National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-16T10:38:48.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Tam, gdzie Dania spotyka Szwecję. Pokonałam najbardziej ikoniczną przeprawę Europy
items: Ragnar Lothbrok, czyli Kosmate Portki. Czy legendarny wikiński władca istniał naprawdę?
items: Czego polscy naukowcy szukają na Grenlandii? To „niezbadana kraina z wielkim potencjałem”
items: Amerykański sen o Grenlandii trwa od dekad. USA próbowały potajemnie wykupić wyspę za 100 mln dolarów w złocie
items: W Danii odkryto wrak gigantycznego statku z czasów średniowiecza. Powstał z drewna z dzisiejszej Polski
items: Te tradycje świąteczne łamią schematy. Tak wygląda Boże Narodzenie na świecie
items: Medyczny skandal w 14 krajach Europy, w tym Polsce. Nierozpoznana groźna mutacja u dawcy nasienia z Danii
items: Rekin nie do końca grenlandzki? Słynny polarny drapieżnik ma „przedszkole” znacznie bliżej nas
items: Do kogo należy Grenlandia? Donald Trump nie odpuszcza: „Będziemy ją mieć”
items: Kim była Dagmar Overbye? „Dziewczyna z igłą” ukazuje prawdziwą historię
items: Na bagnie znaleziono prehistoryczną broń rytualną. „Bardzo rzadkie znalezisko”
items: TOP 5 kulinarnych destynacji w Europie – gdzie znajdziesz najlepsze restauracje?
items: Piesze wędrówki na Bornholmie – odkryj piękno wyspy krok po kroku
items: 50 pochówków wikingów znaleziono w Danii. Najbardziej zaskakujący był grób kobiety
items: Kopenhaga – co warto zobaczyć? Przewodnik po najciekawszych atrakcjach stolicy Danii
items: Naukowcy odkryli zaskakujący pierwiastek w alchemicznym laboratorium słynnego astronoma
items: Kopenhaga zapłaci turystom za zbieranie śmieci. Stolica Danii rusza z pilotażowym programem
items: W Danii odnaleziono bardzo rzadki pierścień. Może być dowodem istnienia nieznanego wcześniej rodu
items: W Danii odkryto prawdopodobnie najstarszą runę. Wyryto ją na starożytnym nożu
items: Archeolodzy odnaleźli grób ogromnego człowieka ze Skandynawii. Pochowano go wraz z wielkim mieczem
items: Ta kobieta była jednym z najpotężniejszych wikingów. Odgrywała kluczową rolę w polityce
items: Niezwykle rzadkie znalezisko w Danii. Odkryto artefakt, który może prowadzić do „nieznanego” króla
items: Jelling to wyjątkowe miejsce dla Duńczyków. Tu zaczęła się historia ich kraju
items: Monarchie na świecie. W jakich krajach nadal rządzi król?
items: Oto najstarszy na świecie artefakt, który wspomina Odyna, najważniejszego boga wikingów. Gdzie go znaleziono?

Tam, gdzie Dania spotyka Szwecję. Pokonałam najbardziej ikoniczną przeprawę Europy
type: item
date: 2026-03-15T11:13:22.000Z
creator: Katarzyna Świerczyńska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dania
subject: mosty
subject: promy
subject: skandynawia
subject: szwecja
description: Most nad Sundem to ikona. Można traktować go jak zwykłą przeprawę, drogę do celu, ale można też zaplanować wokół niego zwiedzanie Malmö i Kopenhagi. Postanowiłam pójść tym tropem i część zimowego pobytu w tych dwóch skandynawskich miastach poświęcić Øresundsbron.
encoded: Spis treści: Most nad Sundem: nie było żadnego „serialowego” morderstwa 57 metrów nad wodą Most po duńsku, czyli długi spacer plażą Most po szwedzku, czyli urokliwe Sibbarp Most nad Sundem – co warto wiedzieć przed podróżą Jeszcze chwila i słynny most nad Sundem będę mieć niemal na wyciągnięcie ręki. Dzięki uprzejmości kapitana promu Finnlines moment przepłynięcia pod konstrukcją mogę obserwować z mostku kapitańskiego i górnego pokładu. Pozostali pasażerowie mają równie dobry widok z tarasu na niższym pokładzie. Mimo zimnego wiatru część z nich wyszła na zewnątrz. Most nad Sundem: nie było żadnego „serialowego” morderstwa Niespełna godzinę temu ruszyliśmy z Malmö i płyniemy w kierunku Świnoujścia. Załoga wygląda na zrelaksowaną. – To trudne? – dopytuję kapitana. – Przepłynięcie pod mostem? Nie. Częściej martwimy się, że głębokość w tym miejscu nie jest zbyt duża, niż tym, że nie zmieścimy się pod mostem – odpowiada z uśmiechem kapitan Henry Brandt. Zza gęstych, szarych chmur przebija słońce. Jakby na zamówienie, na chwilę promienie oświetlają most. Wychodzę na pokład. Zaledwie przedwczoraj siedziałam w pociągu, który wiózł mnie mostem z Kopenhagi do Malmö. Teraz oglądam ikoniczną przeprawę z zupełnie innej perspektywy. Widząc moją ekscytację, Birgitta Rosander z załogi pyta, czy kojarzę serial o moście. Oczywiście. Jestem nawet przygotowana. Wyciągam telefon i włączam muzykę. „Echoes start as a cross in you, Trembling noises that come too soon…” Na mostku kapitańskim rozbrzmiewają pierwsze takty utworu „Hollow Talk”, tytułowej piosenki serialu „Most nad Sundem”. Birgitta się uśmiecha i przyznaje, że uwielbia ten serial. Patrzę na most i myślę: magiczny moment. Fani skandynawskich kryminałów wiedzą, o co chodzi. W pierwszym odcinku serialu ciało zostaje znalezione dokładnie na granicy między Danią a Szwecją, przebiegającej przez środek mostu. Szwedzka policjantka i duński inspektor prowadzą wspólne śledztwo, a sama przeprawa – choć jest tylko tłem wydarzeń – stała si…

prom2-28804cd.jpg
width: 3307
height: 2208

Ragnar Lothbrok, czyli Kosmate Portki. Czy legendarny wikiński władca istniał naprawdę?
type: item
date: 2026-02-21T13:28:37.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: dania
subject: legenda
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: Miał być postrachem Anglii i Francji, bezpośrednim powodem powołania Wielkiej Armii Pogańskiej i kochankiem mitycznej królowej Aslaug. Legenda Ragnara Lothbroka fascynuje miłośników historii od niemal tysiąca lat. Ten mityczny nordycki dowódca został główną postacią bijącego rekordy popularności serialu „Wikingowie”. Niestety, wciąż nie wiadomo, czy Wiking Ragnar Lothbrok naprawdę istniał.
encoded: Spis treści: Wojownik nienarodzony Ragnar, ojciec wojowników Trzy żony Ragnara Zabijał mityczne stworzenia, grabił na niewyobrażalną skalę, śmiał się śmierci w twarz – a czyniąc to wszystko pomógł ukształtować istniejący do dziś archetyp wikińskiego wojownika. Ragnar Lothbrok (Lodbrok) – którego przydomek wbrew temu, jak opisano go w serialu „Wikingowie” nie oznacza „łamiącego prawa”, lecz „kosmate spodnie” – prawdopodobnie nie istniał naprawdę, a na jego historię składają się opowieści o przynajmniej kilku wikińskich wodzach z IX wieku. Co ciekawe, chociaż badacze powątpiewają w istnienie Ragnara, to już jego synowie są postaciami historycznymi, których życie jest dobrze udokumentowane. Jak to możliwe? Wojownik nienarodzony Nic, co wiemy o Ragnarze Kosmatych Portkach (Kosmatoportym?), nie jest pewne. Według legend żył w IX wieku, czyli w środkowym okresie tak zwanej epoki wikingów. Uznaje się, że poniósł śmierć przed 865 rokiem naszej ery. Miał umrzeć w dole pełnym jadowitych węży, do którego wrzucił go anglosaski władca Northumbrii Ella lub Ælle. Dowiedziawszy się o śmierci ojca, synowie Ragnara zwołali tzw. Wielką Armię Pogan i ruszyli na wysypy. Jednym z kandydatów na pierwowzór Ragnara jest wikiński przywódca Danii o imieniu Reginheri, który w 845 roku zaatakował Paryż. Współczesne źródła opisują ten najazd jako wyjątkowo brutalny, wspominając o licznych jeńcach i ponad stu straconych osobach. Wkrótce potem Reginheri wrócił do Danii, gdzie zmarł. Nic więcej o nim nie wiemy. Lothbrok mógł pierwotnie być postacią odrębną od Ragnara, a pochodzenie samego imienia było przedmiotem intensywnych debat. Islandzki uczony Ari Þorgilsson, piszący w latach 1120–1133, jako pierwszy połączył imiona „Ragnar” i „Lothbrok”, twierdząc, że to „Ivar, syn Ragnara Lothbroka” zabił Edmunda z Anglii Wschodniej. Bo tak naprawdę Ragnar Lothbrok pojawił się w historiografii poprzez swoich domniemanych synów. Ragnar, ojciec wojowników Ivar Ragnarsson, zwany też Ivarem Bez Kości, Halfdan i…

ragnar-lothbrok-shutterstock2674063541-267ff89.jpg
width: 4096
height: 2236

Czego polscy naukowcy szukają na Grenlandii? To „niezbadana kraina z wielkim potencjałem”
type: item
date: 2026-01-25T11:15:45.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: dania
subject: ewolucja
subject: grenlandia
subject: naukowcy
subject: polska
subject: stany zjednoczone
description: Na północno-wschodniej Grenlandii polski paleontolog dr Grzegorz Niedźwiedzki odkrywa skamieniałości, które mogą całkowicie odmienić naszą wiedzę o ewolucji czworonogów. Wyprawa zaplanowana na 2026 rok może przynieść kolejne przełomy… ale to nie takie proste. Czego naukowcy tam szukają?
encoded: Największa wyspa świata to obecnie gorący temat. Nie tylko przez aspekt polityczny, ale także naukowy – lodowa Grenlandia kryje skamieniałości, które mogą zmienić podręczniki. Grzegorz Niedźwiedzki w ciągu ostatnich 12 lat był już tam pięć razy, a trzykrotnie kierował ekspedycją badawczą. Teraz chce wyruszyć jeszcze raz, ale amerykańskie zakusy mogą pokrzyżować mu plany. Trudne warunki odstraszają badaczy Ekspedycje paleontologiczne prowadzone przez dr. Grzegorza Niedźwiedzkiego na Grenlandii to ekstremalna walka z surową naturą. Tereny północno-wschodniej części wyspy to polarna, górzysta pustynia, całkowicie pozbawiona roślinności. W takich warunkach naukowcy zmuszeni są do samodzielnego poruszania się i często pokonują nawet 30 kilometrów dziennie z całym sprzętem na plecach. Bez szlaków, bez infrastruktury, z ograniczonym dostępem do środków transportu – tylko helikopterem można dotrzeć w dalsze rejony. Paleontolog opowiada PAP, że noclegi odbywają się pod gołym niebem lub w namiotach, w pełnej samowystarczalności. Wyprawy trwają nawet pięć tygodni, a ich sukces zależy od pogody i gotowości zespołu do przetrwania w całkowitym odosobnieniu. Przełomowe polskie znaleziska z wyspy Ymer – czworonogi sprzed 350 mln lat W latach 2022 i 2024 ekspedycje pod kierunkiem dr. Niedźwiedzkiego skupiły się na wyspie Ymer u wybrzeży Grenlandii, gdzie zespół natrafił na stanowisko z okresu dewonu, czyli sprzed 420–350 mln lat. Choć obszar badawczy liczył zaledwie 20 na 50 metrów, naukowcy zebrali ogromną ilość skamieniałości wczesnych czworonogów – rybopłazów, które są formami przejściowymi między rybami a płazami. – Podręczniki będą do zmiany – zapowiada naukowiec. Według Niedźwiedzkiego skala odkryć ma potencjał, by zrewolucjonizować dotychczasową wiedzę na temat ewolucji kręgowców. Stanowisko jest tak bogate, że zgromadzony materiał starczy na dekady analiz i badań. To nie jedyne odkrycia: znaleziono tam m.in. wiele warstw skamieniałości ryb, które mogą zdominować przyszłe bad…

GettyImages-1202496198-1-ed88adf.jpg
width: 8232
height: 5488

Amerykański sen o Grenlandii trwa od dekad. USA próbowały potajemnie wykupić wyspę za 100 mln dolarów w złocie
type: item
date: 2026-01-12T11:29:57.000Z
creator: Ciril Jazbec
subject: Historia
subject: ameryka
subject: arktyka
subject: dania
subject: grenlandia
subject: polityka
subject: wyspy
description: Amerykańskie starania o przejęcie Grenlandii trwają od ponad stu lat. Po II wojnie USA oferowały Danii 100 milionów dolarów w złocie, lecz propozycja została odrzucona. Dlaczego Grenlandia jest dla USA tak ważna?
encoded: Spis treści: Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Rola Grenlandii w czasie II wojny światowej Powojenne starania o Grenlandię Ciągłe zainteresowanie Grenlandią Przez ponad sto lat strategiczne położenie i zasoby naturalne Grenlandii sprawiały, że była ona celem amerykańskich ambicji, które osiągnęły swój szczyt podczas zimnej wojny. Jednak przywódcy wyspy konsekwentnie opierali się tym zakusom. Oto dlaczego Grenlandia pozostaje jedną z najbardziej pożądanych wysp na świecie. Początkowe zainteresowanie USA Grenlandią Fascynacja Stanów Zjednoczonych największą na świecie wyspą, niebędącą kontynentem, sięga końca XIX wieku. Wówczas sekretarz stanu William Seward, świeżo po zakupie Alaski od Rosji za 7,2 miliarda dolarów w 1867 roku, zaczął przyglądać się Grenlandii i Islandii jako potencjalnym amerykańskim terytoriom. W raporcie zleconym przez Sewarda (który również miał zakusy na Kanadę) z 1868 roku czytamy o bogatych łowiskach na Grenlandii i bogactwach mineralnych. Według tego dokumentu, przejęcie Grenlandii mogłoby również zmusić Kanadę (położoną między Alaską a Grenlandią) do przyłączenia się do Stanów Zjednoczonych. Ale Grenlandia, autonomiczne terytorium Danii, nie jest tylko pustą połacią lodu. Wyspa od wieków jest domem dla rdzennych społeczności, głównie Eskimosów. Społeczności te doskonale sobie radziły w surowym arktycznym środowisku Grenlandii. Parały się rybołówstwem, polowaniem. Łączył ich ścisły związek z ziemią, którą zasiedlali. Wczesne zainteresowanie Stanów Zjednoczonych w dużej mierze pomijało te społeczności, skupiając się zamiast tego na strategicznym położeniu wyspy i zasobach naturalnych. Trend ten utrzymywał się przez dziesięciolecia. – Wszystko sprowadza się do dwóch czynników: lokalizacji i minerałów. I to naprawdę się nie zmieniło – mówi Peter Harmsen, dziennikarz z Kopenhagi i autor książki „Fury and Ice: Grenlandia, Stany Zjednoczone i Niemcy podczas II wojny światowej”. Choć starania Sewarda zakończyły się niepowodzeniem, zaintereso…

Zloto-za-Grenlandie-ddf3c3e.jpg
width: 5616
height: 3744

W Danii odkryto wrak gigantycznego statku z czasów średniowiecza. Powstał z drewna z dzisiejszej Polski
type: item
date: 2026-01-06T07:29:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: dania
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: wrak statku
description: Przez 600 lat wody koło Kopenhagi skrywały niewiarygodny sekret. Archeolodzy z Danii odkryli olbrzymi średniowieczny „superstatek”. To największa jednostka tego typu rozpoznana do tej pory. Część drewna do jej wykonania pochodziła z dzisiejszej Polski.
encoded: W średniowieczu transport morski był siłą napędową handlu międzynarodowego. Centralnym elementem tego systemu był kogi, nazywane „superstatkami” epoki. Był to zaawansowany typ statku. Opracowano go w rejonie Morza Północnego. Dzięki jego konstrukcji można było przewozić ogromne ilości towarów. Ten transport był wydajny i tani. Wcześniej na długich trasach przewożono towary luksusowe. Kogi zmienił tę zasadę. Nagłe stało się opłacalne przewożenie dóbr codziennych na duże odległości. Były to na przykład cegły, drewno, sól. Można więc je porównać do dzisiejszych kontenerowców, które transportują większość towarów na świecie. Wyjątkowy statek z czasów bitwy pod Grunwaldem Tę wyjątkową kogę odkryto w Sundzie, cieśninie między Danią a Szwecją. Miejsce to jest dobrze znane fanom skandynawskich seriali kryminalnych ze względu na produkcję „Most nad Sundem”. Archeolodzy od razu wiedzieli, że to nie jest zwykły wrak. Statek o tak wielkiej pojemności musiał należeć do zorganizowanej struktury handlowej. Odkryty wrak nazwano Svælget 2. Ma on wymiary, które potwierdzają, że kogi mogły osiągać ekstremalne rozmiary. Statek mierzy około 28 metrów długości. Ma 9 metrów szerokości i 6 metrów wysokości. Zbudowano go około 1410 roku, a więc wtedy, gdy rozegrała się słynna bitwa pod Grunwaldem. Jednostka ta była w stanie przetransportować nawet 300 ton towaru. Oznacza to, że jest to największa koga, jaką kiedykolwiek odkryto na świecie. Co wiemy o statku? Z analizy drewna wiemy, że Svælget 2 powstał w Holandii. Natomiast drewno do wykonania statku pozyskano z Pomorza, czyli dzisiejszej Polski (był to dąb) oraz Holandii. Z kolei ramy statku, zwane też wręgami, pochodziły z Holandii. Pochodzenie drewna jest dowodem na złożoną sieć handlową w Europie Północnej w XV wieku. Zaginiony ładunek gigantycznego statku Chociaż w obrębie wraku nie znaleziono ładunku, statek był na pewno kupiecki. Archeolodzy nie znaleźli śladów wykorzystania go do celów wojennych. Brak balastu sugeruje, że był on wyp…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2026/01/60578125413153775472974248928664663386959909n-e1e68a8.jpg
width: 1800
height: 1200

Te tradycje świąteczne łamią schematy. Tak wygląda Boże Narodzenie na świecie
type: item
date: 2025-12-20T09:46:35.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: australia
subject: boże narodzenie
subject: Czas na święta
subject: dania
subject: finlandia
subject: islandia
subject: japonia
subject: święta
subject: tradycje
subject: ukraina
subject: wenezuela
description: Zbliżają się Święta Bożego Narodzenia, a wraz z nimi tak dobrze znane nam tradycje, jak dwanaście wigilijnych potraw, dzielenie się opłatkiem, prezenty pod choinką czy spotkania z bliskimi. Choć dla wielu z nas to stały element grudniowych celebracji, w niektórych miejscach na świecie obchody wyglądają zupełnie inaczej. W wielu krajach Boże Narodzenie zaskakuje nieoczywistymi zwyczajami, które potrafią zdumiewać, wzruszać, a czasem nawet bawić.
encoded: Spis treści: Islandia Australia Finlandia Ukraina Dania Wenezuela Japonia Choć często narzekamy, że współczesne święta zdominowały pośpiech, konsumpcja i listy zakupów, spojrzenie na to, jak celebrują je inne kultury, potrafi przywrócić perspektywę. Świąteczne tradycje – ukształtowane przez historię, klimat, lokalne wierzenia i rodzinne wspólnoty – bywają zaskakująco różnorodne. W wielu miejscach świata Boże Narodzenie wciąż zachowuje charakter głęboko symboliczny, a nacisk kładzie się nie tyle na prezenty, ile na wspólnotę, rytuał i tradycje przekazywane z pokolenia na pokolenie. To właśnie ta różnorodność pokazuje, że święta mogą przybierać wiele form, a ich istota pozostaje uniwersalna i obejmuje budowanie więzi, pamięć o bliskich oraz poszukiwanie chwili wytchnienia w rytmie codzienności. Islandia – świąteczna tradycja czytania w ramach jólabókaflóð Islandia od dekad pielęgnuje wyjątkowy zwyczaj, który nie ma odpowiednika w innych częściach świata – jólabókaflóð, czyli „świąteczny zalew książek”. To tradycja głęboko osadzona w historii kraju: narodziła się w czasach II wojny światowej, kiedy przywożenie większości dóbr było ściśle ograniczone, a papier nie podlegał reglamentacji. Książki stały się więc najpraktyczniejszym, a zarazem najbardziej symbolicznym podarunkiem. Dziś rytuał ten wspiera lokalny rynek wydawniczy, a także dbałość o język islandzki, który – mimo silnych instytucjonalnych starań – uznawany jest za jeden z najbardziej zagrożonych zanikiem w Europie w perspektywie długoterminowej. W Wigilię, tuż po uroczystej kolacji, rodziny obdarowują się książkami i spędzają wieczór na lekturze – często przy świetle świec, z gorącą czekoladą lub tradycyjnymi słodyczami w zasięgu ręki. To rytuał na tyle uniwersalny, że można go odtworzyć w każdym zakątku świata. W kraju, w którym zimowa noc trwa niemal bez końca, a literatura od pokoleń buduje poczucie wspólnoty, Boże Narodzenie staje się zatem chwilą wyciszenia – czasem, w którym słowo pisane ponownie zbliża…

swieta-91eecf0.jpg
width: 5760
height: 3840

Medyczny skandal w 14 krajach Europy, w tym Polsce. Nierozpoznana groźna mutacja u dawcy nasienia z Danii
type: item
date: 2025-12-15T13:40:09.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: dania
subject: in vitro
subject: medycyna
subject: śledztwo
description: Duński dawca nasienia z groźną mutacją, stał się biologicznym ojcem niemal 200 dzieci w 14 krajach Europy. Jego przypadek obnażył poważne luki w systemie kontroli banków nasienia.
encoded: Śledztwo dziennikarskie ujawniło ogromny skandal, związany z duńskim dawcą nasienia. Anonimowy mężczyzna o pseudonimie Kjeld, okazał się nosicielem groźnej mutacji w genie TP53, znacznie zwiększającej ryzyko zachorowania na raka. Mutację wykryto po wielu latach, już po tym jak dawca został biologicznym ojcem 197 dzieci. Czym grozi mutacja genu TP53? Mutacja genu TP53 grozi wytworzeniem się tzw. zespołu Li-Fraumeni, który wiąże się z 90-procentowym ryzykiem rozwoju nowotworów, szczególnie w dzieciństwie. Gen TP53 odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu przekształcaniu się zdrowych komórek w nowotworowe. Eksperci określają tę diagnozę jako stanowiącą „dożywotnie obciążenie” dla pacjenta. Jak doszło do rozpowszechnienia nasienia z mutacją? Materiał pobrany od duńskiego dawcy w 2005 roku, był dystrybuowany przez European Sperm Bank (ESB), jeden z największych banków nasienia na świecie. Został użyty od 2006 do 2022 roku w co najmniej 67 klinikach leczenia niepłodności, w 14 krajach Europy. W rezultacie co najmniej 197 dzieci przyszło na świat z obciążonego wadą nasienia Kjelda. U kilkorga z nich już zdiagnozowano nowotwory. Jedną z matek jest Francuzka o pseudonimie Celine, która skorzystała z usług kliniki leczenia niepłodności w Belgii. Jak podaje BBC, jej dziecko przyszło na świat 14 lat temu i jest obciążone mutacją genu TP53. Podkreśla, że nie ma pretensji do dawcy, ale dystrybucja nasienia Kjelda przez bank była według niej niedopuszczalna. Wykrycie mutacji nastąpiło za późno Bank ESB został poinformowany o problemie w kwietniu 2020 r., gdy u jednego z dzieci zdiagnozowano raka i wykryto mutację. Testy próbek nasienia nie wykryły wtedy nic podejrzanego i próbki po czasowym wstrzymaniu dystrybucji – wróciły do sprzedaży. Dopiero trzy lata później, po zgłoszeniu kolejnych przypadków raka, bank przeprowadził ponowne badania i potwierdził, że dawca jest nosicielem mutacji. Ostateczne zablokowanie użycia jego nasienia nastąpiło dopiero w październiku 2023 r. Bank ESB oświ…

dawca-nasienia-0b61c76.jpg
width: 1870
height: 1603

Rekin nie do końca grenlandzki? Słynny polarny drapieżnik ma „przedszkole” znacznie bliżej nas
type: item
date: 2025-07-16T10:41:33.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: arktyka
subject: badania naukowe
subject: dania
subject: norwegia
subject: rekiny
subject: szwecja
description: Rekin grenlandzki, uważany za jednego z najbardziej tajemniczych mieszkańców Arktyki, dorasta zupełnie gdzie indziej, niż dotąd sądzono. Nowe analizy naukowców rzucają światło na prawdziwe miejsce wychowu młodych osobników.
encoded: Spis treści Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Znaczenie badania dla ochrony gatunku Nowe badania opublikowane w czasopiśmie „Ecology and Evolution” dowodzą, że wody cieśniny Skagerrak są kluczowym dla rekina grenlandzkiego obszarem wychowu młodych. To zupełnie zmienia naszą dotychczasową wiedzę o tych długowiecznych, tajemniczych polarnych olbrzymach. Skagerrak – nieoczekiwane przedszkole polarnego olbrzyma Do tej pory uważano, że rekiny grenlandzkie rodzą się i dorastają w wodach Arktyki. Jednak analiza występowania 1610 osobników z całego północnego Atlantyku wykazała, że to w cieśninie Skagerrak występuje największy odsetek młodych osobników, mierzących od 90 do 200 centymetrów. Skagerrak to ważny akwen między Danią, Norwegią a Szwecją, stanowiący początek połączenia między Morzem Północnym z Bałtyckim. Kolejne to tzw. Cieśniny Bałtyckie: Kattegat, Sund i Wielki Bełt. Co wiemy o młodych rekinach grenlandzkich? Rekin grenlandzki (inaczej rekin polarny) jest znany z niezwykłej długowieczności (może żyć ponad 400 lat), powolnego metabolizmu i ogromnych rozmiarów (do 6,4 metra długości). Dotychczas niewiele wiedziano o miejscach rozrodu i młodzieńczych etapach życia tego gatunku rekina. Badania, które obejmowały przegląd muzealnych okazów i baz danych wskazują, że rekiny te rodzą się prawdopodobnie w głębokich wodach w pobliżu Grzbietu Śródatlantyckiego, na południe od Islandii. Nowonarodzone osobniki mierzą ok. 40 cm długości i rodzą się prawdopodobnie w spokojnych, głębokich rejonach, gdzie nie występuje intensywne rybołówstwo. W Cieśninie Skagerrak natomiast gromadzą się młode osobniki, określane przez badaczy jako „nastolatki”, znajdując tam odpowiednie warunki do dalszego wzrostu. Bogactwo biologiczne tego obszaru i różnorodność potencjalnych ofiar, jak ryby, ssaki morskie oraz padlina, przyciągają młode rekiny. Najgłębsze partie Skagerraku stanowią dla nich ważne żerowisko, co zmienia wcześniejsz…

new-study-points-to-sk-2-73bc2c3.jpg
width: 1920
height: 1080

Do kogo należy Grenlandia? Donald Trump nie odpuszcza: „Będziemy ją mieć”
type: item
date: 2025-04-10T10:14:46.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dania
subject: donald trump
subject: grenlandia
subject: stany zjednoczone
description: Wraz z wypowiedziami Trumpa powraca dyskusja o przyszłości Grenlandii. „Będziemy ją mieć. Tak. Na sto procent” – deklaruje prezydent elekt. Do kogo faktycznie należy wyspa i czy może dążyć do niepodległości?
encoded: Spis treści: Donald Trump chce kupić Grenlandię Bogactwo największej wyspy świata Do kogo należy Grenlandia? Jak Stany Zjednoczone kupiły Alaskę? Grenlandia, największa wyspa na świecie niebędąca kontynentem, od kilku miesięcy coraz częściej pojawia się w tzw. mass mediach. To nowość, bo jeszcze do niedawna ojczyzna niedźwiedzia polarnego pozostawała kierunkiem fascynującym, ale przy tym mało dostępnym. To zaczęło się zmieniać wraz z rozwojem turystyki w Arktyce. Przełomem z pewnością było otwarcie międzynarodowego lotniska w Nuuk, stolicy Grenlandii. Działający od końca ubiegłego roku port lotniczy zapewnia bezpośrednie połączenia z Europy i Stanów Zjednoczonych. Plany inwestorów zakładają budowę dwóch kolejnych lotnisk na wyspie. Loty na Grenlandię z Kopenhagi nie należą do tanich, jednak wyspa ewidentnie przeżywa wzmożona zainteresowanie ze strony turystów. Sprzyja temu nowy trend w podróżowaniu nazywany „coolcation”. Zwolennicy takiej turystyki szukają miejsc, w których mogą odpocząć od upałów i się schłodzić. Donald Trump chce kupić Grenlandię Grenlandią od dłuższego czasu interesuje się także Donald Trump – ale nie w kontekście turystyki. Polityk już kilka lat temu, podczas pierwszej prezydenckiej kadencji, wyrażał chęć kupienia wyspy. Im bliżej jego ponownego objęcia urzędu, tym śmielej wraca publicznie do tego pomysłu. – Grenlandia to niesamowite miejsce, a ludzie odniosą ogromne korzyści, jeśli stanie się częścią naszego Narodu. Będziemy ją chronić i pielęgnować przed bardzo okrutnym światem zewnętrznym. UCZYŃMY GRENLANDIĘ PONOWNIE WIELKĄ! – napisał amerykański prezydent elekt na początku stycznia na portalu Truth Social. Temat kupna wyspy wrócił podczas konferencji prasowej 7 stycznia. Jak podaje Reuters, prezydent elekt „zasugerował, że nałoży cła na Danię, jeśli odrzuci jego ofertę zakupu Grenlandii”. Bogactwo największej wyspy świata Tu rodzi się pytanie, dlaczego Donald Trump tak bardzo chce kupić Grenlandię? Powodów może być kilka. W świetle wielu nar…

do-kogo-nalezy-grenlandia-2098ed9.png
width: 1080
height: 720

Kim była Dagmar Overbye? „Dziewczyna z igłą” ukazuje prawdziwą historię
type: item
date: 2025-02-28T09:50:40.000Z
creator: Filip Nowek
subject: Historia
subject: dania
subject: kopenhaga
subject: mordercy
subject: morderstwa
subject: zbrodnia
description: „Dziewczyna z igłą” Magnusa von Horna inspirowana jest postacią Dagmar Overby. Kobieta swoimi zbrodniami na początku XX wieku wstrząsnęła całą Danią i stała się symbolem bezwzględnego okrucieństwa.
encoded: W tym artykule: O czym jest „Dziewczyna z igłą”? Dagmar Overbye – historia duńskiej dzieciobójczyni Zbrodnie Dagmar Overbye „Dziewczyna z igłą” – gdzie obejrzeć? „Dziewczyna z igłą” jest filmem, obok którego nie da się przejść obojętnie. Po jego obejrzeniu trudno nie zadawać sobie pytań o źródła okrucieństwa w świecie i o to, czy przedstawiona historia wydarzyła się naprawdę. I choć wydaje się to nieprawdopodobne, odpowiedź brzmi: tak. Dagmar Overbye istniała, a jej czyny – mimo upływu dekad – nadal wstrząsają. O czym jest „Dziewczyna z igłą”? „Dziewczyna z igłą” („The Girl with the Needle”) w reżyserii Magnusa von Horna to koprodukcja polsko-duńsko-szwedzka. Akcja filmu rozgrywa się w Kopenhadze tuż po I wojnie światowej. Młoda szwaczka imieniem Karoline (w rolę głównej bohaterki wciela się Victoria Carmen Sonne) z dnia na dzień traci wszystko, kiedy okazuje się, że jest w ciąży. Zostaje bez środków do życia i dachu nad głową. Ratunek pojawia się niespodziewanie. Schronienie i pracę jako mamka w swojej agencji adopcyjnej oferuje jej Dagmar (Trine Dyrholm). Gdy wydaje się, że znalazła bezpieczne miejsce, jej życie ponownie wymyka się spod kontroli. To, co miało być ratunkiem, staje się największym koszmarem. Nominowana do Oscara w kategorii „najlepszy film międzynarodowy” produkcja inspirowana jest prawdziwą historią Dagmar Overbye. Kobiety, której zbrodnie przed stu laty zaszokowały całą Danię i wciąż nie dają o sobie zapomnieć. Dagmar Overbye – historia jednej z najgroźniejszych kobiet w Danii Fabuła filmu szokuje, ale jeszcze bardziej przeraża fakt, że wydarzyła się naprawdę. Dagmar Overbye istniała, a jej czyny po dziś dzień budzą grozę i niedowierzanie. Aby zrozumieć, kim była (anty)bohaterka „Dziewczyny z igłą” i co doprowadziło ją do popełnienia tak makabrycznych zbrodni, trzeba cofnąć się do przełomu XIX i XX wieku. Dagmar przyszła na świat w 1887 roku w niewielkiej duńskiej wiosce. Jej rodzina ledwo wiązała koniec z końcem, a buntownicza natura przyszłej pr…

dagmar-1b06467.png
width: 1500
height: 1000

Na bagnie znaleziono prehistoryczną broń rytualną. „Bardzo rzadkie znalezisko”
type: item
date: 2024-12-12T12:45:03.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: archeologia
subject: broń
subject: dania
subject: odkrycia archeologiczne
description: Szczęśliwy przypadek przyniósł wyjątkowe odkrycie. W Danii znaleziono miecz o bardzo nietypowym kształcie. Został dwukrotnie wygięty, tak żeby nie można było go używać w walce. Zamiast tego złożono go w bagnie jako część rytualnej ofiary.
encoded: Spis treści: Co jeszcze znaleziono na bagnach? Z jakich epok pochodziły znalezione przedmioty? Gdzie powstał wygięty miecz? Co wiemy o bagiennych mumiach? Tego odkrycia dokonał Claus Falsby, amatorski poszukiwacz skarbów. Z pomocą nowo zakupionego wykrywacza metali Falsby przeszukiwał bagno w gminie Egedal na zachód do Kopenhagi. Natrafił na coś niezwykłego – rytualnie wygięty miecz w kształcie litery S. Broń, wykuta z brązu, okazała się bardzo stara. Ma ponad 2,5 tys. lat. – To coś, co opisałbym jako bardzo rzadkie znalezisko – powiedział Emil Winther Struve. Struve jest archeologiem i kuratorem organizacji muzealnej ROMU, z którą związani są naukowcy pracujący w Egedal. Co ciekawe, to już kolejne niezwykłe odkrycie, jakiego dokonano w tamtej okolicy. Dwa lata temu archeolodzy znaleźli w Egedal szkielet bagiennej mumii sprzed 5 tys. lat. Co jeszcze znaleziono na bagnach? Również tym razem na miejscu szybko pojawili się naukowcy powiadomieni przez odkrywcę. Jak się okazało, miecz nie był jedynym cennym przedmiotem zatopionym na bagnach. Oprócz niego w pobliżu miejscowości Veksø znaleziono m.in. dwie małe siekiery, kilka bransoletek na kostkę z brązu oraz żelazne nity. Kilka dni później w odległości 70 m od pierwotnego miejsca naukowcy odkryli jeszcze jedną ozdobę – dużą bransoletę na szyję. To zaledwie drugi tego rodzaju przedmiot znaleziony w Danii. Co ciekawe, najprawdopodobniej nie został wytworzony na miejscu. Styl jego wykonania wskazuje, że powstał na wybrzeżu Bałtyku dzisiaj należącym do Polski. Z jakich epok pochodziły znalezione przedmioty? Jak wyjaśnia Struve, wyjątkowe jest datowanie nowo odkrytych przedmiotów. Dotychczas w duńskich bagnach znaleziono sporo artefaktów z wczesnej i środkowej epoki brązu. Jednak najnowszy skarb pochodzi z samego jej końca. Z okresu, kiedy ludzie, wytwarzając narzędzia, coraz częściej sięgali już nie po brąz, ale po żelazo. Szczególnie znaczącą częścią odkrycia jest dziwacznie wygięty miecz. Struve zwraca uwagę, że łączy on …

egedalfundet.-svaerd-foto.-palle-oestergaard-soerensen-romu-scaled-0e646e0.jpg
width: 2560
height: 1707

TOP 5 kulinarnych destynacji w Europie – gdzie znajdziesz najlepsze restauracje?
type: item
date: 2024-11-16T07:38:16.000Z
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: budapeszt
subject: cypr
subject: dania
subject: francja
subject: hiszpania
subject: kopenhaga
subject: kuchnie świata
subject: lyon
subject: RPWNG
subject: węgry
description: Jeśli kochasz podróże i dobre jedzenie, ten artykuł jest dla ciebie! Odkryj pięć niezwykłych miejsc w Europie, które stały się kulinarnymi ikonami. Przedstawiamy restauracje, które oferują unikatowe smaki, tradycyjne dania i wyróżnienia Michelin. Od francuskiego Lyonu, po hiszpańskie San Sebastian – oto twoje kulinarne przewodniki!
encoded: Spis treści: Lyon – kulinarna stolica Francji Wyjątkowe smaki Cypru Budapeszt – gwiazdki Michelin i tradycja Kopenhaga – nowa definicja fine diningu San Sebastian – królestwo pintxos Kulinarna podróż po Europie to niezapomniane doświadczenie. Każde z miast, które przedstawiliśmy, oferuje coś wyjątkowego: od tradycyjnych lyońskich brasserie, przez nowoczesną kuchnię na Cyprze, aż po baskijskie pintxos w San Sebastian. Jeśli szukasz inspiracji do kolejnej podróży, Lyon, Cypr, Budapeszt, Kopenhaga i San Sebastian powinny znaleźć się na Twojej liście. Lyon – kulinarna stolica Francji Ogromna sala urządzona w stylu art déco i równe rzędy stołów z dosuniętymi czerwonymi krzesłami. Miłośnicy lyońskich posiłków zbierają się tu już od ponad stu lat. Nad talerzami może usiąść równocześnie 500 osób, a sława lokalu Brasserie Georges przyciągnęła tu na przestrzeni lat takie osobistości jak Juliusz Verne, Édith Piaf, Ernest Hemingway czy Jacques Brel. Brasserie Georges to bistro. A więc francuska kultura kulinarna w najlepszym, ale też prostym wydaniu. W tego typu restauracjach – charakterystycznych dla Lyonu – królują tradycyjne, regionalne dania, w tym mięsa, owoce morza, ale też np. kiszona kapusta. Jest treściwie, smacznie i zazwyczaj niezbyt drogo. Przykładowo, w Brasserie Georges za trzydaniowy posiłek zapłacimy ok. 21 euro. I to właśnie głównie dzięki bistrom – Brasserie Georges, Daniel e Denis, La Mère Brazier i dziesiątkom innym – Lyon został mianowany kulinarną stolicą Francji, wyprzedzając pod tym względem Paryż. Wyjątkowe smaki Cypru Leżący na styku Europy, Azji i Afryki Cypr to kulinarna skrzynia skarbów. Wielokulturowe wpływy i śródziemnomorska tradycja połączone z najnowocześniejszymi pomysłami na gastronomię (m.in. kuchnia fusion) dały piorunujący efekt. Wyspa stała się sceną, której miłośnicy dobrego jedzenia nie mogą przegapić. Najlepszym przykładem nowego gastronomicznego trendu jest Meraki Market Café w Pafos. Lokal został urządzony prosto, bez silenia się na …

GettyImages-2050786181-590e9bd.jpg
width: 2120
height: 1414

Piesze wędrówki na Bornholmie – odkryj piękno wyspy krok po kroku
type: item
date: 2024-10-06T12:23:35.000Z
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: dania
subject: lato
subject: RPWNG
subject: skandynawia
subject: szlaki piesze
subject: trekking
subject: wędrówki
description: Bornholm, malownicza duńska wyspa na Morzu Bałtyckim, jest idealnym miejscem dla osób, które szukają przygody w otoczeniu dzikiej przyrody, malowniczych wiosek i zabytków. Choć wyspa jest znana przede wszystkim z rowerowych tras, to szlaki piesze, takie jak Kyststien, oferują niezapomniane widoki i unikatowe doświadczenia. Bornholm to miejsce, gdzie na każdym kroku można natknąć się na klify, lasy, wrzosowiska czy piękne plaże, a także historyczne ruiny i średniowieczne kościoły.
encoded: Spis treści: Szlak Kyststien – 120 kilometrów wzdłuż wybrzeża Co warto zobaczyć podczas pieszej wędrówki po Bornholmie? Gdzie nocować na Bornholmie podczas pieszej wyprawy? Porady praktyczne na piesze wędrówki po Bornholmie Podsumowanie Szlak Kyststien – 120 kilometrów wzdłuż wybrzeża Szlak Kyststien to prawdziwa perełka dla miłośników pieszych wędrówek. Biegnie on wokół całego Bornholmu, oferując 120 kilometrów niezapomnianych widoków. Trasa prowadzi przez różnorodne krajobrazy – od szerokich, złocistych plaż na południu po surowe klify i malownicze miasteczka na północy. Jest to doskonała propozycja dla osób, które chcą odkryć Bornholm w pełni – krok po kroku, w bliskim kontakcie z naturą. Najważniejsze atrakcje na trasie Kyststien Wzdłuż Kyststien można zobaczyć wiele unikatowych miejsc. Na południu warto odwiedzić Dueodde, gdzie znajdują się wydmy i plaże z najdrobniejszym piaskiem na świecie, kiedyś wykorzystywanym do produkcji klepsydr​. W miarę jak szlak prowadzi na północ, pojawiają się formacje skalne i budowle, takie jak Hammershus – ruiny największej średniowiecznej twierdzy w Skandynawii​. Klify Helligdomsklipperne to kolejny punkt obowiązkowy. Te spektakularne formacje skalne, poprzecinane wąwozami i ostrymi krawędziami, uchodzą za święte miejsce, gdzie w okresie przesilenia letniego odbywają się pielgrzymki​. Szlak prowadzi również przez malownicze wioski. Takie jak Gudhjem, zbudowane na granitowej skale, na której stromych uliczkach wprowadzono zakaz jazdy rowerem​. Dla kogo jest szlak Kyststien? Kyststien jest trasą dostępną dla każdego, niezależnie od kondycji fizycznej. Bornholm, choć oferuje zróżnicowane krajobrazy, nie wymaga dużego wysiłku od piechurów, dzięki czemu trasa ma ocenę trudności 1/10, ale widoki to zdecydowane 11/10​. Szlak jest odpowiednio oznaczony, a poszczególne odcinki można dowolnie dostosować do swoich preferencji – od krótszych, jednodniowych wędrówek, po wielodniowe wyprawy dookoła wyspy. Co warto zobaczyć podczas pieszej wę…

shutterstock2034054992-6aae1f1.jpg
width: 1000
height: 589

50 pochówków wikingów znaleziono w Danii. Najbardziej zaskakujący był grób kobiety
type: item
date: 2024-10-02T06:57:21.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: dania
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: Duńscy archeolodzy dokonali rzadkiego odkrycia. Zlokalizowali cmentarzysko wikingów, na którym pochowano 50 osób. Szkielety były niemal kompletnie zachowane, co badacze uważają za wyjątkowe jak na warunki glebowe Skandynawii.
encoded: Spis treści: Kim byli wikingowie? 50 pochówków wikingów na duńskiej wyspie Groby pochodziły z czasów Gorma Starego Wikingowie współcześnie kojarzą się z nieustraszonymi wojownikami z krajów skandynawskich, którzy w okresie wczesnego średniowiecza przeprowadzali najazdy na europejskie królestwa. To jednak nie do końca prawda, bo wielu Normanów było również żeglarzami i rolnikami, którzy wypływali ze swojej mroźnej krainy, aby szukać przyjaźniejszych miejsc do życia. Stąd ich dalekie wyprawy, nawet ku północnym krańcom Ameryki Północnej. Kim byli wikingowie? Wikingowie wyruszali również w daleki świat, aby prowadzić handel z innymi nacjami, a także zatrudniali się jako najemnicy, m.in. w służbie Bizancjum. To tak zwani Waregowie, którzy po latach kampanii w różnych częściach globu, wracali w glorii i chwale, a także bogatsi o worki złota, klejnotów i wszelkich dóbr, jakie tylko mogli przywieźć ze sobą. Skąd jednak wiemy najwięcej o wikingach? Najczęściej z ich specyficznych pochówków, a także darów grobowych, które znajdują się w środku. Właśnie dlatego odkrycie 50 grobów wikińskich to wielkie wydarzenie dla archeologów z Danii. Badacze z Muzeum Odense prowadzili wykopaliska w pobliżu wioski Åsum na wyspie Fionia, w miejscu, w którym wkrótce ma powstać linia energetyczna. 50 pochówków wikingów na duńskiej wyspie W oświadczeniu, które ukazało się na stronie muzeum naukowcy podkreślają, że to bardzo rzadkie, żeby naraz odnaleźć aż tyle szczątków wikingów. – To naprawdę niezwykłe znaleźć tak wiele dobrze zachowanych szkieletów w tym samym czasie – mówi Michael Borre Lundø, archeolog z Muzeum Odense, który brał udział w wykopaliskach. – To odkrycie oferuje niezwykłe możliwości przeprowadzenia szerokiego zakresu analiz naukowych, które mogą ujawnić więcej na temat ogólnego stanu zdrowia, diety i pochodzenia pochowanych tu wikingów – dodaje. Lundø uważa, że badania szczątków mogą nawet wykazać, czy pochowani wikingowie byli ze sobą spokrewnieni. Naukowcy nie wykluczają możl…

50-pochowkow-wikingow-1-647ff49.jpg
width: 1200
height: 480

Kopenhaga – co warto zobaczyć? Przewodnik po najciekawszych atrakcjach stolicy Danii
type: item
date: 2024-09-28T06:34:28.000Z
creator: Agnieszka Michalak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: city break
subject: dania
subject: europa
subject: kopenhaga
description: Kopenhaga to miasto, które oferuje coś dla każdego – od zabytków i parków rozrywki po nowoczesne dzielnice i liczne trasy rowerowe. Niezależnie od tego, czy planujesz krótki wypad, czy dłuższy pobyt, stolica Danii na pewno cię nie zawiedzie.
encoded: Spis treści: Park Tivoli – najstarszy park rozrywki w Europie Nyhavn – kolorowe serce Kopenhagi Nørrebro – najfajniejsza dzielnica świecie Rowerem przez Kopenhagę Pałac Królewski Amalienborg – rezydencja duńskiej rodziny królewskiej Kopenhaga to miasto pełne kontrastów – od historycznych zabytków po nowoczesną architekturę, od tradycyjnych duńskich restauracji po hipsterskie kawiarnie. Stolica Danii jest idealnym miejscem na weekendowy wypad, oferującym liczne atrakcje, takie jak park Tivoli, kanały Nyhavn czy nowoczesną dzielnicę Nørrebro. W tym przewodniku przedstawiamy, co warto zobaczyć w Kopenhadze i jakie miejsca koniecznie trzeba odwiedzić. Park Tivoli – najstarszy park rozrywki w Europie Tivoli to nie tylko najstarszy park rozrywki w Europie, ale również jedno z najbardziej magicznych miejsc w Kopenhadze. Został otwarty 15 sierpnia 1843 roku i od tamtej pory przyciąga zarówno mieszkańców, jak i turystów. Georg Carstensen, założyciel Tivoli, przekonywał króla Christiana VIII, że „gdy ludzie bawią się dobrze, nie myślą o polityce”. I rzeczywiście, Tivoli stało się miejscem, w którym można zapomnieć o troskach codziennego życia i cieszyć się chwilą. Historia Ogrodów Tivoli Park Tivoli, znany również jako Ogrody Tivoli, ma długą historię, która łączy tradycję z nowoczesnością. Jego wyjątkowy urok przyciągnął takie postacie jak Hans Christian Andersen, który inspirowany pięknem ogrodów napisał swoją słynną baśń „Słowik”. Co ciekawe, Tivoli było także inspiracją dla Waltera Disneya przy tworzeniu Disneylandu. Najlepsze atrakcje w Tivoli W parku można znaleźć klasyczne kolejki górskie, karuzele, a także nowoczesne atrakcje takie jak „Demon” – trzypętlową kolejkę, która dostarcza adrenaliny nawet najbardziej odważnym. Na terenie parku znajdują się również liczne restauracje i kawiarnie, takie jak Grøften, gdzie można spróbować tradycyjnych duńskich potraw, w tym węgorza z jajecznicą czy czekoladowego torcika w Cakenhagen. Nyhavn – kolorowe serce Kopenhagi Nyhavn, cz…

shutterstock2484068711-ec14d45.jpg
width: 1000
height: 667

Naukowcy odkryli zaskakujący pierwiastek w alchemicznym laboratorium słynnego astronoma
type: item
date: 2024-07-25T11:30:42.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: astronomia
subject: chemia
subject: dania
subject: pierwiastki
subject: skandynawia
subject: szwecja
subject: Wolny czas
description: Naukowcy przebadali szklane naczynia pochodzące z laboratorium alchemicznego XVI-wiecznego astronoma Tycho Brahego. Wykryto wiele wzbogaconych pierwiastków, w tym nikiel, rtęć czy ołów. Jednak pewna substancja nie miała prawa się tam znajdować.
encoded: W tym artykule: Tycho Brahe – duński astronom i skryty alchemik Archeolodzy przybywają z pomocą. Relikty z pracowni alchemicznej pod ziemią Skąd się znalazł tutaj wolfram? Zagadkowy pierwiastek To może być dla nas dość zaskakujące, że astronom Tycho Brahe (1546-1601) parał się też alchemią. Wszak trudno uznać ją za naukę, a raczej prekursorkę współczesnej chemii. Celem alchemików była między innymi próba uzyskania lekarstwa na wszystkie choroby. A także kamienia filozoficznego, czyli substancji zmieniającej różne metale w złoto. Brahe szukał jednak głównie leków: na dżumę, syfilis czy trąd. Alchemikom nie udało się osiągnąć sukcesu, ale ich eksperymenty z pewnością pchnęły do przodu wiedzę na temat pierwiastków i ich właściwości. Tycho Brahe – duński astronom i skryty alchemik Brahe, wychowanek Johannesa Keplera, był twórcą geoheliocentrycznego modelu Układu Słonecznego, zwanego też tychońskim. Łączył koncepcję heliocentryzmu Mikołaja Kopernika i geocentryzmu Ptolemeusza. Odkrył też parę ciał niebieskich. Astronoma pasjonowała również alchemia. W swojej rezydencji Uraniborg na szwedzkiej wyspie Ven prowadził zarówno obserwacje nieba, jak i eksperymenty w piwnicy. Co robił w podziemiach? Tego nie wiemy. Alchemicy byli skryci i nie dzielili się swoją wiedzą z innymi. Zachowało się tylko kilka receptur alchemicznych astronoma. Po śmierci Brahego Uraniborg zniszczono. Archeolodzy przybywają z pomocą. Relikty z pracowni alchemicznej pod ziemią I tu wkraczają archeolodzy. Ich metody badawcze bywają niezastąpione. Podczas wykopalisk w latach 1988-1990 w starym ogrodzie Uraniborga znaleziono odłamki ceramiki i szkła. Są to najprawdopodobniej artefakty z laboratorium alchemicznego w piwnicy. Pięć z tych przedmiotów – cztery szklane i jeden ceramiczny – poddano niedawno analizom chemicznym. Cel: sprawdzenie, z jakimi pierwiastkami miały kontakt w przeszłości. Naukowcy właśnie opublikowali wyniki swoich badań na łamach czasopisma „Heritage Science”. Skąd się znalazł tutaj wolf…

naukowcy-odkryli-zaskakujacy-pierwiastek-w-alchemicznym-laboratorium-slynnego-astronoma-97ecaa3.png
width: 1200
height: 630

Kopenhaga zapłaci turystom za zbieranie śmieci. Stolica Danii rusza z pilotażowym programem
type: item
date: 2024-07-10T14:19:54.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: dania
subject: europa
subject: miasta
subject: podróże
subject: skandynawia
subject: Wolny czas
description: Kopenhaga jest uważana za jedną z najbardziej zielonych stolic w Europie. Miejska organizacja turystyczna proponuje, aby odwiedzanie miasta również było ekologicznym doświadczeniem. W zamian będzie można liczyć na atrakcyjne nagrody.
encoded: W tym artykule: Kopenhaga za darmo? Tak zaoszczędzisz w mieście Stolica Danii testuje pilotażowy program Lato. Sezon turystyczny mamy w pełni. Tymczasem miasta uwielbiane przez turystów, w tym Barcelona i Wenecja, coraz sceptyczniej podchodzą do setek tysięcy podróżnych. W Europie nie brakuje jednak miast, które w aktywny sposób przyciągają turystów. Niedawno organizacja turystyczna z Oslo podbiła media społecznościowe, publikując nagranie promujące stolicę w Norwegii w dość przewrotny sposób. Jak widać, mieszkańcy Skandynawii lubią kreatywną turystykę. Tym razem oryginalnym pomysłem zaskoczyły władze Kopenhagi. Kopenhaga za darmo? Tak zaoszczędzisz w mieście Wybierasz się do Danii? Odwiedzając duńską stolicę, możesz zostać nagrodzony za dobre praktyki, takie jak zbieranie śmieci, podróżowanie komunikacją miejską czy jazda na rowerze po mieście. W zamian za przestrzeganie i promowanie dobrych nawyków przyjezdni będą mogli otrzymać np. bezpłatne obiady lub kawę. Nagrody przewidują też darmowe aktywności, takie jak wypożyczenie kajaka. Rząd nie zwraca środków firmom oferującym bezpłatne atrakcje w zamian za dobre praktyki. Próbny program dla turystów rusza już 15 lipca. Pomysłodawcami projektu są rada turystyczna miasta oraz organizacja Visit Copenhagen. Celem działań jest zrównoważenie „obciążeń środowiskowych” związanych z turystyką. Do tej pory do pilotażowego programu „CopenPay” przystąpiły 24 firmy. Są to między innymi bary i muzea. W większości z nich, aby skorzystać z darmowych nagród, nie trzeba będzie okazywać dowodów swoich proekologicznych działań. W przypadku niektórych obsługa może jednak poprosić o pokazanie zdjęcia przedstawiającego jazdę na rowerze lub biletu na transport publiczny. Najlepsze miasta na city break w Europie. Listę otwiera polska metropolia Jeden z brytyjskich dzienników przygotował listę najlepszych w Europie kierunków na tzw. city break. Na czele zestawienia znalazło się polskie miasto. Stolica Danii testuje pilotażowy program Co prawd…

kopenhaga-bedzie-nagradzala-turystow-9b585e8.jpg
width: 3500
height: 2335

W Danii odnaleziono bardzo rzadki pierścień. Może być dowodem istnienia nieznanego wcześniej rodu
type: item
date: 2024-02-22T12:05:16.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dania
subject: Edukacja
subject: historia
subject: skandynawia
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
subject: Wolny czas
description: Poszukiwacz skarbów odnalazł w niewielkiej duńskiej wiosce złoty pierścień Merowingów. Naukowcy uważają, że artefakt może rzucić nowe światło na nieznany wcześniej ród książęcy.
encoded: W tym artykule: Złoty pierścień łączył dwie rodziny królewskie Pierścień prawdopodobnie należał do członka Merowingów Pierścień władzy, czy dyplomatyczny dar? Lars Nielsen nie spodziewał się, że jego niepozorna wyprawa w 2020 roku, może zakończyć się odkryciem na skalę całego kraju. Duńczyk wyruszył z wykrywaczem metali do Emmerlev w południowo-zachodniej Jutlandii na poszukiwania skarbów. Już pierwszego dnia udało mu się odnaleźć sporych rozmiarów złoty pierścień, który zdobił półszlachetny kamień czerwonej barwy. Złoty pierścień łączył dwie rodziny królewskie – Byłem tak podekscytowany i zdumiony, że ledwo mogłem cokolwiek powiedzieć. Wiedziałem, że bez wątpienia jest to moje najlepsze odkrycie. Jestem bardzo dumny i zaszczycony, że mogę mieć wkład w historię Danii – mówił Nielsen w rozmowie z lokalnymi mediami, już po tym, jak archeolodzy wydali swoje pierwsze ekspertyzy. A te były niezwykle imponujące. Okazało się bowiem, że jest to bardzo rzadki rodzaj biżuterii, który pochodzi sprzed ok. 1500 lat. Pierścionek został wykonany z 22-karatowego złota i najprawdopodobniej należał do członka dynastii Merowingów. Merowingowie byli dynastią, która panowała w Królestwie Franków w latach 481–751. Wywodziła się od frankijskiego władcy Meroweusza. Po rozpadzie cesarstwa zachodniorzymskiego tereny północno-wschodniej Galii zostały zasiedlone właśnie przez plemiona frankijskie. Z czasem utworzyły potężne imperium, które dało później początek Francji. Pierścień prawdopodobnie należał do członka Merowingów Duńscy archeolodzy twierdzą, że złoty pierścień może rzucić światło na nieznany wcześniej ród królewski lub książęcy powiązany z potężną dynastią europejską we wczesnym średniowieczu. – Pierścionek datowany jest na lata 500–600 n.e. Czerwony kamień półszlachetny, zwany almandynem, zamknięty w złotej owalnej tarczy, symbolizował władzę wśród ludów germańskich – stwierdzili badacze. Archeolodzy przyznali, że odkrycie przez niemal 4 lata było trzymane w tajemnicy. Wszystko po …

pierscien-merowingow-d087c64.webp
width: 650
height: 366

W Danii odkryto prawdopodobnie najstarszą runę. Wyryto ją na starożytnym nożu
type: item
date: 2024-01-23T14:40:54.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dania
subject: Edukacja
subject: historia
subject: skandynawia
subject: starożytność
subject: wikingowie
description: Duńscy archeolodzy odnaleźli nóż sprzed 2000 lat. Znajdowała się na nim runa, która może być najstarsza w całej Danii.
encoded: W tym artykule: Najstarsza runa, jaką odnaleziono w Danii Czym są runy? Odkrycie niczym „wiadomość z przeszłości” Kto był właścicielem noża? Archeolodzy z Danii prowadzili wykopaliska w pobliżu miasta Odense na wyspie Fionia. To trzecia pod względem wielkości wyspa tego kraju, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią. Badacze na małej nekropolii na wschód od Odense odnaleźli grób kremacyjny, w którym znajdował się 8-centymetrowy żelazny nóż. Ich uwagę zwrócił napis runiczny wyryty na ostrzu. Najstarsza runa, jaką odnaleziono w Danii Runa składała się z pięciu liter. Każda miała ok. pół centymetra wysokości. Naukowcy ustalili, że znaki układają się w słowo „hirila”. W języku staronordyckim oznacza to „mały miecz”. Analiza wykazała, że inskrypcja wygrawerowana na nożu, jak i sam artefakt mogą pochodzić z ok. 150 r. n.e. Może to być więc najstarsza runa, jaką odnaleziono na terytorium Danii. Najstarsze dotąd znane zapisy runiczne pochodziły z drugiej połowy II wieku. Przedmioty z wygrawerowanymi runami, które pochodziły z tego okresu, już w przeszłości odnajdywano w Vimose i Illemose na wyspie Fionia. Były to m.in. miecze, groty, grzebienie, sprzączki i różnego rodzaju tabliczki. Najczęściej odnajdywano je w środowiskach bagiennych. Czym są runy? Runy jednak były powszechne we wszystkich regionach Skandynawii. Według nordyckich sag sam Odyn, najwyższy z bogów, podarował ludziom runy. W przeszłości również np. w Norwegii odnajdywano bardzo stare zapisy runiczne. Archeolodzy z tego kraju dokładnie rok temu byli przekonani, że znaleźli najstarszy kamień runiczny świata. Szacowano wówczas, że powstał prawie dwa tysiące lat temu. Artefakt odkryto nad jeziorem Tyrifjorden leżącym na północny zachód od Oslo. Odkrycie niczym „wiadomość z przeszłości” Jak informuje „The Guardian”, autorem odkrycia jest Jakob Bonde, kurator z miejskiego muzeum i archeolog. Badacz początkowo myślał, że to zwyczajny nóż, ponieważ runy nie były zbyt widoczne. Dopiero po oczyszczeniu go prze…

runa-f7b344e.jpg
width: 1200
height: 798

Archeolodzy odnaleźli grób ogromnego człowieka ze Skandynawii. Pochowano go wraz z wielkim mieczem
type: item
date: 2024-01-10T13:33:20.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: dania
subject: Edukacja
subject: historia
subject: norwegia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: skandynawia
subject: szwecja
description: W Szwecji badacze odnaleźli grób z czasów średniowiecza, w którym złożono bardzo wysokiego mężczyznę. Pochowano go wraz z jego ponad metrowym mieczem. Naukowcy uważają, że człowiek ten był poplecznikiem Unii Kalmarskiej.
encoded: W tym artykule: Grób „potężnego” mężczyzny Mężczyznę pochowano z ozdobnym mieczem półtoraręcznym Czym była Unia Kalmarska? Rodzina, która czerpała korzyści z unii trzech państw? Szwedzcy archeolodzy prowadzili w ubiegłym roku wykopaliska w centrum Halmstad. To miasto i port morski na zachodnim wybrzeżu kraju. Położone jest na skrzyżowaniu średniowiecznych szlaków handlowych. Ze względu na swoje położenie, miejscowość, która została założona dopiero w połowie XIII wieku, bardzo szybko się rozwijała. Założycielem miasta był duński król Krzysztof I, który zbudował nad rzeką Nissan swój zamek. Grób „potężnego” mężczyzny W części miasta zwanej Lilla Torg (tłum. Mały Plac) archeolodzy odkryli wyjątkowy grób. Badania wykazały, że pochowano w nim człowieka wraz z niezwykle pokaźnym mieczem, który miał ok. 1,3 m długości. To tak zwany miecz półtoraręczny. Bardzo możliwe, że broń ta wcale nie była wyłącznie reprezentacyjna. Badacze ustalili bowiem, że mężczyzna był niezwykle wysokiego wzrostu. Analiza szkieletu wykazała, że mógł mierzyć co najmniej 1,9 m. – Grób wysokiego mężczyzny był najbardziej charakterystycznym grobem znalezionym podczas wykopalisk klasztoru franciszkanów w tym miejscu. Istniał on od 1494 r. aż do zniszczenia w 1531 r. podczas reformacji protestanckiej – powiedział w rozmowie z Live Science Johan Klange, lokalny archeolog i współautor odkrycia. Mężczyznę pochowano z ozdobnym mieczem półtoraręcznym Datowanie wykazało, że zmarły prawdopodobnie żył na przełomie XIV i XV wieku. Naukowcy twierdzą, że mężczyzna – jak na tamte czasy – był prawdziwym olbrzymem. – Wówczas średni wzrost mężczyzn żyjących w Szwecji wynosił około 1,65 m – zwrócił uwagę Klange. Klinga miecza była inkrustowana innym metalem. Wzory tworzyły małe chrześcijańskie krzyże. Badacze twierdzą, że mężczyzna prawdopodobnie był niezwykle zamożnym szlachcicem. Co ciekawe, autorzy odkrycia uważają, że szwedzki arystokrata mógł być zwolennikiem Unii Kalmarskiej. To unia personalna zawarta latem 139…

miecz-poltorareczny-b350ca0.jpg
width: 970
height: 546

Ta kobieta była jednym z najpotężniejszych wikingów. Odgrywała kluczową rolę w polityce
type: item
date: 2023-10-17T06:55:33.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dania
subject: Edukacja
subject: historia
subject: odkrycia
subject: Onet
subject: skandynawia
subject: wikingowie
description: Analiza kamieni runicznych z Jelling wykazała, że żyjąca w X wieku Thyra mogła odkrywać kluczową rolę w polityce. Badacze sugerują, że żona i matka dwóch władców wikingów mogła w rzeczywistości być przywódczynią nowego królestwa duńskiego.
encoded: W tym artykule: Analiza kamieni runicznych rzuca światło na rolę kobiety w czasach wikingów Co najmniej 3 kamienie wspominają tę samą kobietę Kobiety w średniowiecznej Europie Czy Thyra rzeczywiście była równa Gormowi? Na łamach czasopisma naukowego „Antiquity” naukowcy opublikowali artykuł dotyczący nowej analizy kamieni runicznych z Jelling. To kamienne pomniki z inskrypcjami wyrzeźbionymi ponad 1000 lat temu. W ten sposób upamiętniono króla wikingów Gorma Starego, jego żonę, a także ich syna, Haralda Sinozębego. Analiza kamieni runicznych rzuca światło na rolę kobiety w czasach wikingów To właśnie na kamieniach runicznych znajdują się najwcześniejsze wzmianki o Danii w kontekście jej ustroju politycznego. Dwa głazy znajdują się w miejscowości Jelling we wschodniej Jutlandii. Mniejszy i starszy kamień z inskrypcją zapisaną alfabetem runicznym został wzniesiony przez samego Gorma ok. roku 950 n.e. Napis na większym kamieniu, wykonany na zlecenie syna Haralda Bluetootha, odnotowuje przejście Danii z pogaństwa i wiary nordyckiej na chrześcijaństwo w 965 r. Przez wielu zabytek ten jest uważany za swoisty „akt urodzenia” Danii. Obydwa kamienie runiczne zawierają wzmiankę o kobiecie imieniem Thyra. To właśnie żona Gorma i matka Haralda. Imię to pojawia się także w inskrypcjach na dwóch innych kamieniach runicznych z podobnego okresu. To częściej niż jakiekolwiek inne imię zarówno żeńskie, jak i męskie. Do tej pory nie było jasne, czy wszystkie odnosiły się do żony i matki dwóch wikińskich królów. Teraz jednak nowe odkrycie rzuca nowe światło na tajemniczą królową i rolę kobiety w świecie wikingów. Co najmniej 3 kamienie wspominają tę samą kobietę W najnowszych badaniach naukowcy przeprowadzili analizę aż siedmiu różnych kamieni runicznych z Jutlandii, w tym głazów z Jelling. Badacze liczyli na to, że uda im się odnaleźć subtelne i niewidoczne wcześniej szczegóły inskrypcji. Badacze stwierdzili, że napis na kamieniu Haralda Sinozębego został wyrzeźbiony przez tę samą oso…

kamienie-runiczne-z-jelling-b8bbab0.jpg
width: 3876
height: 3566

Niezwykle rzadkie znalezisko w Danii. Odkryto artefakt, który może prowadzić do „nieznanego” króla
type: item
date: 2023-07-27T14:51:04.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: dania
subject: Edukacja
subject: królowie
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: Na duńskiej wyspie Falster poszukiwacz skarbów dokonał niecodziennego odkrycia. Odnalazł starożytny artefakt, który może być drogowskazem wyznaczającym drogę do „domu” nieznanego króla.
encoded: W tym artykule: Niezwykłe odkrycie na duńskiej wyspie Pieczęć nieznanego władcy Niezwykle rzadki artefakt, który odkrywano w ważnych ośrodkach władzy Falster to nizinna wyspa położona w południowo-wschodniej Danii, pomiędzy Zelandią a Lolland i połączona z nimi mostami. Znajduje się tam najdalej na południe wysunięty punkt kraju, który nazwany jest „Hestehoved”, co po duńsku oznacza „głowę konia”. Nazwa wyspy prawdopobnie pochodzi jeszcze z czasów starożytnych. Felhan w starogermańskim oznaczał „ukrytą wyspę”. Od czasów średniowiecza aż do 1766 roku większość Falster była własnością korony. Niezwykłe odkrycie na duńskiej wyspie To właśnie na tej odległej wysepce pewien mężczyzna dokonał niecodziennego odkrycia. Poszukiwacz skarbów przeszukiwał pola w centrum wyspy z wykorzystaniem wykrywacza metali. W pewnym momencie jego urządzenie wykryło słaby sygnał, a Lennart Larsen rozpoczął wykopywanie ziemi. Po chwili odnalazł przedmiot, którego nie widział nigdy wcześniej w swoim życiu. Był to niewielki, zaledwie dwucentymetrowy znaczek, na którym znajdował się wizerunek pewnej tajemniczej postaci. Nie wiadomo dokładnie, czy był to mężczyzna, czy kobieta. Larsen postanowił przekazać znalezisko lokalnemu muzeum Lolland-Falster. Odkrycie zaintrygowało naukowców, którzy również są pewni, czym dokładnie jest ten przedmiot. Uczeni twierdzą jednak, że może być śladem dawnej władzy królewskiej na wyspie. Pieczęć nieznanego władcy – Odkrycie może wskazywać, że znajdujemy się w miejscu pradawnego handlu, a być może sam artefakt był formą pewnej aktywności kultowej. Mamy jeszcze jedną, być może dość szaloną teorię, że znaczek ten wskazuje, że dawniej Falster było siedzibą pewnego nieznanego władcy – przekazała w rozmowie z Tv2 Øst Marie Brinch, archeolożka i kuratorka Muzeum Lolland-Falster. Brinch podkreśliła, że odkrycia dokonano na obszarze, którego nazwy pochodzą z epoki wikingów, a być może jeszcze wcześniejszej. Naukowcy przeprowadzili analizę historyczną. Okazało się, że miejs…

znaczek-b8c4f6a.webp
width: 1200
height: 931

Jelling to wyjątkowe miejsce dla Duńczyków. Tu zaczęła się historia ich kraju
type: item
date: 2023-07-03T08:29:02.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: dania
subject: europa
subject: historia
subject: skandynawia
subject: Społeczeństwo
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: Jelling to jedna z ciekawszych atrakcji turystycznych Danii i jednocześnie – miejsce o szczególnym znaczeniu historycznym. Kamienie runiczne, które stoją przed wejściem do romańskiego kościoła, jak i inne znaleziska odkryte w tym niewielkim mieście, tworzą pomnik historii kraju, upamiętniający przyjęcie chrztu przez Danię. Co odkryto w Jelling? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: W tym artykule: Historia Jelling Co odkryto w Jelling? Kościół w Jelling Kurhany w Jelling Kamienie runiczne w Jelling Ciekawostki o Jelling Jelling to niewielkie miasto w środkowej Jutlandii, położone w odległości ok. 250 km od Kopenhagi. Zamieszkuje je niewiele ponad 3 tys. osób. Pozornie nie wyróżnia się niczym szczególnym. Ot, zwykłe miasteczko, jakich wiele w najmniejszym ze wszystkich krajów nordyckich. Często jednak okazuje się, że pozory wprowadzają błędną sugestię i tak też jest w tym przypadku. W miejscu, gdzie dziś w Jelling stoi niewielki, schludnie utrzymany kościół, rozpoczęła się oficjalna historia Danii. Historia Jelling Historia Jelling, jak i oficjalna historia Danii, rozpoczyna się w X wieku, w czasie, gdy tamtymi ziemiami rządzili wikingowie. Ślady nieznających lęku wojowników są obecne w całej Jutlandii i na wielu duńskich wyspach, ale to właśnie niewielkie miasteczko, położone w pobliżu Alboorg i Lindholm Høje, zasługuje na miano centrum duńskiej państwowości. W X stuleciu, na które przypadają udokumentowane początki miasta, Jelling stanowiło siedzibę dynastii Skjoldungów, która podporządkowała sobie Jutlandię, a następnie – Fionię, Zelandię i okoliczne mniejsze wyspy. Jej założyciel – Gorm Stary – tradycyjnie uważany jest za pierwszego historycznego króla Danii. Jednocześnie, był ostatnim pogańskim władcą tych ziem. Jego syn, Harald Sinozęby, wprowadził do Danii chrześcijaństwo, wyrzekając się panteonu nordyckich bóstw i przyjmując wiarę w Chrystusa. Według legendy, wikiński władca długo wahał się pomiędzy wyborem Odyna a Chrystusa. Do przyjęcia chrześcijaństwa miał nakłonić go Poppo – niemiecki kapłan. By wykazać wyższość swojej wiary, ponoć gołą dłonią przeniósł rozpalony do białości kawałek żelaza, bez żadnych obrażeń skóry. Czy tak było naprawdę? Tego nie wiemy. Za pewnik należy natomiast uznać, że przyjęcie chrztu przez Haralda Sinozębego było mądrym posunięciem politycznym. Miało ono umocnić jego władzę i zapewnić mu dobre relacje z pańs…

jelling-najwazniejsze-odkrycia-archeologiczne-w-tym-dunskim-miescie-fot-de-agostini-getty-images-11e923d.jpg
width: 1024
height: 692

Monarchie na świecie. W jakich krajach nadal rządzi król?
type: item
date: 2023-05-04T09:03:47.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: belgia
subject: dania
subject: Edukacja
subject: holandia
subject: królestwo
subject: królowie
subject: luksemburg
subject: monako
subject: norwegia
subject: szwecja
subject: wielka brytania
description: Monarchie na świecie mają się lepiej niż myślimy. Szczególnie, gdy spojrzymy na Europę, gdzie aż w dwunastu krajach na czele stoi koronowana głowa. Tak jak w Wielkiej Brytanii, w której royalsi wciąż cieszą się dużą sympatią poddanych.
encoded: W tym artykule: Ile jest obecnie monarchii? Państwa z monarchią Monarchie w Europie Który król rządził najdłużej? Wydawałoby się, że czas monarchii już dawno dobiegł końca i należy je znieść. Nic bardziej mylnego. Tylko w Europie na czele dwunastu państw stoi koronowana głowa. Listę otwierają Wielka Brytania, Holandia, Hiszpania i kraje skandynawskie. Ale na tym jednak nie koniec. Gdzie jeszcze władza suwerenna spoczywa w rękach władcy? Szczegóły do sprawdzenia w dalszej części artykułu. Ile jest obecnie monarchii? Monarchie na świecie tworzą nie tylko królowie. Są to także książęta, cesarzowie, sułtanowie, emirowie lub jak w przypadku Watykanu – papież. Najwięcej koronowanych głów – jak już zostało wspomniane – znajdziemy na Starym Kontynencie, bo aż w dwunastych krajach. Przy okazji warto wspomnieć, że władca Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (obecnie na tronie zasiada Karol III) jest również przywódcą 14 innych państw, rozmieszczonych po różnych kontynentach: Antigui i Barbudy Australii Bahamów Belize Grenady Kanady Jamajki Nowej Zelandii Papui-Nowej Gwinei Saint Kitts i Nevis Saint Lucia Saint Vincent i Grenadyn Tuvalu Wysp Salomona Do 2021 roku zwierzchnictwo brytyjskiej monarchii uznawał Barbados. Ten wyspiarski kraj w Ameryce Środkowej, tuż przed 55. rocznicą odzyskania przez niego niepodległości, zerwał unię personalną ze Zjednoczonym Królestwem i ogłosił się republiką. Z formą rządów, w której reprezentantem narodu jest monarcha, spotkamy się również w Afryce (Maroko i Eswatin) oraz Azji, a dokładniej w Arabii Saudyjskiej, Bahrajnie, Bhutanie, Brunei, Japonii, Jordanii, Kambodży, Katarze, Kuwejcie, Malezji i Omanie. Ponadto do azjatyckich monarchii zaliczane są też Zjednoczone Emiraty Arabskie, gdzie władzę sprawuje prezydent, choć w praktyce jest on monarchą. Państwa z monarchią Andora Arabia Saudyjska Bahrajn Belgia Bhutan Brunei Dania Eswatini Holandia Hiszpania Japonia Jordan Kambodża Kuwejt Lesotho Liechtenstein Luksemburg Malezja Monako Norwegia …

monarchie-na-swiecie-6d20a41.png
width: 900
height: 600

Oto najstarszy na świecie artefakt, który wspomina Odyna, najważniejszego boga wikingów. Gdzie go znaleziono?
type: item
date: 2023-03-10T12:35:34.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: dania
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: mity
subject: odkrycia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: skandynawia
subject: wikingowie
description: Naukowcy odszyfrowali treść złotej monety, którą odnaleziono w Danii. Artefakt pochodzi z V wieku n.e., widoczne na nim runy wspominają Odyna, najważniejszego boga w mitologii nordyckiej.
encoded: W tym artykule: Naukowcy zbadali staronordycką monetę, która wspomina Odyna Odyn był najważniejszym z bogów wikingów Skarb z Vindelev rzuca światło na wierzenia wikingów z czasów wczesnego średniowiecza Kiedy w 2020 roku archeolodzy zobaczyli złotą monetę, na której widoczne były nordyckie runy, nie zdawali sobie sprawy z tego, jak wyjątkowy jest to przedmiot. Artefakt znajdował się w skarbcu wikingów w Vindelev, który odnalazł Ole Ginnerup Schytz za pomocą wykrywacza metali. Naukowcy zbadali staronordycką monetę, która wspomina Odyna Media informowały wówczas, że był to jeden z największych i najbogatszych skarbów, jakie kiedykolwiek odkryto w Danii. W sumie odkryto 22 przedmioty wykonane ze złota, kilka brakteatów i rzymskie monety przerobione na biżuterię. Datowanie radiowęglowe wykazało, że ktoś ukrył kosztowności prawdopodobnie w V wieku n.e. Naukowcy specjalizujący się w dawnych nordyckich runach postanowili odszyfrować treść inskrypcji, które znajdowały się na monetach. Na jednym ze złotych brakteatów znajdowało się zdanie, które brzmiało „To jest człowiek Odyna”. Badacze twierdzą, że to najstarsza wzmianka o najważniejszym bóstwie nordyckim, jaką kiedykolwiek odnaleziono. Wikingowie w Polsce. Czy skandynawscy wojownicy przyczynili się do powstania państwa polskiego? Historycy na tropie Wikingowie w Polsce mieli pojawić się po raz pierwszy na przełomie XIII i IX wieku. Mimo upływu kolejnych wieków, historycy po dziś dzień toczą dyskusje na temat tego, czy Skandynawowie w o... – Napis jest pierwszym tak czytelnym dowodem na to, że Odyn był czczony już w V wieku. To odkrycie cofa całą mitologię nordycką o 150 lat. Najstarsze znane artefakty lub runy, które zawierają odniesienie do tego boga, pochodziły bowiem z połowy VI wieku – mówi Lisbeth Imer, runolog z Muzeum Narodowego w Kopenhadze. Odyn był najważniejszym z bogów wikingów Według mitologii nordyckiej Odyn był najważniejszym i najpotężniejszym z bogów. Pochodził z dynastii Azów. Był bóstwem wojny, wojownik…

brakteat-z-runami-ktore-wspominaja-odyna-2a13218.jpg
width: 620
height: 414