National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-21T06:39:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Marihuana działa jak „hamulec” dla mózgu. Największe badanie w historii USA ujawnia skutki u nastolatków
items: Zdążyć, nim media społecznościowe zniszczą psychikę młodzieży. Wnioski z francuskiego raportu
items: T. rex dojrzewał powoli. Paleontolodzy odkryli, że rósł nawet do czterdziestki. To Piotruś Pan wśród dinozaurów
items: Twoje nastoletnie dziecko przesypia całe weekendy? To nie lenistwo, to zapobieganie depresji
items: Mózg starzeje się skokowo. W ciągu Twojego życia zmienia się 4 razy i naukowcy wreszcie wiedzą, kiedy
items: Ten nieśmiały królik przez całe lata pozostaje dzieckiem. To fenomen w skali świata, który zaskakuje badaczy
items: Wczesne dojrzewanie może skracać życie kobiet. Naukowcy mają na to dowody
items: Nastolatki w epoce lodowcowej. Badania wykazały, jak wyglądał „okres buntu” w prehistorii
items: Dwie płcie to za mało [REPORTAŻ]
items: Psy jak ludzie – też przechodzą „młodzieńczy bunt”. W jakim wieku?

Marihuana działa jak „hamulec” dla mózgu. Największe badanie w historii USA ujawnia skutki u nastolatków
type: item
date: 2026-04-21T06:38:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: dojrzewanie
subject: dzieci
subject: marihuana
subject: mózg
subject: rozwój
description: Okres dorastania to dla ludzkiego mózgu czas „wielkiego programowania”. Właśnie wtedy formują się kluczowe połączenia odpowiadające za logiczne myślenie, pamięć i koncentrację. Najnowsze dane z gigantycznego projektu badawczego ABCD (Adolescent Brain Cognitive Development) pierwszy raz na tak olbrzymią skale pokazują, jak kontakt z konopiami modyfikuje ten ważny proces. Okazuje się, że u nastolatków palących marihuanę postęp w rozwoju zdolności poznawczych jest wyraźnie wolniejszy niż u ich rówieśników.
encoded: Badacze z University of California San Diego przeanalizowali dane od ponad 11 000 osób. To największe tego typu długofalowe badanie w historii Stanów Zjednoczonych. Naukowcy śledzili dzieci od 9. roku życia aż do późnej adolescencji (16–17 lat), monitorując zarówno ich wyniki testów psychologicznych, jak i kontakt z substancjami psychoaktywnymi. Wyniki są niepokojące, szczególnie dla rodziców. Efekt płaskowyżu. Dlaczego powinien nas martwić wolniejszy rozwój? Najbardziej niepokojącym wnioskiem z badania, opublikowanego w kwietniu 2026 r. w czasopiśmie „Neuropsychopharmacology”, nie jest to, że nastolatki nagle tracą inteligencję. Problem leży w zahamowaniu naturalnego rozwoju. W normalnych warunkach mózg nastolatka z roku na rok staje się sprawniejszy w zapamiętywaniu informacji i przetwarzaniu danych. Jednak u młodych ludzi regularnie sięgających po marihuanę naukowcy zaobserwowali ograniczony przyrost tych umiejętności. Choć jako dzieci często wypadali w testach równie dobrze (lub nawet lepiej) niż rówieśnicy, po rozpoczęciu używania konopi ich wykres rozwoju „wypłaszczał się” jak płaskowyż, podczas gdy reszta grupy dalej pięła się w górę. W jakich obszarach odnotowano spowolnienie? Pamięć operacyjna, czyli zdolność do przechowywania i czerpania z informacji podczas rozwiązywania zadań. Utrzymywanie uwagi i odporność na rozpraszacze. Szybkość przetwarzania informacji. THC na celowniku Aby wykluczyć błędy w deklaracjach (nastolatki nie zawsze mówią prawdę o używkach), zespół dr Natashy Wade zastosował testy biologiczne – analizowano próbki włosów, moczu i śliny. Pozwoliło to precyzyjnie wykryć obecność kannabinoidów nawet sprzed wielu miesięcy. Badanie wykazało, że głównym winowajcą jest THC (tetrahydrokannabinol) – składnik psychoaktywny marihuany. To on wydaje się „hakować” system endokannabinoidowy w mózgu, który w okresie dojrzewania zarządza procesem synaptycznego przycinania (usuwania niepotrzebnych połączeń, by mózg działał wydajniej). Co ciekawe, u małej gr…

GettyImages-139690618-fac826a.jpg
width: 3072
height: 2040

Zdążyć, nim media społecznościowe zniszczą psychikę młodzieży. Wnioski z francuskiego raportu
type: item
date: 2026-02-04T08:19:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Ludzie
subject: dojrzewanie
subject: dzieci
subject: media
description: Nasilające się zaburzenia lękowo-depresyjne, w tym myśli samobójcze, obniżona samoocena, szukanie ucieczki w używkach. Media społecznościowe wykorzystują podatność młodych ludzi i nasilają niektóre charakterystyczne dla tego wieku problemy. Mechanizmy te najmocniej wpływają na nastoletnie dziewczynki.
encoded: Spis treści: Zarabianie na młodzieńczych emocjach Testowanie norm społecznych Utrzymać zaangażowanie odbiorcy Szczególnie narażone są dziewczęta Australia jest pierwszym krajem na świecie, który wprowadził zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla młodzieży poniżej 16. roku życia. Platformy takie jak TikTok, Instagram, Facebook, X (Twitter) czy YouTube muszą zablokować dostęp nieletnim lub będą płacić ogromne kary. Podobne zakazy mają być niedługo wprowadzone przez rządy Francji, Danii, Hiszpanii, Grecji i Malezji. Polski projekt stosownej ustawy ma być gotowy do końca lutego tego roku. To dobrze, bo problem jest wielki i palący. Zarabianie na młodzieńczych emocjach W grudniu 2025 roku ukazał się raport francuskiej Narodowej Agencji ds. Bezpieczeństwa Żywności, Środowiska i Pracy (Anses) zatytułowany „Wpływ korzystania z mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne nastolatków”. Analizuje on mechanizmy stojące za narzędziami marketingu cyfrowego zaprojektowanymi tak, by trafiać w specyficzne słabości emocjonalne okresu dojrzewania i jest efektem wielu lat pracy i metaanalizy ogromnego materiału badawczego. Wnioski z niego płynące nie są zbyt optymistyczne. – Okres dojrzewania jest czasem szczególnej wrażliwości, ponieważ mózg nadal się rozwija. Nastolatki przechodzą zmiany w sposobie przetwarzania emocji i funkcjonowania układów nagrody. Są również bardziej wrażliwe na kontekst społeczny, co sprzyja podejmowaniu ryzyka w obecności rówieśników. To także okres zwiększonego ryzyka wystąpienia zaburzeń psychicznych – powiedziała w rozmowie opublikowanej na łamach „The Conversation” Olivia Roth-Delgado, jedna z autorek omawianego raportu. Testowanie norm społecznych Jak podkreśla jej kolega Thomas Bayeux, w okresie dojrzewania rozwija się kultura konfrontacji z innymi, potrzeba komunikacji i kształtowania tożsamości poprzez testowanie norm społecznych. – Wszystko to dotyczy szczególnie grupy wiekowej 11–17 lat – podkreśla badacz. W rozmowie z francuskimi dzienni…

shutterstock2654281779-cf2c95d.jpg
width: 7680
height: 4320

T. rex dojrzewał powoli. Paleontolodzy odkryli, że rósł nawet do czterdziestki. To Piotruś Pan wśród dinozaurów
type: item
date: 2026-01-19T07:51:03.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dinozaury
subject: dojrzewanie
subject: kości
subject: paleontologia
subject: prehistoria
description: Powątpiewasz we własną dojrzałość? Masz jeszcze czas: okazuje się, że król dinozaurów – Tyrannosaurus rex – pełną dorosłość osiągał dopiero po czterech dekadach życia. Długoletni – dłuższy, niż do tej pory przypuszczaliśmy – wzrost miał pomóc mu osiągnąć zawrotną docelową wagę 8 ton. Wisienką na torcie jest to, że według badaczy zwykle dożywał mniej więcej trzydziestki. Czy zatem nigdy nie był w pełni dojrzały?
encoded: Przez dekady naukowcy sądzili, że T. rex kończył swój wzrost około 25. roku życia. Najnowsze badania przeprowadzone przez zespół paleontologów z Oklahoma State University, Intellectual Ventures i Chapman University ujawniają jednak, że ten ikoniczny drapieżnik mógł rosnąć aż do czterdziestki. Często jednak nie dożywał tego wieku. Skąd wiemy, ile żyły tyranozaury? Oszacowanie wieku tyranozaurów jest możliwe dzięki nowatorskiemu podejściu badawczemu opracowanemu przez matematyka i paleobiologa Nathana Myhrvolda. Polega ono na zastosowaniu zaawansowanych algorytmów statystycznych i specjalistycznego oświetlenia przekrojów kości. Wykorzystując światło spolaryzowane, może odkryć wcześniej niewidoczne pierścienie wzrostu, co umożliwia precyzyjne oszacowanie nie tylko wieku, ale i tempa dojrzewania dinozaura. Im zwierzę wolniej rośnie, tym pierścienie są bliżej siebie. W odróżnieniu od wcześniejszych analiz, które mogły uwzględniać jedynie ostatnie 10–20 lat życia dinozaura, nowe podejście pozwoliło zrekonstruować pełniejszą krzywą wzrostu. Myhrvold wyjaśnia, że tak skomponowana krzywa dostarcza realistycznego obrazu tego, jak Tyrannosaurus rex się rozwijał i jak duże były różnice pomiędzy osobnikami. Wiemy więcej. „To nie jest T. rex” W trakcie badania przeanalizowano 17 okazów – jak się zdawało – tyranozaura. Obejmowały one zarówno dorosłe, jak i młodociane osobniki: wśród nich znalazły się „Jane” i „Petey”, czyli specyficzne, nieco tajemnicze szczątki dinozaura. Okazało się, że znacząco odbiegają one statystycznie od pozostałych – może to oznaczać, że nie należą one wcale do gatunku Tyrannosaurus rex. Z niezależnych analiz wynika, że oba osobniki mogą być przedstawicielami różnych gatunków z rodzaju Nanotyrannus – nowo odkrytych mniejszych krewnych T. rexa. Pomniejszone „tyranozaury” były wcześniej mylone z młodocianymi osobnikami właściwego gatunku, a przez to trudniej było oszacować tempo dojrzewania króla dinozaurów. Mylnie przyjmowano, że dojrzewają jedynie 20 lat. …

GettyImages-1187632820-ba4125a.jpg
width: 5765
height: 3643

Twoje nastoletnie dziecko przesypia całe weekendy? To nie lenistwo, to zapobieganie depresji
type: item
date: 2026-01-10T14:12:42.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: dojrzewanie
subject: regeneracja
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Denerwuje cię to, że twoje nastoletnie dziecko w weekendy tylko śpi, śpi i śpi? Nowe badania dowodzą, że młodzi ludzie w wieku od 16 do 24 lat, którzy odsypiają w weekendy, mogą znacząco zmniejszać ryzyko depresji – nawet o 41%. W ten sposób organizm radzi sobie z napięciem. Czy powinniśmy być bardziej pobłażliwi?
encoded: Okres dojrzewania to czas intensywnych zmian emocjonalnych, fizycznych i społecznych. Nastolatki i młodzi dorośli mierzą się z presją szkolną, niezrozumieniem rówieśniczym i rosnącymi oczekiwaniami. To wielkie wyzwanie! Według najnowszych badań presja zdejmowana może być w weekendy, podczas których przed depresją – i innymi chorobami psychicznymi – młodzież chroni długi sen. Odsypianie w weekendy a ryzyko depresji Badanie przeprowadzone przez naukowców z University of Oregon oraz SUNY Upstate Medical University nieco zmienia nasze spojrzenie na „weekendowe lenistwo” młodzieży. Uczestnicy badania w wieku od 16 do 24 lat, którzy korzystali z tzw. weekend catch-up sleep, czyli nadrabiania braków snu w weekendy, mieli aż o 41% niższe ryzyko wystąpienia objawów depresji w porównaniu do tych, którzy tego nie robili. Badanie opublikowano 6 stycznia 2026 roku w prestiżowym czasopiśmie „Journal of Affective Disorders”, a jego analiza oparta była na danych zebranych w latach 2021–2023. Jak zbadać sen nastolatków? Uczestnicy badania raportowali godziny zasypiania i budzenia się w ciągu tygodnia i w weekendy. Na tej podstawie wyliczono różnicę pomiędzy średnim czasem snu w weekend a snem w dni powszednie. Dodatkowo uczestnicy określali swoje samopoczucie. Osoby, które codziennie czuły się smutne lub przygnębione, klasyfikowano jako wykazujące objawy depresji. Dlaczego nastolatkowie mają problem z regularnym snem i czy powinniśmy im to wybaczyć? W okresie dojrzewania dochodzi do zmian w rytmie dobowym. Rytmy cyrkadialne, odpowiedzialne za cykl snu i czuwania, przesuwają się w kierunku późniejszego zasypiania. Typowy rytm snu nastolatka to zasypianie około godziny 23:00 i budzenie się około 8:00. Niestety, wczesne godziny rozpoczęcia lekcji kolidują z tym naturalnym trybem, prowadząc do deficytu snu w ciągu tygodnia. Z tego względu wielu nastolatków nadrabia sen w weekendy. Wcześniejsze badania dotyczyły głównie młodzieży z Chin i Korei, tymczasem badanie Melyndy Casement i Jason…

GettyImages-98609939-cdbfb83.jpg
width: 5398
height: 3665

Mózg starzeje się skokowo. W ciągu Twojego życia zmienia się 4 razy i naukowcy wreszcie wiedzą, kiedy
type: item
date: 2025-11-26T14:04:44.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: dojrzewanie
subject: mózg
subject: rozwój
subject: starość
description: Naukowcy z Cambridge odkryli, że mózg człowieka wcale nie rozwija się liniowo – przechodzi przez 5 drastycznie różniących się od siebie „epok”, rozdzielonych 4 punktami zwrotnymi w wieku 9, 32, 66 i 83 lat. Starzejemy i dojrzewamy skokowo, a nie każdego dnia po trochu.
encoded: Analiza skanów ludzkich głów wykazała, że mózgi – wbrew naszej intuicji – nie rozwijają się w sposób liniowy. Badacze oszacowali 4 punkty zwrotne w naszych życiach, które przenoszą nas do kolejnej „epoki” funkcjonowania mózgu. Odkrycie naukowców ujawnia kolejne tajemnice najbardziej skomplikowanego organu ludzkiego ciała. 5 epok życia mózgu – jak i kiedy się zmieniamy? Naukowcy pod kierownictwem dr Alexy Mousley przeanalizowali skany mózgu 3802 osób w wieku od 0 do 90 lat. Wykorzystali technikę MRI z opcją dyfuzji (rezonansu magnetycznego, która obrazuje ruch cząsteczek wody w tkankach) i odkryli, że mózg człowieka nie rozwija się w sposób liniowy. Zamiast tego przechodzi przez pięć wyraźnie różnych od siebie epok. Badania zostały opublikowane w czasopiśmie „Nature Communications” i potwierdzają to, że zmiany w strukturze mózgu wcale nie są stopniowe. Jakie przeżywamy „epoki” i kiedy starzeje się mózg? 1. Dzieciństwo. Do 9. roku życia trwa konsolidacja sieci neuronowych Pierwsza „epoka” obejmuje okres od narodzin do około 9. roku życia. W tym czasie nasze sieci neuronowe się konsolidują – nadmiar synaps, charakterystyczny dla niemowlęcego mózgu, zostaje stopniowo zredukowany, a najaktywniejsze połączenia (czyli intensywnie pobudzane w dzieciństwie) są wzmacniane. To kluczowy etap rozwoju mózgu, który później ciężko jest nadrobić. Dlaczego? W tym czasie gwałtownie rośnie objętość istoty szarej i białej, co prowadzi do osiągnięcia maksymalnej grubości kory mózgowej. Cały mózg reorganizuje się w jednolity sposób aż do 9. roku życia. Wtedy następuje radykalna zmiana zdolności poznawczych, ale także zaczynają pojawiać się zmiany związane z ryzykiem zaburzeń psychicznych 2. Dorastanie, które trwa aż do… 32. roku życia Kolejny etap rozwoju mózgu trwa długo, bo aż do wczesnych lat 30. Okazuje się, że w kontekście pracy mózgu młodzi dorośli niewiele różnią się od nastolatków. Etap ten charakteryzuje się znacznym wzrostem efektywności w połączeniach nerwowych. Struktura mózgu…

mozg-2-25badf8.jpg
width: 4500
height: 2996

Ten nieśmiały królik przez całe lata pozostaje dzieckiem. To fenomen w skali świata, który zaskakuje badaczy
type: item
date: 2025-10-29T08:55:54.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: dojrzewanie
subject: japonia
subject: króliki
subject: życie
description: Zdawałoby się, że większość ssaków – poza ludźmi – dojrzewa możliwie szybko. Wszystko po to, by jak najszybciej być gotowym do reprodukcji czy walki z zagrożeniami. Japoński królik Amami cieszy się jednak dzieciństwem na niespotykaną skalę w świecie zwierząt, przez lata brykając beztrosko po skalistych wyspach. Starzeje się nawet pięć razy wolniej niż jego krewniacy i zadziwił naukowców – to pierwsze takie odkrycie na świecie.
encoded: Wyjątkowy królik Amami z japońskich wysp Amami i Tokunoshima stanowi fenomen na skalę światową. Badacze po raz pierwszy w historii potwierdzili u niego mechanizm opóźnienia wzrostu – do tej pory nie udało się zaobserwować go u żadnego żyjącego ssaka, chociaż podejrzewano podobne u wymarłych już zwierząt. Jego niezwykły cykl życiowy wzbudza podziw biologów i ekologów, ale nie jest dziełem przypadku. Przedłużone dzieciństwo królika Amami Królik Amami (Pentalagus furnessi) to jeden z najbardziej zagrożonych, ale także najbardziej nietypowych ssaków świata – słyszało o nim niewiele osób. Nic dziwnego, ponieważ zazdrośnie strzeże swoich tajemnic i zamieszkuje tylko dwie subtropikalne japońskie wyspy. Jego wyjątkowo wolne tempo wzrostu fascynuje naukowców na całym świecie. Badania zespołu z Okayama University of Science, opublikowane w „Mammal Study” wykazały, że królik ten osiąga pełną dojrzałość dopiero po około pięciu latach życia, podczas gdy jego kontynentalni kuzyni dojrzewają nawet pięć razy szybciej. Przeprowadzono je pod kierownictwem prof. Mugino Kubo. Niezwykłe tempo dojrzewania to nie przypadek, lecz efekt długiej ewolucji w izolowanym środowisku wyspiarskim charakteryzującymi się niewielką liczbą drapieżników, ale i ograniczonymi zasobami pożywienia. Dlaczego ten królik starzej się tak wolno? Specyficzny rozwój królika potwierdziły badania histologiczne jego kości. Wykryto w nich liczne linie zatrzymania wzrostu, nawet u młodych dorosłych osobników. Te „pierścienie przyrostu” świadczyły, trochę jak słoje w przekroju drzewa, o okresowych zahamowaniach rozwoju. To zjawisko w przyrodzie do tej pory znane było jedynie z analiz szczątków wymarłych ssaków – między innymi z basenu Morza Śródziemnego. U żyjących współcześnie zwierząt jest absolutnie wyjątkowe. Naukowcy przypuszczają, że przyczyną jest nietypowa strategia przystosowawcza do wyspiarskiego środowiska. Izolacja geograficzna, ograniczone zasoby pokarmowe i niemal całkowity brak drapieżników na wyspach stw…

shutterstock2305541133-061aa45.jpg
width: 9504
height: 6336

Wczesne dojrzewanie może skracać życie kobiet. Naukowcy mają na to dowody
type: item
date: 2025-08-21T08:51:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: dojrzewanie
subject: macierzyństwo
subject: Zdrowie
description: Nowe badania pokazują, że wczesne dojrzewanie może przyspieszyć starzenie się kobiet i zwiększyć ryzyko chorób. Zaskakujące dane zebrano na podstawie olbrzymiej liczby przypadków.
encoded: Naukowcy z Buck Institute for Research on Aging w Kalifornii przeanalizowali dane niemal 200 tys. kobiet z brytyjskiej bazy UK Biobank. Chcieli sprawdzić, jakie wczesne dojrzewanie i decyzje rodzicielskie z początkowych etapów życia miały wpływ na ich zdrowie w późniejszych latach. Czego dowodzą najnowsze badania? Amerykańscy naukowcy skupili się na dwóch czynnikach: terminie pierwszej miesiączki i dacie urodzenia pierwszego dziecka. Okazało się, że dziewczynki, które zaczęły dojrzewać przed 11. rokiem życia oraz kobiety rodzące przed 21. urodzinami wykazywały dwukrotnie większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2., niewydolność serca czy otyłość. To nie wszystko – ryzyko poważnych zaburzeń metabolicznych rosło nawet czterokrotnie. Okazało się, że kobiety, które dojrzewały i rodziły później, wolniej się starzały i rzadziej zapadały na choroby przewlekłe, w tym Alzheimera. Geny i biologia starzenia Badaczom udało się wyróżnić aż 126 markerów genetycznych, które wiążą się z tym zjawiskiem. Związane są one ze szlakami metabolicznymi (m.in. IGF-1, AMPK, mTOR), które regulują zarówno wzrost i dojrzewanie, jak i tempo starzenia się organizmu. To przykład tzw. antagonistycznej plejotropii. Na czym ona polega? To sytuacja, w której cecha, która daje przewagę w młodości (np. szybka zdolność do rozmnażania, czyli zwiększanie przeżywalności), może mieć negatywne skutki zdrowotne w późniejszych latach. Dojrzewanie ważne w kontekście zdrowia – Historia miesiączkowania i wieku pierwszego porodu jest rutynowo zbierana przez lekarzy, ale rzadko wykorzystywana w kontekście zdrowotnym kobiety. Nasze badanie pokazuje, że to krytyczne informacje – mówi prof. Pankaj Kapahi, jeden z autorów badania. Naukowcy sugerują, że warto tego rodzaju informacje traktować jako istotny element profilaktyki zdrowotnej. Powinny być brane pod uwagę nie tylko w ginekologii, ale także w szerszym kontekście medycznym. Zmiana myślenia o dojrzewaniu Nowe badania przypominają, że wszystkie decyzje i wydarz…

GettyImages-465083677-0344d98.jpg
width: 5528
height: 3263

Nastolatki w epoce lodowcowej. Badania wykazały, jak wyglądał „okres buntu” w prehistorii
type: item
date: 2024-09-13T10:17:08.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: człowiek
subject: dojrzewanie
subject: ewolucja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
description: Najnowsze badanie międzynarodowej grupy naukowców rzuca światło na okres dojrzewania nastolatków sprzed 25 tysięcy lat. To nowy dowód na to, jak przebiega ewolucja człowieka.
encoded: Spis treści: Jak wyglądało dojrzewanie prehistorycznych nastolatków? Pełna dorosłość w wieku 17–22 lat Uczłowieczenie pradawnych ludzi Młodość rządzi się swoimi prawami. Dojrzewanie to okres zmian nie tylko emocjonalnych, ale przede wszystkim – fizycznych. Zmienia się ciało człowieka, zmienia się jego cała fizjonomia, ale dochodzi również do zmian hormonalnych, a także w obrębie mózgu. To proces, który przygotowuje nas do dorosłego i samodzielnego życia. Nic więc dziwnego, że badany jest również w kontekście naszej ewolucji. Jak wyglądało dojrzewanie prehistorycznych nastolatków? Na łamach czasopisma naukowego „Journal of Human Evolution” opublikowano właśnie artykuł, w którym badacze z Wielkiej Brytanii, Monako, Francji i Kanady dokonali analizy i oceny dojrzewania europejskich nastolatków z okresu górnego paleolitu. Czyli etapu prehistorii, który zbiegał się z epoką lodowcową. Uczeni zbadali kości 13 osób w wieku od 10 do 20 lat, które żyły ponad 25 tysięcy lat temu. Z artykułu wynika, że naukowcy odkryli w szczątkach konkretne markery, które rzucają światło na proces dojrzewania prehistorycznych ludzi. Dzieciństwo i dorastanie to dwa etapy historii życia, które są albo charakterystyczne dla człowieka, albo znacznie różnią się w porównaniu z innymi naczelnymi. Chociaż ostatnie badania pogłębiły naszą wiedzę o dzieciństwie w górnym paleolicie, okres dojrzewania w tym okresie pozostawał niedostatecznie zbadany – napisali w badaniu autorzy. Naukowcy wykorzystali bioarcheologiczne markery dojrzewania do oszacowania stanu dorastania 13 nastolatków z górnego paleolitu ze stanowisk w Rosji, Czechach i Włoszech. Uczeni chcieli m.in. oszacować czas i tempo tego procesu u dzieci i młodzieży w tym okresie. – Nasze wyniki wykazały, że choć u większości osób dojrzewanie rozpoczęło się w wieku 13,5 lat, występowała duża rozbieżność w czasie trwania procesu – czytamy. Pełna dorosłość w wieku 17–22 lat – W przypadku nastolatków z Arene Candide (Włochy) dwie osoby w chwili śmierci…

prehistoryczne-nastolatki0-42027b2.jpg
width: 3072
height: 1536

Dwie płcie to za mało [REPORTAŻ]
type: item
date: 2020-11-10T12:43:10.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: dojrzewanie
subject: Kuchnia
subject: Lifestyle
subject: płeć
subject: psychologia
subject: Społeczeństwo
description: Tożsamość płciowa, nieograniczona już binarnym podziałem na dziewczyny i chłopców, to stosunkowo nowe zagadnienie. Czy nauka może pomóc nam się w nim odnaleźć?
encoded: Zawsze czuła się bardziej chłopcem niż dziewczyną. E., która poprosiła, żeby w artykule nie używać jej pełnego imienia, sukienek nie znosiła od dziecka. Lubiła koszykówkę, jazdę na deskorolce i gry komputerowe. Gdy spotkałyśmy się w maju w Nowym Jorku na kończącym rok szkolny występie jej klubu oratorskiego, ubrana była w szyty na miarę garnitur i jedną ze swojej pokaźnej kolekcji muszek. Miała króciutkie czerwone włosy, jasną karnację i delikatne rysy. Wyglądała jak wystrojony 14-letni Piotruś Pan. Po urodzeniu w 1998 r. bliźniaki z Massachusetts Caleb (z lewej) i Emmie Smith (z prawej) były nie do rozróżnienia. – Kiedy mieliśmy po 12 lat, nie czułam się chłopcem, ale nie wiedziałam, że mogłabym być dziewczyną – mówi dziś Emmie. W wieku 17 lat oznajmiła światu, że jest osobą transpłciową, a ostatnio przeszła operację uzgodnienia płci. Twierdzi, że nie miała ona wielkiego znaczenia. – Przed operacją nie czułam się kobietą w mniejszym stopniu, a teraz nie czuję się nią bardziej. Wieczorem tego samego dnia E. zastanawiała się nad odpowiednią nazwą dla swojej tożsamości płciowej. „Transgender” nie do końca pasowało, jak sama stwierdziła. Cały czas używała imienia, które nadali jej rodzice, i nadal wolała, aby w odniesieniu do niej używać zaimka „ona”. Inne dzieciaki, które tak się określają, często mówią, że „od zawsze” wiedziały, iż przyszły na świat w niewłaściwym ciele. – Ja myślę po prostu, że muszę zmienić trochę swoje ciało, by dobrze się w nim czuć – stwierdziła. Taka zmiana miałaby spowodować, że ciało przestanie miesiączkować, nie będzie miało piersi, nabierze bardziej zdecydowanych rysów twarzy i wyda „ryżą brodę”. Czy to oznacza, że E. jest transchłopakiem? Bardzo androgyniczną dziewczyną? A może kimś, kto zupełnie odrzuca podział na tradycyjne role płciowe? Takich historii ostatnio słyszy się wiele. Ponieważ tyle się dziś mówi o byciu transgender, E. zastanawia się nad swoją tożsamością płciową, a nie uznaje, że jej hobby i styl ubierania wynikają stąd, że …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/3afa56338a77e424d4138102a1329cbdc30f95b7-899c45c.jpeg
width: 1365
height: 1023

Psy jak ludzie – też przechodzą „młodzieńczy bunt”. W jakim wieku?
type: item
date: 2020-05-14T11:05:19.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dojrzewanie
subject: psy
subject: Wolny czas
description: Brytyjscy naukowcy przyjrzeli się zachowaniom psów i udowodnili, że nasi czworonożni przyjaciele – dokładnie tak, jak ludzie – przechodzą przez „młodzieńczy bunt”. To trudny czas dla zwierząt, ale też dla ich opiekunów. Sprawdź, w jakim wieku psy najczęściej się z nim zmagają.
encoded: Nie od dziś właściciele i opiekunowie psów podejrzewali, że zwierzęta te także przechodzą przez trudny okres dorastania i w tym czasie zachowują się inaczej, niż małe szczenięta czy dorosłe psy. Ale badanie przeprowadzone przez brytyjskich biologów i behawiorystów jest pierwszym, które to udowadnia. Jego wyniki opublikowano w Biology Letters. Szczenięta przywiązują się do ludzi tak samo, jak małe dzieci. Jednak wiek dojrzewania wystawia to przywiązanie na poważną próbę. Młode psy – podobnie jak nastolatkowie w okresie młodzieńczego buntu – zmagają się z szalejącymi hormonami i emocjami, których nie są w stanie zrozumieć i okiełznać. W tym okresie mogą niechętnie przebywać z opiekunem i specjalnie lekceważyć jego polecenia. A opiekunowie niekoniecznie dobrze radzą sobie z psim nieposłuszeństwem. Behawiorystka z Newcastle University Lucy Asher mówi, że niektórzy karzą zwierzęta za nieposłuszeństwo, inni je ignorują, a jeszcze inni decydują się porzucić lub oddać psa do schroniska. Potwierdzają to dane m.in. z amerykańskich schronisk, gdzie „nastoletnie psy” są najliczniejszą grupą. Wiek nastoletni Oczywiście ze względu na psie lata, młodzieńczy bunt u psa przypada o wiele wcześniej niż u człowieka. Jak wynika z badań, dla większości czworonogów jest to wiek 8 miesięcy. Część zwierząt – głównie tych, które nie nawiązały bardzo bliskiej relacji z opiekunem – przechodzi okres dojrzewania wcześniej, około 5 miesiąca życia. Podobnie jest u ludzi – młodzi, których relacje z rodzicami (bądź opiekunami) nie są stabilne i bezpieczne, wchodzą w okres dojrzewania wcześniej. Jak to zbadano? Przebadano kilkadziesiąt psów. W pierwszej fazie badań pod uwagę wzięto 70 szczeniąt owczarka niemieckiego, golden retrivera i labradora, mających w przyszłości stać się psami przewodnikami. Następnie poproszono opiekunów o ocenę szczeniąt pod względem ich przywiązania i zachowań zwracających uwagę, takich jak siedzenie bardzo blisko właściciela lub okazywanie szczególnie silnej więzi z jedną …

okazuje-sie-ze-psy-sa-bardzo-podobne-do-ludzi-fot-getty-images-07f07f1.jpeg
width: 2121
height: 1414