, w tym bagno zwyczajne, wełnianka pochwowata, widłak cyprysowaty, żurawina błotna i rosiczka okrągłolistna oraz pośrednia. To wszystko sprawia, że rejon idealnie nadaje się na weekendowy wypad dla osób szukających ciszy i kontaktu z naturą. Święto Miodu i Wina – regionalna tradycja, która przyciąga turystów Dodatkową atrakcją regionu jest Dolnośląskie Święto Miodu i Wina, organizowane od 1999 roku w każdy ostatni weekend września. Co roku przyciąga turystów z całej Polski, a nawet z zagranicy. To wydarzenie to: raj dla miłośników miodów i lokalnych przysmaków, okazja do zakupu regionalnych produktów, liczne atrakcje artystyczne i sportowe. To właśnie takie inicjatywy mogą stać się kolejną kartą przetargową regionu, który zyskuje nowe szanse dzięki przywróceniu połączeń kolejowych. Źródła: Przemkow.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Arboretum Wojsławice to niezwykłe miejsce. Próżno szukać drugiej tak imponującej kolekcji roślinnej
Arboretum Wojsławice to wyjątkowe miejsce, które cieszy się ogromną popularnością wśród turystów. Jest tłumnie oblegane, ale nie sposób odczuć tam ścisku. Wspaniały ogród dendrologiczny ma powierzchnię aż 60 ha, więc każdy zwiedzający może przechadzać się tam z dużą swobodą. Swobodą i przyjemnością, bo panuje tam iście bajkowa atmosfera. Co do zaoferowania ma ten wspaniały ogród? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Od romantycznego ogrodu do arboretum Arboretum Wojsławice to miejsce stworzone do odpoczynku Co jeszcze można zobaczyć w Wojsławicach? Niemcza, niewielkie miasto w województwie dolnośląskim, rozciąga się wśród ukształtowanych południkowo pasm Wzgórz Gumińskich, Krzyżowych i Dębowych, wchodzących w skład chronionego krajobrazu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich. Wśród wspaniałej przyrody, w dzielnicy Wojsławice, znajduje się niesamowity twór ludzkich rąk – Arboretum Wojsławice. Wprost trudno uwierzyć, że to zapierające dech w piersiach miejsce jest oddalone od Wrocławia o zaledwie 50 km. Od romantycznego ogrodu do arboretum Pierwsze pisemne wzmianki o parku w Wojsławicach pochodzą z księgi adresowej, datowanej na 1880 rok. Zachowane mapy topograficzne z 1827 roku sugerują jednak, że taki obiekt istniał tam już w latach 20. XIX wieku. To właśnie wtedy przy parku wzniesiono pałac, który uległ zniszczeniu w latach 60. XIX wieku. Początki parku w Wojsławicach Od 1848 roku wojsławickim majątkiem zarządzali przedstawiciele rodu von Aulock. Tuż przy folwarku utworzono wtedy dwa przedzielone groblą stawy. Na wale ziemnym posadzono dęby szypułkowe, co sugeruje, że niemieccy szlachcice chcieli wykorzystać wyjątkowe walory przyrodnicze tego terenu do założenia ogrodu o charakterze romantycznym. Właścicielom Wojsławic z rodu von Aulock przypisuje się też uprawę drzew obcego pochodzenia: sosny wejmutki, kasztanowca zwyczajnego, tulipanowca amerykańskiego i dębu czerwonego. Pod tym względem, wojsławicki park był ewenementem na całym Śląsku. Dzieło życia Fritza von Oheimba Swój obecny charakter ogród zawdzięcza Fritzowi von Oheimbowi, botanikowi, który w 1880 roku został właścicielem dóbr wojsławickich. Dysponując odpowiednią wiedzą na temat miejscowego mikroklimatu i panujących tam warunków glebowych, śląski ziemianin przystąpił do przebudowy parku, powiększając jego teren i wytyczając kręte alejki. Uzbroił teren w instalację wodną i przystąpił do realizacji swojej wizji. Obrzeża parku wyznaczały ogromne buki, cisy, lipy, dęby, świerki i sosny. Część wewnętrzną wypełnił drzewami, krzewami i roślinami zielonymi, które pozostawały atrakcyjne kolorystycznie przez cały rok. Osiągnął ogromny sukces w uprawie krzewów różaneczników. W 1920 roku na jego kolekcję tych wymagających roślin składało się ponad 4 tys. okazów w ok. 300 odmianach. Upadek i odbudowa parku Druga połowa XX wieku nie była zbyt łaskawa dla wspaniałego parku. W tamtym czasie teren ten często wielokrotnie właścicieli, a zabudowa dworska i parkowe instalacje zaczęły niszczeć. Zaginęła także cześć roślin i kto wie, jak dziś wyglądałby ten teren bez pomocy instytucji i ludzi, którzy systematycznie uzupełniali tamtejszą kolekcję. Komisja Ogrodów Botanicznych i Arboretów w Polsce zadecydowała o zmianie statusu parku na arboretum w 1977 roku. Sześć lat później, obiekt o powierzchni niemal 5 ha doczekał się wpisu do rejestru zabytków kultury. W 1988 roku pieczę nad tym terenem zaczął sprawować Ogród Botaniczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Wówczas ogród zaczął rozkwitać, dosłownie i w przenośni. Już w 1990 roku do obszaru arboretum przyłączono 5 ha nowych gruntów. 15 lat później ogród osiągnął powierzchnię 62 ha. Nadal powstają tam nowe alejki i sadzone są nowe gatunki roślin. Arboretum Wojsławice to miejsce stworzone do odpoczynku Arboretum Wojsławice służy przede wszystkim celom naukowym, ale nie tylko. Każdy, kto na własne oczy chce zobaczyć to bajkowe miejsce, może udać się tam od 13 kwietnia do 26 października. Teren jest doskonale przygotowany na przyjazd zwiedzających. Nie brakuje tam drewnianych altan i ław, przy których można odpocząć. Są miejsca piknikowe, a nawet paleniska, gdzie całkowicie legalnie można rozpalić ognisko i upiec kiełbaskę. Rośliny to największe bogactwo ogrodu Kolekcja wojsławickiego arboretum obejmuje ponad 6,5 tys. odmian i gatunków roślin drzewiastych i ponad 7,4 tys. odmian i gatunków bylin. Już w kwietniu rozpoczyna się tam niesamowity spektakl natury, który trwa aż do września. W kwietniu do życia budzą się wczesne byliny i krzewy – magnolie, narcyzy, fiołki, ciemierniki i kaczeńce. W maju zaczynają tam kwitnąć rododendrony, piwonie, azalie, magnolie i krzewy z rodziny wrzosowatych. W czerwcu rozkwitają historyczne odmiany czereśni, róże i funkie. Lipiec to z kolei miesiąc liliowców. Sierpień jest czasem kwitnienia hortensji, floksów, powojników, budlei, zawilców, astrowatych, jeżówki i traw. We wrześniu można podziwiać buki, klony i miskanty. Październik to przygotowanie do zakończenia sezonu. Z tej okazji w arboretum odbywają się festiwale i inne imprezy. W 2025 roku ostatni spacer z przewodnikiem zaplanowano na 20 października. Trasy zwiedzania Na terenie arboretum wyznaczono dwie trasy zwiedzania. Pierwsza, krótsza, obejmuje jedynie centralną część ogrodu. Na jej pokonanie trzeba zarezerwować 1–2 godz. Dłuższa pozwala lepiej poznać tamtejsze kolekcje roślinne, a także zahacza o punkt widokowy na pasma Sudetów. W tym wariancie zwiedzanie wojsławickiego ogrodu zajmuje ok. 3–4 godz. Co jeszcze można zobaczyć w Wojsławicach? Wspaniałe okazy flory są główną atrakcją tego magicznego miejsca. Główną, ale nie jedyną. Niemałą atrakcją wojsławickiego arboretum jest zabytkowy folwark, na terenie którego znajduje się wiele ciekawych miejsc. W tym miejscu należy wskazać na skansen dawnych narzędzi ogrodniczych i rolniczych i unikatową kuźnię kołową. Organizowane są tam także wystawy tematyczne. Przechadzając się tamtejszymi alejkami, warto obrać kurs na Czereśniowe Wzgórze. To jedna z najmłodszych części arboretum, założona na zboczach góry Ostrosz. Rozpościera się stamtąd wspaniała panorama, obejmująca Przedgórze Sudeckie, Ślężę, Góry Sowie i Karkonosze. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Polski” Lancelot trafi do 3D. Archeolodzy dokumentują unikatowe malowidła
Najstarsze w Polsce zachowane drewniane stropy i średniowieczne malowidła z wizerunkiem sir Lancelota zostaną zdigitalizowane. Archeolodzy zaprezentowali szczegóły projektu badawczego w wieży z Siedlęcina. Być może uda się odkryć nieznane dotąd fragmenty polichromii.
To miejsce nie jest znane wielu osobom. Znajduje się nieco w cieniu bardziej potężnych zabytków, takich jak chociażby Zamek Książ. Tymczasem średniowieczna wieża w Siedlęcinie jest jednym z najbardziej unikatowych zabytków na terenie Polski. „Komiks” z legendarnym Lancelotem Największą atrakcją kamiennej wieży są polichromie z lat 1320-1330. Wykonali je artyści ze szwajcarsko-niemieckiego pogranicza. Na ścianie widać wiele postaci. Jest przedstawienie św. Krzysztofa niosącego Chrystusa. Ten święty był w średniowieczu jednym z patronów rycerzy. W tej epoce uważano, że każdy rycerz powinien być posłuszny swemu władcy, jak wspomniany św. Krzysztof. Ale to, co elektryzuje naukowców i pasjonatów historii, to przedstawienie widoczne na prawo od wizerunków świętego. Są to jedyne na świecie średniowieczne malowidła zachowane w miejscu wykonania, na których przedstawiono epizody z życia legendarnego sir Lancelota z Jeziora. Był on jednym z rycerzy Okrągłego Stołu. Widzimy Lancelota, który po różnych przygodach pokonał w pojedynku złego rycerza Tarkwina i uwolnił z niewoli kilku rycerzy króla Artura. W ten sposób zdobył uznanie innych rycerzy Okrągłego Stołu. Dalej widać prawdopodobnie Lancelota klęczącego przed królem Arturem. Z kolei w górnym pasie malowideł przedstawiony jest zamek Camelot i królowa Ginewra wraz z dwórkami. Na przejażdżkę zaprasza ją Lancelot w otoczeniu dworzan i rycerzy. Na innym malowidle widzimy Lancelota i Ginewrę trzymających się za ręce. Wieża w Siedlęcinie – pora na digitalizcję Naukowcy postanowili zdigitalizować całą wieżę, łącznie z jej malowidłami. – Dokumentacja cyfrowa objęła zarówno skaning laserowy 3D kilkoma rodzajami skanerów, jak i wysokiej rozdzielczości fotografię cyfrową oraz fotogrametrię – wyjaśnia prof. Radosław Palonka z Instytutu Archeologii UJ. Dołączył on do zespołu, który prowadzi badania w wieży od 2008 roku pod kierunkiem dr. Przemysława Nocunia z tego samego instytutu. Celem nowego przedsięwzięcia jest chęć udokumentowania obecnego stanu zachowania malowideł i wieży. Ale to nie wszystko. Dzięki zaawansowanemu oprogramowaniu cyfrowemu naukowcy liczą na dojrzenie fragmentów malowideł niewidocznych dziś gołym okiem. Docelowo, na podstawie skaningu laserowego, eksperci cyfrowo odtworzą nieistniejące już dziś elementy wieży, których obecność można wywnioskować na podstawie archiwaliów lub udokumentowanych śladów. Wieża w Siedlęcinie – to musisz wiedzieć Wieża mieszkalna w Siedlęcinie jest jednym z najlepiej zachowanych obiektów tego typu w Polsce. Wykonano ją z kamienia na planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 20 na 14,5 m. Jej fundatorem był Henryk I, książę jaworski. Posiadała sześć kondygnacji: piwnice, parter, trzy piętra mieszkalne oraz chodnik bojowy z krenelażem. Całość otoczono murem obronnym i fosą. Na przestrzeni stuleci ulegała przebudowom. – Stropy wewnątrz wieży są oryginalne. Dużo ciekawych informacji przyniosły nam ich badania dendrochronologiczne. Poznaliśmy nie tylko konkretne lata, ale nawet pory roku, w których ścinano drzewa wykorzystane w trakcie wznoszenia wieży – wskazuje dr Nocuń. I tak drewno użyte do budowy stropu nad parterem ścięto wiosną i latem 1313 roku, nad pierwszym piętrem na przełomie 1313 i 1314 roku, nad drugim piętrem – wiosną 1314, a nad trzecim piętrem już na przełomie 1314 i 1315 roku. Wieża pełniła funkcję rezydencji mieszkalnej. Posiadała także walory obronne, co było charakterystyczne dla tego typu budowli w średniowieczu. Zlokalizowano ją w strategicznym miejscu, przy przeprawie przez rzekę Bóbr. Był to też ważny punkt na szlaku komunikacyjnym biegnącym z Łużyc i Czech przez Kotlinę Jeleniogórską na północ, wzdłuż Bobru. Źródło: Uniwersytet Jagielloński Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Najpiękniejszy zamek w Polsce na prestiżowej liście – wiążą się z nim tajemnice II wojny światowej
Zamek Książ trafił na prestiżową listę Pomników Historii. Oprócz wspaniałych komnat i ogrodów kryje także system tuneli o nieznanym przeznaczeniu. Do dziś badacze próbują ustalić, jaki był powód ich wykonania w czasie II wojny światowej.
Spis treści: Książ na liście Pomników Historii Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek Książ jest jednym z najbardziej znanych i popularnych wśród turystów założeń obronnych w Polsce. Wrażenie robi nie tylko wspaniała architektura i usytuowanie pałacu, ale tez niezwykła historia, w której nie brakuje legend i tajemnic. Zamek ten wraz z przylegającym parkiem trafił właśnie na prestiżową listę Pomników Historii. Co to oznacza? Książ na liście Pomników Historii Pomnik Historii to jedna z pięciu form ochrony zabytków. Wpis na tę listę jest zarezerwowany dla zabytków nieruchomych o wyjątkowym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Książ jest 133 lokalizacją, którą wpisano na tę listę. Znajdują się na niej m.in.: Zamek piastowski w Międzyrzeczu; Biskupin– rezerwat archeologiczny; Gdańsk – Twierdza Wisłoujście; Góra Św. Anny – komponowany krajobraz kulturowo-przyrodniczy; Kazimierz Dolny; Kraków – historyczny zespół miasta; Wrocław– Hala Stulecia; Żyrardów– XIX-wieczna Osada Fabryczna. Książ – wszystko, co musisz wiedzieć Zamek w Książu wzniesiony w latach 1288-92 dla księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I zwanego Surowym. Należy do nielicznej grupy zachowanych zamków piastowskich. Na przestrzeni kilku stuleci twierdzę zamieszkiwało wiele rodzin szlacheckich, w tym potężny ród Hochbergów. To oni w latach 1509–1941 rozbudowali zamek. W XVIII wieku Konrad Ernest Maximilian von Hochberg zainicjował pierwszą wielką przebudowę zamku. Stworzono wtedy reprezentacyjne skrzydło barokowe. Podczas II wojny światowej Książ zajęli niemieccy okupanci. Hitlerowcy stworzyli pod zamkiem system tuneli. Ich zastosowanie do dziś jest owiane tajemnicą. Po II wojnie światowej Książ popadł w ruinę, został też wyrabowany przez Sowietów. Dopiero w latach 1956–1962 zamek został objęty ochroną przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we Wrocławiu. Zabezpieczono drzwi i okna, co uniemożliwiło dalsze grabieże. Turyści mogą dziś poznawać zagadki Książa. Udostępniono dla nich liczne komnaty, tarasy i ogrody. Śmiałkowie mogą nawet wejść do części podziemnych tuneli. Zamek powoli ujawnia swoje tajemnice. Na przykład w ubiegłym roku udało się poznać twórcę zaginionych ogrodów wokół Książa. Źródła: Narodowy Instytut Dziedzictwa, Zamek Książ Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Złoty Pociąg z nowym tropem? Do sieci trafiło emocjonalne oświadczenie
Złoty Pociąg znów rozgrzewa wyobraźnię poszukiwaczy i internautów. Po latach milczenia eksploratorzy ujawniają nowy trop. Czy tym razem tajemnica Dolnego Śląska zostanie rozwiązana?
Spis treści: Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzieje i krytyka Niemal każdy kraj na świecie ma swoje lokalne legendy o skarbach. Niektóre sięgają czasów średniowiecza, inne czerpią z nieco nowszej historii. Tak jest na przykład ze Złotym Pociągiem. Rzekomo wagony wypełnione kosztownościami nadal są ukryte gdzieś na Dolnym Śląsku. Co jakiś czas legenda składu ożywa. To zasługa przede wszystkim pasjonatów historii i poszukiwaczy skarbów. W ostatnich dniach o Złotym Pociągu znów jest głośno. To dlatego, że grupa eksploratorów działająca pod nazwą „Złoty Pociąg 2025” otrzymała zgodę Lasów Państwowych na przeprowadzenie pierwszego etapu poszukiwań w rejonie otuliny Książańskiego Parku Krajobrazowego. Poszukiwania Złotego Pociągu – czy to przełom? W najnowszym oświadczeniu opublikowanym w nocy z 17 na 18 lipca przedstawiciel grupy podpisujący się inicjałem M. zapewnia o „bezbłędności” przeprowadzonych badań radiestezyjnych, dzięki którym miało udać się zlokalizować przebieg tunelu i miejsce ukrycia legendarnego składu. Eksplorator utrzymuje, że Złoty Pociąg opuścił Wrocław w lutym 1945 roku i został ukryty przez więźniów obozu pod nadzorem nazistów. Brak dokumentacji tłumaczy tajnością operacji. W swoim emocjonalnym oświadczeniu M. odnosi się też do wcześniejszej krytyki dotyczącej nierealistycznych rozmiarów wagonów (cztery metry szerokości i wysokości). Jak tłumaczy, wszystkie dane miały charakter szacunkowy, a każda liczba była poprzedzona słowem „około”. Mimo że eksploratorzy chwalą się uzyskaniem zgody Lasów Państwowych na pierwsze, nieinwazyjne działania, nie wszystko przebiega gładko. Ostatecznie wniosek o możliwość odsłonięcia tunelu został odrzucony przez Nadleśnictwo Świdnica ze względu na lokalizację w obrębie chronionego obszaru przyrodniczego. Grupa „Złoty Pociąg 2025” zapowiada jednak dalsze rozmowy i wypracowanie kompromisu, który pozwoli na kontynuowanie prac bez naruszenia środowiska. Gdzie jest Złoty Pociąg? Nadzieje i krytyka Z entuzjazmem eksploratorów nie zgadzają się niektórzy eksperci. Andrzej Daczkowski, redaktor naczelny miesięcznika „Odkrywca”, przypomina, że nie istnieją żadne niemieckie dokumenty potwierdzające istnienie takiego pociągu. – Jeśli naprawdę istniałby tunel, w którym ukryto skład z czasów wojny, powinien być widoczny w badaniach georadarowych – podkreśla Daczkowski. Joanna Lamparska, badaczka tajemnic Dolnego Śląska, zwraca uwagę, że większość historii na temat Złotego Pociągu opiera się na relacjach z drugiej ręki i miejskich legendach. – To bardziej mit niż fakt historyczny – przypominała już w 2015 roku. Warto też pamiętać, że wspominana przez poszukiwaczy radiestezja jest uważana za pseudonaukę. Grupa „Złoty Pociąg 2025” nie zamierza się poddawać. Eksploratorzy zapowiadają opublikowanie dokumentacji, gdy „przyjdzie na to czas”. Na razie kontynuują promocję projektu w mediach społecznościowych pomimo krytyków zarzucających im brak przejrzystości czy rzetelnych danych. Część internautów uważa również, że komunikaty eksploratorów są podawane w przesadnie emocjonalnym tonie. Nie zanosi się jednak na to, żeby brak twardych dowodów osłabił legendę Złotego Pociągu. Niezależnie od tego, czy pod Wałbrzychem faktycznie spoczywa pancerny skład pełen kosztowności, zainteresowanie tematem przyciąga turystów i badaczy. Na razie ten fenomen można uznać za niematerialną atrakcję już i tak zjawiskowego Dolnego Śląska. Źródło: Wałbrzych dla Was Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Sky Tower we Wrocławiu: odkryj, co kryje najwyższy budynek Dolnego Śląska
Sky Tower to najwyższy budynek we Wrocławiu, który stał się ikoną miasta. Poznaj jego fascynującą historię, architekturę oraz atrakcje, takie jak punkt widokowy na 49. piętrze. Dowiedz się, co oferuje ten imponujący kompleks i jak zaplanować wizytę.
Spis treści: Historia powstania Sky Tower Architektura i dane techniczne Funkcje i przeznaczenie kompleksu Punkt widokowy na 49. piętrze Praktyczne informacje dla odwiedzających Ciekawostki i cechy wyjątkowe Sky Tower Sky Tower w kontekście Wrocławia i Polski Sky Tower, wznoszący się na wysokość 212 metrów, to jeden z najbardziej charakterystycznych budynków w Polsce i najwyższy obiekt we Wrocławiu. Jest jedną z najwyższych budowli w naszym kraju i pozostaje rekordzistą i jedną z atrakcji Dolnego Śląska. Kompleks, łączący funkcje mieszkaniowe, biurowe, handlowe i rozrywkowe, stał się jednym z symboli współczesnej architektury miejskiej i ważnym punktem orientacyjnym na mapie Wrocławia. Historia powstania Sky Tower Od Poltegoru do nowoczesnego wieżowca Sky Tower został wzniesiony na miejscu dawnego wieżowca Poltegor Centre, który przez wiele lat był najwyższym budynkiem i atrakcją we Wrocławiu. Poltegor, zbudowany w 1982 roku, miał 125 metrów wysokości (wliczając antenę) i 25 kondygnacji. Był siedzibą przedsiębiorstwa Poltegor – Polskiej Techniki Górniczej. W budynku mieściły się biura, a na ostatnim piętrze znajdowała się sala konferencyjna oraz platforma widokowa. Na dachu zainstalowano antenę wykorzystywaną przez stacje radiowe i telewizyjne. W styczniu 2007 roku działkę, na której stał Poltegor, zakupił wrocławski biznesmen Leszek Czarnecki. Decyzja o rozbiórce zapadła w czerwcu tego samego roku, a prace rozbiórkowe zakończono w listopadzie 2007. Czarnecki planował w tym miejscu zrealizować nowoczesny kompleks wieżowców, który miał stać się nowym symbolem Wrocławia. Etapy budowy i zmiany w projekcie Pierwotny projekt Sky Tower zakładał budowę kompleksu składającego się z siedmiu budynków o różnej wysokości, z główną wieżą mierzącą 258 metrów (221 metrów do dachu) i 56 kondygnacjami. Miała to być najwyższa konstrukcja w Polsce. Budowa rozpoczęła się w grudniu 2007 roku, ale w listopadzie 2008 została wstrzymana na sześć miesięcy z powodu globalnego kryzysu finansowego i niepewności na rynku nieruchomości. W tym czasie inwestor zdecydował się na przeprojektowanie kompleksu, redukując jego skalę. W czerwcu 2009 roku wznowiono prace, a w listopadzie ogłoszono nową wersję projektu – główna wieża miała mierzyć 207 metrów do dachu, a wraz z anteną 238 metrów. W trakcie realizacji doszło do konfliktu inwestora z pierwotnym biurem projektowym, co skutkowało przejęciem nadzoru nad realizacją przez nowe studio architektoniczne. Wieżę „odchudzono”, zmieniono wykończenie elewacji i rozkład funkcji, a z planowanych sześciu segmentów zrealizowano tylko trzy. W sierpniu 2011 roku budynek osiągnął docelową wysokość, a jego oficjalne otwarcie odbyło się 24 maja 2012 roku. Zakończenie wszystkich prac budowlanych miało miejsce w marcu 2013 roku. Sky Tower, mimo wielu przeszkód i zmian projektowych, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli współczesnego Wrocławia, łącząc funkcje mieszkalne, biurowe i handlowo-usługowe w jednym zintegrowanym kompleksie. Architektura i dane techniczne Wysokość i liczba pięter Sky Tower osiąga wysokość 212 metrów, co czyni go najwyższym budynkiem we Wrocławiu. Wieża posiada 51 kondygnacji nadziemnych, z czego 49 pięter jest dostępnych w głównym segmencie budynku. Punkt widokowy znajduje się na 49. piętrze, na wysokości około 200 metrów. Dla porównania, to ponad 2,5 razy więcej niż w klasycznym bloku mieszkalnym z wielkiej płyty, co doskonale obrazuje skalę tego obiektu. Wysokość konstrukcyjna budynku (bez anteny) wynosi 206 m, natomiast najwyższy punkt – antena – sięga 212 metrów. Konstrukcja i materiały użyte w budowie Sky Tower został zaprojektowany z wykorzystaniem nowoczesnych technologii i materiałów wysokiej jakości. Trzon budynku wykonano z żelbetu, co zapewnia odpowiednią sztywność i odporność konstrukcji na wiatr i drgania. Zastosowano także systemy podwójnych szyb z powłoką przeciwsłoneczną, co znacząco ogranicza nagrzewanie się wnętrz i zwiększa efektywność energetyczną budynku. Elewacja budynku pokryta jest szkłem refleksyjnym o wysokich walorach estetycznych i izolacyjnych. Całość prezentuje się nowocześnie, a zarazem minimalistycznie. Dzięki charakterystycznemu zwężeniu ku górze wieża przypomina sylwetkę ludzką – ten efekt był zamierzonym działaniem projektantów. Funkcje i przeznaczenie kompleksu Apartamenty mieszkalne Sky Tower oferuje ponad 200 luksusowych apartamentów, zlokalizowanych od 28. piętra wzwyż. Mieszkania te charakteryzują się przestronnością, wysokimi sufitami oraz panoramicznymi oknami z widokiem na Wrocław i okolice. Najbardziej prestiżowe apartamenty znajdują się na najwyższych kondygnacjach, a ich ceny przekraczają 20 000 zł za m². Każdy apartament ma dostęp do całodobowej ochrony, monitoringu, windy szybkobieżnej oraz parkingu podziemnego. W ofercie znajdują się zarówno mniejsze lokale (ok. 50 m²), jak i przestronne penthouse’y. Powierzchnie biurowe Niższe kondygnacje Sky Tower zajmują nowoczesne powierzchnie biurowe klasy A. Biura są w pełni klimatyzowane, wyposażone w światłowód, systemy kontroli dostępu i BMS (Building Management System). Budynek przyciąga firmy z sektora finansowego, IT i doradztwa. Układ biur umożliwia ich elastyczne aranżowanie, zarówno w systemie open space, jak i klasycznych gabinetów. Dostęp do naturalnego światła na każdym piętrze oraz wysoki standard wykończenia są kluczowymi atutami dla najemców. Galeria handlowa i usługi W części podium Sky Tower znajduje się galeria handlowa z ponad 100 punktami usługowo-handlowymi. Odwiedzający znajdą tu butiki odzieżowe, drogerie, apteki, a także restauracje i kawiarnie. Dla klientów dostępne są również fitness club, gabinety lekarskie, kliniki stomatologiczne, banki i punkty kurierskie. Dzięki temu Sky Tower stanowi wygodne miejsce nie tylko do pracy i życia, ale też codziennego załatwiania spraw. View Ediplayer on the source website Punkt widokowy na 49. piętrze Godziny otwarcia i ceny biletów Punkt widokowy Sky Tower to jedna z najchętniej odwiedzanych atrakcji turystycznych Wrocławia. Znajduje się on na wysokości około 200 metrów, co czyni go najwyżej położonym punktem widokowym w Polsce dostępnym dla turystów. Godziny otwarcia: od poniedziałku do soboty: 9:00 - 20:30 niedziela: 10:00 – 20:30 ostatni wjazd odbywa się zazwyczaj 30 minut przed zamknięciem Ceny biletów (mogą ulegać zmianom): bilet normalny: 53 zł bilet ulgowy (dzieci, uczniowie, studenci): 40 zł dzieci do lat 3: wstęp wolny Bilety można nabyć zarówno na miejscu, jak i przez internet. Widoki i atrakcje dla zwiedzających Z tarasu widokowego – przebudowanego w 2024 roku i wielokrotnie nagradzanego – roztacza się panorama na całe miasto i okolice. Przy dobrej pogodzie można dostrzec Karkonosze, a nawet Śnieżkę, oddaloną o ponad 100 km. Widok obejmuje m.in. Odrę, Ostrów Tumski, Uniwersytet Wrocławski, a także Stadion Miejski. Na miejscu dostępne są: panele informacyjne z opisami widocznych obiektów, możliwość robienia zdjęć i nagrań, wydzielone miejsce dla osób z niepełnosprawnościami. Dla dzieci przygotowano interaktywne tablice edukacyjne, a wieczorami taras zyskuje wyjątkowy klimat dzięki specjalnemu oświetleniu. Wieczorami (od czwartku do soboty) na tarasie działa bar otwarty do późniejszych godzin Praktyczne informacje dla odwiedzających Dojazd i parking Sky Tower znajduje się przy ul. Powstańców Śląskich 95 we Wrocławiu – jednej z głównych arterii komunikacyjnych miasta. Obiekt jest doskonale skomunikowany z centrum i innymi dzielnicami. Dojazd komunikacją miejską: tramwaje: linie 2, 6, 7, 17, 20 autobusy: linie 144, 146, 602 Dla kierowców dostępny jest podziemny parking z kilkuset miejscami postojowymi. Parking jest monitorowany i objęty całodobową ochroną. Istnieje możliwość opłaty godzinowej lub abonamentowej. Udogodnienia i dostępność Sky Tower spełnia wszystkie wymagania nowoczesnego obiektu wielofunkcyjnego: windy szybkobieżne obsługujące wszystkie piętra, podjazdy, windy i toalety przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami, bezpłatne Wi-Fi na wybranych poziomach, system monitoringu i ochrona 24/7. Na miejscu znajdują się także punkty medyczne, strefy odpoczynku, bankomaty, paczkomaty oraz strefy coworkingowe. Ciekawostki i cechy wyjątkowe Sky Tower Rzeźba Salvadora Dalí Jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji Sky Tower jest rzeźba „Profil czasu” autorstwa Salvadora Dalí, stoi wewnątrz Galerii Handlowej w strefie Rotundy To jedna z nielicznych prac tego słynnego surrealisty wystawionych w przestrzeni publicznej w Polsce. Rzeźba przedstawia symbolicznie rozciągnięty, opływający zegar, który odnosi się do względności czasu – motywu często wykorzystywanego przez Dalíego. Dzieło zostało wykonane z brązu i mierzy kilka metrów wysokości. Przyciąga nie tylko miłośników sztuki, ale też turystów i fotografów, stając się nieodłącznym elementem krajobrazu Sky Tower. Wykorzystanie nowoczesnych technologii Sky Tower to również przykład innowacyjnych rozwiązań technologicznych w budownictwie wielkopowierzchniowym. Budynek wyposażony jest w zaawansowany system zarządzania budynkiem BMS (Building Management System), który steruje oświetleniem, wentylacją, klimatyzacją i bezpieczeństwem. Zastosowano tu również: systemy odzysku ciepła, czujniki obecności i światła naturalnego, monitoring zużycia energii elektrycznej i wody. Dzięki temu Sky Tower spełnia normy energooszczędności i zrównoważonego zarządzania zasobami. Obiekt uznawany jest za jeden z najbardziej zaawansowanych technologicznie budynków wielofunkcyjnych w Polsce. Sky Tower w kontekście Wrocławia i Polski Znaczenie dla panoramy miasta Sky Tower już od momentu ukończenia zdominował panoramę Wrocławia. Widać go z niemal każdego zakątka miasta, a jego sylwetka stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów miejskiego krajobrazu. Budynek jest nie tylko punktem orientacyjnym, ale również symbolem nowoczesności i rozwoju gospodarczego Wrocławia. Dzięki swojej lokalizacji, Sky Tower służy także jako punkt nawigacyjny dla mieszkańców i turystów. Wieczorami – dzięki iluminacji – tworzy efektowny akcent architektoniczny. Pod koniec 2026 roku w części budynku Sky Tower zostanie uruchomiony hotel Prize by Radisson. Porównanie z innymi wieżowcami w Polsce Sky Tower jest jednym z najwyższych budynków w Polsce, obecnie ustępuje miejsca nowym projektom, takim jak Varso Tower w Warszawie z najwyższym tarasem widokowym w naszym kraju. W odróżnieniu od typowych drapaczy chmur pełniących wyłącznie funkcje biurowe, Sky Tower to kompleks o funkcji mieszanej, który łączy w sobie elementy przestrzeni miejskiej – mieszkania, biura, sklepy i atrakcje turystyczne. To nowoczesna interpretacja idei miasta w mieście. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.