National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-19T09:00:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Dlaczego czas płynie tak szybko a „kiedyś lato trwało całe lata”? Oto, jak możemy go spowolnić
items: Im więcej przyjaciół, tym dłuższe i łatwiejsze życie. Delfiny właśnie udowodniły, jak ważne są więzi społeczne
items: Przez wieki ludzie spali w taki sposób. Dziś budzi to niepokój
items: Ludzie ewoluowali dziwnie szybko. Tajemnicę rozwiewa analiza małpich czaszek
items: Miał ludzką zręczność i siłę goryla. Jego skamieniałe dłonie piszą historię ewolucji
items: Najstarsza Polka mieszka w Łodzi. Wyjątkowa historia Pani Jadzi pokazuje, że do Polski chce się wracać
items: Rewolucja neolityczna. To zmiana, która stworzyła nasze społeczeństwo
items: Kim byli rdzenni Amerykanie? Nowe badanie ujawnia DNA pierwszych ludzi na tym kontynencie
items: Paleontologiczna niespodzianka. Naukowcy odkryli nieznany wcześniej gatunek australopiteka
items: Starzejemy się w dwóch momentach życia. Nowe ustalenie badaczy
items: Transhumanizm zakłada przekroczenie wszelkich barier. Tylko czy wtedy pozostaniemy jeszcze ludźmi?
items: Makabryczne odkrycie w Hiszpanii: przodkowie człowieka jedli małe dzieci
items: Neandertalczycy mieli własną „fabrykę tłuszczu”? To odkrycie zmienia naszą wiedzę
items: Ważniejszy niż krew, głos i odcisk palca. Oddech zdradza więcej niż myśleliśmy
items: Zaskakujące odkrycie archeologiczne z Chin. Zmienia pogląd na dzieje człowieka
items: Bezużyteczny relikt ewolucji? Nic podobnego. Mięśnie uszne działają, nawet jeśli nie ruszamy uszami
items: Pierwsi praludzie pojawili się w Europie już 2 mln lat temu. Dowodem skamieniałości z Rumunii
items: Czy Lucy mogła biegać? Tak, wykazały symulacje 3D. Jednak ten australopitek nie był demonem szybkości
items: Serce to kluczowy mięsień w naszym organizmie. Pracuje 24 godziny na dobę
items: Najstarsza znana uczta, na której jedzono słonie. Odkrycie w Indiach sprzed 400 tysięcy lat
items: Błyskawiczny jak nos. Nasz zmysł węchu działa o wiele szybciej niż dotychczas sądzono
items: Nastolatki w epoce lodowcowej. Badania wykazały, jak wyglądał „okres buntu” w prehistorii
items: „Hobbit” z Flores mógł mieć jeszcze mniejszych przodków. Znaleziono kość ramienną jednego z nich
items: Naukowcy proponują modyfikację ludzkiego genomu. Takie osoby mogłyby żyć w kosmosie
items: Ten krewny człowieka współczesnego urządził w tybetańskiej jaskini rzeźnię. Archeolodzy znaleźli tysiące kości

Dlaczego czas płynie tak szybko a „kiedyś lato trwało całe lata”? Oto, jak możemy go spowolnić
type: item
date: 2025-12-19T09:00:00.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: czas
subject: człowiek
subject: mózg
subject: wiek
description: Z wiekiem zauważamy, że czas zaczyna płynąć jakby… szybciej. Rok 2025 minął w mgnieniu oka i nie zanosi się na poprawę. Naukowcy tłumaczą, że to mózg steruje percepcją czasu i łatwo go oszukać. Czy da się zatrzymać czas?
encoded: „Kiedyś lato trwało całe lata” śpiewał Dawid Podsiadło z Taco Hemingwayem. To prawda: wielu dorosłych z zaskoczeniem stwierdza, jak szybko mijają kolejne miesiące i lata, podczas gdy w dzieciństwie dni zdawały się być dłuższe i pełniejsze. Tę różnicę tłumaczą procesy zachodzące w mózgu i… rutyna. Ale są na nią sposoby. Jak mózg postrzega czas i dlaczego to wszystko kłamstwo? Nasze mózgi nie posiadają specjalnych organów do postrzegania czasu. W przeciwieństwie do zmysłów takich jak wzrok czy słuch, które odbierają konkretne bodźce z otoczenia, percepcja czasu opiera się na szacunkach mózgu. Nie istnieje bowiem obiektywna „cząstka czasu” we Wszechświecie, którą można byłoby zarejestrować. Czas jest relatywny. Mózg szacuje upływ czasu na podstawie zmian – im więcej wydarzeń i wrażeń w danych okresie, tym dłużej zdaje się on trwać. Eksperymenty pokazują nawet, że migające obrazy wydają się trwać dłużej niż statyczne, mimo że… trwają tyle samo. Dlaczego czas płynie szybciej z wiekiem? Wraz z wiekiem nasz mózg przechodzi istotne zmiany strukturalne i funkcjonalne, wpływające na efektywność przetwarzania informacji. Według badań prof. Adriana Bejana z Duke University spadek tej efektywności prowadzi do sytuacji, w której w późniejszym etapie życia przetwarzamy mniej nowych bodźców niż w dzieciństwie. Po prostu… wszystko już widzieliśmy i jesteśmy mniej zaskoczeni. W konsekwencji ilość zapamiętanych wydarzeń jest mniejsza, a mózg w retrospekcji szacuje, że czas upłynął szybciej. Inne koncepcje przywołują także efekt skali. Chodzi o to, że gdy jesteśmy 10-latkiem, upływający rok stanowi 1/10 naszego życia. Gdy mamy 50 lat, jest to już 1/50, co nie robi aż takiego wrażenia. Intensywne emocje zmieniają upływ czasu Osoby uczestniczące w intensywnych zdarzeniach – na przykład wypadkach samochodowych czy doświadczają ekstremalnych przeżyć – często relacjonują, że czas zwolnił. W jednym z badań uczestnicy spadali na siatkę z wysokości ponad 30 metrów. Swoje własne doświadczenie o…

GettyImages-1212674064-dc61f1e.jpg
width: 5281
height: 3521

Im więcej przyjaciół, tym dłuższe i łatwiejsze życie. Delfiny właśnie udowodniły, jak ważne są więzi społeczne
type: item
date: 2025-12-17T13:02:36.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: człowiek
subject: delfiny
subject: Społeczeństwo
subject: wiek
subject: zwierzęta
description: Przyjaźń okazała się naturalnym eliksirem młodości. Udowodniły to delfiny, które nawiązują bliskie znajomości – starzeją się one zdecydowanie wolniej, niż osobniki będące samotnikami. Czy mechanizm, który działa u morskich ssaków, sprawdza się także u ludzi?
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu Nowej Południowej Walii udowodnili, że samce delfinów butlonosych czerpią ogromne korzyści z bliskich relacji. Zaobserwowali, że trwałe przyjaźnie nie tylko poprawiają ich codzienne funkcjonowanie, ale realnie wpływają na tempo starzenia na poziomie komórkowym. To potwierdzenie znaczenia przyjaźni dla zdrowia w świecie ssaków. Wpływ przyjaźni na długość życia delfinów Badania przeprowadzone w Shark Bay w Australii Zachodniej objęły analizę sieci społecznych 38 samców delfinów butlonosych, od których pobierano próbki skóry w celu oceny wieku biologicznego. Stosowano technologie tzw. zegara epigenetycznego, który określał stan starzenia komórek na podstawie zmian metylacji DNA. Wyniki wykazały, że te samce, które posiadały więcej przyjaciół, spędzały czas w „męskim” gronie i utrzymywały głębokie relacje społeczne miały znacznie niższy wiek biologiczny względem wieku metrykalnego w porównaniu do bardziej samotnych osobników. Co samce zyskują na trwałych przyjaźniach? W odróżnieniu od samic, których więzi społeczne są bardziej płynne i powiązane z opieką nad młodymi, samce delfinów tworzą długotrwałe sojusze z innymi samcami, często trwające całe życie: tak jak ludzie. Przyjaźnie te polegają na wspólnym polowaniu, zabawie, odpoczynku, a także wzajemnym wspieraniu się w rywalizacji o samice i ochronie przed drapieżnikami. Życie w grupie nie tylko ogranicza stres, ale również zwiększa szanse przetrwania w wymagającym środowisku morskim. Czy podobne mechanizmy dotyczą także innych zwierząt społecznych – na przykład ludzi? Zjawisko to nie jest ograniczone tylko do delfinów. Prof. Lee Rollins z Uniwersytetu Południowej Walii uważa, że więzi społeczne to fundamentalna potrzeba biologiczna u wszystkich stadnych ssaków. Naukowcy planują rozszerzyć badania na inne gatunki społeczne, takie jak słonie, wilki czy małpy człekokształtne, by sprawdzić, czy przyjaźń ma podobne działanie ochronne przed starzeniem. Już wcześniejsze badania nad ludźmi wskazują, że …

GettyImages-70009045-2b5d980.jpg
width: 5017
height: 3344

Przez wieki ludzie spali w taki sposób. Dziś budzi to niepokój
type: item
date: 2025-11-08T12:46:50.000Z
creator: Leah Worthington
subject: Nauka
subject: bezsenność
subject: człowiek
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Sen dwufazowy przez wieki był naturalnym rytmem odpoczynku. Dziś budzenie się w nocy traktujemy jak zaburzenie – ale czy słusznie?
encoded: Spis treści: Jak wyglądał sen przed rewolucją przemysłową? Na czym polega sen polifazowy? Co na to współczesna nauka? Czy da się „zhakować” sen? Czy segmentowy sen to historia czy przyszłość? Historyczne źródła pokazują, że przed rewolucją przemysłową ludzie często spali, budzili się, a potem znowu zasypiali. Czy był to naprawdę zwyczaj powszechny? I czy ma jakieś korzyści? Choć we współczesnych społeczeństwach śpimy zwykle jednym, ciągłym blokiem w nocy, eksperci wciąż dyskutują, czy taki rytm jest dla człowieka naturalny. Gdybyś budził się dziś każdej nocy przez tydzień, mógłbyś usłyszeć diagnozę: bezsenność, a potem dostać receptę. Jeszcze kilka pokoleń temu nie byłoby to wielkim powodem do niepokoju, a tym bardziej do interwencji medycznej. Jak wyglądał sen przed rewolucją przemysłową? Budzenie się w środku nocy było powszechne w zachodnich kulturach przedindustrialnych. Wskazuje na to Roger Ekirch, historyk z Virginia Tech, którego badania nad „dwufazowym snem” stały się podstawą książki „At Day’s Close: Night in Times Past”. Gdy rozkład dnia wyznaczało słońce, a nie zegary i elektryczne światło, ludzie kładli się spać wcześniej. Zamiast szybkich, nieprzerwanych ośmiu godzin mieli dłuższy okres odpoczynku, złożony z dwóch krótszych faz snu rozdzielonych czuwaniem. Nie wszyscy się z tym zgadzają. Część badań pokazuje, że społeczności łowiecko-zbierackie mogły spać „za jednym zamachem”, podobnie jak my dziś. Dane te mogą też sugerować, że dwufazowy sen nigdy nie był normą globalnie — nawet przed rewolucją przemysłową. Dziś, gdy elektryczność wydłuża nam czas czuwania, a budziki skracają wypoczynek, większość ludzi próbuje spać jednym, ciągłym blokiem. Część ekspertów zastanawia się jednak, czy przerywany sen nie jest bardziej naturalny — i czy różne wzorce spania mogą przynosić korzyści we współczesnym życiu. Na czym polega sen polifazowy? Sen segmentowy składa się z dwóch (dwufazowy) lub więcej (polifazowy) okresów snu przedzielonych czuwaniem. Zarówno sen, jak …

GettyImages-1516708424-07857c4.jpg
width: 7008
height: 4672

Ludzie ewoluowali dziwnie szybko. Tajemnicę rozwiewa analiza małpich czaszek
type: item
date: 2025-10-23T08:28:00.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: czaszka
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: małpy
subject: mózg
description: Dyskusja o tempie ewolucji człowieka i jego odmienności względem innych naczelnych nie ustaje od dekad. Zaawansowane metody obrazowania, takie jak trójwymiarowe analizy czaszek, a także przełomowe odkrycia paleontologiczne dostarczają jednak coraz bardziej precyzyjnych odpowiedzi. Czy rzeczywiście Homo sapiens ewoluował szybciej niż inne małpy i jak to się stało?
encoded: Ludzie wyewoluowali zaskakująco szybko: tak wynika z badań naukowców z University College London. Wykazali oni, że w porównaniu do naszych kuzynów wykształciliśmy duże mózgi i płaskie twarze w wyjątkowym tempie. Jakie mechanizmy za tym stoją i czemu akurat my? Odpowiedź zakodowana w czaszkach Wielu naukowców od dawna podejrzewało, że ewolucja człowieka przebiegała szybciej niż innych naczelnych. Tematem zainteresowali się badacze z Londynu pod kierownictwem dr Aidy Gomez-Robles, którzy przeanalizowali ewolucyjną różnorodność czaszek ludzi i spokrewnionych z nimi małp człekokształtnych na przestrzeni milionów lat. Było to możliwe dzięki zastosowaniu zaawansowanej analizy 3D. Swoje wyniki, które wskazywały, że struktura czaszki człowieka ewoluowała znacznie szybciej niż pozostałych małp człekokształtnych (np. goryli, szympansów czy gibonów), opublikowali w prestiżowym czasopiśmie „Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences”. Jak udało im się do tego dojść? Co siedzi w małpiej głowie? W ramach badania porównano trójwymiarowe model czaszek siedmiu gatunków hominidów – m. in. Homo sapiens, goryli, szympansów – oraz dziewięciu gibonowatych. Okazało się, że w linii hominidów, szczególnie u ludzi, tempo zmian anatomicznych było niemal dwukrotnie wyższe, niż wynikałoby to z samego upływu czasu ewolucyjnego. Hominidy i gibonowate rozdzieliły się ewolucyjnie około 20 mln lat temu. W tym czasie anatomia hominidów uległa znacznie większemu zróżnicowaniu niż u innych małp. U gibonów czaszki różnych gatunków są niemal identyczne, podczas gdy u człowieka, szympansa czy goryla różnice widoczne są gołym okiem. Ludzie mają wyjątkowe czaszki Homo sapiens charakteryzuje się niezwykle dużą puszką mózgową – może ona mierzyć nawet 1350 cm³, podczas gdy ta należąca do szympansa ma zwykle jedynie 420 cm³. Wyjątkowa jest także ludzka wyraźnie spłaszczona twarz, pionowe czoło, rozwinięty podbródek oraz zmniejszona żuchwa. Porównując te cechy z cechami czaszek innych małp człekoksz…

FABRIC-KOLAZ-32-9-ef76cde.jpg
width: 2813
height: 1875

Miał ludzką zręczność i siłę goryla. Jego skamieniałe dłonie piszą historię ewolucji
type: item
date: 2025-10-21T14:15:36.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Historia
subject: Nauka
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: historia
subject: paleontologia
subject: wykopaliska
description: Był znacznie silniejszy niż człowiek współczesny, choć dorównywał nam zręcznością i potrafił wytwarzać narzędzia. Odkrycie skamieniałych dłoni wymarłego hominina jest jak powrót do miejsca, w którym nasi przodkowie łączyli cechy małp człekokształtnych z nowymi możliwościami ewolucyjnymi.
encoded: Paleontolodzy odnaleźli parę skamieniałych dłoni należących do zagadkowego, wymarłego hominina – istoty należącej do linii ewolucyjnej człowieka po jej rozdzieleniu się z linią szympansów, żyjącej około 1,5 miliona lat temu. Mowa o Paranthropus boisei, odkrytym po raz pierwszy w 1959 roku przez archeolożkę Mary Leakey w wąwozie Olduvai w Tanzanii. Zręczny jak człowiek Czaszka tego gatunku znajdowała się obok kamiennych narzędzi, co sugeruje, że homininy te były zręczne, inteligentne i są jednymi z najstarszych przodków człowieka potrafiącymi wytwarzać narzędzia. Mowa o tzw. narzędziach olduwajskich, czyli prostych kamiennych przedmiotach wykonanych z odłupanych fragmentów skał. Ostre odłupki służyły do cięcia mięsa, skórowania i obróbki drewna. Pojawiły się około 2,6 miliona lat temu, głównie we wschodniej Afryce (wąwóz Olduvai w Tanzanii – od którego pochodzi nazwa), potem w innych częściach Afryki i dalej w Eurazji. Zdaniem naukowców narzędzia kultury olduwajskiej wyznaczają początek technologii w historii naszego gatunku oraz dowodzą, że homininy potrafiły planować, wykorzystywać środowisko i przetwarzać surowce. Odkrycia babki i wnuczki Niestety, w przypadku pierwszego odkrycia P. boisei w 1959, potwierdzenie tej tezy było niemożliwe, bo w odkrytych szczątkach brakowało rąk. Dopiero teraz odnalezienie pary dłoni P. boisei potwierdziło zręczność naszych przodków. Co ciekawe odkrycia tego dokonała wnuczka Mary Leakey – Louise Leakey, paleontolożka z Uniwersytetu Stony Brook w Nowym Jorku. Wraz ze swoją grupą badawczą odnalazła niepełny szkielet osobnika P. boisei w okolicach jeziora Turkana w Kenii. W tym m.in. dłonie, czaszkę oraz fragmenty stóp należące prawdopodobnie do samca. Dodajmy, że odnalezienie w miarę kompletnej dłoni hominina to niezwykle rzadkie wydarzenie. Żelazny uścisk dłoni Według członkini zespołu, Carrie Mongle, dłonie miały proporcje zbliżone do ludzkich i prostsze palce niż u wcześniejszych gatunków homininów. – Są mniej więcej tej samej wielk…

composite-hand-e86d215.jpg
width: 1202
height: 802

Najstarsza Polka mieszka w Łodzi. Wyjątkowa historia Pani Jadzi pokazuje, że do Polski chce się wracać
type: item
date: 2025-10-20T15:00:27.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Ludzie
subject: człowiek
subject: łódź
subject: polacy
subject: starość
subject: wiek
description: Jadwiga Żak-Stewart jest urodzoną w Warszawie łodzianką, a przy tym najstarszą Polką – w lipcu skończyła 113 lat. Jej historia inspiruje i pokazuje, że w żadnym wieku nie ma rzeczy niemożliwych. Miasto pęka z dumy i chwali się swoją mieszkanką, która… powróciła do Polski na 100. urodziny.
encoded: O wyjątkowej mieszkance Łodzi opowiada National Geographic Marcin Gołaszewski – Przewodniczący Rady Miejskiej w Łodzi w latach 2018–2024 a obecnie Radny Miasta. Pogodny charakter Jadwigi Żak-Stewart pokazuje, że wiek nie jest przeszkodą do spełniania marzeń i życiowych zmian. Najstarsza Polka ma 113 lat Jadwiga Żak-Stewart urodziła się 15 lipca 1912 roku w Warszawie i jest najstarszą osobą żyjącą w Polsce. W 1946 roku przeniosła się do Łodzi i była związana z industrialnym miastem aż do lat 80. – w wyniku stanu wojennego za synami wyjechała do Stanów Zjednoczonych. Pani Jadwiga przez 30 lat mieszkała w Indianapolis, a na swoje 100. urodziny… powróciła do ukochanej Łodzi. Chciała być blisko pierwszego męża, którego śmierć rozdzieliła ich wiele lat temu. W Polsce prowadziła dom, a za oceanem pracowała w szpitalu. O jej wigorze niech świadczy fakt, że do 84. roku życia prowadziła samochód – przestała być kierowcą niemal 30 lat temu. Obecnie mieszka z koleżanką w prywatnym domu opieki i nie opuszcza jej dobry humor. Czerpanie szczęścia z niewielkich rzeczy – To niezwykle ciepła, radosna osoba. Czerpie ogromną radość z niewielkich rzeczy: wzruszyło ją to, że otrzymała kwiaty i słodycze – opowiada Marcin Gołaszewski, wskazując, że do ulubionych słodkości Pani Jadwigi należą delicje. – Znam Panią Jadwigę osobiście od 3 lat. Jako 110-latka występowała jako modelka w Domach Pomocy Społecznej i dobrze się przy tym bawiła. Śpiewa i korzysta z życia – uśmiecha się Radny. Niedawno panią Jadwigę odwiedził Marcin Osman, który zrobił jej wiele pamiątkowych zdjęć. Tragiczna wojenna historia pani Jadwigi Życie pani Jadwigi nakładało się na przebieg dwóch wojen światowych. Gdy wybuchła I wojna światowa miała 2 lata, a podczas rozpoczęcia II Wojny Światowej była 27-letnią mężatką. Widziała II Rzeczpospolitą powstającą z rozbiorowej mgły, przemiany ustrojowe i tragedię wojny, której doświadczyła jej rodzina. Osoby takie jak pani Jadwiga są prawdziwymi skarbnicami wiedzy, z których warto…

Pani-Jadzia-310b112-rotated.jpg
width: 4160
height: 6240

Rewolucja neolityczna. To zmiana, która stworzyła nasze społeczeństwo
type: item
date: 2025-09-21T13:10:17.000Z
creator: Erin Blakemore
subject: Historia
subject: człowiek
subject: historia
subject: neolit
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
description: Rewolucja neolityczna zmieniła wszystko – od diety po styl życia. Dzięki niej ludzie zaczęli mieszkać w osadach i budować trwałe społeczności. Ale nie była to wyłącznie historia postępu. Wraz z rolnictwem przyszły też choroby, nierówności i uzależnienie od ziemi. Co dziś o niej wiemy?
encoded: Spis treści: Co spowodowało rewolucję neolityczną? Cechy i wynalazki okresu neolitu Udomowienie zwierząt Wpływ na życie człowieka Rewolucja neolityczna, znana również jako rewolucja rolnicza, była przełomowym momentem w historii ludzkości, kiedy to łowcy-zbieracze przekształcili się w rolników – zmieniając na zawsze sposób życia człowieka. Szacuje się, że rewolucja neolityczna rozpoczęła się około 12 000 lat temu. Zbiegła się z końcem ostatniego zlodowacenia i początkiem obecnej epoki geologicznej – holocenu. Była momentem przełomowym, który na zawsze odmienił sposób, w jaki ludzie żyją, odżywiają się i funkcjonują w społeczeństwie. To właśnie ona zapoczątkowała rozwój cywilizacji, jaką znamy dziś. W epoce neolitu ludzie prowadzili koczowniczy tryb życia jako łowcy-zbieracze, przemierzając dziką przyrodę w poszukiwaniu pożywienia. Jednak nastąpiła radykalna zmiana – koczownicy stali się rolnikami, przechodząc do bardziej osiadłego trybu życia. Co spowodowało rewolucję neolityczną? Choć naukowcy wciąż dyskutują nad dokładnymi datami i przyczynami tej przemiany, istnieje wiele dowodów na to, że proces odchodzenia od łowiectwa i zbieractwa na rzecz rolnictwa zachodził niezależnie w różnych częściach świata. Uważa się, że rolnictwo narodziło się najpierw w tzw. Żyznym Półksiężycu na Bliskim Wschodzie, gdzie różne grupy ludzi niezależnie opracowały techniki uprawy. Oznacza to, że „rewolucja rolnicza” była raczej serią lokalnych rewolucji, które wydarzyły się w różnych miejscach i czasie. Istnieje wiele hipotez próbujących wyjaśnić, dlaczego ludzie porzucili tryb życia oparty na zbieractwie. Według badania z 2025 roku, przejście to mogły wymusić katastrofalne pożary i erozja gleby. To badanie podważa wcześniejsze teorie, według których zmiana została zapoczątkowana przez samych ludzi. Jedna z nich zakłada, że presja demograficzna zwiększyła konkurencję o zasoby żywności i zmusiła społeczności do poszukiwania nowych sposobów jej pozyskiwania. Inna teoria mówi, że przejście…

GettyImages-463920487-429409a.jpg
width: 3952
height: 2928

Kim byli rdzenni Amerykanie? Nowe badanie ujawnia DNA pierwszych ludzi na tym kontynencie
type: item
date: 2025-08-25T09:17:44.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: ameryka
subject: archeologia
subject: człowiek
subject: genetyka
description: Pierwsi ludzie, którzy przybyli do Ameryki Północnej mieli geny denisowian. Tak wynika z najnowszego badania, które opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma „Science”.
encoded: Spis treści: Kim byli pierwsi Amerykanie? Tajemniczy gen człowieka z Denisowej Jaskini Wpływ różnych genów na układ immunologiczny rdzennych Amerykanów Od wielu lat toczą się naukowe spory nie tylko o to, kiedy pierwsi ludzie zasiedlili Amerykę Północną, ale także kim byli rdzenni Amerykanie. Najnowsze dowody archeologiczne wskazują, że pierwsza migracja na terytorium kontynentu odbyła się ok. 12–14 tysięcy lat temu. W okresie ostatniej epoki lodowej ludzie z Azji przedostali się tam przez Cieśninę Beringa, a dokładniej przez pas lądu Beringia, który łączył dzisiejszą Syberię z terenami północnej Kanady i Alaski. Kim byli pierwsi Amerykanie? Inaczej jest z ludźmi, którzy docierali do Ameryki Południowej. Ci mogli pojawić się tam jeszcze wcześniej, a badania z 2023 roku wykazały, że nawet 25 tysięcy lat temu. Zgodnie z badaniem opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „Proceedings of the Royal Society B”, w regionie Santa Elina, w stanie Mato Grosso w centralnej Brazylii odkryto najstarsze ślady zostawione przez Homo sapiens w Ameryce Południowej. Współcześnie plemiona rdzennych Amerykanów to tworzą wiele grup etnicznych i kulturowych, które posługują się różnymi językami i wyznają różne wierzenia. Najnowsze badanie opublikowane na łamach „Science” wykazało, że pierwsi ludzie, którzy pojawili się na tym kontynencie mieli DNA dwóch wymarłych gatunków człowieka – neandertalczyków i denisowian. Badacze uważają, że ta mieszanka genów pozwoliła im przetrwać w nowym środowisku, w którym narażeni byli na zupełnie inne bakterie i wirusy. – Współczesne genomy ludzkie zawierają niewielką liczbę archaicznych genów, będących spuścizną po wcześniejszych krzyżowaniach z neandertalczykami i denisowianami. Większość z nich jest neutralna, ale niektóre występujące u współczesnych ludzi były efektem selekcji naturalnej i mogły odegrać kluczową rolę w adaptacji do nowych środowisk w miarę zasiedlania świata przez ludzi – napisali w swojej pracy naukowcy. Tajemniczy gen człowieka z …

denisowianin-d91cfea.jpg
width: 1000
height: 667

Paleontologiczna niespodzianka. Naukowcy odkryli nieznany wcześniej gatunek australopiteka
type: item
date: 2025-08-19T10:12:03.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: paleontologia
description: Międzynarodowy zespół naukowców na stanowisku Ledi-Geraru w Etiopii odnalazł ślady nieznanego wcześniej australopiteka – wymarłego ssaka z rodziny człowiekowatych. Ponadto badacze odkryli, że najstarsze homininy i australopiteki żyły wspólnie w tym samym miejscu i czasie w okresie między 2,6 a 2,8 miliona lat temu.
encoded: Spis treści: 13 zębów nieznanego wcześniej gatunku hominida Dwa gatunki człowiekowatych współżyły w podobnym okresie Wymarły rodzaj naczelnych Potrzebne są dalsze badania Ewolucja gatunku ludzkiego jest fascynującą i niezwykle ważną dziedziną nauki, ponieważ pozwala nam zrozumieć, skąd pochodzimy i jakie procesy ukształtowały współczesnego człowieka. Badania nad naszymi przodkami i pierwszymi przedstawicielami rodziny ludzkiej pokazują, jak stopniowo rozwijały się cechy odróżniające nas od innych zwierząt. To na przykład dwunożność, zdolność posługiwania się narzędziami, język i mowa, czy myślenie abstrakcyjne. 13 zębów nieznanego wcześniej gatunku hominida Najnowsze badania naukowców ze Stanów Zjednoczonych, Szwecji i Etiopii rzucają nowe światło na to, jak rozwijał się człowiek. Badacze prowadzili wykopaliska w Ledi-Geraru. To stanowisko w dystrykcie Mille, w regionie Afar, w północno-wschodniej Etiopii, które leży wzdłuż rzek Ledi i Geraru. Pierwsze badania rozpoczęto tam już w latach 70. Tym razem naukowcom udało się odnaleźć 13 zębów, które następnie poddano dokładnym analizom. Okazało się, że należały do nieznanego wcześniej australopiteka, a nie Australopithecus afarensis, którego najsłynniejszą przedstawicielką jest Lucy. – Odkrycie potwierdza, że wciąż nie ma dowodów na to, iż Lucy pochodziła sprzed mniej niż 2,95 miliona lat – napisali w swojej pracy autorzy. – Przedział czasowy między około trzema a dwoma milionami lat temu to krytyczny okres w ewolucji człowieka. To wtedy rodzaje Homo i Paranthropus po raz pierwszy pojawiają się w zapisie kopalnym, a prawdopodobny przodek tych rodzajów, Australopithecus afarensis, znika. We wschodniej Afryce próby weryfikacji hipotez dotyczących kontekstów adaptacyjnych, które doprowadziły do tych wydarzeń, są ograniczone przez niedobór miejsc zawierających skamieniałości, które uchwyciłyby ten okres – tłumaczą naukowcy w swojej pracy opublikowanej na łamach czasopisma „Nature”. Dwa gatunki człowiekowatych współżyły w po…

australopitek-1-62e7068.jpg
width: 1000
height: 667

Starzejemy się w dwóch momentach życia. Nowe ustalenie badaczy
type: item
date: 2025-08-07T10:49:53.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: badania naukowe
subject: człowiek
subject: starość
subject: wiek
subject: Wolny czas
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
description: Przyspieszone starzenie się może nadejść niespodziewanie, odbijając się na naszym wyglądzie i zdrowiu. Naukowcy wskazują dwa kluczowe momenty, w których nasz organizm gwałtownie się zmienia.
encoded: W tym artykule: Kluczowe 44 urodziny Co dzieje się z nami po 60-tce? Nierówna walka ze starością Każdemu z nas może przytrafić się taki poranek. Wstajemy niewyspani, zmęczeni i ociężali. Łupie nas w kościach, a mięśnie pobolewają. Udajemy się do łazienki, gdzie lustro pokazuje nam odbicie nieznajomego. Zmarszczki wokół oczu, cienie poniżej, szara skóra. Zupełnie jakbyśmy postarzeli się dosłownie w ciągu jednej nocy. Iluzja wywołana kłopotami ze snem lub wyjątkowo trudnym okresem w życiu? Niekoniecznie. W „Nature Aging” ukazał się artykuł, według którego starzenie się wcale nie zachodzi równomiernie. To proces, który w pewnych momentach gwałtownie przyspiesza. A my musimy wówczas zmagać się z nagłymi zmianami fizycznymi i psychicznymi. A być może również pojawiającymi się nie wiadomo skąd chorobami. Co to za momenty? Analizy tysięcy biologicznych markerów wykazały, że raptownie starzejemy się w okolicach 44. i 60. roku życia. Wtedy właśnie nasze organizmy przechodzą głębokie fale zmian związanych z wiekiem. Kluczowe 44 urodziny – Nie zmieniamy się stopniowo z upływem czasu. Zmiany następują bardzo gwałtownie – mówi „Guardianowi” prof. Michael Snyder. Syner jest genetykiem z Uniwersytetu Stanforda i głównym autorem badań. Pierwszy okres, kiedy nasze ciała mocno się przeobrażają, to połowa piątej dekady życia. U kobiet zmiany te tradycyjnie przypisuje się okresowi okołomenopauzalnemu albo menopauzie. Jednak to nie jest całe wytłumaczenie. Okazało się, że również u mężczyzn w tym wieku dochodzi do ostrego rozregulowania się badanych wskaźników molekularnych. Co sugeruje, że także u nich starzenie gwałtownie przyspiesza. Co się wówczas zmienia? Pogarsza się zdolność metabolizowania alkoholu, kofeiny i tłuszczów. Podnosi się poziom „złego” cholesterolu LDL. Rośnie ryzyko pojawienia się różnych chorób układu krążenia, w tym arteriosklerozy. Starzeją się skóra i mięśnie. Co dzieje się z nami po 60-tce? Drugi okres ostrego starzenia się rozpoczyna się zaraz po ukończeniu sze…

shutterstock1940101747-208adaf.jpg
width: 6699
height: 3768

Transhumanizm zakłada przekroczenie wszelkich barier. Tylko czy wtedy pozostaniemy jeszcze ludźmi?
type: item
date: 2025-08-02T11:05:09.000Z
creator: Artur Białek
subject: Technologia
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: filozofia
subject: genetyka
subject: mózg
description: Transhumanizm zakłada, że organizm ludzki w obecnej formie jest tylko etapem na drodze ewolucji. Ewolucji, którą możemy pokierować dzięki zdobyczom nauki. Wszystko w imię przekraczania kolejnych granic. W szerzonych przez siebie poglądach, zwolennicy tego nurtu roztaczają wizję braku chorób, wiecznej młodości i intelektualnej doskonałości poprzez odrzucenie niewoli genów i wpływanie na cielesną formę. Czym jest transhumanizm? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Transhumanizm, czyli odrzucenie tego, co ludzkie? To nie jest nowa idea Mrzonka czy przyszłość? Zdaniem niektórych, to już się dzieje Transhumanizm w ogniu krytyki Oceniając nasz gatunek obiektywnie, należy stwierdzić, że pod wieloma względami jesteśmy najmniej doskonałym tworem natury. Nie mamy kłów ani pazurów, którymi moglibyśmy zdobywać pożywienie i odpierać zagrożenie. Nasze mięśnie są słabe. Nie przemieszczamy się szybko i nie pokonujemy dużych odległości. Nie mamy wyostrzonych zmysłów. Mając to wszystko na uwadze, należałoby stwierdzić, że już dawno powinniśmy wyginąć. Człowiek stał się gatunkiem dominującym wyłącznie dzięki rozwiniętemu mózgowi. Opracowaliśmy broń. Wynaleźliśmy środki transportu, dzięki którym świat stanął przed nami otworem. Zmieniliśmy środowisko. Sami wykreowaliśmy przestrzeń, w której żyjemy. Technologia pozwoliła nam zawładnąć naszą planetą. Może więc czas wykonać kolejny krok i przekroczyć wszelkie granice, które narzuca nam biologiczna powłoka? Zdaniem transhumanistów, tak właśnie wygląda nasza przyszłość. Transhumanizm, czyli odrzucenie tego, co ludzkie? Niektórzy postrzegają to zjawisko jako ruch intelektualny, inni – kulturowy. Są też tacy, którzy idą dalej, nazywając transhumanizm quasi-religią. O co właściwie chodzi? Ideę transhumanizmu najlepiej obrazuje definicja zaproponowana przez filozofa Maksa More’a. Według niego, transhumanizm jest klasą filozofii, kierującą nasz gatunek w stronę kondycji postludzkiej. Wskazuje na elementy wspólne z humanizmem, takie jak choćby poszanowanie rozumu i nauki, nacisk na postęp czy docenienie roli człowieczeństwa w życiu. Jednocześnie podkreśla, że w odróżnieniu od humanizmu, transhumanizm oczekuje radykalnych zmian w ludzkiej naturze. Żeby lepiej zrozumieć ideę tego ruchu, warto przyjrzeć się liście poprawek do cielesnej budowy, które More zawarł w swoim „Liście do matki natury”: przezwyciężenie procesów starzenia i śmierci poprzez ingerencję w geny, manipulację komórkami i zasto…

Transhumanizm-41a465d.jpg
width: 1000
height: 563

Makabryczne odkrycie w Hiszpanii: przodkowie człowieka jedli małe dzieci
type: item
date: 2025-07-25T11:50:10.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Historia
subject: archeologia
subject: człowiek
subject: hiszpania
subject: kanibalizm
subject: prehistoria
description: Na kości należącej do kilkuletniego dziecka sprzed 850 tys. lat znaleziono wyraźne ślady nacięć. Odkrycie sugeruje, że padło ofiarą kanibalizmu wśród ówczesnych przodków człowieka - Homo antecessor.
encoded: Spis treści Kość dziecka z makabrycznymi śladami Kanibalizm w jaskinii Gran Dolina Kim był Homo antecesor? Kość odkryto w jaskini Gran Dolina, na stanowisku archeologicznym Atapuerca w północnej Hiszpanii. To nie pierwszy ślad kanibalizmu odkryty na tym stanowisku, ale z pewnością najbardziej szokujący. Kość dziecka z makabrycznymi śladami Na kręgu szyjnym, należącym do dziecka w wieku od 2 do 5 lat, znaleziono wyraźne ślady nacięć ostrym narzędziem, takie same jak na kościach upolowanych zwierząt. Sugerują celowe oddzielenie głowy od ciała i obróbkę jak każdej innej ofiary. Badacze uznali, że dziecko zostało potraktowane nie jako wyjątkowy przypadek, ale zgodnie z powszechną wówczas praktyką. Odkrycie to jest częścią większej serii znalezisk, podczas których natrafiono na szczątki 10 osobników z gatunku Homo antecessor — archaicznego krewnego człowieka, który żył w Europie i wyginął około 770 tys. lat temu. Kanibalizm w jaskinii Gran Dolina Ślady na kościach — cięcia, złamania oraz odciski ludzkich zębów — są jednoznacznymi dowodami kanibalizmu. Około 30% wszystkich ludzkich kości znalezionych w jaskini nosi takie ślady, co wskazuje na powszechność tego zachowania w tym miejscu i grupie. Fakt, że praktyki te dotyczyły także dzieci, podkreśla bezwzględność ówczesnych hominidów względem swoich pobratymców. Zdaniem badaczy, kanibalizm w Gran Dolina w Hiszpanii nie był jednorazowym zdarzeniem, lecz trwałą strategią przetrwania. Wskazują oni, że takie postępowanie mogło pełnić zarówno funkcję żywieniową, jak i społeczną lub terytorialną — być może zjadanie zmarłych (lub zabijanych) członków grupy służyło jako forma kontroli nad populacją lub ochrony zasobów. Kość dziecka datowana jest na okres między 850 tys. a 780 tys. lat temu, co czyni ją najstarszym znanym dowodem kanibalizmu w Europie. Wprawdzie wcześniejsze ślady nacięć na kościach homininów odkryto w Kenii (1,45 mln lat temu), ale w tamtym przypadku nie ma pewności, czy powstały w wyniku praktyk kanibalistycznych…

decapitation-of-child-atapuerca-2-6b584eb.jpg
width: 1100
height: 733

Neandertalczycy mieli własną „fabrykę tłuszczu”? To odkrycie zmienia naszą wiedzę
type: item
date: 2025-07-09T11:39:30.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: człowiek
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kości, ogniska i systematyczność – to nie brzmi jak opis dzikiego ludu. Archeolodzy natrafili na coś, co każe spojrzeć na neandertalczyków zupełnie inaczej.
encoded: Spis treści: Tak wytapiano tłuszcz Zorganizowany jak neandertalczyk Bardzo długo neandertalczycy byli przedstawiani jako prymitywni krewni Homo sapiens. Nie przypisywano im np. zdolności abstrakcyjnego myślenia. Tymczasem kolejne odkrycia archeologiczne skutecznie obalają utrwalane przez lata wyobrażenia na ich temat. Tak wytapiano tłuszcz Najnowsze badania prowadzone na stanowisku Neumark-Nord we wschodnich Niemczech dostarczyły intrygujących dowodów na istnienie zorganizowanego miejsca przetwórstwa kości dużych ssaków. Neandertalczycy pozyskiwali tam szpik i tłuszcz kostny. W epoce lodowcowej były to niezwykle cenne składniki diety, bogate w kalorie i niezbędne kwasy tłuszczowe. Swoista „fabryka tłuszczu” funkcjonowała 125 tysięcy lat temu. W trakcie wykopalisk naukowcy odkryli ponad 100 tysięcy fragmentów kości należących do co najmniej 172 dużych zwierząt, takich jak konie czy jelenie. Liczne ślady cięcia, miażdżenia oraz ślady użycia narzędzi wskazują na systematyczne pozyskiwanie tłuszczu i szpiku. Jak zauważają badacze z niemieckiego MONREPOS Archaeological Research Center, nie było to przypadkowe działanie. Neandertalczycy planowali polowania, transportowali tusze, a wybrane części ciał zwierząt gromadzili w jednym miejscu, by w kontrolowany sposób je przetwarzać. W miejscu odkrycia odnaleziono również ślady ognisk, co może sugerować, że tłuszcz był wytapiany na gorąco. Zorganizowany jak neandertalczyk Produkcja tłuszczu z kości to proces wymagający niemałego wysiłku. Trzeba je najpierw rozłupać, następnie wygotować, by tłuszcz oddzielił się od resztek. To zadanie czasochłonne, wymagające wiedzy i organizacji – a zatem coś, co jeszcze do niedawna przypisywano wyłącznie Homo sapiens. Badania znaleziska z Neumark-Nord dowodzą, że neandertalczycy rozumieli wartość odżywczą tłuszczu. Potrafili też gospodarować zasobami i planować działania z wyprzedzeniem. To kolejny argument przemawiający za ich inteligencją i zdolnością adaptacyjną. Inne potwierdzone fakty to …

Neumark-Nord-f65d598.jpg
width: 642
height: 339

Ważniejszy niż krew, głos i odcisk palca. Oddech zdradza więcej niż myśleliśmy
type: item
date: 2025-06-15T11:44:02.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: człowiek
description: Naukowcy przebadali schematy oddechowe u ludzi i doszli do zaskakujących wniosków. Każdy z nas oddycha inaczej, a każdy oddech niesie wiele informacji o naszym zdrowiu. W przyszłości badanie oddechu może być standardem, a identyfikacja na jego podstawie bardziej precyzyjna niż z odcisku palca.
encoded: Spis treści Oddech jak linie papilarne Co mówi oddech o naszym zdrowiu? Co dzieje się w mózgu, gdy oddychamy? Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Current Biology” wykazało, że każdy z nas posiada unikatowy wzorzec oddechu — niczym odcisk palca — i może on dostarczać cennych informacji o naszym zdrowiu fizycznym i psychicznym. Naukowcy od dawna to podejrzewali, ale dopiero teraz udało się skonstruować odpowiednie urządzenie do całodobowego badania oddychania. Oddech jak linie papilarne Badanie przeprowadził zespół naukowców z Izraela. objęło 100 młodych dorosłych, noszących przez 24 godziny dziennie niewielkie rurki mierzące przepływ powietrza przez nos. Dane były rejestrowane w specjalnej aplikacji na smartfony. Potem, za pomocą modelu AI dokonywano analizy. Pozwoliła ona na identyfikację uczestników na podstawie wzorców oddechu z dokładnością 96,8% — skuteczniej niż w przypadku systemów rozpoznawania głosu. Parametry takie jak długość wdechu, pauza między wdechem a wydechem czy zmienność tych przerw są wysoce indywidualne i stabilne w czasie. W modelach analizowano aż 24 cechy oddychania, które pozwoliły na niemal idealną identyfikację osób. Co mówi oddech o naszym zdrowiu? To nie wszystko - wzory te korelowały z cechami fizycznymi (jak np. wskaźnik masy ciała BMI) i kondycją psychiczną. Na przykład wyższy poziom lęku przekładał się na krótsze wdechy i większą zmienność pauz podczas snu. Zaawansowany monitoring oddechu przez całą dobę to znaczący krok naprzód — tradycyjne badania trwają zwykle kilka minut. Długoterminowe badanie mogłoby wykrywać subtelne zmiany, które mogą zwiastować choroby lub zaburzenia – podobnie jak np. przy zmienności tętna HRV, od dawna monitorowanej nawet w prostych opaskach fitness. Naukowcy planują udoskonalić urządzenie aby móc zastosować je w diagnostyce klinicznej. Oddech może w przyszłości stać się skutecznym biomarkerem do wczesnego wykrywania chorób fizycznych i psychicznych oraz potencjalnym narzędziem terapeutycznym. Co …

AdobeStock1302729147-95b8296.jpeg
width: 8736
height: 4896

Zaskakujące odkrycie archeologiczne z Chin. Zmienia pogląd na dzieje człowieka
type: item
date: 2025-04-03T12:45:24.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: chiny
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: odkrycia archeologiczne
description: Archeolodzy odkryli w Chinach narzędzia sprzed 60-50 tysięcy lat, które wykonano w technologii znanej do tej pory tylko z obszaru Europy. Co to oznacza dla badania pradziejów człowieka?
encoded: Spis treści: Tych narzędzi miało tam nie być Znaczenie odkrycia narzędzi z Chin Nowe odkrycie z Chin dotyczy środkowego paleolitu (300 000 do 40 000 lat temu). Okres ten był do tej pory postrzegany jako dynamiczny czas w pradziejach Europy i Afryki jeśli chodzi o technologiczne innowacje, natomiast w Azji Wschodniej dość statyczny pod tym względem. Nowe badania przeprowadzone przez zespół z University of Washington podważają tę opinię. Tych narzędzi miało tam nie być Naukowcy odkryli na stanowisku archeologicznym Longtan w południowo-zachodnich Chinach liczne zabytki krzemienne w różnym stadium obróbki. Być może była to zatem pradziejowa „pracownia krzemieniarska”. Badacze znaleźli zarówno rdzenie, jak i duże odłupki czy drapacze. Były one używane do skrobania i obróbki kości, poroża lub drewna, o czym świadczą znalezione na nich ślady. Z analizy wynika, że narzędzia wykonano w specyficznej technice mustierskiej określanej jako Quina (nazwa pochodzi od stanowiska we Francji). Narzędzia wytworzone w technologii Quina odkryto w Europie kilkadziesiąt lat temu, ale nigdy wcześniej nie znaleziono ich w Azji Wschodniej. Dlatego tak ważne jest odkrycie z Chin, które opisano właśnie na łamach „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Znaczenie odkrycia narzędzi z Chin Prof. Ben Marwick z University of Washington, współautor badania, przyznał, że to znalezisko jest dla niego sporym zaskoczeniem, rodzącym pytania dotyczące sposobu myślenia i ewolucji człowieka w Azji. W środkowym paleolicie na terenie Eurazji rozwijało się kilka archaicznych grup ludzkich, takich jak neandertalczycy i denisowianie. Istnieje jednak powszechne przekonanie, że rozwój człowiekowatch w Chinach był powolny przez większość okresu paleolitu. Tymczasem teraz mamy znalezisko w postaci narzędzi wykonanych w technologii Qina sprzed 55 tysięcy lat. Podważa to przyjęty pogląd, że środkowy paleolit w Azji upłynął pod znakiem stagnacji. Pojawia się przy tym pytanie: w jaki sposób ten zestaw narzędzi…

technologia-239337b.png
width: 900
height: 600

Bezużyteczny relikt ewolucji? Nic podobnego. Mięśnie uszne działają, nawet jeśli nie ruszamy uszami
type: item
date: 2025-02-03T14:50:22.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: człowiek
subject: medycyna
description: Szczątkowe mięśnie uszne odziedziczyliśmy po naszych najdawniejszych przodkach. Większość z nas nie umie ich używać. A jednak mięśnie te uaktywniają się, gdy intensywnie nasłuchujemy. Dzieje się tak nawet wtedy, gdy nie potrafimy ruszać uszami.
encoded: Spis treści: Co się dzieje, gdy znajdujemy się w hałasie? Jakie stopnie trudności miał test? Czy mięśnie uszne gwarantują lepszy słuch? Umiejętność strzyżenia uszami dla wielu gatunków jest kluczowa. Zwierzęta unoszą uszy albo zmieniają ich położenie tak, by małżowiny odwracały się w stronę źródła dźwięku. Większość ludzi nie ma takich możliwości. Nieliczni, którzy umieją ruszać uszami, robią to co najwyżej dla żartów. Zdaniem badaczy, umiejętność poruszania małżowinami nasi przodkowie utracili 25 mln lat temu. Do końca nie wiadomo, dlaczego tak się stało. Po tamtych pradawnych czasach pozostała nam anatomiczna pamiątka. To szczątkowe mięśnie uszne. Oraz zawiadujące nimi obwody nerwowe, stanowiące swoisty neurologiczny relikt. Naukowcy właśnie odkryli, że niekiedy potrafimy go aktywizować. Dzieje się tak, gdy intensywnie nasłuchujemy. Mięśnie uszne uaktywniają się wówczas, zupełnie jakbyśmy chcieli „zastrzyc uszami”. Co się dzieje, gdy znajdujemy się w hałasie? Wyobraźmy sobie, że znajdujemy się w głośnym barze. Są godziny lunchu, lokal jest pełen i wszyscy ze sobą rozmawiają. Siedzimy przy długim stole i próbujemy dosłyszeć, co opowiada koleżanka dwa miejsca dalej. Skupiamy się, ze wszystkich sił starając się wyłowić jej głos z całego otaczającego gwaru. Taką właśnie sytuację spróbowali w laboratorium odtworzyć naukowcy z Uniwersytetu Kraju Saary. W roli koleżanki wystąpił audiobook czytany kobiecym głosem. Słuchać go miało 20 osób w wielu od 22 do 37 lat. Żaden z uczestników badania nie miał problemów ze słuchem. W przypadku każdego elektryczną aktywność mięśni usznych mierzyły czujniki przyklejane do skóry. Jakie stopnie trudności miał test? Eksperyment miał trzy poziomy trudności. W łatwej wersji testu oprócz audiobooka badani słyszeli również cichy podcast czytany męskim głosem. W zadaniu o średnim stopniu trudności naukowcy dodali do zestawu dźwięków drugi podcast z kobiecym głosem, podobnym do tego z audiobooku. W najtrudniejszym wariancie oba podcasty były o…

uszy-3cd003a.jpg
width: 4488
height: 2217

Pierwsi praludzie pojawili się w Europie już 2 mln lat temu. Dowodem skamieniałości z Rumunii
type: item
date: 2025-01-24T14:09:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: Nauka
subject: człowiek
subject: europa
subject: ewolucja
subject: Homo erectus
subject: paleontologia
description: Kiedy nasi najdawniejsi przodkowie przybyli na kontynent europejski? Najnowsze dowody wskazują, że zdarzyło się to już 1,95 mln lat temu. Czyli aż 500 tys. lat wcześniej niż dotychczas przypuszczano.
encoded: Spis treści: Pierwsi Europejczycy byli Rumunami? Co naukowcy znaleźli na kościach Europa przyjazna do zamieszkania Nasz gatunek – Homo sapiens – pojawił się na Ziemi kilkaset tysięcy lat temu. Jednak rodzaj Homo, do którego należy, ma znacznie dłuższą historię. Pierwsze homininy wyewoluowały kilka milionów lat temu w Afryce. Z tego kontynentu rozprzestrzeniły się na następne, docierając do Azji oraz do Europy. Naukowcy od dawna próbują ustalić, kiedy praludzie dotarli na nasz kontynent. Najstarsze niepodważalne dowody obecności homininów, jakie do niedawna posiadaliśmy, pochodzą z Gruzji. Na stanowisku archeologicznym w Dmanisi wykopano szczątki i kamienne narzędzia sprzed 1,8 mln lat. Naukowcy uważają, że pozostawił je po sobie Homo erectus albo hipotetyczny Homo georgicus. Dotychczas przypuszczano, że musiały minąć kolejne setki tysięcy lat, nim homininy pojawiły się w centralnej i zachodniej Europie. Udało się udokumentować ich obecność na terenie dzisiejszej Hiszpanii i Włoch dopiero około 1,4–1,2 miliona lat temu. Niedawno w zachodniej Ukrainie znaleziono narzędzia zrobione przez praludzi. Również mają ok. 1,4 mln lat. Pierwsi Europejczycy byli Rumunami? Jednak właśnie pojawiły się nowe wskazówki dowodzące, że pierwszy hominin postawił swoją stopę w Europie jeszcze wcześniej. W czasopiśmie naukowym „Nature Communications” ukazała się praca, która przesuwa obecność pierwszych homininów na kontynencie europejskim aż o 500 tys. lat wstecz, na ok. 2 mln lat temu. Dowodzą tego badania prowadzone w południowej Rumunii na stanowisku archeologicznym Grăunceanu. Znajduje się ono w dolinie rzeki Olteţ (prawy dopływ Aluty), na południe od Karpat. Dolina ta to bogate źródło różnego rodzaju skamieniałości. Tym razem naukowcy nie znaleźli w niej szczątków wymarłych gatunków praludzi. Natrafili za to na bardzo wiele kości zwierzęcych. Co naukowcy znaleźli na kościach W sumie badacze zabrali i przebadali ponad cztery i pół tysiąca szczątków mięsożerców, nosorożców, gryzoni czy…

nacieciazRumunii-622d4a0.jpg
width: 1500
height: 862

Czy Lucy mogła biegać? Tak, wykazały symulacje 3D. Jednak ten australopitek nie był demonem szybkości
type: item
date: 2024-12-20T10:19:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: afryka
subject: antropologia
subject: badania naukowe
subject: człowiek
subject: etiopia
description: Naukowcy opracowali nowy model 3D australopiteka. Okazało się, że ten ssak naczelny nie tylko przyjmował postawę wyprostowaną. Jeśli chciał, mógł również biegać. Co prawda nie za szybko i nie na za długie odległości, jednak ewidentnie ewolucja premiowała tę czynność.
encoded: Spis treści: Czy Lucy mogła biegać? Co nam mówi trójwymiarowa rekonstrukcja anatomii australopiteka? Czy Lucy mogła biegać na długie dystanse? Najlepiej znany australopitek? To niewątpliwie Lucy, przedstawicielka gatunku Australopithecus afarensis. Jej szczątki znaleziono w latach 70. w okolicach wioski Hadar w Etiopii. Naukowcom udało się skompletować aż 40% szkieletu tego ssaka naczelnego. Wbrew pozorom to znakomite osiągnięcie. Lucy żyła w Afryce ponad 3 miliony lat temu. Z tak odległej przeszłości zachowuje się bardzo niewiele. Zdarza się, że paleoantropolodzy identyfikują nowe gatunki zaledwie na podstawie kilku kości. Szkielet Lucy jest jednym z najbardziej kompletnych szkieletów australopiteków, jakie udało się zebrać. Na jego podstawie można było określić, że ta samica miała około metr wzrostu i ważyła do 30 kg. Czy Lucy mogła biegać? Już od dawna naukowcy zgadzali się, że australopiteki były dwunożne. Dyskutowano, w jaki sposób się poruszały – czy chodziły prosto, czy raczej ich chód był kaczy, taki jak szympansów? Inne pytanie dotyczyło ich sylwetki. Były pochylone, czy raczej się prostowały? Tą ostatnią kwestią zajmowała się w zeszłym roku dr Ashleigh Wiseman z Uniwersytetu Cambridge. Wiseman stworzyła model 3D nóg australopiteka. Na tej podstawie wnioskowała, że australopiteki chodziły wyprostowane. Co więcej, doszła również do wniosku, że Lucy mogła całkowicie wyprostować kolana. Jeśli tak było w rzeczywistości, aż się prosi, by zapytać: czy Lucy mogła biegać? Co nam mówi trójwymiarowa rekonstrukcja anatomii australopiteka? Rozwiązaniem zagadki zajął się Karl Bates, biolog ewolucyjny z University of Liverpool. W badaniach poszedł tą samą drogą, co Wiseman. Czyli opracował model 3D australopiteka z gatunku Australopithecus afarensis. To najlepszy sposób, by analizować, jak poruszały się wymarłe gatunki człowiekowatych. Inne metody wyklucza mała ilość zachowanych zachowanych odcisków stóp oraz znajdowanych kości. Bates wraz z zespołem wpierw zbudował cyfr…

2024-12-20-092707-Running-performance-in-Australopithecus-afarensis-Current-Biology-73cc085.png
width: 1920
height: 1078

Serce to kluczowy mięsień w naszym organizmie. Pracuje 24 godziny na dobę
type: item
date: 2024-10-26T10:57:03.000Z
subject: Nauka
subject: człowiek
subject: krew
subject: mięśnie
subject: serce
subject: Zdrowie
description: Podtrzymywanie krążenia krwi w naczyniach i narządach ciała to praca bez wytchnienia, 24 godziny na dobę. A o powodzeniu całej operacji decyduje jeden jedyny mięsień. Serce.
encoded: Spis treści: Układ krwionośny Ciśnienie krwi Rytm serca Choroby serca Kardiologia Kardiolodzy chętnie posługują się terminem „perfuzja”. Dobrze podsumowuje on rolę układu krwionośnego: serca oraz liczącej około 100 tys. km sieci żył, arterii i naczyń włosowatych, które doprowadzają krew do niemal każdej komórki ciała. Zapewnia on właśnie perfuzję, czyli przepływ krwi przez poszczególne narządy, dostarczając im odpowiedniej ilości tlenu, składników odżywczych oraz regulujących ich pracę hormonów. Układ krwionośny odpowiada także za usuwanie dwutlenku węgla i zbędnych produktów przemiany materii, które mogłyby uszkodzić komórki. Reguluje również temperaturę ciała i rozprowadza białe krwinki po całym organizmie, by były gotowe do walki z ewentualną infekcją. Jeśli ktoś wyobraża sobie układ krwionośny jako zwykłą pompę i ciąg rur, to popełnia duży błąd. – To niewiarygodnie skomplikowana maszyneria – przekonuje Barbara Casadei profesorka medycyny sercowo-naczyniowej z centrum doskonałości badawczej British Heart Foundation (Brytyjskiej Fundacji Serca) na uniwersytecie w Oksfordzie. – Zajmuję się badaniami układu krwionośnego od prawie trzydziestu lat. Nadal zadziwia mnie, że potrafi on utrzymać odpowiednią perfuzję poszczególnych narządów, a zarazem stałe ciśnienie krwi w całym układzie. Układ krwionośny Układ krwionośny (nazywany także układem sercowo-naczyniowym) składa się z: serca, tętnic (które transportują utlenowaną krew z serca), żył (którymi odtlenowana krew płynie z powrotem do serca), maleńkich naczyń włosowatych, które odgałęziają się od tętnic i żył, by odżywiać każdą komórkę ciała oraz usuwać z niej zbędne produkty przemiany materii. Nie jest to jednak prosty obieg zamknięty. Serce to w gruncie rzeczy dwie połączone pompy obsługujące dwa odrębne, choć połączone obiegi. Jeden z nich doprowadza odtlenowaną krew do płuc, gdzie zostaje ona oczyszczona z dwutlenku węgla i natleniona. Drugi rozprowadza utlenowaną krew po całym ciele. Krążąc po organizmie, krew pr…

Serce-66766c3.jpg
width: 5700
height: 3800

Najstarsza znana uczta, na której jedzono słonie. Odkrycie w Indiach sprzed 400 tysięcy lat
type: item
date: 2024-10-22T10:05:05.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: azja
subject: człowiek
subject: indie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: słonie
subject: zwierzęta
description: Archeolodzy odkryli najstarsze w Indiach ślady po wielkiej uczcie sprzed prawie pół miliona lat. Przodkowie człowieka raczyli się na niej szpikiem kostnym słoni. Obok kości leżały dziesiątki pradziejowych „widelców”, czyli narzędzi kamiennych.
encoded: Spis treści: Czas na ucztę ze słoni. Kto je zjadł? Zagadkowy człowiek z Narmady – to on konsumował słoniowy szpik Uczta człowieka z Narmady. Czy żywił się padliną? Nowe odkrycie z Indii jest ciekawe nie tylko jako dowód na zjadanie słoni. Ważne jest również z tego powodu, że udało się znaleźć najbardziej kompletny szkielet rzadko odkrywanych wymarłych słoni z rodzaju Palaeoloxodon. Jego przedstawiciele ważyli dwa razy tyle co dzisiejsze słonie afrykańskie. Czas na ucztę ze słoni. Kto je zjadł? Archeolodzy z Indii i USA opublikowali właśnie wyniki wykopalisk przeprowadzonych niedaleko miasta Pampore (Kaszmir) w Indiach. W środkowym plejstocenie, jakieś 300-400 tysięcy lat temu, co najmniej trzech starożytnych krewniaków współczesnych słoni padło w pobliżu rzeki. Niedługo potem zostały one pokryte osadem i zachowane wraz z 87 kamiennymi narzędziami wykonanymi przez przodków współczesnych ludzi. Na kościach słoni widać ślady po zastosowaniu kamiennych narzędzi. Celem – zdaniem badaczy – było dostanie się do szpiku kostnego, do czego doszło 300-400 tysięcy lat temu. To najwcześniejszy dowód na takie działanie znany z terenu Indii. Do tej pory najwcześniejsze dowody na prostą obróbkę zwierząt pochodziły sprzed mniej niż dziesięciu tysięcy lat. Przodkowie człowieka współczesnego cenili szpik, którym objadali się w postaci surowej. I nic dziwnego. Szpik kostny jest uważany za bombę energetyczną i witaminową. Obecnie promowane jest jego spożywanie w tzw. diecie paleo. Ciekawostką jest to, że jeden ze znalezionych słoni był chorowity. Wnętrze jego czaszki wykazywało nieprawidłowy wzrost kości, który prawdopodobnie był skutkiem przewlekłej infekcji zatok. Zagadkowy człowiek z Narmady – to on konsumował słoniowy szpik Mimo że przy kościach słoni leżało sporo prostych kamiennych narzędzi, to o ludziach, którzy ich używali, wiemy naprawdę niewiele. Do tej pory na subkontynencie indyjskim znaleziono tylko jednego kopalnego hominina – tzw. człowieka z Narmady. Z analizy jego kości…

NG-wystawki-Facebook-f99f84b.png
width: 1200
height: 630

Błyskawiczny jak nos. Nasz zmysł węchu działa o wiele szybciej niż dotychczas sądzono
type: item
date: 2024-10-15T12:15:25.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: badania naukowe
subject: człowiek
subject: zapach
description: Ludzki zmysł węchu jest czuły i aktywuje się w czasie mierzonym milisekundami. Najnowsze badania wykazały, że wystarczą tysięczne części sekundy, żebyśmy zarejestrowali zmianę aromatu docierającego do naszego nosa.
encoded: Zaskakująca prędkość węchuCo potrafi nasz węch? Jak działa zmysł węchu? Szybki jak nos Czy zapachy są dla nas ważne? Niektórzy ludzie twierdzą, że byliby w stanie obyć się bez zmysłu węchu. Sam Karol Darwin uważał go za zmysł nieszczególnie przydatny i uznawał, że ma dla nas małą wartość. Jednak przeczą temu fakty – choćby takie, że z wykrywaniem zapachów radzimy sobie znacznie lepiej niż się na ogół przypuszcza. Dowodów jest coraz więcej. – W zaskakującym eksperymencie na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley naukowcy rozprzestrzenili aromat czekolady wokół ogromnego trawnika. Następnie poprosili badanych, by spróbowali pójść jego śladem niczym psy gończe, na czworakach i z nosem przy ziemi. O dziwo, dwie trzecie ochotników było w stanie dość dokładnie prześledzić trasę. Okazało się, że w pięciu na piętnastu przebadanych zapachów ludzie przewyższali pod tym względem psy – pisze Bill Bryson w książce „Ciało. Instrukcja dla użytkownika” (tłum. Aleksander Wojciechowski). To nie koniec. – Inne testy wykazały, że osoby, które dostają do powąchania koszulki, na ogół potrafią zidentyfikować tę noszoną przez współmałżonka. Podobnie niemowlęta i matki są w stanie nawzajem rozpoznać swój zapach – dodaje Bryson. Co potrafi nasz węch? Znaczenie zmysłu węchu w naszym życiu potwierdzają również najnowsze badania naukowców. Z pracy opublikowanej w czasopiśmie „Nature Human Behaviour” wynika, że nasz węch jest znacznie doskonalszym zmysłem, niż uważaliśmy. Kiedy w otoczeniu pojawiają się nowe zapachy, rejestruje je błyskawicznie. Na zmiany aromatów reaguje również szybko, jak na zmiany kolorów. Sprawdzenie tego wymagało opracowania specjalnego urządzenia. Składało sięo z butelek z dwoma różnymi aromatami połączonych rurkami z „noskiem”, którego używali uczestnicy. Co istotne, rurki były różnej długości. Wyposażone zostały w zawory otwierające się automatycznie, gdy ktoś korzystał z urządzenia, wciągając powietrze nosem. Różna długość rurek sprawiała, że dwa zapachy docierały do …

shutterstock1857481396-e8a319c.jpg
width: 1000
height: 667

Nastolatki w epoce lodowcowej. Badania wykazały, jak wyglądał „okres buntu” w prehistorii
type: item
date: 2024-09-13T10:17:08.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: człowiek
subject: dojrzewanie
subject: ewolucja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
description: Najnowsze badanie międzynarodowej grupy naukowców rzuca światło na okres dojrzewania nastolatków sprzed 25 tysięcy lat. To nowy dowód na to, jak przebiega ewolucja człowieka.
encoded: Spis treści: Jak wyglądało dojrzewanie prehistorycznych nastolatków? Pełna dorosłość w wieku 17–22 lat Uczłowieczenie pradawnych ludzi Młodość rządzi się swoimi prawami. Dojrzewanie to okres zmian nie tylko emocjonalnych, ale przede wszystkim – fizycznych. Zmienia się ciało człowieka, zmienia się jego cała fizjonomia, ale dochodzi również do zmian hormonalnych, a także w obrębie mózgu. To proces, który przygotowuje nas do dorosłego i samodzielnego życia. Nic więc dziwnego, że badany jest również w kontekście naszej ewolucji. Jak wyglądało dojrzewanie prehistorycznych nastolatków? Na łamach czasopisma naukowego „Journal of Human Evolution” opublikowano właśnie artykuł, w którym badacze z Wielkiej Brytanii, Monako, Francji i Kanady dokonali analizy i oceny dojrzewania europejskich nastolatków z okresu górnego paleolitu. Czyli etapu prehistorii, który zbiegał się z epoką lodowcową. Uczeni zbadali kości 13 osób w wieku od 10 do 20 lat, które żyły ponad 25 tysięcy lat temu. Z artykułu wynika, że naukowcy odkryli w szczątkach konkretne markery, które rzucają światło na proces dojrzewania prehistorycznych ludzi. Dzieciństwo i dorastanie to dwa etapy historii życia, które są albo charakterystyczne dla człowieka, albo znacznie różnią się w porównaniu z innymi naczelnymi. Chociaż ostatnie badania pogłębiły naszą wiedzę o dzieciństwie w górnym paleolicie, okres dojrzewania w tym okresie pozostawał niedostatecznie zbadany – napisali w badaniu autorzy. Naukowcy wykorzystali bioarcheologiczne markery dojrzewania do oszacowania stanu dorastania 13 nastolatków z górnego paleolitu ze stanowisk w Rosji, Czechach i Włoszech. Uczeni chcieli m.in. oszacować czas i tempo tego procesu u dzieci i młodzieży w tym okresie. – Nasze wyniki wykazały, że choć u większości osób dojrzewanie rozpoczęło się w wieku 13,5 lat, występowała duża rozbieżność w czasie trwania procesu – czytamy. Pełna dorosłość w wieku 17–22 lat – W przypadku nastolatków z Arene Candide (Włochy) dwie osoby w chwili śmierci…

prehistoryczne-nastolatki0-42027b2.jpg
width: 3072
height: 1536

„Hobbit” z Flores mógł mieć jeszcze mniejszych przodków. Znaleziono kość ramienną jednego z nich
type: item
date: 2024-08-07T11:01:22.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: człowiek
subject: Homo erectus
subject: homo sapiens
subject: indonezja
subject: prehistoria
subject: Wolny czas
subject: wyspy indonezji
description: Na słynnej wyspie Flores paleontolodzy dokonali niezwykłego odkrycia. Wykopali szczątki praludzi pochodzące sprzed ok. 700 tys. lat. Znaleziony fragment kości ramiennej pozwolił oszacować, że należały do hominina jeszcze niższego niż „hobbit” z Flores.
encoded: W tym artykule: Niezwykłe odkrycia ze stanowiska Mata Menge Najcenniejszy fragment kości przedramienia Krewny Homo erectus z Jawy? Flores to druga co do wielkości wyspa archipelagu Małych Wysp Sundajskich. Turyści odwiedzają ją głównie z powodu wygasłego wulkanu Keli Mutu. Górzysta, porośnięta lasami monsunowymi Flores zdobyła międzynarodową sławę dopiero w 2003 r. Wówczas w jaskini Liang Bua zespół archeologa Mike’a Morwooda odnalazł dobrze zachowane szczątki nieznanych ludzkich praprzodków. Znaleziony na wyspie gatunek został nazwany Homo florensis. Jego nienaukowa, za to znacznie bardziej chwytliwa nazwa to „hobbit” z Flores. Porównanie do głównych bohaterów trylogii J.R.R. Tolkiena człowiek z Flores zawdzięcza swoim rozmiarom. Ten hominin, który żył na Ziemi jeszcze ok. 50 tys. lat temu, był drobniejszy i niższy nawet od Pigmejów afrykańskich. Miał niewiele ponad metr wzrostu. Homo florensis uważany był dotychczas za najmniejszy znany gatunek praczłowieka. Jednak wczoraj w czasopiśmie „Nature Communications” ukazał się artykuł, który może to zmienić. Jego autorzy – m.in. prof. Yousuke Kaifu z Uniwersytetu Tokijskiego – donoszą o odkryciu szczątków nieznanego hominina mających aż 700 tys. lat. Zdaniem badaczy, mógł on być jeszcze mniejszy niż Homo florensis. Niezwykłe odkrycia ze stanowiska Mata Menge 75 km na wschód od jaskini Liang Bua znajduje się stanowisko archeologiczne Mata Menge. To otwarty teren, fragment słabo zaludnionych tropikalnych łąk Flores. W 2016 r. prof. Kaifu wraz ze współpracownikami ogłosił znalezienie w Mata Menge szczątków nieznanego hominina sprzed aż 700 tys. lat. Fragment szczęki i sześć zębów były wyjątkowo małe jak na praczłowieka, nawet w porównaniu z rozmiarami Homo florensis. Już wówczas pojawiał się teoria, że szczątki z Mata Menge mogą należeć do praprzodków „hobbita”. Jednak było ich zbyt mało, by można było to stwierdzić z całą pewnością. Brakowało również jakiejkolwiek części szkieletu poniżej głowy, która pomogłaby powiedzieć…

hobbit-z-flores-mogl-miec-jeszcze-mniejszych-przodkow-znaleziono-kosc-ramienna-jednego-z-nich1-e392271.jpg
width: 1200
height: 630

Naukowcy proponują modyfikację ludzkiego genomu. Takie osoby mogłyby żyć w kosmosie
type: item
date: 2024-07-29T12:14:24.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: biologia
subject: człowiek
subject: dna
subject: geny
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: Wolny czas
description: Ludzie nie są w stanie zasiedlić innych planet, choćby ze względu na panujące tam warunki. Część naukowców uważa, że rozwiązaniem tego problemu byłaby modyfikacja ludzkiego genomu. Pomysł wzbudza jednak ogromne kontrowersje i jest uważany za moralnie wątpliwy.
encoded: W tym artykule: Jak eksplorować Układ Słoneczny? Modyfikacja genomu człowieka a podróże w kosmos Ludzie jak niesporczaki Zakazane eksperymenty Badacze kosmosu zastanawiają się nie tylko nad obcymi formami życia poza Ziemią, ale też cały czas rozważają, czy i kiedy ludzie będą wstanie zasiedlać inne ciała niebieskie. Dotychczasowe wizje mówią o Księżycu i Marsie. Są to oczywiście projekty bardzo odległe. Wystarczy wziąć pod uwagę, że do tej pory na Księżyc dotarło tylko 12 osób (astronauci programu Apollo NASA), a na Marsa nikt. Jak eksplorować Układ Słoneczny? Dotarcie na inne planety czy satelity nie jest jednoznaczne z możliwością ich zasiedlenia. Na miejscu panują warunki skrajnie różne od ziemskich. Tyczy się to chociażby temperatury, promieniowania, dostępu do wody czy tlenu. Wyzwaniem byłoby też organizowanie żywności. Czy to więc oznacza, że ludzie nigdy nie będą w stanie skolonizować innych ciał niebieskich? Według niektórych badaczy w zasiedlaniu planet ma nam pomóc modyfikacja ludzkiego genomu. Dopiero „podkręceni” w ten sposób ludzie mają być w stanie znieść surowe warunki podczas wypraw w głąb Układu Słonecznego. W styczniu 2024 r. w Brytyjskim Towarzystwie Międzyplanetarnym odbyła się debata pomiędzy królewskim astronomem Lordem Martinem Reesem a zwolennikiem eksploracji Marsa, dr. Robertem Zubrinem. Eksperci zastanawiali się nad tym, czy Czerwona Planeta powinna być badana za pomocą ludzi, czy robotów. Czy to początek zasiedlania Marsa przez ziemskie organizmy? Naukowcy proponują pierwszego „kolonizatora” Do tej pory o życiu na Marsie opowiadały tylko filmy i literatura science fiction. Najnowsze badanie naukowców z Chin rzuca jednak nowe światło na szanse zasiedlenia Czerwonej Planety przez lu... Modyfikacja genomu człowieka a podróże w kosmos Temat kosmicznych eksploracji został również podjęty w książce „The End of Astronauts”. Lord Rees i współautor Donald Goldsmith przedstawiają w niej korzyści płynące z badania Układu Słonecznego przy użyciu robo…

naukowcy-proponuja-modyfikacje-ludzkiego-genomu-aby-moc-zyc-w-kosmosie-1bcd83b.jpg
width: 2305
height: 1300

Ten krewny człowieka współczesnego urządził w tybetańskiej jaskini rzeźnię. Archeolodzy znaleźli tysiące kości
type: item
date: 2024-07-05T12:28:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: azja
subject: chiny
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: jaskinie
subject: pradzieje
subject: tybet
subject: Wolny czas
description: Ślady pobytu denisowian – enigmatycznych krewnych człowieka współczesnego – odkryli archeolodzy w jaskini na Płaskowyżu Tybetańskim. Znaleziono tam tysiące kości upolowanych przez niego zwierząt: orłów, bażantów, wiewiórek, ale też śnieżnej pantery.
encoded: W tym artykule: Denisowianie na Płaskowyżu Tybetańskim Długotrwała siedziba denisowian. Archeolodzy na tropie Bogata mięsna dieta. Co jadł denisowianin? Jeszcze kilkanaście lat temu naukowcy nie mieli pojęcia o istnieniu denisowian. To kolejny gatunek człowieka, który żył równocześnie z neandertalczykami i człowiekiem współczesnym mniej więcej od 300 do 25 tys. lat temu. Naukowcy odkryli tylko pojedyncze szczątki denisowian tylko na terenie Azji. Najwięcej na jego temat wiemy, dzięki analizom genetycznym. Nie jest jasne, kiedy wyginęli. Istnieją dowody sugerujące, że krzyżowali się zarówno z neandertalczykami, jak i Homo sapiens. Denisowianie na Płaskowyżu Tybetańskim Zespół badaczy z Chin, Danii i Wielkiej Brytanii ogłosił właśnie na łamach prestiżowego periodyku „Nature” niezwykłe odkrycie z jaskini Baishya Karst na Płaskowyżu Tybetańskim. Nie jest to zbyt korzystne miejsce do życia dla ludzi. Położone jest na wysokości ponad 3 tys. m n.p.m. To zaledwie jedno z dwóch miejsc na tym płaskowyżu, gdzie odkryto ślady pobytu denisowian. Ten gatunek człowieka pozostaje jednak ciągle enigmatyczny. Bo w jaskini znaleziono około 2500 tysiąca kości, ale są to zwierzęta, które on upolował. Po sprawcach rzezi pozostała zaledwie jedna kość. Jest to fragment żebra. Długotrwała siedziba denisowian. Archeolodzy na tropie Z szeroko zakrojonych analiz naukowców wynika, że denisowianom było w tej jaskini bardzo wygodnie. Zasiedlali ją bardzo długo: od około 200 000 do 40 000 lat temu. – Byliśmy w stanie stwierdzić, że denisowianie polowali, patroszyli i jedli szereg gatunków zwierząt. Nasze badanie ujawnia nowe informacje na temat zachowania i adaptacji denisowian zarówno do warunków panujących na dużych wysokościach, jak i zmieniającego się klimatu. Dopiero zaczynamy rozumieć zachowanie tego niezwykłego gatunku człowieka – mówi współautor artykułu dr Geoff M. Smith, archeozoolog z Uniwersytetu w Reading. Wtóruje mu prof. Frido Welker z Uniwersytetu Kopenhaskiego: – Biorąc pod uwagę …

ten-krewny-czlowieka-wspolczesnego-urzadzil-w-tybetanskiej-jaskini-rzeznie-znaleziono-tysiace-kosci-9b667e1.png
width: 1200
height: 630