Bombowe odkrycie ojca i syna w Górach Orlickich. Ponad 100 pocisków z czasów II wojny światowej
Podczas hobbystycznych poszukiwań z wykrywaczem metali ojciec z synem natknęli się w Bartošovicach, niedaleko granicy z Polską, w Górach Orlickich na niezwykłe znalezisko. Był to olbrzymi skład amunicji artyleryjskiej z czasów II wojny światowej. Niezbędna była interwencja policji.
O takich historiach słyszymy coraz częściej – detektory metali coraz częściej są kupowane przez pasjonatów historii, którzy z ich pomocą przeczesują pola i lasy w poszukiwaniu pamiątek. Jednak nie zawsze takie działanie jest bezpieczne, o czym przekonali się ojciec z synem. Wybrali się na poszukiwania z detektorem metali po Górach Orlickich w Czechach, niedaleko granicy z Polską. Efekt ich wycieczki musiał ich zadziwić. Niebezpieczny przedmiot w ziemi Do tego wydarzenia doszło 28 października. Krótko po południu, 48-letni mężczyzna zgłosił na numer alarmowy czeskiej policji, że znalazł przedmiot przypominający amunicję w lesie. Lokalizacja: około 300 metrów od przejścia granicznego w Bartošovicach w Górach Orlickich. Poszukiwacz wykrył zagadkowy przedmiot na głębokości około 30 cm. Policja rozdysponowała na miejsce ekipę, która zabezpieczyła teren oraz specjalistę – pirotechnika policyjnego. O tym wydarzeniu poinformowała w komunikacie komenda policji Kraju Hradeckiego. Cała masa pocisków Poszukiwacz postąpił słusznie, zawiadamiając służby. Okazało się, że pod ziemią skrywał się zdecydowanie więcej niż tylko jeden niebezpieczny przedmiot. Tylko pierwszego dnia wykopano 28 sztuk amunicji artyleryjskiej kalibru 105 mm, 1 sztukę kalibru 75 mm oraz 2 naboje kalibru 105 mm. Wykopaliska przerwano na noc, ale obszar był pod stałym nadzorem policji. Kolejny dzień okazał się jeszcze bardziej owocny. Eksperci kontynuowali prace wykopaliskowe z wykorzystaniem ciężkiego sprzętu. Łącznie w czasie dwudniowych prac wydobyto 110 sztuk amunicji artyleryjskiej kalibru 105 mm, 13 sztuk kalibru 75 mm oraz 3 naboje. „Po zakończeniu badań całą amunicję bezpiecznie przetransportowano do specjalistycznego magazynu w Ralsku. Transportowi towarzyszył patrol policyjny z Rokytnic w Górach Orlickich” – czytamy w komunikacie czeskiej policji. Apel: zachowajmy ostrożność Policja Republiki Czeskiej apeluje o zachowanie szczególnej ostrożności w przypadku znalezienia podejrzanego przedmiotu – zwłaszcza takiego, który może przypominać amunicję, materiały wybuchowe lub inne materiały niebezpieczne. „Nie należy manipulować przedmiotem. Nie należy go wykopywać, przenosić ani badać. Należy zachować bezpieczną odległość od miejsca znalezienia przedmiotu” – wylicza czeska policja. W przypadku takie znaleziska należy zadzwonić do służb. Na terenie Czech – pod numer 158. Jeżeli znajdziemy niewybuch na terenie Polski – należy zawiadomić policję, która wstępnie sprawdzi czy znaleziony przedmiot jest wybuchowy i niebezpieczny. A jeżeli tak – wtedy zawiadomi o tym fakcie jednostkę wojskową i zabezpieczy miejsce do czasu przybycia patrolu minerskiego. „Niezachowanie należytych środków bezpieczeństwa po odkryciu takiego znaleziska, niewłaściwe postępowanie wynikające z braku świadomości o grożącym niebezpieczeństwie może doprowadzić do wielu niepotrzebnych nieszczęść, a nawet śmierci” – czytamy na stronie polskiej policji. Następujące dane należy podać policji w przypadku zgłoszenia: miejsce odnalezienia; opisać wygląd przedmiotu, gabaryty, liczbę; podać telefon kontaktowy do osoby, która dokonała odkrycia. Warto przypomnieć, że prowadzenie poszukiwań zabytków, np. za pomocą detektora metalu, jest w Polsce możliwe pod pewnymi warunkami. Należy jednak uzyskać na to pozwolenie jednego z Wojewódzkich Urzędów Ochrony Zabytów. Źródła: Policie České republiky, komenda powiatowa policji w Bełchatowie Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Nie został kanonizowany, ale ludzie i tak uznali go za świętego. Archeolodzy odkryli jego szczątki w krypcie
Otwarta po 140 latach krypta w Kłodzku ukazała niezwykłe znalezisko – szczątki czeskiego arcybiskupa. Arnoszt z Pardubic, choć nie został oficjalnie świętym, był uważany za wyjątkową postać. Dlaczego chciał być pochowany właśnie w Kłodzku? Archeolodzy i historycy próbują rozwikłać tę zagadkę.
Kłodzko uznawane jest za jedno z najpiękniejszych i najstarszych miast Dolnego Śląska. Na jego historię składają się złożone dzieje nie tylko Polski, ale też Niemiec czy Czech. Znakiem rozpoznawczym miasta i jego wielką atrakcją jest górująca nad nim twierdza, położona na Wzgórzu Zamkowym. Nie powinno zatem dziwić to, że archeolodzy i historycy co i rusz napotykają w tym miejscu na ciekawe pozostałości po historii. Zagadkowa krypta Najnowsze badania dwumetrowej krypty w Kolegiacie Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Kłodzku nie były naukową fanaberią, ale koniecznością. Posadzka nad nimi zaczęła się zapadać, dlatego niezbędne były prace remontowe, by nie doszło do katastrofy. Rozpoczęły się badania archeologiczne. Ze strony polskiej prowadził je dr Paweł Duma z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Z Czech była też spora reprezentacja naukowa z Uniwersytetu Pardubickiego, Uniwersytetu Południowoczeskiego w Czeskich Budziejowicach oraz z Muzeum Narodowego w Pradze. Skąd taka duża liczba badaczy zza naszej południowej granicy? Otóż było wiadomo, że w krypcie spoczywają szczątki ważnej osobistości – duchownego Arnoszta z Pardubic (1297–1364), który prawdopodobnie pochodził z Kłodzka. Ten duchowny studiował na uniwersytetach w Padwie i Bolonii. Po powrocie do Czech został pierwszym arcybiskupem praskim. Odgrywał znaczącą rolę polityczną w regionie. Zgodnie z jego wolą pochowano go w Kłodzku, w ufundowanym przez niego kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Szczątki w skrzynce „Kilka dni temu po odsłonięciu kamiennej płyty krypty, archeolodzy natrafili na metalową skrzynkę zachowaną wraz z oryginalnymi pieczęciami z XIX wieku. W jej wnętrzu znajdowały się ludzkie szczątki owinięte w tkaniny, prawdopodobnie jedwabne, szklany pojemnik oraz fragmenty tkanin i metalowych ozdób” – czytamy w relacji Uniwersytetu Wrocławskiego w mediach społecznościowych. Co dalej ze szczątkami? Teraz polsko-czeski zespół przeprowadzi specjalistyczne analizy – m.in. badania izotopowe oraz genetyczne. Mają one dostarczyć nowych informacji na temat pochodzenia, diety czy wyglądu arcybiskupa. Bo choć w Kłodzku spędził niewiele czasu, to właśnie to miasto wybrał – z jakiegoś powodu – jako miejsce swojego spoczynku. Czy analizy rozwiążą tę zagadkę? Pośmiertne losy Arnoszta Grób Arnoszta po raz ostatni otwierano w 1881 roku. Wygląda na to, że niewiele pozostało z jego doczesnych szczątków. Umieszczono je w niewielkim szklanym naczyniu, które następnie złożono w metalowej skrzynce. W krypcie znajdowały się też liczne fragmenty drewna pochodzące z niezachowanej w całości drewnianej skrzyni. Odkryte elementy w krypcie sugerują badaczom, że w okresie baroku szczątki mogły być eksponowane. Trudno dziś jednak ustalić, kiedy dokładnie zadecydowano o ich ponownym pochówku. Wiadomo, że duchowny był czczony przez lud. Po jego śmierci wiele osób uznało go za świętego, mimo że nigdy nie został kanonizowany. Po zakończeniu ekspertyz szczątki arcybiskupa zostaną ponownie złożone w tej samej krypcie. Źródło: Uniwersytet Wrocławski Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Polskie MSZ ostrzega: Czechy, w tym Praga, zmagają się z epidemią „choroby brudnych rąk”
Tuż przed jednym z najgorętszych pod względem turystycznych okresów w roku Czechy mają ogromnego pecha. Kraj, a szczególnie Pragę, nawiedziła epidemia wirusowego zapalenia wątroby typu A. Polskie MSZ wydało ostrzeżenie.
W ostatnich miesiącach w Czechach nastąpił alarmujący wzrost zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), potocznie nazywane żółtaczką pokarmową. Według tamtejszego Państwowego Instytutu Zdrowia Publicznego (SZU), od początku roku zgłoszono już 2597 przypadków tej choroby, czylo niemal czterokrotnie więcej niż w całym roku 2024, gdy odnotowano 636 infekcji. Epidemia w Czechach – gdzie przypadków jest najwięcej? Najbardziej dotknięte epidemią regiony to Praga oraz środkowe Czechy — w samej Pradze odnotowano 1108 przypadków, a w regionie środkowoczeskim kolejne 418. Co więcej, choroba rozprzestrzenia się po całej populacji: zachorowania występują we wszystkich grupach wiekowych, choć najczęściej dotykają dorosłych w wieku 30–45 lat oraz dzieci między 5. a 9. rokiem życia. Sytuacja jest poważna również pod względem klinicznym. Większość zakażonych trafia do szpitali, a w wielu przypadkach placówki nie są w stanie przyjąć wszystkich chorych. Niestety, od początku roku z powodu powikłań związanych z WZW A zmarło już 29 osób. Wśród ofiar dominują mężczyźni z dodatkowymi problemami zdrowotnymi. Polskie MSZ ostrzega W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację epidemiologiczną, polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało specjalne ostrzeżenie. „Ambasada RP w Pradze informuje o wzroście liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A na terenie Republiki Czeskiej. Najwięcej przypadków odnotowano w Pradze, a także w krajach środkowoczeskim i morawsko‑śląskim” – brzmi komunikat MSZ. Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą metodą ochrony przed WZW A jest szczepienie. Polskie MSZ zapowiada, że może aktualizować swoje zalecenia dla podróżujących w zależności od rozwoju sytuacji epidemiologicznej. Co to jest WZW A? Wirusowe zapalenie wątroby typu A to ostra choroba zakaźna, przenoszona głównie drogą pokarmową. Atakuje wątrobę, powodując objawy takie jak gorączka, osłabienie, nudności, ból brzucha oraz żółtaczkę. Choroba zwykle przebiega samoograniczająco i nie przechodzi w postać przewlekłą. WZW A to typowa „choroba brudnych rąk”. Szanse na zarażenie się można skutecznie zmniejszyć zachowując higienę: myjąc ręce i surową żywność (np. owoce). Unikanie jedzenia z niepewnych źródeł i picie wody tylko z butelek także mogą znacząco zmniejszyć ryzyko. Źródła: PAP, MSZ Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Czeska oferta dla Polaków: najlepsze uzdrowiska nawet o połowę tańsze
Po raz pierwszy w historii Czechy ruszają z programem dla kuracjuszy z Polski! Dzięki OPEN POLSKA możesz spędzić tydzień w wybranych hotelach już od 1800 zł. Leczenie, relaks i wellness w Karlowych Warach, Mariańskich i Franciszkowych Łaźniach oraz Jáchymovie czekają – liczba miejsc ograniczona!
Czeska Centrala Ruchu Turystycznego CzechTourism oraz kraj karlowarski uruchomiły program OPEN POLSKA – pierwszą w historii akcję skierowaną do Polek i Polaków. To niepowtarzalna okazja, aby spędzić tydzień w kilku wybranych do programu hotelach w renomowanych czeskich uzdrowiskach za jedyne 1800 zł. Polacy, dotąd stanowiący mniej niż 1% odwiedzających zachodnioczeskie uzdrowiska, są teraz szczególnie zapraszani, by odkryć czeskie „podziemne morze zdrowia”. Oferta OPEN POLSKA jest ograniczona czasowo – rezerwacji trzeba dokonać do końca stycznia 2026 roku, a pobyt musi odbyć się do końca maja (lub do wyczerpania puli pokoi). Hasło OPEN POLSKA należy podać przy rezerwacji. Co zawiera tygodniowy pobyt z rabatem OPEN POLSKA? W ramach pakietu Medical wellness z rabatem OPEN POLSKA otrzymujesz: 7 noclegów w pokoju 2-osobowym w wybranym hotelu śniadania i kolacje wstępną konsultację lekarską 1 zabieg dziennie (łącznie 6 w ciągu tygodnia) Zabiegi obejmują terapie wodne, manualne, torfowe oraz lokalne czeskie specjalności. Pakiet został opracowany na podstawie rekomendacji grupy polskich lekarzy, którzy odwiedzili czeskie uzdrowiska w sierpniu 2025 roku. Wstępna konsultacja i plan zabiegów mają profilaktyczny charakter, a badania koncentrują się na wykrywaniu niedoborów i poprawie ogólnego stanu zdrowia. Dodatkowe zabiegi można dokupić po konsultacji z lekarzem. Jakie są ceny i na co trzeba uważać? Standardowy koszt pobytu w czeskich uzdrowiskach wynosi 80–250 EUR za dzień w zależności od standardu hotelu. Z rabatem OPEN POLSKA można zapłacić już od 1800 PLN za cały tydzień. Do ceny należy doliczyć obowiązkową opłatę uzdrowiskową – ok. 2 EUR za dzień. Choć cena promocyjna jest niezwykle korzystna, zaleca się zwrócić uwagę na: odpowiednie stosowanie wód leczniczych (nie mieszać źródeł, nie pić z plastiku) punktualność przy zabiegach komunikację z personelem (najpewniejszy kontakt po angielsku, po niemiecku i po rosyjsku) Gdzie możesz skorzystać z programu: Karlowe Wary, Mariańskie, Franciszkowe i Jáchymov Program OPEN POLSKA obowiązuje w wybranych hotelach w czterech uzdrowiskach zachodnioczeskich: Karlowe Wary – największe historyczne uzdrowisko Europy kontynentalnej, słynne z kuracji pitnych i nowego instytutu balneologii I-LAB Mariańskie Łaźnie – romantyczne miasto w stylu neoklasycystycznym Franciszkowe Łaźnie – spokojna lokalizacja, alternatywa dla in vitro Jáchymov – specjalizacja w leczeniu bólów stawów, znane z kuracji radonowych Wszystkie uzdrowiska znajdują się stosunkowo blisko Polski i mają dobre połączenia komunikacyjne. Lotnisko w Pradze znajduje się w kierunku Karlowych Warów, a planowany nowy odcinek autostrady ma skrócić czas podróży o kolejne 20 minut. Pobyt w uzdrowiskach arto połączyć z jednym dniem w czeskiej stolicy. Jak zarezerwować i nie przegapić tej historycznej oferty? Aby skorzystać z programu, należy: Wybrać hotel z oferty OPEN POLSKA. Ich dostępność jest stale aktualizowana na tej stronie. Skontaktować się z nim mailowo i podać hasło OPEN POLSKA. Zarezerwować pobyt rozpoczynający się w niedzielę. Oferta jest ograniczona czasowo i ilościowo. Po pobycie otrzymasz krótką ankietę – organizatorzy liczą na opinię i rekomendację. To część testowego charakteru programu. Nie ma dofinansowania NFZ – to w pełni prywatna inicjatywa nastawiona na profilaktykę i regenerację. Jednak nawet bez rabatu czeskie uzdrowiska są 30–50% tańsze od zachodnioeuropejskich odpowiedników. Polacy są mile widziani i mile widziane są także dłuższe pobyty lecznicze. Czesi chcą stworzyć jeszcze bardziej międzynarodową atmosferę w swoich uzdrowiskach. To wyjątkowy moment, by spróbować czegoś nowego, zadbać o zdrowie i odpocząć w pięknym stylu. Źródło: visitczechia, Karlsbad region | ŽivyKraj.cz
To jeden z najbardziej tajemniczych skarbów w Czechach. Zawiera palec Jana Chrzciciela
To historia jak z Indiany Jonesa. Jeden z najważniejszych skarbów średniowiecznej kultury europejskiej przez kilka dekad był ukryty na zamku w Czechach. W wyścigu o jego odnalezienie brał udział tajemniczy Amerykanin, czechosłowackie służby specjalne i potomkowie rodziny dawnych właścicieli.
Spis treści: Relikwiarz św. Maura – geneza, budowa i symbolika chrześcijańska Burzliwe dzieje relikwiarza św. Maura – od Belgii po Czechy Badania naukowe i tajemnice zawartości relikwiarza Relikwiarz św. Maura – praktyczne informacje dla zwiedzających Bečov Relikwiarz św. Maura to wyjątkowy przykład romańskiej sztuki złotniczej i jeden z najważniejszych zabytków kultury europejskiej. Powstał w XIII wieku w Belgii, zachwycając kunsztem wykonania i bogactwem symboli chrześcijańskich. W jego wnętrzu przechowywane są relikwie czterech świętych, a historia relikwiarza to pasjonująca opowieść o średniowiecznej wierze, wojennych dramatycznych losach i odkryciu po dekadach zapomnienia. Dziś relikwiarz można podziwiać na czeskim zamku w Bečovie nad Teplą w Czechach, gdzie jest przechowywany jako jeden z najcenniejszych skarbów naszych południowych sąsiadów. Relikwiarz św. Maura – geneza, budowa i symbolika chrześcijańska Relikwiarz z Bečova reprezentuje sztukę, która rozkwitała w Europie Zachodniej w XII i XIII wieku. Dzieło to powstało w warsztatach nadreńskich, prawdopodobnie w dzisiejszej Belgii, gdzie w ówcześnie rozwijała się tradycja tworzenia bogato zdobionych relikwiarzy w formie miniaturowych kościołów lub trumienek. Kunszt rzemieślników uwidacznia się w każdym detalu: relikwiarz ma 1,4 metra długości, 42 centymetry szerokości i 70 centymetrów wysokości. Wykonany jest z drewna, pokrytego płatami złota, srebra i miedzi. Figury i płaskorzeźby wykonano ze srebra, częściowo pozłacanego, a misterną ornamentykę zrealizowano przy użyciu cienkich, pozłacanych drucików z miedzi. Relikwiarz zdobi około 300 kamieni szlachetnych i półszlachetnych – szczegóły tej kompozycji są chronione tajemnicą państwową ze względów bezpieczeństwa. Symbolika architektoniczna i teologiczna relikwiarza Relikwiarz św. Maura wyglądem przypomina miniaturową świątynię – co nie jest przypadkowe, lecz wynika z głębokiej symboliki chrześcijańskiej. Kształt konstrukcji oraz zdobienia nawiązują do tzw. niebiańskiej Jerozolimy, a ośmioboczny korpus relikwiarza odsyła do liczby osiem, symbolizującej w chrześcijaństwie zmartwychwstanie, wieczne życie i spełnienie obietnic Boga. Na dachach relikwiarza znajdują się płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia świętych, których relikwie przechowywano w środku: św. Jana Chrzciciela, św. Maurycego, św. Tymoteusza i św. Apolinarego. Każda ze stron relikwiarza opowiada historię ostatnich dni tych świętych, co miało na celu wzmocnienie pobożności i pamięci o męczennikach wśród wiernych. Zdobienia relikwiarza mają także wymiar duchowy – figury apostołów i innych świętych, umieszczone na płytach, symbolizują wspólnotę Kościoła triumfującego, a sceny z Męki Pańskiej przywołują misterium Pasji Chrystusa i nadzieję zmartwychwstania. Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez specjalistów Muzeum Sztuki Sakralnej w Pradze symbolika relikwiarza była świadomie wykorzystywana do wzmacniania kultu świętych i edukacji religijnej w średniowiecznych wspólnotach benedyktyńskich. Burzliwe dzieje relikwiarza św. Maura – od Belgii po Czechy Początkowo relikwiarz św. Maura znajdował się w klasztorze benedyktynów w Florennes w Belgii. Benedyktyni otrzymali w nim relikwie aż czterech świętych, w tym fragment palca św. Jana Chrzciciela – relikwii niezwykle cennej i rzadko spotykanej poza Italią czy Ziemią Świętą. Był to obiekt kultu i dumy lokalnej wspólnoty, pielęgnowany przez całe średniowiecze. Po rozwiązaniu klasztoru relikwiarz trafił do rąk arystokratycznego rodu Beaufort-Spontin, który miał posiadłości zarówno w Belgii, jak i w Czechach. W XIX wieku relikwiarz został przewieziony do zamku w Bečovie nad Teplą, tuż obok Karlowych Warów. Tam przez wiele dekad był rodzinnym skarbem, aż do dramatycznych wydarzeń II wojny światowej. Pod koniec wojny, w 1945 roku, obawiając się konfiskaty przez Armię Czerwoną, rodzina Beaufortów zakopała relikwiarz na zamku. Odtąd przez niemal 40 lat był on ukryty pod ziemią, zapomniany przez świat, lecz pilnie doglądany przez rodzinę, która potajemnie kontrolowała miejsce ukrycia. Historia odkrycia i śledztwo w czasach komunistycznych W latach 80. XX wieku odbyła się tajemnicza misja amerykańskiego badacza Danny’ego Douglasa. Na zlecenie rodu Beaufortów usiłował odzyskać nieokreślony „zabytek” z terenu Czechosłowacji. Działania Amerykanina wzbudziły jednak czujność czechosłowackiej służby bezpieczeństwa, która rozpoczęła śledztwo i przeszukanie zamku Bečov nad Teplą. 5 listopada 1985 roku relikwiarz został odnaleziony w jednej z zamkowych wież przy użyciu wykrywacza metali. Niestety, zabytek był w bardzo złym stanie, zniszczony przez wilgoć i upływ czasu. Ostatecznie, na mocy obowiązującego wówczas w Czechosłowacji prawa dotyczącego skarbów, relikwiarz stał się własnością państwa. Badania naukowe i tajemnice zawartości relikwiarza Restauracja relikwiarza trwała 11 lat i była okazją do szczegółowych badań naukowych. Analizy DNA, prowadzone przez zespoły badawcze z Uniwersytetu Karola w Pradze oraz czeskiego Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków, wykazały, że większość przechowywanych kości pochodzi z okolic 300 roku n.e., co potwierdza autentyczność relikwii. Odkryto również szczątki kobiece, mleczny ząb dziecka oraz kości zwierzęce – świadectwo nieprecyzyjnych praktyk średniowiecznych podczas ekshumacji i przenoszenia szczątków. Do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić, czy relikwia św. Jana Chrzciciela faktycznie pochodzi z czasów apostolskich, co czyni relikwiarz św. Maura przedmiotem naukowych debat i inspiracją dla kolejnych pokoleń badaczy. Relikwiarz św. Maura – praktyczne informacje dla zwiedzających Bečov Zamek Bečov nad Teplą, w którym znajduje się relikwiarz św. Maura, jest dziś jednym z najważniejszych punktów na mapie turystyki kulturowej w Czechach. Oferuje liczne trasy zwiedzania i specjalistyczne wystawy poświęcone zarówno samej sztuce romańskiej, jak i historii relikwiarza. W muzeum można posłuchać nagrań potomków rodziny Beaufort-Spontin, którzy podkreślają, że największym sensem relikwiarza jest jego powszechna dostępność i możliwość podziwiania przez szerokie grono zwiedzających. Godziny otwarcia i bilety – relikwiarz św. Maura w Bečovie Zamek Bečov nad Teplą jest otwarty dla zwiedzających przez większą część roku, jednak godziny otwarcia mogą się różnić w zależności od sezonu. Aktualne informacje na temat godzin zwiedzania i cen biletów najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie zamku www.zamek-becov.cz. W ofercie znajdują się różne trasy zwiedzania – od podstawowej, obejmującej ekspozycję relikwiarza, po specjalistyczne wycieczki z przewodnikiem dla pasjonatów historii i sztuki sakralnej. Jak dojechać z Polski i co warto wiedzieć przed wizytą Bečov nad Teplą leży w zachodnich Czechach, ok. 27 km od Karlowych Warów. Z Polski najłatwiej dojechać samochodem przez przejście graniczne Kudowa-Zdrój – Nachod lub Zgorzelec – Hrádek nad Nisou, kierując się następnie na Karlowe Wary, a stamtąd do Bečova nad Teplą. Możliwy jest także dojazd pociągiem lub autobusem do Karlowych Warów, a dalej lokalnym transportem publicznym do Bečova. Na miejscu warto zaplanować min. 2–3 godziny na zwiedzanie samego zamku i ekspozycji poświęconej relikwiarzowi. Ze względu na wyjątkowość i wartość eksponatu zaleca się rezerwację biletów z wyprzedzeniem. Źródła: CzechTourism, Uniwersytet Karola w Pradze Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Celtycki jarmark sprzed 2500 lat. Archeolodzy odkryli go w Czechach
Czescy archeolodzy odnaleźli prawdopodobnie celtycki skarb na stanowisku w zachodniej części kraju. Badacze mają teorię, że przedmioty te pochodziły ze starożytnego targu.
Chociaż ludność celtycka kojarzona jest przede wszystkim z Wyspami Brytyjskimi, czy zachodem Europy i francuską Galią, jej początki sięgają znacznie bliżej środka kontynentu. W epoce żelaza na terenach m.in. dzisiejszych Czech, Słowacji i Austrii powstały jedne z pierwszych i najlepiej rozwiniętych ośrodków celtyckiej kultury. To tutaj zakładali osady, handlowali z Grekami i Etruskami, wytapiali żelazo i wybijali jedne z najstarszych monet w tej części Europy. Duży celtycki skarb w zachodnich Czechach Podczas najnowszych badań na stanowisku w Czechach w regionie pilzneńskim, którego dokładnej lokalizacji archeolodzy jeszcze nie chcą ujawniać, odkryto ogromny skarb, który prawdopodobnie zostawili po sobie Celtowie. Artefakty i monety datowane są na okres ok. 2500 lat temu, gdy lud ten zamieszkiwał zachodnią część Czech. – Głównym celem projektu było przede wszystkim uratowanie dziedzictwa narodowego i znalezisk archeologicznych, które są bezpośrednio zagrożone przez nielegalnych poszukiwaczy, rolnictwo i czynniki naturalne – powiedział Jan Mařík, dyrektor Instytutu Archeologii Czeskiej Akademii Nauk w wydanym oświadczeniu. Problem czeskiej archeologii Naukowcy podkreślają, że właśnie dlatego nie poinformowali o lokalizacji znaleziska, ponieważ w ostatnim czasie w regionie różne miejsca były celem złodziei i rabusiów. Przeczesywali oni m.in. pola uprawne w poszukiwaniu starożytnych i średniowiecznych artefaktów, które później najprawdopodobniej trafiały na czarny rynek. Oprócz monet, archeolodzy odnaleźli także srebrne i złote sztabki, a także kilka metalowych przedmiotów, w tym brązowe sprzączki, szpilki, bransoletki, wisiorki i figurkę konia. Część przedmiotów już została poddana konserwacji i trafiła do muzeum w pobliskiej miejscowości Mariánská Týnice. To dawny ośrodek pielgrzymkowy z okresu średniowiecza, w którym znajduje się klasztor cystersów. Miejscowość położona jest niedaleko miasta Kralovice, w północno-zachodnich Czechach. Co ciekawe, badacze ustalili, że wiele spośród srebrnych i złotych monet pochodzi z mennic, które były wcześniej nieznane. – To odkrycie podkreśla potrzebę zweryfikowania naszej wiedzy na temat celtyckiej numizmatyki w regionie – powiedział archeolog Daniel Stráník, jeden z autorów odkrycia. Celtycki targ lub jarmark sprzed 2500 lat Badaczom nie udało się jednak znaleźć żadnych śladów celtyckiego osadnictwa na tym stanowisku. Autorzy sugerują zatem, że w tym miejscu mogła znajdować się nie osada, lecz jarmark lub targ, na którym handlowali kupcy różnego rodzaju towarami, a przybywali tam Celtowie z różnych regionów. – Mogło to być miejsce o wyraźnie sezonowym charakterze aktywności, podczas którego ludzie także przypadkowo gubili małe lub bardzo małe przedmioty, takie jak monety – powiedział w David Daněček, archeolog z Instytutu Archeologii Czeskiej Akademii Nauk. Obecność sztabek złota i srebrna na stanowisku może potwierdzać teorię o targu w tym miejscu. – Mogły one odgrywać rolę w wymianie handlowej. Druga hipoteza zakłada, że mogły być również wydobywane w okolicy za zgodą regionalnego władcy – dodał badacz. W epoce żelaza, czyli w okresie kultur halsztackiej i lateńskiej, ok. 1200–100 r. p.n.e. na terenach dzisiejszych Czech, Niemiec, Austrii czy Polski funkcjonowały regularne miejsca wymiany towarów, które pełniły rolę proto-jarmarków lub targowisk sezonowych. W większych osadach istniały „strefy handlowe”, gdzie koncentrował się handel lokalny i dalekosiężny. Tam archeolodzy często znajdowali odważniki, monety, fragmenty ceramiki importowanej z obszarów śródziemnomorskich, co wskazuje, że wymiana była zorganizowana i regularna. W mniejszych wspólnotach lub w miejscach o znaczeniu kultowym (np. w pobliżu sanktuariów) odbywały się okresowe zjazdy handlowe, przypominające jarmarki. Tam spotykali się rzemieślnicy, kupcy i wytwórcy, by wymieniać swoje najróżniejsze towary, począwszy od narzędzia i broni, po ozdoby, tkaniny, żywność, a także zwierzęta, np. bydło. Co ciekawe, takie targowiska często były jedyną okazją nawiązywania kontaktów z innymi plemionami, a także szansą na zawiązywania sojuszy. Źródło: LiveScience Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Praga według Dana Browna. Magiczny przewodnik śladami bohaterów „Tajemnicy tajemnic”
Zabytki i legendy Pragi odgrywają ważną rolę w najnowszej książce Dana Browna „Tajemnica tajemnic”. Oto pojawiające się w niej atrakcje stolicy Czech.
Spis treści: Najnowsza powieść Dana Browna Praga w „Tajemnicy tajemnic” Jak odkryć magię stolicy Czech 9 września światową premierę ma „Tajemnica tajemnic” – kolejna powieść autora bestsellerów Dana Browna. Głównym bohaterem ponownie jest historyk prof. Robert Langdon. Prawa do ekranizacji książki wykupił już Netflix, zapowiadając serial o tajemnicach stolicy Czech. Najnowsza powieść Dana Browna Dan Brown znany jest z zamiłowania do sensacji i spisków, ale też kultury, historii i pięknych miast. Akcja jego wcześniejszych książek – i filmów bazujących na nich – ma miejsce m.in. w Rzymie („Anioły i demony”), Barcelonie („Początek”) i Florencji („Inferno”). „Tajemnica tajemnic” zabiera nas do czeskiej Pragi. Nic dziwnego – to miasto uwielbiane przez turystów i filmowców, bogate w zabytki i legendy. Jest to więc doskonała sceneria dla intrygi powieści, w której współczesna nauka i technologia splatają się z działalnością tajnych organizacji i mistyką. Praga w „Tajemnicy tajemnic” Praga to miasto, w którym przez cały rok pojawiają się tłumy zwiedzających. Zwłaszcza w miejscach takich jak Rynek Starego Miasta czy Most Karola. Dan Brown oczywiście o nich wspomina, ale akcja „Tajemnicy tajemnic” pokazuje nam też inne, nie zawsze powszechnie znane rejony miasta. Ruszajmy więc tropem jego bohaterów. Sala Władysławowska, Hradczany Hradczany to dla wielu jeden z obowiązkowych punktów wycieczki do Pragi. Dan Brown na początku zaprasza nas do kompleksu zamkowego. A konkretnie do gotyckiej Sali Władysławowskiej − największej i najważniejszej z reprezentacyjnych komnat zamku. Zbudowano ją za panowania Władysława II Jagiellończyka, syna polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka. Ma ma rozmiary 62 na 16 m i wysokość 13 m. Do środka można było wjechać na koniu – organizowano tu nawet turnieje rycerskie. Bastion U Božích muk, Wyszehrad Przenosimy się do Wyszehradu. Z dala od popularnych tras turystycznych znajdziemy Bastion XII, zwany Krzyżowym, gdzie w „Tajemnicy tajemnic” ma się mieścić tajne laboratorium. W rzeczywistości to zrewitalizowane umocnienia, gdzie znajdują się punkt widokowy, plenerowa galeria rzeźb i restauracja. Wieża Petrinska, Petřín Potem bohater powieści trafia do zbudowanej w 1891 roku wieży widokowej na wzgórzu Petřín, przypominającej wieżę Eiffla. Oglądana stąd panorama Pragi jest romantyczna i wyjątkowa. Prof. Langdon tego jednak nie doceni, bo musi ratować życie. W innych okolicznościach mógłby zwiedzić zabawne muzeum znajdujące się w podziemiach wieży, poświęcone fikcyjnemu bohaterowi Czech – Jarze Cimrmanowi. Labirynt Luster, Petřín Pozostajemy na wzgórzu Petřín w pobliżu wieży. Zbudowany w 1981 r. Labirynt Luster trudno uznać za zabytek. Dan Brown wykorzystał go w scenie pościgu. Czy warto to miejsce odwiedzić – zdecydujcie sami. Zdecydowanie warto natomiast przespacerować się stąd do znajdującej się niedaleko barokowej klasztornej Biblioteki na Strahovie (choć jej akurat nie ma w książce). Podzielona jest na trzy części: salę teologiczną, salę filozoficzną i łączący je gabinet osobliwości. Można tu zobaczyć wypełnione cennymi księgami okazałe, drewniane regały, sięgające ozdobionego freskami sufitu. Zwiedzających jest mniej niż w innej, najbardziej znanej praskiej bibliotece, która w książce Browna odgrywa znaczącą rolę. Klementinum, Stare Miasto Tego miejsca autor „Tajemnicy tajemnic” po prostu nie mógł pominąć. Jezuicki kompleks w centrum miasta to m.in. 68-metrowa wieża astronomiczna i biblioteka. U Dana Browna w Klementinum eksponowana jest tajemnicza księga Codex Gigas, zwana Biblią Szatana. W rzeczywistości i bez tego wnętrza z 1722 r. zapierają dech w piersiach. 40 m długości, 10 m wysokości, bogaty zbiór książek i dawnych globusów – to miejsce naprawdę magiczne. Synagoga Staronova, Josefov Kolejny magiczny zakątek to Josefov – stara dzielnica żydowska. Przy ulicy Červenej pod numerem 2 mieści się słynna synagoga Staronová. Jest najstarszą działającą bożnicą w Europie Środkowej – sobotnie modlitwy odbywają się tu od 1270 r. Gdy powstała w XIII w., nazywano ją „nową”, ale potem powstało kilka kolejnych i ta nazwa nie miała już racji bytu. Synagoga jest zbudowana w stylu gotyckim i wiąże się z legendą o golemie – kluczową dla „Tajemnicy tajemnic”. Stary Cmentarz Żydowski, Josefov Rabin Loew ulepił ponoć glinianego wielkoluda i ożywił go, pisząc mu na czole hebrajskie słowo „emet” – czyli „prawda”. Golem miał wykonywać polecenia swego pana, ale sam nie miał własnej woli. Gdy zaczął wyrządzać szkody, rabin ukarał go, zmazując z czoła pierwszą literę, by powstało słowo „met” – „śmierć”. Z nastrojem tej opowieści dobrze współgra stara żydowska nekropolia przy ul. Szerokiej. Pochowano tu ok. 12 tysięcy osób, układając trumny warstwami. Kryt Folimanka, Wyszehrad Wracamy na Wyszehrad. Schron Folimanka to w książce główna siedziba tajnej organizacji, prowadzące nieludzkie eksperymenty. Ten opuszczony kompleks podziemnych bunkrów na pewno spodoba się miłośnikom urbeksu. Ale uwaga – dla zwiedzających dostępny jest tylko przez jedną sobotę w miesiącu. Ogrody Wallensteina, Mala Strana Barokowy Pałac Wallensteina to obecnie siedziba Senatu Republiki Czeskiej. Kiedy parlament nie obraduje, można zwiedzać wnętrza budynku. Stale otwarte są natomiast wspaniałe pałacowe ogrody w stylu włoskim. Jedna z ich atrakcji to Krapnikova stena – mur ze sztucznymi naciekami. Niektóre z nich przypominają ludzkie twarze, co nie umknęło uwadze prof. Langdona. Katedra św. Wita, Hradczany W finale książki wracamy na Hradczany. Górująca nad nimi gotycka katedra to serce czeskiej państwowości. Archikatedra Świętych Wita, Wacława i Wojciecha stoi w miejscu, gdzie w 925 r. patron Czech, książę Wacław I wzniósł wczesnoromańską rotundę. Obecną katedrę zaczęto budować w roku 1344. Znajdują się w niej m.in. czeskie insygnia koronacyjne z koroną Św. Wacława. Drzwi do skarbca otwiera jednocześnie siedem osób – głównych przedstawicieli władz kościelnych, państwowych i miejskich. Polski akcent – w katedrze znajdziemy też grobowiec czeskiego księcia Brzetysława. To on w 1038 roku spustoszył Wielkopolskę, w tym Gniezno, z którego wykradł relikwie św. Wojciecha (do dziś znajdują się w katedrze św. Wita). Dla Czechów to bohater... Jak odkryć magię stolicy Czech „Tajemnica tajemnic” może stanowić dobrą inspirację do odwiedzenia Pragi. Na miejscu lepiej jednak mieć pod ręką przewodnik taki jak „Praga. Miasto magiczne. Spacerownik historyczny” Marka Pernala. Część informacji zdążyła się co prawda zdezaktualizować, ale trasy spacerowe, opisy zabytków i ciekawostki zgromadzone w tej książce są bezkonkurencyjne.
W mezolicie kobiety zajmowały się górnictwem. Stworzono zjawiskową rekonstrukcję dwóch sióstr
Prawie 30 lat temu w Czechach archeolodzy odnaleźli jedną w największych w Europie kopalni krzemienia, która pochodziła z okresu mezolitu. Teraz nowe badanie wykazało, że pracowały tam również kobiety.
Spis treści: Kobiety, które pracowały przy wydobyciu krzemienia Dwie siostry i niespokrewniony z nimi noworodek Praca pod przymusem? Blisko trzy dekady temu w regionie Wyżyny Bobrawskiej na czeskich Morawach, a dokładniej w Lesie Krumlowskim, archeolodzy odnaleźli obszar, w którym odbywało się wydobycie krzemienia w okresie mezolitu. Na terenie tej prehistorycznej kopalni badacze zidentyfikowali kilka szybów, w których odbywała się działalność górnicza, a które eksploatowane były w różnych okresach przez różne kultury zamieszkujące ten region. Kobiety, które pracowały przy wydobyciu krzemienia Na stanowisku dawnej kopalni badacze odnaleźli ludzkie szczątki, które do dziś są najstarszymi znanymi europejskimi grobami górniczymi. Jednak aby poznać szerszy kontekst zmarłych w tym miejscu, naukowcy pod kierunkiem dr Evy Vaníčkovej przeprowadzili dogłębną analizę szkieletów. Dzięki temu określili ich wiek, płeć, stan zdrowia, dietę, pokrewieństwo i pochodzenie. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie naukowym „Archaeological and Anthropological Sciences”. W sumie odkryto trzy pochowane osoby – dwie kobiety i jednego noworodka. Na podstawie analiz morfologicznych i tafonomicznych ustalono, że w chwili śmierci miały od 30 do 35 lat oraz od 35 do 40 lat. Badanie kości wykazało, że w ciągu swojego życia wykonywały bardzo ciężką pracę fizyczną, co sugerują liczne zmiany kręgosłupa, m.in. guzki Schmorla czy erozja kręgów. – Kobiety były słabe, chore i niedożywione w dzieciństwie. Natomiast w wieku dorosłym zmieniły dietę na bardziej mięsną i wykonywały ciężką pracę, co potwierdzają wyraźne m.in. degeneracje i zwyrodnienia kręgów. Prawdopodobnie pracowały w pozycjach pochylonych do przodu, w wąskich podziemnych szybach. Analiza genetyczna dowodzi, że obie kobiety były spokrewnione – napisali w artykule badacze, dodając, że najprawdopodobniej były siostrami. – Aby dopełnić historię tych kobiet, stworzyliśmy antropologiczną rekonstrukcję ich wyglądu – dodali autorzy. Dwie siostry i niespokrewniony z nimi noworodek Analiza izotopowa wskazuje, że były to miejscowe kobiety, które spożywały zaskakująco dużo białka zwierzęcego w porównaniu z innymi populacjami z epoki kamienia w Czechach. – Możliwe, że kobiety karmiono mięsem, aby zadbać o ich lepszą kondycję fizyczną podczas wydobywania krzemienia – twierdzą naukowcy. To nie wszystko. Badanie szkieletu wykazało, że jedna z kobiet doznała złamania kości łokciowej. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że kontuzji nigdy nie pozwolono się dobrze zagoić. Naukowcy sugerują, że kobiety prawdopodobnie były zmuszane do kontynuowania swojej pracy pomimo wyraźnych urazów, które sprawiały im olbrzymi ból. Praca pod przymusem? – Możliwe, że to właśnie kobiety, a nie mężczyźni, były zmuszane do pracy w kopalniach ze względu na wzrost roli społecznej mężczyzn w epoce eneolitu. Najcięższa praca mogła już nie być wykonywana przez najsilniejszych, ale przez tych, których najłatwiej było do niej zmusić. Być może te kobiety są dowodem na tę rozwijającą się teorię – zastanawiają się czescy naukowcy. Dokładna przyczyna śmierci kobiet pozostaje nieznana. Większą zagadką jest jednak znaleziony w szybie noworodek. W chwili śmierci miał ok. 38-40 tygodni. Badanie DNA wykazało, że nie był spokrewniony z żadną z kobiet. Nie wiadomo również, dlaczego dziecko zostało pochowane wraz z nimi. – Praktyczna wartość wydobytego krzemienia była minimalna, ponieważ można go było zbierać także na powierzchni. Wątpliwe jest jednak, czy ludzie wiązali kamień z głębi ziemi z jakimś dziedzictwem przodków, co oznaczałoby, że jego wartość mogła być bardziej symboliczna – twierdzą badacze. Krzemień wykorzystywano najczęściej do produkcji narzędzi takich jak topory, noże czy sztylety. Przedmioty te często miały znaczenie ceremonialne i znajdywały się w grobach jako dary pogrzebowe. – Zatem wydobycie krzemienia wykraczało poza praktyczne potrzeby i mogło być uwarunkowane czynnikami społecznymi i kulturowymi – wyjaśniają czescy uczeni. Właśnie dlatego wykopywanie krzemienia mogło być czymś w rodzaju świętej pracy, która łączyła życie ziemskie z pozaziemskim. Źródło: PhysOrg Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Zbroja z czasów wojny trojańskiej. Niezwykłe odkrycie na Morawach
Na Morawach Południowych w Czechach archeolodzy odnaleźli niezwykle rzadki fragment starożytnej zbroi. Miała ponad 3200 lat.
Spis treści: Zbroja z czasów wojny trojańskiej Napierśnik sprzed 3200 lat Do kogo należała zbroja? Na Morawach Południowych archeolodzy dokonali odkrycia, które rzuca nowe światło na życie elitarnych społeczności wojowniczych sprzed 3200 lat. Na stanowisku archeologicznym niedaleko Brna, badacze z tamtejszego muzeum znaleźli fragment zbroi z brązu, datowanej 1200 r. p.n.e., czyli czasy mitycznej wojny trojańskiej, opisanej przez Homera w słynnej epopei „Iliada”. Zbroja z czasów wojny trojańskiej Autorzy odkrycia podkreślają w swoim oświadczeniu, że to jedno z najcenniejszych znalezisk w historii Czech. Pierwsze badania stanowiska, które na razie nie zostało ujawnione, rozpoczęły się w 2023 roku. To właśnie wtedy badacze odnaleźli zakopany skarb, w którym znajdowały się m.in. grot włóczni, sierp, szpila z brązu, kilka przedmiotów osobistych, a także brązowy napierśnik, który udało się zidentyfikować dzięki skanowaniu 3D, ponieważ ze względu na zły stan zachowania, początku nie przypominał fragmentu zbroi. Z pozoru nieistotna blacha z brązu przykuła jednak uwagę archeologów. Postanowili zbadać dokładnie ten przedmiot, który nie pasował do reszty artefaktów. W tym celu wykorzystali technologię skanowania 3D. Cyfrowo odtworzyli i ujawnili pierwotny kształt, a nawet detale dekoracyjne fragmentu zbroi. To właśnie wtedy udało im się ustalić, że była to część napierśnika. Napierśnik sprzed 3200 lat Był to element pancerza, która chronił klatkę piersiową wojownika. Choć powszechnie kojarzony jest z wyposażeniem rycerzy w średniowieczu, znany był już w starożytności. – Dzięki skanowaniu 3D udało nam się cyfrowo „rozłożyć” wygięty napierśnik i zidentyfikować jego kształt. A także zdobienia – powiedział Aleš Navrátil, archeolog z Muzeum Miejskiego w Brnie. – Znaleziska te były możliwe dzięki współpracy wykwalifikowanych archeologów i pasjonatów poszukiwania skarbów, którzy przeszukiwali ten teren z wykorzystaniem wykrywacza metali. To podkreśla wartość zaangażowania społeczeństwa w ochronę dziedzictwa kulturowego – przekazali naukowcy z muzeum w Brnie w oświadczeniu. Autorzy odkrycia twierdzą, że to dopiero drugi napierśnik wykonany z brązu, jaki udało się odnaleźć na terenie Czech. – Zbroja pochodzi sprzed około 3200 lat, czyli z tej samej epoki, na którą historycy datują bitwę o Troję, którą opisywał Homer. W tamtych czasach zbroje z brązu były zarezerwowane wyłącznie dla elitarnych wojowników. Ich produkcja wymagała niezwykłego kunsztu, co sprawiało, że były niezwykle kosztowne w tamtych czasach. W „Iliadzie” król Diomedes miał nosić zbroję wartą dziewięć byków – wyjaśnia Navrátil. Do kogo należała zbroja? Zbroja pochodzi z okresu, gdy Południowe Morawy zamieszkiwała ludność należąca do kręgu kultur pól popielnicowych. Ich nazwa pochodzi od zwyczaju kremacji zmarłych i umieszczania ich prochów w urnach, które następnie zakopywano w ziemi. Była to kultura rolniczo-pasterska, z wysoko rozwiniętą technologią metalurgii i wytwarzania przedmiotów z brązu, przede wszystkim narzędzi, broni i biżuterii. W całym kręgu kultur pól popielnicowych zauważalna jest stabilizacja osadnictwa. Społeczność ta zaczęła prowadzić osiadły tryb życia. Budowano najczęściej osady otwarte, a w przypadku obszarów wyżynnych oraz górskich odkryto nawet ufortyfikowane osiedla. Niewiele wiadomo o wojownikach tej kultury, ale badacze podejrzewają, że zbroja mogła należeć właśnie do jednego z nich. – To odkrycie podkreśla wagę długotrwałych wysiłków i współpracy między profesjonalistami a opinią publiczną – podkreślił Zbyněk Šolc, dyrektor Muzeum Miejskiego w Brnie. – Dzięki takiej kooperacji możemy odkrywać i chronić cenne artefakty i dziedzictwo kulturowe, które pozwalają nam lepiej zrozumieć starożytne cywilizacje i naszą wspólną historię – dodał. Co ciekawe, analiza wszystkich odnalezionych w wykopanym dole przedmiotów wykazała, że artefakty zostały celowo uszkodzone i złożone tam razem. Prawdopodobnie był to element rytuału lub ofiary. Źródło: Heritage Daily Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Celtycka osada sprzed 2200 lat. Odkryto ją zaledwie 50 km od polskiej granicy
Na północy Czech archeolodzy odnaleźli celtyckie kosztowności, które wskazują, że w miejscowości Hradec Králové znajdowała się starożytna osada tego ludu.
Spis treści: Kim byli Celtowie? Celtycka osada w północnych Czechach Bojowie, czyli Bohemia? Tajemniczy lud indoeuropejski, który w epoce żelaza zdominował znaczną część Europy. Celtowie do dziś fascynują badaczy i miłośników historii. Byli znani przede wszystkim z rozwiniętej technologii metalurgicznej, handlu, a także sztuki. Pozostawili po sobie wiele śladów w postaci osad, grodzisk, a także wielu artefaktów, które charakteryzują ich kulturę. Kim byli Celtowie? Celtyckie społeczeństwo zorganizowane było w plemiona. Choć najczęściej kojarzeni są z regionem Europy Zachodniej i Wysp Brytyjskich, ich wpływy sięgały daleko w głąb Europy Środkowej i Wschodniej. Przede wszystkim w Czechach Celtowie budowali osady obronne, czyli oppida, które pełniły funkcje centrów handlowych, rzemieślniczych i administracyjnych. I to właśnie w Czechach odkryto kolejną osadę, która może być związana z ludnością celtycką. Została znaleziona nieopodal miasta Hradec Králové, ok. 50 km od granicy z Polską, na północy naszego sąsiada. Archeolodzy odnaleźli tam setki kosztowności, w tym biżuterię, a także złote i srebrne monety i wyroby ceramiczne. Badanie stanowiska archeologicznego wykazało jednak, że osada nie była ufortyfikowana, co według badaczy sugeruje, że było to miejsce handlu lokalnego. Celtycka osada w północnych Czechach Wśród artefaktów w osadzie znaleziono także przedmioty z bursztynu. Naukowcy uważają, że mieszkający tam ludzie prawdopodobnie handlowali bursztynem i produktami ceramicznymi na lokalnych szlakach. Biorąc pod uwagę znaleziska, nie była to jednak byle jaka ceramika, lecz wyroby najwyższej jakości, przeznaczone przede wszystkim dla wyższych klas społecznych. Oprócz artefaktów archeolodzy odnaleźli także pozostałości budynków, przede wszystkim domostw mieszkalnych, a także budynków, które najprawdopodobniej zajmowali rzemieślnicy produkujący różne wyroby. Badacze znaleźli także ruiny co najmniej jednego budynku sakralnego, do którego lokalni mieszkańcy przychodzili oddawać cześć celtyckim bóstwom. Zespół archeologów podczas kilkutygodniowych badań ustalił, że osada była stosunkowo duża. Zajmowała powierzchnię ok. 25 hektarów. Wśród odnalezionych przedmiotów zidentyfikowano żelazne i brązowe broszki, fragmenty naramienników, metalowe elementy pasów czy szklane koraliki. Naukowcy zwracają uwagę, że niektóre z tych przedmiotów, można wiązać z kulturą lateńską. Kultura ta wykazuje zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej. Bojowie, czyli Bohemia? Jednak z Czechami kojarzy się przede wszystkim celtyckie plemię zwane Bojami. Bojowie osiedlili się w środkowej i północno-zachodniej części kraju już w IV w. p.n.e., czyli m.in. w okolicach miasta Hradec Králové. Ich kultura różniła się jednak od kultury Celtów z południa Czech. Jedną z głównych różnic był sposób pochówku, który nie był ciałopalny, lecz szkieletowy. Skądinąd łacińska nazwa Czech Bohemia może wywodzić się właśnie od Bojów. Tomáš Mangel, profesor archeologii na Uniwersytecie w Hradcu Králové i kierownik wykopalisk twierdzi jednak, że nie jest jasne, czy rzeczywiście osada, którą niedawno odkryto, była związana z Bojami. – W regionie żyły również inne grupy celtyckie. Na stanowisku nie znaleziono żadnych inskrypcji, które mówiłyby nam, kto dokładnie tam mieszkał – powiedział. – Nowo odkryta osada może pomóc nam lepiej zrozumieć, jak zorganizowane były osady między III a I wiekiem p.n.e., bo właśnie z tego okresu pochodzi to stanowisko. Dalsze badania pomogą nam także ustalić, które plemię Celtów zamieszkiwało tę dużą osadę – dodał Mangel. Większość znalezionych przedmiotów zostanie zimą tego roku wystawiona w muzeum w Hradcu Králové. Źródło: LiveScience Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
„Polskie Monte Carlo” – Czesi i Słowacy zachwyceni nadbałtyckim kurortem
Czesi i Słowacy coraz częściej wybierają Sopot na wakacje – zachwyceni architekturą, klimatem i kuchnią, okrzyknęli to miasto „polskim Monte Carlo”. A wszystko dzięki wygodnym połączeniom i bogatej ofercie kultury, relaksu i rekreacji.
Spis treści: Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Sopot: kurort, klimat, kultura 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Sezon letni, ale nie tylko Te liczby robią wrażenie! Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Jeszcze kilka lat temu południowi sąsiedzi Polski wybierali na urlop raczej sprawdzone kierunki – Chorwację, Włochy, Słowenię czy Austrię. Tymczasem od 2023 roku widać wyraźny zwrot: nadbałtyckie kurorty, zwłaszcza Sopot i całe Trójmiasto, zyskują ogromną popularność. Dziennikarze słowaccy nazywają Sopot „Polskim Monte Carlo”, a Czesi pytają w punktach informacji turystycznej nie tylko o plaże, ale też rejsy, muzea i lokalne specjały. To nie chwilowa moda – to efekt rosnącego zainteresowania kulturą Pomorza, komfortowego dojazdu i pozytywnego wizerunku regionu w zagranicznych mediach. Trudno się dziwić, plaża w Sopocie zyskała opinię jednej z najlepszych na świecie. Nowy hit wakacyjny z południa Europy: Polacy znają, Czesi i Słowacy właśnie odkrywają Sopot od lat przyciąga polskich turystów, ale dziś zyskuje nowych gości z innych krajów. Jak donosi słowacki magazyn podróżniczy „Teleplus”, Sopot to dla Czechów i Słowaków prawdziwe odkrycie. W reportażu zatytułowanym „Poľské Monte Carlo”, redakcja porównuje Sopot do uzdrowisk nad Adriatykiem, zwracając uwagę na klimat, dostępność i wyjątkową atmosferę. „Sopot je priamo pri mori, kde sa po globálnom oteplovaní teplota vody vyšplhá až na 19 stupňov. To Slovákov a Čechov dostane permanentne” („Sopot leży tuż nad morzem, gdzie w wyniku globalnego ocieplenia temperatura wody sięga aż 19 stopni. To całkowicie przekonuje Słowaków i Czechów”) – piszą słowaccy dziennikarze. Z Pragi nad Bałtyk szybciej niż myślisz Wzrost zainteresowania polskim Pomorzem to w dużej mierze efekt rozwoju infrastruktury. Autostrady łączące południe Polski z Trójmiastem, bezpośrednie loty z Pragi do Gdańska, a także nowe połączenia kolejowe sprawiają, że nawet z Bratysławy można dojechać nad Bałtyk w kilkanaście godzin. – Wyjazd z Czech czy Słowacji do Trójmiasta nie jest już czasochłonnym przedsięwzięciem – mówi Magdalena Węgrowicz z Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej. – Dzięki temu Sopot, Gdynia czy Łeba stały się bardzo przystępną alternatywą dla tłocznych kurortów południowej Europy. Sopot: kurort, klimat, kultura Jak podkreślają autorzy słowackiego reportażu, w Sopocie zachwyca nie tylko plaża. Zestawiają miasto z uzdrowiskami znanymi ze swojego kraju, jak Piešťany i wskazują na leczniczy mikroklimat polskiego kurortu, historię kąpieli morskich i elegancję kurortu: „Sopoty sú vyhľadávané kúpeľné mesto… vznikli z pôvodne rybárskej osady vďaka francúzskemu vojenskému lekárovi” (Sopot to popularne miasto uzdrowiskowe… powstały z dawnej osady rybackiej dzięki francuskiemu lekarzowi wojskowemu) – czytamy w słowackim artykule. Faktycznie – to w Sopocie już w XIX wieku odbywały się rytualne kąpiele morskie, a cesarz Wilhelm II przyznał miastu prawa miejskie. Współcześnie elegancka architektura Grand Hotelu i spacerowe bulwary nadal przyciągają turystów. 5 rzeczy, które Czesi i Słowacy najbardziej cenią w Sopocie Spacer po molo – największym drewnianym molo w Europie. Klimat i mikroklimat – idealny do spacerów, nawet poza sezonem. Rejsy wycieczkowe – m.in. na Westerplatte czy po Zatoce Gdańskiej. Kultura i historia – Muzeum II Wojny, Europejskie Centrum Solidarności, Muzeum Bursztynu. Kuchnia regionalna – smażony dorsz, śledzie, zupy rybne, ale też dania mięsne. Zarówno Czesi, jak i Słowacy coraz częściej doceniają lokalną gastronomię. Restauratorzy z Trójmiasta podkreślają, że południowi goście chętnie próbują bałtyckich ryb i regionalnych dań. Sezon letni, ale nie tylko Według danych Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej, najwięcej turystów z Czech przyjeżdża w okresie od maja do września. Jednak dzięki kampaniom promocyjnym, morsowaniu i atrakcyjnej ofercie wellness, Sopot przyciąga także jesienią i zimą. – Rozwijamy z POT działania marketingowe promujące Sopot także poza sezonem – podkreśla Magdalena Węgrowicz. – Widzimy realne zainteresowanie morsowaniem i ofertą SPA. Te liczby robią wrażenie! 2. miejsce Czechów wśród zagranicznych odwiedzających info punkty w Sopocie (po Niemcach). +60% wzrost liczby turystów z Czech w sezonie letnim 2023 vs 2022. Ok. 550 tys. osób z Czech odwiedziło region pomorski w 2024 roku. Czy Sopot stanie się nowym must-see dla Czechów i Słowaków? Na to wygląda. Miasto coraz częściej pojawia się w rankingach i rekomendacjach zagranicznych mediów. Słowacki magazyn podkreśla: „Je ak začínate bicyklovať, celé mesto obídete za večší nachm” (Sopot jest nie tylko piękny, ale i idealnie skrojony pod piesze i rowerowe wycieczki). Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Śnieżka z dziurą na wylot? Kontrowersyjny plan tunelu pod górą
Czy da się przewiercić Śnieżkę i połączyć Karpacz z Czechami superszybkim tunelem? Samorządowcy z Dolnego Śląska zaskoczyli wszystkich pomysłem wartym miliardy. Projekt może uczynić Karkonosze jedną z największych atrakcji turystycznych Europy.
Spis treści: Z Polski do Czech pod górą Śnieżka – wyjątkowy szczyt Już niebawem podróż z Karpacza do czeskiego Pec może zyskać zupełnie nowy wymiar. Polska i Czechy rozważają budowę pionierskiego tunelu kolejowego pod najwyższym szczytem Karkonoszy. Innowacja trasa może stać się atrakcją turystyczną o europejskiej randze. Tunel miałby połączyć uwielbiany przez Polaków Karpacz i Pec pod Sněžkou. To zaledwie 15 km „w linii prostej”, ale obecnie podróż samochodem zajmuje około 45 minut. Z Polski do Czech pod górą Pomysł zrodził się po czeskiej stronie granicy już ponad dekadę temu. Teraz zyskał drugie życie dzięki działaniom samorządowców z Dolnego Śląska. Marszałek województwa dolnośląskiego Paweł Gancarz oraz jego zastępca Michał Rado zaskoczyli opinię publiczną, sugerując, że skoro udało się doprowadzić linię kolejową do Karpacza, warto iść dalej i przebić się przez Śnieżkę. To przedsięwzięcie wiąże się z wieloma wyzwaniami. Przede wszystkim środowiskowymi. Trasa potencjalnego tunelu znajduje się w obrębie parku narodowego. Nie obędzie się więc bez konsultacji z ekologami oraz uzyskania międzynarodowych zezwoleń. Do tego chodzą kwestie finansowe. Wstępne szacunki mówią o kwotach rzędu kilku miliardów złotych. Mimo to projekt zyskuje popularność i poparcie. Prezes Kolei Dolnośląskich, Damian Stawikowski, zadeklarował otwartość na taką inwestycję, podkreślając jej potencjał jako impulsu dla regionu. Co roku Śnieżka przyciąga około dwóch milionów turystów. W sezonie letnim na jej szczyt potrafi wejść kilka tysięcy osób dziennie. Takie liczby pokazują, że zainteresowanie regionem jest stabilne. Szybkie połączenie między dwoma krajami mogłoby je tylko spotęgować. Jak na razie jest jeszcze za wcześnie, żeby mówić o jakichkolwiek datach. Projekt pozostaje w sferze planów, jednak warto przypomnieć, że w Europie mamy już podobne przełomowe konstrukcje. Eurotunel pod kanałem La Manche również wielu osobom wydawał się nierealny, a dziś to jedna z najważniejszych tras na świecie. Śnieżka – wyjątkowy szczyt Tunel z Karpacza do Czech przyciąga uwagę mediów nie tylko z uwagi na samo przewiercenie góry. Nie bez znaczenia jest fakt, że chodzi właśnie o Śnieżkę. To nie tylko najwyższy szczyt Karkonoszy, ale też miejsce o unikatowym klimacie, porównywalnym do skandynawskiego. Przez ponad 300 dni w roku występują tu silne wiatry, a śnieg potrafi zalegać nawet do maja. Na szczycie znajduje się słynne Obserwatorium Meteorologiczne w kształcie „latających spodków”. Jest to jeden z najbardziej rozpoznawalnych obiektów w polskich górach. Już w XVII wieku zbudowano tu kaplicę św. Wawrzyńca, a pierwsze pomiary meteorologiczne prowadzono tu nieprzerwanie od 1880 roku. To prawdziwy pomnik natury, nauki i historii. Źródło: Radio Zet Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Czeski książę został wymazany z historii. Pochodzenie Władywoja od lat budzi dyskusje
Książę Władywoj rządził Czechami przez niecały rok, a jego krótkie panowanie zapisało się w historii kraju jako czas bezprawia i rozpusty. Badacze od wielu lat spierają się, czy ten kontrowersyjny władca pochodził z dynastii Piastów, czy Przemyślidów.
Spis treści: Alkoholik i „żmija jadowita” Piast czy Przemyślida? Genealogia pierwszych Piastów pełna jest tajemnic i białych plam, które z powodu dojmującego braku źródeł trudno jest uzupełnić. Na przestrzeni lat historycy spierali się też co do przynależności niektórych postaci historycznych do najstarszej polskiej dynastii panującej. Jedną z osób, które w dawniejszej historiografii postrzegano jako piastowskiego dynastę, był panujący w latach 1002–1003 książę Czech Władywoj (Władywój). Chociaż wspominają o nim pisane w XI wieku kronika Thietmara z Merseburga oraz „Żywot cesarza Henryka II” pióra biskupa Adalbolda II z Utrechtu, Czesi wymazali go ze swojej historii. Nie występuje on w „Kronice Czechów” Kosmasa, a najstarsze wzmianki na jego temat w czeskich źródłach pochodzą dopiero z XIV wieku. Milczenie kronikarzy sprawia, że do dziś nie milkną spory na temat pochodzenia Władywoja, a badacze prześcigają się w teoriach na ten temat. Alkoholik i „żmija jadowita” Na początku X wieku Czechy znalazły się w wyjątkowo trudnej sytuacji politycznej. Po śmierci księcia Bolesława II Pobożnego w 999 r. władzę w państwie przejął jego syn Bolesław III Rudy, którego cechowały okrucieństwo i sadyzm, zwłaszcza w stosunku do najbliższej rodziny. Obawiając się, że jego młodsi bracia Jaromir i Oldrzych będą chcieli pozbawić go korony, pierwszego z nich nakazał wykastrować, a drugiego próbował udusić w łaźni, następnie zaś wygnał obydwu z Czech wraz z matką. W końcu w kwietniu 1002 r. czescy możni, nie mogąc dłużej znieść podłości Rudego, pozbawili go władzy i wypędzili z kraju. To właśnie wówczas na horyzoncie pojawił się tajemniczy Władywoj. Jak informował Thietmar z Merseburga w swojej kronice – czeski lud „wezwał go potajemnie z Polski”. Wybierając Władywoja na nowego monarchę, Czesi trafili z deszczu pod rynnę. Thietmar opisywał go w swoim dziele jako „żmiję jadowitą, traktującą swoich poddanych bez żadnego poszanowania prawa” i człowieka, który „nie mógł wytrzymać nawet jednej godziny bez picia”. Aby umocnić swoją pozycję na tronie, w listopadzie 1002 r. Władywoj udał się do przebywającego w Ratyzbonie króla Niemiec Henryka II i złożył mu przysięgę wierności, prosząc go – jako pierwszy czeski monarcha – o oddanie mu Czech w lenno. Wzorem innych średniowiecznych władców zaczął też wybijać własne denary. Nie było mu jednak dane długo cieszyć się władzą książęcą. Już w styczniu 1003 r. zmarł, a tron przejął po nim książę Jaromir, który powrócił z wygnania. Wobec milczenia źródeł na temat okoliczności śmierci księcia, przypuszcza się, że zmarł on z przyczyn naturalnych. Być może do jego zgonu przyczynił się alkoholizm, o którym wspominał Thietmar, choć część badaczy nie wyklucza, że w chwili objęcia rządów mógł być osobą w podeszłym wieku. Piast czy Przemyślida? Historycy są zgodni co do dynastycznego pochodzenia Władywoja, lecz na przestrzeni lat na różne sposoby próbowali ustalić, czyim dokładnie był potomkiem. W XIX-wiecznej polskiej historiografii dominował pogląd, iż był on drugim synem Mieszka I i Dobrawy, a więc młodszym bratem Bolesława Chrobrego – tak sądzili m.in. Adam Naruszewicz, Joachim Lelewel czy Karol Szajnocha. Niemieccy badacze, jak choćby Johann Martin Lappenberg, sugerowali z kolei, że mógł być potomkiem Mieszka I i Ody, lecz zupełnie nieuzasadnione byłyby w tym wypadku jego pretensje do czeskiego tronu. W wydanej w 1895 r. „Genealogii Piastów” Oswald Balzer zwrócił jednak uwagę na fakt, iż Thietmar nie wspominał w swojej kronice o młodszym rodzonym bracie Chrobrego, choć był bardzo dobrze poinformowany na temat stosunków rodzinnych polskiego władcy. Poza tym w 1002 r. wybuchła wojna polsko-niemiecka, więc król Henryk II nie życzyłby sobie z pewnością jako czeskiego monarchy brata swojego największego wroga. Argumentem na korzyść polskiego pochodzenia Władywoja miały być monety z inskrypcją „VLADVOI DVX” („Książę Władywoj”) i „PRINCE(P)S POLONIE” („władca Polski”). Jednak okazały się one monetami wybijanymi przez Bolesława Chrobrego, które naśladowały obcą emisję. Na czeskie pochodzenie księcia wskazują natomiast względy, jakimi cieszył się na dworze niemieckiego monarchy oraz poparcie Czechów w czasie rewolty w Pradze. Według Oswalda Balzera Władywoj mógł pochodzić z bocznej linii Przemyślidów i znaleźć się w Polsce na skutek nieznanych bliżej wydarzeń politycznych. Teorię tę poparł czeski badacz Josef Žemlička, przypuszczając, że przodkowie księcia opuścili Kotlinę Czeską w czasie akcji konsolidacyjnej Bolesława I Srogiego. Polski historyk Gerard Labuda wysunął z kolei tezę, że to właśnie Bolesław I Srogi był ojcem Władywoja, co czyniłoby go młodszym bratem Bolesława II Pobożnego, a zarazem stryjem Bolesława III Rudego oraz Jaromira i Oldrzycha. Niezależnie od tego, jakie dokładnie było pochodzenie panującego przez zaledwie rok czeskiego księcia, należy go jednak skreślić z listy przedstawicieli dynastii Piastów. Nasz ekspert Marek Teler Dziennikarz, pisarz, popularyzator historii. Absolwent Wydziału Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego. Autor m.in. książek „Kobiety króla Kazimierza III Wielkiego”, „Zagadka Iny Benity. AK-torzy kontra kolaboranci” (Nagroda Klio III stopnia w kategorii varsaviana), „Upadły amant. Historia Igo Syma” i „Fałszywi arystokraci”. Publikował na łamach magazynów „Focus Historia” i „Skarpa Warszawska” oraz na portalu historycznym Histmag.org. Interesuje się genealogią dynastyczną, historią kobiet i przedwojenną kinematografią. Więcej o autorze na pl.m.wikipedia.org/wiki/Marek_Teler
To miasto jest definicją bajkowego miejsca. Nic dziwnego, że trafiło na listę UNESCO
Telcz to miasto, które jest podręcznikowym przykładem miejsca bajkowego. Wystarczy jeden spacer po jego rynku, by przenieść się w czasie i poczuć magię unikatowej architektury.
W tym artykule: Bajkowe miasto UNESCO Zastaw się, a postaw się Jeżeli w tym miejscu krzykniesz, będzie cię słychać na miejskim rynku – twierdzi nasz przewodnik. Nikt z nas nie ma jednak odwagi i milczymy, głupawo się uśmiechając. Tkwimy w ciemnych korytarzach biegnących pod najpiękniejszym miastem Czech, jednym z ładniejszych w Europie. Myślę o tym, że gdybym spacerując po cukierkowych ulicach Telcza, usłyszał nagle dobiegające z podziemi krzyki i jęki, padłbym na zawał serca. Te dwie przestrzenie – miejska i podziemna – są w Telczu jak piekło i niebo, jak czerń i biel, jak lustrzane odbicie. Jeżeli wpiszecie nazwę czeskiego miasteczka w wyszukiwarkę, wyświetlą się wam setki linków do tekstów opiewających urodę tego miejsca. Bajkowe miasto UNESCO Telcz, ze średniowiecznym układem ulic i wyglądającymi jak baśniowa scenografia kolorowymi kamienicami, trafił na listę światowego dziedzictwa UNESCO, rzadko jednak wspomina się o tym, że miasto to ma swój podziemny rewers. Przebijanie się przez półmrok, schylanie głowy pod łukowatym sklepieniem, nasłuchiwanie stłumionych dźwięków dobiegających z powierzchni pozwalają jednak nabrać szerszego spojrzenia i jeszcze bardziej docenić wyjątkową urodę miasteczka. Telczańskie podziemia służyły przed wiekami jako magazyny na żywność. Były po prostu domowymi piwnicami, które z czasem coraz bardziej się rozrastały i łączyły ze sobą, tworząc w końcu podziemne miasto. Jak głosi legenda, korytarze te miały być także tajemnym atutem Telcza pozwalającym miejscowym w razie zagrożenia prysnąć z miasta. Dziś część z nich można zwiedzać z przewodnikiem, który z cierpliwością pozwala nam brnąć w ślepe uliczki zagrodzone murem czyjegoś domu. Zastaw się, a postaw się Początki miasta sięgają XIII w., dzisiejszy wygląd Telcz zawdzięcza jednak tragedii w 1386 r.: pożodze, która strawiła część ulic. Ówczesny władca, Zachariasz z Hradca, zarządził odbudowę miasta, a że przeżywał akurat fascynację włoskim renesansem, sprowadził z Italii architektów i budowniczych. Telcz zamienił się w renesansową perełkę – nawet budowle oszczędzone przez pożar, jak zamek, zostały przerobione zgodnie ze stylem. Miejscowość ma więc średniowieczny rodowód – układ ulic pozostał niemal niezmieniony – ale renesansowo-barokowy wystrój. Jej największy atut – dopracowane w każdym szczególe, pełne ozdobników i pomalowane na intensywne barwy kamienice – wziął się jednak ze zwykłej ludzkiej przywary: chęci pokazania się. Poprzez wystawność fasad miejscowi starali się zaznaczyć swoją zasobność i pozycję społeczną. Każdy kolejny dom jest więc piękniejszy niż poprzedni. Gdy wydobywamy się wreszcie na powierzchnię, okazuje się, że miasteczko pogrążone jest w zadziwiającym spokoju. Poza sezonem turystów jest tu jak na lekarstwo, a po ulicach przemykają nieliczni mieszkańcy. Jak Telcz, ze swoim niezaprzeczalnym pięknem, zdołał uniknąć tłumów, jest być może największą tajemnicą tego miasta. Źródło: National Geographic Traveler Polska
Most Karola to serce Pragi. Jego historia jest równie fascynująca jak widok z niego
Most Karola to wizytówka czeskiej stolicy i obowiązkowy punkt każdej wycieczki. Nic więc dziwnego, że każdego roku przyciąga tłumy turystów z całego świata. Co warto o nim wiedzieć, zanim ruszysz na spacer po jego zabytkowym bruku?
W tym artykule: Historia mostu Karola w Pradze Skąd nazwa Most Karola? Czego trzeba dotknąć na Moście Karola w Pradze? Czy Most Karola jest płatny? Jaki jest najstarszy most w Czechach? Most Karola w Pradze – ciekawostki Praga to jedno z najczęściej odwiedzanych miast w Europie. Każdego roku nad Wełtawą wypoczywa nawet 8 milionów turystów. Wśród nich nie brakuje oczywiście Polaków, których przyciąga nie tylko bliskie położenie czeskiej stolicy, ale też bogactwo atrakcji. Do tych najbardziej rozpoznawalnych bez wątpienia należy słynny Most Karola. I to właśnie jemu poświęcona jest dalsza część tego artykułu. Historia mostu Karola w Pradze Trudno sobie wyobrazić czeską Pragę bez Mostu Karola. Dziś to nie tylko symbol miasta, ale też jedno z najbardziej rozpoznawalnych miejsc na Starym Kontynencie. Jego początki sięgają XIV wieku, kiedy to cesarz Karol IV postanowił wznieść trwałą przeprawę przez Wełtawę, czyli najdłuższą rzekę w Czechach. Budowa ruszyła dokładnie 9 lipca 1357 roku o 5:31 rano. Data nie była przypadkowa. Uznano, że ta konkretna godzina, tworząca „magiczny” ciąg liczbowy, zapewni pomyślność całemu projektowi. Budowę powierzono młodemu, ale już znanemu architektowi, Peterowi Parlerowi, który zasłynął z pracy przy praskiej katedrze. W trosce o trwałość mostu do zaprawy dodawano nietypowe składniki – jajka, mleko i wino. Wierzono, że taka mieszanka nie tylko wzmocni konstrukcję, ale też zabezpieczy ją na dekady. Przez wieki most dumnie opierał się czasowi, wojnom i żywiołom, ale nie wszystko udało mu się przetrwać bez szwanku. Największe straty przyniosła powódź w 1890 r., gdy wezbrane wody Wełtawy porwały trzy przęsła i poważnie uszkodziły filary. Ucierpiały także niektóre rzeźby, które spłynęły z nurtem rzeki. Co ciekawe, Most Karola nie był pierwszym mostem w tym miejscu. Wcześniej stał tam Most Judyty, nazwany tak na cześć drugiej żony króla Wratysława II. Niestety, żywioł nie oszczędził tamtej konstrukcji. W 1342 r. została zniszczona przez powódź. Skąd nazwa Most Karola? Zbudowany z inicjatywy cesarza Karola IV most przez setki lat nosił nazwę Kamiennego lub Praskiego. Dopiero w XIX wieku postanowiono uhonorować jego fundatora i przemianować przeprawę na Most Karola. Co ciekawe, mimo swojego ogromnego znaczenia dla powstania mostu, cesarz nie doczekał się własnej rzeźby wśród 30 barokowych figur, które dziś zdobią konstrukcję. Jego pomnik (wzniesiony w 1848 r.) znajduje się jednak tuż obok, na placu Krzyżowców, przy wejściu na most od strony Starego Miasta. Czego trzeba dotknąć na Moście Karola w Pradze? Zgodnie z popularną praską legendą, szczęście i powrót do Pragi może zapewnić dotknięcie jednej, konkretnej płaskorzeźby na Moście Karola. Chodzi o znajdującą się pod rzeźbą św. Jana Nepomucena tablicę, która przedstawia scenę jego wrzucenia do Wełtawy. Święty Jan Nepomucen to bardzo ważna postać dla Czechów. Był kapłanem, który odmówił ujawnienia tajemnicy spowiedzi królowej i z tego powodu został strącony z mostu. Dotknięcie tabliczki (o złocistej barwie od milionów dłoni turystów) ma zapewnić spełnienie życzenia i gwarancję powrotu do czeskiej stolicy. Nie brakuje też takich, którzy wierzą, że przynosi to szczęście w miłości lub pomyślność w podróży. Czy Most Karola jest płatny? Most Karola w Pradze, w przeciwieństwie do wielu innych atrakcji turystycznych, jest całkowicie darmowy i dostępny o każdej porze dnia i nocy. Nie obowiązują tu bilety wstępu, nie ma też bramek ani godzin otwarcia. Most łączy dwie kluczowe dzielnice Pragi – Stare Miasto (Staré Město) i Małą Stranę (Malá Strana). Bez trudu dotrzesz tu pieszo ze Starego Rynku, a najbliższe przystanki tramwajowe to Karlovy lázně lub Malostranské náměstí. Jaki jest najstarszy most w Czechach? Most Karola, choć najsłynniejszy ze wszystkich czeskich mostów, nie jest najstarszym w kraju. Ten tytuł należy do kamiennego mostu w Písku, który został zbudowany prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku, ok. roku 1260. Mimo znacznie mniejszych rozmiarów – mierzy zaledwie około 110 metrów – odegrał ważną rolę w rozwoju regionu. Przez wieki służył kupcom i podróżnym jako część lokalnego szlaku handlowego. Podobnie jak jego bardziej znany odpowiednik w Pradze, zbudowany został z kamienia i przetrwał liczne powodzie. Dziś most objęty jest ochroną konserwatorską i uznawany za jeden z najcenniejszych zabytków tego typu w Czechach. Most Karola w Pradze – ciekawostki Most Karola mierzy niemal 516 metrów długości i ma około 9,5 m szerokości. Jego konstrukcja opiera się na 17 łukach wspartych na 15 kamiennych filarach. Od 1965 r. most jest wyłącznie pieszy. Wcześniej kursowały po nim samochody, a nawet tramwaje. Most Karola jest strzeżony przez dwie wieże – Staromiejską (po stronie Starego Miasta) i Malostrańskie Wieże (po stronie Małej Strany). Obie pełniły funkcję obronną i reprezentacyjną. Most zdobi 30 rzeźb i grup rzeźbiarskich, z których większość powstała w XVII i XVIII wieku. Przedstawiają głównie świętych i postacie religijne. Najstarsza z nich – św. Jana Nepomucena – została ustawiona w 1683 r. Most Karola ma również mroczne karty w swojej historii. Początkowo bywał miejscem publicznych egzekucji. Źródła: visitczechia.com; National Geographic Polska
Nowa linia połączyła Warszawę z naszymi sąsiadami. Na pokładzie darmowa kawa
Podróż z Polski do Pragi jest jeszcze prostsza i wygodniejsza. Czeski przewoźnik uruchomił bezpośrednią linię autobusową z Warszawy do stolicy naszych sąsiadów. Wysoki standard autokarów, darmowa kawa i szybkie Wi-Fi to tylko część udogodnień, które czekają na pasażerów.
Spis treści: Nowa linia autobusowa do Pragi Wygody i przygody Z Polski do czeskiej stolicy można podróżować na wiele sposobów. Nową alternatywę proponuję RegioJet, czeski przewoźnik znany z konkurencyjnych cen i wysokiego standardu usług. Nowa linia autobusowa realizuje połączenia na trasie Warszawa – Praga. Kursy odbywają się dwa razy dziennie w każdą stronę. Na trasie autobus zatrzymuje się w Łodzi i we Wrocławiu. Nowa linia autobusowa do Pragi Czas przejazdu między stolicami wynosi około 9 godzin. Z Łodzi podróż trwa nieco ponad 7 godzin, natomiast z Wrocławia – zaledwie 4 godziny i 20 minut. Autobusy kończą trasę na praskim dworcu Florenc. To jeden z głównych węzłów komunikacyjnych miasta. Dzięki położeniu w sąsiedztwie stacji metra i przystanków tramwajowych można stamtąd dotrzeć do każdej części Pragi. Każde miejsce w autobusie nowej linii jest wyposażone w: regulowany fotel, indywidualny ekran z dostępem do filmów, gier i prasy online, rozkładany stolik, szybkie Wi-Fi, gniazdka elektryczne oraz porty USB i USB-C. Dzięki tym udogodnieniom podróżni przez cały czas przejazdy mogą pracować lub korzystać z urządzeń mobilnych. Przewoźnik podkreśla, że zaletą linii są również nowoczesne, dwupokładowe autokary z układem siedzeń 2+1. Taki układ zapewnia więcej przestrzeni między siedzeniami i prywatność, szczególnie na górnym pokładzie. Wygody i przygody W kilkugodzinnej podróży nie mogło również zabraknąć udogodnień gastronomicznych. W cenie biletu pasażerowie mogą liczyć na: bezpłatną kawę z ekspresu (także w wersji mrożonej), dostęp do dystrybutora wody oraz automat z przekąskami. Dla podróżnych z Warszawy, Łodzi czy Wrocławia może to być jedna z najwygodniejszych opcji dostania się do Czech. Bez konieczności przesiadekm z pełnym zapleczem technologicznym i kawą w dłoni. Z okazji uruchomienia nowej linii przewoźnik oferuje promocyjne ceny biletów. Maj to idealny czas na tzw. city break w czeskiej Pradze. Pogoda już sprzyja niespiesznym eksploracjom miasta, a na miejscu nie ma jeszcze tłumów turystów. Ogromne zainteresowanie podróżnych stolicą Czech nie jest zresztą zaskoczeniem. Miasto od lat zajmuje wysokie miejsca w rankingach najpiękniejszych stolic w Europie. Poza oczywistymi zabytkami, jak Most Karola czy zamek na Hradczanach, warto też poznać nowoczesne, żartobliwe oblicze Pragi. W mieście nie brakuje kreatywnych, a przy okazji kontrowersyjnych, pomników i instalacji m.in. Davida Černego. Jedno z jego najbardziej znanych dzieł to fontanna przedstawiająca... dwóch polityków oddających mocz na mapę Czech. Źródło: Czech Tourism Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Niezwykłe odkrycie obok polskiej granicy. Znaleziono skarb wart ponad milion złotych
Turyści, którzy wędrowali po górach natrafili na olbrzymi skarb pochodzący z Serbii. To głównie złote monety i biżuteria z lat 20. ubiegłego wieku.
Spis treści: Złote monety pochodzą z regionu Bałkanów Nie wiadomo, kto ukrył drogocenny skarb Skarb wart miliony Turyści w Czechach mogą mówić o niesamowitym szczęściu. Wędrując u podnóża szczytu Zvičina w czeskich Sudetach, niedaleko granicy z Polską, natrafili na skarb, który ukryty był w blaszanej skrzynce. Wśród znalezionych przedmiotów znajdowały się złote monety, biżuteria i różne przedmioty osobiste. Wszystko ważyło prawie 4 kg. Złote monety pochodzą z regionu Bałkanów Prawie 600 złotych monet zostało starannie ułożonych w jedenastu liniach i owiniętych w czarny materiał. Obok leżało dziesięć bransolet, mała sakiewka z dodatkowymi monetami, grzebień, łańcuszek i puderniczka. Wszystkie te artefakty trafiły do Muzeum Wschodnich Czech w Hradcu Králové. To jedno z największych czeskich muzeów regionalno-krajoznawczych. Badacze, którzy rozpoczęli analizę przedmiotów odkrytych w Sudetach, przyznali, że rozmiar i wartość tego skarbu bardzo ich zaskoczyły, tym bardziej, że nie są to starożytne przedmioty, lecz pochodzą z lat 20. I 30. XX wieku. – Gdy po raz pierwszy zobaczyłem te serbskie monety, po prostu opadła mi szczęka. To tylko kolejny dowód na to, że podróż do wschodnich Czech jest jednym z najlepszych pomysłów i wciąż jest to fascynujące miejsce pełne tajemnic – powiedział Vojtěch Brádle, numizmatyk z Muzeum Czech Wschodnich. Nie wiadomo, kto ukrył drogocenny skarb Naukowcy ustalają teraz, do kogo mógł należeć ten wyjątkowy skarb, a także dlaczego został ukryty i zakopany. Jedna z hipotez zakłada, że ukrył go Czech, który uciekał przed rozbiorem Czechosłowacji przez nazistowską III Rzeszę w 1938 roku. Obywatel tego kraju mógł mieć osobiste związki z krajami bałkańskimi i być może były to rodzinne pamiątki lub rzeczy przywiezione z Serbii. Inny scenariusz zakłada, że były to skarby ukryte przez Niemców w 1945 roku, którzy wycofywali się z Czechosłowacji. – Możliwe również, że artefakty te ukryto w 1953 roku, gdy w kraju miała miejsce reforma monetarna – twierdzi Brádle. – Trudno powiedzieć, czy było to złoto, które należało do Czechów, Niemców, czy nawet czeskich Żydów. Na pewno możemy stwierdzić, że analiza numizmatyczna ujawniła, iż ​​złote monety nie są czeskiego pochodzenia, ale zróżnicowaną kolekcją, która pochodziła z Francji, Turcji, Belgii, Austro-Węgier, a także z Rumunii, Włoch i Rosji. Miejscem wybicia większości była jednak Serbia – powiedział Petr Grulich, dyrektor Muzeum Czech Wschodnich. Skarb wart miliony Monety na pewno mają olbrzymią wartość, bo wstępne szacunki wskazują, że mówimy o kwocie sięgającej nawet 300 tysięcy euro, czyli ok. 1,2 mln złotych. Badacze uważają jednak, że realna wartość skarbu będzie nieco większa. To informacja szczególnie dobra dla szczęśliwych znalazców, ponieważ zgodnie z czeskim prawem otrzymają 10% wartości znaleziska. – Muzeum Czech Wschodnich rozpocznie teraz konserwację tych niezwykłych artefaktów. Mamy nadzieję, że ostatecznie uda się zaprezentować całą kolekcję szerszej publiczności, oferując namacalne powiązanie z fascynującą i wciąż w dużej mierze nieopowiedzianą historią z przeszłości tego regionu – zadeklarował dyrektor Petr Grulich. W miejscu znaleziska wkrótce mają rozpocząć się badania archeologiczne, które mogą przynieść dodatkowe odkrycia. Źródło: Arkeonews Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Rowerowa podróż do kolebki chrześcijaństwa Słowian. Odkrywamy Morawskie Betlejem
Wyprawa na Morawy to podróż do początków słowiańskiej cywilizacji. Właśnie tutaj, w IX wieku, w Velehradzie powstało Państwo Wielkomorawskie, uznawane za kolebkę chrześcijaństwa wśród Słowian.
W tym artykule: Stromo, stromo, stromo Morawskie Betlejem Pałac Amadeusza Przełęcz Pustevny to najczęściej odwiedzane miejsce po czeskiej stronie Beskidów. Swoją nazwę zawdzięcza pustelnikom, którzy żyli tam aż do 1874 r. Już pod koniec XIX w. czeskie stowarzyszenie turystyczne postawiło tam pierwsze schronisko. Dziś jest ich kilka, ale największe wrażenie wciąż robi to zaprojektowane pod koniec XIX w. przez znanego architekta i miłośnika kultury ludowej Dušana Jurkoviča. Poza tym jest tu mnóstwo kramów z pamiątkami i punktów małej gastronomii. Najpopularniejsza trasa spacerowa wiedzie z przełęczy Pustevny i kończy się na szczycie góry Radhošť na wysokości 1129 m n.p.m. Tam, jak mówi legenda, składano dary słowiańskiemu bóstwu Radegastowi. Po drodze stoi kilkumetrowy posąg Radegasta z lat 20. XX w. Zdjęcia na jego tle to obowiązkowy punkt każdej wycieczki. Naszej także. Stromo, stromo, stromo Bardziej od legend interesują nas jednak szlaki rowerowe. Zaczynamy od szaleńczego zjazdu na… kołobieżkach, czyli hulajnogach. Można je niedrogo wypożyczyć i zjechać do dolnej stacji wyciągu krzesełkowego. Od tych, które spotykamy na ulicach miast, różnią się dużo większymi kołami. Szlak liczy ok. 6 km, zaczyna się na wysokości 1020 m n.p.m., a kończy na 620 m. Różnica wzniesień wynosi więc aż 400 m! Trasa wiedzie asfaltową drogą przez las i jest bardzo łatwa, ale zjazd zajmuje nam sporo czasu. Nie mamy doświadczenia w zjazdach takimi hulajnogami, nie obywa się więc bez wywrotek. Komu żal pieniędzy, może tę trasę pokonać rowerem, a potem wrócić wyciągiem na górę. Ale frajda z jazdy kołobieżkami jest dużo większa. Jeszcze więcej adrenaliny dostarcza zjazd rowerem do miejscowości Horní Bečva. Kiedy staję na początku trasy i spoglądam dół – zamieram. Jest naprawdę bardzo, bardzo stromo… Martin, nasz czeski przewodnik, nie uprzedził wcześniej, że będziemy zjeżdżali singletrackiem, a więc wąską leśną ścieżką, która wije się między drzewami. – Cały czas musicie balansować ciałem, nie możecie siedzieć na siodełku, zad (tyłek!) w górze, przesunięty do tyłu. Hamować można tylko dwoma hamulcami równocześnie – doradza. Szybko się okazuje, że ma rację. Pierwsze hamowanie, z przyzwyczajenia tylko tylnym kołem, niemal kończy się wywrotką. Na szczęście potem jest lepiej. Trasa okazuje się naprawdę trudna. Szczęśliwie w miarę szybko udaje mi się pokonać najtrudniejszy odcinek trasy, a potem musimy iść pod górkę. Kiedy ją zdobywamy, na osłodę zostaje kilkukilometrowy zjazd asfaltową drogą. Już nie trzeba pedałować, tylko hamować. Pokonujemy prawie 12 km, 54 m w górę i 567 m w dół. Zajmuje nam to blisko godzinę. Czechy to europejska stolica singletracków. Ciągną się one niemal wzdłuż całej granicy, a każdego roku powstają nowe, zwłaszcza w okolicach kolejek linowych. My jednak decydujemy się na spokojniejsze trasy. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/GettyImages-1331321534-a87633a.jpg" width="3000" height="2000" alt="Frgál, nazywany też czeskim kołaczem, to pochodzące oryginalnie z Wołoszczyzny ciasto drożdżowe ze słodkim przeważnie nadzieniem" title="Frgál, nazywany też czeskim kołaczem, to pochodzące oryginalnie z Wołoszczyzny ciasto drożdżowe ze słodkim przeważnie nadzieniem" /> Pałac Amadeusza Trasa Velké Karlovice–Vsetín należy do najpopularniejszych na Morawach i ciągnie się przez 38 km. Różnica wysokości między startem a metą wynosi 200 m. Trakt jest niezwykle malowniczy, wiedzie wzdłuż rzeki Beczwy. Po drodze nie ma żadnego wzniesienia i pewnie dlatego to ulubiony szlak rodzin z dziećmi. Ruszamy wcześnie rano, zaraz po śniadaniu. Pierwszy przystanek w Muzeum Szklarstwa w Karolince. Potem na krótko zatrzymujemy się w Novym Hrozenkovie, nad niewielkim jeziorem zwanym Balatonem. Chwila relaksu i jedziemy dalej. Schody zaczynają się, kiedy słońce zaczyna mocniej świecić i robi się gorąco. Dojeżdżamy do sztucznego spiętrzenia wód rzeki Beczwy na przedmieściach Vsetína. Opalamy się i moczymy nogi w rzece. Jesteśmy już blisko celu i nie musimy się śpieszyć. W końcu ruszamy do Vsetína na obiad. I tu niespodzianka, bo do centrum miasta jedzie się… pod górkę. Niby nic wielkiego, ledwie kilkaset metrów, ale w 30-stopniowym upale i po kilku godzinach jazdy pot się z nas leje strumieniami. Kiedy docieramy na obiad do hospody przy rynku, padamy ze zmęczenia. Kanał Baty to kolejne wyzwanie. Został wybudowany pod koniec lat 30. XX w., głównie po to, aby dostarczać nim węgiel brunatny do elektrociepłowni należącej do słynnego koncernu Bata, wtedy największego producenta obuwia na świecie. Dziś to atrakcja turystyczna Moraw, podobnie jak ścieżka rowerowa, która biegnie wzdłuż jego brzegów. Liczy 80 km i łączy Kromieryż (Kroměříž) oraz Hodonín. Zanim zdecydujemy się ją pokonać, zatrzymaliśmy się na nocleg w Kromieryżu. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/AdobeStock928834333EditorialUseOnly-438fa08.jpeg" width="8256" height="5504" alt="Ogród Kwiatowy wraz pałacem w Kromieryżu nazywany bywa Czeskim Wersalem. Jest on częścią zabytkowego kompleksu wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO" title="Ogród Kwiatowy wraz pałacem w Kromieryżu nazywany bywa Czeskim Wersalem. Jest on częścią zabytkowego kompleksu wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO" /> Warto tu spędzić cały dzień – nie bez przyczyny w 1997 r. miasto uznano za najpiękniejsze w Czechach. Aby być tego pewnym, wystarczy nam krótki spacer po rynku z zabytkowym ratuszem z 1611 r. i renesansowymi kamieniczkami. Najcenniejszy tu zabytek to barokowy Pałac Arcybiskupi oraz ogrody: Kwiatowy i Pałacowy (oba na liście dziedzictwa UNESCO). W 1848 r., kiedy przez Europę przetaczała się Wiosna Ludów, do pałacu w Kromieryżu przeniesiono z Wiednia obrady parlamentu monarchii Habsburgów. Z kolei w latach 80. ub. wieku Miloš Forman nakręcił tu część zdjęć do słynnego Amadeusza. Co obejrzeć w pałacu? Choćby salę myśliwską, którą przygotowano specjalnie na spotkanie cara Aleksandra III z cesarzem Franciszkiem Józefem w 1885 r. Jej ściany zdobi ponad 200 trofeów myśliwskich i kolekcja 125 sztuk broni. Jest też stół bilardowy z bilami z kości słoniowej, który przywiózł tu ze sobą car. Z kolei XVI-wieczny Ogród Kwiatowy w stylu włoskiego i holenderskiego baroku to jedno z najważniejszych dzieł architektury ogrodowej na świecie. View Burdaffi on the source website Morawskie Betlejem Ruszamy dalej. Zdecydowaliśmy się przejechać tylko część szlaku, z miasta Napajelda do Velehradu. Trasa liczy 18 km, wiedzie równiutkim asfaltem wzdłuż kanału i w większości jest płaska jak stół. Po drodze mijamy wiele płynących i cumujących przy brzegu łodzi. Latem można tu wypożyczyć tzw. hausboaty, czyli pływające domy. Można też popłynąć statkiem w jedną stronę, a potem wrócić rowerem z powrotem. W końcu dojeżdżamy do Starégo Města. Tam porzucamy kanał i ruszamy w stronę Velehradu nazywanego morawskim Betlejem i kolebką chrześcijaństwa Słowian. To z pobliskiego Starego Města w IX w. swoją działalność misyjną prowadzili bracia Cyryl i Metody. Velehradzka bazylika to najważniejsze miejsce pielgrzymkowe w Czechach. Historia świątyni sięga początku XIII w., kiedy powstał tu klasztor cystersów. Wkrótce też rozpoczęła się trwająca kilkadziesiąt lat budowa świątyni. Bazylika była wtedy największym kościołem w Czechach. Do dziś zachwyca swym ogromem i wystrojem. Jest tam też polski ślad. To obraz Jana Matejki przedstawiający świętych Cyryla i Metodego. Podarowali go bazylice w 1885 r. polscy pielgrzymi w tysięczną rocznicę śmierci św. Metodego. Ale my znów wsiadamy na rowery. W pobliżu Velehradu znajduje się skansen archeologiczny w Modrej. Zrekonstruowano tam m.in. drewniany gród z czasów Państwa Wielkomorawskiego, domostwa i budynki gospodarcze. Jest też zbiornik wodny, pod którym biegnie tunel widokowy – spacerując, można podziwiać pływające nad nami ryby. Szkoda, że nie możemy zobaczyć całego Kanału Baty, ale w trzy dni to niemożliwe. Źródło: National Geographic Traveler Polska
Wanilia przybyła do nas znacznie wcześniej. Znaleziono pierwszy w Europie strąk tej rośliny
Najnowsze badania ujawniły najstarszy dowód wykorzystywania wanilii na naszym kontynencie. W Zamku Praskim w stolicy Czech zidentyfikowano wysuszony strąk tej rośliny, który datowany jest na lata 1513–1666.
Spis treści: Pierwsza w Europie wanilia? W średniowieczu wanilii używano do produkcji perfum Laskę wanilii znaleziono w sali zbudowanej przez króla z dynastii Jagiellonów Zespół czeskich archeologów prowadził badania archeobotaniczne na terenie Zamku Praskiego, zwanego również Zamkiem na Hradczanach w stolicy Czech. To jeden z najstarszych budynków Pragi i dawna siedziba królów czeskich. Jego budowę rozpoczął najprawdopodobniej w X wieku Spitygniew I, książę z dynastii Przemyślidów. Pierwsza w Europie wanilia? Badacze zidentyfikowali strąk wanilii poprzez analizę makroszczątków roślinnych z wypełnienia sklepienia podłogowego w Sali Władysławowskiej. Datowanie radiowęglowe wskazuje, że mogła pochodzić nawet z początku XVI wieku. Najprawdopodobniej jednak trafiła do Czech za panowania Rudolfa II Habsburga, króla Czech w latach 1576–1611. Warto zaznaczyć, że nigdy wcześniej nie znaleziono żadnych szczątków tej rośliny z tego okresu. – Wanilia z Zamku Praskiego ma pochodzenie mezoamerykańskie lub karaibskie. Najwcześniejsza wzmianka o tej roślinie w Ameryce pochodzi z 1450 roku. Była spożywana w formie napoju w połączeniu z ziarnami kakaowca, co było praktyką szczególnie rozpowszechnioną wśród zamożnej europejskiej szlachty – napisali uczeni w badaniu, które ukazało się na łamach czasopisma „Journal of Archeological Science”. Wiadomo, że Rudolf II był pasjonatem egzotycznych przedmiotów, a także roślin i przypraw z odległych zakątków świata. Znany był także ze swojego zainteresowania naukami ścisłymi i alchemią. Badacze sugerują, że mógł importować wanilię za pośrednictwem kupców, którzy wymieniali towary między Hiszpanią, Włochami i terytoriami Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W średniowieczu wanilii używano do produkcji perfum Uczeni podejrzewają, że Rudolf II zainspirowany tym, jak wykorzystywano ją w Mezoameryce, sprowadził ją, aby wykorzystywać roślinę do eksperymentów alchemicznych, które przeprowadzał na zamku. Wanilia była wówczas uważana za bardzo rzadki i drogocenny składnik, który bywał używany do przygotowywania m.in. perfum. – Import egzotycznej roślinności z Nowego Świata do średniowiecznych miast Europy stanowi obecnie przedmiot zainteresowania bioarcheologicznego. Odkrycie m.in. wanilii jest fundamentalnym dowodem kluczowej roli Pragi w rozwoju kulturalnym Europy Środkowej. Rzuca również światło w powstawanie i rozwój globalnych gospodarek – podkreślają badacze. Naukowcy podkreślają, że dotychczas nie było żadnych dowodów archeologicznych na to, że wanilia dotarła na nasz kontynent tak wcześnie. Wiadomo było, że roślina była używana w Mezoameryce na długo przed przybyciem konkwistadorów, m.in. przez Azteków. Meksykanie i Majowie używali jej jako aromat do napojów kakaowych, a także w rytuałach religijnych. Laskę wanilii znaleziono w sali zbudowanej przez króla z dynastii Jagiellonów Autorzy pracy opisują, że w celu potwierdzenia autentyczności rośliny musieli przeprowadzić analizę chemiczną metodą spektrometrii mas i chromatografii cieczowej. Badanie potwierdziło obecność kwasu wanilinowego i waniliny, czyli związków, które odpowiadają za przyjemny, słodki aromat wanilii. – Zamek Praski był historycznym centrum królestwa czeskiego. Ta rezydencja wczesnośredniowiecznych książąt czeskich i średniowiecznych królów była również ośrodkiem działalności gospodarczej we wczesnym okresie nowożytnym. W wyniku licznych kontaktów Habsburgów za granicą, czeska szlachta zaczęła przyjmować bardziej kosmopolityczną kulturę i otwarcie na handel egzotycznymi towarami – wyjaśniają naukowcy. Sala Władysławowska na Zamku Praskim została zbudowana w latach 1490–1502, za panowania Władysława II Jagiellończyka i według projektu architekta Benedykta Rejta. To największa i najważniejsza z reprezentacyjnych sal Zamku Praskiego. – Sala była wykorzystywana do organizacji wydarzeń królewskich i szlacheckich. Oprócz funkcji ceremonialnych pełniła również funkcję targowiska, oferując towary luksusowe, dzieła sztuki i książki – napisali w swojej pracy uczeni. Źródło: Journal of Archeological Science Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Zamek Houska należy do najbardziej tajemniczych warowni. W jego murach żyje niepokojąca legenda
Zamek Houska, choć wygląda niepozornie, wśród turystów cieszy się niemałą popularnością. Nie stoi za nim ciekawa historia. Czym zatem przyciąga zwiedzających? Zainteresowanie wzbudzają przede wszystkim niepokojące legendy na temat tego miejsca. Mówi się, że renesansowy zamek jest nawiedzony.
Spis treści: Gdzie znajduje się zamek Houska? Historia zamku Houska Legenda o zamku Houska Zamek Houska został wzniesiony jako ośrodek administracyjny. Gdy stał się częścią majątku arystokracji, zaczął pełnić funkcję rezydencji. Dziś nie jest ani największą, ani najatrakcyjniejszą zabytkową warownią w Czechach. Nie ma tam zbyt wielu miejsc do zwiedzania. Turyści mogą wejść do zaledwie kilku pomieszczeń. Mimo to cieszy się niemałą popularnością. Czy to zasługa malowniczej lokalizacji? Częściowo, na pewno tak, choć jesteśmy przekonani, że zwiedzających przyciągają przede wszystkim niepokojące legendy, które wyrosły wokół tego miejsca. Podobno ten tajemniczy zamek powstał, by chronić nas przed piekielnymi demonami. Gdzie znajduje się zamek Houska? Houska to niewielka miejscowość w gminie Baltce. Od Pragi jest oddalona o około 50 km. To właśnie tam wznosi się jeden z najlepiej zachowanych zamków z czasów panowania Przemyślidów. Otoczony spokojnym lasem i skałami z piaskowca, jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów architektonicznych na obszarze parku krajobrazowego Kokořínsko. Historia zamku Houska Renesansowy obecnie zamek najprawdopodobniej został wybudowany z rozkazu Przemysła Ottokara II w drugiej połowie XIII wieku. Warownia miała pełnić funkcję centrum administracyjnego, z którego zarządzano rozległymi dobrami królewskimi. Nie jest jasne, czy została wzniesiona jeszcze przed rozpoczęciem budowy zamku Bezděz. Podobieństwa architektoniczne wskazują, że oba zamki mogły być wybudowane w tym samym czasie. Pierwsza pisemna wzmianka na temat zamku, w której wymieniony został burgrabia Záviša ze Stružnicy pochodzi z 1291 roku. Ćwierć wieku później był własnością Hynka z Dubé, który wszedł w jego posiadanie po śmierci Przemysła Ottokara II. W rękach Berków z Dubé pozostał do 1432 roku, kiedy został sprzedany Janovi z Smiřic, jednemu z najmajętniejszych czeskich rycerzy. Gotycki zamek stał się renesansową rezydencją w XVI wieku, gdy stanowił własność rodziny Hrzánov. Wojnę trzydziestoletnią, podczas której znajdował się pod szwedzką kontrolą, zamek przetrwał w niemal nienaruszonym stanie. Po zakończeniu konfliktu wszystkie warownie, które służyły szwedzkim wojskom, miały zostać zniszczone z rozkazu Habsburgów. Wówczas zburzona została wczesnogotycka wieża, zabudowania gospodarcze i mury obronne, ale reszta przetrwała. Przez kolejne lata zamek służył rodowi Hofkirchen, a później – arystokracji z Kounic. Ostatnimi prywatnymi właścicielami byli Šimonkowie. Legenda o zamku Houska Dziś zamek Houska jest budowlą... trochę nijaką. Widać w nim elementy architektury gotyckiej i renesansowej, ale całość nie prezentuje się szczególnie imponująco. A jednak nie brakuje chętnych na zwiedzanie XIII-wiecznej warowni. Czemu zawdzięcza swoją popularność? Tajemnicze miejsca, owiane niepokojącą legendą, działają jak magnes na wielbicieli opowieści z dreszczykiem. Przykładów nie trzeba daleko szukać. Gdyby nie legenda o przybyszach z innej planety, Emilcin pewnie byłby jedną z wielu anonimowych wsi i nigdy nie przebiłby się do powszechnej świadomości. To samo można powiedzieć o zamku Houska. Gdyby nie mroczne opowiastki, z całą pewnością nie zyskałby takiego zainteresowania. Co „żyje” w murach średniowiecznego zamczyska? Podobno warownia nie została wybudowana w celach administracyjnych. Zamek Houska miał strzec bramy do piekła. Brama do piekła Zanim go zbudowano, na tamtejszym wzgórzu miała otworzyć się bezdenna szczelina. Wówczas, w okolicy pojawiły się dziwne istoty. Przypominały ludzi, ale miały też cechy zwierząt, a niektóre z nich były uskrzydlone. Piekielne kreatury dziesiątkowały stada zwierząt gospodarskich i wprawiały w przerażenie okolicznych mieszkańców. Trzeba było zapanować nad piekielnymi siłami. Wzniesiono więc zamek, a nad szczeliną postawiono kaplicę. Od tamtej pory piekielne siły przestały dawać o sobie znać. Przynajmniej poza zamkiem, bo za potężnymi murami miały dziać się straszne rzeczy. Według legendy, Ottokar II zapragnął zbadać ową szczelinę. Miał zaproponować kilku więźniom ułaskawienie, jeżeli ci zgodzą się na opuszczenie w otchłań. Po wyciągnięciu ich na powierzchnię, mieli opowiedzieć, co zobaczyli. Tylko jeden zszedł do zapadliska. Gdy wrócił, był całkowicie siwy i wydawało się, że przybyło mu kilkadziesiąt lat. Mężczyzna miał mamrotać niezrozumiale coś o nieludzkich istotach latających w mroku. Nieborak zmarł dwie doby później. Portal do przyszłości? Istnieje wiele niesamowitych relacji na temat tego miejsca. Jedna z ciekawszych pochodzi z XIX wieku, gdy na zamku wizytował Hynek Mácha. Poeta miał szukać w Housce inspiracji. Znalazł dziwy, o których mu się nie śniło. Jak głosi opowieść, coś wciągnęło jego duszę w mroczną otchłań. Potem znalazł się w Pradze, ale nie w takiej, którą znał. Poeta miał przenieść się do 2006 roku. Zobaczył wówczas wielkie domy, w których mieszkało wiele rodzin. Wspominał o dziwnych maszynach i o ruchomych obrazkach w skrzynkach. Nazistowski wątek Nie jest tajemnicą, że Hitler był gotów zrobić wszystko, by wygrać wojnę. Chciał nawet przeciągnąć na swoją stronę siły nieczyste. Podobno podczas II wojny światowej za zamkowymi murami III Rzesza prowadziła tajne eksperymenty, co dodatkowo dodaje pikanterii niesamowitym opowieściom na temat tego miejsca. Co straszy w zamkowych murach? Dziś część zamku jest dostępna do zwiedzania, a na dziedzińcu organizowane są koncerty i festyny. A co z niesamowitymi atrakcjami? Czy siły nieczyste na dobre opuściły to miejsce? Absolutnie nie. W okolicy można usłyszeć, że warownia wciąż jest zamieszkana przez przerażających lokatorów. Wieść niesie, że każdej nocy słychać tam udręczone jęki i odgłos uderzającego o ziemię ciała. Po zamku podobno przechadza się kolumna duchów skrępowanych wspólnym łańcuchem. Dusz nieszczęśników ma pilnować demoniczny czarny pies. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Dan Brown powraca. Akcja jego najnowszej powieści toczy się tuż obok Polski
Na nową powieść Dana Browna czekamy już od 8 lat. W tym tygodniu autor bestsellerowej powieści „Kod Leonarda Da Vinci” ogłosił, że kolejną jego powieść pełną symboli, kodów i zagadek otrzymamy jeszcze w tym roku. Tym razem Robert Langdon będzie musiał rozwikłać tajemnicę ukrytą w sercu czeskiej stolicy.
Spis treści: Dokąd zaprowadzi Langdona nowa zagadka? Praga w literaturze Kiedy ukaże się nowa powieść Dana Browna Praga to jedno z najchętniej odwiedzanych miast Europy. Każdego roku nad Wełtawę przyjeżdża ponad 5 milionów turystów z całego świata. W najbliższym czasie liczba ta może znacznie wzrosnąć. Dan Brown – jeden z najpoczytniejszych autorów bestsellerów – ogłosił właśnie, że to właśnie w czeskiej stolicy umieści akcję swojej najnowszej powieści „Tajemnica tajemnic”. Dokąd zaprowadzi Langdona nowa zagadka? Wydana w 2003 roku powieść Dana Browna „Kod Leonarda da Vinci” został w ciągu pierwszych pięciu lat przetłumaczony na 44 języki i sprzedany w ponad 60 milionach egzemplarzy. Akcja thrillera działa się w Paryżu. W innych swoich książkach pisarz zabierał czytelników – zazwyczaj na 24 godziny – do kolejnych miast świata: do Rzymu („Anioły i demony”, 2000) do Waszyngtonu („Zagioniony symbol”, 2009) do Wenecji i Stambułu („Inferno”, 2023) do Barcelony („Początek”, 2017) Dan Brown dał się poznać z wykorzystywania autentycznych miejsc i historycznych nawiązań w swoich powieściach. Tym razem prof. Robert Langdon, badacz symboli, trafia do Pragi. „Tajemnica tajemnic” ma opowiadać o sekretach związanych z noetyką i ludzką świadomością. Stolica Czech od wieków fascynuje historyków, pisarzy i badaczy okultyzmu. Labirynt wąskich uliczek, średniowieczne biblioteki i ukryte przejścia na Hradczanach czy w Katedrze św. z pewnością wzbudzą nie mniejsze emocje niż miasta z poprzednich powieści pisarza. W poszukiwaniu zaginionej naukowczyni Langdon przemierzy kolejne zakamarki Pragi, takie jak Most Karola czy Złotą Uliczkę. W toku śledztwa odkryje, że klucz do zagadki może być ukryty w jednym z najstarszych manuskryptów przechowywanych w Bibliotece Clementinum. Praga w literaturze Nie tylko Dan Brown dostrzegł literacki potencjał Pragi. Czeską stolicę rozsławił już Franz Kafka, którego powieści „Proces” i „Zamek” przedstawiają miasto jako labirynt pełen absurdalnych procedur i tajemniczych postaci. Gustav Meyrink w „Golemie” wykorzystywał legendę o mistycznej istocie stworzonej przez praskiego rabina, a Milan Kundera w „Nieznośnej lekkości bytu” ukazał skomplikowaną historię miasta w XX wieku. Praga przyciąga również polskich pisarzy i dziennikarzy. Autorem serii reportaży o tym mieście jest ceniony po obu stronach granicy polsko-czeskiej Mariusz Szczygieł. Kiedy ukaże się nowa powieść Dana Browna Polski przekład „Tajemnicy tajemnic” trafi do księgarń 9 września 2025 r. dzięki Wydawnictwu Sonia Draga. Thriller ukaże się jednocześnie w kilku krajach świata, m.in. w Czechach i w Hiszpanii. Źródło: National Geographic Traveler
Trzymano go w akwariach na całym świecie. Teraz naukowcy odkryli, że to zupełnie nowy gatunek
Zoolodzy z Czech odkryli nowy gatunek raka. Nie był on jednak nieznany akwarystom. Od dwóch dekad pojawiał się w akwariach wraz z innymi zwierzętami. Nie miał jednak formalnej nazwy i aż do teraz nikt nie zwrócił uwagi, że to nie przypadek.
Spis treści: Gdzie odkryto nowy gatunek raka? Gdzie w naturze występuje nowy gatunek raka? Co jeszcze wiadomo o nowym gatunku? Jak klasyfikuje się gatunki? Gdzie szukać nowych gatunków? W mało zbadanych lasach tropikalnych i deszczowych. W głębinach oceanów. Na odległych wyspach i w kilometrowych dolinach. Czyli wszędzie tam, gdzie człowiek pojawiał się dotychczas rzadko albo wcale. Tyle teorii. Praktyka bywa zupełnie inna. Jak udowodnił czteroosobowy zespół naukowców z Czech, by znaleźć nieznane zwierzęta, niekoniecznie trzeba nawet ruszać się z domu. Za to warto uważnie rozglądać się po okolicy, także tej pod dachem. W zeszłym tygodniu w czasopiśmie naukowym „Zootaxa” ukazał się artykuł ogłaszający odkrycie nowego gatunku raka. Jednak nowego tylko dla taksonomów – czyli badaczy klasyfikujących zwierzęta i rośliny. Rak ten bowiem od dwóch dekad jest hodowany przez akwarystów z Europy, Stanów Zjednoczonych, Indonezji i Japonii. Doczekał się różnych nazw, lecz dopiero teraz został formalnie sklasyfikowany. Gdzie odkryto nowy gatunek raka? Czesi wytropili go wśród zwierząt akwariowych zakupionych od hurtownika w 2023 roku. Wśród różnych gatunków, jakie sprowadzał, wyróżniały się jaskrawo ubarwione i dość znajomo wyglądające dla naukowców raki. Przyjrzeli się oni uważnie sześciu osobnikom. Dokładna analiza cech anatomicznych oraz badanie DNA wykazało, że stanowią one nowy gatunek. Naukowcy nazwali go Cherax pulverulentus. Można to przetłumaczyć jako zakurzony rak. Określenie „zakurzony” pochodzi od drobniutkich plamek, które pokrywają ciało tego zwierzęcia. Ma około 5 cm długości. Wyróżniają je duże oczy oraz gładkie ciało. Gdzie w naturze występuje nowy gatunek raka? Cherax pulverulentus może występować w dwóch różnych ubarwieniach. Jedna odmiana, fioletowa, ma turkusowy kolor i wyraźnie biały ogon. Druga, niebieska, jest z kolei jasno nakrapiana. Jej ogon może być intensywnie pomarańczowy. Raki tego gatunku po raz pierwszy pojawiły się w ofercie dla akwarystów ponad 20 lat temu. Wówczas zostały sprowadzone z Nowej Gwinei. Jak można przeczytać w artykule, gatunek jest „endemiczny dla strumieni na zachód od Jeziora Ayamaru na Półwyspie Ptasiej Głowy w indonezyjskiej części Nowej Gwinei”. – Jego powszechnie używane nazwy w handlu zwierzętami domowymi to „Hoa Creek”, „Irian Jaya” lub rak „Blue Moon” – dodali badacze. Co jeszcze wiadomo o nowym gatunku? Bardzo niewiele. Raka nie udało się jeszcze obserwować w jego naturalnym środowisku. A dopiero wówczas można by powiedzieć coś więcej o jego trybie życia, rozrodzie czy sposobie odżywiania. Co ciekawe, w trakcie badań zoolodzy odkryli jednego osobnika należącego do gatunku Cherax pulverulentus w źródle termalnym na Węgrzech. Najprawdopodobniej trafił tam wyrzucony wraz z całą zawartością akwarium i przetrwał. Jak klasyfikuje się gatunki? Formalny system klasyfikacji żywych organizmów został wymyślony już 250 lat temu. Jego autorem jest szwedzki przyrodnik Karol Linneusz. To on wymyślił, by nazwa każdej rośliny i zwierzęcia – a także innych żywych istot, który nie mieszczą się w żadnej z tych grup – składała się z dwóch członów. Sam Linneusz nazwał ponad 7000 roślin i ponad 4000 zwierząt. Opisane przez niego gatunki otrzymały po swojej nazwie prestiżową literkę „L”. Obecnie katalog zapoczątkowany przez Linneusza jest przebogaty. Zawiera około 1,9 mln gatunków. To jednak zaledwie kropla w morzu różnorodnego życia na Ziemi. Pół roku temu ukazała się praca, której autorzy szacują, że ciągle nie znamy – czyli formalnie nie opisaliśmy – aż 86 proc. ziemskich gatunków. W akwariach i poza nimi czeka więc bardzo wiele nieznanych stworzeń do odkrycia. Źródło: phys.org, Zootaxa Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Tak wyglądała bitwa pod Austerlitz. Wyjątkowa rekonstrukcja jeszcze w tym roku
Wielka rekonstrukcja bitwy pod Austerlitz, nazywanej bitwą trzech cesarzy, odbędzie się 30 listopada pod wzgórzem Santon. To niepowtarzalna okazja, by zobaczyć historyczne starcie odtworzone przez 1000 rekonstruktorów z 15 krajów. Przenieś się w czasie i zobacz, jak Napoleon wygrywał jedną z najważniejszych bitew w historii.
Spis treści: Wyjątkowa rekonstrukcja historyczna Tak wygrywał Napoleon Bonaparte Bitwa pod Austerlitz „na żywo” W dniach od 29 listopada do 1 grudnia 2024 roku w Sławkowie koło Brna odbędą się uroczystości upamiętniające 219. rocznicę bitwy pod Austerlitz. Było to jedno z najbardziej znaczących starć z okresu wojen napoleońskich. Wydarzenie organizuje Projekt Austerlitz we współpracy z lokalnymi społecznościami oraz organizacjami międzynarodowymi. Partnerami obchodów są m.in. CzechTourism i Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Republiki Czeskiej. Wyjątkowa rekonstrukcja historyczna Główna atrakcja obchodów to wielka rekonstrukcja historyczna, która odbędzie się w sobotę, 30 listopada, na polu bitwy pod wzgórzem Santon w Tvarožnej. Widowisko, w którym weźmie udział około 1000 rekonstruktorów z 15 krajów, 60 koni oraz 15 dział, ma na celu jak najwierniejsze odtworzenie wydarzeń z 2 grudnia 1805 roku. Rekonstrukcja gromadzi co roku tysiące widzów z całej Europy, którzy przyjeżdżają, aby na własne oczy zobaczyć, jak wyglądały bitwy epoki napoleońskiej. W niedzielę, 1 grudnia, uroczystości przeniosą się pod Pomnik Pokoju, gdzie odbędzie się ceremonia upamiętniająca ofiary bitwy. W wydarzeniu wezmą udział przedstawiciele władz państwowych i kościelnych, podkreślając wymiar zarówno historyczny, jak i duchowy tej ważnej rocznicy. Tak wygrywał Napoleon Bonaparte Bitwa pod Austerlitz, zwana również bitwą trzech cesarzy, rozegrała się 2 grudnia 1805 roku i była jednym z największych triumfów Napoleona Bonapartego. Na polach wokół dzisiejszego Sławkowa starły się armie Francji oraz koalicji Austrii i Rosji. Napoleon, dowodząc około 68 tysiącami żołnierzy, pokonał siły koalicji liczące 90 tysięcy ludzi. Kluczowym elementem francuskiego sukcesu była doskonała taktyka Napoleona, który celowo osłabił swoje prawe skrzydło, aby wciągnąć wroga w pułapkę. Gdy siły koalicji skoncentrowały się na ataku na flankę, Napoleon przeprowadził decydujący kontratak w centrum. Tym samym rozbił wojska przeciwnika i zmusił je do odwrotu. Bitwa pod Austerlitz „na żywo” Bitwa pod Austerlitz była momentem kulminacyjnym kampanii 1805 roku i przyczyniła się do podpisania pokoju w Preszburgu (dzisiejsza Bratysława). To starcie nie tylko ugruntowało pozycję Napoleona jako jednego z najwybitniejszych dowódców wojskowych w historii. Zmieniło również układ sił w Europie, kończąc istnienie Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Obchody w Sławkowie to nie tylko okazja do upamiętnienia jednego z najważniejszych wydarzeń epoki napoleońskiej, ale także możliwość promocji wspólnego europejskiego dziedzictwa i historii. Udział rekonstruktorów z różnych krajów symbolizuje międzynarodowy charakter tego wydarzenia oraz jego znaczenie dla całego kontynentu. Źródło: CzechTourism
Zamki w Czechach: najpiękniejsze twierdze i pałace, które musisz odwiedzić
Czechy to raj dla miłośników zamków i pałaców. Od monumentalnych ruin Rabí, przez legendarny Křivoklát, aż po malowniczy zamek Červená Lhota – poznaj najpiękniejsze warownie, które kryją fascynujące historie, tajemnice i legendy, zachwycając swoją architekturą oraz historią.
Spis treści: Zamek Rabí – największa twierdza w Czechach Křivoklát – twierdza cesarzy i królów Červená Lhota – zamek nad stawem i legenda o hrabinie Bečov nad Teplou – skarby ukryte w zamku Litomyšl – zamek z operą w sercu Moraw Czechy mają mnóstwo zamków i pałaców, które zachwycają swoją architekturą, historią i tajemnicami. Regionem, który szczególnie przyciąga miłośników tych zabytków, są Czechy Południowe, gdzie znajdują się setki warowni, rezydencji i pałaców. Wiele z nich można odwiedzić podczas podróży po kraju. Zamek Rabí – największa twierdza w Czechach Położony na wzgórzu nad doliną rzeki Otavy, w południowo-zachodnich Czechach, zamek Rabí uchodzi za największą fortecę w kraju. Jego imponujące mury mają ponad 3 kilometry długości, a obecny wygląd zamku to efekt rozbudowy przez ród Švihovskich z Rýzmberka, którzy władali tym miejscem od XIV do XVI wieku. Co ciekawe, zamek przetrwał w swojej późnogotyckiej formie dzięki temu, że ominęły go późniejsze przebudowy, które zniszczyły wiele innych zabytków. Zwiedzając Rabí, napotkamy średniowieczne baszty, donżon, a nawet pałac, w którym znajdują się kilkusetletnie piece. Zamek ma także swoją tragiczną historię – w 1421 roku podczas oblężenia fortecy legendarna postać, wódz husytów Jan Žižka, stracił tu swoje drugie oko. Mimo swojej rany, Žižka i jego wojska zdobyły twierdzę, a on sam dowodził armią husycką jeszcze przez kolejne trzy lata, nie przegrywając żadnej bitwy. Zamek Rabí to nie tylko miejsce historycznych bitew. Co roku, w lipcu, odbywa się tam Ruinfest, festiwal rockowy przyciągający fanów muzyki z całego kraju. Křivoklát – twierdza cesarzy i królów Zamek Křivoklát, usytuowany na skale nad zakolem Rakovnickiego Potoku, to miejsce związane z wieloma czeskimi monarchami. To tutaj w pierwszych latach życia mieszkał cesarz Karol IV Luksemburski. Z kolei w XV wieku zamek stał się ulubioną rezydencją Władysława II Jagiellończyka, który ufundował tu przepiękną, późnogotycką kaplicę pw. Koronacji Najświętszej Marii Panny. Kaplica słynie ze sklepienia gwiaździstego oraz imponującej nastawy ołtarzowej. Zamek ma także mroczną stronę – przez wieki służył jako więzienie dla znanych postaci. Przetrzymywano tu m.in. alchemika Edwarda Kelleya, który na rozkaz cesarza Rudolfa II został uwięziony w wieży Křivoklátu. Próbując ucieczki po spuszczonej linie, Kelley doznał ciężkich obrażeń, które doprowadziły do amputacji nogi. Dziś zamek przyciąga tłumy turystów, którzy mogą podziwiać m.in. pokazy sokolnictwa – tradycji wpisanej na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Červená Lhota – zamek nad stawem i legenda o hrabinie Malowniczo położony zamek Červená Lhota, otoczony stawem, jest jednym z najbardziej romantycznych miejsc w Czechach. Według legendy jego mury były niegdyś białe, ale przesiąkły krwią hrabiny, którą porwał diabeł. Tej krwi nie dało się zmyć, dlatego zamek przemalowano na rdzawoczerwony kolor. Architektura Červené Lhoty, renesansowego dworu, jest jak z bajki – przypominająca domek z piernika budowla przegląda się w tafli wody, a jedyną drogą do zamku jest kamienny most. Turyści mogą rozkoszować się spacerami po nastrojowych ogrodach, a także pływaniem łódką po stawie, ciesząc się ciszą i spokojem. We wnętrzach warto zwrócić uwagę na barokową jadalnię, której ściany pokrywają misternie wykonane ornamenty. W pobliżu zamku znajduje się także malownicza kraina średniowiecznych stawów rybnych Třeboňska oraz imponujący zamek Jindřichův Hradec. Bečov nad Teplou – skarby ukryte w zamku Zamek Bečov nad Teplou kryje jedną z największych sensacji w historii czeskiej archeologii. W 1985 roku, pod posadzką zamkowej kaplicy, odnaleziono bezcenny relikwiarz św. Maura. To arcydzieło flamandzkich złotników z XIII wieku, które ustępuje wartością jedynie klejnotom koronacyjnym Karola IV. Relikwiarz św. Maura, będący jednym z najcenniejszych skarbów w czeskich zbiorach, znajduje się obecnie w muzeum urządzonym w barokowym pałacu, który jest częścią zamkowego kompleksu. Oprócz muzeum, zwiedzający mogą podziwiać średniowieczny donżon oraz renesansowy pałac, a największe wrażenie robią świetnie zachowane XIV-wieczne malowidła w kaplicy zamkowej. Litomyšl – zamek z operą w sercu Moraw Na północnych Morawach, w miasteczku Litomyšl, znajduje się renesansowy zamek Pernštejnów, który w czerwcu zamienia się w scenę operową pod gwiazdami. Zamek słynie z organizowanego tu festiwalu operowego, który odbywa się na dziedzińcu. Można wówczas podziwiać przedstawienia muzyczne w magicznej scenerii. Muzyka rozbrzmiewa także w zamkowym teatrze, kościele pijarów, a nawet w ogrodach klasztornych. Zamek Litomyšl to także miejsce narodzin Bedřicha Smetany, jednego z najwybitniejszych czeskich kompozytorów. Smetana przyszedł na świat w zamkowym browarze, którym zarządzał jego ojciec. Zamek, wpisany na listę UNESCO, zachwyca swoją renesansową architekturą, w tym bogato zdobionymi elewacjami i scenami mitologicznymi oraz biblijnymi, które można podziwiać na dziedzińcu.
To koniec narodowego przewoźnika. Po 100 latach przestaje istnieć
Niedawno świętowała stulecie istnienie, teraz jest już tylko historią. Czech Airlines, jedna z najstarszych linii lotniczych świata, w piątek wykonała swój ostatni rejs jako niezależny przewoźnik i zakończyła działalność pod szyldem ČSA. Pasażerowie nie kryją rozczarowania.
W tym artykule: Czech Airlines przechodzi do historii Historia Czech Airlines Ostatnie lata nie były łatwe dla rynku lotniczego. Pandemia COVID-19 i wybuch wojny na Ukrainie spowodowały, że wielu przewoźników zaczęło borykać się z poważnymi problemami finansowymi. Część z nich, jak na przykład brytyjski Flybe, musiało ogłosić upadłość. Mimo że sytuacja na rynku powoli zaczyna się poprawiać, kolejne linie – niestety – znikają z lotniczej mapy świata. I to mimo wieloletnich tradycji. Czech Airlines przechodzi do historii Czech Airlines to już historia. Czeskie narodowe linie lotnicze w miniony piątek, 26 października, odbyły swój ostatni rejs i po 101 latach zakończyły działalność. Teraz ich miejsce zajmie firma Smartwings, która w 2018 r. przejęła 98% udziałów państwowego przewoźnika. Na biletach oraz na tablicach odlotów i przylotów zamiast kodu OK pojawi się QS. Na pokładzie pożegnalnego lotu – z Paryża do Pragi – nie zabrakło dawnych pracowników, osób związanych z linią, a także miłośników lotnictwa. Decyzja o zaprzestaniu dalszej działalności operacyjnej skutkuje tym, że České aerolinie, po ponad 20 latach, opuszczą jeden z trzech głównych globalnych sojuszy linii lotniczych, SkyTeam. Rozczarowania całą sytuacją nie kryją pasażerowie. O tym, że skończyła się pewna era w historii nie tylko czeskiego, ale i światowego lotnictwa, niech świadczy fakt, że flaga narodowa i Unii Europejskiej, wywieszone przed siedzibą krajowego Urzędu Lotnictwa Cywilnego w Pradze, zostały opuszczone do połowy masztu. Historia Czech Airlines Założone w 1923 roku czeskie linie lotnicze Czech Airlines były jednymi z najstarszych na świecie. Wcześniej swoja działalność rozpoczęły jedynie holenderskie KLM (1919), kolumbijska Avianca (1919), australijski Qantas (1920) oraz rosyjski Aeroflot (powstały także w 1923). Narodowy przewoźnik naszych południowych sąsiadów swój pierwszy lot odbył 29 października 1923 r. na trasie Praga–Bratysława. Siedem lat później maszyna ČSA zabrała pasażerów do Zagrzebia, co zainaugurowano międzynarodowe połączenia. W czasie okupacji niemieckiej linie zawiesiły swoją działalność i powróciły w pełni dopiero po zakończeniu II wojny światowej, z widocznymi wpływami Związku Radzieckiego. W latach 60. XX wieku flota Czech Airlines obejmowała 62 samoloty. Z kolei na początku obecnego stulecia spadła ona do 40 maszyn, a w ostatnich miesiącach działalności – do zaledwie dwóch. Co ciekawe, będą one nadal nosić symbol OK i charakterystyczne barwy oraz logo ČSA. W ten sposób uszanowana zostanie ponad stuletnia historia czeskiego przewoźnika. Problemy finansowe Czech Airlines rozpoczęły się pod koniec ubiegłego stulecia. Wówczas dążono do sprywatyzowania narodowego przewoźnika, ale bez skutku. Finalnie doszło do tego w 2013 r., gdy niespełna połowę udziałów kupiły koreańskie linie Korean Air. Następnie ČSA została przejęta przez grupę Travel Service, działającą dziś pod nazwą Smartwings. Zarządzana przez Jiriego Szimane i Romana Vikę firma, która posiada spółki na Słowacji, Węgrzech, Polsce i Niemczech, uchodzi za kluczowego gracza w sektorze lotów regularnych, czarterowych i prywatnych w Europie Środkowej. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Źródła: fly4free.pl; National Geographic Traveler. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.