To miasto to włoska mekka kawoszy. Cappuccino po południu nikogo tutaj nie dziwi
Triest nie bez powodu uchodzi za włoską stolicę kawy. Na jego charakter wpłynęły wiedeńskie salony z epoki Habsburgów. Kawa to tutaj codzienny rytuał, a jej spożycie jest dwa razy wyższe niż średnia we Włoszech.
Spis treści: Historia kawy illy Zwiedzanie Triestu Zamawianie kawy w Trieście Caffé San Marco i historia Triestu Wraz z dyrektorem Università del Caffè Illy w Trieście wąchamy 16 nut, które składają się na charakterystyczny zapach włoskiej kawy. – Współpracowaliśmy z „Nosem” – weneckim mistrzem perfumiarstwa Lorenzo Dante Ferro – aby je zidentyfikować – opowiada Moreno, wysoki, szybko mówiący Rzymianin. Miłość do kawy sprowadziła go tutaj, do najdalszego północno-wschodniego zakątka Włoch trzy dekady temu. Historia kawy illy To w Trieście w 1933 roku została założona słynna firma illycaffè. Znajduje się tu również wspominany uniwersytet kawowy, oferujący program wykładów, degustacji i warsztatów. Profesjonaliści z branży i zapaleni konsumenci, tacy jak ja, uczą się wszystkiego o kofeinowych ziarnach. W kawiarni illy popijam jedwabiste cold brew. Pod sufitem zawieszona jest galeria limitowanych edycji filiżanek do kawy. Co roku projekt angażuje innego artystę do dekorowania firmowej filiżanki do espresso illy. Na liście są m.in. Judy Chicago, Jeff Koons i Yoko Ono. Ściany są udekorowane zabytkowymi ekspresami do kawy, puszkami i plakatami. Wśród nich – oryginalna reklama firmy zamówiona przez założyciela, Ernesto Illy’ego. Przedstawia sylwetkę kobiety popijającej espresso w stylu art déco i wydaje się kwintesencją Włoch. Ernesto Illy był jednak Węgrem z Wiednia. Historia miasta jest podobna do niego pod wieloma względami. Triest założyli Rzymianie, a to włoskie miasto ukształtowała jego długa przynależność do Imperium Habsburgów – od 1382 do 1918 roku. Zwiedzanie Triestu – Cały ten obszar został zaprojektowany w XVIII wieku przez Marię Teresę, cesarzową Habsburgów. Sama nigdy nie odwiedziła Triestu – mówi moja przewodniczka Joorinde Steinhorst, gdy spotykamy się w centralnej dzielnicy miasta Borgo Teresiano. Nazwana na cześć cesarzowej, pełna jest kolorowych rezydencji w kwiecistym stylu secesyjnym. Przypomina ulice Wiednia, Pragi lub Budapesztu. Potem zwiedzamy dzielnicę otoczoną brutalistycznymi budynkami bankowymi, sąsiadującymi z ruinami rzymskich murów miejskich. Joorinde pokazuje też średniowieczne domy dawnego getta żydowskiego. A wszystko to na tle gór, które stromo wznoszą się u wybrzeży. Tworzą naturalną granicę ze Słowenią, która jest oddalona o kilka minut jazdy samochodem. Zamawianie kawy w Trieście Triest jest chyba najlepiej oglądać z góry. W Barakin, najwyższej klasy kawiarnianym kiosku na szczycie klifu na południe od Borgo, siadamy przy jednym z rozrzuconych stolików w cieniu drzew z widokiem na miasto i morze poniżej. Serwują tu kawę z Antica Tostatura Triestina, jednej z miejskich ekskluzywnych palarni, opalanej drewnem. Triest nie tylko poważnie traktuje parzenie kawy. Ma też odrębny słownik do zamawiania tego napoju. Joorinde mi pomaga. – Jeśli chcesz espresso, powiedz nero. Zamawiając caffe latte dostaniesz napój przypominający cappuccino – mówi. W przeciwieństwie do reszty Włoch, Triest nie trzyma się niepisanej zasady, że kawa z mlekiem jest zakazana po południu. – Cappo – skrót od cappuccino – to mała, mocna kawa z gęstą pianką mleczną – kontynuuje przewodniczka. – Cappo in b – od włoskiego słowa bicchiere, oznaczającego szklankę – jest bardzo popularne. Tutaj pijemy dużo kawy w szklankach. Podobno dlatego, że Triest obsługiwał wielu marynarzy. Potrzebowali czegoś, czym mogliby łatwo ogrzać ręce. Triest to największy port Włoch. W jego okolicy zaglądam do czegoś, co wygląda jak wyciągnięty na brzeg transatlantyk. To Caffè degli Specchi – piękność z czasów belle epoque, z pozłacanymi lustrami. Tu do każdej kawy standardowo podaje się małą szklankę pitnej czekolady – gorącą zimą, schłodzoną latem. Caffé San Marco i historia Triestu Mówi się, że mieszkańcy Triestu piją dwa razy więcej kawy niż przeciętny Włoch. Jednak kofeiny nie należy przyjmować zbyt dużo. Idę więc na drinka o zachodzie słońca do Caffé San Marco. To rozległy salon w klimacie środkowoeuropejskim, ze ścianami w odcieniu nikotyny, ciemnym drewnem i lśniącymi mosiężnymi ekspresami do kawy. Zamawiam domowy wermut, oczywiście o smaku kawy, z nutą pomarańczy. Delektując się jego bardziej karmelowym niż kawowym smakiem, siadam w kawiarnianej księgarni. Tutaj znajduję prace byłych bywalców lokalu: Jamesa Joyce’a, Jan Morris i ukochanego włosko-węgierskiego autora Umberto Saby. Caffé San Marco było też centrum fałszowania paszportów, gdy Włochy wypowiedziały wojnę Austrii w 1915 r. Dokumenty kupowali włoscy lojaliści, którzy chcieli przedostać się do ojczyzny. A w sumie mogli poczekać. Zaledwie trzy lata później, po ponad 500 latach rządów austriackich, Triest znów stał się włoski. Jednak nawet teraz, pod wysokimi wiedeńskimi sufitami salonu kawiarni dziedzictwo Habsburgów wciąż jest obecne. Źródło: National Geographic.
Czy w Polsce przepłacamy za kawę? Statystyki z całej Europy
Portal Numbeo przeanalizował ceny kawy w całej Europie. W raporcie wyraźnie widać kto płaci najwięcej, kto ma największą siłę nabywczą i jak wypada Polska.
Spis treści Polska na tle Europy – spożycie i ceny kawy Gdzie najdrożej, a gdzie najtaniej? „Indeks cappuccino” – relacja cen kawy do zarobków Czy przepłacamy za kawę? Kawa kupiona w kawiarni stała się w Polsce czymś równie oczywistym, co herbata wypita w domu. A także podróże, które pokazują nam, że w niektórych krajach jest ona znacznie tańsza niż u nas. Czy to prawda i faktycznie przepłacamy za kawę? Polska na tle Europy – spożycie i ceny kawy Polacy są trzecimi największymi konsumentami kawy na wynos w Europie – przeciętny pracownik kupuje 1,77 filiżanki dziennie. Wyprzedzają nas tylko Brytyjczycy (1,96 filiżanki) i Belgowie (1,79). Pod względem ceny, Polska plasuje się pośrodku stawki – cappuccino w Warszawie kosztuje średnio 3,64 euro i jest wyraźnie droższe niż w krajach sąsiadujących (z wyjątkiem Niemiec), np. na Słowacji czy w Czechach. Mimo silnej pozycji na rynku kawowym (Polska jest piątym eksporterem kawy w Europie) ceny detaliczne są relatywnie wysokie. Przyczyną mogą być wysokie koszty najmu, podatków i prowadzenia lokali gastronomicznych. Gdzie najdrożej, a gdzie najtaniej? Najdroższe dla kawosza kraje Europy nie zaskakują. Za filiżankę cappuccino najwięcej trzeba zapłacić w Danii – 5,81 euro. Kolejne najdroższe kraje to Islandia (5,33 euro) i Szwajcaria (5,27 euro). Z kolei najtańsze cappuccino można wypić w Kosowie (1,27 euro), Ukrainie (1,36 euro) i we Włoszech (1,53 euro). Warszawa ze średnią ceną 3,64 euro lokuje się pośrodku, ale lokalnie ceny bywają tu wyższe niż w wielu krajach południowej i wschodniej Europy. „Indeks cappuccino” – relacja cen kawy do zarobków Same ceny kawy w Europie jednak nie odzwierciedlają do końca jej rzeczywistej wartości dla mieszkańców – bo zarobki potrafią się na naszym kontynencie diametralnie różnić. W Danii kawa stanowi tylko 0,004% rocznej pensji netto, we Francji 0,0106%, a na Litwie aż 0,021%. Najlepszy stosunek ceny cappuccino do zarobków notuje się we Włoszech – mieszkańcy Rzymu mogą kupić aż 1399 filiżanek za średnią pensję. Na kolejnych miejscach pod tym względem plasują się Szwajcaria, Holandia i Irlandia. Porównując siłę nabywczą, także najdroższa Dania okazuje się jedną z tańszych – ale tylko dla dobrze zarabiających mieszkańców. W krajach Europy Wschodniej ten współczynnik jest znacznie niższy, co potwierdza, że kawa na wynos jest tam mniej dostępna finansowo. Czy przepłacamy za kawę? Choć sam koszt kawy w espresso to tylko ok. 0,00009 euro (przy 9 gramach ziaren), realny koszt filiżanki obejmuje też opłaty za personel, energię, opakowania i dodatki. Średni koszt energii dla firm w UE wynosi 155,80 EUR/MWh (dane Eurostatu z 2024 r.), ale w krajach takich jak Irlandia, Chorwacja czy Węgry ceny te są znacznie wyższe, co również wpływa na ceny kawy. Źródło: Euronews Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Jak zaparzyć mocniejszą kawę? Naukowcy proponują ten prosty trik
Oto optymalny sposób na zaparzenie mocnej kawy przelewowej z minimalną ilością zmielonej kawy. Opracowali go amerykańscy fizycy.
Spis treści: Efektywniejsze parzenie kawy Warto eksperymentować samemu Co roku na całym świecie spożywane są dziesiątki miliardów kilogramów kawy. Jednak ze względu na bardzo specyficzne potrzeby rolnicze kawa może być trudna w uprawie. Na dodatek jej plonom zagrażają zmiany klimatyczne. Aby sprostać wysokiemu zapotrzebowaniu na zmieloną kawę, naukowcy z University of Pennsylvania pracowali nad optymalizacją jej wykorzystania przy parzeniu metodą przelewową. Swoje sugestie przedstawili na łamach czasopisma „Physics of Fluids”. Efektywniejsze parzenie kawy Metody przelewowe, nazywane także metodami alternatywnymi, to sposoby przygotowywania kawy bez użycia ekspresu ciśnieniowego. Najpopularniejsze z nich to drip i chemex. Do kaw przelewowych wykorzystuje się jaśniej palone ziarna. Jak uzyskać mocny napar tymi metodami? – Zalecamy ustawienie wysokości nalewania tak dużej, jak to możliwe, przy jednoczesnym zachowaniu laminarnego przepływu. Wówczas strumień nie rozbija się, gdy uderza w zmieloną kawę – wyjaśnia Ernest Park, jeden z autorów badania. Jego zespół odkrył, że ​​grube strumienie wody, typowe dla standardowych czajników z wylewką typu „gęsia szyja”, są idealne do osiągnięcia tej niezbędnej wysokości i przepływu laminarnego. Silne – ale skupione – strumienie wody wywołują „lawinę” w zmielonej kawie. Fusy krążą, gdy woda wnika głębiej, umożliwiając lepsze mieszanie się z kawą. W efekcie mamy mocniejszą, bardziej aromatyczną kawę z mniejszej ilości zmielonych ziaren. Warto eksperymentować samemu Jeśli strumień wody jest zbyt cienki, nie uda ci się osiągnąć pożądanej mocy ani wrażeń sensorycznych. – Cienki strumień ma tendencję do rozpadania się na kropelki. Tego właśnie chcesz uniknąć w przelewach, ponieważ oznacza to, że strumień nie może skutecznie wymieszać zmielonej kawy – mówi Margot Young z zespołu badawczego. Oprócz parzenia prawdziwej kawy, naukowcy przeprowadzali też symulacje. Wykorzystali przezroczyste cząstki w szklanym lejku oświetlone laserem. To pomogło im dokładnie zwizualizować dynamikę mieszania i zrozumieć, jak strumień cieczy wpływa na ziarenka. Chociaż fizycy z University of Pennsylvania nie planują dalszych badań związanych z kawą, podkreślają, że jest jeszcze wiele innych parametrów do przeanalizowania. Chodzi tu zwłaszcza o wpływ grubości zmielenia kawy na wzajemne oddziaływanie fizyki i chemii procesu parzenia. Badacze radzą: eksperymentuj na własną rękę! Źródło: Physics of Fluids
Kolejna korzyść z picia kawy. Zadaniem naukowców poprawia trawienie
Przegląd badań podkreśla korzystny wpływ picia kawy na proces trawienia. Kawa chroni m.in. przed kamieniami żółciowymi i niektórymi chorobami wątroby.
Spis treści: Wpływ kawy na układ pokarmowy Ochrona przed chorobami „Mała czarna” jest od wielu lat przedmiotem badań naukowych. Dzięki nim wiemy np., że kawa przedłuża życie i może wspierać pracę serca. A jak wpływa na układ trawienny? Przegląd 194 publikacji naukowych sugeruje, że umiarkowane spożycie kawy (3–5 filiżanek dziennie) nie powoduje szkodliwych skutków dla narządów przewodu pokarmowego. Dwa obszary szczególnego zainteresowania, wynikające z badań, to związek między kawą a zmniejszonym ryzykiem powstania kamieni żółciowych oraz dowody łączące spożycie kawy ze zmniejszonym ryzykiem zapalenia trzustki (chociaż tu nadal potrzeba więcej badań). Wpływ kawy na układ pokarmowy Co się dzieje po wypiciu kawy, gdy przemieszcza się ona przez nasz przewód pokarmowy? Pobudza produkcję soków żołądkowych, żółci i enzymów trzustkowych. Substancje te są niezbędne do trawienia pokarmu. Kawa stymuluje produkcję hormonu trawiennego gastryny oraz cholecystokininy (CCK), która zwiększa produkcję żółci. Kawa wydaje się być związana ze zmianami w składzie mikrobiomu jelitowego. W przeglądanych badaniach stwierdzono, że spożycie kawy wpływa głównie na populację Bifidobacteria – wszechobecnych, korzystnych dla zdrowia mieszkańców przewodu pokarmowego. Powszechnie wiadomo, że często po kawie od razu chce się biec do toalety. Jest ona bowiem związana z motoryką jelita grubego. To proces powodujący, że pokarm przemieszcza się przez końcowy fragment przewodu pokarmowego. Kawa może stymulować motorykę okrężnicy tak samo skutecznie, jak płatki zbożowe. To oznacza zmniejszone ryzyko przewlekłych zaparć. Ochrona przed chorobami Analizę przeprowadziła dr Astrid Nehlig z Narodowego Instytutu Zdrowia i Badań Medycznych we Francji (INSERM). Prace badawcze sfinansował Instytut Informacji Naukowej o Kawie (ISIC), czyli organizacja założona przez największych europejskich producentów kawy. – Wbrew stereotypom, spożycie kawy nie jest ogólnie powiązane z problemami jelitowymi lub trawiennymi. W niektórych przypadkach kawa chroni przed powszechnymi dolegliwościami trawiennymi, takimi jak zaparcia czy kamienie żółciowe. Potrzebne będą dodatkowe dane, aby zrozumieć wpływ kawy na cały przewód pokarmowy, ale i tak jest to niezwykle zachęcający punkt wyjścia – skomentowała uczona. Najnowsze badania potwierdzają ochronne działanie kawy w przypadku chorób wątroby. Jest wśród nich rak wątrobowokomórkowy – jeden z najczęściej występujących rodzajów nowotworu wątroby. Źródło: EurekAlert
Porównanie kawy i matchy. Co lepiej działa na energię, trawienie oraz sen?
Zarówno kawa, jak i matcha należą do popularnych źródeł energii. Choć różnią się składem oraz sposobem działania, każda z nich oferuje unikalne właściwości prozdrowotne. Porównanie ich wpływu na organizm pozwala lepiej zrozumieć, który napój może okazać się korzystniejszy w codziennej diecie.
Spis treści: Kofeina w kawie i matchy – jak działa? Właściwości przeciwutleniające i prozdrowotne Matcha a metabolizm, kawa a trawienie Wpływ na układ nerwowy i jakość snu Kiedy wybrać kawę, a kiedy matchę? W codziennym zabieganiu wiele osób sięga po napoje pobudzające, by zwiększyć swoją energię i koncentrację. Kawa od lat króluje jako poranny rytuał, jednak matcha – sproszkowana zielona herbata z Japonii – zyskuje coraz więcej zwolenników. Oba napoje zawierają kofeinę, lecz różnią się ilością, sposobem działania oraz wpływem na organizm. Jakie są między nimi kluczowe różnice i który z nich warto wybrać, by wspierać codzienne funkcjonowanie? Kofeina w kawie i matchy – jak działa? Kofeina to główny składnik pobudzający w obu napojach, jednak jej ilość i sposób działania istotnie się różnią. Standardowa filiżanka kawy (ok. 240 ml) zawiera od 95 do 200 mg kofeiny, podczas gdy porcja matchy (1-2 g proszku) to około 35-70 mg. W praktyce oznacza to, że kawa działa szybciej i intensywniej, ale jej efekt może być krótkotrwały i prowadzić do tzw. „crashu energetycznego”. Matcha natomiast zawiera dodatkowo L-teaninę – aminokwas wpływający na fale mózgowe alfa, który łagodzi działanie kofeiny, zapewniając bardziej stabilne i długotrwałe pobudzenie, bez uczucia nerwowości. Ten synergiczny efekt kofeiny i L-teaniny wpływa pozytywnie na koncentrację, nie powodując jednocześnie nadmiernego pobudzenia. Właściwości przeciwutleniające i prozdrowotne Matcha wyróżnia się bardzo wysokim poziomem antyoksydantów, zwłaszcza galusanu epigallokatechiny (EGCG), który wspiera działanie układu odpornościowego, sercowo-naczyniowego i ma potencjalne działanie przeciwnowotworowe. Zawartość EGCG w matchy może być nawet 137 razy wyższa niż w zwykłej zielonej herbacie. Kawa z kolei zawiera cenne antyoksydanty – przede wszystkim kwas chlorogenowy – który może wspomagać metabolizm, ograniczać stany zapalne i wpływać na gospodarkę glukozową. Choć jego stężenie jest niższe niż EGCG w matchy, regularne spożycie kawy wiąże się z niższym ryzykiem cukrzycy typu 2 i niektórych chorób układu krążenia. Matcha a metabolizm, kawa a trawienie Zarówno kawa, jak i matcha, mogą przyspieszać metabolizm i wspierać odchudzanie. Kofeina zawarta w obu napojach stymuluje termogenezę – proces produkcji ciepła przez organizm, co prowadzi do większego spalania kalorii. Dodatkowo EGCG w matchy działa synergicznie z kofeiną, wspomagając rozpad tłuszczu. Z drugiej strony, kawa może podrażniać przewód pokarmowy, szczególnie u osób z problemami żołądkowymi, refluksem czy nadkwasotą. Matcha jest lepiej tolerowana i nie powoduje zakwaszenia organizmu. Co więcej, niektóre badania wskazują, że regularne picie matchy może wspierać mikrobiom jelitowy i zmniejszać stany zapalne. Wpływ na układ nerwowy i jakość snu Badania wskazują na to, że kawa może działać pobudzająco i poprawiać nastrój dzięki wpływowi na poziom dopaminy i adrenaliny. Jednak przy nadmiernym spożyciu (powyżej 400 mg kofeiny dziennie) mogą wystąpić skutki uboczne, takie jak rozdrażnienie, przyspieszone bicie serca, bezsenność czy niepokój. Matcha dzięki obecności L-teaniny działa bardziej łagodnie. Utrzymuje skupienie i koncentrację przez kilka godzin, bez wywoływania uczucia napięcia. Dodatkowo L-teanina może poprawiać jakość snu, jeśli spożywana jest wcześniej w ciągu dnia. Z tego powodu matcha jest często rekomendowana osobom wrażliwym na działanie kofeiny lub z problemami ze snem. Kiedy wybrać kawę, a kiedy matchę? Kawa to doskonały wybór dla osób potrzebujących natychmiastowego pobudzenia – np. przed intensywnym wysiłkiem fizycznym lub długą podróżą. Jest dostępna w różnych wariantach smakowych i przyrządzana na wiele sposobów, co czyni ją idealnym elementem porannego rytuału. Matcha natomiast sprawdzi się, gdy potrzebujesz długotrwałej koncentracji – np. podczas pracy umysłowej, nauki czy medytacji. Jej delikatne działanie nie wywołuje nagłych skoków ani spadków energii. Jest także odpowiednia dla osób szukających dodatkowych korzyści zdrowotnych. Źródło: National Geographic Polska Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Picie kawy wydłuża życie, ale tylko pod dwoma warunkami
Badanie na kilkudziesięciu tysiącach Amerykanów wykazało, jak pić kawę, by obniżyć ryzyko zgonu. Najlepiej wypadli ci, którzy piją ją czarną, z minimalną ilością cukru. Zarówno cukier, jak i tłuste dodatki, niweczą ochronne działanie kawy.
Spis treści Naukowcy potwierdzają wpływ kawy na długość życia Cukier i tłuszcze osłabiają zdrowotne działanie kawy Kawa bezkofeinowa nie przynosi takich korzyści Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z Tufts University w USA sugeruje, że sposób, w jaki pijemy kawę, może wpływać na długość naszego życia. Choć od dawna istnieją przesłanki, że kawa zmniejsza ryzyko przedwczesnej śmierci, zespół postanowił dokładniej przyjrzeć się wpływowi dodatków do kawy na ten związek. Naukowcy potwierdzają wpływ kawy na długość życia Według głównej autorki badania, epidemiolog Bingjie Zhou, wcześniejsze analizy nie uwzględniały w wystarczającym stopniu roli dodatków do kawy. Jej zespół jako jeden z pierwszych spróbował dokładnie zmierzyć, ile cukru i tłuszczów nasyconych ludzie dodają do swoich napojów i jak to wpływa na ich zdrowie. Badacze przeanalizowali dane pochodzące z krajowych badań statystycznych w USA. Obejmowały one ogromną liczbę aż 46 332 dorosłych Amerykanów w wieku 20 lat i więcej. Dane były gromadzone przez 9 – 11 lat. W tym czasie zmarło 7074 uczestników. Zgony te zestawiono z danymi dotyczącymi spożycia kawy. Cukier i tłuszcze osłabiają zdrowotne działanie kawy Wyniki pokazały, że osoby pijące kawę miały niższe ryzyko zgonu – jednak tylko wtedy, gdy unikały dodatków takich jak duże ilości cukru i tłuste śmietanki czy mleko. Ci, którzy pili czarną kawę lub dodawali do niej bardzo mało cukru i tłuszczu, mieli o 14% niższe ryzyko przedwczesnej śmierci w porównaniu do osób niepijących kawy. Optymalną ilością okazały się 2-3 filiżanki dziennie. Naukowcy uwzględnili wiele czynników, które mogłyby wpływać na wyniki, takich jak aktywność fizyczna, spożycie alkoholu, wiek, płeć i poziom wykształcenia. Mimo to podkreślają, że badanie nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między spożyciem kawy a ryzykiem zgonu – mogły tu „zagrać” także czynniki o których nie wiemy. Kawa bezkofeinowa nie przynosi takich korzyści Badanie sugeruje, że ważną rolę w prozdrowotnym działaniu musi odgrywać kofeina – osoby pijące kawę bezkofeinową nie odnotowały korzyści. Autorzy badania podkreślają potrzebę dalszych analiz, zwłaszcza że kawa zawiera wiele związków chemicznych, które mogą mieć różne działanie biologiczne. Interesującym kierunkiem może być też analiza momentu spożycia kawy w ciągu dnia – według innych badań to także wpływa na zdrowie. Źródło: The Journal Of Nutrition Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nowe badanie odkrywa, co naprawdę pobudza nas w kawie. Nie chodzi o kofeinę
Czy kawa bez kofeiny działa? Nowe badanie naukowców z Holandii i Słowenii pokazuje, że poranny rytuał picia kawy ma wielką moc i może działać równie pobudzająco, co kofeina.
Spis treści Co dokładnie sprawdzali naukowcy? Czekanie na kawę pobudza tak samo jak sama kawa Na świecie wypija się każdego dnia ponad dwa miliardy filiżanek kawy. Wydawałoby się więc, że jej działanie jest oczywiste i dobrze poznane, a jego fundamentem jest kofeina. Nowe badanie wywraca jednak do góry nogami nasze przekonania o kawie. Wskazuje, że jej pobudzające działanie może zachodzić niezależnie od kofeiny. Co dokładnie sprawdzali naukowcy? Brzmi to co najmniej zaskakująco a może i niedorzecznie, ale właśnie do takich wniosków doszli naukowcy ze Słowenii i Holandii. Przeprowadzili eksperyment, w którym porównali wpływ kawy – zarówno z kofeiną, jak i bez niej – na mózg i całe ciało. Zaprosili do udziału w nim 20 zdrowych studentów, którzy regularnie pili kawę – średnio od jednej do trzech filiżanek dziennie. Tuż przed badaniem uczestnicy spali co najmniej 7 godzin, nie pili kawy przez 8–11 godzin i nie jedli przez dwie godziny. Po przybyciu do laboratorium wykonano im EEG (elektroencefalogram) oraz zbadano parametry sercowo-naczyniowe w stanie spoczynku. Następnie uczestnicy przystąpili do testu arytmetycznego, oceniającego zdolności poznawcze. Badano też czas reakcji na bodźce dźwiękowe. Później zostali podzieleni na dwie grupy: jedną otrzymującą placebo (kawę bezkofeinową), i drugą – kawę bezkofeinową z dodatkiem kofeiny w proszku. Taki sposób dostarczenia kofeiny pozwolił na bardzo precyzyjne jej dawkowanie. Było to dokładnie 6 mg na każdy kilogram masy ciała. Kawa, nawet idealnie w ten sam sposób zaparzona, może mieć nieco różną zawartość kofeiny. Dodanie jej w proszku pozwoliło na pewność. Po wypiciu kawy uczestnicy odpoczywali przez pół godziny, po czym wszystkie testy i badania powtórzono. Efekt był zdumiewający: nie było istotnych różnic między grupami z kofeiną i bez niej. Czekanie na kawę pobudza tak samo jak kawa Filiżanka kawy – niezależnie od zawartości kofeiny – znacząco skróciła czas reakcji w zadaniu słuchowym. Choć poprawa była większa w grupie z kofeiną, wyniki sugerują, że efekt placebo również ma dużą moc. W obu grupach odnotowano istotny wzrost ciśnienia krwi i spadek tętna – co jest typową reakcją u osób przyzwyczajonych do picia kawy. Naukowcy nie spodziewali się, że efekty sercowo-naczyniowe będą aż tak podobne między grupą z kofeiną i placebo. Na tym podobieństwa się nie kończą: w obu grupach nie odnotowano istotnej poprawy wyników testu arytmetycznego. Tylko w zapisie EEG widać znaczącą różnicę: aktywność fal mózgowych zdecydowanie bardziej wzrosła w grupie z kofeiną. Jaki z tego wniosek? Wyniki sugerują, że kofeina nie jest jedynym czynnikiem pobudzającym – znaczenie ma również rutyna i oczekiwania związane z porannym rytuałem. Spodziewanie się pobudzającego działania kawy może mieć równie silne efekty, co samo spożycie kofeiny. To kolejny dowód na potęgę nawyków. „Wyniki te sugerują, że osoby regularnie pijące kawę reagują na napoje podobne do kawy niezależnie od obecności kofeiny. Bodźce, które przypominają kawę, mogą wywoływać odpowiedzi poznawcze i fizjologiczne bardzo zbliżone do tych wywoływanych przez prawdziwą kawę” – podsumowują autorzy badania. Źródło: Heliyon Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Picie kawy może wspierać pracę serca. Ale to zależy, kiedy ją pijesz
Dla wielu ludzi na całym świecie picie kawy to niemal rytuał. Nie zawsze chodzi o smak czy pobudzenie, ale też po prostu o chwilę dla siebie. Jak przekonują naukowcy, kofeinowy napar może pozytywnie wpływać na nasze zdrowie. Istotne jest, kiedy i jak często po niego sięgamy.
Spis treści: Czy kawa jest zdrowa? Kiedy najlepiej pić kawę? Dobra wiadomość dla miłośników porannej kawy Kawa, jak każda inna używka, ma swoich zwolenników i przeciwników. Z tą różnicą, że w przypadku np. alkoholu, nie ma wątpliwości co do tego, że nawet umiarkowane picie szkodzi zdrowiu. Z kawą jest nieco inaczej. Co jakiś czas badacze przekonują, że w odpowiednich dawkach tzw. napar bogów może pozytywnie wpływać między innymi na pracę układu krwionośnego. Czy kawa jest zdrowa? Ponownie światło na ten temat rzucają autorzy najnowszych badań opublikowanych na łamach „European Heart Journal”. Jak czytamy w artykule, osoby pijące kawę rano są mniej narażone na ryzyko śmierci z powodu chorób układu krążenia i mniejsze ogólne ryzyko śmiertelności w porównaniu z osobami, które piją kawę kilkukrotnie w ciągu dnia. To tylko jedna z wielu, ciekawostek o kawie. – Jak dotąd badania sugerują, że picie kawy nie zwiększa ryzyka chorób układu krążenia, a wydaje się, że zmniejsza ryzyko niektórych chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca typu 2. Biorąc pod uwagę wpływ kofeiny na nasz organizm, chcieliśmy sprawdzić, czy pora dnia, w której pije się kawę, ma jakikolwiek wpływ na zdrowie serca – tłumaczy główny autor badań dr Lu Qi z Uniwersytetu Tulane w Nowym Orleanie. Badanie objęło ponad 40 tysięcy uczestników. Naukowcy analizowali ich nawyki żywieniowe – w tym picie kawy – w latach 1999–2018. Następnie dane te zestawiono z rejestrami zgonów z okresu obserwacji. Zgodnie z wynikami, u osób pijących kawę w godzinach porannych ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny było o 16% niższe w porównaniu z tymi, którzy kawy nie pili wcale. Z kolei ryzyko śmierci z powodu chorób układu krążenia było niższe o 31%. Co ciekawe, korzyści te nie dotyczyły osób pijących kawę kilkukrotnie w ciągu dnia. Dr Qi tłumaczy, że spożywanie kawy w późniejszych porach dnia może zakłócać rytm dobowy, w tym wydzielanie melatoniny – hormonu regulującego sen. Zakłócenia te mogą w dalszej perspektywie prowadzić do wzrostu ciśnienia krwi, stanów zapalnych oraz innych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Kiedy najlepiej pić kawę? Okazuje się, że ilość wypijanej kawy również ma znaczenie. Osoby pijące umiarkowane ilości kawy rano (dwie-trzy filiżanki) oraz te, które spożywały jej więcej (ponad trzy filiżanki), miały podobnie korzystne wyniki. Z kolei osoby pijące jedną filiżankę lub mniej również odnotowały korzyści, choć były one mniejsze. Kawa korzystnie wpływa na zdrowie dzięki swoim wielowymiarowym właściwościom. Kofeina, główny składnik napoju, stymuluje układ nerwowy, poprawiając krążenie oraz funkcje poznawcze. Dodatkowo kawa jest bogata w antyoksydanty, które chronią komórki przed uszkodzeniami wywołanymi stresem oksydacyjnym. Nie bez znaczenia jest także jej wpływ na metabolizm glukozy. Regularne spożycie kawy może obniżać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. W porannych godzinach organizm naturalnie przeżywa zwiększoną aktywność układu współczulnego, a to wiąże się z podwyższonym ciśnieniem i pulsem. Picie kawy w tym czasie może więc wspomagać te procesy, zamiast je zakłócać, jak dzieje się w przypadku konsumpcji późnym popołudniem czy wieczorem. Dobra wiadomość dla miłośników porannej kawy W towarzyszącym badaniom komentarzu prof. Thomas F. Lüscher z Royal Brompton & Harefield Hospitals zauważył, że rytm dobowy odgrywa kluczową rolę w zdrowiu serca. – Rano obserwujemy naturalny wzrost aktywności układu współczulnego, który może być wspierany przez spożycie kawy. Natomiast picie kawy po południu czy wieczorem może zakłócać sen, co negatywnie wpływa na zdrowie – podkreślił. Eksperci zaznaczają jednak, że potrzeba dalszych badań, by w pełni zrozumieć mechanizmy stojące za wpływem kofeiny na zdrowie. Na tym etapie nauka wspiera delektowanie się poranną kawą, ale warto pamiętać, aby pić ją z umiarem i unikać nadmiaru cukru czy śmietanki. Takie dodatki mogą zneutralizować korzyści zdrowotne naparu. Źródło: European Heart Journal Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Kawa jest dobra dla serca. Kolejne badanie pokazuje, że chroni przed wieloma chorobami
Picie umiarkowanych ilości kawy chroni przed chorobami układu krążenia i cukrzycą. Jaka jest optymalna dawka tego napoju?
Spis treści: Nowe badania dotyczące kawy Wpływ kawy i kofeiny na układ krążenia Ciekawostki o kawie Czy kawa jest zdrowa? To pytanie może spędzać sen z powiek miłośnikom małej czarnej i sojowego latte. Nic dziwnego, że kwestię tę od lat badają naukowcy. Wiadomo np., że kawa jest bezpieczna dla osób z zaburzeniami rytmu serca. Dobrze wpływa też m.in. na wątrobę. Najnowsze badania skupiają się na wpływie kawy i zawartej w niej kofeiny na układ krążenia i metabolizm. Przeprowadzili je uczeni z Chin, a wyniki opublikowało czasopismo naukowe „Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism”. Nowe badania dotyczące kawy Badacze wykorzystali dane z UK Biobank. To baza zawierająca rezultaty szczegółowego badania dietetycznego z udziałem ponad 500 tys. uczestników w wieku 37–73 lat. Z analizy wykluczono osoby, które miały niejasne informacje na temat spożycia kofeiny. Powstała pula uczestników obejmowała łącznie 172 315 osób. Nie cierpiały one na choroby kardiometaboliczne na początku analizowanego okresu. Wyniki to dobra wiadomość dla kawoszy. Regularne spożywanie umiarkowanych ilości kawy i kofeiny może chronić przed rozwojem wielu chorób kardiometabolicznych. W tym przed cukrzycą typu 2, chorobą wieńcową serca i udarem mózgu. Wpływ kawy i kofeiny na układ krążenia Liczne badania epidemiologiczne wykazały wcześniej ochronne działanie kawy, herbaty i kofeiny przed zachorowaniem na pojedyncze choroby kardiometaboliczne. Jednak szerszy wpływ tych substancji był niejasny. Nowa analiza pokazała, że kawa chroni przed wieloma chorobami równocześnie. Jej korzystny wpływ dotyczy wszystkich faz tych schorzeń. – Spożywanie 200–300 mg kofeiny dziennie może pomóc zmniejszyć ryzyko wystąpienia tzw. wielochorobowości kardiometabolicznej. To równowartość trzech filiżanek kawy – mówi główny autor badania, dr n. med. Chaofu Ke. Osoby pijące takie ilości kawy miały o 40–48% mniejsze ryzyko wystąpienia chorób kardiometabolicznych niż te, które nie piły kawy wcale lub piły ją rzadko. Wcześniejsze analizy wykazały, że kawa wydłuża życie. Rekomendowane przez naukowców spożycie to od dwóch do trzech filiżanek kawy dziennie. Picie kawy równoważy też wszystkie negatywne skutki siedzącego trybu życia. Ciekawostki o kawie Na zakończenie mamy dla was garść ciekawostek dotyczących kawy: Poza kofeiną, kawa zawiera aż 100 różnych substancji biologicznie aktywnych. W tym m.in. przeciwutleniacze, takie jak kwas kawowy. Dlaczego po kawie od razu chce się biec do toalety? Nasze jelita zaczynają intensywniej pracować już nawet kilka minut po pierwszym łyku małej czarnej. Dzieje się tak, ponieważ kawa stymuluje uwalnianie gastryny. To hormon, który ma duży wpływ na motorykę okrężnicy, czyli jelita grubego. Jaka jest śmiertelna dawka kofeiny? Wynosi ona 150–200 mg/kg masy ciała. Dla dorosłego człowieka ważącego 70 kg oznacza to mniej więcej 10 gramów. Czyli tyle, ile zawiera ok. 120 filiżanek kawy. Czy psychopatę poznasz po tym, jaką kawę pije? Jedno badanie sugerowało, że psychopaci preferują gorzką, czarną kawę. Jednak uczeni podkreślają, że nie świadczy to o związku przyczynowo-skutkowym. Efekt pobudzenia, który odczuwamy po wypiciu espresso, nie wynika z działania kofeiny, lecz z samego smaku kawy. Jest on tak intensywny, że zmusza nasze szare komórki zajmujące się interpretacją bodźców do bardziej wytężonej pracy. To zaś zwiększa przepływ krwi w mózgu. Źródła: archiwum NG, EurekAlert!.
Prowadzisz siedzący tryb życia? Kawa zrównoważy wszystkie negatywne skutki siedzenia
Naukowcy odkryli niespodziewany związek między siedzącym trybem życia a piciem kawy. Gorzki napój ma dobroczynny wpływ na zdrowie wszystkich, którzy każdego dnia muszą spędzać długie godziny na krześle.
W tym artykule: Siedzący tryb życia? Pij kawę Jak przeprowadzono badanie? Na co jeszcze pomaga kawa? Kawa przedłuża życie. Taki wniosek wyciągnęli dwa lata temu naukowcy, analizując dane zdrowotne aż 450 tys. osób. Okazało się wówczas, że pijąc 2–3 filiżanki kawy dziennie, mamy większe szanse żyć dłużej niż ci, którzy w ogóle po kawę nie sięgają. Naukowcy ustalili, że kawa przedłuża życie, m.in. obniżając ryzyko zapadnięcia na różnego rodzaju choroby układu krążenia. Zawdzięczamy to jej składowi. Poza kofeiną, kawa zawiera aż różnych 100 substancji biologicznie aktywnych. Co istotne, we wspomnianym badaniu pozytywny efekt dawało picie wszystkich odmian gorzkiego napoju. A więc nie tylko kawy parzonej, ale również rozpuszczalnej i bezkofeinowej. Nowa analiza wpływu kawy na nasze zdrowie prowadzi do kolejnego bardzo optymistycznego wniosku. Z badań opublikowanych w czasopiśmie „BMC Public Health” wynika, że kawa stanowi remedium na bolączkę pracowników umysłowych XXI w. Czyli na siedzący tryb życia. Siedzący tryb życia? Pij kawę Siedzenie długo i bez zmieniania pozycji może mieć dla nas dramatyczne skutki. Przede wszystkim ryzykujemy zrujnowaniem kręgosłupa i to nawet w młodym wieku. Siedzenie sprzyja również otyłości, cukrzycy typu II i może podnosić poziom cholesterolu. Oczywiście najłatwiejszym sposobem zapobiegania fatalnym efektom siedzenia byłoby jak najczęściej wstawać. Albo przynajmniej zmieniać pozycję, choćby wiercąc się na krześle. Tyle teorii, którą najczęściej bardzo trudno zamienić w praktykę. Intensywnie pracując, nieraz siedzimy bez ruchu godzinami. Teoretycznie można to „odpracować”, zapewniając sobie 30-40 minut aktywności fizycznej dziennie. Jednak znalezienie choćby pół godziny na intensywny spacer może być często niewykonalne. Co wówczas? Należy pić kawę. Zdaniem naukowców z chińskiego uniwersytetu Soochow sięgnięcie po gorzki napój równoważy negatywne skutki siedzenia nawet przez sześć godzin dziennie. Jakie zwyczaje związane z kawą panują w różnych krajach? Sprawdziliśmy Picie kawy to rytuał, a sposób jej podania wiele mówi o naszym charakterze i przyzwyczajeniach. To także ważny element każdej podróży – poranna kawa na lotnisku, łapane w biegu espresso ... Jak przeprowadzono badanie? Do takich wniosków doprowadziła analiza danych reprezentatywnej grupy 10 tys. Amerykanów. Były zbierane w latach 2007-2018 w ramach badania National Health and Nutrition Examination Survey. Jego uczestnicy sami informowali, ile dziennie siedzą. Z kolei ilość wypijanej przez nich kawy ustalono drogą szczegółowego wywiadu dotyczącego całej diety. Wnioski z badania okazały się zdumiewające. Picie kawy praktycznie znosiło związek między siedzeniem a podwyższonym ryzykiem śmierci z jakiejkolwiek przyczyny, w tym z powodu chorób układu krążenia. Badanie potwierdziło, że siedzący dłużej niż osiem godzin dziennie są bardziej zagrożeni zgonem (w porównaniu z tym spędzającymi na krześle poniżej czterech godzin dziennie). Jednak „związek siedzącego trybu życia ze zwiększoną śmiertelnością zaobserwowano tylko wśród dorosłych niespożywających kawy, ale nie wśród osób ją spożywających” – napisali autorzy artykułu. Na co jeszcze pomaga kawa? Co ciekawe, „siedzący” amatorzy kawy odnosili korzyści z jej picia niezależnie od tego, po ile filiżanek dziennie sięgali. Niestety badanie nie wyjaśniło, dlaczego właśnie kawa równoważy negatywne skutki siedzącego trybu życia. „Biorąc pod uwagę, że kawa jest złożonym związkiem, potrzebne są dalsze badania w celu zbadania tego cudownej mikstury” – napisali badacze. Przy okazji warto przypomnieć, że lista prozdrowotnych efektów gorzkiego napoju jest znacznie dłuższa. Kawa m.in: zmniejsza ryzyko zachorowania na cukrzycę typu II, wspomaga metabolizm, łagodzi stany zapalne rozwijające się w organizmie, chroni mózg przed chorobami neurodegeneracyjnymi (czyli powodującymi postępujące uszkodzenie neuronów). Teraz do tego spisu możemy dodać jeszcze jedną, bardzo ważną pozycję. Źródła: BMC Public Health, ScienceAlert Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Śmiertelna dawka kofeiny jest dość duża. Ile by trzeba wypić kawy, aby ją osiągnąć?
Kofeina obecna w kawie, herbacie i kakao jest silnym stymulatorem układu nerwowego. Jej duża ilość jest jednak toksyczna. Jaka jest śmiertelna dawka kofeiny?
W tym artykule: Działanie kofeiny na człowieka Szkodliwa dawka kofeiny Śmiertelna dawka kofeiny Jak wzmocnić działanie kofeiny Wpływ kofeiny na kobiety w ciąży Kofeina a palpitacje serca Wpływ kofeiny na nawodnienie organizmu Kofeinę zawartą w kawie czy herbacie ludzkość stosuje od kilkuset lat. Ma ona typowe dla tej grupy działanie: poprawia koncentrację, odpędza sen, zwiększa produktywność, szybkość reakcji na bodźce. Nic dziwnego, że kofeina stała się częścią współczesnej kultury. Jednak ten składnik w nadmiarze może być szkodliwy. Warto zatem wiedzieć, ile wynosi śmiertelna dawka kofeiny. Działanie kofeiny na człowieka Kofeina zaliczana jest do alkaloidów. Osłabia ona oddziaływanie adenozyny na komórki nerwowe. Adenozyna hamuje aktywność neuronów. Kofeina znosi to działanie, czego efektem jest odczuwane po jej spożyciu pobudzenie. Towarzyszy temu przyspieszenie tętna, rozszerzenie niektórych naczyń krwionośnych i ułatwienie skurczu mięśni. Organizm osoby regularnie spożywającej kofeinę przyzwyczaja się do tych efektów. Kofeina produkowana jest przez ponad 60 gatunków roślin. Nazwę zawdzięcza kawowcowi (Coffea), pochodzącemu z Etiopii i uprawianemu tam od tysięcy lat. Kawa dla wielu osób jest codziennym napojem, mającym również właściwości zdrowotne. Analizy wykazały, że zawarte w niej przeciwutleniacze wydłużają życie i chronią przed chorobami. Szkodliwa dawka kofeiny Duża ilość kofeiny wywołuje bezsenność, nadpobudliwość, zaburzenia rytmu serca czy bóle brzucha. Dlatego nie powinniśmy spożywać więcej niż 400 mg kofeiny dziennie. Taką ilość zawiera 8–10 małych espresso albo 5–6 filiżanek kawy parzonej. Czy kawa bezkofeinowa to napój „gorszego sortu”? [TYLKO O KAWIE] Dla wielu ludzi kawa i kofeina są nierozerwalnie połączone. Działanie jest proste – piją kawę, żeby pobudzić się, dzięki zawartej w niej kofeinie. Jednak są sytuacje, w których chętn... Jednak kofeina znajduje się nie tylko w kawie, ale także w herbacie, czekoladzie, coli i napojach energetyzujących. Tych dwóch ostatnich rodzajów napoju lepiej w ogóle nie pić. Zawierają dużo cukru i mogą niekorzystnie wpływać na zdrowie. Kofeina sprzyja powstawaniu zmian zapalnych w obrębie żołądka i jelit. Zwiększa także objawy choroby refluksowej i niestrawności. Kofeina sprawia, że organizm szybciej wydala wapń i magnez. Zwiększa to ryzyko złamań i osteoporozy. Śmiertelna dawka kofeiny Przeciętny człowiek spożywa dziennie średnio 60 miligramów kofeiny. To o wiele mniej niż dawka groźna dla życia. Przyjmuje się, że wynosi ona bowiem 150–200 mg/kg masy ciała. Co to oznacza w praktyce? Dla dorosłego człowieka ważącego 70 kg śmiertelna dawka kofeiny to mniej więcej 10 gramów. Czyli tyle, ile zawiera ok. 120 filiżanek kawy. Wypicie takiej jej ilości wydaje się niemożliwe. Jednak kofeina dostępna jest także w czystej postaci jako tabletki czy proszek. Stosują ją m.in. sportowcy. W takiej formie przedawkowanie jest możliwe. Dlatego zaleca się nieprzekraczanie dawki 400 mg kofeiny dziennie. Jak wzmocnić działanie kofeiny Kofeinową stymulację można dodatkowo wzmocnić, zażywając jednocześnie L-teaninę. To aminokwas występujący w zielonej herbacie, który ma działanie uspokajające i relaksujące. Dzięki temu zmniejsza negatywne skutki uboczne wywoływane niekiedy przez kawę (np. nerwowość). Wpływ kofeiny na kobiety w ciąży Napojów z kofeiną powinny wystrzegać się wszystkie przyszłe matki. Przy czym chodzi tu zarówno o kobiety w ciąży, jak i te, które dopiero próbują w nią zajść. Do niedawna przyjmowano, że kobieta w ciąży może bezpiecznie przyjmować dawkę 200 mg kofeiny dziennie. To równowartość dwóch filiżanek niezbyt mocnej kawy. Jednak nawet niewielkie spożycie tej substancji pogarszało szanse na zajście w ciążę i jej bezproblemowy przebieg. W wielu pracach naukowych wykazano, że kofeina zwiększa: ryzyko poronienia, urodzenia martwego dziecka, niskiej wagi urodzeniowej noworodka, wystąpienia białaczki u dziecka w późniejszych latach. Duża, licząca 400 mg dawka kofeiny utrudnia zajście w ciążę kobietom, które decydują się na zapłodnienie pozaustrojowe. Kofeina a palpitacje serca Z dużych, bo przeprowadzonych na 17 tysiącach osób badań wynika, że kawa jest bezpieczna dla osób z zaburzeniami rytmu serca. Wcześniej panowało dość powszechne przekonanie, że kofeina zawarta w kawie może powodować zaburzenia jego pracy. Jednak uczeni nie znaleźli dowodów na taki związek. Wręcz przeciwnie, kawa może nawet uspokoić serce. Choć tu badacze twierdzą, że efekt jest niewielki. Wpływ kofeiny na nawodnienie organizmu Z badań wynika, że Polacy najczęściej piją nie wodę, lecz herbatę i kawę. Czy te napoje dobrze nawadniają? Tu zdania są podzielone. Niektórzy specjaliści uważają, że napoje zawierające kofeinę wręcz odwadniają, ponieważ ta substancja ma działanie moczopędne. Ich zdaniem jeśli wypijemy filiżankę kawy, powinniśmy dodatkowo wypić filiżankę wody, żeby bilans wyszedł na zero. Jednak badania podważyły ten pogląd. Kofeina może rzeczywiście mieć działanie moczopędne, ale tylko u osób, które konsumują ją sporadycznie. Ci, którzy herbatę czy kawę piją regularnie, w pewnym sensie są na to działanie uodpornieni. Źródło: archiwum NG.
Ciekawostki o kawie. 20 faktów, które zaintrygują każdego miłośnika tego napoju
Kawę rozpuszczalną, parzoną, przelewową czy espresso pijamy na co dzień. Ale czy wiemy, jak powstaje i jak na nas działa? Ciekawostki o kawie dają odpowiedzi na te pytania.
W tym artykule: Ciekawostki o kawie i jej historii Ciekawostki o produkcji kawy Ciekawostki o parzeniu kawy Ciekawostki o piciu kawy Choć Polacy wydają się mało „kawowym” narodem, napój ten trwale zapisał się w naszej historii. Pod koniec XVIII w. najlepszym polskim produktem eksportowym była czarna kawa z dodatkiem tłustej śmietanki. Sławą dorównywała naszym wypiekom. Zamożna szlachta zatrudniała nawet baristów. Każdego ranka serwowali oni kawę do łóżek. Pijano ją również podczas podwieczorku jako dodatek do ciast. To tylko próbka ciekawych faktów na temat napoju uzyskiwanego z owoców kawowca. Jeśli interesują was inne ciekawostki o kawie, zapraszamy do lektury dalszej części artykułu. Ciekawostki o kawie i jej historii Już w I w p n. e. afrykańscy nomadowie jako pierwsi przyrządzali wywar z owoców kawowca. Oto ciekawostki dotyczące historii kawy: Kawowe opowieści z kosmosu. Obalamy 5 największych mitów dotyczących kawy [TYLKO O KAWIE] Jedna osoba przekazuje drugiej niesprawdzone informacje, ta podaje je dalej i kolejne osoby przyjmują tą tezę za pewnik. Dodajmy do tego równania jeszcze trochę niechęci do weryfikowania źr.. Pierwsze w pełni profesjonalne plantacje kawy powstały na Bliskim Wschodzie w 1300 r. Pierwsza kawiarnia została otwarta pod koniec XV wieku w Stambule. Początkowo kawa w świecie chrześcijan była uważana za napój pogański. Dopiero w XVI w papież Klemens VIII ogłosił, że kawa nie jest dziełem szatana i wierni mogą pić ją bez obaw. Kawa trafiła do Polski w 1683 r. Jan III Sobieski przywiózł ją jako zdobycz po bitwie pod Wiedniem. Pierwsza polska kawiarnia powstała w 1724 r. Znajdowała się w okolicach Ogrodu Saskiego w Warszawie. Ciekawostki o produkcji kawy Jeśli chodzi o konsumentów, na pierwszym miejscu plasują się Finowie. Na jednego mieszkańca tego kraju przypada aż 12 kg kawy. Dla porównania, Polacy znajdują się na 45. miejscu w tym rankingu, konsumując średnio 4 kg kawy rocznie. Poniżej przedstawiamy ciekawostki dotyczące jej produkcji: Wielkie plantacje kawy są często miejscami, w których łamane są prawa człowieka – począwszy od trudnych warunków pracy po głodowe pensje. Dlatego powstały certyfikaty sprawiedliwego handlu (Fair Trade). Zielona kawa to ta, którą ominął proces palenia. Traci przez to wiele walorów smakowych, ale przez część konsumentów jest uznawana za zdrowszą. Wielkie korporacje na ogół oferują nam kawy ciemno palone. Mają one większą trwałość, ale też bardziej ujednolicony smak. Jasno palone ziarna mają bardzo bogaty profil sensoryczny Najdroższa kawa świata to kopi luwak. Pochodzi z odchodów zwierzęcia zwanego łaskunem, które zjada owoce kawowca i wydala częściowo strawione ziarna. Do 2050 roku na skutek globalnego ocieplenia większość kawowych plantacji ulegnie zniszczeniu – twierdzą naukowcy z australijskiego Climate Institute. Owoce kawowca będą dojrzewały zbyt szybko. Kawa z nich uzyskana nie będzie przypominała tej, którą znamy dziś. Ocieplenie sprzyja też pojawianiu się szkodników, niszczących uprawy. Ciekawostki o parzeniu kawy Parzenie kawy jest praktykowane od stuleci. Jednak dopiero w XX wieku dowiedzieliśmy się, jak ten napój działa na człowieka. Wtedy też powstały nowe sposoby jego przygotowywania, którym poświęcamy kolejną porcję ciekawostek: Tradycyjne sposoby parzenia kawy mogą dawać napój szkodliwy dla zdrowia. Tak działa zalewanie kawy gorącą wodą w szklance i parzenie po turecku. Szkodliwe są fusy, dlatego najlepiej je odfiltrować. W 1906 r. Luigi Bezzera skonstruował pierwszy ekspres ciśnieniowy. To dzięki takim maszynom powstaje espresso. Pierwszą kawiarkę opracował w 1918 r. Alfonso Bialetti. Jego nazwisko nosi dziś firma znana na całym świecie z kawowych akcesoriów. W 1941 r. Peter Schlumbohm skonstruował chemex. To eleganckie naczynie do parzenia przelewowego. Najmłodszy sposób parzenia to aeropress. Powstał w 2005 r. dzięki Alanowi Adlerowi. Ciekawostki o piciu kawy 29 września obchodzimy Międzynarodowy Dzień Kawy. Jej picie jest częścią światowej kultury i wywiera pozytywny wpływ na zdrowie. Poniżej prezentujemy ciekawostki o kawie w tym ujęciu: Kawa po turecku, włosku, etiopsku... Przepisy na kawę z różnych stron świata Kawa to napój znany na całym świecie, jednak w zależności od tego, na jakiej szerokości geograficznej się znajdziemy, wiążą się z nią inne rytuały i nawyki. Ile jest kultur, tyle sposo... Efekt pobudzenia, który odczuwamy po wypiciu espresso, nie wynika z działania kofeiny, lecz z samego smaku kawy. Jest on tak intensywny, że zmusza nasze szare komórki zajmujące się interpretacją bodźców do bardziej wytężonej pracy. To zaś zwiększa przepływ krwi w mózgu. Z badań naukowych wynika, że kawa jest bezpieczna dla osób z zaburzeniami rytmu serca. Dobrze wpływa też m.in. na wątrobę. Uczeni twierdzą, że picie kawy przedłuża życie. Dotyczy to też kawy bezkofeinowej. Dlaczego po kawie od razu chce się biec do toalety? Ponieważ kawa stymuluje i zwiększa aktywność ruchową okrężnicy. Dzieje się to już nawet kilka minut po pierwszym łyku. Czy to prawda, że psychopaci preferują gorzką, czarną kawę? Niektóre badania to sugerują, ale raczej nie ma takiego związku. Włosi chcą wpisania espresso na listę dziedzictwa ludzkości UNESCO. Ich zdaniem parzenie kawy to rytuał i sposób społeczności na wyrażenie siebie, z którego Włochy są znane na całym świecie. Źródło: archiwum NG.
Czy psychopatę poznasz po tym, jaką kawę pije? Oto, co na ten temat mówi nauka
Czy psychopaci preferują gorzką, czarną kawę? To bardziej skomplikowane. Psychopatia wiąże się z innymi cechami osobowości.
W tym artykule: Czym jest psychopatia? Badania nad kawą i psychopatami Zastrzeżenia do badania Zdrowotne właściwości kawy Psychopaci stanowią jeden procent społeczeństwa, 15 do 20 procent więźniów i 15 procent osób uzależnionych – wynika z badań. Jednak rozpoznać psychopatę wcale nie jest łatwo. Dlaczego? Na to pytanie odpowiadamy w dalszej części artykułu. Czym jest psychopatia? Psychopatia zaliczana jest do zaburzeń osobowości. Psychopata to człowiek pozbawiony empatii. Na ogół nie pojęcia ma o tym, czym są uczucia i jak je okazywać czy rozpoznawać. Innych ludzi traktuje instrumentalnie. Jeśli ma szybko podjąć decyzję, by osiągnąć cel, to wybierze najkrótszą drogę, nie przejmując się ogólnie przyjętymi zasadami moralnymi. Nie dostrzega własnych błędów. Oto cechy, które wskazują na osobowość psychopatyczną: Jak rozpoznać czy spotykasz się z psychopatą? Pytanie jest zasadne szczególnie, że według badań nawet 1 na 100 ludzi jest psychopatą. nieliczenie się z uczuciami innych, lekceważenie norm, niemożność utrzymania związków, niska tolerancja frustracji i próg wyzwalania agresji, niezdolność przeżywania poczucia winy i uczenia się, skłonność do obwiniania innych. Badania nad kawą i psychopatami W 2016 r. czasopismo „Appetite” opublikowało badanie dotyczące związku preferencji smakowych z cechami osobowości. Wiele mediów uznało, że pozwala to na powiązanie kawowych z tendencjami sadystycznymi i psychopatycznymi. Zacznijmy od tego, że określenie „czarna kawa” uznawane jest przez baristów za błędne. „Biała kawa” zresztą także. W obu przypadkach powinniśmy sprecyzować, czy chodzi nam o espresso, caffè americano, caffè latte czy może caffè au lait. Jednak w wielu krajach, także w Polsce, przyjęło się mówić na kawę bez mleka uniwersalnie „czarna”, a z mlekiem „biała” – dlatego zostaniemy przy tym nazewnictwie. W badaniu udział wzięło 1000 dorosłych osób, które przepytano ma temat ulubionych posiłków i preferencji smakowych. Uczestnicy następnie wzięli udział w testach osobowości, określających ich zachowania społeczne i antyspołeczne, w tym także skłonności do narcyzmu, sadyzmu i psychopatii. Przeprowadzający badanie naukowcy z Uniwersytetu w Innsbrucku stwierdzili, że osoby z tendencjami do zachowań psychopatycznych lubią gorzki smak. Najbliższa korelacja zachodziła między gorzkimi potrawami, a „codziennym sadyzmem” – czyli odczuwaniem przyjemności z zadawania pewnego poziomu bólu innym. Wśród produktów spożywczych wybieranych chętnie przez osoby antyspołeczne są także rzodkiewki, seler i tonik. Zastrzeżenia do badania Jednak samo badanie budzi liczne zastrzeżenia. Przede wszystkim chodzi o dobór badanych – werbowano ich z serwisu specjalizującego się w wypełnianiu ankiet. Taka próba jest mało reprezentatywna. Także sama korelacja preferencji smakowych z cechami osobowości nie świadczy o związku przyczynowo-skutkowym. Zanim wynajmiesz mieszkanie sztuczna inteligencja sprawdzi, czy jesteś psychopatą Najbardziej znana sieć pośrednictwa wynajmu mieszkań posiada technologię pozwalającą automatycznie prześwietlać potencjalnych klientów pod kątem ich zachowań w mediach społecznościowych. Poprzednie eksperymenty, przeprowadzone przez Christinę Sagioglou oraz Tobiasa Greitemeyera pokazały, że słodkie smaki łączą się z osobami altruistycznymi i spolegliwymi, podczas gdy gorzkie trzymają się ludzi wrogich, ostro oceniających innych. Jednak same preferencje smakowe to zdecydowanie za mało, by rozpoznać psychopatię. Zdaniem psychologa Paula Rozina ludzie są jedynymi zwierzętami, które lubią gorzkie i pikantne potrawy. W przyrodzie smaki te najczęściej sygnalizują obecność toksycznych substancji. Badacz nazywa to łagodną postacią masochizmu (a nie sadyzmu, jak we wspomnianych wcześniej badaniach). Zdrowotne właściwości kawy Warto przypomnieć, że czarna kawa jest zdrowa. O ile zostanie zaparzona tak, by odfiltrować fusy. Dlatego należy używać ekspresów przelewowych, ciśnieniowych lub makinetek albo stosować filtry. Niezdrowa jest natomiast kawa parzona pita z fusami czy kawa po turecku. Badania wykazały, że kawa przedłuża życie. Dzieje się tak nawet wtedy, gdy jest rozpuszczalna i bezkofeinowa. Kawa obniża ryzyko chorób układu krążenia. Zawiera ona dobroczynne substancje, w tym przeciwutleniacze. Zmniejszają one oporność organizmu na insulinę oraz przeciwdziałają stanom zapalnym sprzyjającym wielu chorobom. Z badań naukowych wynika, że optymalna dawka przedłużająca życie to około trzech filiżanek kawy dziennie. Dodatki do kawy, takie jak mleko, śmietanka czy słodziki łagodzą jej gorzki smak. Jednak zdaniem dietetyków są one niekorzystne dla zdrowia. Alternatywą dla śmietanki może być np. awokado. Źródła: Appetite, archiwum NG Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.
Czy kawa jest zdrowa? Dzięki badaniom naukowym wiemy, jak ją parzyć i ile można jej wypić dziennie
Wielu z nas zastanawia się, czy kawa jest zdrowa. Badania dowodzą, że tak! Trzeba jednak unikać kawy z fusami i szkodliwych dla zdrowia dodatków do niej.
W tym artykule: Na co pomaga kawa? Czy kawa rozpuszczalna jest szkodliwa dla zdrowia? Szkodliwe dodatki. Z czym nie należy łączyć kawy? Zamiast śmietanki do kawy – awokado lub tonik Ile filiżanek kawy można wypić w ciągu dnia? Kto powinien unikać kofeiny? Ile kofeiny jest w filiżance kawy? Kawy przelewowe Niektóre tradycyjne sposoby przygotowywania kawy – np. zalewanie jej gorącą wodą w szklance (to tzw. plujka) lub parzenie po turecku – dają w efekcie niezbyt zdrowy napój. Najbardziej szkodliwe są zawarte w nim fusy. Znajdują się w nich nasycone tłuszcze, niekorzystnie wpływające m.in. na układ krążenia. Fusy mogą też podrażniać śluzówkę żołądka. Bezpieczne są natomiast wszystkie kawy z wyposażonych w filtry ekspresów: przelewowych, ciśnieniowych, makinetek itp. Dzięki nim otrzymujemy napój pozbawiony fusów. Jest natomiast bogaty w korzystne dla zdrowia przeciwutleniacze, takie jak kwas kawowy. Uaktywniają one mechanizmy obronne organizmu i eliminują z niego szkodliwe wolne rodniki. Czyli substancje zwiększające ryzyko zachorowania na raka i przyśpieszające starzenie się. Na co pomaga kawa? Jeśli pijemy tak przygotowaną kawę, jest nie tylko bezpieczna, ale też wydłuża nam życie. Takie wnioski płyną m.in. z przekrojowego raportu „Effects of caffeine on human health” (wpływ kofeiny na zdrowie człowieka), przygotowanego przez naukowców z Kanady. Badania wykazały, że umiarkowane spożycie kawy – od 2 do 3 filiżanek, czyli 300–450 ml dziennie – jest wręcz wskazane dla dorosłych, ponieważ chroni przed chorobami. „Kawa jest jednym z czynników zmniejszających ryzyko choroby wieńcowej serca – aż o 21 proc. W przypadku cukrzycy typu 2 jest to 25 proc.” – podkreśla prof. António Vaz Carneiro z uniwersytetu w Lizbonie. Prof. David Spiegelhalter, biostatystyk z brytyjskiego University of Cambridge, wyliczył nawet, że każde trzy filiżanki kawy dziennie wydłużają nasze życie o około pół godziny. Prozdrowotne właściwości kawy potwierdziły liczne badania. W 2022 r. naukowcy ogłosili, że kawa przedłuża życie nawet wtedy, gdy jest rozpuszczalna i bezkofeinowa. Czy kawa rozpuszczalna jest szkodliwa dla zdrowia? Co z kawą rozpuszczalną? Wiele osób wątpi w jej zdrowotne działanie. Jest ona bardzo popularna – stanowi aż połowę tego, co w ciągu roku wypijają polscy kawosze. Teoretycznie kawa instant powstaje z czystego, pozbawionego fusów naparu, więc powinna być zdrowa. W praktyce warto jednak sprawdzić, co dokładnie zawiera produkt, który kupujemy. „Producenci coraz częściej stosują dodatki, które mają wydłużyć żywotność produktów lub poprawić ich smak. Np. w składzie popularnych saszetek »3w1« znajdziemy olej palmowy. W 50 proc. składa się on z tłuszczów nasyconych, które niekorzystnie wpływają na nasz organizm, m.in. zwiększając we krwi poziom szkodliwego cholesterolu LDL” – przestrzega dietetyk Monika Maślej. Dlaczego po kawie od razu chce się biec do toalety? Naukowcy wyjaśniają Wiele osób na całym świecie nie wyobraża sobie rozpoczęcia dnia bez kawy. Jednak zanim czarny napój zacznie działać pobudzająco, najpierw to nasze jelita zaczynają intensywniej pracować ... „Kolejnym problemem jest wszechobecny syrop glukozowy – tańszy zamiennik cukru. Producenci darzą go szczególną sympatią ze względu na łatwą rozpuszczalność, brak krystalizacji i długi termin przydatności do spożycia. Jego nadużywanie prowadzi jednak do zaburzeń odczuwania głodu i sytości, sprzyjając rozwojowi otyłości oraz cukrzycy” – dodaje specjalistka. Przygotowując kawę trzeba pamiętać jeszcze o jednej rzeczy. Zbyt gorąca szkodzi zdrowiu, podobnie jak herbata. Regularne picie napoju o temperaturze przekraczającej 65 st. C może zwiększać ryzyko zachorowania na raka przełyku. Szkodliwe dodatki. Z czym nie należy łączyć kawy? Smak kawy jest dla wielu osób nieprzyjemny. Trudno się temu dziwić – w przyrodzie gorycz najczęściej oznacza coś trującego. Jednak w przypadku kawy jest na odwrót. Gorzki napar jest zdrowy. Za to dodatki łagodzące jego smak mogą negatywnie wpływać na organizm człowieka. Oczywistym przykładem jest słodzenie, które dostarcza nam niepotrzebnych kalorii. Wbrew powszechnemu przekonaniu nie ma specjalnej różnicy między cukrem białym a brązowym – oba są równie niezdrowe. Mleko, podobnie jak cukier, łagodzi i spłyca smak naparu. Osłabia też przyswajanie przeciwutleniaczy, którym kawa zawdzięcza swe korzystne dla zdrowia działanie. Jednak dla osób, które skarżą się na ból brzucha po wypiciu małej czarnej, dodatek mleka może być wskazany – dzięki temu napój jest mniej drażniący dla śluzówki żołądka. Innym rozwiązaniem są tzw. kawy niskodrażniące. Zamiast śmietanki do kawy – awokado lub tonik Trudno natomiast znaleźć jakieś zalety stosowania śmietanki do kawy. Często zawiera ona niezdrowe utwardzone tłuszcze roślinne, syrop glukozowy, a także fosforany potasu, które sprzyjają utracie wapnia przez organizm. Istnieją jednak zdrowsze zamienniki dla śmietanki. Jednym z nich jest awokado, które po zmiksowaniu z kawą daje napój zawierający dużo zdrowych tłuszczów, witamin i mikroelementów. Innym dodatkiem do kawy jest zimny tonik. Zmieszany z espresso daje orzeźwiający napój. Zawarta w toniku chinina ma gorzkawy posmak, który dobrze komponuje się z kawą. W niewielkich ilościach jest bezpieczna dla organizmu, podobnie jak kofeina. Po czym poznasz psychopatę? Po tym, jaką kawę pije Czy psychopaci preferują gorzką, czarną kawę? To bardziej skomplikowane. Psychopatia wiąże się z innymi cechami osobowości. Ile filiżanek kawy można wypić w ciągu dnia? Ten najbardziej znany składnik kawy w nadmiarze może być jednak szkodliwy, wywołując bezsenność, nadpobudliwość, zaburzenia rytmu serca czy bóle brzucha. Dlatego nie powinniśmy spożywać więcej niż 400 mg kofeiny dziennie. Taką ilość zawiera 8–10 małych espresso albo 5–6 filiżanek kawy parzonej. Z badań naukowych wynika, że optymalna dawka przedłużająca życie to około trzech filiżanek dziennie. Jednak kofeina znajduje się nie tylko w kawie, ale także w herbacie, czekoladzie, coli i napojach energetyzujących. Tych dwóch ostatnich rodzajów napoju lepiej w ogóle nie pić – zawierają dużo cukru. „Kofeina pobudza wydzielanie kwasu solnego. To może sprzyjać powstawaniu zmian zapalnych w obrębie żołądka i jelit. Zwiększa także stężenie gastryny – hormonu, który powoduje rozluźnienie mięśni zwieracza przełyku, zapobiegającego cofaniu się treści żołądkowej. Dlatego osoby cierpiące na chorobę refluksową lub niestrawność powinny ograniczyć spożycie kawy” – tłumaczy dietetyk Monika Maślej. Kto powinien unikać kofeiny? Kofeiny powinny też unikać kobiety w ciąży. „Substancja swobodnie przechodzi przez łożysko. Przypuszcza się, że może ona zakłócić przepływ krwi w tym narządzie, upośledzając transport substancji odżywczych potrzebnych do wzrostu i prawidłowego rozwoju płodu” – dodaje ekspertka. Badania wykazały też, że kawa była słusznie oskarżana o sprzyjanie osteoporozie. „Jeśli często ją pijemy, organizm szybciej wydala wapń i magnez. Niedobór tych składników przyczynia się do wzrostu ryzyka złamań, zmian w strukturach kości, a w dalszej perspektywie rozwoju osteoporozy” – podkreśla Monika Maślej. Kawa zawiera sporo kwasu szczawiowego, który łączy się z wapniem, tworząc trudno rozpuszczalne sole. To zwiększa ryzyko bardzo bolesnej kamicy moczowej. Na szczęście kofeina zawarta w kawie działa też moczopędnie, więc jest szansa, że kryształki szczawianu wapnia zostaną szybko „wypłukane”. Senność? Oto 5 naturalnych dopalaczy, które dodadzą ci energii na cały dzień Naturalnie, nie tylko kawa pobudza. Przyjrzeliśmy się mniej popularnym sposobom na spadek energii. Ile kofeiny jest w filiżance kawy? Odpowiedź na to pytanie wcale nie jest prosta. Zawartość kofeiny w kawie różni się m.in. w zależności od jej odmiany, stopnia zmielenia i sposobu parzenia. Eksperymenty pokazały, że nawet jeśli kontrolujemy wszystkie te czynniki – a więc np. używamy zawsze tego samego ziarna w tym samym ekspresie – zawartość kofeiny w kolejnych filiżankach może się znacząco różnić. Stąd bierze się rozrzut wartości w poniższym zestawieniu (dane dotyczą 100 ml napoju): kawa bezkofeinowa – 7 mg; kawa parzona – 40–65 mg; kawa z ekspresu przelewowego – 55–85 mg; espresso – 170–225 mg (klasyczne espresso ma objętość 25 ml, co oznacza, że jedna filiżanka zawiera 42–56 mg kofeiny); herbata czarna – 28 mg; herbata zielona – 17 mg; yerba mate – 36 mg; Coca-cola – 10 mg; Red Bull – 32 mg. Kawy przelewowe Kawę rozpuszczalną, parzoną czy espresso znamy od dawna. Warto jednak spróbować alternatywnych metod jej przyrządzania. Kawy przelewowe pije się bez dodatku mleka czy cukru. Warunek: trzeba używać odmian jasno palonych. „Wielkie korporacje na ogół oferują nam kawy ciemno palone, które mają większą trwałość, ale też bardziej ujednolicony smak. Jasno palone ziarna mają bardzo bogaty profil sensoryczny. A w przyrządzaniu kawy przelewowej chodzi właśnie o wydobycie z ziarna tego, co najlepsze” – tłumaczy Sławomir Saran, mistrz Polski baristów 2019 oraz mistrz Polski Brewers Cup 2019. Kawy przelewowe mogą w smaku nieco przypominać herbatę, ale zawierają znacznie więcej kofeiny. Nic dziwnego, bo substancja ta uwalnia się podczas kontaktu z wodą – im dłużej on trwa, tym mocniejszy będzie napój. Aeropress 16–22 g dowolnie zmielonej kawy na 250 ml naparu; temperatura wody: dowolna; czas parzenia: dowolny. „Aeropress doczekał się własnych mistrzostw. Przy jego zaparzaniu mamy pełną dowolność, nie musimy korzystać z sugestii producenta – eksperymenty są wręcz wskazane. Powinniśmy dążyć do uzyskania intensywnego, mętnego naparu” – mówi Ilona Przewoźniczek, mistrzyni Polski Aeropress 2014, współwłaścicielka warszawskiej kawiarni Forum. Chemex 30 g grubo zmielonej kawy na 500 ml naparu; temperatura wody: 85–95 st. C; czas parzenia: ok. 5 minut. „Chemex zyskał sławę dzięki nowatorskiemu wyglądowi. To naprawdę bardzo piękne naczynie. Ze względu na dużą ilość naparu korzystanie z chemeksu polecam osobom, które serwują kawę nie tylko sobie, ale również bliskim. W smaku jest czysta, najbardziej herbaciana ze wszystkich dostępnych opcji” – mówi Sławomir Saran. Cold brew 6 g grubo zmielonej kawy na 100 ml zimnej wody; temperatura wody: 4–8 st. C; czas przyrządzania: minimum 12 godzin. „Taką kawę polecam szczególnie na upalne dni. Jej przygotowanie nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Zmieloną kawę wsypujemy po prostu do pojemnika, zalewamy zimną wodą i wstawiamy do lodówki co najmniej na noc. Po wyjęciu filtrujemy i uzyskujemy łagodny, lekki i orzeźwiający napój” – mówi Sławomir Saran.
Kawa przedłuża życie! I to nawet wtedy, gdy jest rozpuszczalna i bezkofeinowa – wynika z wieloletnich badań
Kto często pije kawę, ten żyje dłużej – do takiego wniosku doszli naukowcy. Optymalna dawka to około trzech filiżanek dziennie. Jak kawa przedłuża życie?
W tym artykule: Osoby pijące kawę żyją dłużej Wcześniejsze badania też wykazały, że kawa przedłuża życie Dlaczego kawa jest zdrowa? Czy kawa jest zdrowa dla każdego? Czy kawa jest zdrowa? Osoby pijące codziennie od 2 do 3 filiżanek kawy żyją dłużej niż te, które unikają tego napoju. Do takich wniosków doszli uczeni z międzynarodowego zespołu badawczego. Korzystne efekty daje zarówno kawa naturalna, jak i rozpuszczalna bezkofeinowa. Wyniki badań opublikowało czasopismo naukowe „European Journal of Preventive Cardiology”. Osoby pijące kawę żyją dłużej Uczeni sądzą, że kawa przedłuża życie przede wszystkim obniżając ryzyko chorób układu krążenia. W krajach rozwiniętych są one główną przyczyną zgonów. Do schorzeń tych należą m.in. choroba wieńcowa, udar niedokrwienny i niewydolność układu krążenia. W analizie wzięto pod uwagę prawie 450 tys. osób między 40. a 69. rokiem życia. Dane na ich temat pochodziły z brytyjskiej bazy Biobank. Prawie 80% z nich piło kawę, przy czym największą popularnością cieszyła się kawa rozpuszczalna. Wszystkie odmiany kawy zmniejszały ryzyko przedwczesnego zgonu: kawa parzona – o 27%, kawa rozpuszczalna – o 11%, kawa bezkofeinowa – o 14%. Nie tylko Brazylia i Indie. Gdzie uprawia się najlepszą kawę na świecie? [WYWIAD] Jak smakuje kawa na końcu świata? Gdzie mała czarna jest serwowana w najbardziej nietypowy sposób? O picie kawy w różnych miejscach i okolicznościach spytaliśmy Anitę i Pawła Skowerę, au... Badanie wykazało też, że kawa – zwłaszcza parzona – zmniejsza ryzyko zaburzeń rytmu serca, czyli arytmii. – Kawa zawiera nie tylko kofeinę, ale ponad 100 substancji biologicznie aktywnych. Nasze badania pokazują, że w umiarkowanych ilościach kawa jest zdrowa – wyjaśnia prof. Peter Kistler z australijskiego Baker Heart and Diabetes Research Institute, główny autor badań. Wcześniejsze badania też wykazały, że kawa przedłuża życie W 2015 r. w czasopiśmie „Circulation” opublikowano podobne wyniki badań. Prof. Frank Hu z Harvard T.H. Chan School of Public Health, główny autor raportu, twierdził, że zwolennicy kawy żyją zwykle dłużej, ponieważ rzadziej cierpią na choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenie neurologiczne, cukrzycę typu 2. Mniej wśród nich jest również samobójstw. W tej analizie optymalna dawka kawy wynosiła od 3 do 5 filiżanek dziennie. Większe dawki kawy mogą być już niekorzystne dla zdrowia. Amerykańscy specjaliści powoływali się na trwające co najmniej około 30 lat badania, którymi objęto prawie 210 tys. kobiet i mężczyzn. Jedne z nich to Nurses’ Health Study I/ II, w ramach których od 1976 r. badane są pielęgniarki amerykańskie. Drugie badania to Health Professionals Follow-up Study, które dotyczy wyłącznie mężczyzn. To kolejne duże badanie potwierdzające, że warto pić kawę. W 2012 r. „New England Journal of Medicine” opublikował wyniki obserwacji 400 tys. kobiet i mężczyzn, z którego wynika, że częste picie kawy zmniejsza ryzyko zgonu z powodu udaru mózgu, chorób układu oddechowego oraz cukrzycy. Dlaczego kawa jest zdrowa? Ming Ding, współautorka badania z 2015 r. uważa, że korzystny wpływ kawy na zdrowie wynika z tego, że zawiera ona specyficzne substancje. Zmniejszają one oporność organizmu na insulinę oraz przeciwdziałają stanom zapalnym sprzyjającym wielu chorobom. Analizy wykazały, że kawa to napój bogaty w korzystne dla zdrowia przeciwutleniacze, takie jak kwas kawowy. Uaktywniają one naturalne mechanizmy obronne organizmu i eliminują z niego szkodliwe wolne rodniki. Czy kawa jest zdrowa dla każdego? Trzeba jednak pamiętać, że kawa nie służy każdemu. W 2015 r. ukazały się wyniki European Food Safety Authority Study, które sugerują, że wypijanie czterech filiżanek kawy dziennie sprzyja większej nerwowości, lękom oraz napadom paniki. Kawa po turecku, włosku, etiopsku... Przepisy na kawę z różnych stron świata Kawa to napój znany na całym świecie, jednak w zależności od tego, na jakiej szerokości geograficznej się znajdziemy, wiążą się z nią inne rytuały i nawyki. Ile jest kultur, tyle sposo... Te efekty mogą wynikać z działania zawartej w kawie kofeiny. Pobudza ona również wydzielanie kwasu solnego, co może sprzyjać powstawaniu zmian zapalnych w obrębie żołądka i jelit. Zwiększa także stężenie gastryny – hormonu, który powoduje rozluźnienie mięśni zwieracza przełyku, zapobiegającego cofaniu się treści żołądkowej. Dlatego osoby cierpiące na chorobę refluksową lub niestrawność powinny ograniczyć spożycie kawy. Z punktu widzenia dietetyki istotne są również dodatki do kawy, takie jak cukier i tłuszcze. Popularne ostatnio kawy z mlekiem są bardzo kaloryczne. Np. duże cappuccino czy frappuccino ma 560 kalorii. Najmniej zdrowa jest ta kawa, która zawiera fusy. Znajdują się w nich tłuszcze, niekorzystnie wpływające przede wszystkim na układ krążenia. Fusy mogą też podrażniać śluzówkę żołądka. Dlatego lepiej unikać np. kawy parzonej po turecku. Bezpieczne są natomiast wszystkie kawy z wyposażonych w filtry ekspresów: przelewowych, ciśnieniowych, makinetek itd. Źródła: European Journal of Preventive Cardiology, PAP.
Dlaczego po kawie od razu chce się biec do toalety? Naukowcy wyjaśniają
Wiele osób na całym świecie nie wyobraża sobie rozpoczęcia dnia bez kawy. Jednak zanim czarny napój zacznie działać pobudzająco, najpierw to nasze jelita zaczynają intensywniej pracować i musimy biec do toalety na tzw. „dwójkę”. Dlaczego tak się dzieje?
W tym artykule: Kawa w dużym stopniu stymuluje aktywność ruchową okrężnicy Kawa ma dużo większy wpływ na potrzebę wypróżniania niż inne napoje Dlaczego to kawa tak pobudza naszą okrężnicę? Chyba prawie każdy kawosz zna to uczucie, kiedy już po pierwszym łyku porannej kawy czujemy, że musimy czym prędzej udać się do toalety. Czy to wina samego napoju, czy może zawartej w niej kofeiny? Czy temperatura ma większe znaczenie? Chociaż ten czarny napar towarzyszy ludzkości już od setek lat, wciąż mało wiemy o jego działaniu. Kawa w dużym stopniu stymuluje aktywność ruchową okrężnicy Aby zrozumieć wpływ kawy na nasz organizm, najpierw należy pochylić się nad tym, jak działa okrężnica. Jest to najdłuższy odcinek jelita grubego, który mierzy ok. 1,5 metra długości. Do jej podstawowych funkcji należy magazynowanie i dostarczanie organizmowi wody, substancji odżywczych i składników mineralnych. Ale w okrężnicy zachodzi również również ważny dla naszego ciała proces formowania i magazynowania kału. Według badań kawa wydłuża życie. Ile filiżanek dziennie przynosi najlepsze efekty? Naukowcy dowodzą, że kawa może być zdrowa. Jakim chorobom zapobiega? Naukowcy doszli do wniosku, że kawa stymuluje i zwiększa aktywność ruchową okrężnicy już nawet kilka minut po pierwszym łyku. W 1998 roku uczeni przeprowadzili badania na dwunastu ochotnikach. W ich okrężnicy została umieszczona specjalna sonda, która miała monitorować jej pracę. Badani pili kawę tradycyjną, bezkofeinową, wodę i posiłek w różnej kolejności. Kawa ma dużo większy wpływ na potrzebę wypróżniania niż inne napoje Okazało się, że obydwa rodzaje czarnego naparu spowodowały większe skurcze okrężnicy i znacznie pobudziły jej działanie. Co ciekawe, badanie wykazało, że kawa z kofeiną była 23% bardziej skuteczna w pobudzeniu okrężnicy niż kawa bezkofeinowa. Naukowcy odkryli również, że kawa nie wpływa bezpośrednio na okrężnicę. Co więc jest przyczyną ochoty na „dwójkę” po kawie? Naukowcy z Royal Hallamshire Hospital w ostatnich badaniach odkryli, że kawa stymuluje uwalnianie gastryny. To hormon, który wydzielany jest głównie w żołądku i początkowym odcinku jelitka cienkiego. Do jego zadań należy regulacja procesów trawienia i prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego. Włosi chcą wpisania espresso na listę UNESCO. Na czym polega wyjątkowość włoskiej kawy? 90 proc. Włochów nie wyobraża sobie dnia bez wypicia espresso. Nie dziwi więc, że chcą wyróżnić swoją ulubioną kawę. Badacze stwierdzili, że hormon ten pobudza żołądek do wytworzenia większej ilości soków żołądkowych i ma duży wpływ na motorykę okrężnicy, co wzmaga perystaltykę jelit. To właśnie wtedy nasz organizm zaczyna odczuwać potrzebę wypróżnienia się. Ale dlaczego akurat kawa? Dlaczego to kawa tak pobudza naszą okrężnicę? Duży wpływ na proces pobudzenia aktywności ruchowej okrężnicy mają melanoidyny, czyli polimery o dużej masie cząsteczkowej. Występują m.in. w słodzie jęczmiennym, produktach piekarniczych i kawie. Zawierają błonnik pokarmowy, który wspomaga trawienie i zapobiega zaparciom. W czarnym naparze powstają w trakcie jego palenia. Warto jednak zaznaczyć, że aktywność okrężnicy jest cechą indywidualną i zależy od czynników zarówno fizycznych, jak i chemicznych. Oznacza to, że kawa nie na każdego zadziała w ten sam sposób. Kawa w samym sercu Afryki. O historii Zambii opowiada Anna Olej-Kobus, podróżniczka i wieloletnia pilotka afrykańskich wypraw Na czym polega prawdziwe safari? Czym różni się „Wielka Piątka” od „Małej Piątki”? A także kiedy kawa po raz pierwszy trafiła na tereny dzisiejszej Zambii? To tylko niektóre pytani... Z kolei w 2009 roku naukowcy postanowili zbadać grupę mężczyzn. Każdy z nich podchodził do eksperymentu na czczo, od razu po przebudzeniu. Część z nich otrzymała tylko delikatny posiłek, niektórzy tylko kawę, a kolejna grupa zarówno napój, jak i śniadanie. Okazało się, że czarny napar znacznie przyspieszał czas, w którym mężczyźni odczuwali potrzebę wypróżnienia. – Niektóre związki, które są zawarte w kawie wchodzą w reakcje z receptorami opioidowymi w przewodzie pokarmowym, które wpływają na perystaltykę jelit – mówił w rozmowie z CNN dr Kyle Staller, profesor z Massachusetts Generał Hospital.
Włosi chcą wpisania espresso na listę UNESCO. Na czym polega wyjątkowość włoskiej kawy?
90 proc. Włochów nie wyobraża sobie dnia bez wypicia espresso. Nie dziwi więc, że chcą wyróżnić swoją ulubioną kawę.
W tym artykule: Czy włoska kawa trafi na listę UNESCO? Picie espresso kiedyś i dziś Włochy mają wiele powodów do dumy. Od znanych na całym świecie zabytkowych budowli, przez uwielbianą kuchnię, po ostatnie zwycięstwa na Euro 2020 i Eurowizji. Czyżby to było za mało? Włosi chcą raz jeszcze przypomnieć innym narodom, że ich chlubą jest również kawa. Nowa atrakcja turystyczna odkrywa nieznane fakty o Neapolu Neapol ma bardzo bogatą historię, choć mało kto o niej pamięta. To może się już niebawem zmienić. Czy włoska kawa trafi na listę UNESCO? Obecnie kawę pija się na całym świecie. Kawiarnie serwują czarny napój w różnych rozmiarach i na wiele sposobów. Włosi podróżujący za granicę niechętnie zmawiają jednak swój narodowy napój, ponieważ najczęściej różni się on znacznie od włoskiego oryginału. Włoska miłość do kawy osiągnęła ostatnio kolejny poziom. Mieszkańcy Półwyspu Apenińskiego chcą ubiegać się o wpisanie espresso – a jakżeby inaczej – na listę dziedzictwa ludzkości UNESCO. Jak to tłumaczą? Ich zdaniem kawa to coś znacznie więcej niż zwykły napój. – To autentyczny rytuał i sposób naszej społeczności na wyrażenie siebie, z którego jesteśmy znani na całym świecie – argumentuje Gian Marco Centinaio, podsekretarz w departamencie rolnictwa. Potwierdza przy tym, że wniosek został już złożony. Jak dodaje, kandydatura espresso to też forma celebracji relacji społecznych Włochów w trudnych pandemicznych czasach. Przypomnijmy, że od 2017 r. na liście niematerialnego dziedzictwa ludności UNESCO znajduje się już neapolitańska pizza. Wandale zniszczyli słynny klif na Sycylii. Miał trafić na listę UNESCO Scala dei Turchi to chluba Sycylii. Władze wyspy szukają sprawców zniszczenia klifu. Picie espresso kiedyś i dziś Pierwsze espresso zostało wypite w Turynie pod koniec XIX wieku. Napój szybko stał się częścią tożsamości narodowej Włochów. Dziś przy espresso dyskutuje się o polityce, sporcie, plotkuje i podejmuje ważne decyzje. Według włoskiego Narodowego Instytutu Włoskiego Espresso 90 proc. Włochów pije swoją ulubioną kawę raz dziennie – najczęściej w porcelanowym kubeczku. Instytut został założony w 1998 r., żeby chronić i promować oryginalną recepturę espresso. Surowe przepisy określają nie tylko konkretną mieszankę kawy, ale też certyfikowany sprzęt oraz wymagane licencje dla personelu. Pewnie nie wszyscy wiedzą na przykład o tym, że crema, czyli pianka na powierzchni espresso „musi być jednolita i trwała przez co najmniej 120 sekund od momentu nalania kawy bez mieszania”. Kolor espresso również jest ściśle określony – orzechowo-brązowy lub ciemnobrązowy. Picie espresso również wiąże się z pewnym zasadami. Do kawy powinno dodawać się cukier (opcjonalnie) oraz szklankę z niegazowaną wodą. Włosi nie mają ustalonych por na sięganie po filiżanki z espresso. Kawy mleczne pija się z kolei dopiero po godzinie 11, przykładowo do obiadu. Przed wyjazdem do Włoch należy jednak pamiętać o tym, że zwyczaje picia kawy mogą nieznacznie różnić się w zależności od regionu. Jedno jest pewne – każdy Włoch ma swoje kofeinowe święte zasady. O tym, czy espresso trafi na listę UNESCO, dowiemy się jeszcze wiosną 2022 r. Źródło: Guardian
Jak się parzy kawę w kawiarce? Dzięki naszym poradom osiągniesz najlepsze efekty
Mam silne przekonanie graniczące z pewnością, że każdy miłośnik kawy przynajmniej raz w życiu spotkał na swojej drodze ten zabawny czajniczek. Niestety, współcześnie bardziej kojarzy się z archaicznym gadżetem z kuchni dziadków niż ze skuteczną metodą parzenia kawy. W rzeczywistości kawiarka zwana też mokką i makinetką ma do zaoferowania naprawdę pyszną kawę!
Spis treści: Jak działa kawiarka? Trzy kawiarkowe triki Przyznam wam się do czegoś – zawsze, gdy kupuję nowy kawowy gadżet lub kawę z nieznanej palarni staram się poznać ich historię. Gdy kupowałem swoją pierwszą kawiarkę było dokładnie tak samo. To właśnie wtedy po raz pierwszy w mojej głowie pojawiło się pytanie, czy Alfonso Bialetti wymyślając w 1933 roku domową alternatywę do drogich ekspresów ciśnieniowych zdawał sobie sprawę, że zrewolucjonizuje świat kawoszy? By oddać, jak wielki miał wpływ na popularyzację naparu z kawowych ziaren, wystarczy powiedzieć, że dla wielu Włochów starszej daty to kawiarka Bialettiego stała się ulubioną metodą parzenia kawy, a ekspresy ciśnieniowe używane są w ich domach w ostateczności. Jednak Alfonoso nie jest jedynym przedstawicielem rodziny Bialettich, który zapisał się w historii kawy. Równie dużą rolę odegrał jego syn, Renato. To on jest odpowiedzialny za popularyzację wynalazku ojca. Pierwszy slogan reklamowy wymyślony przez Bialettiego brzmiał: „espresso w domu jak w kawiarni” i doskonale oddawał ideę, która przyświecała powstaniu projektu. Czajniczek do parzenia kawy szybko zyskał ogromna popularność i stał się obowiązkowym wyposażeniem każdego włoskiego domu. Historia ojca i syna, którzy raz na zawsze zmienili domowe metody parzenia kawy ma zabawny i symboliczny koniec. Renato Bialetti zmarł w 2016 roku, a jednym z jego ostatnich życzeń było, by zostać skremowanym i pochowanym w dużej replice słynnej kawiarki. Jak działa kawiarka? Wynalazek Bialettiego współcześnie dostępny jest w ofercie wielu firm, choć na rynku wciąż można dostać produkty sygnowane oryginalnym logotypem mężczyzny w kapeluszu z sumiastym wąsem. Wszystkie łączy ten sam system wykorzystywania ciśnienia zamkniętego w metalowym czajniczku. W największym skrócie każda kawiarka składa się z trzech elementów: zbiornika na wodę, sitka na kawę i czajniczka do zbierania naparu. Idea jest prosta. Do dolnej części urządzenie wlewa się wodę, następnie wkłada się sitko z umiarkowanie drobno zmieloną kawę, a na koniec na wierzchu zakręca się zbiornik w kształcie czajnika. Później należy postawić kawiarkę na palniku gazowym lub indukcyjnym i poczekać, aż woda pod wpływem ciśnienia przeleje się przez sitko z kawą do wnętrza czajnika. Kawa przygotowana w kawiarce smakuje bardziej intensywnie niż napary z metod przelewowych, ale delikatniej niż espresso z ekspresu ciśnieniowego. Miłośnicy tej metody podkreślają, że tylko w tym urządzeniu da się uzyskać napar o takim profilu smakowym, a dodatkową przyjemnością jest zapach kawy unoszący się w całym mieszkaniu. Trzy kawiarkowe triki Wybierając kawę do kawiarki najprostszym rozwiązaniem jest sięganie po paczki z kawą wypaloną pod espresso. Kawiarka dobrze sobie radzi z ciemno wypalonymi ziarnami i potrafi wydobyć z nich przyjemne czekoladowe nuty. Możecie spróbować także zaparzyć z niej ziarna wypalone pod metody przelewowe. Kawa będzie wtedy łagodniejsza w smaku, a bardziej wyczuwalne będę nuty owocowe. Jeśli macie w planach zakup swojej kawiarki, nie radziłbym na niej bardzo oszczędzać. Owszem, dobrze jest się rozejrzeć w sieci za promocjami, ale lepiej wybierać sprawdzone marki. Tańsze modele mniej znanych producentów często są wykonane z gorszych stopów metali, które mogą przenikać do kawy. Koniecznie należy także sprawdzić, czy w kawiarce znajduje się wentyl ciśnieniowy. To niewielka wypustka, która powinna znajdować się w dolnej części z wodą. Jeśli go nie ma, nie warto kupować takiej kawiarki. Uwaga, niektórzy producenci tworzą kawiarki, w których wentyl jest tylko atrapą! Po postawieniu na palniku, kawa powinna zacząć wyciekać do górnego zbiornika po około minucie. Jeśli się tak nie dzieje lub trwa to dużo dłużej, przyczyną może być za duża ilość wody (wlewamy poniżej poziomu wentyla w zbiorniku) lub zbyt drobno zmielona kawa. Kawa powinna cieknąć jednym stałym strumieniem. Proces parzenia należy przerwać, gdy z dyszy zacznie lecieć jasna pianka. Kawa jest gotowa do podania! Czytaj też: Wszystko, co musisz wiedzieć o... espresso Jak woda wpływa na smak kawy? Najlepszy przepis na ochłodę? Kawa na zimno!
Jak espresso podbiło świat? Podpowiadamy, jak parzyć kawę w ekspresie ciśnieniowym
Espresso jest z nami już od ponad 120 lat. Włoska kawa parzona w ekspresie ciśnieniowym zyskała globalne uznanie po II wojnie światowej.
Spis treści: Jak powstało espresso? Skąd popularność espresso? Espresso – jak przygotować? Zwykle w większej grupie znajomych, każdemu dokleja się jakąś łatkę, która w zabawny sposób go określa. „To ten, co rozpoznaje samochody po dźwiękach silnika” albo „to ta, co zna numery szminek na wyrywki”. Ja jestem uznawany za kawowego świra, który z prostej czynności zaparzania napoju robi filozofię. W związku z tym średnio dwa razy w tygodniu dostaję wiadomości o treści: „Kupiłem dobre ziarna. Co dalej?”. Ten nowy cykl tekstów powstał między innymi po to, by zaoszczędzić poszukiwań wszystkim, którzy chcieliby się dowiedzieć więcej o metodach przyrządzania kawy. Jako, że do startu w wyborach politycznych mi nie spieszno, wciąż zdarza mi się złożyć obietnice, które mam zamiar dotrzymać. Właśnie dlatego dzisiaj zaczynam się powoli wywiązywać z przyrzeczenia stworzenia serii tekstów, które przybliżą najpopularniejsze, a czasem także całkiem niszowe, metody przyrządzania kawy. Na początek metoda, która prawdopodobnie jak żadna inna wpłynęła na nasze dzisiejsze postrzeganie kawy jako napoju. Bez niej wielkie kawiarnie nie miałyby szansy bytu, a popkultura zostałaby pozbawiona wielu doskonałych dialogów i odniesień. Przed Państwem, the one and only – espresso! Jak powstało espresso? Na początek warto chwilę zastanowić się nad samą etymologią nazwy tej kawy. Wśród kawoszy z całego świata nie ma zgody, skąd po raz pierwszy pojawiło się określenie „espresso" w stosunku do napoju. Jedni twierdzą, że chodzi o metodę jego przygotowania, w której woda pod ciśnieniem jest przeciskana (ang. press) przez drobno zmielone ziarna kawy. Drudzy podkreślają, że chodzi o szybkość przygotowania napoju, a jeszcze inni uznają, że powodem jest wyrazistość (ang. expressly) otrzymywanego naparu. W jednym historycy są jednak zgodni – espresso jest z nami już ponad 120 lat. Za debiut tego naparu uznaje się rok 1901, w którym Luigi Bezzera stworzył ekspres oparty na ciśnieniowym przepływie wody przez kawę. Maszyna działa, ale miała jedną wadę – silnie podgrzana para wodna zmieniała smak kawy i wydobywała z niej bardzo dużo goryczy. Problemowi zaradzić chciał Desiderio Pavoni, który niedługo po opatentowaniu przez Bezzerę projektu, odkupił go od niego. Niestety, problem pary wodnej powracał. Dopiero cztery dekady później rozwiązał go Achille Gaggia, którego uznaje się za jednego z ojców espresso, jakie znamy dzisiaj. Co ciekawe, firmy założone przez trzech wyżej wymienionych panów do dzisiaj produkują urządzenia do zaparzania kawy. Skąd popularność espresso? Poznaliśmy skróconą historię espresso, jednak nie wyjaśniła nam ona jak typowo włoski sposób przyrządzania kawy podbił cały świat. Wydaje się, że największy wpływ na popularyzację tej niewielkiej kawy miały dwa czynniki: włoska urbanizacja i II wojna światowa. Okres powojenny to czasy, gdy wielu Włochów porzucało wiejskie życie i wyruszało w drogę do miast w poszukiwaniu pracy. To właśnie tak po raz pierwszy poznawali zwyczaj picia rano małej i intensywnej w smaku kawy. Wtedy też powstawały pierwsze włoskie espresso bary, które dla wielu z nas są jednym z najważniejszych symboli Półwyspu Apenińskiego. Wypicie w nich kawy nie zajmowało wiele czasu, a ceny (przez pewien czas nawet regulowane przez władze państwowe) były przystępne. Szybko espresso bary stały się miejscem, w którym Włosi spotykali się przed pójściem do pracy, by zamienić kilka słów i poznać najgorętsze plotki. Później nastąpił okres wielkiej migracji diaspory włoskiej, którym jednym z najczęściej wybieranych kierunków były Stany Zjednoczone. To właśnie wtedy powstała słynna nowojorska dzielnica „Little Italy”. Włosi zabrali ze sobą do USA wiedzę o ich sposobie przygotowywania kawy i stopniowo zarażali nią mieszkańców USA. Amerykanie mieli jednak jeszcze inną metodę zapoznania się z włoskim espresso. Okolicznościami tego spotkania była obecność alianckich żołnierzy we Włoszech podczas II wojny światowej. W większości odbijanych włoskich miasteczek nie było wielu zapasów, ale kawy zwykle nie brakowało. Później, po powrocie do domu amerykańscy żołnierze doskonale pamiętali smak i zapach doskonałego napoju i szukali sposobów, by móc go pić na co dzień. Espresso – jak przygotować? W tym miejscu wypada podkreślić, że w kwestii espresso Włosi nie wykazują charakterystycznego dla nich poczucia humoru. Receptura jest jedna i koniec. By podkreślić, jak istotny jest dla mieszkańców „wielkiego buta” jest ten napój, wystarczy powiedzieć, że powołali oni Narodowy Instytut Włoskiego Espresso, który dokładnie określił wszystkie parametry. Według niego włoskie espresso powinno przyrządzać się z około 7 gramów drobno zmielonej kawy, przez które przepuszcza się wodę o temperaturze 88 stopni Celsjusza pod ciśnieniem 9 barów, tak by uzyskać około 25 ml naparu w ciągu 25 sekund. Powyższy przepis, zostawiam dla najbardziej ortodoksyjnych kawoszy, a teraz czas na garść praktycznych porad. Jeśli planujecie przygotowania dobrego espresso, będziecie potrzebować ekspresu, który jest w stanie wytworzyć odpowiednio wysokie ciśnienie. Już ten krok, może być dla wielu miłośników kawy przeszkodą. Ekspresy ciśnieniowe nie są tanimi urządzeniami, tym bardziej jeśli chcemy kupić maszynę dobrej jakości. Jeśli jednak udało wam się dokonać zakupu, większość trudności już za wami. Pamiętajcie jednak, że naprawdę dobre espresso da się przyrządzić tylko ze świeżo zmielonych ziaren, które zostały wypalone niedawno. Tylko wtedy możemy liczyć na naprawdę intensywny w smaku napar z delikatną goryczkową cremą na wierzchu. Do dzieła, kawosze!
Wypalanie ziaren kawy decyduje o jej smaku. Najlepszy ma ta świeżo palona
Na czym polega wypalanie kawy? Od stopnia wypalenia zależy smak i aromat naparu.
Spis treści: Na czym polega wypalanie kawy, tzw. roasting? Jak przygotować kawę do wypalania? Jakie palenie, taki smak i aromat Kilka lat temu pojawił się trend na wykorzystywanie zielonej kawy do przygotowywania naparów. Miała ona mieć właściwości odchudzające, co z pewnością wpłynęło na jej czasową popularność. Czy jest skuteczna? Tego nie możemy potwierdzić, a z pewnością smakuje gorzej niż ta dobrze wypalona do brązowego koloru. Na czym polega wypalanie kawy, tzw. roasting? W największym możliwym skrócie, wypalanie kawy polega na przekształceniu zielonych ziaren zebranych i przetworzonych na plantacjach w brązowe i twarde ziarenka gotowe do przygotowania naparu. Wykorzystuje się do tego piece, które mogą osiągać wysokie temperatury, dochodzące nawet do 300 stopni Celsjusza. Piece do wypalania kawy są skonstruowane tak, by ziarno wciąż pozostawało w ruchu w czasie wypalania. Dzięki temu minimalizuje się ryzyko przypalenia ich i zwiększa szanse, że wszystkie wypalą się równomiernie. Kiedy wnętrza ziaren osiągną temperaturę 200 stopni Celsjusza, zaczynają brązowieć. W ich środku zaczynają się pojawiać związki chemiczne, które odpowiadają za smak i aromat naparu. Proces ten nazywany jest pirolizą i prowadzi do jednoczesnej utraty wagi ziarna i powiększenia jego objętości. Gdy tylko kawa wypali się do odpowiedniego koloru, zostaje natychmiast schłodzona wodą lub powietrzem. Ten proces pozwala zachować w niej większość pożądanych związków aromatycznych i zapobiega przedwczesnemu wietrzeniu kawy i utracie smaku. Jak przygotować kawę do wypalania? Jedna z najważniejszych zasad dobrych palarni kawy twierdzi, że podstawą dobrego naparu jest skrócenie czasu między jej wypaleniem, a zaparzeniem. Właśnie dlatego kawę zwykle wypala się dopiero w kraju jej dystrybucji. Oznacza to, że jest ona transportowana w formie zielonych ziarenek, które przypominają z wyglądu trochę łuskaną fasolką szparagową. Zielone ziarna są miękkie, gąbczaste, a w smaku przypominają trawę. W kraju zbiorów pakuje się je w ogromne worki i w nich transportuje bezpośrednio do kraju, z którego pochodzi palarnia. Właśnie dlatego, gdy zastanawiacie się w sklepie, którą kawę wybrać, zawsze należy sprawdzić datę palenia na opakowaniu i wybrać tę najświeższą. Często może się okazać, że jakościowo lepsza kawa, ale wypalona dawniej, będzie smakować gorzej od trochę „słabszej”, ale świeższej. Jakie palenie, taki smak i aromat Zagłębiając się w arkana wiedzy palacza kawy (ang. roastera) szybko można się zorientować, że stopni wypalania kawy jest niezliczona liczba. Każdy z nich ma swoje własne ulubione proporcje i własny sprawdzony przepis na „najlepsze” wypalenie. Jednak, by zrozumieć sedno istoty wypalania kawy wystarczy znajomość 4 stopni palenia: jasnego, średniego, ciemnego i bardzo ciemnego. Palenie jasne – ziarenka kawy są tylko delikatnie zbrązowione, przypominające kolorem cynamon. Smak przygotowanego z nich naparu jest delikatny i lekko kwasowy. Kawa jasno palona zwykle bardzo dobrze oddaje profil smakowy charakterystyczny dla danej kawy. Co ciekawe, wbrew pozorom kawa jasno palona ma w sobie najwięcej kofeiny. Palenie średnie – to najpopularniejszy sposób palenia ziaren. Są one lekko brązowe, a kwasowość ziaren jest lekko osłabiona. W smaku są one dobrze zrównoważone. Delikatne goryczka dłużej pozostaje na podniebieniu. Palenie ciemne – kawa jest w kolorze wyraźnie brązowa, a naturalna kwasowość w zasadzie znika. Coraz mocniej wyczuwalna jest goryczka, która na tym etapie wciąż jest przyjemna. Aromat kawy jest zdecydowanie mocniejszy i zaczyna przypominać aromaty czekoladowe. Cukry skarmelizowane podczas długiego palenia dają delikatne, słodkie posmaki. Palenie bardzo ciemne – inaczej nazywane jest pełnym. Ziarna są bardzo ciemne, niemal czarne. Ten rodzaj palenia sprawia też, że ziarna zaczynają się błyszczeć. Napar z tego rodzaju kawy jest wyraźnie goryczkowy, a naturalna kwasowość jest wyeliminowana. Najmocniej wyczuwalne są aromaty czekolady i orzecha.
Czym jest kawa i jak powstaje? Na początku jest owoc kawowca, czyli drzewa kawowego
Kawę znamy wszyscy doskonale – stoi w pudełku na kuchennym blacie. Okazuje się, że tak naprawdę niewiele o niej wiemy. Zadajcie sobie pytanie – poznalibyście na pierwszy rzut oka drzewo kawowe?
Spis treści: Uprawy kawowców Kawa arabika Kawa robusta Nie będę trzymać was w niepewności i szybko odpowiem na pojawiające się pełne niepewności wyrazy twarzy. Drzewa kawowe, czyli kawowce zwykle są przycinane bardzo krótko, tak by ułatwić zbieranie owoców, ale bez ingerencji człowieka mogą osiągać wysokość nawet 9 metrów. Są pokryte grubymi zielonymi liśćmi, które w dotyku i wyglądzie sprawiają wrażenie woskowanych. Owoce drzewa kawowego nazywane są wiśniami (ang. cherry) ze względu na podobieństwo do czerwonych owoców. Rosną one wzdłuż gałęzi drzewa. Co ciekawe, drzewo kawowe rośne w cyklu ciągłym, więc w jednym czasie można zobaczyć na drzewie kwitnące kwiaty, bardzo niedojrzałe owoce i wiśnie gotowe do zbiorów. Uprawy kawowców Proces uprawy drzew kawowych jest bardzo złożony. Potrzeba przynajmniej pełnego roku po pierwszym kwitnieniu drzewa, by zaczęło wydawać owoce. Producenci twierdzą, że pełną produkcję wisienek osiąga jednak dopiero po około 5 latach i wtedy wydaje ich najwięcej. Teoretycznie drzewa kawowe mogą rosnąć nawet 100 lat, jednak najwięcej dobrych owoców wydaje między 7. a 20. rokiem wzrostu. Ile owoców można zebrać z jednego drzewa? Według ekspertów, dobrze zadbane drzewo poddane odpowiedniej uprawie produkuje około 5 kg doskonałych owoców rocznie. To przełoży się na niecały kilogram ziaren gotowych do wypalenia. Kawowiec (łac. Coffea) jest rodzajem drzew z rodziny marzanowatych i według botaników obejmuje ponad 104 gatunki roślin. Rodzaj ten został opisany po raz pierwszy przez szwedzkiego botanika Karola Linneusza w XVIII wieku. W momencie publikacji badań szwedzkiego uczonego, wielu botaników podważało jego klasyfikację. Powodem było ogromne zróżnicowanie gatunkowe. Rośliny w ramach jednego rodzaju często różniły się nie tylko wyglądem i rozmiarem liści, ale też kolorem owoców i kory. Współcześnie cały przemysł kawowy można w zasadzie podzielić pomiędzy dwa najczęściej uprawiane gatunki: arabika i robusta. Kawa arabika Najpopularniejsze odmiany: Bourbon, Typica, Caturra, Mundo Novo, Tico, San Ramon, Jamaican Blue Mountain. Za ojczyznę tego gatunku uznaje się tereny dzisiejszej Etiopii. Gatunek ten charakteryzuje się delikatnym smakiem i przyjemnym aromatem, który w zależności od odmiany i regionu uprawy może bardziej kwiatowy, owocowy lub czekoladowy. Produkcja arabiki stanowi ponad 80% całego światowego rynku. Pozostałe 20% to uprawy robusty i kilkunastu mniej popularnych gatunków. Arabika zwykle uprawiana jest na wysokości od 600 do 1800 metrów nad poziomem morza, choć optymalna wysokość zmienia się w zależności od odległości od równika. Dla dobrego wzrostu arabiki bardzo istotna jest stabilna i łagodna temperatura. Idealnie by mieściła się w amplitudzie między 15 a 25 stopniami Celsjusza. Kawa robusta Zdecydowana większość światowych upraw Rrbusty znajduje się w w środkowej i zachodniej części Afryki, a także w krajach azjatyckich np. Indonezji i Wietnamie. W związku z „trudniejszym” smakiem robusta cieszy się zdecydowanie mniejszym zainteresowaniem niż arabika i stanowi zaledwie niecałe 20% światowej produkcji kawy. Robusta jest też dużo prostsza w uprawie i bardziej odporna na choroby, co wpływa na stosunkowo niską cenę ziaren. Co ciekawe, robusta bardzo często wykorzystywana jest w produkcji kawy rozpuszczalnej. Robusta jest w stanie wytrzymać też wyższe temperatury niż arabika.
Naukowcy odkryli nowy sposób na idealne espresso. W czym tkwi sekret?
Jak z każdym typem kawy, smak espresso zależy od szeregu zmiennych – grubości mielenia, ilości ziaren, ciśnienia wody, temperatury i docelowej ilości naparu. Ciężko z tyloma elementami w formule utrzymać stały efekt. Chemik z Oregonu twierdzi, że jemu się udało.
Spis treści: Nowy przepis na espresso Jak to wpływa na smak kawy? Oszczędności dla kawiarni Christopher Hendon, który na Uniwersytecie stanowym w Oregonie zdobył przydomek „Dr Kawa”, poszedł wbrew ustalonym standardom. Do osiągnięcia takiego samego ekstraktu, jak w tradycyjnym „idealnym” espresso użył mniejszej ilości kawy, do tego grubiej zmielonej. Przepis został opisany przez Hendona w czasopiśmie „Matter”. Normy, jak te propagowane przez Specialty Coffee Association (SCA) wskazują, że przy standardowych 20 g kawy na porcję espresso najlepszy smak ma napar o wyciągu z ziaren na poziomie 17–23%. Nieco więcej i kawa robi się nieznośnie gorzka. Mniej – kwaśnieje. Warto dodać, że jest to standard amerykański – w Europie używa się mniej kawy. Nowy przepis na espresso Hendon przyjrzał się tym założeniom z precyzją chemika i stwierdził, że normy normami, ale w praktyce trudno o zachowanie standardu. Zależności między wspomnianymi wyżej elementami formuły są bardzo złożone. Jeżeli mielić ziarna tak drobno, jak chcą specjaliści z SCA (bo zwiększa się powierzchnia kontaktu kawy z wodą), to zatyka się sitko i zmniejsza moc ekstraktu. Do tego marnuje się kawa, a smak jest bardzo zmienny. View oEmbed on the source website Żeby stworzyć recepturę pozwalającą uzyskać niezmienną moc opierając się jedynie na czynnikach które może kontrolować barista (ilość wody, kawy, poziom zmielenia, ciśnienie wody) naukowcy stworzyli model matematyczny. Sprowadza on robienie idealnego espresso do dwóch rzeczy: grubości mielenia i ilości kawy. Zmniejszenie masy ziaren zwiększyło moc ekstraktu, bo kawa ma więcej miejsca, a woda swobodniej przepływa przez sito. Barista może więc uzyskać pożądaną moc naparu z 15 g grubiej zmielonej kawy, który daje ten sam efekt co espresso z 20 g. Zmniejsza się też czas przygotowania, schodząc nawet poniżej 15 sekund. Jak to wpływa na smak kawy? Chemik nie kryje, że modyfikowaną koncepcję „shota” espresso kieruje przede wszystkim do właścicieli kawiarni. Jego formuła sprawia, że napój robi się szybciej, używa mniej ziaren i produkuje mniej odpadków. Udaje się też utrzymać walory smakowe na niezmiennym poziomie. Rynek lubi standaryzację. Pytanie, co powiedzą klienci. CNN zapytało o opinię kierownika z sieci kawiarni Brother Motto z Atlanty. Stwierdził, że w teorii nowa formuła brzmi interesująco, ale w praktyce i opinii klienta może oznaczać utratę (dającą przyjemność) gęstości, lepkości espresso. – Jeżeli patrzy się na kawę tylko przez pryzmat stałej mocy ekstraktu, traci się bardzo dużo z samego doświadczenia picia naparu – przekonuje Zachary Gordon-Kane. View oEmbed on the source website Co potwierdza sam Christopher Hendon, w kawie robionej jego metodą złożoną kombinację smaków zastępuje jeden, ale za to bardzo wyraźny. Owa złożoność smakowa to, paradoksalnie, konsekwencja zatykania się sita na drobno mielonych ziarnach. Część smaków woda wyciąga mocniej, inne słabiej. Oszczędności dla kawiarni – Tak, taka kawa może smakować fantastycznie. Ale trzeba pamiętać, że na skutek praw fizyki w tradycyjnej metodzie produkcji występuje duża zmienność. To nie jest wina baristy. A co do naszej metody – oczywiście, nie wszystkie espresso ze stałym ekstraktem 23% będą smakowały dobrze. Trzeba zdecydować się, który jej walor jest najlepszy. My dajemy jedynie narzędzie do uzyskania powtarzalności mocy naparu – zauważa chemik. Nowa formuła została przetestowana w kawiarni w Oregonie. Użyto ekspresu ciśnieniowego pozwalającego kontrolować czas, ciśnienie wody i temperaturę. Zmniejszając masę kawy na każdą porcję o 25% zaoszczędzono 13 centów na „shocie”. W skali roku w tym konkretnym lokalu dałoby to oszczędność na poziomie 3,6 tys. dolarów. Do tego skrócono czas od zamówienia do podania kawy, bo napar gotowy był zawsze w 14 sekund.