Niemieckie media zachwycają się polskim miastem. Piszą o nim jak o ukrytym skarbie
Położona zaledwie dwie godziny drogi od Berlina stolica Pomorza Zachodniego stała się nowym hitem w niemieckich mediach podróżniczych. Zagraniczni goście doceniają wyjątkowy klimat miasta, niskie ceny w restauracjach oraz urok tętniących życiem bulwarów nad Odrą.
Spis treści: Szczecin zachwycił Niemców Różnice między Berlinem i Szczecinem Polska nie jest najpopularniejszym kierunkiem turystycznym w Europie, mimo to coraz więcej turystów zza granicy zdaje się doceniać potencjał polskich miast. Gdańsk czy Kraków często są wymieniane wśród mniej oczywistych miejsc, które warto odwiedzić. W ostatnim czasie zagraniczne media chętnie opisują też inne miasta z Polski. Niedawno bohaterem artykułu opublikowanego na łamach brytyjskiego metro.co.uk był Wrocław. Autorki tekstu doceniły historię oraz architekturę stolicy Dolnego Śląska, a także bogatą ofertę kulinarną. Tym razem uwagę skupił na sobie Szczecin. O największym mieście Pomorza Zachodniego można przeczytać w niemieckim serwisie t-online.de. Szczecin zachwycił Niemców Szczecin został przedstawiony jako propozycja wydłużenia wycieczki do niemieckiej stolicy. – Tylko dwie godziny od Berlina leży polskie miasto Szczecin. Warto wybrać się na wycieczkę do sąsiedniego kraju, zwłaszcza ze względów kulinarnych – zachęca już na wstępie redakcja. Na miejscu szczególne uznanie Niemców zyskało harmonijne połączenie przeszłości z nowoczesnością. Z jednej strony monumentalne bramy miejskie z XVIII wieku (Berlińska i Królewska), a z drugiej futurystyczna bryła Filharmonii Szczecińskiej, która nocą zamienia się w świetlną rzeźbę. Wśród polecanych miejsc do odwiedzenia znalazło się też Muzeum Narodowe. Nieoficjalnym symbolem kulinarnym Szczecina jest oczywiście pasztecik szczeciński. Redakcja t-online.de doceniła jednak inne przysmaki – pierogi. Nie zabrakło też nawiązania do trunków wysokoprocentowych. – W tradycyjnych karczmach dominuje piwo, mięso i kiszona kapusta. Na kaca dobrze sprawdzają się polskie ogórki kiszone, idealne do piwa i wódki – piszą dziennikarze. Różnice między Berlinem i Szczecinem Wielu niemieckich turystów jest przyzwyczajonych do liberalnego podejścia Berlina do picia alkoholu w miejscach publicznych. W Szczecinie czeka ich jednak małe zaskoczenie. Stolica Pomorza Zachodniego co prawda kusi barami i lokalnym piwem, ale „Wegbier”, czyli popularne „piwo na drogę”, może skończyć się tu mandatem. Poza tym Szczecin jawi się Niemcom jako miasto przyjazne turystom. Jak można przeczytać w artykule, restauracje i bary są zauważalnie tańsze niż w stolicy Niemiec, choć – jak wszędzie – i tu inflacja daje się we znaki. Mimo to obiad czy wizyta w pubie kosztują mniej niż w Berlinie. Plusem jest też powszechna płatność bezgotówkowa. U naszych zachodnich sąsiadów nie jest to tak oczywiste i w wielu miejscach nadal nie zapłacimy kartą. Mimo drobnych różnic kulturowych niemieccy turyści czują się w Szczecinie swobodnie. Miasto powoli zdobywa miano „nieodkrytej perły” i wiele wskazuje na to, że jego popularność będzie rosła. Źródło: t-online.de Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Tu możesz spacerować bez stresu. Te miasta uchodzą za najbezpieczniejsze w Europie
Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie 2026 pokazuje miejsca wyjątkowo przyjazne zarówno dla turystów, jak i mieszkańców. W zestawieniu znalazły się miasta z różnych regionów kontynentu, a wśród nich dwa polskie: Warszawa i Kraków, które zajmują wysokie pozycje wśród destynacji o niskim poziomie przestępczości i stabilnych trendach bezpieczeństwa.
Spis treści: Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 Dla wielu podróżnych bezpieczeństwo podczas podróży jest jednym z kluczowych kryteriów wyboru kierunku – obok atrakcji turystycznych, kultury i budżetu. Najnowszy ranking opracowany przez brytyjskie biuro podróży Riviera Travel zestawia europejskie miasta pod kątem aktualnego poziomu przestępczości oraz zmian w ciągu ostatnich pięciu lat, co pozwala ocenić, gdzie można podróżować z większym spokojem i komfortem. Ranking najbezpieczniejszych miast w Europie – metodologia i znaczenie wyników W mediach opublikowano właśnie ranking najbezpieczniejszych miast w Europie, przygotowany przez biuro podróży Riviera Travel. Zestawienie powstało na podstawie analizy wzrostu wskaźnika przestępczości w ciągu ostatnich pięciu lat oraz jego obecnego poziomu, co pozwoliło wyłonić łączny wynik bezpieczeństwa. Im niższy wskaźnik, tym bezpieczniejsze miasto. – Te wyniki potwierdzają, że Europa oferuje nie tylko bogactwo kultury i pięknych krajobrazów, lecz także wysoki poziom bezpieczeństwa. Od średniowiecznego uroku Dubrownika, przez imponującą panoramę Pragi, pełną wież i iglic – najbezpieczniejsze europejskie destynacje pozwalają podróżować z pełnym spokojem ducha. Mimo to warto zachować ostrożność i czujność podczas odwiedzania nowych miejsc – podkreśliła Joanne Lynn, dyrektor ds. produktów europejskich w Riviera Travel, w rozmowie z „Euronews”. Dubrownik – lider bezpieczeństwa w Europie i fenomen turystyczny Adriatyku Dubrownik, jedno z najbardziej rozpoznawalnych miast Chorwacji, został uznany w zestawieniu Riviera Travel za najbezpieczniejsze miasto w Europie, osiągając łączny wskaźnik bezpieczeństwa na poziomie 44,1 (im niższy wynik, tym wyższa pozycja w rankingu). To wyróżnienie jest efektem zarówno niskiego poziomu przestępczości, jak i stabilnych statystyk w perspektywie ostatnich pięciu lat. Nazywany „Perłą Adriatyku”, Dubrownik znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO i zachwyca jednym z najlepiej zachowanych zespołów miejskich w tej części Europy. Ufortyfikowane Stare Miasto, monumentalne mury obronne o długości niemal 2 kilometrów, wąskie kamienne uliczki oraz średniowieczne i renesansowe budowle tworzą przestrzeń nie tylko spektakularną wizualnie, ale również dobrze zorganizowaną pod względem bezpieczeństwa. Dlaczego Dubrownik jest uznawany za tak bezpieczny? Na wysoką pozycję w rankingu wpływa kilka kluczowych czynników: niski wskaźnik przestępczości z użyciem przemocy, ograniczona liczba poważnych incydentów kryminalnych, rozbudowany system monitoringu w obrębie historycznego centrum, widoczna obecność służb porządkowych w sezonie turystycznym, dobra infrastruktura miejska (oświetlenie, oznakowanie, kontrola ruchu turystycznego). Choć Dubrownik uchodzi za popularne miejsce imprezowe, szczególnie w sezonie letnim, dane pokazują, że dominują tu drobne wykroczenia, takie jak sporadyczne kradzieże kieszonkowe czy incydenty związane z nadmiernie zawyżonymi cenami usług turystycznych. Nie są one jednak zjawiskiem masowym ani systemowym. Bezpieczeństwo nocą i komfort podróżnych Jednym z istotnych aspektów ocenianych przez podróżnych jest bezpieczeństwo po zmroku. W przypadku Dubrownika zarówno mieszkańcy, jak i turyści podkreślają, że nocne spacery po Starym Mieście są powszechne i postrzegane jako bezpieczne. Historyczne centrum jest bardzo dobrze oświetlone, a przestrzeń publiczna – szczególnie w sezonie – pozostaje aktywna do późnych godzin wieczornych. Warto jednak pamiętać, że nawet w najbezpieczniejszych destynacjach obowiązuje zasada ograniczonego zaufania. Zaleca się: kontrolowanie wartościowych przedmiotów w zatłoczonych miejscach, korzystanie z licencjonowanych przewoźników, unikanie nieoficjalnych ofert wycieczek ulicznych. Silna wspólnota lokalna i kultura gościnności Na wysoki poziom bezpieczeństwa wpływa również silne poczucie wspólnoty lokalnej. Dubrownik jest miastem, w którym turystyka stanowi kluczowy element gospodarki, dlatego zarówno mieszkańcy, jak i władze miejskie dbają o jego pozytywny wizerunek. Przyjazna atmosfera, wysoka kultura obsługi turystów oraz dbałość o porządek publiczny przekładają się na komfort odwiedzających. Miasto inwestuje także w zarządzanie ruchem turystycznym, ograniczając nadmierne zagęszczenie w obrębie murów obronnych oraz kontrolując liczbę pasażerów statków wycieczkowych wpływających do portu. Tego typu działania zmniejszają ryzyko chaosu organizacyjnego, który w innych popularnych destynacjach bywa czynnikiem sprzyjającym drobnym przestępstwom. Dubrownik łączy więc wysoki poziom bezpieczeństwa, stabilność społeczną i wyjątkowe dziedzictwo kulturowe, co czyni go liderem rankingu Riviera Travel. A jak prezentują się kolejne miasta w zestawieniu i czym wyróżniają się pod względem bezpieczeństwa? Najbezpieczniejsze miasta Europy 2026 – TOP 10 1. Dubrownik, Chorwacja Dubrownik – często nazywany „Perłą Adriatyku” – zajmuje pierwsze miejsce w rankingu Riviera Travel. Miasto łączy średniowieczny urok z bardzo niskim poziomem przestępczości i stabilnymi wskaźnikami bezpieczeństwa, co czyni je idealnym kierunkiem dla turystów podróżujących samotnie lub z rodziną. 2. Tallinn, Estonia Stolica Estonii, Tallinn, wyróżnia się nie tylko malowniczym Starym Miastem wpisanym na listę UNESCO, lecz także wysokim poczuciem bezpieczeństwa – zarówno w obszarach turystycznych, jak i mieszkalnych. 3. Warszawa, Polska Warszawa plasuje się wysoko dzięki niskim wskaźnikom przestępczości i wzmożonym patrolom policji w popularnych dzielnicach. Mimo że w ostatnich latach obserwuje się umiarkowany wzrost niektórych wykroczeń, poziom bezpieczeństwa pozostaje relatywnie niski, co przekłada się na komfort zwiedzania zarówno w dzień, jak i po zmroku. 4. Praga, Czechy Historyczna stolica Czech łączy urok zabytków z dobrze utrzymanym systemem bezpieczeństwa miejskiego. Praga wyróżnia się efektywnym systemem monitoringu oraz niskimi wskaźnikami poważnej przestępczości. 5. Kraków, Polska Kraków to kolejne polskie miasto w pierwszej piątce. Barwna historia, architektura i kultura idą tu w parze z bezpiecznymi przestrzeniami publicznymi i aktywną obecnością służb porządkowych, co sprawia, że turyści czują się tu dobrze chronieni. 6–10. Inne warte uwagi miasta Ranking kontynuuje się miejscami, które oferują wysoki poziom bezpieczeństwa – m.in. Amsterdam, Bordeaux czy miasta skandynawskie – choć w samym zestawieniu Riviera Travel ich obecność może się różnić rok do roku. Źródła: Euronews, Riviera Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Miasto przyszłości powstaje na naszych oczach. W miejscu dawnego lotniska rusza przełomowa inwestycja
Opuszczone lotniska są jednym z największych wyzwań współczesnej urbanistyki. Rozległe, wybetonowane przestrzenie trudno wpisać w tkankę miejską, a ich ponowne zagospodarowanie wymaga ogromnych nakładów i długofalowej wizji. Okazuje się jednak, że takie tereny nie muszą pozostawać martwymi punktami na mapie. Jedno z nieczynnych lotnisk ma wkrótce stać się fundamentem zupełnie nowego miasta, a prace budowlane mają ruszyć jeszcze w tym roku.
Dawniej strategiczny ośrodek przemysłowy i lotniczy w czasie II wojny światowej, dziś zamknięta przestrzeń czekająca na nowe życie. Lotnisko Downsview zakończyło działalność w 2024 roku, zamykając wieloletni rozdział w historii północnej części miasta. Teraz teren o ogromnym znaczeniu historycznym i logistycznym ma zostać przekształcony w nową dzielnicę o skali porównywalnej z pełnoprawnym miastem. Inwestorzy zapowiadają projekt wart ponad 21 miliardów dolarów, który ma połączyć funkcje mieszkaniowe, społeczne i środowiskowe, redefiniując sposób myślenia o przyszłości terenów poprzemysłowych. Historia lotniska, które przez dekady napędzało kanadyjskie lotnictwo Lotnisko Downsview przez niemal cały XX wiek odgrywało kluczową rolę w historii kanadyjskiego lotnictwa i przemysłu obronnego. Obiekt został otwarty w 1929 roku na północno-zachodnich obrzeżach Toronto i szybko stał się jedną z najważniejszych baz lotniczych w kraju. W czasie II wojny światowej pełnił strategiczną funkcję zaplecza szkoleniowego i produkcyjnego dla Królewskich Kanadyjskich Sił Powietrznych, a na jego terenie powstawały i były testowane samoloty wykorzystywane przez aliantów. Po zakończeniu wojny Downsview nie straciło znaczenia – przeciwnie, jego rola ewoluowała wraz z rozwojem nowoczesnego lotnictwa. W kolejnych dekadach lotnisko stało się zapleczem badawczo-technicznym dla przemysłu lotniczego, a szczególnie dla firmy Bombardier, która wykorzystywała ten teren jako centrum testowe i montażowe swoich maszyn. Przez lata Downsview było miejscem premier nowych modeli samolotów, prób w locie i prac inżynieryjnych, pozostając jednocześnie zamkniętą przestrzenią o ograniczonym dostępie publicznym. Zmiany w globalnym przemyśle lotniczym, restrukturyzacja sektora oraz rosnące potrzeby urbanistyczne Toronto sprawiły jednak, że dalsze funkcjonowanie lotniska przestało być opłacalne. W 2024 roku obiekt został oficjalnie zamknięty, a jego teren przejęła spółka Northcrest Developments. Jak informował m.in. CNN, decyzja ta otworzyła drogę do jednego z najbardziej ambitnych projektów urbanistycznych w historii Kanady. W maju 2024 roku rada miasta Toronto zatwierdziła bowiem plan przekształcenia dawnego lotniska w nowe, wielofunkcyjne miasto, kończąc tym samym niemal stuletni rozdział lotniczej historii Downsview i rozpoczynając zupełnie nowy etap w dziejach tego miejsca. Miasto przyszłości na terenie dawnego lotniska Plany zagospodarowania terenu po dawnym lotnisku Downsview zakładają stworzenie zupełnie nowej, wielofunkcyjnej dzielnicy miejskiej, która w praktyce będzie funkcjonować jak samodzielne miasto w granicach Toronto. Inwestycja, roboczo nazwana YZD, obejmie obszar blisko 150 hektarów i ma docelowo zapewnić przestrzeń do życia dla blisko 83,5 tys. mieszkańców oraz około 41,5 tys. miejsc pracy. Projekt podzielono na siedem zróżnicowanych dzielnic, z których każda ma pełnić odmienną funkcję – od mieszkaniowej, przez biurową i usługową, po kulturalną i rekreacyjną. Kluczowym elementem koncepcji jest zachowanie tożsamości miejsca i włączenie jego lotniczej przeszłości w nową tkankę miejską. Zamiast całkowitej likwidacji infrastruktury, deweloper planuje ochronić 11 historycznych hangarów (adaptowanych dziś na cele komercyjne) oraz blisko 2 kilometry dawnego pasa startowego, który stanie się centralną osią miasta. Przekształcony w park liniowy dostępny dla pieszych i rowerzystów, ma on połączyć wszystkie dzielnice i pełnić funkcję „zielonego kręgosłupa” całego założenia urbanistycznego. Jak podkreślił Derek Goring, dyrektor generalny Northcrest Developments, projekt ma „z szacunkiem uczcić dziedzictwo lotnicze tego miejsca, jednocześnie budując nową społeczność od podstaw”. Na stronie inwestora można przeczytać, że tak kompleksowa możliwość zaprojektowania „miasta w mieście” zdarza się raz na pokolenie i może trwale zmienić sposób funkcjonowania Toronto. Duży nacisk położono na zrównoważony rozwój: zachowanie istniejących budynków ma ograniczyć emisję dwutlenku węgla związaną z rozbiórkami i nową zabudową. Jak zauważył Goring w rozmowie z CNN, wykorzystanie tego, co już znajduje się na miejscu, to nie tylko gest w stronę historii, lecz także realna korzyść środowiskowa. W efekcie YZD ma stać się przykładem nowoczesnej urbanistyki, łączącej pamięć miejsca, zieloną infrastrukturę i potrzeby szybko rosnącej metropolii. Źródła: CNN, Daily Mail, YZD Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Polskie miasto wśród pięciu europejskich perełek 2026 roku. Zostało docenione przez brytyjskie media
Coraz więcej turystów rezygnuje z zatłoczonych kurortów i oczywistych kierunków wakacyjnych na rzecz miejsc spokojniejszych, tańszych i mniej oczywistych. W odpowiedzi na ten trend brytyjski „Daily Mail” wskazał pięć europejskich destynacji, które warto wziąć pod uwagę w 2026 roku. Wśród rekomendowanych kierunków znalazło się także jedno polskie miasto.
Zainteresowanie tzw. „ukrytymi perełkami” wyraźnie rośnie. Dane Google Trends pokazują, że liczba wyszukiwań związanych z mniej znanymi kierunkami turystycznymi wzrosła w ostatnim roku o 122,6%. Na całym kontynencie podróżni coraz częściej skarżą się na długie kolejki, zawyżone ceny i utratę autentycznego charakteru popularnych kurortów, co skłania ich do poszukiwania alternatyw poza utartymi szlakami. Co więcej, miejsca, które jeszcze niedawno pozostawały na marginesie zainteresowania brytyjskich turystów (takie jak Albania, Czarnogóra czy Słowenia) dziś przyciągają miliony osób spragnionych spokojniejszych plaż, lokalnej kuchni i bardziej swobodnej atmosfery. Właśnie z myślą o takich podróżnikach eksperci ds. turystyki z Iglu Cruise przygotowali zestawienie pięciu niedocenianych europejskich destynacji, które ich zdaniem warto odwiedzić w 2026 roku. Europejskie perełki poza głównym szlakiem. Miasta warte uwagi w 2026 roku Na liście „Daily Mail” znalazły się miejsca, które łączą silną tożsamość, bogatą historię i wyraźnie mniejszą presję masowej turystyki. Jednym z nich jest Trenczyn, historyczne miasto w zachodniej Słowacji, malowniczo położone nad rzeką Wag i zdominowane przez monumentalny zamek górujący nad okolicą. W 2026 roku Trenczyn – wybrany Europejską Stolicą Kultury wspólnie z fińskim Oulu – ma stać się sceną festiwali, wydarzeń artystycznych i odnowionych przestrzeni publicznych, co nada mu nową energię bez utraty kameralnego charakteru. Miasto przyciąga także bliskością przyrody i łatwym dostępem do tras spacerowych oraz terenów rekreacyjnych, dzięki czemu kultura naturalnie splata się tu z codziennym rytmem życia. Zupełnie inną, portową odsłonę Europy reprezentuje Gandawa, często określana mianem najlepiej strzeżonego sekretu Belgii. Choć ustępuje popularnością Brugii, oferuje podobny średniowieczny urok (kanały, gotycką architekturę i monumentalny zamek Gravensteen), a jednocześnie pulsuje życiem dzięki dużej społeczności studenckiej. To miasto, w którym zabytkowe fasady sąsiadują z nowoczesnymi galeriami, klubami muzycznymi i kreatywną sceną kulinarną, co nadaje Gandawie wyjątkowo współczesny charakter. Najlepiej odwiedzać je wiosną lub wczesną jesienią, gdy miejskie parki i nabrzeża stają się naturalnym przedłużeniem życia ulicznego. Francuskim kontrapunktem dla zatłoczonego Lazurowego Wybrzeża jest Quimper, bretońskie miasto nad rzeką Odet, wyróżnione tytułem Miasta Sztuki i Historii. Pochylone domy z muru pruskiego, pozostałości średniowiecznych murów oraz silna tradycja kulinarna (od cydru i naleśników po restauracje docenione przez Michelin) sprawiają, że Quimper zachowuje autentyczność coraz trudniejszą do znalezienia w popularnych regionach Francji. Dodatkowym atutem jest bliskość wybrzeża Atlantyku, dzięki której pobyt w mieście łatwo połączyć z wyprawami nad surowe, bretońskie klify i plaże. Szczególną atmosferę zapewniają letnie festiwale, podczas których muzyka i folklor wychodzą na ulice historycznego centrum. Z kolei Turyn udowadnia, że Włochy wciąż mają do zaoferowania „ukryte klejnoty” poza Rzymem, Wenecją czy Florencją. Stolica Piemontu zachwyca eleganckimi kawiarniami, królewskimi pałacami i alpejską panoramą, a jednocześnie zdobywa uznanie za zrównoważony rozwój i innowacyjne podejście do turystyki. To także jedno z najważniejszych włoskich miast kulinarnych, słynące z czekolady, kawy i kuchni regionalnej opartej na sezonowych produktach. Jak zauważa „Daily Mail”, to idealny kierunek dla podróżnych, którzy chcą doświadczyć włoskiej kultury bez tłumów i pośpiechu charakterystycznych dla najbardziej obleganych destynacji. Polskie miasto wśród europejskich rekomendacji. Dlaczego „Daily Mail” wskazał Poznań? Co istotne, w zestawieniu „Daily Mail” znalazł się także Poznań, który brytyjski dziennik określa jako „jedno z najbardziej niedocenianych miast Europy Środkowej”. Położony w zachodniej Polsce, często pozostaje w cieniu Krakowa i Warszawy, choć – jak podkreśla autorka tekstu – oferuje równie bogate doświadczenia, a przy tym zdecydowanie spokojniejszą atmosferę. W materiale zaznaczono, że wizytówką miasta jest Stary Rynek z charakterystycznymi, kolorowymi kamienicami, które tworzą jedną z najbardziej rozpoznawalnych panoram miejskich w Polsce. Równocześnie dodano, że Poznań wyróżnia się dużą ilością zieleni – tereny zielone zajmują około jednej czwartej powierzchni miasta, co czyni go jednym z najbardziej „zielonych” dużych ośrodków miejskich w kraju. Na liście miejsc szczególnie polecanych przez „Daily Mail” znalazł się Park Cytadela, rozległy kompleks rekreacyjny urządzony na terenie dawnego fortu, który łączy funkcje parku, muzeum i przestrzeni spacerowej. Równie ważnym punktem jest Jezioro Maltańskie – sztuczny zbiornik otoczony lasem, przy którym funkcjonują trasy spacerowe, obiekty sportowe, a nawet całoroczny stok narciarski i kolejka wąskotorowa. Dziennik zwrócił też uwagę na Wartostradę, nadrzeczną trasę wzdłuż Warty, która po modernizacji zyskała charakter naturalnego parku i stała się jednym z ulubionych miejsc aktywnego wypoczynku mieszkańców. „Daily Mail” stwierdził, że najlepszym momentem na odwiedziny Poznania są miesiące od maja do września, kiedy miasto sprzyja spacerom i aktywnościom plenerowym, a wyjątkowym terminem pozostaje 11 listopada – dzień hucznych obchodów święta św. Marcina, połączonych z paradą i lokalnymi tradycjami kulinarnymi. Zdaniem „Daily Mail” właśnie ta kombinacja historii, zieleni i autentycznego miejskiego rytmu sprawia, że Poznań w 2026 roku może okazać się jednym z najciekawszych wyborów dla podróżnych szukających alternatywy wobec zatłoczonych europejskich metropolii. Źródło: Daily Mail Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
To najfajniejsza ulica w Europie. Wyprzedziła wielkie metropolie, zachwycając autentycznym klimatem
Jedni najlepiej odpoczywają wśród dzikiej przyrody, inni wybierają plaże i resorty, ale są też tacy, którzy podczas podróży najchętniej zanurzają się w miejskim rytmie. To właśnie ulice dużych miast (pełne kawiarni, barów, małych sklepów i codziennego życia) często stają się prawdziwym sercem odwiedzanych miejsc. Która z nich została uznana za najfajniejszą w Europie? Odpowiedź przynosi nowy ranking.
By naprawdę poczuć charakter miasta, najlepiej wyjść poza główne place i turystyczne deptaki. To nie reprezentacyjne arterie z tymi samymi sieciówkami opowiadają najciekawsze historie, lecz ulice, na których toczy się codzienne życie mieszkańców – z lokalnymi piekarniami, niezależnymi butikami, starymi pubami i nowymi, kreatywnymi inicjatywami. To właśnie takie miejsca znalazły się w zestawieniu opublikowanym przez Time Out. Ranking powstał na podstawie rekomendacji lokalnych redaktorów i ekspertów, którzy wskazali ulice najlepiej oddające atmosferę swoich miast. Następnie oceniono je pod kątem jedzenia, kultury, rozrywki, oferty barowej oraz poczucia wspólnoty. Która europejska ulica okazała się zatem bezkonkurencyjna? Najlepsze ulice na świecie. Od Rio po Osakę W tegorocznej klasyfikacji generalnej na pierwszym miejscu znalazła się Rua do Senado – ulica w samym sercu Rio de Janeiro, która w ostatnich latach przeżywa wyraźny, a przy tym stylowy renesans. Jeszcze niedawno kojarzona głównie z antykwariatami i artystyczną bohemą, dziś łączy swoją wieloletnią historię z nową falą miejskiej energii. Wciąż działa tu legendarny Armazém Senado, otwarty w 1907 roku, gdzie leje się schłodzone piwo z beczki, a sobotnie wieczory wypełniają dźwięki samby. Równolegle jednak dawne kamienice zaczęły przyciągać nową gastronomię i kulturę klubową. Jednym z impulsów tej zmiany była restauracja Lilia szefa kuchni Lucio Vieiry, a w ślad za nią pojawiły się kolejne koncepty, które nadały ulicy nowy rytm. Do najgłośniejszych nowości należy Destilaria Maravilha, miejsce łączące muzykę na żywo, sety DJ-skie i klubową atmosferę. Ważną rolę odgrywa też sztuka – kolektyw Solar dos Abacaxis tchnął nowe życie w zabudowania dawnej fabryki z 1912 roku, przekształcając je w przestrzeń kulturową. To właśnie ta umiejętność łączenia przeszłości z teraźniejszością sprawiła, że Rua do Senado została uznana za najbardziej cool ulicę świata. Drugie miejsce w rankingu zajęła Orange Street w Osace – ulica, która doskonale ilustruje miejską ewolucję bez utraty tożsamości. Położona tuż obok gwarnej dzielnicy Shinsaibashi, przez dekady zmieniała swój charakter: od centrum antyków, przez okres dominacji międzynarodowych marek streetwearowych, aż po czasy obecne, w których przejmują ją japońskie, lokalne brandy. Spacer Orange Street przypomina podróż przez kolejne rozdziały historii miasta, gdyż obok dawnych sklepów przerobionych na butiki można trafić na retro kissaten (tradycyjne japońskie kawiarnie), niewielkie bary i punkty z klasycznym street foodem. Ulica jest wyraźnie spokojniejsza niż sąsiednie arterie, dzięki czemu zachowała kameralny charakter i poczucie autentyczności. Ta równowaga między nostalgią a nowoczesnością sprawiła, że Osaka znalazła się tuż za Rio w globalnym zestawieniu. Najciekawsza ulica w Europie. Porto stawia na autentyczność Na trzecim miejscu w globalnym zestawieniu, a jednocześnie na pierwszym w Europie, znalazła się Rua do Bonjardim w Porto – ulica, która w ostatnich latach coraz wyraźniej zaznacza swoją obecność na mapie miasta. Położona w ścisłym centrum, zaledwie kilka minut spacerem od targu Bolhão i Avenida dos Aliados, łączy w sobie to, co w Porto najcenniejsze: autentyczność, historię i świeżą energię zmian. Choć znajduje się w rejonie chętnie odwiedzanym przez turystów, zachowała spokojniejszy rytm i wyraźnie sąsiedzki charakter, dzięki czemu nie zatraciła swojej tożsamości. Na tej niemal kilometrowej alei obok tradycyjnych sklepów spożywczych, takich jak Casa Januário czy Pretinho do Japão, działają legendarne bary serwujące bifanas (portugalskie kanapki z wieprzowiną) oraz restauracje słynące z pieczonych mięs, a uzupełniają to nowe, stylowe koncepty gastronomiczne (np. meksykańskie Duello). Ważnym elementem tej przemiany są także oryginalne miejsca noclegowe, jak Village by Boa czy Torel Saboaria (hotel mieszczący się w dawnej fabryce mydła), które doskonale wpisują się w trend adaptowania historycznych budynków do współczesnych funkcji. Rua do Bonjardim oferuje zatem żywe, różnorodne i autentyczne doświadczenia, co zapewniło jej tytuł najciekawszej ulicy Europy. A jak przedstawia się cały ranking? Lista najfajniejszych ulic na świecie: Rua do Senado, Rio de Janeiro Orange Street, Osaka Rua do Bonjardim, Porto Fanghua Street, Chengdu Sherbrooke Street West, Montreal Montague Road, Brisbane Maybachufer, Berlin Olympou Street, Saloniki Orchard Street, Nowy Jork Vĩnh Khánh Street, Ho Chi Minh Rue de Flandre, Bruksela Nishihara Shotengai, Tokio Rue des Gravilliers, Paryż Joo Chiat Road, Singapur Avenida Álvaro Obregón, Meksyk Jalan Kemang Raya, Jakarta Via Panisperna, Rzym Nakpil Street, Manila Alserkal Avenue, Dubaj Cambie Street, Vancouver Calle del Barquillo, Madryt Kloof Street, Cape Town Blackstock Road, Londyn Defensa Street, Buenos Aires Pacific Coast Highway, Malibu Charoen Nakhon Road, Bangkok Jalan Pudu, Kuala Lumpur Roscoe Street, Chicago Swan Street, Melbourne Boulevard Pasteur, Tangier Northdown Road, Margate Źródła: Travel + Leisure, Time Out Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Planujesz Sylwestra za granicą? W tych miastach świętowanie Nowego Roku kosztuje najwięcej
Nowy Rok zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim jedne z najbardziej wystawnych i kosztownych imprez na świecie. Od luksusowych bali hotelowych, przez pokazy fajerwerków w centrach metropolii, po ekskluzywne kolacje z widokiem na panoramę miasta – Sylwester dla wielu turystów oznacza dziś nie tylko zabawę, ale też poważny wydatek. Gdzie jednak przywitanie Nowego Roku kosztuje najwięcej i w których miastach portfele turystów chudną najszybciej?
Odpowiedzi na to pytanie dostarcza najnowsze zestawienie opublikowane przez serwis Cheaphotels.org, który cyklicznie analizuje ceny noclegów w najpopularniejszych destynacjach sylwestrowych na świecie. W tegorocznym badaniu pod lupę wzięto 60 znanych miast, porównując koszt najtańszych dostępnych pokoi dwuosobowych na trzy noce – w terminie od 30 grudnia do 2 stycznia. Uwzględniono wyłącznie hotele położone w ścisłych centrach miast, posiadające co najmniej trzy gwiazdki i pozytywne opinie gości. Wyniki jasno wskazały, gdzie świętowanie Nowego Roku oznacza luksus… i rekordowe rachunki. Najdroższe miasta świata na Sylwestra 2025 Sylwestrowa noc w najpopularniejszych metropoliach świata coraz wyraźniej pokazuje, że przełom roku stał się jednym z najbardziej ekskluzywnych momentów w kalendarzu turystycznym. Tegoroczny ranking Cheaphotels.org nie pozostawia wątpliwości: absolutnym liderem pod względem kosztów okazało się Miami, które wyprzedziło wszystkie inne miasta świata. Najtańszy dostępny pokój hotelowy spełniający kryteria badania kosztował tam aż 1187 dolarów za trzy noce, co oznacza wzrost o niemal 200% w porównaniu ze standardowymi cenami styczniowymi. To wyraźny sygnał, że połączenie tropikalnego klimatu, intensywnego życia nocnego i masowych imprez sylwestrowych przekłada się na ogromny popyt – i równie wysokie rachunki. Tuż za Miami uplasowały się kolejne ikony globalnej zabawy. Rio de Janeiro zajęło drugie miejsce z kosztem 1172 dolarów, potwierdzając, że noworoczne fiesty w rytmie samby od lat należą do najbardziej pożądanych na świecie. Na trzecim miejscu znalazł się natomiast Nowy Jork. Tam trzydniowy pobyt w centrum miasta kosztował 1164 dolary, jednak wysoka cena nie odstrasza turystów marzących o sylwestrze na Times Square i spektakularnych pokazach świetlnych. Co istotne, Europa również nie pozostaje w tyle. Na czwartym miejscu znalazł się Edynburg, gdzie sylwestrowe obchody Hogmanay od lat przyciągają tłumy, windując ceny hoteli do poziomu około 1040 dolarów. Niewiele taniej jest w Wiedniu, który zajął szóste miejsce z wynikiem 994 dolarów za trzy noce, co potwierdza, że elegancka oprawa noworocznych bali i koncertów także ma swoją cenę. W pierwszej dziesiątce zestawienia znalazły się ponadto takie miasta jak Sydney, Cancún, Amsterdam, Kopenhaga oraz Paryż. Ta obecność destynacji z różnych kontynentów pokazuje, że globalny popyt na noworoczne wyjazdy utrzymuje się na wyjątkowo wysokim poziomie. Gdzie ceny hoteli rosną najszybciej w okresie sylwestrowym? Druga część zestawienia Cheaphotels.org pokazuje, że sylwestrowe podróże nie tylko drożeją, ale w niektórych miastach zmiany kosztów przybrały wręcz gwałtowny charakter. Najbardziej spektakularny wzrost odnotowano w Bangkoku, gdzie ceny hoteli w okresie noworocznym wzrosły aż o 94% w porównaniu z poprzednią edycją badania z 2022 roku. To wyraźny sygnał, że azjatyckie metropolie, jeszcze niedawno postrzegane jako relatywnie przystępne cenowo, coraz częściej dołączają do globalnej czołówki drogich kierunków na przełom roku. Eksperci wiążą ten trend m.in. z dynamicznym powrotem turystyki międzynarodowej, rozwojem oferty eventowej oraz rosnącą popularnością miejskich sylwestrów wśród młodszych podróżnych. Znaczące podwyżki odnotowano również w Europie. Kopenhaga znalazła się w ścisłej czołówce miast o najszybciej rosnących cenach – noclegi zdrożały tam o 72% w porównaniu z 2022 rokiem. Podobny trend widać w Wiedniu, gdzie ceny wzrosły o 63%, co potwierdza, że europejskie stolice z rozbudowaną ofertą kulturalną i balową coraz skuteczniej przyciągają zamożnych turystów w okresie noworocznym. W praktyce oznacza to, że spontaniczne decyzje o wyjeździe na Sylwestra do popularnych miast stają się coraz bardziej kosztowne. Jednocześnie raport pokazuje wyraźny kontrast między drogimi metropoliami a kierunkami wciąż przyjaznymi dla portfela. Na przeciwległym biegunie znalazło się Phnom Penh, które zostało uznane za najtańszą destynację sylwestrową. W stolicy Kambodży ceny hoteli spadły o ponad 60% w porównaniu z 2022 rokiem, a noclegi w okresie noworocznym można znaleźć już za około 20 dolarów za noc. To różnica, która dobitnie pokazuje, jak bardzo zróżnicowany stał się globalny rynek sylwestrowych wyjazdów – od luksusowych, czterocyfrowych stawek w Miami czy Nowym Jorku, po budżetowe alternatywy w Azji Południowo-Wschodniej. Źródła: Cheaphotels.org, Travel Pulse Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Erfurt i Würzburg: dwa zupełnie odmienne miasta. Pomysł na weekend w Niemczech
Odwiedziłem dwa niemieckie miasta z odmienną duszą. Erfurt to gotyk i średniowiecze, Würzburg – barok i frankońskie wina.
Spis treści: Erfurt: stolica Turyngii Würzburg: barokowa perła Frankonii Erfurt i Würzburg – informacje praktyczne Miasto pachnie kawą i wilgotnym kamieniem. Poranny chłód nie odstrasza jednak gości siedzących przed kawiarniami. Katedra Marii Panny, monumentalna gotycka budowla z potężnymi schodami, i stojący obok kościół Świętego Sewera od wieków tworzą duchowe serce Erfurtu. Do dziś historycy zadają sobie pytanie, po co dawni włodarze miasta postawili dwie tak potężne świątynie jedną tuż obok drugiej. Niebawem mam się przekonać, że to nie jedyna tajemnica, którą skrywa położona niemal w sercu Niemiec stolica Turyngii. Erfurt: stolica Turyngii Erfurt, dziś nieco na uboczu głównych szlaków, kryje zaułki, o jakich wiele miast może pomarzyć. To jedna z nielicznych niemieckich metropolii, która z II wojny światowej wyszła niemal bez zniszczeń. Starówka zachowała historyczny układ urbanistyczny i setki oryginalnych budynków pamiętających późne średniowiecze. Nie tego się spodziewam, przyjeżdżając tu po raz pierwszy. Po Niemczech podróżuję dużo i miasta w tym kraju rzadko mnie zaskakują. Kiedy więc wcześniej tego dnia wysiadłem na dworcu w Erfurcie i zagubiłem się w labiryncie uliczek, gdzie brukowane drogi pamiętają czasy Marcina Lutra, czułem, że trafiłem do jednego z ciekawszych miast w tej części Europy. Średniowieczny most ze sklepikami Krämerbrücke (most Kupców) to jeden z najdłużej stale zamieszkanych mostów Europy. Zabudowany urokliwymi domami o konstrukcji szkieletowej kryje warsztaty rzemieślnicze, galerie, sklepy z winem i przyprawami. W tym roku most będzie hucznie obchodził swoje 700-lecie. Tuż obok znajduje się Wenigemarkt – niewielki trójkątny plac w historycznym centrum miasta. Jego nazwa oznacza dosłownie „mały rynek” i odróżnia go od większego Domplatz, głównego skweru targowego Erfurtu – Wenigemarkt to idealne miejsce, aby delektować się najlepszymi lodami lub drinkiem, usiąść wygodnie i podziwiać widok na słynny średniowieczny most. To jedno z moich ukochanych miejsc w mieście – opowiada mi Romy z lokalnej organizacji turystycznej. Będąc w okolicy, warto również wstąpić do niewielkiego lokalu Goldhelm Schokoladen. To tu powstaje jeden ze słodkich symboli Erfurtu – lokalne pralinki zdobione płatkami róż. Zaglądam do środka, gdzie dowiaduję się, że słodkie przysmaki są tu przygotowywane ręcznie, a sama czekolada pochodzi z upraw zrównoważonych w Peru. Wszystkie drogi na erfurckim Starym Mieście prowadzą w kierunku Rynku Rybnego (Fishmarkt). Dominują tu elegancki neogotycki gmach ratusza i renesansowe pałace dawnych mieszczan. Bogato zdobione przypominają mi kamienice dawnego Gdańska. Uwagę przykuwa wyjątkowo urokliwy Dom pod Szerokim Paleniskiem. Fasada budynku jest na nim zdobiona niezwykłymi płaskorzeźbami. Podchodzę bliżej, bo potrzebuję chwili, aby rozszyfrować ich znaczenie. Ależ oczywiście! To alegoria pięciu zmysłów. Z zamyślenia wyrywa mnie jeden w moich własnych – powonienie. W powietrzu wyczuwam bowiem dymny zapach pieczonego na ogniu mięsa. Czas na obiad! Tuż obok Rynku Rybnego stoi niepozorna budka z napisem Thüringen Bratwurst. Ta grillowana, koniecznie na węglu, a nigdy nieopiekana elektrycznie, kiełbaska to kolejny kulinarny symbol Erfurtu. Wursty z tego miasta podaje się w bułce i z lokalną musztardą. Co ciekawe, erfurcka musztarda okryta jest w całych Niemczech sławą tej najznakomitszej. Można ją dostać w rozsianych po mieście sklepach wyspecjalizowanych właśnie w sprzedaży musztardy. Zapomniana synagoga i klasztor ciszy Kilka minut późnej trafiam do Starej Synagogi – jednej z najstarszych zachowanych w Europie. Mury tej gotyckiej świątyni pamiętają IX w. Historia miejsca jest równie zaskakująca, co historia całego regionu. Pierwsza bożnica działała tu przynajmniej do XIV w., kiedy w następstwie epidemii dżumy w Erfurcie nastąpiła seria pogromów na Żydach. Wyznawcy Mojżesza byli zmuszeni opuścić miasto, a gmach synagogi przerobiono na miejską kamienicę. Co ciekawe, z czasem o dawnym przeznaczeniu tego budynku zapomniano. W latach 30. XX w. w dawnej żydowskiej świątyni działała restauracja, w której stołowali się członkowie partii nazistowskiej zupełnie nieświadomi historii tego miejsca. Prawdziwą przeszłość budynku odkryto dopiero 1993 r. Dziś jest to jeden z najciekawszych zabytków otwartych dla zwiedzających. Warto tu zajrzeć zwłaszcza, aby zobaczyć słynny „skarb erfurcki” (Erfurter Schatz). To zbiór monet, klejnotów i złotych pierścieni ukrytych przez żydowskich mieszkańców przed XIV-wiecznymi pogromami. Tuż obok można zajrzeć do mykwy – rytualnej łaźni z XIII w., kolejnego świadka wielokulturowej przeszłości miasta. Nieopodal stoi kolejny gmach ważny dla duchowej historii Erfurtu. Duży budynek z czerwonej cegły i łupkowego dachu – surowy, bez ozdób, jakby nie chciał zwracać na siebie uwagi. To klasztor augustianów. Miejsce, w którym zaczęła się reformacja – zanim jeszcze rozległo się pierwsze słowo buntu. Tu, w 1505 r., młody student prawa Marcin Luter złożył śluby zakonne, ogolił głowę i uciszył sumienie. Przez pięć lat modlił się, jadł w ciszy, spał w celi z drewnianym łóżkiem i krzyżem nad głową. Właśnie ta cela – odtworzona z pieczołowitością – robi dziś największe wrażenie. Mała izba, stolik, Pismo Święte. Zaglądając do celi, łatwiej zrozumieć, że rewolucje rodzą się w ciszy. Zwiedzanie klasztoru zaczynam od krużganków – chłodnych i pustych. Później sala kapituły, biblioteka, skryptorium. W jednej z sal próbuję swoich sił w minuskule karolińskiej – średniowiecznym stylu pisma. Atrament gęsty, stalówka skrzypi. Nie byłby ze mnie dobry mnich. W letnie wieczory klasztor zamienia się w dom gościnny. Można wynająć celę na noc za niecałe 100 euro. Prosto, ale czysto. Choć nie ma tu telewizorów, a dostęp do internetu jest ograniczony, gości przyciąga cisza przerywana jedynie regularnymi uderzeniami w dzwon. Mroczni świadkowie przeszłości W którymkolwiek kierunku Erfurtu się nie udaję, stale widzę ją nad sobą. Ogromna cytadela Petersberg góruje nad miastem. Tę kamienną fortecę służącą do kontrolowania okolicy wznieśli po wojnie trzydziestoletniej Prusacy. Mnie przypomina gotową do ciosu pięść. Gdy wchodzę przez potężną bramę z herbem, przewodnik tłumaczy: „Budowniczym nie chodziło o to, żeby bronić miasta. Chcieli je trzymać w ryzach”. Najciekawsze nie są jednak ani działa, ani mury. Największe wrażenie robią stare, zawilgotniałe tunele. Zaprojektowane tak, by wykrywać, czy wróg nie próbuje podkopać fundamentów. Schodzę pod ziemię. Powietrze zimne i suche, pachnie pleśnią i historią. Po chwili przewodnik gasi światło. – Teraz słuchajcie – mówi. Ciemność. Ktoś porusza się 3 m dalej – słychać to, jakby był tuż obok. Cisza, która boli uszy. Jeśli ktoś myśli, że to tylko kamienie – niech przyjdzie tu nocą. Do cytadeli najłatwiej dostać się pieszo ze starówki, zajmuje to ok. 15 min, a wejście do podziemi kosztuje 6 euro. Po południu ruszam na Andreasstraße. Dawniej siedziba Stasi – służby bezpieczeństwa z czasów NRD – dziś centrum pamięci o ofiarach tejże organizacji. Z zewnątrz niepozorny, szary budynek, jakich wiele w byłych Niemczech Wschodnich. Wewnątrz zaś – krzyk. Cichy, uporczywy. Cele bez klamek, lampy jarzeniowe, wąskie korytarze, które prowadzą donikąd. Wchodzę do pokoju przesłuchań. Przy stole siedzi manekin. Głowa spuszczona. Nad nim portret Honeckera. W jednej z dawnych cel słucham nagrania ze świadectwem więźnia z lat 80. Skromny, spokojny głos. Mówi powoli. „Zabrali mnie za ulotki. Trzy lata bez procesu. Moja matka dowiedziała się po miesiącu, gdzie jestem”. Nagle wszystkie gabloty, zdjęcia, hasła stają się niepotrzebne. Wystarczy spojrzeć w oczy mężczyzny na pozostawionej fotografii. Wstęp do centrum jest bezpłatny. Wystawy są tłumaczone na język angielski. Dla tych, którzy chcą zrozumieć współczesne Niemcy – to w Erfurcie przystanek obowiązkowy. Würzburg: barokowa perła Frankonii Z Erfurtu pociągiem jadę na południe. Niepozorny, biało-czerwony skład sunie przez wzgórza Turyngii, potem przez lasy Hesji, by w końcu wtoczyć się do winnej Frankonii. Zaledwie godzina podróży wystarcza, aby poczuć się w zupełnie innej krainie. Pierwsze, co mnie uderza w Würzburgu, to powietrze. Rześkie, ale zauważalnie cieplejsze. Jakbym się znalazł gdzieś w środkowej Francji. O tym, że jestem w jednej ze stolic niemieckiego wytwórstwa winnego, nie dają mi zapomnieć nazwy kolejnych mijanych ulic: Weingartenstraße, Rebenring – wszystko tu kręci się wokół wina. W porównaniu ze śpiesznym Erfurtem Würzburg sprawia wrażenie miejsca, gdzie żyje się wolniej. Najnowsza historia w obu miastach również potoczyła się inaczej. Podczas gdy Erfurtu prawie nie tknęły wojenne bomby, Würzburg został w 1945 r. doszczętnie zniszczony, a następnie odbudowany. Jeśli istnieje barokowy wzorzec z Sèvres, to ma on marmurowe schody, sklepienie pełne chmur i wizerunków książąt, którzy chcieli rządzić nie tylko duszami, ale i estetyką całego regionu. Würzburga nie sposób zrozumieć bez tej rezydencji – monumentalnego pałacu, który jak mało które miejsce w Niemczech łączy włoską fantazję z niemiecką precyzją. Powstały w XVIII w. budynek miał być lokalną odpowiedzią na podparyski Wersal. Do pracy zaproszono mistrzów: architekta Balthasara Neumanna, malarza Giovanniego Battistę Tiepolo, rzeźbiarzy z Włoch i Austrii. Zwiedzanie zaczynam od westybulu – chłodnego, ozdobionego płaskorzeźbami. Potem monumentalna klatka schodowa, nad którą rozciąga się gigantyczny fresk Tiepola. Aby ukończyć tak potężne dzieło, artysta wchodził na rusztowania codziennie przez dwa lata. Malowidło przedstawia cztery kontynenty znane ówczesnym Europejczykom. Europa z insygniami władzy. Azja z tygrysem. Afryka z lampartem. Ameryka z pierzastym pióropuszem. Nie ma tu przypadku – każda poza, kolor, detal ma swoje znaczenie. Jeszcze większe wrażenie robi Gabinet Lustrzany – perła rokokowej doskonałości. Pokój nie większy od salonu w mieszkaniu w bloku, ale odbija światło w taki sposób, że czuję się jak wewnątrz klejnotu. Choć nie jest to zabronione, nikt tu nie robi zdjęć, lepiej jest napawać oczy tym niepowtarzalnym widokiem. Gabinet Lustrzany to perfekcyjna rekonstrukcja. Ten oryginalny nie przetrwał II wojny światowej, choć większość pałacu pozostała nietknięta. Bilety do rezydencji kosztują 9 euro. Warto wybrać opcję z przewodnikiem. Zwiedzanie trwa około godziny, ale można zostać dłużej – w ogrodach czy w przyklasztornej winiarni. Na moście w Würzburgu Prawdziwe serce Würzburga bije nad rzeką. Alte Main­brücke, czyli Stary Most na Menie, został zbudowany w XV w., następnie – wbrew losom pisanym tej części Europy – przetrwał wojny, powodzie i kolejne epoki. Dziś dalej łączy dwie strony miasta i służy jako miejski deptak, na którym mieszkańcy i turyści spotykają się latem i wspólnie piją – a jakże! – frankońskie wino. Na balustradach mostu stoją barokowe figury świętych – patrzą na mnie i na światło odbite w rzece. Oddaję się lokalnym zwyczajom i kupuję kieliszek rieslinga w pobliskiej winiarni Alte Mainmühle, która znajduje się tuż przy wejściu na most. Szkło – tak, prawdziwe szkło – dźwięczy cicho, gdy kelnerzy podają je z okienka. Nie ma tu krzyku, nie ma pośpiechu. Tylko rozmowy, uśmiechy, klikanie kieliszków. Niektórzy przynoszą książki. Inni wystawiają twarze w kierunku pierwszych wiosennych promieni słońca. Erfurt i Würzburg – informacje praktyczne Dojazd Do Erfurtu i Würzburga z Polski najłatwiej dotrzeć lotem do Frankfurtu – LOT-em (od 700 zł) i Lufthansą (z Warszawy), a także tanimi liniami jak Ryanair i Wizz Air (z Warszawy, Krakowa i Gdańska; od 400 zł). Z Frankfurtu do Würzburga i Erfurtu kursują szybkie pociągi ICE (ok. 1–2 godz.). Nocleg Hote Alma am Anger – butikowy hotel w sercu Erfurtu, tuż przy zabytkowym Krämerbrücke. Jasne wnętrza z lokalnymi akcentami. Pokoje 2-os. od 140 euro Best Western Premier Hotel Rebstock – elegancki hotel w barokowej kamienicy, kilka minut spacerem od rezydencji w Würzburgu. Stylowe pokoje 2-os. od 130 euro ze śniadaniem. Jedzenie Thüringer rostbratwurst – ikona Erfurtu i całej Turyngii. To długa, cienka kiełbasa z grubo mielonego mięsa wieprzowego, doprawiona majerankiem, czosnkiem i pieprzem, grillowana na ogniu z drewna bukowego i tradycyjnie podawana w bułce z musztardą. Spróbujesz jej na jarmarku, ulicznym stoisku albo w lokalnej knajpie. Fränkischer schäufele – specjalność Frankonii, czyli także Würzburga. To pieczone wieprzowe łopatki z chrupiącą skórką podawane z sosem piwnym, kluskami ziemniaczanymi (kloß) i kapustą. Danie ciężkie, ale obowiązkowe – najlepiej smakuje w regionalnej gospodzie popite lokalnym białym winem silvaner. Atrakcje Godzinny spacer z przewodnikiem po średniowiecznym Starym Mieście w Erfurcie, 12 euro; erfurt-tourismus.de. Rejs statkiem po Menie z widokiem na twierdzę Marienberg i winnice Wurzburga, idealny na zachód słońca, ok. 45 minut, 14 euro; schifffahrt-wuerzburg.de. Źródło: archiwum NG Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
To jedna z najbardziej zaskakujących krain w Europie – leży zaledwie 300 km od granic Polski
Frankonia, kraina położona w północnej Bawarii, to wyjątkowe połączenie natury, kultury i historii. Wędrując przez Bayreuth, Bamberg i Szwajcarię Frankońską, odkrywamy barokowe rezydencje, legendarne opery i bajkowe formacje skalne, które inspirowały samego Wagnera. To przewodnik po jednym z najpiękniejszych regionów Niemiec.
Spis treści: Bayreuth – teatr iluzji, kaprysy margrabiów i wizje Wagnera Szwajcaria Frankońska – krajobraz jak z opery i baśni Wagnera Bamberg – cesarskie pałace, romańska katedra i dymne piwo tradycji Jak zaplanować podróż do Frankonii Punktualnie o godz. 17 tryska woda. Strumienie kreślą w powietrzu eleganckie łuki – na tle parkowej zieleni, figur rzymskich cesarzy na fasadzie Nowego Pałacu i wieńczącej ją kwadrygi Apollina, zza której bije blask zniżającego się słońca. Spektakl godny boga piękna, ale nasz przewodnik marszczy brwi. – Wiosną, gdy wody jest więcej, wygląda to okazalej – przekonuje. Fontanny Ermitażu działają jednak w rytmie natury, bez wsparcia pomp. – Napędza je grawitacja – wyjaśnia Richard. Tak samo jak w XVIII w. Bayreuth – teatr iluzji, kaprysy margrabiów i wizje Wagnera Z fontanny przy Nowym Pałacu woda spływa kaskadą stawków, by wytrysnąć raz jeszcze przed pustelnią Georga Wilhelma. – Margrabia kazał też zainstalować ukryte sikawki przy Starym Pałacu. Lubił znienacka opryskiwać dworzan – opowiada Richard. Niepoważne jak na władcę księstwa? Cały Ermitaż powstał z myślą o podobnych rozrywkach. Georg Wilhelm i jego małżonka Wilhelmina urządzali w parku oryginalne zabawy, przy pałacyku Fantaisie damy dworu przebierały się za pastereczki, w Teatrze Ruin margrabina wystawiała modne sztuki, a niekiedy sama wkładała kostium. Zaskoczenie, zwodniczość, iluzja – tym 300 lat temu żyło Bayreuth pod rządami Wilhelminy i Georga Wilhelma. Książęca para uczyniła z księstwa artystyczną perełkę, a ukształtowany przez nią styl zapisał się w historii jako bayreuckie rokoko. Pierwsze skrzypce w ekstrawaganckim małżeństwie grała Wilhelmina. Pochodziła z rodu znaczniejszego niż jej mąż. Jako córka króla Prus była szykowana do wydania za następcę angielskiego tronu i odebrała świetne wykształcenie: znała kilka języków, pisała poezję, grała na pięciu instrumentach, komponowała. Ambitne plany matrymonialne spaliły jednak na panewce, a niedoszła królowa Anglii trafiła do prowincjonalnego księstwa. Opera Margrabiów w Bayreuth Ale nie wyszła na tym źle: miała mocną pozycję na dworze, pełny skarbiec i nieograniczoną swobodę. Spożytkowała ją w służbie swej największej pasji: teatru. Wybudowana przez nią Opera Margrabiów też zwodzi i zaskakuje – z zewnątrz wydaje się tak zwyczajna, że można ją wziąć za elegantszą kamienicę. Ale gdy uchylamy drzwi jednej z lóż, otwiera się przed nami świat jak z baśni. Kolumienki, poręcze i empory oplata gęstwa złotych pnączy, pyzate amorki dokazują nad widownią, anioły dmą w trąby, na suficie Apollo rozsiadł się na obłoku wśród muz. Nawet bez scenografii sala jest wymarzoną sceną do spektaklu prestiżu i splendoru. Wilhelmina niewiele o nie dbała – zamiast w książęcej loży siadała w pierwszym rzędzie, jak najbliżej śpiewaków i muzyków. Może wiedziała, że cały ten blichtr to gra pozorów – tak jak zdobiące operę złocenia i marmury, które wykonano z… drewna. Świetność Bayreuth też okazała się iluzją i po śmierci Wilhelminy w 1758 r. ulotniła się jak sen. Artyści wyjechali; opera i skarbiec zaczęły świecić pustkami. Pod koniec stulecia księstwo przyłączono do Prus, wkrótce kupiła je Bawaria. Bayreuth na powrót stało się jednym z wielu prowincjonalnych miasteczek. Kilkadziesiąt lat później okazało się to jego atutem. Willa Wahnfried i Festspielhaus „Cóż za przyjemne odludzie, z dala od zaczadzenia i zgniłego fabrycznego smrodu naszej miejskiej cywilizacji!” – zachwycał się w 1870 r. Richard Wagner. Słynny kompozytor przyjechał do Bayreuth, poszukując miejsca na teatr do wystawienia swego cyklu „Pierścień Nibelunga”. Operę Margrabiów uznał jednak za zbyt małą i zbyt efektowną – marzył mu się skromniejszy teatr, by nic nie odciągało uwagi widzów od jego dzieł. Prywatnie nie był jednak zwolennikiem surowości. Przekonujemy się o tym, zwiedzając jego willę Wahnfried, dziś muzeum kompozytora. Wysoki hol, biblioteka ze złoconym sufitem, wychodzący na ogród salon z żyrandolem i fortepianem Steinwaya. W porównaniu z przepychem rezydencji pobliski Festspielhaus zaskakuje prostotą. Przedsionek z drewna i cegły, jak w dworcowej poczekalni. Sala ogromna, ale prawie 2 tys. miejsc na widowni upakowano gęsto; pod sufitem płótno, jak w namiocie cyrkowym. Wrażenie prowizoryczności nie jest przypadkowe. Wagner zaprojektował najdrobniejsze detale budynku, ale planował zburzyć go po kilku edycjach festiwalu. Do śmierci kompozytora impreza odbyła się jednak tylko dwukrotnie: w 1876 i 1882 r. Mimo to obiekt przetrwał i dziś ciągną tu tłumy. Na listę oczekujących na bilety na letni festiwal, podczas którego wystawiane są wyłącznie inscenizacje 10 oper kompozytora, trzeba się wpisać z kilkuletnim wyprzedzeniem – bez gwarancji sukcesu! Szwajcaria Frankońska – krajobraz jak z opery i baśni Wagnera Białe mury nakryte rudym dachem, schodkowe szczyty, jedna smukła wieża. Średniowieczny zameczek w Gössweinstein jest urokliwy, ale zaskakująco skromny jak na pierwowzór Zamku Graala z „Parsifala” Wagnera. Za to sceneria wokół ma operowy rozmach. Garby gór dźwigają się jak wyspy z morza mgieł w dolinach, z zieleni lasów sterczą jasne zęby skał. Świt, który podziwiamy z urwiska Krezubergu nad miasteczkiem, ma nawet muzyczną oprawę – dźwięki organów z bazyliki św. Trójcy. Jej wieże z piaskowca o miodowym odcieniu jarzą się w pierwszych promieniach słońca złocistym blaskiem. Magiczny świat Szwajcarii Frankońskiej kompozytor miał na wyciągnięcie ręki – i chętnie z tego korzystał. Co chwilę natykamy się tu a to na punkt widokowy Wagnershöhe, a to na Skałę Brunhildy. Kraina ta – ulubiony cel wspinaczy i wędrowców – rozciąga się w trójkącie pomiędzy Bayreuth, Bambergiem a Norymbergą; w wapiennym płaskowyżu woda pożłobiła doliny i jaskinie, rzeźbiąc przy okazji tysiące iglic i maczug. Najsłynniejsze podziwialiśmy we wsi Tüchersfeld, gdzie szachulcowe domy przycupnęły u stóp skalnych grzybów. Ale skalne miasto, przez które schodzimy w dolinę, niewiele im ustępuje. Ścieżka wije się zakosami, lawiruje wśród załomów, urwisk i srebrzystych pni buków, zmuszając nas niekiedy do przeciskania się przez wąskie szczeliny. Na dnie doliny, w Behringersmühle, wita nas wesoły gwizd i kłęby jasnej pary. Wagner skrzywiłby się na widok parowozu, uznając go za symbol zgniłej nowoczesności pośród nieskalanej natury, nam jednak jazda staroświeckim pociągiem bardzo się podoba. Z podestu wagonu patrzymy na zieloną dolinę wartko płynącego Wiesentu – jedną z najbardziej malowniczych w Szwajcarii Frankońskiej. Ze stacyjki w Muggendorfie lipowa aleja prowadzi nas na zbocze. Po chwili odbijamy na ścieżkę; ta wije się pośród omszałych buków i łanów bluszczu, gramoli na skalne grzebienie, odbija na zawieszoną nad doliną wychodnię. Na krzaku dzikiej róży czerwienią się owoce. Mrużymy oczy: samotna baszta zamku Neideck strzeże zakola rzeki w dole. Zieleń gęstnieje – a potem nagle ziemia wybrzusza się, unosząc ze sobą kępę drzew. Kilka metrów w górę dźwiga je wapienny łuk Schwingenbogen. Zadzieramy głowy, by objąć wzrokiem zarwane sklepienie groty i obramowany jego skłonem las. I nagle przypominamy sobie, że już to gdzieś widzieliśmy. Właśnie tak wyglądała grota, w której mityczny Zygfryd przekuł na nowo miecz swego ojca – na ilustracji sprzed półtora wieku, która posłużyła Wagnerowi do zaprojektowania scenografii trzeciej części „Pierścienia Nibelunga” na premierę w Bayreuth. Bamberg – cesarskie pałace, romańska katedra i dymne piwo tradycji Z paryskich tapiserii spoglądają radżowie i wąsaci mandaryni, ukryte pośród palm ary stroszą pióra, na honorowym miejscu złoci się ananas. – To była obsesja XVIII-wiecznej Europy. Jeden owoc potrafił kosztować tyle, co rozpłodowy ogier! – twierdzi nasz przewodnik Hubert. Ale nie chodziło wcale o smak: – Nawet bogacze jedli ananasy rzadko. Ustawiano je raczej pośrodku stołu i podziwiano jako symbol luksusu. Ananasa nie mogło tu zabraknąć, bo luksusowe jest w zasadzie wszystko: wazy z alabastru i stół bilardowy z Włoch, gigantyczne zwierciadła i żyrandole, podłogi z wzorami ułożonymi z klonu, orzecha czy dębu i złote tapety w rajskie ptaki. No i zdobne piece w większości sal – przypominające o tym, że mimo przepychu lokatorzy niemiłosiernie tu marzli. – Zimą temperatura nie przekraczała 7–9 stopni – opowiada Hubert. Nic dziwnego, że gospodarza uwieczniono w futrze. – Gronostaj przede wszystkim podkreślał jego pozycję. Lothar Franz von Schönborn jako jedyny z arcybiskupów Bambergu został cesarskim elektorem. Władający Bambergiem na przełomie XVII i XVIII w. dostojnik zamarzył o godnym lokum. Dokończył budowę Nowej Rezydencji, urządzając w niej oszałamiającą Salę Cesarską. Mierzącą przeszło 20 na 12 m komnatę zdobią wizerunki cesarzy rzymskich i niemieckich, sufit pokrywa monumentalna alegoria dobrych rządów. – Lothar Franz chciał być gotów na wizytę monarchy. Ale nigdy jej nie doczekał, podobnie jak jego następcy. Jedynym cesarzem, który przechadzał się po tej sali, był… Napoleon – śmieje się Hubert, bo to wódz Francuzów przyłączył w 1802 r. biskupie księstwo do Bawarii, kładąc kres jego wielowiekowej historii. O potędze średniowiecznego Bambergu przekonujemy się w archikatedrze św. Piotra i św. Jerzego. Świątynia wznosząca się naprzeciw rezydencji także jest ozdobna – dekoracja jej czterech portali uchodzi za arcydzieło romańskiej rzeźby. Ale cała budowla, konsekrowana w 1111 r., jest surowa, dostojna. Z czterema wieżami mierzącymi po przeszło 80 m wygląda jak górujący nad miastem zamek. Aura solidności towarzyszy nam, gdy schodzimy z katedralnego wzgórza na starówkę. Mieszczańskie kamienice tłoczą się przy brukowanych uliczkach, z gospód pachnie pieczoną wieprzowiną, przed browarem Schlenkerla tłoczą się piwosze z kuflami ciemnego, wędzonego piwa. To bamberski rarytas. I żadna tam kraftowa fanaberia, tylko przejaw przywiązania do tradycji. W średniowieczu słód wędzono, by się nie psuł – i tak już zostało. Piwo jest świetne, a dymny, ziemisty aromat pasuje do stojącego mocno na nogach miasta. Niecałe 200 m dalej przekonujemy się jednak, że i bamberskim mieszczanom nieobca była fantazja. Oto przed nami Stary Ratusz z XV w. – nie dość, że cały w kolorowych freskach, to przycupnął… pośrodku rzeki. Ponoć arcybiskup nie chciał przyznać mieszczanom ziemi, więc ci wzięli sprawy w swoje ręce – i usypali wyspę. To tylko legenda, ale przecież południowe skrzydło budynku, wiszące nad rzeką niczym gigantyczny zegar z kukułką, jest jakby rodem z baśni albo pokazu iluzjonisty. Tak jak bayreuckie pałace i opera, tak jak labirynt zaczarowanych skał. Jak zaplanować podróż do Frankonii Dojazd Z Warszawy, Gdańska, Poznania, Wrocławia, Krakowa i Rzeszowa dolecicie do Monachium liniami Lufthansa, a z Warszawy także LOT-em (od 600 zł w dwie strony). Podróż pociągiem z lotniska do Bayreuth lub Bambergu trwa 3 godz. (od 28 euro w jedną stronę). Przejazd koleją z Warszawy przez Berlin do Bambergu zajmie 8–9 godz. (od 59 euro w jedną stronę); db.de. Transport Transport publiczny w okolicach Bayreuth, Bambergu i Norymbergi, w tym całej Szwajcarii Frankońskiej, należy do sieci VGN. Bilet dzienny za 19,80 euro uprawnia do nieograniczonej liczby przejazdów 2 os. dorosłych i 4 dzieci (lub rowerów – łączna liczba ludzi i jednośladów nie może być większa niż 6) oraz 1 psa. Bilety sobotnie zachowują ważność w niedzielę; vgn.de. Nocleg B&B Hotel, dogodnie położony w centrum Bayreuth (od 350 zł/2 os.). Znakomitą lokalizację u stóp wzgórza katedralnego w Bambergu ma Hotel Am Dom (od 350 zł/2 os.). Świetną bazą do eksploracji Szwajcarii Frankońskiej jest Aparthotel Minderlein w Pottensteinie serwujący śniadania z lokalnych produktów (od 500 zł/2 os.). Jedzenie Popularnego piwa Maisel, a także współczesnej kuchni niemieckiej spróbujecie w restauracji Liebesbier w Bayreuth. Tradycyjna gospoda Goldene Krone w Pottensteinie specjalizuje się w daniach z Frankonii, jak käsespätzle (kluski z serem) czy schweineschäuferle (pieczona łopatka wieprzowa z kapustą). Browar Schlenkerla w Bambergu słynie z wędzonego piwa i pasujących do niego dań: faszerowanej cebuli czy pieczonych kiełbasek. Gasthof Resengörg w Ebermannstadt serwuje znakomite karpie. Źródło: National Geographic Traveler, Germany Travel Nasz ekspert Bartek Kaftan dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler”.
Prestiżowy magazyn docenił polskie miasto. Zamieścił je na liście najbardziej niedocenianych miejsc w Europie
Coraz częściej polskie miasta przyciągają uwagę zagranicznych mediów i podróżników. Jedno z nich właśnie zostało wyróżnione przez prestiżowy magazyn, który umieścił je na liście najbardziej niedocenianych miejsc w Europie.
W ostatnich latach coraz więcej zagranicznych publikacji zwraca uwagę na Polskę jako kierunek, który warto odkrywać na nowo. Niedawno m.in. brytyjska dziennikarka opisywała Warszawę jako miasto pełne energii i nieoczywistych kontrastów, a teraz kolejny polski kierunek został doceniony na arenie międzynarodowej. W najnowszym zestawieniu przygotowanym przez „Condé Nast Traveler” trafił on na listę najbardziej niedocenianych miejsc w Europie – takich, które nie mają rozgłosu wielkich metropolii, ale potrafią zaskoczyć autentycznością, bogatą historią i żywą kulturą. Autorzy podkreślają, że to właśnie tu można doświadczyć prawdziwego rytmu regionu, bez turystycznego pośpiechu i komercyjnego szumu. Gdańsk wśród najbardziej niedocenianych miast Europy W najnowszym zestawieniu „Condé Nast Traveler” redakcja zwróciła uwagę na miasta, które pozostają poza głównymi szlakami turystycznymi, choć oferują bogate doświadczenie kulturowe i historyczne. Punktem wyjścia była obserwacja, że najpopularniejsze europejskie metropolie coraz częściej funkcjonują według podobnego schematu – mają identyczne atrakcje, zbliżone rekomendacje, a turyści robią w nich te same ujęcia w mediach społecznościowych. W odpowiedzi magazyn przygotował listę najbardziej niedocenianych miast Europy, czyli miejsc, w których życie toczy się przede wszystkim z myślą o mieszkańcach, a nie turystach. Do zestawienia trafiły miasta średniej wielkości, posiadające uniwersytety, aktywne sceny kulturalne, lokalne rzemiosło oraz strukturę gospodarczą opartą na czymś więcej niż sezonowa turystyka. Ważnym kryterium była także obecność naturalnego punktu odniesienia, jak port czy rzeka, które historycznie kształtowały rytm pracy i codzienności. Biorąc pod uwagę te aspekty, nic dziwnego, że wśród wyróżnionych znalazł się Gdańsk, który przez lata odwiedzany był często „przy okazji”, jako krótki przystanek podczas rejsów po Bałtyku lub weekendowy citybreak. Redakcja zwróciła uwagę na wielowarstwową historię Gdańska – od doświadczeń II wojny światowej przedstawionych w Muzeum II Wojny Światowej i pamięci Westerplatte, przez dziedzictwo ruchu „Solidarności” prezentowane w Europejskim Centrum Solidarności, po nadmorskie dzielnice otwierające miasto w stronę Bałtyku. Podkreślono również, że Gdańsk warto poznawać w szerszym kontekście regionu – z pobliskim Malborkiem i jego spektakularnym zamkiem, uznawanym za jeden z największych na świecie oraz z możliwością rejsów po morzu, które pozwalają zobaczyć wybrzeże z perspektywy wody. Zauważono także rozwijającą się scenę gastronomiczną i wyjaśniono, że w centrum przybywa lokali autorskich, natomiast na obrzeżach nadal obecna jest kuchnia oparta na lokalnych produktach i tradycji. W rezultacie Gdańsk przedstawiono jako miasto autentyczne i funkcjonujące własnym rytmem, które warto poznać zanim stanie się jednym z najbardziej oczywistych kierunków podróży w Europie. Europejskie perełki poza głównymi szlakami Wśród pozostałych miast ujętych w zestawieniu znalazły się miejsca, które pozwalają odkrywać Europę poza typowymi trasami masowej turystyki. Podkreślono m.in., że portugalskie Guimaraes łączy dobrze zachowaną średniowieczną zabudowę z aktywną sceną kulturalną, która rozwija się wokół lokalnych instytucji. Francuskie Aix-en-Provence przedstawiono jako miasto o spokojnym rytmie, z licznymi placami, galeriami i miejscami związanymi z twórczością Cézanne’a. Aalborg w Danii zwrócił uwagę udaną rewitalizacją terenów poprzemysłowych i ich przekształceniem w przestrzeń publiczną oraz obiekty kultury. Z kolei chorwacki Szybenik wskazano jako alternatywę dla zatłoczonego Splitu – z historycznym układem miejskim i widokami na Adriatyk. W rankingu zauważono też, że Mostar w Bośni i Hercegowinie przypomina o wielowarstwowej historii regionu, która jest widoczna w architekturze i układzie urbanistycznym. Ochryda w Macedonii Północnej trafiła na listę dzięki wyjątkowemu położeniu nad jeziorem o dużej przejrzystości wód oraz zabytkom sięgającym czasów średniowiecznych. Uwagę również zwrócono np. na norweskie Alesund, wyróżniające się architekturą secesyjną i położeniem na wyspach otoczonych górami, Tallinn, w którym rozwój sektora technologicznego współistnieje z historycznym centrum oraz Tiranę, gdzie w ostatnich latach przeprowadzono szeroką modernizację przestrzeni publicznych i terenów zielonych. Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Turyści mają dość zatłoczonej Wenecji. Znaleźli kuszącą alternatywę
Wenecja od lat znajduje się w ścisłej czołówce najchętniej odwiedzanych miejsc we Włoszech – romantyczne miasto kanałów i gondoli przyciąga co roku około 30 milionów turystów. Jednak entuzjazm podróżnych zaczyna słabnąć. Zatłoczenie nie tylko irytuje mieszkańców, lecz także samych gości, którzy coraz częściej poszukują mniej obleganych i bardziej autentycznych alternatyw.
Wenecja od stuleci zachwyca swoim niepowtarzalnym urokiem. Romantyczne kanały, wąskie uliczki i renesansowe pałace sprawiają, że uchodzi za jeden z najpiękniejszych zakątków Europy. Jednocześnie naukowcy ostrzegają, że w ciągu najbliższych 30-50 lat część miasta może znaleźć się pod wodą w wyniku podnoszenia się poziomu mórz i osiadania gruntu. Ta świadomość przyciąga jeszcze więcej odwiedzających, chcących „zdążyć” zobaczyć Wenecję, zanim zniknie w lagunie. Niestety, masowa turystyka zaczyna przytłaczać zarówno mieszkańców, jak i samych podróżnych. W reakcji władze miasta wprowadziły nowy system opłat wstępu dla osób przyjeżdżających tylko na jeden dzień – od 5 do 10 euro, w zależności od sezonu. Celem jest ograniczenie napływu jednodniowych wycieczek i ochrona delikatnej struktury miasta. Efekty okazały się zauważalne, gdyż podczas tegorocznych wakacji liczba turystów była o około 30% niższa niż przewidywano. Jednocześnie coraz więcej osób zaczyna odkrywać mniej znane, spokojniejsze alternatywy, które oferują równie autentyczny włoski klimat – bez tłoku i pośpiechu. Mała Wenecja z wielkim urokiem Zaledwie pół godziny drogi od przepełnionej Wenecji leży Treviso – miasto, które coraz częściej przyciąga tych, którzy szukają włoskiego uroku w spokojniejszym, bardziej autentycznym wydaniu. Choć wielu podróżnych ląduje tu samolotem tanich linii, by od razu udać się do laguny, coraz więcej z nich postanawia zostać. I trudno się dziwić, gdyż Treviso zachwyca harmonią między tradycją a nowoczesnością. Jego średniowieczne mury otaczają labirynt wąskich uliczek, a kanały przecinające starówkę nadają miastu przydomek „małej Wenecji”. To właśnie tutaj, w lokalnej restauracji Le Beccherie, powstało klasyczne tiramisu, a z pobliskich wzgórz Prosecco Hills, wpisanych na listę UNESCO, pochodzi jedno z najbardziej rozpoznawalnych włoskich win musujących. Co więcej, zamiast tłumów turystów, tutejsze zaułki wypełnia zapach świeżego radicchio i rozmowy mieszkańców odpoczywających przy espresso. Nie jest to jednak jedynie oaza spokoju – Treviso stało się wzorem dla innych europejskich miast średniej wielkości. Otóż w 2025 roku otrzymało prestiżowy tytuł European Green Leaf Award, przyznawany przez Unię Europejską za realne działania na rzecz ekologii. Wyróżnienie to nie jest efektem przypadkowych decyzji, lecz konsekwencją wielu lat świadomej polityki miejskiej, która dowodzi, że włoski urok może iść w parze ze zrównoważonym rozwojem. Ekologiczna alternatywa dla Wenecji. Treviso inspiruje całą Europę Transformacja Treviso zaczęła się od prostego założenia, że przyszłość miasta zależy od jakości środowiska, w którym żyją jego mieszkańcy. Gdy Wenecja zmagała się z rosnącymi tłumami, zanieczyszczeniem laguny i przeciążoną infrastrukturą, władze Treviso podjęły decyzję o odwróceniu kierunku – zamiast gonić za turystami, zaczęły inwestować w czyste powietrze, wodę i przestrzeń publiczną. Dawne wysypisko przekształcono w park solarny, którego energia zasila część miejskiej infrastruktury. Zmodernizowano też system kanalizacyjny i rozwinięto tereny zielone – posadzono 6000 drzew, wprowadzono programy recyklingu w szkołach i zachęcano mieszkańców do rezygnacji z plastiku. Wzdłuż rzeki Sile, która przecina historyczne centrum, wytyczono nowe trasy rowerowe i piesze, a stare młyny wodne, niegdyś używane do mielenia zboża, dziś produkują energię elektryczną dla miejskiego targu rybnego. W efekcie Treviso stało się przykładem miasta, które potrafiło połączyć codzienne życie z troską o środowisko. Zamiast rywalizować z Wenecją o turystów, stworzyło własną tożsamość – spokojniejszą, bardziej zrównoważoną i bliską mieszkańcom, przyciągając tych, którzy szukają we Włoszech autentyczności, kameralnych ulic, dobrej kuchni oraz kontaktu z naturą. Źródło: BBC, European Commission, Islands Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zagraniczna dziennikarka zachwycona polskim miastem. „Urzekające połączenie historii i nowoczesności”
Polska od lat podbija serca turystów z całego świata. Jej klimat, architektura i wyjątkowa energia sprawiają, że o naszym kraju coraz częściej piszą zagraniczne media. Nic dziwnego – tutejsze miasta potrafią zaskoczyć zarówno historią, jak i tempem, w jakim się zmieniają.
Polskie miasta coraz częściej stają się bohaterami zagranicznych publikacji, przyciągając uwagę nie tylko turystów, lecz także doświadczonych dziennikarzy podróżniczych. W ich oczach Polska to kraj kontrastów – nowoczesny, a zarazem wierny swojej historii, pełen życia, ale niepozbawiony refleksji. W ostatnich latach o urokach nadwiślańskich miast pisały największe światowe redakcje: od „The Sun”, przez „CNN”, po „The Guardian”. W swoich artykułach zachwycały się m.in. Tarnowem, Lublinem i Wrocławiem, doceniając ich klimat, architekturę i autentyczność. Teraz z kolei brytyjska dziennikarka przyjrzała się bliżej polskiej stolicy, odkrywając w niej miejsce, które zaskakuje różnorodnością i energią, a jednocześnie potrafi zachować własny charakter. Polska w oczach brytyjskiej reporterki Dziennikarka „The Guardian”, Katie Glass, kilka tygodni temu postanowiła wyruszyć w podróż z Londynu aż do Wilna, przemierzając ponad 1600 kilometrów przez Amsterdam, Berlin i Warszawę. Jej celem było doświadczenie tego, co coraz częściej nazywa się „coolcation”, czyli wakacji w chłodniejszych rejonach Europy, będących przeciwwagą dla upalnych, zatłoczonych kurortów południa. Do Polski dotarła pociągiem IC Intercity z Berlina, a pierwsze wrażenia zapisały się w jej pamięci już w wagonie restauracyjnym, gdy zamówiła klasyczny polski obiad. „Na stole pojawił się talerz złocistego schabowego z mizerią i gotowanymi ziemniakami – prosty, a pyszny” – napisała, podkreślając autentyczność tego doświadczenia. Zachwyt towarzyszył jej także po przyjeździe do stolicy. „Po wyjściu z przejścia podziemnego przy Dworcu Centralnym moim oczom ukazały się szklane wieżowce odbijające czerwone światło zachodzącego słońca. To widok, który naprawdę mnie oszołomił” – przyznała w swoim materiale. Spacer po Warszawie – od Starego Miasta po tętniące nowoczesnością kawiarnie Następnego dnia dziennikarka zaczęła odkrywać Warszawę, którą określiła jako „urzekające połączenie historii i nowoczesności”. Na Starym Mieście zatrzymała się przy domu Marii Skłodowskiej-Curie i spróbowała pierogów w jednej z lokalnych restauracji. W tekście m.in. zwróciła uwagę na brukowane uliczki i rzędy kolorowych kamienic, wiernie odbudowanych po zniszczeniach II wojny światowej. „Ich niemal disneyowski urok umniejszają jedynie ślady po pociskach artyleryjskich” – zauważyła, doceniając sposób, w jaki Warszawa pielęgnuje pamięć o dawnych wydarzeniach. Kilka kroków dalej dziennikarka odkryła zupełnie inne oblicze stolicy. Odeszła od zabytkowych ulic Starego Miasta, by przyjrzeć się Warszawie, która tętni współczesnym rytmem. W swojej relacji zwróciła uwagę, jak dawne, monumentalne budynki z okresu powojennego zyskały nowe życie – dziś mieszczą galerie, teatry i kawiarnie pełne młodych ludzi. Jednym z miejsc, które szczególnie ją zaintrygowało, był barStudio w sercu Pałacu Kultury i Nauki, czyli przestrzeń, w której historia splata się z miejską energią. To właśnie tu, w gmachu wzniesionym w czasach Stalina, odbywają się koncerty, dyskusje i wieczory silent disco. Glass zauważyła, że właśnie w takich miejscach Warszawa najlepiej pokazuje swoją tożsamość, potrafiąc zachować pamięć o przeszłości, jednocześnie nadając jej nowe znaczenie. W dalszą podróż dziennikarka wyruszyła z torbą pełną polskich smaków. „Wyjeżdżamy z Warszawy, a ja siedzę i zajadam pierniki z lukrem” – relacjonowała, opisując widok mijanych pól, fabryk i miasteczek. Stwierdziła też, że w tak drobnych detalach, jak smaki, zapachy i obrazy codzienności, kryje się urok Polski. Źródło: The Guardian Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Najbardziej rzymskie z niemieckich miast. Fantastyczny pomysł na jesienny weekend z rodziną
Rzymski skarb z Trewiru to dopiero początek. Podczas podróży po najstarszym mieście Niemiec odkryłem ślady Imperium, które wciąż są obecne – od monumentalnej Czarnej Bramy po zaskakująco dobrze zachowane monety. Trewir oferuje spojrzenie na przeszłość bez tłumów i pośpiechu.
Spis treści: Rzymskie bogactwa i cesarskie mozaiki Trewiru z bliska Złoty Skarb z Trewiru – 18 kg rzymskiego bogactwa ukrytego w ziemi Porta Nigra – rzymska brama, która przetrwała wieki i została kościołem Rzymski pałac Konstantyna i amfiteatr, gdzie cisza zastąpiła gladiatorów Jak zaplanować podróż do Trewiru – dojazd, noclegi i lokalne smaki Trewir, położony niedaleko granicy z Luksemburgiem i Francją, uchodzi za najstarsze miasto w Niemczech. Przez wieki pełnił rolę drugiego Rzymu. Kiedy imperium upadło, miasto popadło w cień, a przed zupełnym zapomnieniem uratowały je pochodzące stąd słynne wina mozelskie. Dziś jednak, gdy stolica Włoch niknie pod naporem milionów turystów, a do najważniejszych zabytków wiją się wielogodzinne kolejki, Trewir staje się kuszącą alternatywą. Daje sposobność spojrzenia na czasy Imperium Rzymskiego bez konieczności przebijania się przez tłumy. Rzymskie bogactwa i cesarskie mozaiki Trewiru z bliska Światło reflektorów wydobywa kamienną bramę z otchłani nocy. Późnym wieczorem, gdy docieram do Trewiru, najważniejszy zabytek miasta wygląda, jakby udało mu się umknąć spod działania upływającego czasu. Mrok pochłonął wszystkie atrybuty współczesności – budynki, samochody, banery – tworząc nieprzeniknione tło dla podświetlonej lampami Porta Nigra – Czarnej Bramy. Odruchowo szukam wzrokiem postaci odzianych w togi lub rzymskich żołnierzy w pełnym ekwipunku. Następnego dnia, zanim wrócę pod rzymską bramę, by obejrzeć ją w świetle południa, idę do Rheinisches Landesmuseum Trier, dzięki któremu można rozeznać się w rzymskiej historii miasta. – Trewir nie bez powodu nazywany był Rzymem Północy – mówi Thomas Martin, który oprowadza mnie po placówce. – W latach 293–395 rezydowało tu kilku rzymskich cesarzy, w tym Konstantyn Wielki. Echa tamtych czasów rozbrzmiewają w pieczołowicie ułożonych mozaikach zdobiących niegdyś tutejsze domy, pomalowanej na wściekle bordowy kolor ścianie przeniesionej z ruin rzymskiej rezydencji czy w przedmiotach codziennego użytku. Mijamy kryjące te skarby gabloty, a gdy przyglądam się ilustracjom odtwarzającym wygląd Trewiru sprzed 2 tys. lat, dociera do mnie, jak bogatym był on miastem. – To nie były peryferie Imperium Rzymskiego zaludnione przez barbarzyńców – tłumaczy Martin. – Zachodnia część dzisiejszych Niemiec była zarządzana bezpośrednio przez Rzym, a Trewir, ulokowany strategicznie nad rzeką Mozelą, miał duże znaczenie w późniejszych latach cesarstwa. To było zamożne miasto zamieszkane przez mniej więcej 100 tys. osób. Złoty Skarb z Trewiru – 18 kg rzymskiego bogactwa ukrytego w ziemi O bogactwie tutejszych mieszkańców świadczy m.in. główna atrakcja muzeum, czyli Złoty Skarb z Trewiru. W 1993 r. ekipa zatrudniona przy budowie siedziby banku wykopała dzban kryjący 2650 doskonale zachowanych złotych monet – jeden z największych rzymskich skarbów, jakie kiedykolwiek odkryto. Wydobyty ok. 1,8 tys. lat po jego ukryciu, ważył ponad 18 kg. Wiele wskazuje na to, że pieniądze nie należały do jednej osoby, lecz były oficjalnym depozytem, zarządzanym i stopniowo powiększanym. Zgromadzone środki odpowiadały rocznemu żołdowi ok. 130 rzymskich żołnierzy, był to więc naprawdę pokaźny majątek. Pochylamy się nad stosem tych monet rozrzuconym na płasko w szklanej gablocie – skarbowi z Trewiru muzeum poświęciło osobną, specjalnie przygotowaną salę. Porta Nigra – rzymska brama, która przetrwała wieki i została kościołem Nadrzeczne miasto jest na wskroś niemieckie – schludne uliczki, domy z pruskiego muru, sklepiki i uporządkowane wyszynki – ale co rusz natykam się tu też na ślady z innego świata. Pozostałości rzymskich czasów są tu niczym przybysze z innej galaktyki, chodząc ulicami, przemieszczam się więc pomiędzy różnymi epokami i kręgami kulturowymi i chwilami nie wiem już, czy jestem na Północy czy Południu. Czarną Bramę, przy której znów przystaję, wzniesiono bez zaprawy, korzystając tylko z żelaznych zacisków trzymających potężne bloki piaskowca w pionie. Ta wzniesiona ok. 170 r. budowla, przypominająca mi wielopiętrowy tort weselny, jest najlepiej zachowaną rzymską bramą w północnej Europie. Sprzyjał jej los – pozostałe bramy zniknęły wraz z imperium, rozkradzione na materiały budowlane. Porta Nigra zachowała się, gdyż w 1030 r. wprowadził się do niej grecki pustelnik Symeon, po śmierci ogłoszony świętym. Zmarł w tym budynku, arcybiskupstwo przekształciło więc bramę w kościół – wtedy to zamurowano większość łukowatych przejść ulicznych. Pierwotny kształt brama odzyskała dopiero na początku XIX w., gdy Napoleon Bonaparte nakazał zlikwidowanie świątyni. Nie udało się jednak zupełnie wymazać przeszłości – obiekt jest rodzajem palimpsestu, rzymskie ślady nikną pod chrześcijańskimi płaskorzeźbami, kolejne odsłony historii przenikają się tu płynnie. Rzymski pałac Konstantyna i amfiteatr, gdzie cisza zastąpiła gladiatorów Wyznawcy chrześcijaństwa na dobre rozgościli się też w dawnym pałacu cesarskim, datowanym na początek IV w., pełniącym niegdyś rolę sali tronowej Konstantyna I. Dziś budynek jest kościołem protestanckim, w surowym, pozbawionym niemal ozdób gmachu wciąż da się jednak odczuć dawną potęgę imperium. Pałac jest największą zachowaną konstrukcją o jednym pomieszczeniu z czasów rzymskich i rywalizuje pod tym względem z Panteonem w stolicy Włoch. Nieco mniej szczęścia miał amfiteatr, prawdziwy gigant wzniesiony w II w., mogący niegdyś pomieścić 20 tys. osób. Rzymianie, z typowym dla siebie pragmatyzmem, umieścili go na wyciętym stoku wzgórza, co ułatwiło im budowę. Gdy jednak zachodzę na to miejsce, okazuje się, że na przestrzeni wieków obiekt, gromadzący niegdyś widzów spragnionych walk gladiatorów i zwierząt, stracił wszystkie miejsca siedzące. Kamienne trybuny posłużyły jako materiał budowlany pod niezliczoną liczbę domów po upadku cesarstwa. Ich miejsca zajęła trawa nadająca trewirskiemu amfiteatrowi wyjątkowy wygląd. Panuje tu niemal rodzinna atmosfera, odwiedzający wylegują się na stoku, a ich dzieci biegają po wysypanej piachem scenie i podziemnych korytarzach, którymi niegdyś maszerowali wojownicy. Przysiadam na trawie i próbuję sobie wyobrazić czasy świetności tego miejsca – 1,7 tys. lat temu ten punkt wyznaczał centrum ówczesnego świata. Rzymianie ponieśli jednak klęskę – nie potrafili przekazać swojego zamiłowania do tego typu rozrywek kolejnym pokoleniom i amfiteatry całego imperium zamieniły się w spowite ciszą kamienne skorupy. Dużo lepiej poszło im z pasją do wina. Zaraz za amfiteatrem, na stokach wzgórza, ciągną się równo posadzone rzędy winorośli. To Rzymianie przynieśli ze sobą krzewy Vitis vinifera i zapoczątkowali tradycję, która nadal jest żywa – w każdym łyku tutejszego wina kryje się więc smak starożytności. Jak zaplanować podróż do Trewiru – dojazd, noclegi i lokalne smaki Dojazd Jeżeli nie podróżujesz z Polski samochodem, najłatwiej będzie dolecieć do Frankfurtu (m.in. LOT z Warszawy), a stamtąd do Trewiru pociągiem – podróż trwa trochę ponad 2 godz., a ceny biletów zaczynają się od 16 euro. Transport Trewir najlepiej przemierzać pieszo. Większość zabytków rzymskich, ale też średniowiecznych, mieści się w centrum i jest łatwo dostępna. Niezłym pomysłem jest też wypożyczenie roweru – jednoślad można wynająć m.in. na dworcu centralnym w Trewirze (Fahrradstation Gleis 11) – od 15 euro za dzień. Nocleg Park Plaza Trier to czterogwiazdkowy hotel w centrum miasta ze stosunkowo dużymi, bardzo wygodnymi, acz zaprojektowanymi bez specjalnego indywidualizmu pokojami. W obiekcie jest też strefa spa. Ceny od ok. 700 zł za pokój 2-osobowy. Coffee Fellows Hotel leży nad samą rzeką Mozelą i oferuje widok na jej nurt z pokojów. Tuż obok znajduje się historyczny, zbudowany przez Rzymian most. Obiekt znajduje się w cichej okolicy oddalonej od centrum o kwadrans spaceru. Dobry stosunek jakości do ceny: dwójka od ok. 300 zł. Spróbuj tego Restauracja Wirtshaus Zur Glocke serwuje regionalne, tradycyjne dania, w tym doskonałe sznycle cielęce. Spory wybór białych win z Mozeli. Źródło: archiwum National Geographic Traveler, Germany.Travel Nasz ekspert Michał Głombiowski dziennikarz, podróżnik, autor książek. Stały współpracownik magazynu „National Geographic Traveler”.
Weszłam nocą do zamku w Malborku – to, co zobaczyłam, zostanie ze mną na długo
Zamek w Malborku przyciąga nie tylko miłośników historii. Oświetlona nocą twierdza, duchy krzyżaków, Marianek i zrekonstruowana Madonna – to tylko część atrakcji, jakie czekają na turystów.
Spis treści: Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Popilnuj – proszę Marianka, brązową figurkę zawadiackiego rycerza uprawiającego najwyraźniej fitness na barierkach przed zamkowymi kasami. Pod opieką tej maskotki Malborka zostawiam rower i ruszam na nocne zwiedzanie 21-hektarowej, najpotężniejszej twierdzy gotyckiej średniowiecznej Europy wpisanej na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Odbudowana z ruin i legend – niezwykła historia zamku w Malborku Zamek w Malborku robi wrażenie od pierwszego spojrzenia. Patrzę na gigantyczny, 8-metrowy posąg Madonny o migdałowych oczach odzianej w zdobne szaty – zdaje się wychodzić z zewnętrznej niszy prezbiterium kościoła NMP na Zamku Wysokim. – Jej postać w chwili powstania w 1340 r. uważana była za największą figurę średniowiecznej Europy. Przez 600 lat strzegła Marienburga nazwanego tak od patronki zakonu krzyżackiego. W 1945 r. zniszczyła ją, dużą część zamku i 80% Starego Miasta artyleria „wyzwolicielskiej” Armii Radzieckiej – opowiadają ubrani w białe płaszcze z czarnym krzyżem Bogusław Krauze i Piotr Topolski. To przewodnicy i członkowie Fundacji Mater Dei, spiritus movens powrotu zrekonstruowanej z tysięcy kawałków Matki Boskiej na swoje miejsce dopiero w 2016 r. Szklana mozaika wywołująca efekt połysku sprowadzona została z Wenecji, natomiast elementy pokryte złotem wykonane zostały w Gdańsku. Angażował się w to przedsięwzięcie nawet Bruno Plater, wówczas wielki mistrz działającego do dziś zakonu krzyżackiego, choć Malbork jako stolica państwa zakonnego był krócej w jego władaniu (1309–1457) niż potem w polskim (do rozbiorów, gdy przypadł Prusom). Krążę po oświetlonym reflektorami punktowymi zamku. Posiadał innowacyjny system ogrzewania podłogowego, starzy zakonnicy leczeni w tutejszym szpitalu-przytułku dostawali posiłki wcześniej niż sam wielki mistrz. Zastawiony stół pokazuje bogate menu rycerzy, czyli dietę średniowiecza: dziczyzna, ptactwo, wołowina, ryby, kasza, groch, ryż, bakalie i egzotyczne przyprawy. W refektarzu ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na jednym centralnie umieszczonym filarze mijam się z dyskretnym... duchem w brązowym habicie niosącym latarnię. Zza pięknych oryginalnych witraży słyszę niewidzialne gregoriańskie chóry. Bajka! Gdzie spotkasz Jagiellończyka i Marianek do Ciebie przemówi Zaopatrzona w mapy wyruszam spod zamku rowerem (świetne trasy dla jednośladów!). Cegły z ruin Starego Miasta powędrowały po wojnie do Warszawy w ramach propagandowej akcji nowej władzy „Cały naród buduje swoją stolicę”. Dlatego teraz tylko pojedyncze ocalałe budynki z czerwonej cegły prześwitują pomiędzy powojenną już zabudową. W sąsiadującej z zamkiem malborskiej farze, pieczołowicie odnowionej właśnie przez opiekujących się nią orionistów, podziwiam bezcenne, bogato złocone środkowe kwatery szaf ołtarzowych ze scenami Zwiastowania, Koronacji NMP i Bożego Ciała. Narratorem startującej przy zamku multimedialnej ścieżki edukacyjnej w odrestaurowanej części murów miejskich jest Marianek „gadający” z infokiosków. Zachwyca mnie odnowiona pięciokondygnacyjna Brama Garncarska dekorowana ostrołukowymi blendami. W centrum, na placu Miejskim otoczonym kawiarenkami, niemal galopuje mi naprzeciw Kazimierz Jagiellończyk na koniu, który w 1457 r. triumfalnym wjazdem do Malborka rozpoczął tu polskie panowanie. Wrażenie ruchu potęguje sąsiadująca z monumentem tańcząca fontanna. Jestem u wylotu ul. Kościuszki ze stylizowaną (tylko kształtem) na kamieniczki zabudową – to dawna Lang­strasse, gdzie natykam się na jedną z 24 tablic z funkcją fotoplastikonu z kodami QR. Czarno-białe fotografie w ten sposób poprowadzonej ścieżki historycznej odsyłają do wcześniejszych dziejów wybranych miejsc, które bliżej poznaję w pobliskim Muzeum Miasta Malborka zainstalowanym w jednej z najpiękniejszych, zachowanych XIX-wiecznych willi. Bulwary, kajaki i duchy przeszłości – okolice Malborka z innej perspektywy Zjeżdżam na wyremontowane przed kilkoma laty Bulwary nad Nogatem i sunę wygodną ścieżką rowerową z obfitością ławek i punktów panoramicznych w formie drewnianych podestów. Pstrykam selfie z kolejnym Mariankiem, który z kroniką miejską na kolanach przycupnął sobie nieopodal budki z książkami na wymianę. Mijam żółty budyneczek wypożyczalni sprzętu pływającego. Piramida błękitnych kajaków kusi wyprawą po Pętli Żuławskiej. Licząca aż 303 km droga wodna łączy ze sobą szlaki Wisły, Nogatu, Motławy, Pasłęki, Zalewu Wiślanego i Kanału Elbląskiego. Zostawiam za sobą zabudowania, a po prawej stronie, za płynącą stalowo-szarą rzeką, otwierają się przede mną płaskie niczym stół żyzne pola Żuław Wiślanych, rozległej doliny deltowej królowej polskich rzek. Kończy się wygodna ścieżka rowerowa i wpadam w leśny dukt. Odkryte łydki smagają pokrzywy – nie jeździ tu wiele osób, choć szlak jest oznakowany. Pozostałości fortyfikacji Festung Marienburg: betonowe punkty obserwacyjne, stanowiska ogniowe, schrony, znajdują się w większości poza nim, choć blisko. Wracam pod zamek. Rozparta na ławce na bulwarze chłonę z zachwytem filmowy zachód słońca rozlewający się paletą ciepłych barw nad Nogatem. Również ze względu na niego nie można Malborka „zaliczyć” w jeden dzień! Przed wizytą w Malborku – ceny, noclegi i rowerowe szlaki Zwiedzanie zamku w Malborku Trasy zwiedzania: historyczna, spacerowa, nocna Bilety: normalny: od 90 zł ulgowy: od 70 zł bilet łączony (Malbork, Sztum, Kwidzyn): dostępny Dzieci do lat 7: wstęp wolny Zniżki: m.in. Karta Dużej Rodziny, grupy zorganizowane Oficjalna strona zakupu biletów: bilety.zamek.malbork.pl Nocleg Hotel Grot (3*) – aktualnie od 199 zł za pokój jednoosobowy Hotel Dedal (2*) – od 165 zł za pokój jednoosobowy Warto wiedzieć 590-kilometrowy Szlak Kopernikowski łączy miejscowości związane z życiem astronoma (Warmia, Mazury, Pomorze, Kujawy) Rowerowy Szlak Zamków Gotyckich – rozpoczyna się w Malborku i ma 171,65 km Źródło: archiwum National Geographic Traveler, zamek.malbork.pl Nasza ekspertka Anna Kłossowska Od blisko dwóch dekad (z przerwą) współpracuję z National Geographic Traveler, byłam nawet częścią redakcji magazynu. Na jego łamach piszę najczęściej o Bel Paese, Pięknym Kraju, czyli o Włoszech. Italii poświęciłam kilka moich przewodników. Są wśród nich bestsellerowe „Włochy, jakich nie znacie” opatrzone żółtą ramką i wyróżnione w konkursie Granice.pl Choć z wykształcenia jestem muzykiem i polonistką, dziennikarskie (studia podyplomowe polskie i francuskie) i włoskie pasje zaszczepił we mnie Dziadek, w międzywojniu korespondent IKC z Rzymu i Adwokat Świętej Roty Rzymskiej. Wcześniej pracowałam m.in. w Prawie i Gospodarce oraz Życiu Warszawy. Pilotuję wycieczki do Italii i oprowadzam Włochów po Warszawie. Prowadzę bloga https://italiannawdrodze.blogspot.com/ Uwielbiam antyk, podróże ad hoc, gotowanie i naturalnie espresso.
Kultowe miasto wprowadza nowy podatek turystyczny. Tak walczy z nadmiarem podróżnych
Rosnąca liczba turystów coraz częściej staje się wyzwaniem dla miast, które do niedawna żyły z ich napływu. Kolejne popularne destynacje decydują się na wprowadzenie opłat, by złagodzić skutki nadmiernej turystyki i zapewnić równowagę między życiem mieszkańców a potrzebami odwiedzających. Najnowsze decyzje władz Kioto pokazują, że era nieograniczonej turystyki powoli dobiega końca.
Turystyka rozwija się w niespotykanym tempie – dziś nie tylko małe miasteczka, ale i wielkie metropolie zmagają się z konsekwencjami nadmiaru gości. Dublin, Barcelona czy Wenecja już wdrożyły ograniczenia i opłaty, by chronić lokalną przestrzeń i jakość życia mieszkańców. Na Lanzarote wprowadzono plan ograniczenia liczby turystów, by zaoferować bardziej wartościowe doświadczenia zamiast masowej konsumpcji. Teraz do tego grona dołącza była stolica Japonii. Władze Kioto właśnie uchwaliły drastyczny wzrost opodatkowania noclegów. Turyści zapłacą więcej. Kioto chce chronić mieszkańców Choć turystyka od lat stanowi fundament gospodarki Kioto, jej dynamiczny rozwój coraz częściej rodzi napięcia między mieszkańcami a przyjezdnymi. W szczycie sezonu historyczne dzielnice, takie jak Gion, przestają przypominać spokojne tradycyjne zaułki – tłumy turystów wypełniają wąskie uliczki, zatrzymują się na środku dróg, by robić zdjęcia gejszom, a nawet wchodzą na prywatne posesje w poszukiwaniu „idealnego ujęcia”. Jak podają japońskie media, wcześniejsze próby ograniczenia tych zachowań (m.in. zakazy fotografowania w niektórych rejonach) nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W odpowiedzi władze miasta zapowiedziały wprowadzenie nowego podatku turystycznego. To jeden z elementów strategii mającej przywrócić równowagę między turystyką a codziennym życiem mieszkańców. Krytycy podkreślają jednak, że sam podatek może nie rozwiązać problemu, gdyż Japonia notuje rekordowy napływ gości. W 2024 roku kraj odwiedziło ponad 35 milionów zagranicznych turystów, a rząd szacuje, że do 2030 roku liczba ta wzrośnie do 60 milionów. Japonia zaostrza politykę wobec turystów Podatek od zakwaterowania w Kioto wejdzie w życie od marca 2026 roku, stając się jednym z głównych narzędzi walki z nadmierną turystyką. Każdy odwiedzający to miasto będzie musiał zapłacić dodatkową opłatę za nocleg w hotelach czy pensjonatach, a jej wysokość będzie zależna od standardu obiektu. Zgodnie z planem władz, turyści nocujący w luksusowych hotelach zapłacą nawet 10 000 jenów (ok. 238 zł) za osobę za noc, co stanowi dziesięciokrotność dotychczasowych stawek. W przypadku tańszych obiektów podatek wyniesie od 200 do 400 jenów (ok. 4,80–9,50 zł), natomiast w hotelach średniej klasy – 500 do 1000 jenów (ok. 12,10–23,80 zł). Dla pokoi kosztujących poniżej 19 999 jenów (ok. 130 USD) opłata wyniesie 400 jenów, a dla luksusowych pobytów powyżej 100 000 jenów (ok. 653 USD) – maksymalną kwotę 10 000 jenów. Nowy podatek pomoże utrzymać historyczne dzielnice Wpływy z podatku mają podwoić przychody miasta z turystyki i zostać przeznaczone na finansowanie ochrony dziedzictwa kulturowego, modernizację infrastruktury oraz zarządzanie ruchem turystycznym. „Podatek od zakwaterowania służy pokryciu kosztów związanych z podnoszeniem atrakcyjności Kioto jako międzynarodowego miasta kultury i turystyki oraz promocją turystyki” – napisano w oficjalnym komunikacie rządu miasta. Lokalne władze argumentują, że środki te pomogą utrzymać historyczne dzielnice, zmniejszyć korki na ulicach i chodnikach oraz poprawić komfort życia mieszkańców. Choć decyzja władz Kioto budzi mieszane reakcje, wielu ekspertów podkreśla, że może stać się ona wzorem dla innych regionów zmagających się z nadmiernym ruchem turystycznym. Wraz ze wzrostem popularności Japonii, miasta coraz częściej muszą balansować między korzyściami ekonomicznymi a zachowaniem spokoju i autentycznego charakteru miejsc, które przyciągają podróżnych z całego świata. Warto jednak dodać, że z nowej opłaty zwolnione zostaną m.in. grupy szkolne, a w przypadku klęsk żywiołowych lub sytuacji kryzysowych przewidziane będą obniżki stawek. Źródła: Fox News, Euronews, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdańsk oglądany z kajaka zachwyca na trzy sposoby. Jeden was zaskoczy
Zabytkowy, postindustrialny i zaskakująco zielony. Podróż kajakiem przez Gdańsk pozwala odkryć to piękne miasto z nowej perspektywy.
Spis treści: Kamienna Śluza Kajakiem przez Gdańsk Stocznia Cesarska Wzdłuż Wyspy Spichrzów Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Czy to na pewno dobry pomysł? – zastanawiam się, stojąc przy przystani na ślepym końcu Starej Motławy. Kamienne nabrzeże schodzi szerokimi stopniami nad wodę. Tam kołysze się spory pomost. Tafla wygląda jak lustro, ale to tylko krótka zmyłka pomiędzy potężnymi podmuchami; kolejny przychodzi nagle, unosi ją jak tkaninę, a potem opadająca woda wdziera się na pomost. Wodowanie kajaka wydaje się co najmniej nierozsądne, ale... Jesienne słońce tak pięknie oświetla fasady, tak miło poczuć ciepłe promienie na twarzy, a na wodzie jest tak pusto. Jakbyśmy mieli miasto tylko dla siebie! Czy taka okazja szybko się powtórzy? Jedno spojrzenie i bez słowa decydujemy: spróbujmy! Jeśli się nie uda, najwyżej zawrócimy. Ściągamy kajak, pakujemy się i odbijamy. Płyniemy w kierunku Głównego Miasta, pod stalowo-żelbetowym mostem Popielnym. Wiosłując obok Wyspy Spichrzów, wypływamy na Nową Motławę, by zrobić kolejny zwrot – za miasto. Na razie to jednak obrzeża jego turystycznej części. Kamienna Śluza Równolegle do rzeki biegnie ulica. Zachwyt budzi tutejsza cisza i spokój. Z każdym machnięciem wiosłem dookoła jest coraz więcej zieleni, w całość malowniczo wpisuje się opuszczony stary młyn z czerwonej cegły na prawym brzegu. Dziś zrujnowany, z pustymi oknami, niegdyś był częścią niezwykłej konstrukcji, do której właśnie dopływamy – jednej z nielicznych tego typu na świecie. „Ale że takie coś? Co tu niezwykłego?” – myślę, przepływając przez surową Kamienną Śluzę, między żeliwnym wrotami w kolorze jasnej mięty. Żeby zrozumieć majstersztyk tego dzieła, trzeba na nie spojrzeć z góry, co nie jest trudne, bo w jego skład wchodzi też kilka bastionów, dziś zamienionych w punkty widokowe. Otóż Gdańsk miał ze swoimi trzema rzekami – Wisłą, Motławą i Radunią – utrapienie (czytaj: powodzie), ale nauczył się też z nich korzystać. Śluza łącząca Nową Motławę z Motławą tuż przed skrzyżowaniem z dawną fosą (dziś: Opływ Motławy), wytyczoną zygzakami pomiędzy bastionami, miała znaczenie hydrotechniczne. Pozwalała regulować poziom wody i zapobiegać powodziom. Poprawiała również bezpieczeństwo miasta. Tak zwany manewr wodny nie wymagał armii, broni ani walki; żeby wojsko nie podeszło z południa pod miasto, wystarczyło zalać jego przedpola. Co też skutecznie wykorzystano już w początkach istnienia konstrukcji w czasie – nomen omen – potopu. Zaskoczeni Szwedzi odstąpili od oblężenia. My też szybko poznajemy detale tej zmyślnej struktury. Gdy próbujemy wpłynąć w Opływ Motławy, utykamy na pasie ciągnących się tuż pod powierzchnią wody kamieni. Ani popłynąć dalej, ani zawrócić. To jedna z dwóch grodzi naprowadzających wodę między Motławą i śluzą. Na obu ich krańcach stoją pękate wieże zaporowe, a że wyrastające z wody budowle wyglądają dosyć urokliwie, w ogóle mnie nie irytuje ta przymusowa przerwa. W końcu udaje nam się zsynchronizować mocne machnięcie wiosłami z podmuchem wiatru, wycofujemy się i opływając małą wysepkę, skręcamy w Odpływ. Szybko się okazuje, że było warto. Wiatr cichnie, zieleń wylewa się z brzegów, nie mogę uwierzyć, że ta oaza natury znajduje się dosłownie kwadrans pieszo od centrum dużego miasta. Kajakiem przez Gdańsk Spływałam często przez różne miasta i wiem, że woda pozwala je zobaczyć z całkiem innej perspektywy, ale w Gdańsku trzeba przemnożyć zaskoczenie przez dwa. Nigdzie indziej nie ma tylu jednostek pływających, ze statkami pasażerskimi włącznie, nigdzie nie da się być tak blisko portu i stoczni. – Oczywiście, że najciekawsza i najpopularniejsza jest stara część miasta. Ale przy wypożyczaniu kajaków zawsze radzimy: „Popłyńcie najpierw na Opływ, oswójcie się, dopiero potem ruszajcie na Główne Miasto, gdzie pływają też inne jednostki, motorówki, łodzie, statki” – mówi Przemysław Siudem wypożyczający nam sprzęt w przystani o frapującej nazwie Żabi Kruk, gdzie działa najstarszy klub kajakowy w Gdańsku. Zygzakami z widokiem na kolejne bastiony, a potem nieduży neogotycki kościół Matki Bożej Bolesnej z charakterystyczną smukłą wieżyczką, dopływamy do Martwej Wisły. I wtedy zaczyna się dziać! Ze stanu „relaks” natychmiast przenosimy się w stan „przygoda”. – Trzymamy się blisko brzegu – instruuje doświadczony kolega. – Ale nie za blisko, bo jeśli przepłynie statek, odbiją się od niego silne fale. Spycha nas na środek, czasem buja jak na karuzeli, ledwie rejestruję, że przepływamy pod mostem Siennickim i obok ujścia Motławy, a wokół pojawiają się postindustrialne budynki. Płyniemy jeszcze kawałek. Gigantyczne żurawie portowe wydają się jeszcze większe, ale na otwartej przestrzeni znów nieźle dmucha i rozsądek każe zawracać. Poza tym chcę się przyjrzeć robotom. Stocznia Cesarska Wracamy, by przybić do jednego z pomostów w dawnych dokach Stoczni Cesarskiej. To nie lada gratka; założona w XIX w. była jedną z pierwszych nowoczesnych stoczni okrętów wojennych, wypływały z niej u-booty, krążowniki i pancerniki. Po wojnie dała podwaliny Stoczni Gdańskiej, ale ta jej część podupadła i niektóre budynki zwyczajnie się zawaliły. Do 2018 r. był to teren zamknięty, a kiedy go w końcu udostępniono, jego historia potoczyła się szczęśliwie: w postindustrialnej przestrzeni „coś” zobaczyli artyści, powstały alternatywne kluby, sypnęło wydarzeniami kulturalnymi. Roboty, do których chciałam wrócić, to niezwykła kolekcja rzeźb z portowego złomu: do stworzenia cudaków wychodzących z morza po pochylni dawnego Wydziału Kadłubowego rzeźbiarz Czesław Podleśny użył nieco już przerdzewiałych sprężyn, kół, części maszyn, fragmentów sieci elektrycznej. Kiedy wychodzimy na brzeg, rozglądam się po tym tyglu starego i nowego. Wybite okna i graffiti na budynkach, podniszczony dźwig z 1937 r. – najstarszy w stoczni. A nieopodal – jak ocalała baza na opuszczonej planecie – lśniący futurystyczny namiot-kopuła. Ludzie schodzący się na rejs statkiem wycieczkowym. – Państwo na kajaki? – zagaduje ktoś przychodzących. To Szymon z kajakowej firmy Around Gdansk czeka na czwórkę Anglików. Zagadujemy, kto i dlaczego pływa. – Wszyscy. Mieliśmy ludzi z całego świata, nawet z małych wysp na Pacyfiku. A po spływach zaskoczeni są nawet gdańszczanie. Mówią, że takiego oblicza metropolii nie znali, że czuli się tak, jakby byli w innym mieście. Chwilę wygrzewamy się na słońcu, gapimy na przypływające statki – w tym charakterystyczny wycieczkowy galeon Czarna Perła nazywany tu „Piratami”– i odbijamy. Szymon, patrząc na zegarek, mówi: – Zaraz zamykają kładkę, na 40 minut macie Motławę tylko dla siebie. Wracamy tą rzeką, by skończyć pętlę. Niedaleko stąd przerzucono nad nią kładkę na wyspę Ołowiankę. Jest zwodzona: przez pół godziny otwarta – i wtedy pływają tędy duże statki. Przez kolejne pół zamknięta, przeznaczona dla pieszych, ale przecież i kajakiem pod nią damy radę przepłynąć. Jest bajecznie! Przed nami przecież najciekawsza, stara część Gdańska. Wzdłuż Wyspy Spichrzów Napakowane zabytkami Główne Miasto to najczęściej wybierany cel wycieczek kajakowych. W godzinę, dwie można spokojnie opłynąć Wyspę Spichrzów i wyspę Ołowiankę, wreszcie wpłynąć w kanał Raduni – przy wysokim stanie wody aż do Wielkiego Młyna. My, płynąc z powrotem do Żabiego Kruka, machamy wiosłami od niechcenia, żeby spokojnie nacieszyć się widokami. Zdarza się tylko jeden zgrzyt, ale to ten, na który czekaliśmy. Opuszczanie kładki na Ołowiankę. Wyrasta ona długim ramieniem z tej wyspy tuż przed ikonicznym budynkiem Polskiej Filharmonii Bałtyckiej. Co nie tylko widać, ale i słychać. Płynąc wzdłuż Ołowianki, możemy obejrzeć budowle na obu brzegach Motławy z różnej perspektywy. Po jednej stronie ogromny diabelski młyn AmberSky, po drugiej – uroczo staroświecka Karuzela Gdańska, na której obracają się malowane ławki, konie i rydwany. Po lewej – statek muzeum, po prawej – koronkowe fasady kamienic Rybackiego Pobrzeża i charakterystyczna sylwetka starego Żurawia. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gdansk-co-zobaczyc-i-zjesc-stocznia-i-wyspa-spichrzow-to-miejsca-pelne-sztuki-muzyki-i-swietnej-kuchni-fot-shutterstock-d399115.jpeg" width="2400" height="1600" alt="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" title="Gdańsk – co zobaczyć i zjeść? Stocznia i Wyspa Spichrzów to miejsca pełne sztuki, muzyki i świetnej kuchni (fot. Shutterstock)" /> Tak samo nieśpiesznie płyniemy wzdłuż Wyspy Spichrzów. W złotych czasach stało na niej ponad 300 spichlerzy – magazynów, w których kupcy przechowywali towary. Kompletnie zrujnowany w czasie II wojny skrawek lądu jest teraz jednym z najszybciej zmieniających się rejonów w mieście. Patrzą na mnie fasady z dziesiątkami okien: jedne są już pięknie odnowione, zamienione na apartamenty i hotele, inne – z wyprutymi wnętrznościami – dopiero czekają na swoją kolej. Przepływamy jeszcze raz pod mostem Popielnym, tylko w odwrotnym kierunku. Kilka machnięć i cumujemy. Wiatr ucichł, stojące nisko słońce wydłuża cień Baszty pod Zrębem, malowniczej ruiny na tyłach klubu kajakowego. Wychodząc na ląd, myślę, że tak właśnie Gdańsk witał przybyszów wieki temu – prezentując się od strony wody. Kajaki w Gdańsku – informacje praktyczne Warto wiedzieć Kajak wypożyczyć można przy ul. Żabi Kruk 15 od wiosny do jesieni. Kajak jedno-/dwuosobowy na 3 godz.: 70/80 zł, instruktor dla grupy – od 250 zł, kajakiempogdansku.pl. Around Gdansk (Dokowa 1) oferuje spływy przez cały rok; jedynie z instruktorem, w grupie. 100–170 zł/os.; aroundgdansk.pl. Trasy Wycieczki trwają zwykle od 1,5 do 3,5 godz. Np. pętla Opływem i Motławą (8 km). Warto wyrwać się z miasta, płynąc w górę Motławy – woda stojąca, nie trzeba wiosłować pod prąd – do Krępca albo Dziewięciu Włók, gdzie są przystanie i dobre warunki na krótki biwak. Nocleg W okresie lipiec–wrzesień dla turystów otwierają się akademiki, np. Politechniki Gdańskiej: 80–100 zł/os.; pg.edu.pl, Uniwersytetu Gdańskiego, 110–210 zł/2 os.; akademikigdansk.pl. Domy na Wodzie: La Mare Motlava Houseboats. Przeszklone barki z tarasami na dachu na Nowej Motławie; 750 zł/noc. Źródło: archiwum NG
Saloniki to kulinarna stolica Grecji. Nie brak tu też unikatowych zabytków
W tym najsmaczniejszym mieście Grecji każdy spacer kończy się ucztą trwającą w nieskończoność. Saloniki kuszą piekarniami, kawiarniami, restauracjami i bazarami.
Spis treści: Idealny początek dnia Palec Arystotelesa Z widokiem na Olimp Dusza miasta Zupa dobra na wszystko Saloniki – informacje praktyczne Wiedziałam, że to kulinarna stolica Grecji, gdzie je się dużo i smacznie. Słyszałam też, że Saloniki nie są typowym ładnym miastem. Mają gęstą zabudowę i zabytki wciśnięte między współczesną architekturę. Wreszcie że wystarczy na nie jeden dzień, a potem warto jechać dalej – do klasztorów w Meteorach, na Półwysep Chalcydycki czy górę Olimp. Tymczasem spędziłam tu długi weekend i żałuję, że nie mogłam zostać dłużej. Idealny początek dnia Poranki w Salonikach pachną bougatsą, obłędnie chrupkim ciastem filo nadziewanym zwykle serem, szpinakiem lub mięsem. Aby jej spróbować, odwiedzam Bougatsa Bantis, kultową piekarnię założoną w 1969 r. w dzielnicy Panagia Faneromeni. Dziadek obecnego właściciela, który przybył do Salonik z tureckiej Kapadocji w ramach wymiany obywateli po odzyskaniu przez Grecję niepodległości, przywiózł ze sobą przepis na nią i zaczął sprzedawać jako street food. Dziś jego wnuk Philipos Bantis jest jedną z dwóch osób w Salonikach, które wciąż potrafią własnoręcznie wytwarzać filo – uczy tej sztuki innych. Jej sekret tkwi w takim rozciągnięciu ciasta, żeby uzyskało grubość kartki papieru. Kiedy podglądam Philiposa, wydaje mi się to dziecinne proste, jednak kiedy sama próbuję – płat rwie się i dziurawi. – Dlatego ludzie wolą kupować gotowe filo – żartuje mistrz i dodaje, że oryginalna bougatsa powinna się składać z aż 25 jego warstw. W piekarni dostaniemy 15 rodzajów tego ciastka, ja wybieram tradycyjne – bez nadzienia. Jest jeszcze ciepła, pachnie cynamonem, a po pierwszym kęsie już rozumiem, skąd uwielbienie Greków do takiej wersji śniadania. Palec Arystotelesa Rzeźba tego jednego z największych filozofów wszech czasów ozdabia chyba najbardziej reprezentacyjny plac miasta, który nosi jego imię. Ponoć pogłaskanie dużego palca u stopy mędrca przynosi powodzenie w egzaminach i gwarantuje przenikliwość umysłu. A Saloniki to miasto studentów z największym uniwersytetem w Grecji, dlatego zawsze przy pomniku ustawia się kolejka chętnych. Miasto położone jest w granicach starożytnej Macedonii, kraju Filipa II, a potem jego syna Aleksandra Wielkiego, którego nauczycielem był właśnie Arystoteles. Filozof urodził się niedaleko Salonik, zaś one same zostały nazwane na cześć Tessaloniki, przyrodniej siostry Aleksandra. Podobno kobieta nie mogła przeboleć śmierci brata i z rozpaczy zamieniła się w syrenę. Pytała potem marynarzy, czy jej brat żyje, a jeżeli ci odpowiadali, że nie – zatapiała ich statki. Pomnik Aleksandra znajduje się po sąsiedzku, na promenadzie, która ciągnie się przez prawie 6 km, a zaczyna w porcie, przy muzeach: fotografii i sztuki współczesnej. Z widokiem na Olimp Promenada jest sercem i salonem Salonik otwierającym się na Zatokę Salonicką, skąd przy dobrej pogodzie widać siedzibę Bogów – Olimp. Przysiadam w jednej z restauracji skuszona zapachem kawy i kolouri – sezamowego obwarzanka, kolejnego kultowego przysmaku jeszcze z czasów bizantyjskich. A potem, spacerując wzdłuż wybrzeża, mijam Białą Wieżę, symbol Salonik nazywany też Wieżą Krwi, bo za panowania Osmanów była więzieniem, miejscem tortur i egzekucji, a jej mury dosłownie spływały krwią. Kiedy przemalowano ją na biało, stała się znakiem nowego początku. Docieram pod pomnik Aleksandra Wielkiego. Wódz siedzi na koniu z wyciągniętym mieczem i twarzą skierowaną na wschód, ku Indiom, kresowi swojego imperium. Stąd już widać instalację „Parasole” autorstwa Giorgosa Zongolopoulosa, popularne miejsca zaręczyn i sesji ślubnych symbolizujące ulotności chwili, a jednocześnie potęgę marzeń, które odrywają nas od ziemi. Z miastem związanych jest więcej ważnych dla losów świata postaci. Tutaj nauczał św. Paweł, którego Listy do Tesaloniczan uważane są za najstarsze dokumenty chrześcijańskie. Stąd pochodzili mnisi Cyryl i Metody, twórcy głagolicy, wreszcie w Salonikach, przy ulicy Apostolou Paavlou 17, urodził się, wychował i ukształtował Mustafa Kemal Atatürk, ojciec nowoczesnej Turcji. Dusza miasta By ją zrozumieć, trzeba się udać na targ Modiano. Zadaszony budynek został niedawno odrestaurowany i kusi eleganckimi sklepami i restauracjami pachnącymi produktami z całej Grecji. Powstał w miejscu zniszczonej synagogi Talmud Tora, według projektu architekta Eliego Modiano. Dostaniemy tu najlepsze oliwki z Chalkidiki, sery manouri i kasseri, pasty z bakłażana, miody z sosen i kasztanów, zioła z gór Vermion i Olimpu, wreszcie fetę, którą je się w Grecji codziennie i dodaje do wszystkiego. W jednym ze sklepów uczę się jak rozpoznać dobrą oliwę. Płyn nalewany jest do niebieskich kubeczków, żeby przy ocenie nie sugerować się kolorem, a tylko i wyłącznie smakiem. Przed spróbowaniem należy ogrzać go w dłoniach. – Dobry produkt powinien być gęsty, aromatyczny i pachnący – mówi Grigoris Toulias, który oprowadza mnie po Modiano. – A w ustach cierpki, konkretny, pikantny za sprawą polifenoli, których im więcej, tym lepsza oliwa – dodaje. W czym jeszcze tkwi sekret waszej kuchni – dopytuję Grigorisa, bo zdobyć tytuł gastronomicznej stolicy Grecji na pewno nie jest łatwo. – Myślę, że jest to wielokulturowość Salonik. Tutaj obok siebie żyli Grecy, Turcy, Żydzi, Słowianie, Ormianie, co zaowocowało kulinarną odwagą w łączeniu smaków i tradycji. Poza tym kiedyś wszyscy jadali w domach, a wychodzili jedynie na kawę. Dlatego jeżeli ktoś chciał otworzyć restaurację, musiał zaproponować coś naprawdę smacznego, lepszego, niż serwowała jego mama, babcia czy żona, inaczej nikt by nie chciał za to zapłacić – żartuje. Grigoris zachęca, żeby przed wyjściem spróbować jeszcze najlepszych w mieście bouyiourdi. Tę wymyśloną w Salonikach pikantną przekąskę z fetą, papryką, oliwą, oregano, pomidorami i cebulą podają tu w smażonym cieście. – Koniecznie też zamów gyrosa, tuż za rogiem jest wybitny. Za ogromną porcję mięsa z kopą frytek, pitą i sałatką zapłacisz jedynie 10 euro, a najesz się na cały dzień. Zupa dobra na wszystko Jak to się stało, że budowa metra w Salonikach trwała aż 19 lat? Powód jest prosty, wystarczy tu wbić szpadel w ziemię, żeby trafić na jakiś zabytek. I dlatego największe wykopaliska archeologiczne w nowożytnej Grecji miały miejsce właśnie tutaj. Dzięki mim miasto wzbogaciło się o 300 tys. eksponatów, a jedna ze stacji metra – Venizelou, dosłownie stała się podziemnym muzeum. Przenosi nas ona na Decumanus Maximus, świetnie zachowaną główną ulicę z czasów rzymskich, z kolumnami i sklepami, co jest unikatem w skali Europy. Ewenementem jest też pobliski targ Kapani, najstarszy bazar w Salonikach i kolejne jego gastronomiczne epicentrum. Tutaj zaatakują nas sprzedawcy nawołujący klientów i stoiska pełne produktów. To też nowe kulinarne odkrycie – loukoumades, małe pączki oblane miodem i przyprószone cynamonem z orzechami, które zalewają usta słodyczą. Kolejne doświadczenie czeka na mnie w pobliskiej restauracji Patsas Tsarouchas przy ulicy Odos Olymou 7. – Spartanie jedli tę zupę, żeby mieć siłę do walki – opowiada Dimitris Tsarouchas, właściciel, i dodaje, że leczy też kaca i jest dobra na wszystko. Z tego powodu serwują ją 24 godz. na dobę przez siedem dni w tygodniu. I ma wiernych fanów na całym świecie. Patsas robiona jest z wnętrzności zwierząt, głównie żołądków, i przypomina nasze flaki. Od kilku lat właściciele starają się, żeby jej przekazywana z pokolenie na pokolenie receptura została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO. Na tym polu Saloniki też mają się czym pochwalić. Na słynnej liście mają aż 15 obiektów. Wśród nich mury miejskie i wieżę Trigonion w Ano Poli, czyli Górnym Mieście, które przypominają, że były one potężną twierdzą. Warto dotrzeć tu na zachód słońca, kiedy ciepłe światło rozlewa się na amfiteatralnie położone miasto, a ludzie urządzają sobie pikniki. Gdzieś w dole między gęstą zabudową majaczy sylwetka Rotundy św. Jerzego z IV w. wyglądająca jak rzymski Panteon, z wnętrzem ozdobionym wspaniałymi wczesnochrześcijańskimi mozaikami. Niedaleko stamtąd do łuku cesarza Galeriusza, pod którym biegła główna arteria Salonik łącząca wschód z zachodem. I zachwycającej świątyni Agia Sofia, arcydzieła sztuki bizantyjskiej wzorowanej na konstantynopolitańskiej. Jest wreszcie kościół św. Demetriusza, patrona miasta, najważniejsza świątynia w Salonikach, z kryptami, gdzie go więziono i zamordowano. Tymczasem zbliża się czas kolacji. Wybieram tawernę Tsinari, która zajmuje zabytkowy dom z patiem porośniętym winoroślą. Zamawiam meze, na które składa się kilkanaście pysznych przystawek, i obserwuję otoczenie. Koty wychodzące z każdego zakamarka i ocierające się o nogi, czekające na poczęstunek, staruszków spacerujących z psami, młodzież na skuterach. Coraz tłoczniej robi się przy stolikach, ktoś zaczyna grać, ktoś śpiewa i tańczy. Chłonę ten klimat jak z opowieści o starych Salonikach, tu wieczór dopiero się zaczyna. Saloniki – informacje praktyczne Dojazd Samolotem bezpośrednio z Warszawy do Salonik dolecimy LOT-em. Ceny biletów od 500 zł w obie strony. Rejs trwa nieco ponad 2 godz.; lot.com. Komunikacja Po centrum miasta najlepiej przemieszczać się na piechotę. Taksówki są tańsze niż w Polsce. Przydatna aplikacja to Beat. Oficjalna aplikacja komunikacji miejskiej to OASTH. Gotowe trasy do zwiedzania znajdziemy na thessaloniki.net. Tam też są informacje o darmowych (za napiwek) pieszych wycieczkach z przewodnikiem. Nocleg Hotel Onoma Monastiriou 24, ma artystyczne wnętrza i wspaniały taras z basenem i panoramą na Saloniki, blisko stąd do większości atrakcji; onomahotel.com. TBA Hyatt, położony wśród zieleni na uboczu Salonik, oferuje ciszę i spokój. Jedzenie Restauracja To Dixti na placu Athonos, przy ulicy Dimitsa i Dragoumi 18, oferuje rodzinną atmosferę i pyszną domową kuchnię. Owoce morza, ręcznie robione kotleciki z cukinii, smażony ser feta z miodem i sezamem. Blé Vin, na deptaku Agias Sofias i ulicy Georgiou Stavrou 14. To piekarnia, cukiernia, palarnia kawy, prosciutteria i winiarnia z piwniczką, która oferuje chyba największy wybór win w Salonikach. Restauracja Golden Star Hotel w Peraia, miejscowości na riwierze Salonik (jakieś 30 min jazdy taksówką do centrum). Stoliki ustawione są na plaży, a podczas kolacji możemy się spodziewać niezapomnianych zachodów słońca nad Zatoką Salonicką. Zakupy Warto przywieźć stąd oliwki, oliwę, sery, miód tymiankowy czy mydło. Źródło: archiwum NG Nasz ekspert Agnieszka Franus Agnieszka Franus – zastępczyni redaktora naczelnego magazynów National Geographic, National Geographic Traveler, redaktor naczelna Kaleidoscope. Z wykształcenia geolog. Jej pasje to historia, fotografia i podróże. Najlepiej wypoczywa wędrując po górach, a w wolnych chwilach lubi gotować dla przyjaciół.
Podróżni wybrali najpiękniejsze miasta świata. W tegorocznym rankingu nie zabrakło zaskoczeń
W świecie przepełnionym nowoczesnością podróżni coraz częściej szukają miejsc, które mają duszę. Najnowszy ranking najpiękniejszych miast świata to dowód, że autentyczność staje się nowym luksusem.
Spis treści: Najpiękniejsze duże miasta świata w 2025 roku Te małe miasta zachwyciły podróżnych w 2025 roku Ponad 757 tysięcy czytelników „Condé Nast Traveler” wzięło udział w 38. edycji prestiżowego plebiscytu Readers’ Choice Awards, wybierając miejsca, które w ostatnim roku zachwyciły ich najbardziej. Wyniki ankiety pokazują, jak zmienia się sposób, w jaki podróżni postrzegają miasta – okazuje się, że coraz częściej doceniają nie tylko ich atrakcje, lecz także atmosferę, kulturę i jakość codziennego życia. Tegoroczny ranking ujawnił, które metropolie na świecie stały się synonimem stylu, gościnności, a także inspirujących doświadczeń. Najpiękniejsze duże miasta świata w 2025 roku W tegorocznym zestawieniu dużych miast czytelnicy „Condé Nast Traveler” najwyżej ocenili Tokio, czyli miejsce, w którym tradycja i nowoczesność tworzą niezwykłą harmonię. Stolica Japonii urzeka równowagą pomiędzy dynamiką metropolii a spokojem świątyń i ogrodów, zachwycając podróżnych różnorodnością wrażeń. To również kulinarna stolica świata, z największą liczbą restauracji wyróżnionych gwiazdkami Michelin. Od aromatycznego ramenu w Kikanbo po rzadkie odmiany japońskiej whisky w Barze Ben Fiddich – Tokio potrafi zamienić każdy posiłek w doświadczenie pełne zmysłowości i kunsztu. Drugie miejsce zajęło Kioto, często nazywane duchową stolicą Japonii. Dawne miasto cesarskie wciąż pozostaje żywym świadectwem tradycji – wśród ponad tysiąca świątyń, starannie pielęgnowanych ogrodów i wąskich uliczek, gdzie wciąż można spotkać gejsze i mistrzów rzemiosła. Jednocześnie Kioto nie boi się nowoczesności. To tutaj powstała firma Nintendo, a tutejszy bambus posłużył Thomasowi Edisonowi do stworzenia pierwszego żarnika żarówki. Miasto zachwyca równowagą między historią a współczesnością – od spokojnego gaju Arashiyama po tętniące życiem ulice Pontocho. Trzecie miejsce w rankingu przypadło Kapsztadowi, czyli miastu o niezwykłej energii i zapierających dech w piersiach krajobrazach. Położony u stóp Góry Stołowej, nad brzegiem Atlantyku, Kapsztad łączy naturalne piękno z wyrafinowaną kulturą. Obok kolonialnych rezydencji powstają tu nowoczesne galerie i hotele, a wśród nich wyróżnia się imponujące Muzeum Sztuki Współczesnej Zeitz. Miasto przyciąga zarówno miłośników plaż i wina, jak i tych, którzy chcą lepiej poznać jego historię – wystarczy wizyta na Robben Island, gdzie przez 18 lat więziony był Nelson Mandela. Ranking najpiękniejszych metropolii na świecie w 2025 roku: Tokio (Japonia) Kioto (Japonia) Kapsztad (RPA) Singapur Seul (Korea Południowa) Paryż (Francja) Vancouver (Kanada) Edynburg (Szkocja) Montreal (Kanada) Phnom Penh (Kambodża) Te małe miasta zachwyciły podróżnych w 2025 roku Z kolei tytuł najpiękniejszego małego miasta świata otrzymała Victoria w Kanadzie – elegancka stolica Kolumbii Brytyjskiej położona na malowniczej wyspie Vancouver. To miejsce, w którym widać wpływy brytyjskiej kultury, ale też niezwykłe bogactwo natury. Podróż promem przez zatokę Swartz już na wstępie zapowiada wyjątkowy charakter miasta, czyli m.in. spokojny rytm życia i zielone parki. Victoria zachwyca kameralnością, a popołudniowa herbata w jednej z lokalnych herbaciarni pozostaje symbolem jej niezmiennego uroku. Wystarczy jednak krótki wypad poza miasto, by odkryć dzikie lasy i zatoki, w których natura wciąż zachowuje swoją pierwotną formę. Puerto Vallarta w Meksyku, które zajęło drugie miejsce, to miasto, gdzie kultura kolonialna spotyka się z luzem nadmorskiego kurortu. Urok brukowanych uliczek Starego Miasta i bielonych domów przeplata się z zapachem oceanu i dźwiękami lokalnej muzyki. Największe wrażenie robi jednak to, co kryje się poza utartym szlakiem – spokojne zatoczki, restauracje dostępne jedynie od strony morza i plaże, na których można zapomnieć o pośpiechu. Wśród nich wyróżnia się plaża Yelapa, gdzie czas płynie wolniej, a prostota życia nabiera wyjątkowego smaku. Na trzecim miejscu znalazła się Florencja, perła Toskanii i kolebka renesansu. Miasto artystów i rzemieślników od wieków przyciąga miłośników sztuki, ale dziś zachwyca także nowoczesnym podejściem do kultury. Obok katedry Santa Maria del Fiore i słynnej Galerii Uffizi można znaleźć niewielkie galerie sztuki współczesnej, pracownie perfumiarzy i konceptualne przestrzenie, takie jak Gucci Garden. Florencja łączy przeszłość z teraźniejszością w sposób naturalny i pełen elegancji – tu historia nie jest wspomnieniem, lecz żywą częścią codzienności. Lista najlepszych miast na świecie w 2025 roku: Victoria (Kanada) Puerto Vallarta (Meksyk) Florencja (Włochy) Lucerna (Szwajcaria) San Miguel de Allende (Meksyk) San Sebastián (Hiszpania) Galway (Irlandia) Palma (Hiszpania) Valletta (Malta) Hobart (Tasmania, Australia) Źródło: Condé Nast Traveler Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Odwiedziłam Lądek-Zdrój rok po wielkiej wodzie. Turyści mają się czego obawiać?
Lądek-Zdrój jeszcze niedawno uchodził za prawdziwy raj dla kuracjuszy i turystów. We wrześniu 2024 roku sytuacja zmieniła się diametralnie – miejscowość została niemal doszczętnie zniszczona przez gwałtowną powódź. Po roku od katastrofy wróciłam tam, by sprawdzić, jak bardzo zmieniło się to wyjątkowe uzdrowisko.
Spis treści: Powódź w Lądku-Zdroju rok później. Jak naprawdę wygląda dziś to uzdrowisko? Czy po powodzi Lądek-Zdrój wciąż przyciąga turystów? Sprawdziliśmy, co się zmieniło Zielone miasto po katastrofie. Nadzieja przyszła z przyrodą „Lądek ma w sobie to coś” – turyści wracają z sentymentem Z miastem Lądek-Zdrój mamy w redakcji „National Geographic Polska” tylko dobre skojarzenia. To tu przecież regularnie odbywa się Festiwal Górski. Po intensywnych opadach i katastrofie, jaką było pęknięcie tamy w Stroniu Śląskim, we wrześniu 2024 roku Lądek-Zdrój został zdewastowany. Zalane zostały najpiękniejsze miasteczka. Sytuacja była dramatyczna, niszczycielska fala niosła samochody, drzewa, hałdy śmieci i błota. Po roku miasto zmieniło się nie do poznania. Powódź w Lądku-Zdroju rok później. Jak naprawdę wygląda dziś to uzdrowisko? Do Lądka-Zdroju postanowiłam wybrać się na początku września. Podróż rozpoczęłam we Wrocławiu, skąd – ze względu na brak bezpośredniego połączenia – na stacji Kłodzko Miasto trzeba było przesiąść się na komunikację autobusową. W piątkowe, słoneczne popołudnie na przystanku czekały tłumy. Podróżnych było tak wielu, że Koleje Dolnośląskie musiały podstawić dodatkowy pojazd, który zabrał pasażerów bezpośrednio do Lądka. – Wcale nie boimy się tam jechać, powiedziałbym nawet, że to trochę wyjazd „z ciekawości”. Obserwowaliśmy z żoną to, co działo się tam podczas kataklizmu – to były okropne obrazy, w telewizji, w internecie. Bezpośrednio po powodzi nie odważylibyśmy się odwiedzić Lądka, ale chciałbym zobaczyć, co zmieniło się tam w ciągu roku – słyszę na przystanku od pana Kazimierza. Z czasem okazuje się, że ciekawskich spojrzeń będzie dużo więcej. Przechadzając się po rynku, obserwowałam, jak wzrok turystów zawiesza się na śladach po wielkiej fali. Było ich sporo – na podniszczonych budynkach, tabliczkach informujących o tymczasowym zamknięciu sklepów, czy na plakacie jednego z artystów, który wisiał na zakurzonej szybie. Widniał na nim prosty, ale wymowny komunikat: „Żyję. Tworzę. Wrócę.” W środku trwał generalny remont. Choć wspomnień i śladów po powodzi wciąż nie brakuje, nie dominują one już w krajobrazie. Rynek, który jeszcze niedawno był zdewastowany i tonął w górze śmieci, odrodził się na nowo. Spacerują po nim dziś kuracjusze i turyści, zaglądając do kawiarenek i restauracji. Jedna z nich – Herbaciarnia pod Filarami – dopiero co się otworzyła. Jej właścicielka, pani Jola, opowiedziała mi, że wszystko trzeba było wymienić, bo woda sięgnęła aż pod sufit, ale mimo trudnego początku lokal znów zaczyna tętnić życiem. Czy po powodzi Lądek-Zdrój wciąż przyciąga turystów? Sprawdziliśmy, co się zmieniło Do Lądka-Zdroju wracają dziś nie tylko turyści, ale również kuracjusze. Przypomnijmy – to słynne uzdrowisko, położone nieco wyżej niż zalane tereny, nie ucierpiało znacząco podczas kataklizmu. Dzięki temu park zdrojowy tętni dziś zielenią, a lecznicze źródła działają bez zarzutu. Można więc bez obaw planować wypoczynek w tej części Polski, co potwierdza coraz większa liczba odwiedzających. Wśród nich – pani Maria i pan Wojciech, którzy przyjechali do Lądka z Krakowa. – Jadąc tutaj, nie mieliśmy pojęcia, co zastaniemy. Nigdy wcześniej nie byliśmy w rejonie dotkniętym powodzią. Widzieliśmy obrazy z telewizji, ale teraz, gdy jesteśmy na miejscu, wszystko przeżywamy intensywniej. Człowiek nie zdaje sobie sprawy, jak wielkie to było nieszczęście – mówi mi pani Maria. Zielone miasto po katastrofie. Nadzieja przyszła z przyrodą – Dziś jest o wiele więcej zieleni, a to daje nadzieję. Roślinność przykryła kamienne pustkowie, które zostało po wodzie – dodaje pan Wojciech. – Co ciekawe, planowaliśmy przyjazd właśnie wtedy, gdy fala powodziowa uderzyła w miasto. Tylko przypadek nas uratował – syn potrzebował naszej pomocy przy wnuczce, więc przełożyliśmy wyjazd. A potem nie było już do czego wracać – wspomina. Skuty tynk, rozpoczęte remonty i tzw. „domki-widmo” – pozostałości po zniszczeniach – nie odstraszają odwiedzających. Wręcz przeciwnie: Lądek-Zdrój rozkwita na nowo, choć pełna odbudowa może potrwać jeszcze kilka lat. Burmistrz Tomasz Nowicki przyznaje, że proces ten hamują m.in. długie procedury urzędowe, rozmiar zniszczeń oraz skomplikowana sytuacja prawna wielu budynków na terenie gminy. Mimo to z roku na rok miasto staje się coraz piękniejsze i bardziej przyjazne turystom. „Lądek ma w sobie to coś” – turyści wracają z sentymentem – I tak jest baśniowo – mówi z uśmiechem pani Małgorzata, sącząc czarną kawę na rynku. – Na początku człowiek jeszcze patrzy na te podniszczone budynki i myśli o tym, co się tu wydarzyło. Ale kiedy minie pierwszy szok, zaczynasz zauważać klimat, jakiego nie ma nigdzie indziej w Polsce. Lądek-Zdrój po prostu ma w sobie to coś. Uwielbiam tu wracać. Źródło: National Geographic Traveler Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
Stolica Kolumbii – Bogota – to miasto przesady, tańca i pomników
Kolumbijska przesada to nie tylko sposób wyrażania emocji, ale też klucz do zrozumienia kultury tego kraju. Zobacz, jak przejawia się w codziennym życiu mieszkańców stolicy Kolumbii – Bogoty.
Spis treści: Zdrobnienia i wyolbrzymienia – językowe perełki Stolica Kolumbii – Bogota Pomniki – pasja Kolumbijczyków Bezpieczeństwo, muzeum i kultura Rowerem, na kawę i... na Monserrate Ciclovía Jedna z knajpek w modnym rozrywkowym rewirze Zona T Bogoty, stolicy Kolumbii. W telewizorze mecz; gra reprezentacja – z największą obecnie tu gwiazdą Jamesem Rodríguezem w składzie. Co więcej – gra dobrze, przeważa – nie bez przyczyny była niedawno na trzecim miejscu w światowym rankingu. Komentator nawija z taką prędkością, że nawet Latynosi z innych części świata nie wszystko potrafią zrozumieć. Wreszcie jest! Ludzie wstają z miejsc, klepią się po ramionach, pokrzykują, krzyczą, piwo leje się na podłogę. Goooooooooooool – krzyczy komentator, przeciągając samogłoskę tak długo, aż starczy mu tchu. A może to trwać naprawdę baaaardzo długo. – Goooolaaaaazo! – poprawia po chwili. Golazo, czyli „golisko”, coś więcej niż zwykła bramka. Golazo to bramka wielkiej urody, strzelona np. z czterdziestu metrów w samo okienko. Albo z przewrotki. Albo taka, w której strzelec przedryblował wcześniej pięciu zawodników przeciwnej drużyny. Kolumbijczycy uwielbiają przesadę; niewiele rzeczy czy stanów emocjonalnych ma ten przywilej, by zostać przy swoim wymiarze. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/10/GettyImages-1197740179-dfda153.jpg" width="5368" height="3579" alt="Katedra Prymasowska w Bogocie na Plaza Bolívar – Metropolitalna Bazylika Katedralna Niepokalanego Poczęcia, Prymasowska Katedra Kolumbii." title="Katedra Prymasowska w Bogocie na Plaza Bolívar – Metropolitalna Bazylika Katedralna Niepokalanego Poczęcia, Prymasowska Katedra Kolumbii." /> Zdrobnienia i wyolbrzymienia – językowe perełki W języku uwielbiają wyolbrzymienia, ale też – zdrobnienia. Które dla europejskiego ucha brzmią czasem zabawnie, czasem kuriozalnie. Jest więc golazo, ale jest też chiquita (dziewczynka – również w odniesieniu do całkiem dorosłych kobiet), cervesita (piweczko), vodkita (wódeczka), curvita (zakręcik), a nawet ahorita (terazik – od słowa ahora – „teraz”) czy tardesito (późnienko – od tarde – „późno”). Kolumbijczycy uwielbiają przesadę tak jak uwielbiają futbol, dobre towarzystwo, dobre jedzenie, muzykę i taniec. Stolica Kolumbii – Bogota Wprawdzie stolica Kolumbii – Bogota – to nie centrum salsy (jak np. położone na południu Cali) czy karaibskich rytmów (jak Cartagena czy Baranquilla, gdzie co roku odbywa się druga po Rio największa fiesta karnawałowa na kontynencie), ale ze znalezieniem klubu tanecznego nie ma najmniejszego problemu. Cumbia, salsa, rumba, vallenato, reggaeton, ale też sporo międzynarodowego disco czy rocka… Można przebierać. Nie przypadkiem z Kolumbii pochodzą Shakira czy Juanes (znany z hitu „La Camisa Negra”). Pomniki – pasja Kolumbijczyków Jadę Siódmą Aleją w stronę centrum Bogoty. Kawałek za Canton Norte – największymi w kraju koszarami – pomnik Ameriga Vespucciego, włoskiego kupca, nawigatora i kartografa, człowieka, który dał imię dwóm kontynentom. Nieduży, zlewający się z resztą krajobrazu monumencik. Wielu przechodniów pewnie nawet nie bardzo pamięta, czym się Amerigo wsławił. Ale jeśli tu stoi, na pamięć z pewnością zasłużył. A że Kolumbijczycy pomniki kochają, to już inna sprawa. Jest ich tu mnóstwo. Potężnych, wielkich, ale też całkiem skromnych. Rzecz – tutaj – oczywista, najwięcej posiada ich Simón Bolívar, XIX-wieczny bohater narodowy, kolumbijski Piłsudski i Kościuszko w jednym. El Libertador – wyzwoliciel. Jego lśniąca metalicznie statua z brązu stoi na najważniejszym w Bogocie placu – Plaza de Bolívar. Simón ma okazały kamienny cokół, hardą minę, szatę będącą połączeniem munduru z czasów romantyzmu i rzymskiej togi, a w dłoni dzierży słynną szablę, którą to w 1974 r. w zuchwały sposób skradziono z jego muzeum. Bezpieczeństwo, muzeum i kultura Na głowie często siadają mu gołębie, a otaczają najważniejsze w kraju budynki – katedra, parlament i Pałac Sprawiedliwości. Symbolizuje kolumbijskie umiłowanie wolności i demokracji. Dzisiejsza Bogota to ogromne, nowoczesne miasto, które rozwija się w zaskakującym tempie. Coraz więcej tu wysokich biurowców ze szkła i stali, coraz więcej modnych knajp w stylu zachodnim. Ale i tak najciekawiej jest wciąż tam, gdzie czuje się dawną Kolumbię. Chociażby w niewielkich jadłodajniach ulokowanych w postkolonialnej La Candelarii. Kolorowe domy najstarszej bogotańskiej dzielnicy zachwycają eleganckimi elewacjami, drewnianymi balkonami w starym hiszpańskim stylu. Jedyne, co psuje nieco obraz tego miejsca, to zwoje drutu kolczastego i wyjątkowo liczni policjanci w pełnym rynsztunku – w hełmach i z bronią gotową do strzału. Rowerem, na kawę i... na Monserrate Dojeżdżam do Muzeum Złota. To największy i najciekawszy tego rodzaju przybytek na świecie. Zgromadzono tu 36 tys. eksponatów, z czego aż 33 tys. ze złota. Kunsztowna prekolumbijska biżuteria, ceramika, posążki ludzi i zwierząt, zbiory broni i przedmioty codziennego użytku z czasów inkaskich. To wszystko składa się na skarb, którego realna wartość trudna do oszacowania. Stąd już niedaleko do Calle Once (Ulicy Jedenastej), gdzie koncentruje się duża część kulturalnego życia stolicy. W dwóch miejscach, które stoją niemal naprzeciw siebie, ustawiono Centro Cultural Gabriel García Márquez i Museo Botero – ku chwale dwóch być może najważniejszych twórców współczesnej kultury kolumbijskiej. Garcia Marquez – wiadomo, noblista, autor kultowej powieści „Sto lat samotności”, uważany za twórcę tzw. realizmu magicznego w literaturze. Fernando Botero to z kolei najbardziej znany na świecie latynoski malarz, mistrz ironii i kolumbijskiej przesady. Ciclovía Stolicę Kolumbii, największe w całych Andach, 8-milionowe miasto niełatwo polubić od pierwszego wejrzenia. Trzeba trochę czasu, by odnaleźć tu swoje ścieżki, ważne punkty na mapie. Ale można sobie pomóc, przyjeżdżając tu w niedzielę. Wtedy zamykane są główne bogotańskie aleje, rusza cotygodniowa Ciclovía; pomiędzy 7 rano a 2 po południu drogi są tylko dla rowerów i pieszych, rolkarzy, ale też niepełnosprawnych na wózkach inwalidzkich. Rowerzystów bywa tu nawet kilkaset tysięcy. Na ulicy kwitnie handel, ktoś tańczy, ktoś rysuje wprost na asfalcie arcydzieło kredą. Starsi panowie grają w szachy, inni przyjmują zakłady w wyścigach tresowanych świnek morskich – i to akurat wygląda okropnie, bo gryzonie wyglądają na mocno naszprycowane. W niedzielę jedzie się też na wzgórze Monserrate – jeden ze szczytów Kordyliery Wschodniej, skąd jest najlepszy widok na niekończące się miasto. Wspinaczka na najwyższy punkt Bogoty (3152 m n.p.m.) to już całkiem spore wyzwanie. Źródło: National Geographic Traveler
Ranking miast, które dają najwięcej radości podróżnym. Eksperci wskazali najlepsze kierunki tego roku
Nowe badanie przeanalizowało niemal 50 miast na świecie, zestawiając je pod kątem warunków sprzyjających dobremu samopoczuciu w czasie podróży. Wyniki pokazały, gdzie w 2025 roku turyści najczęściej mogą liczyć na wypoczynek, który łączy relaks, zdrowy styl życia i autentyczne poczucie szczęścia.
Nie każdy urlop kończy się poczuciem relaksu i zadowolenia. Czasem na miejscu czeka nas kapryśna pogoda, tłok na ulicach, hałas czy nieprzyjemna atmosfera, które potrafią zepsuć nawet najlepiej zaplanowaną podróż. Właśnie dlatego powstał ranking szczęścia wakacyjnego na 2025 rok. Wskazał destynacje, w których turyści mają największą szansę poczuć się naprawdę dobrze i wrócić z urlopu z pozytywnymi wspomnieniami. Czynniki wpływające na dobre samopoczucie turystów Ranking najprzyjemniejszych destynacji turystycznych na świecie w 2025 roku pokazuje, że nie tylko atrakcje czy ceny decydują o udanym urlopie. BookRetreats, we współpracy z Natalie Dattilo-Ryan, psycholożką kliniczną z Uniwersytetu Harvarda, opracowało indeks klasyfikujący 47 miast świata pod kątem czynników bezpośrednio wpływających na dobrostan podróżnych. Analiza oparła się na pięciu elementach sprzyjających uwalnianiu hormonów szczęścia, czyli serotoniny, dopaminy, endorfin i oksytocyny. Uwzględniono nasłonecznienie, jakość snu, dostęp do zdrowej żywności, obecność terenów zielonych oraz możliwość swobodnego poruszania się pieszo. – Wiele czynników, które wyzwalają hormony szczęścia, takich jak światło słoneczne, ruch, jedzenie czy jakościowy wypoczynek, często stanowi element udanych wakacji, jeśli tylko wybierze się odpowiedni kierunek – podkreśliła Dattilo-Ryan. Każde z miast otrzymało ocenę w skali od 1 do 100, co pozwoliło stworzyć listę destynacji, w których turyści mają największą szansę wrócić z wakacji naprawdę wypoczęci i zregenerowani. Wyniki pokazały również, że szczęście w podróży coraz częściej związane jest z doświadczeniami wykraczającymi poza tradycyjne zwiedzanie, gdyż kluczowe okazują się proste, codzienne elementy, które w odpowiednim otoczeniu nabierają szczególnego znaczenia. Gdzie podróżni poczują najwięcej radości? Najlepsze miasta w 2025 roku Lista miast, w których urlop sprzyja dobremu samopoczuciu, pokazuje, że relaksujące miejsca rozciągają się od południowej Europy po Amerykę i Australię. Na szczycie zestawienia znalazła się Lizbona, wyróżniona za wyjątkowo sprzyjające warunki – dużą liczbę słonecznych dni, łatwy dostęp do oceanu, urokliwe dzielnice stworzone do spacerów oraz bogatą ofertę zdrowej kuchni. Tuż za stolicą Portugalii uplasowały się z kolei Helsinki, które dzięki ogromnym terenom zielonym i harmonijnemu połączeniu życia miejskiego z bliskością natury zdobyły opinię miasta sprzyjającego równowadze i regeneracji. Trzecie miejsce zajęło natomiast Orlando na Florydzie, docenione za całoroczne słońce, parki tematyczne i liczne atrakcje pod gołym niebem, które gwarantują zarówno aktywny wypoczynek, jak i beztroską zabawę. Na czwartej pozycji uplasowały się Ateny, łączące bogactwo historycznych zabytków z klimatem sprzyjającym długim, pełnym światła dniom. Pierwszą piątkę zamknął Edynburg, w którym podróżni mogą liczyć na wyjątkowe połączenie dziedzictwa kulturowego z naturalnym krajobrazem oraz łatwość poruszania się pieszo. W czołówce znalazły się również inne znane europejskie stolice – Madryt, Wiedeń, Budapeszt czy Oslo – które łączą walory kulturowe z dostępem do terenów zielonych. Listę uzupełniły globalne metropolie, jak Sydney, Doha czy Chicago, co dowodzi, że poczucie szczęścia w podróży mogą odnaleźć zarówno osoby wybierające klasyczne stolice kultury, jak i ci, którzy preferują nowoczesne miasta zapewniające szeroki wachlarz doświadczeń turystycznych. Ranking miast gwarantujących udany urlop w 2025 roku: Lizbona – Portugalia Helsinki – Finlandia Orlando – USA Ateny – Grecja Edynburg – Szkocja Madryt – Hiszpania Wiedeń – Austria Budapeszt – Węgry Oslo – Norwegia Wilno – Litwa Kopenhaga – Dania Rzym – Włochy Zurych – Szwajcaria Zagrzeb – Chorwacja Doha – Katar Sztokholm – Szwecja Amsterdam – Holandia Sydney – Australia Monachium – Niemcy Chicago – USA Źródła: FTN News, BookRetreats Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
W tych miastach rachunki przyprawiają o zawrót głowy. Oto ranking najdroższych miejsc 2025 roku
Codzienne życie w globalnych metropoliach coraz bardziej obciąża portfele mieszkańców i przyjezdnych. Wysokie koszty wynajmu, usług oraz podstawowych produktów sprawiają, że niektóre miasta uznawane są dziś za szczególnie wymagające finansowo. Najnowszy ranking za 2025 rok ujawnia, gdzie rachunki sięgają rekordowych poziomów i które lokalizacje są najdroższe do życia.
Od czynszu za mieszkanie po codzienne zakupy – w 2025 roku koszty życia w największych metropoliach świata osiągnęły rekordowy poziom. Globalna inflacja, wahania kursów walut oraz rosnące ceny importu sprawiają, że mieszkańcy wielu miast płacą dziś znacznie więcej niż jeszcze kilka lat temu. Najdrożej wciąż jest w ośrodkach biznesowych i technologicznych, gdzie konkurencja o mieszkania i usługi codziennego użytku winduje ceny. Ranking najkosztowniejszych miejsc do życia pokazuje, które miasta stały się najbardziej wymagające finansowo dla swoich mieszkańców i przyjezdnych. Najdroższe miejsce do życia na świecie w 2025 roku Aby uzyskać pełny obraz kosztów życia w największych metropoliach świata, eksperci przeanalizowali ceny żywności, transportu, usług, mediów oraz mieszkań, zestawiając je we wskaźniku „Cost of Living Plus Rent Index”. Dane z połowy 2025 roku pokazały jednoznacznie, że to Nowy Jork znalazł się na szczycie zestawienia. O wyniku przesądziło przede wszystkim ogromne zapotrzebowanie na mieszkania i ograniczona podaż, które od lat windują ceny czynszów na niespotykany poziom. Miasto, w którym życie toczy się w szybkim tempie, przyciąga specjalistów z całego świata – od bankierów i prawników po ekspertów z branży technologicznej – co dodatkowo zwiększa presję na rynek nieruchomości. Jednak nie tylko czynsze sprawiają, że Nowy Jork jest tak kosztowny. Wysokie są także ceny codziennych produktów i usług, w tym żywności, opieki zdrowotnej, transportu czy rozrywki, które odzwierciedlają nie tylko globalny status metropolii, lecz również rosnące koszty prowadzenia działalności w mieście. W efekcie mieszkańcy Nowego Jorku muszą przeznaczać znaczną część swoich dochodów na podstawowe potrzeby, a dla wielu osób codzienne życie staje się nie lada wyzwaniem finansowym. Jednocześnie prestiż, bogactwo możliwości zawodowych i kulturalnych sprawiają, że mimo wysokich kosztów miasto wciąż pozostaje jednym z najbardziej pożądanych miejsc do życia. Gdzie życie kosztuje fortunę? Lista miast z najwyższymi wydatkami A jak przedstawiają się kolejne pozycje na liście? W rankingu najdroższych miast świata dominują dwa regiony – Stany Zjednoczone i Szwajcaria. W pierwszej dziesiątce aż trzy amerykańskie metropolie – San Francisco (4. miejsce), Boston (7.) i San Jose w Dolinie Krzemowej (9.) – odzwierciedlają presję rynku nieruchomości oraz koszty życia w centrach innowacji technologicznych. W samym San Francisco średnia cena domu wciąż utrzymuje się na poziomie około 1,3 mln dolarów, mimo spadku popytu związanego z pandemią. Z kolei w Europie wyróżnia się Szwajcaria – Zurych (2.), Genewa (3.), Bazylea (5.), Lozanna (6.) oraz Lugano (10.) zajmują aż pięć pozycji w pierwszej dziesiątce. Tak wysokie koszty życia są efektem silnego franka szwajcarskiego, stabilnej gospodarki i wysokich standardów socjalnych, które przyciągają ekspatów, ale jednocześnie podnoszą ceny mieszkań i usług. Pierwszą dziesiątkę zamyka także Singapur (8.), jedno z najgęściej zaludnionych państw świata, gdzie w 2025 roku żyje średnio 8576 osób na kilometr kwadratowy. Wysoka koncentracja ludności, ograniczone zasoby przestrzeni oraz status globalnego centrum finansowego czynią go jednym z najdroższych miejsc do życia na Ziemi. Ranking najdroższych miast świata w 2025 roku: Nowy Jork, USA Zurych, Szwajcaria Genewa, Szwajcaria San Francisco, USA Bazylea, Szwajcaria Lozanna, Szwajcaria Boston, USA Singapur, Singapur San Jose, USA Lugano, Szwajcaria Honolulu, USA Waszyngton, USA Londyn, Wielka Brytania Berno, Szwajcaria Reykjavik, Islandia Źródła: Visual Capitalist, Numbeo, Culture Cut Travel Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Tu spoczął „polski Lancelot”. Dijon to miasto pełne niespodzianek
W sercu Burgundii odnajdziemy nie tylko najlepsze wina i aromatyczną musztardę. To właśnie w jej stolicy, w Dijon, zmarł Władysław Biały – ostatni Piast kujawski, który wybrał życie zakonnika. Miasto skrywa jego grób i legendę. Co jeszcze warto zobaczyć w tym mieście?
Spis treści: Dijon to uczta dla miłośników architektury Filip Śmiały i jego pałac Polska królowa Francji Wino i jego klimaty Niezwykłe muzeum archeologiczne Piast kujawski mnichem Dijon, czyli kolebka musztardy Burgundia to jedna z najbardziej nieokiełznanych geograficznie krain Europy. Zmieniała na przestrzeni wieków kształt oraz rozmiar, by w wyniku politycznych aliansów zniknąć z mapy. Francuska prowincja Bourgogne, której stolicą jest Dijon, obejmuje tylko jeden z regionów średniowiecznego księstwa Burgundii. Dzisiaj wina z tego regionu uznawane są za najlepsze na świecie, a obiekty oraz budynki związane z ich produkcją są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Dijon to uczta dla miłośników architektury Dijon najlepiej prezentuje się wczesnym porankiem. Słońce powoli zaczyna oświetlać dachówki z emaliowanej terakoty, które zdobią dachy miasta. Jakimś cudem ominęły to miejsce dewastacje wojen XX wieku, a ucierpiało ono poważniej jedynie podczas rewolucji francuskiej. Tym samym spacer przez starówkę jest też wędrówką przez historię i architekturę. My spacerujemy na linii wschód–zachód przez Rue de la Liberté. Szachulcowe budynki mieszczańskie, gotyckie świątynie, rezydencje burżuazji oraz książąt stoją dumnie od stuleci i czekają na miłośników architektury. Najbardziej reprezentacyjną budowlą miasta jest bez wątpienia Pałac książąt burgundzkich. Filip Śmiały i jego pałac Dijon szczyt potęgi osiągnęło w XV wieku za panowania dynastii burgundzkiej, bocznej linii Walezjuszów. Decyzją jej pierwszego przedstawiciela – Filipa Śmiałego – rozbudowano stary castrum na nową siedzibę władców, która miała odzwierciedlać ich ambicje. Pałac książąt burgundzkich, wraz z książęcym placem po południowej stronie, jest dzisiaj wizytówką miasta oraz najważniejszą instytucją muzealną. Pałac rozbudowywano przez kolejne stulecia, przez co zwiedzając jego część muzealną możemy podziwiać oryginalne wnętrza pomieszczeń gotyckich, renesansowych i barokowych. Polska królowa Francji Czujne oko wyłapać powinno polski akcent wśród obrazów w pomieszczeniach barokowych. Wisi tu bowiem osiemnastowieczna kopia portretu Marii Leszczyńskiej, królowej Francji, żony Ludwika XV, córki Stanisława Leszczyńskiego. Wnętrza galerii udekorowane są też dziełami sztuki burgundzkiej, w rozmaitych formach, jak na przykład gobeliny tkane złotymi nićmi. Samo skrzydło muzealne było wcześniej siedzibą Orderu Złotego Runa. Wino i jego klimaty Pałac książąt jest też częścią światowego dziedzictwa UNESCO obejmującego winnice Burgundii. Od czasów późnego średniowiecza, pod wpływem zakonów benedyktyńskich i cysterskich, oraz wsparciu książąt Burgundii, rozwijała się polityka identyfikacji wina z miejscem jego produkcji. Dało to początek systemowi działek gruntu. Precyzyjnie wyznaczone działki winorośli na wąskim, niespełna dwukilometrowym pasie winnic pomiędzy Dijon a Beaune, wyróżniają się specyficznymi warunkami naturalnymi. Warunki te, ukształtowane przez pracę mnichów, stopniowo identyfikowane były w odniesieniu do produkowanego wina. Głównymi szczepami uprawianymi tutaj są czerwony pinot noir i białe chardonnay. Wśród amatorów powszechna jest opinia, iż najlepsze wina na świecie z tych szczepów powstają właśnie na tych działkach. Niezwykłe muzeum archeologiczne Kończymy spacer na Placu św. Benignego, tuż przy katedrze pod tym samym wezwaniem. Kompleks katedralny to dawny klasztor benedyktynów. W jego refektarzu, dormitorium oraz kryptach zlokalizowane jest Muzeum Archeologiczne. Ekspozycja muzeum oraz piękne wnętrza dają wyśmienite wprowadzenie do zwiedzania samej katedry, której niewątpliwą atrakcją główną jest krypta, zwana też rotundą. Tę inspirowaną rzymskim Panteonem budowlę postawiono nad grobem św. Benignego we wczesnym średniowieczu. Szybko stała się jednym z głównych przystanków pielgrzymki z Trewiru do Composteli. Rotunda została częściowo zniszczona i zasypana podczas wojen rewolucyjnych, przez co zapomniano o niej na kilka dekad. Dziś, pieczołowicie odnowioną, można zwiedzać tylko z przewodnikiem, dwa razy dziennie, za niewielką opłatą. Piast kujawski mnichem Z katedrą łączy się też historia ostatniego piasta kujawskiego, Władysława Białego. Ten starannie wykształcony i pobożny władca małego księstwa gniewkowskiego miał duże ambicje polityczne oraz duszę prawdziwego podróżnika. Zaliczył m.in. pielgrzymkę do Ziemi Świętej oraz audiencję u papieża Urbana w Awinionie. Podczas krucjaty na Litwie, razem z Filipem Śmiałym walczył z poganami, po czym zdecydował się wstąpić do zakonu cystersów w Citeaux, na południe od Dijon. Zrzucił habit jeszcze kilkukrotnie i przy wsparciu księcia Burgundii próbował szczęścia w zmaganiach o koronę polską po śmierci ostatniego Piasta, Kazimierza Wielkiego. Misja ta zakończyła się jednak bez sukcesu i Władysław wrócił do Dijon, gdzie zakończył żywot. Wśród lokalnych mnichów znany był jako „Le Roy Lancelot” (Król Lancelot). Pochowano go w krypcie Katedry św. Benignego. Płytę nagrobną uratował od zapomnienia i wyeksponował w nawie bocznej Władysław Czartoryski, przywódca Hotelu Lambert i znawca sztuki. Dijon, czyli kolebka musztardy Za panowania Filipa Śmiałego miał też zostać pierwszy raz uregulowany prawnie przepis na produkcję musztardy. Dziś musztarda dijońska jest chyba jeszcze bardziej znana niż burgundzkie wino. Zgodnie z legendą, francuskie słowo „moutarde” ma pochodzić od motta używanego przez książąt Burgundii, „Moult me ​​tarde” (oznaczającego „Wielu na mnie czeka”). Książę Filip miał je wykrzyknąć do mieszkańców Dijon, którzy przybyli na jego wezwanie, aby walczyć obronie Burgundii w 1381 roku. Wytwórcy musztardy oddali mu wówczas hołd, dodając motto do swoich garnków z musztardą. Spacer można kontynuować w kierunku południowym, gdzie od 2022 roku czeka na podróżnych Cité Internationale de la Gastronomie et du Vin. Jego misją jest promocja zarówno francuskiej kuchni (można na przykład zrobić własną musztardę), jak i „klimatów” burgundzkich winnic, wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jeżeli nie jesteśmy spragnieni i głodni, a ciekawość regionu nie została zaspokojona, to więcej o kulturze burgundzkiej dowiemy się w Muzeum Życia Burgundzkiego Perrin de Puy Cousin, zlokalizowanym w dawnym klasztorze bernardynów. Co zobaczyć w okolicy Dijon? 70 km na północny-zachód znajduje się Opactwo Fontenay. Jest jednym z najstarszych zachowanych opactw cysterskich, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 40 km na południe jest zlokalizowany Hôtel-dieu de Beaune, dawne hospicjum. Tu gdzie kończy się pas winnic czeka na nas budynek będący kwintesencją architektury Burgundii. Dziś mieści się tu muzeum, a sam budynek również znajduje się na liście UNESCO. Źródło: National Geographic Polska
To miasto to włoska mekka kawoszy. Cappuccino po południu nikogo tutaj nie dziwi
Triest nie bez powodu uchodzi za włoską stolicę kawy. Na jego charakter wpłynęły wiedeńskie salony z epoki Habsburgów. Kawa to tutaj codzienny rytuał, a jej spożycie jest dwa razy wyższe niż średnia we Włoszech.
Spis treści: Historia kawy illy Zwiedzanie Triestu Zamawianie kawy w Trieście Caffé San Marco i historia Triestu Wraz z dyrektorem Università del Caffè Illy w Trieście wąchamy 16 nut, które składają się na charakterystyczny zapach włoskiej kawy. – Współpracowaliśmy z „Nosem” – weneckim mistrzem perfumiarstwa Lorenzo Dante Ferro – aby je zidentyfikować – opowiada Moreno, wysoki, szybko mówiący Rzymianin. Miłość do kawy sprowadziła go tutaj, do najdalszego północno-wschodniego zakątka Włoch trzy dekady temu. Historia kawy illy To w Trieście w 1933 roku została założona słynna firma illycaffè. Znajduje się tu również wspominany uniwersytet kawowy, oferujący program wykładów, degustacji i warsztatów. Profesjonaliści z branży i zapaleni konsumenci, tacy jak ja, uczą się wszystkiego o kofeinowych ziarnach. W kawiarni illy popijam jedwabiste cold brew. Pod sufitem zawieszona jest galeria limitowanych edycji filiżanek do kawy. Co roku projekt angażuje innego artystę do dekorowania firmowej filiżanki do espresso illy. Na liście są m.in. Judy Chicago, Jeff Koons i Yoko Ono. Ściany są udekorowane zabytkowymi ekspresami do kawy, puszkami i plakatami. Wśród nich – oryginalna reklama firmy zamówiona przez założyciela, Ernesto Illy’ego. Przedstawia sylwetkę kobiety popijającej espresso w stylu art déco i wydaje się kwintesencją Włoch. Ernesto Illy był jednak Węgrem z Wiednia. Historia miasta jest podobna do niego pod wieloma względami. Triest założyli Rzymianie, a to włoskie miasto ukształtowała jego długa przynależność do Imperium Habsburgów – od 1382 do 1918 roku. Zwiedzanie Triestu – Cały ten obszar został zaprojektowany w XVIII wieku przez Marię Teresę, cesarzową Habsburgów. Sama nigdy nie odwiedziła Triestu – mówi moja przewodniczka Joorinde Steinhorst, gdy spotykamy się w centralnej dzielnicy miasta Borgo Teresiano. Nazwana na cześć cesarzowej, pełna jest kolorowych rezydencji w kwiecistym stylu secesyjnym. Przypomina ulice Wiednia, Pragi lub Budapesztu. Potem zwiedzamy dzielnicę otoczoną brutalistycznymi budynkami bankowymi, sąsiadującymi z ruinami rzymskich murów miejskich. Joorinde pokazuje też średniowieczne domy dawnego getta żydowskiego. A wszystko to na tle gór, które stromo wznoszą się u wybrzeży. Tworzą naturalną granicę ze Słowenią, która jest oddalona o kilka minut jazdy samochodem. Zamawianie kawy w Trieście Triest jest chyba najlepiej oglądać z góry. W Barakin, najwyższej klasy kawiarnianym kiosku na szczycie klifu na południe od Borgo, siadamy przy jednym z rozrzuconych stolików w cieniu drzew z widokiem na miasto i morze poniżej. Serwują tu kawę z Antica Tostatura Triestina, jednej z miejskich ekskluzywnych palarni, opalanej drewnem. Triest nie tylko poważnie traktuje parzenie kawy. Ma też odrębny słownik do zamawiania tego napoju. Joorinde mi pomaga. – Jeśli chcesz espresso, powiedz nero. Zamawiając caffe latte dostaniesz napój przypominający cappuccino – mówi. W przeciwieństwie do reszty Włoch, Triest nie trzyma się niepisanej zasady, że kawa z mlekiem jest zakazana po południu. – Cappo – skrót od cappuccino – to mała, mocna kawa z gęstą pianką mleczną – kontynuuje przewodniczka. – Cappo in b – od włoskiego słowa bicchiere, oznaczającego szklankę – jest bardzo popularne. Tutaj pijemy dużo kawy w szklankach. Podobno dlatego, że Triest obsługiwał wielu marynarzy. Potrzebowali czegoś, czym mogliby łatwo ogrzać ręce. Triest to największy port Włoch. W jego okolicy zaglądam do czegoś, co wygląda jak wyciągnięty na brzeg transatlantyk. To Caffè degli Specchi – piękność z czasów belle epoque, z pozłacanymi lustrami. Tu do każdej kawy standardowo podaje się małą szklankę pitnej czekolady – gorącą zimą, schłodzoną latem. Caffé San Marco i historia Triestu Mówi się, że mieszkańcy Triestu piją dwa razy więcej kawy niż przeciętny Włoch. Jednak kofeiny nie należy przyjmować zbyt dużo. Idę więc na drinka o zachodzie słońca do Caffé San Marco. To rozległy salon w klimacie środkowoeuropejskim, ze ścianami w odcieniu nikotyny, ciemnym drewnem i lśniącymi mosiężnymi ekspresami do kawy. Zamawiam domowy wermut, oczywiście o smaku kawy, z nutą pomarańczy. Delektując się jego bardziej karmelowym niż kawowym smakiem, siadam w kawiarnianej księgarni. Tutaj znajduję prace byłych bywalców lokalu: Jamesa Joyce’a, Jan Morris i ukochanego włosko-węgierskiego autora Umberto Saby. Caffé San Marco było też centrum fałszowania paszportów, gdy Włochy wypowiedziały wojnę Austrii w 1915 r. Dokumenty kupowali włoscy lojaliści, którzy chcieli przedostać się do ojczyzny. A w sumie mogli poczekać. Zaledwie trzy lata później, po ponad 500 latach rządów austriackich, Triest znów stał się włoski. Jednak nawet teraz, pod wysokimi wiedeńskimi sufitami salonu kawiarni dziedzictwo Habsburgów wciąż jest obecne. Źródło: National Geographic.
„Każdy zakątek ma własny rytm” – to angielskie miasto porywa bardziej niż Londyn
Z czego znany jest Liverpool? To miasto na zachodnim wybrzeżu Anglii to nie tylko kolebka zespołu The Beatles, ale też tętniący życiem port, dzielnice pełne historii oraz wyjątkowa architektura. Sprawdź, co warto zobaczyć podczas pobytu.
Spis treści: Cavern Club – serce muzycznej legendy Liverpoolu Royal Albert Dock – serce kultury i historii portowego Liverpoolu Beatles Tour – objazd śladami legendy Liverpoolu Liverpool – co warto zobaczyć w mieście Beatlesów? Gdzie dobrze zjeść w Liverpoolu? Sprawdzone adresy od dziennikarzy Travelera Jak dolecieć do Liverpoolu? Połączenia lotnicze z Polski Liverpool przyciąga zarówno fanów muzyki, jak i miłośników historii czy kultury. Miasto oferuje bogatą listę atrakcji – od słynnego Cavern Clubu, przez nowoczesne muzea, aż po wpisany na listę UNESCO nabrzeżny kompleks Royal Albert Dock. To miejsce, gdzie industrialna przeszłość spotyka się z nowoczesnością, a spacer po ulicach staje się podróżą przez brytyjską tożsamość. Cavern Club – serce muzycznej legendy Liverpoolu Schodzę ciemnym, ceglastym korytarzem, kilka poziomów w dół, do piwnicy pachnącej historią i wilgocią. Każdy schodek w przyćmionym świetle przypomina rytuał przejścia, jakby zejście do podziemnej świątyni dźwięku. Dreszcz emocji, niemal mistyczny, przypomina inicjację do kultu Wielkiej Czwórki z Liverpoolu, która właśnie tutaj, w tej dusznej przestrzeni, zaczynała swoją muzyczną rewolucję. Klub The Cavern otwarto w 1957 roku jako jazzowy lokal, ale to właśnie w 1961 roku Brian Epstein odkrył tu The Beatles, urzeczony ich charyzmą i brzmieniem. Między 1961 a 1963 rokiem zagrali tu aż 292 razy, zapełniając surową salę tłumem młodych, spragnionych nowej muzyki ludzi. To tu, w ciasnym klubie pod ziemią, rodziła się beatlemania, a wraz z nią nowoczesna popkultura. Na ścianie pamięci wewnątrz klubu wczytuję się w nazwiska innych legend, które przeszły przez tę scenę. Każda cegła symbolizuje jednego artystę lub zespół, a to fascynująca mozaika: Madonna, Elton John, Rod Stewart, Oasis, Eric Clapton, The Rolling Stones – a z nowszych czasów choćby Adele. Cavern Club nie zawsze miał się dobrze – w 1973 roku został zburzony, później odbudowany, a w 2005 roku zamknięty z powodów finansowych. Ale dziś znów tętni życiem, kontynuując swoją misję – łączyć pokolenia dzięki muzyce. Wychodzę na zewnątrz jakby z katakumb, niemal oślepiony dziennym światłem. Głęboko wdycham wilgotne, przesiąknięte historią angielskie powietrze – jest grudzień, a mżawka zawisa nad ulicami niczym kurtyna przed kolejnym aktem. Obok, nonszalancko oparty o ścianę z rękami w kieszeniach, stoi młody John Lennon – jego brązowy pomnik to punkt obowiązkowy każdego pielgrzyma. Przytulam się do niego, jak do kumpla z młodości, i pstrykam zdjęcie. A w wyobraźni – widzę te histeryczne wrzaski fanek, sceny totalnej ekstazy, które policja musiała studzić wodą pod wysokim ciśnieniem. Bo właśnie tutaj, w sercu Liverpoolu, zwykła piwnica stała się miejscem narodzin współczesnego mitu. Royal Albert Dock – serce kultury i historii portowego Liverpoolu Tradycyjną angielską taksówką przemierzam miasto w kierunku słynnych Doków Alberta, miejsca, które jest jak pomost między dawnym portowym Liverpool a jego współczesną, kulturalną tożsamością. Co chwila zerkam to na mapę, to przez okno taksówki, przez które bez przerwy spoglądają na mnie znajome twarze: Beatlesi są wszędzie. To nie obsesja – ich wizerunki naprawdę są wszechobecne. Z uśmiechem witają mnie z witryn sklepowych, fasad budynków, boków autobusów, pamiątkowych tablic i nazw ulic. To miasto oddycha muzyką, a każdy jego zakątek opowiada inną historię o Wielkiej Czwórce. Royal Albert Dock, bo tak brzmi jego pełna, oficjalna nazwa od momentu, gdy został uhonorowany przez królową Elżbietę II trzy lata temu, to miejsce, które idealnie łączy funkcję turystyczną, edukacyjną i rekreacyjną. Kompleks budynków portowych z 1846 roku, wykonany z cegły, żeliwa i kamienia – bez użycia drewna – był pierwszym w Europie tego typu niepalnym magazynem portowym. Ta innowacja umożliwiała bezpieczne przechowywanie wartościowych ładunków: brandy, bawełny, herbaty, jedwabiu, tytoniu – towarów, które nie tylko budowały potęgę handlową Liverpoolu, ale i łączyły go z resztą świata. Dziś Doki Alberta to żywe muzeum miejskiej transformacji. Spacerując ich nadbrzeżem, mijam eleganckie restauracje, niezależne galerie i pełne światła muzea. Najważniejsze z nich to oczywiście The Beatles Story – interaktywne muzeum poświęcone największemu fenomenowi muzycznemu XX wieku. W jego wnętrzu można prześledzić historię zespołu od pierwszych prób w garażach po międzynarodowy sukces. Oglądam tam nie tylko oryginalne stroje sceniczne, instrumenty, ale też ikoniczne okulary Johna Lennona, które miał na sobie podczas nagrań do utworu Imagine. Szczególnie zapada w pamięć rekonstrukcja białego pokoju z białym fortepianem, scenografia, w której powstał ten jeden z najbardziej pokojowych hymnów wszech czasów. Zgromadzone tam eksponaty to dziś obiekty kultu, osiągające zawrotne ceny na aukcjach. W 2008 roku odręczny zapis piosenki „A Day in the Life” sprzedano za 1,3 miliona funtów w nowojorskim domu aukcyjnym! A komplet autografów wszystkich czterech członków zespołu, złożony na wspólnej fotografii, osiągnął cenę 5 tysięcy funtów. Dla fanów, kolekcjonerów i miłośników muzyki, Royal Albert Dock jest jak współczesna świątynia, w której historia The Beatles jest opowiadana nie przez przewodników, lecz przez emocje zapisane w eksponatach, dźwiękach i miejscach. Beatles Tour – objazd śladami legendy Liverpoolu Objazd Liverpoolu śladami The Beatles to coś więcej niż zwykła wycieczka – to emocjonalna podróż do miejsc, które zainspirowały największe hity XX wieku. Wybieram autobusową trasę tematyczną, która rusza tuż spod muzeum The Beatles Story. Trwa około dwóch godzin i kończy się – a jakże – przy legendarnej Mathew Street, gdzie wszystko się zaczęło. Wsiadając do piętrowego autobusu, mam słuchawki w uszach i pod nosem nucę znane wersy. Pierwszy przystanek to 20 Forthlin Road – dom rodzinny Paula McCartneya, dziś obiekt zarządzany przez National Trust. W tym niepozornym domu Paul i John napisali wiele z ich pierwszych wspólnych piosenek. Dalej jedziemy na południe miasta, do 251 Menlove Avenue, gdzie dzieciństwo spędził John Lennon. Dom znany jako „Mendips” to typowa, angielska willa z lat 30., a turyści fotografują się tu dosłownie wszędzie – przy płocie, w bramie, pod oknami, próbując uchwycić fragment codzienności Lennona. Potem ruszamy w kierunku suburbiów. Przed nami Strawberry Field – dziś centrum duchowe prowadzone przez Armię Zbawienia, ale kiedyś sierociniec, którego ogród był dla młodego Johna przestrzenią zabawy i ucieczki od problemów. Choć budynek już nie istnieje, zachowała się charakterystyczna kuta brama w czerwonym kolorze – obecnie replika z 2011 roku – oraz napis „Strawberry Field” na murze, przy którym robię sobie oczywiście zdjęcie, tak jak wszyscy. To jedno z tych miejsc, gdzie rzeczywistość i legenda zlewają się w jedno. Kolejny obowiązkowy punkt trasy to Penny Lane – ulica, która stała się symbolem codzienności, uwiecznionej przez Paula McCartneya w jednym z najsłynniejszych utworów zespołu. To tutaj mieści się autentyczny salon fryzjerski, przystanek autobusowy, straż pożarna i skrzyżowanie, które tworzą liryczny pejzaż piosenki. W rzeczywistości Paul i John często się tu spotykali – to była ich codzienna trasa do szkoły. Wieczorem, już na własną rękę, spaceruję po Mathew Street – to epicentrum beatlesowskiego Liverpoolu. Przesiąknięta wspomnieniami, muralami, pomnikami i neonami, ulica zamienia się wieczorem w tętniącą życiem imprezownię. Wchodzę do największego sklepu z pamiątkami – to raj: książki, plakaty, winyle, figurki, kubki, znaczki, a nawet rekonstrukcje strojów scenicznych. O 20:00 zaczyna się pubowe życie, które w Liverpoolu ma swój szczególny klimat. Razem ze znajomymi zaglądamy do The Grapes – pubu, w którym The Beatles spędzali czas przed i po koncertach, ponieważ w Cavern Club w tamtym czasie nie serwowano alkoholu. Na barze zamawiam Black Velvet – ulubiony drink Johna Lennona, miks ciemnego piwa i szampana, który smakuje intensywnie, ale ma w sobie coś z dekadencji lat 60. Wokół robi się coraz gwarniej – zarówno w pubie, jak i na ulicy. W weekend Mathew Street zamienia się w jedną wielką strefę zabawy, pełną muzyki na żywo, śmiechu i wspólnego śpiewania. Dla tych, którzy liczą na spokojny sen – nie polecam hotelu w tej okolicy. Ale dla fanów The Beatles? To noc, której nie zapomnicie. Liverpool – co warto zobaczyć w mieście Beatlesów? Liverpool to jedno z najważniejszych brytyjskich miast. Wyróżnia je nie tylko muzyka i The Beatles – to również miasto kultury, sportu, architektury i historii morskiej, które potrafi zaskoczyć na każdym kroku. Oto najważniejsze punkty, które warto uwzględnić w planie zwiedzania: Katedra w Liverpoolu (Liverpool Cathedral) – największa katedra w Wielkiej Brytanii i piąta co do wielkości na świecie. Ten monumentalny gmach anglikański zachwyca zarówno z zewnątrz, jak i od środka. Obowiązkowo trzeba wspiąć się na wieżę widokową, skąd rozpościera się panorama miasta i ujścia rzeki Mersey. Stadion Anfield i Muzeum Liverpool FC – dla fanów piłki nożnej to miejsce kultu. Podczas zorganizowanej wycieczki z przewodnikiem zajrzycie do szatni, tunelu prowadzącego na murawę, trybun i strefy VIP. To podróż do świata futbolowej pasji, której kulminacją jest wizyta w muzeum pełnym trofeów i historycznych pamiątek klubu. Tate Liverpool – galeria sztuki nowoczesnej położona w Royal Albert Dock to największa tego typu instytucja poza Londynem. W przestrzeniach wystawienniczych można podziwiać prace takich mistrzów jak Rodin, Picasso, Matisse czy Degas, ale także sztukę współczesną i instalacje multimedialne. Muzeum Morskie (Merseyside Maritime Museum) – fascynujące miejsce dla tych, którzy chcą poznać historię morskiego dziedzictwa Liverpoolu. Znajdują się tu ekspozycje poświęcone m.in. Titanicowi i Lusitanii – choć pierwszy z nich nigdy nie zawinął do Liverpoolu, to właśnie tu mieściła się siedziba linii White Star, odpowiedzialnej za jego budowę i rejs. Magical Mystery Tour – to dwugodzinna autobusowa wycieczka śladami Beatlesów z przewodnikiem. Odwiedzicie m.in. domy Lennona i McCartneya, Strawberry Field i Penny Lane, a całość kończy się przy legendarnej Mathew Street. Koszt to około 100 zł za osobę. Gdzie dobrze zjeść w Liverpoolu? Sprawdzone adresy od dziennikarzy Travelera Liverpool to nie tylko mekka muzyki, ale także miasto o wyjątkowej scenie kulinarnej, gdzie przeszłość spotyka się ze współczesnością na talerzu. Oto kilka miejsc, które warto odwiedzić, szukając niebanalnych doznań kulinarnych: Café Tate Liverpool – położona w sercu Royal Albert Dock, ta kawiarnia to coś więcej niż miejsce na szybką kawę. Otacza Cię artystyczny wystrój, w tym prace legendarnego brytyjskiego artysty pop – sir Petera Blake’a, współtwórcy okładki albumu Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Tutaj smak i sztuka przenikają się dosłownie, a każde zamówienie staje się częścią estetycznego doświadczenia. Alma de Cuba – czyli „dusza Kuby”, znajduje się przy tętniącej życiem Seel Street i mieści się w dawnym kościele pw. św. Piotra, którego historia sięga 1788 roku. W latach 70. był to kościół polskiej parafii, a dziś – olśniewająca restauracja i bar z kubańsko-latynoskim klimatem, w którym świece migoczą między ołtarzami, a menu rozpieszcza karaibskimi smakami. Obżarstwo w takim miejscu? Zdecydowanie wybaczalne. Philharmonic Dining Rooms – położony przy eleganckiej Hope Street, ten pub to absolutny klejnot architektury pubowej. Znany z ozdobnych mozaik, drewnianych paneli i słynnych „męskich toalet w stylu wiktoriańskim”, które uznawane są za zabytek klasy pierwszej. To również ulubione miejsce Johna Lennona, który nazywał je jednym z najpiękniejszych pubów w mieście. Warto tu wpaść nie tylko na pintę, ale i na klasyczny angielski lunch. Jak dolecieć do Liverpoolu? Połączenia lotnicze z Polski Do Liverpoolu można dolecieć bezpośrednio z Polski tanimi liniami lotniczymi Wizz Air oraz Ryanair. Rejsy obsługiwane są z kilku miast, m.in. Warszawy, Krakowa, Katowic czy Gdańska. Ceny biletów zaczynają się już od około 190 zł w jedną stronę, zwłaszcza poza sezonem turystycznym lub przy wcześniejszej rezerwacji. Po wylądowaniu na Liverpool John Lennon Airport, z łatwością można dotrzeć do centrum miasta. Wystarczy wsiąść do jednego z miejskich autobusów linii 80, 82A lub 500, które kursują regularnie i dowożą pasażerów do śródmieścia w około 30 minut. To szybkie i tanie rozwiązanie, które pozwala rozpocząć zwiedzanie niemal od razu po przylocie. Źródło: VisitLiverpool.com, National Geographic Traveler Nasza ekspertka Olga Dębicka Olga Dębicka - stała współpracowniczka National Geographic Polska, dziennikarka, pisarka, autorka książek reportażowych m.in. „Fotografie z tłem”, „Podróżować znaczy żyć”, „Marka Hłaski widzenie świata”, laureatka wielu nagród dziennikarskich i literackich. Podróżniczka, odwiedziła ponad 70 krajów. Uwielbia kraje arabskie.
Zachwyca bardziej niż Dubrownik – Split to jedno z najpiękniejszych miast Chorwacji
Split to jedno z najbardziej znanych miast Chorwacji, przyciągające turystów Pałacem Dioklecjana i malowniczymi plażami. Oprócz zabytków czeka tu śródziemnomorski klimat, relaks nad Adriatykiem i atrakcje, za które pokochaliśmy Chorwację. Co warto zobaczyć na miejscu?
Spis treści: Split – praktyczne informacje dla turystów i podróżników Historia Splitu – od greckiej osady do nowoczesnego miasta Chorwacji Najważniejsze zabytki Splitu – co warto zobaczyć w historycznym centrum miasta Co warto zobaczyć w Splicie i okolicach – atrakcje dla dorosłych i dzieci Z czego słynie Split? Zabytki, port i malownicza promenada Kiedy jechać do Splitu? Pogoda, sezon turystyczny i najlepsze miesiące Ciekawostki o Splicie – fakty, których mogłeś nie znać Split jest drugim co do wielkości miastem Chorwacji i jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc nad Adriatykiem. Jego największą atrakcją jest Pałac Dioklecjana, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, ale to nie wszystko. W labiryncie wąskich uliczek kryją się klimatyczne knajpki, lokalne targi, renesansowe place i punkty widokowe, z których rozciągają się niezapomniane panoramy. To idealne miejsce zarówno na weekendowy city break, jak i dłuższy wypoczynek. Split – praktyczne informacje dla turystów i podróżników Split, stolica żupanii splicko-dalmatyńskiej, to drugie co do wielkości miasto w Chorwacji, zaraz po Zagrzebiu. Liczy około 189 tysięcy mieszkańców, a gęstość zaludnienia wynosi średnio 2,4 osoby na km². Miasto położone jest nad Adriatykiem, co czyni je ważnym centrum turystycznym, kulturalnym i komunikacyjnym regionu Dalmacji. Walutą obowiązującą w Chorwacji jest euro (EUR) – zastąpiło kunę (HRK) po przystąpieniu kraju do strefy euro w styczniu 2023 roku. Językiem urzędowym jest chorwacki, jednak w miejscowościach turystycznych – takich jak Split – bez trudu porozumiesz się po angielsku, a także często po niemiecku czy rosyjsku. Co ciekawe, wielu Chorwatów rozumie również podstawowe zwroty w języku polskim, co dodatkowo ułatwia komunikację. Jako obywatele Unii Europejskiej, Polacy mogą swobodnie przekraczać chorwacką granicę bez konieczności posiadania wizy. Wjazd i pobyt do 90 dni możliwy jest na podstawie ważnego dowodu osobistego lub paszportu. W przypadku dłuższego pobytu – np. sezonowej pracy lub studiów – konieczna jest rejestracja pobytu w odpowiednim urzędzie lokalnym. Historia Splitu – od greckiej osady do nowoczesnego miasta Chorwacji Pierwsze wzmianki o terenach dzisiejszego Splitu odnoszą się do Aspalathos – starożytnej greckiej osady założonej przez Dorów. Choć dokumentacja dotycząca samego Aspalathos jest skąpa, źródła historyczne znacznie więcej uwagi poświęcają położonej nieopodal Salonie, która w epoce greckiej i rzymskiej pełniła funkcję regionalnego centrum administracyjnego i kulturalnego. Split wówczas pozostawał w jej cieniu. Prawdziwy rozkwit tej części wybrzeża Adriatyku rozpoczął się w II wieku n.e., kiedy to cesarz rzymski Dioklecjanzdecydował o budowie swojej monumentalnej rezydencji – pałacu Dioklecjana. Obiekt łączył funkcje reprezentacyjne, militarne i mieszkalne. Powstał z lokalnego kamienia wapiennego, marmuru oraz materiałów sprowadzanych z całego Imperium Rzymskiego, co świadczyło o jego strategicznym i symbolicznym znaczeniu. Po śmierci Dioklecjana pałac znalazł się pod kontrolą Bizancjum, stając się ważnym elementem w systemie obronnym tego regionu. W VII wieku, w wyniku najazdów Awarów i Słowian, potężna i dobrze rozwinięta Salona została zniszczona, a jej ocalała ludność schroniła się w murach pałacu Dioklecjana. Właśnie wtedy cesarz Konstans II Brodaty podjął decyzję o utworzeniu na tych terenach nowego miasta, które miało stanowić bastion obronny przed kolejnymi atakami. Tym samym rozpoczął się proces przekształcania pałacu w żywą strukturę miejską, co jest jednym z unikatowych zjawisk urbanistycznych w historii Europy. Rok 1420 przyniósł kolejne zmiany – Split trafił pod panowanie Republiki Weneckiej. To właśnie wtedy miasto przeżywało złoty okres rozwoju gospodarczego i kulturalnego. Rozbudowano infrastrukturę, rozwinięto handel morski, a jednocześnie Split utracił swoją autonomię, będąc zarządzanym z Wenecji. Po upadku Napoleona i kongresie wiedeńskim, Dalmacja znalazła się pod wpływami monarchii habsburskiej, co trwało aż do końca I wojny światowej. Wówczas Split wszedł w skład Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców, które później przekształcono w Królestwo Jugosławii. Podczas II wojny światowej, w 1941 roku, miasto zostało zajęte przez Niemców, którzy przekazali je pod administrację faszystowskich Włoch. Po wojnie, Split znalazł się w granicach Socjalistycznej Federacyjnej Republiki Jugosławii, rządzonej przez marszałka Tito. Od 1991 roku, po uzyskaniu niepodległości przez Chorwację, Split stał się częścią nowoczesnego państwa chorwackiego. Dziś, dzięki swojej bogatej przeszłości, unikatowej architekturze i strategicznemu położeniu nad Adriatykiem, pełni funkcję jednego z najważniejszych ośrodków turystycznych i kulturowych w regionie. Najważniejsze zabytki Splitu – co warto zobaczyć w historycznym centrum miasta Mówiąc Split, myślimy przede wszystkim „zabytki” – i słusznie. Stolica Dalmacji zachwyca niepowtarzalną architekturą historyczną, będącą świadectwem jej burzliwych dziejów i kulturowego dziedzictwa wielu epok. Zabytkowe centrum miasta, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO, jest miejscem, w którym życie codzienne toczy się wśród starożytnych murów, kolumn i bram. Stare Miasto i Pałac Dioklecjana Zwiedzanie Splitu najlepiej rozpocząć od Starego Miasta, które w całości powstało na fundamentach i wewnątrz Pałacu Dioklecjana. Choć dziś nie przypomina typowej pałacowej budowli, to wyłącznie dlatego, że przez wieki jego struktura była adaptowana i przekształcana. Ogromny kompleks o powierzchni ok. 39 tys. m² był niegdyś połączeniem rezydencji cesarskiej, twierdzy i miasta, a jego układ urbanistyczny przetrwał do dziś. Współczesne uliczki starówki to w rzeczywistości dawne pałacowe korytarze, które zachowały swój pierwotny układ. Wewnątrz obiektu przecinały się dwie główne ulice – cardo i decumanus, do których prowadziły cztery monumentalne bramy: Złota, Srebrna, Żelazna i Brązowa. Na ich przecięciu znajdował się reprezentacyjny Perystyl, czyli dziedziniec otoczony kolumnami, obok którego umiejscowione były cesarskie apartamenty. Część północna pałacu przeznaczona była dla wojska i służby, a całość otaczały masywne mury obronne o wysokości dochodzącej do 26 metrów. Obecnie na terenie dawnego pałacu funkcjonuje aż 220 kamienic mieszkalnych, zamieszkiwanych przez około 3 tysiące osób. Oprócz tego znajdują się tam kawiarnie, restauracje, butiki, galerie sztuki oraz inne obiekty handlowo-usługowe – wszystko to w unikalnej scenerii antycznych ruin. Złota Brama – Porta Aurea Najbardziej reprezentacyjne wejście do pałacu, czyli Złota Brama, znajduje się w północnej części kompleksu. W czasach rzymskich była to bogato zdobiona konstrukcja, przez którą do miasta wkraczały ważne osobistości i cesarskie orszaki. Do dziś zachowały się fragmenty oryginalnych zdobień, które można podziwiać podczas spaceru wzdłuż murów obronnych. Perystyl – serce pałacu Centralnym punktem pałacu był Perystyl – prostokątny dziedziniec otoczony granitowymi kolumnami połączonymi łukami. To właśnie tutaj cesarz ukazywał się mieszkańcom, a dziś jest to miejsce spotkań turystów i artystów. Perystyl zachował się w niemal niezmienionej formie i uznawany jest za najlepiej zachowany element pałacu. Katedra św. Dujama – duchowe centrum Splitu W obrębie dawnego pałacu znajduje się także katedra św. Dujama (sv. Duje) – jedna z najstarszych katedr chrześcijańskich na świecie, która powstała w VIII wieku w miejscu mauzoleum Dioklecjana. Charakterystyczna ośmiokątna rotunda oraz smukła dzwonnica dominują nad panoramą miasta. Po upadku Salony, do pałacu przeniesiono relikwie św. Dujama, który stał się patronem Splitu. Wnętrze katedry zachwyca romańskimi portalami, drewnianymi rzeźbami z XIII wieku oraz zachowanymi fragmentami mozaik i fresków. Co warto zobaczyć w Splicie i okolicach – atrakcje dla dorosłych i dzieci Choć zabytki Pałacu Dioklecjana przyciągają największą uwagę, Split oferuje znacznie więcej – zarówno dla pasjonatów historii, jak i rodzin z dziećmi czy miłośników wypoczynku nad morzem. Wśród licznych atrakcji turystycznych Splitu znajdziemy nie tylko perły architektury, ale też urokliwe place, klimatyczne kawiarenki oraz malownicze plaże i szlaki górskie. Najciekawsze miejsca poza murami pałacu Tuż przed Złotą Bramą, czyli północnym wejściem do Starego Miasta, znajduje się monumentalny pomnik Grgura Ninskiego – biskupa znanego z walki o język narodowy w liturgii. Dzieło słynnego chorwackiego rzeźbiarza Ivana Meštrovicia stało się jednym z symboli Splitu, a dotknięcie dużego palca u nogi figury ma przynieść szczęście. W zachodniej części Splitu warto odwiedzić Voćni trg – dawny plac targowy, który dziś przyciąga turystów swoją kameralną atmosferą. Znajdują się tam stylowe kawiarnie, restauracje i butikowe sklepy, a także Wieża Wenecka – pozostałość po średniowiecznych fortyfikacjach, która wciąż góruje nad placem i przypomina o weneckiej przeszłości miasta. Atrakcje dla dzieci i rodzin z dziećmi Split to także doskonałe miejsce na rodzinne wakacje. Już sam spacer po krętych uliczkach Starego Miasta, które przypominają labirynt, może być fascynującą przygodą dla najmłodszych. Dla rodzin z dziećmi największą atrakcją są jednak plaże przyjazne dzieciom, idealne na spokojny wypoczynek: Plaża Bačvice – piaszczysta i łagodnie opadająca do morza, idealna dla małych dzieci. Znana również z lokalnej gry „picigin”, którą można obserwować przez cały dzień. Plaża Ovčice – żwirowa, z łagodnym zejściem, dobrze zagospodarowana i bezpieczna. Plaża Firule – często najmniej zatłoczona, oferuje spokojną atmosferę i czystą wodę, co docenią szczególnie rodzice z małymi dziećmi. Oprócz tego w Splicie dostępne są place zabaw, parki miejskie i niewielkie punkty edukacyjne – szczególnie w okolicy wzgórza Marjan, które również warto odwiedzić. Wycieczki i atrakcje w okolicy Splitu Dla tych, którzy chcą odpocząć od miejskiego zgiełku i typowych atrakcji turystycznych, okolice Splitu oferują wiele malowniczych tras i zabytków archeologicznych. Szczególnym zainteresowaniem cieszy się rejon gór Kozjak i Mosor, który pozwala na piesze wędrówki i obserwowanie panoramy wybrzeża Dalmacji. Choć latem upały mogą utrudniać długie spacery, część tras jest dostępna samochodem lub rowerem, co ułatwia eksplorację terenu nawet z dziećmi. Na szczególną uwagę zasługują również ruiny starożytnej Salony – dawnej stolicy prowincji rzymskiej Dalmacji, oddalonej zaledwie kilka kilometrów od Splitu. Znajdują się tam pozostałości amfiteatru, kompleksu pałacowego biskupów, a także fundamenty wczesnochrześcijańskiej bazyliki. To miejsce fascynujące nie tylko dla miłośników historii starożytnej, ale i dla wszystkich, którzy chcą poznać korzenie regionu w spokojnym, niemal medytacyjnym otoczeniu. Z czego słynie Split? Zabytki, port i malownicza promenada Choć zabytki Splitu – z monumentalnym Pałacem Dioklecjana na czele – przyniosły miastu światową sławę, jego wyjątkowość nie ogranicza się wyłącznie do dziedzictwa historycznego. Split to przede wszystkim ważny ośrodek komunikacyjny i gospodarczy regionu, co czyni go jednym z najistotniejszych miast portowych na chorwackim wybrzeżu Adriatyku. W mieście znajduje się duży port pasażerski, który każdego roku obsługuje setki tysięcy podróżnych i turystów. To właśnie stąd wyruszają promy i katamarany na pobliskie wyspy, takie jak Hvar, Brač czy Vis, stanowiące ważne punkty na mapie dalmatyńskich wakacji. Spacerując wzdłuż nabrzeża, można podziwiać majestatyczne liniowce i promy, które regularnie zawijają do tutejszego portu. Tuż obok terminalu portowego rozciąga się Riva – jedna z najbardziej znanych promenad w całej Chorwacji. To miejsce, gdzie życie toczy się przez całą dobę – od porannej kawy w jednej z licznych kawiarni, przez południowy spacer w cieniu palm, po wieczorne koncerty i występy artystyczne. Nastrojowa atmosfera, widok na morze oraz sąsiedztwo historycznego centrum sprawiają, że splicka Riva to idealne miejsce na wypoczynek i obserwację codziennego życia mieszkańców. Kiedy jechać do Splitu? Pogoda, sezon turystyczny i najlepsze miesiące Planując wakacje w Chorwacji, wiele osób zadaje sobie pytanie: kiedy najlepiej jechać do Splitu? Odpowiedź zależy od preferencji – czy zależy nam na idealnej pogodzie do plażowania, czy raczej na spokojniejszej atmosferze i mniejszej liczbie turystów. Najcieplejszymi miesiącami w Splicie są lipiec i sierpień, kiedy średnia temperatura wynosi 26–27°C. To idealny czas na kąpiele morskie i słoneczne, ale też szczyt sezonu turystycznego, co oznacza większe tłumy na plażach, w restauracjach i atrakcjach. Jeśli naszym priorytetem jest pogoda gwarantująca letni klimat, to właśnie wtedy warto zaplanować wyjazd. Dla osób, które wolą uniknąć tłoku i jednocześnie cieszyć się przyjemnym klimatem, doskonałą alternatywą są czerwiec i wrzesień. W czerwcu średnia temperatura sięga 23°C, natomiast we wrześniu wynosi około 21°C – nadal bardzo komfortowo, szczególnie na zwiedzanie i aktywności na świeżym powietrzu. Poza sezonem letnim – od października do maja – Split staje się znacznie spokojniejszy. Choć temperatury są niższe, a część infrastruktury turystycznej działa w ograniczonym zakresie, to miasto nadal oferuje unikalny klimat, zabytki i kulturę bez tłumu turystów, co może być atrakcyjne dla osób szukających autentycznego doświadczenia. Ciekawostki o Splicie – fakty, których mogłeś nie znać Split to nie tylko miasto o bogatej historii i imponującej architekturze, ale także miejsce pełne intrygujących ciekawostek, które ukazują jego unikalny charakter i rolę na mapie kultury europejskiej. Filmowe oblicze Splitu Dzięki zachowanej antycznej zabudowie Starego Miasta, Split wielokrotnie pełnił rolę planu filmowego. To właśnie tutaj kręcono popularny w Chorwacji serial obyczajowy „Velo misto”, opowiadający o życiu mieszkańców Splitu w okresie międzywojennym. Choć serial nie zdobył rozgłosu poza granicami kraju, był niezwykle ważny dla lokalnej tożsamości. Dużo większy międzynarodowy rozgłos przyniosły Splicie sceny do serialu „Gra o tron”. Podziemia Pałacu Dioklecjana oraz jego pałacowe korytarze zostały wykorzystane jako scenografia do odcinka „Synowie Harpii”, w którym ukazano miasto Meereen. Spacerując po starówce, łatwo poczuć się jak bohater jednej z najgłośniejszych produkcji fantasy ostatnich lat. UNESCO i starówka w sercu pałacu Starówka Splitu, zbudowana w obrębie murów pałacu Dioklecjana, została wpisana na prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. To wyróżnienie podkreśla unikalny charakter urbanistyczny miasta, w którym historia i codzienne życie mieszkańców splatają się w niepowtarzalny sposób. Osioł – symbol Splitu Mało kto wie, że jednym z najważniejszych symboli Splitu jest... osioł. Zwierzę to darzone jest przez mieszkańców wyjątkowym szacunkiem, ponieważ przez wieki pełniło funkcję głównego środka transportu w trudnym, górzystym terenie Dalmacji. Osioł stał się nie tylko praktycznym pomocnikiem, ale i symbolem uporu oraz pracowitości. Split – miasto niemal bez zimy Split cieszy się wyjątkowo łagodnym klimatem śródziemnomorskim. Nawet zimą temperatury rzadko spadają poniżej 0°C, a opady śniegu zdarzają się średnio raz na 30 lat. To sprawia, że miasto jest atrakcyjne do odwiedzania niemal przez cały rok – również poza sezonem letnim. Egipski akcent w sercu Dalmacji Spacerując po mieście, można natknąć się nie tylko na ślady kultury rzymskiej, ale także... egipskiej. Przykładem jest oryginalny posąg Sfinksa, który znajduje się przed wejściem do dawnego mauzoleum Dioklecjana. Ten antyczny artefakt, przywieziony z Egiptu w czasach cesarstwa, jest jednym z najlepiej zachowanych elementów starożytnej symboliki w Europie Środkowej. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.