Ferie zimowe już nie takie jak kiedyś. Polacy uciekają do ciepłych krajów
Zimowe wyjazdy, w tym ferie, zwykle kojarzą się z nartami i alpejskimi stokami – w Polsce, Austrii czy we Włoszech. Tymczasem coraz więcej Polaków rezygnuje z mrozu i śniegu na rzecz słońca, ciepłej wody i palm. Egzotyka przestaje być luksusem, a staje się nowym standardem zimowego wypoczynku. Gdzie najczęściej uciekamy przed zimą?
Nawyki wyjazdowe Polaków wyraźnie się zmieniają. Jeszcze niedawno ferie zimowe oznaczały krótkie podróże w Europie lub wyjazdy w góry, dziś coraz częściej są to dalekie kierunki poza kontynentem. Rosnąca dostępność połączeń lotniczych, większa elastyczność pracy i potrzeba prawdziwego „odcięcia się” od zimowej aury sprawiają, że tropikalne destynacje stają się naturalnym wyborem na ten okres roku. Egzotyczne kierunki na ferie zimowe coraz popularniejsze wśród Polaków Zimowy kalendarz wyjazdów Polaków wyraźnie się przetasował, a dane z rynku ubezpieczeń turystycznych tylko potwierdzają skalę tej zmiany. Zamiast stoków narciarskich coraz częściej wybieramy plaże, tropikalną roślinność i temperatury przekraczające 25 stopni. Analizy Allianz Polska pokazują, że w okresie ferii i zimowych urlopów rośnie liczba polis wykupywanych na wyjazdy do odległych, ciepłych krajów, takich jak Tajlandia, Indonezja czy Dominikana. Jak podkreśla Ewa Maliszkiewicz z Allianz Polska, egzotyka przestała być niszą: „Obserwujemy wyraźny trend zimowych wyjazdów w egzotyczne regiony. Królują m.in. Zanzibar, Tajlandia, Dominikana, Wyspy Zielonego Przylądka czy Indonezja. Mimo iż podróż trwa często kilkanaście godzin, wyjazdy nie zawsze są długie – zdarza się, że po niemal dobie w drodze spędzamy tydzień na Mauritiusie”. Co istotne, nie jest to moda ograniczona do jednej grupy. Dalekie kierunki wybierają zarówno młodzi dorośli, rodziny z dziećmi, jak i seniorzy. Równolegle dane Travelist.pl pokazują, że przy wyjazdach zagranicznych popularne pozostają krótkie city breaki, natomiast wypoczynek górski i nadmorski poza Polską deklaruje około 30% podróżnych. Całkowite zainteresowanie wyjazdami – krajowymi i zagranicznymi – jest dziś o kilka procent wyższe niż rok wcześniej, co potwierdza, że zimowy sezon urlopowy wyraźnie nabiera tempa. Bliższe kierunki na ferie i zdrowotne korzyści zimowych podróży Choć egzotyka przyciąga coraz więcej osób, statystyki rezerwacyjne pokazują, że podczas ferii dużą rolę nadal odgrywają kierunki położone bliżej Europy, oferujące słońce bez wielogodzinnych przelotów. Z danych Wakacje.pl wynika, że w sezonie zimowym 2026 w czołówce najczęściej wybieranych państw znajdują się Egipt, Hiszpania i Malta, a wyraźny, sięgający ok. 33% wzrost zainteresowania dalszymi wyjazdami napędzają m.in. Zjednoczone Emiraty Arabskie i Dubaj. Kurorty nad Morzem Czerwonym (Hurghada, Marsa Alam i Szarm el-Szejk) utrzymują silną pozycję dzięki stabilnej pogodzie i rozbudowanej infrastrukturze hotelowej. Równolegle dane eSky.pl pokazują, że sama Malta odpowiada za blisko 22% zimowych rezerwacji, stając się jednym z symboli spokojnego wypoczynku łączącego zwiedzanie z umiarkowanymi temperaturami. W turystyce zorganizowanej podobny obraz potwierdzają biura podróży cytowane przez PAP – sprzedaż pakietów all inclusive do Egiptu, na Wyspy Kanaryjskie i Maltę wzrosła nawet o 30% rok do roku. Eksperci podkreślają, że te wybory mają także wymiar zdrowotny. Badania Uniwersytetu Helsińskiego wykazały, że pobyty w regionach o większym nasłonecznieniu poprawiają koncentrację i ograniczają objawy sezonowego spadku energii, natomiast analiza Uniwersytetu Tokijskiego potwierdziła wyraźny wzrost poziomu subiektywnego dobrostanu u osób zmieniających zimą otoczenie. Naturalne światło reguluje rytm dobowy, wpływa na wydzielanie melatoniny i kortyzolu oraz wspiera syntezę witaminy D, której poziom w Europie Środkowej zimą często spada poniżej normy. Dlatego nawet krótki wyjazd na południe – do Egiptu, na Maltę, czy do Dubaju – coraz częściej postrzegany jest jako forma biologicznej i psychicznej regeneracji, a nie tylko turystyczna przyjemność. Więcej informacji o Dubaju znajdziecie w najnowszym numerze National Geographic Traveler. Źródła: Allianz Polska, Wakacje.pl, PAP Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Przez lata była uznawana za koniec świata. Dziś to raj dla szukających ciszy i odosobnienia
El Hierro to najmniejsza i najmniej turystyczna z Wysp Kanaryjskich. To miejsce, gdzie nie znajdziesz plaż ani luksusowych hoteli – ale odnajdziesz spokój, dziką przyrodę i szlaki, które zapierają dech.
Spis treści: Od piekła lawy do dachu El Hierro – kontrast, który zapiera dech Wędrówka przez zielone serce El Hierro – szlak GR 131, wawrzyny i sabiny Najmniejsza i najdziksza z Wysp Kanaryjskich Jak zaplanować podróż na El Hierro Pod różowo-pomarańczowym klifem, z widokiem na naturalne baseny i łuki z zastygłych jęzorów lawy w oceanie, zakosami przez tajemniczy las. Kilka kroków pod górę, zakręt, stromo po omszałych kamieniach, znowu skręt; idę, idę, zakosy są wciąż takie same i nie widać ich końca, ale wcale mi to nie przeszkadza. Drzewa laurowe rozgałęziają się i wyginają, tworząc naturalną pergolę, pnie porasta mech gęsty i delikatny jak pierze, wrażenie nierzeczywistości potęgują wielkie paprocie. Świat jest intensywnie zielony. Od piekła lawy do dachu El Hierro – kontrast, który zapiera dech Czuję się jak w niebie, a co najmniej w rajskim ogrodzie, a przecież kilka godzin temu obudziłam się w piekle, z trzech stron otoczona polem czarnej lawy. Czwarta wychodziła na ocean i wyrastającą z niej, a jakże – czarną, skałę Roque de la Gaviotas, o którą fale rozbijały się jak wściekłe. Płaskiej powierzchni na punkcie widokowym wyrwanym z ostrych skał starczyło na pół namiotu i pełnię zachwytu; natura była piękna, ale złowroga. A teraz proszę – jestem na szlaku na dachu wyspy El Hierro. Wędrówka przez zielone serce El Hierro – szlak GR 131, wawrzyny i sabiny GR 131 to długodystansowy szlak poprowadzony przez siedem głównych Wysp Kanaryjskich. Na El Hierro przypadło 38 z ok. 500 km, co wystarcza, żeby przejść całą wyspę ze wschodu na zachód. Niby nie wysoko, bo średnio 1–1,2 tys. m n.p.m., w najwyższym punkcie – Pico de Malpaso – 1501 m n.p.m., ale cały czas granią. Widoki mam więc przednie, wciąż zwalniam, żeby cieszyć się obrazami zmieniającymi się jak w filmie. Zbocze, niedawno nieprzyjazne, teraz spływa szeroko i łagodnie jak płaszcz. Mięsiste chmury pokrywają ocean jak pierzyna, znad której wyrasta sąsiednia La Gomera. Gdyby tęcza składała się tylko z odcieni zielonego, to wszystkie można by odnaleźć w kolorach tutejszego lasu. Korony drzew są tak wysoko, że nie widać liści, sięgające ramion paprocie nikną wśród innych, nieznanych mi roślin, krzewy chylą się, jakby robiły szpaler, krzycząc przy tym: „Witaj, gościu!”. El Hierro ma ponad 100 endemicznych gatunków flory i fauny, w tym słynne jałowce i jaszczurkę olbrzymią o nazwie… el hierro (Gallotia simonyi). Wymarły gad szczęśliwie w ostatnich latach został odnaleziony i z sukcesem rozmnożony. Wawrzyny No i „święte drzewo Garoé”, czyli najsłynniejszy egzemplarz lokalnej flory. Co ciekawe, tak naprawdę to… go tu nie ma. Jego historia związana jest z historią pierwszych mieszkańców wyspy – Bimbachów. Największym wyzwaniem dla ludzi, którzy osiedli na El Hierro, była woda; na młodej, wulkanicznej, zbudowanej ze stromych zboczy wyspie zwyczajnie jej brakowało. Bimbachowie najgorsze suche lata potrafili przetrwać dzięki wodzie zbierającej się w korzeniach olbrzymich wawrzynów. Podobno na grani rosło takie, które potrafiło napoić wszystkich mieszkańców. Ale w 1610 r. powalił je huragan. I dopiero w połowie lat 60. XX wieku posadzono tu wawrzyn przywieziony z La Palmy – jako symbol poprzedniego drzewa. Jego cudowne właściwości wyjaśnili naukowcy: woda z chmur i mgły skraplała się w koronie i spływała do niszy w korzeniach. Sabiny Sami Bimbachowie zbudowali studnie źródła i kompletny system zbierania deszczówki, który w znacznym stopniu funkcjonuje do dziś. Całe szczęście, bo mnie też kończy się woda. Mapa pokazuje, że następne źródełko będzie przy zejściu z końca szlaku na północne zbocze. Bardzo mi to pasuje, przy okazji zahaczę o sabiny – drzewa, z których rdzenni mieszkańcy robili narzędzia i broń, a dziś ikoniczne symbole, ich wizerunki zdobią mapy i foldery wyspy. Te endemiczne jałowce żyją po kilkaset lat, osiągając 7–8 m, jednak nie w górę, tylko horyzontalnie, tuż nad ziemią, wygięte przez hulające po płaskowyżu wiatry. Najsłynniejszy nazywa się El Sabinar i wygląda surrealistycznie – jak wyrzeźbiony ze skały. Chowam się pod jednym z takich jałowców jak pod parasolem, bo jak na złość się rozpadało, a szaroczarne chmurzyska nie mają końca. Na szczęście na El Hierro pogoda zmienia się tak samo szybko jak krajobrazy; zamiast na zachmurzone wybrzeże północne schodzę na południowy zachód. Kwadrans marszu i oto osusza mnie jak piecyk wielkie słońce. Zachodzi nad przylądkiem Orchilla, skalistym półwyspem, który do czasu wielkich odkryć był zachodnim końcem znanego świata i punktem odniesienia dla twórców map; Ptolemeusz umieścił tu południk zero, który dopiero pod koniec XIX w. przeniesiono do Greenwich. Śpieszę się, żeby zdążyć przed zachodem, w dole jest sanktuarium patronki wyspy Matki Boskiej Królewskiej, gdzie mam nadzieję znaleźć wodę i miejsce pod namiot. To koniec szlaku GR 131. Albo początek. Raz na cztery lata wielka kolorowa, roztańczona procesja przenosi tą trasą figurę patronki do stolicy. Najmniejsza i najdziksza z Wysp Kanaryjskich O tym, jak inne od pozostałych wysp jest El Hierro, świadczy nawet jego stolica – Valverde, jedyna na Kanarach powstała w głębi lądu, a nie na wybrzeżu. Jest ładna, stara, zabudowana estetycznymi białymi domami. Ale z pewnością nie można jej nazwać metropolią. Przechodzę ją spacerem w kwadrans. El Hierro jest najmniejszą z siedmiu głównych wysp archipelagu, najbardziej wysuniętą na zachód i południe, najmłodszą i najrzadziej odwiedzaną. Mieszkańcy chętnie powtarzają, że pierwsze drogi bite zbudowano tu w 1962 r., a do dziś jest na nich tylko jedna sygnalizacja świetlna! I nie mówią tego ze wstydem, ale ze swego rodzaju dumą. El Hierro jest nieoczywista, wspaniale spokojna i dzika. Oferuje świetne trasy do wędrówek czy jazdy rowerem górskim, uprawia się tu paralotniarstwo i nurkowanie, nie ma za to plaż ani życia nocnego. Kiedy inne Wyspy Kanaryjskie ledwie zipią przytłoczone nadmiarem turystów i dyskutują, jak to zmienić, na El Hierro do tego nie dopuszczono. Częściowo wynika to z charakteru wyspy – miłośnicy biernego odpoczynku czy rodzinnych wakacji nie mieliby tu co robić. Częściowo – ze strategii mieszkańców, którzy zamiast na wielkie hotele postawili na kameralność, przyrodę i kulturę. Według kanaryjskiej organizacji turystycznej w 2024 r. wyspę odwiedziło 26 tys. turystów, głównie mieszkańców innych wysp i Hiszpanów z kontynentu. Dla nich to prawdziwe Shangri-La. Amfiteatr natury El Hierro to wyspa dla koneserów, mikrokosmos na końcu świata. – Chodźcie, zaraz się zacznie – Nicolas, właściciel jedynego hostelu na wyspie, nie znosi sprzeciwu. Jego ściany zdobią obrazy z zachodem słońca, które maluje żona we Francji na podstawie wysyłanych zdjęć. Małżeństwo dzieli życie na dwa kraje. Nicolas pilnuje, żebyśmy nie przegapili żadnego spektaklu matki natury, a zestaw mieszkańców w dwóch pokojach jest dość osobliwy: ja, która wpadłam na mycie i pranie, emeryt z Bilbao podróżujący po Kanarach od roku i również emerytowany Niemiec, który po raz kolejny uciekł od zimy na lokalne farmy – właśnie jest w drodze na kolejną. Pozo de las Calcosas, gdzie wspaniale się nudzimy, to złożona z kilkunastu domów wieś na końcu drogi. Leży na wysokim klifie nad czarnym brzegiem oceanu – są tu też dwa naturalne baseny utworzone przez zastygłe ściany lawy. Wybornie jest pławić się w spokojnym zbiorniku, wokół którego fale biją, jakby toczyły wojnę. Bo co prawda na El Hierro nie ma klasycznych plaż, ale na wybrzeżu jest co najmniej tak samo atrakcyjnie jak na grani. Kąpieliska otoczone językami lawy, skalne łuki, spa wokół naturalnych źródeł tak bogatych w minerały, że wodę z nich eksportowano niegdyś w dzbanach jak wino… Wieś rybacka, rezerwat morski, mirador – „punkt widokowy”, świetne miejsce dla paralotniarzy i wreszcie – na snorkling. Ostatniego dnia wędruję ścieżką dawniej używaną przez pasterzy. Cel: punkt widokowy Isora. Mam stąd panoramiczny widok na morze i… morze klifów. Podziwiam ogromny naturalny amfiteatr, który zamiast sceny ma gigantyczną półokrągłą równinę Las Playas. Bliżej oceanu widzę żwirowe nabrzeża, w głębi wyspy: uprawy brzoskwiń, gruszek, śliwek. Zajadając się słodkimi owocami dzikiej opuncji na kolację, a potem zasypiając z widokiem na ten cudowny krajobraz, myślę, że może to i koniec świata, ale też pępek Kanarów. Jak zaplanować podróż na El Hierro Kiedy Przez cały rok. Klimat jest tu łagodny, słoneczny; średnie temperatury: od 18°C zimą do 25°C latem. Chłodniej jest w górach, w tym – w Valverde. Pada, ale rzadko, pomiędzy październikiem a marcem. Dojazd Połączenie promowe – tylko z Teneryfy. Rejs z/do Los Cristianos trwa 2,5 godz., koszt to: 51–51 euro, linie: Naviera Armas i Fred Olsen Express. Połączenia lotnicze z innymi wyspami (z przystankiem na Teneryfie): od 350 zł; lot z Teneryfy: od 160–200 zł, Binter Canarias, Canaryfly, Air Europa. Brak bezpośredniego połączenia z kontynentem. Transport Działa tu 12 linii autobusowych; bilet na każdej trasie: 1,35 euro, przejazd linią 9 do/z Pozo de las Calcosas trzeba potwierdzić telefonicznie godzinę wcześniej – wielkość pojazdu jest dostosowana do liczby chętnych (po nas troje przyjechała taksówka w cenie autobusu). W przypadku braku pasażerów kurs się nie odbywa; transhierro.com. Nocleg 7 Calcosas, Tancajote 13, Valverde. Kameralny hostel, od 25 euro za łóżko ze śniadaniem. Apartamentos y Habitaciones Villa Marina, Calle del Carmen, La Caleta 18, Valverde. Od 35 euro za noc za 2 os. El Morcillo – jedyny kemping na wyspie, niedaleko miejscowości El Pinar; tolerowane jest rozbijanie się na jedną noc na dziko. Jedzenie Przysmak El Hierro to quesadilla – krucha, lekko słodka babeczka z kremowym nadzieniem serowym; świeże najlepsze są w Guarazoce (Quesadillas Guarazoca). Trzeba przyjść rano, bo szybko się kończą – od 2,2 euro za sztukę. Źródło: archiwum NG Nasz ekspert Marzena Filipczak Dziennikarka, autorka książek podróżniczych, m.in.: Jadę sobie. Azja. Przewodnik dla podróżujących kobiet, Lecę dalej. Tanie podniebne podróże, Między światami, Rozważnie i romantycznie czy Poczuj.pl
To ostatnia monarchia Polinezji. Wyspiarska monarchia przez lata opierała się kolonizacji
Tonga jest ostatnią monarchią Polinezji, która oparła się fali kolonializmu i z dumą pielęgnuje swoją tożsamość. To jedyny kraj w regionie Pacyfiku i jedno z nielicznych pozaeuropejskich państw, które nigdy nie utraciło swojej suwerenności na rzecz obcego mocarstwa. Poniżej przybliżamy historię tego fascynującego miejsca i wymieniamy jego główne atrakcje.
Spis treści: Królestwo w sercu Polinezji Królestwo, które oparło się kolonizacji Skarby Królestwa Tonga Wspaniałe atole koralowe, aktywne wulkany, dzikie plaże i dziewicze lasy deszczowe – tak w skrócie przedstawia się niesamowity krajobraz archipelagu Tonga. Należy jednak podkreślić, że mówimy tu o czymś więcej niż tylko o tropikalnym raju. To jedno z nielicznych miejsc na Pacyfiku, gdzie zachowała się autentyczna kultura polinezyjska. Królestwo w sercu Polinezji Królestwo Tonga jest zlokalizowane na południowym Pacyfiku, w samym sercu Polinezji. Znajduje się w jednej trzeciej drogi między Nową Zelandią a Hawajami, na południe od Samoa i na wschód od Fidżi. Archipelag składa się ze 171 wysp (z których zaledwie 36 jest zamieszkanych), rozciągniętych wzdłuż linii północ-południe na długości 800 kilometrów. Dzielą się one na trzy główne grupy: Tongatapu na południu, gdzie znajduje się stolica Nukuʻalofa, centralną grupę Haʻapai, północną Vavaʻu. Wyspy Tonga to w większości niskie koralowe atole. Tylko nieliczne są pochodzenia wulkanicznego. Łączna powierzchnia lądowa kraju jest niewielka i wynosi zaledwie 747 kilometrów kwadratowych. Dwie pory roku W obszarze archipelagu panuje klimat podrównikowy wilgotny z dwiema głównymi porami roku. Ciepły i deszczowy sezon, trwający od listopada do kwietnia, charakteryzuje się wysoką wilgotnością i ryzykiem wystąpienia cyklonów tropikalnych. Z kolei okres od maja do października jest chłodniejszy, suchszy i stanowi najlepszy czas na wizytę. Średnie temperatury wahają się od 25 stopni Celsjusza w lipcu, do 30 stopni Celsjusza w styczniu. Bioróżnorodność Bioróżnorodność Tonga obejmuje unikatowe gatunki, takie jak rudawka wielka, która jest największym nietoperzem na świecie, a także niezwykle bogatą faunę morską, która wraz z żyzną glebą stanowi główne zasoby naturalne kraju. Należy jednak podkreślić, że ten delikatny ekosystem stoi w obliczu poważnych wyzwań, takich jak postępujące wylesianie pod uprawy, niszczenie raf koralowych i zagrożenie dla populacji żółwi morskich. Królestwo, które oparło się kolonizacji Pierwsi osadnicy przybyli na wyspy Tonga około 3000 lat temu. Byli to przedstawiciele ludu Lapita, mistrzowie nawigacji, którzy przynieśli ze sobą charakterystyczną, bogato zdobioną ceramikę. Tonga, obok Samoa, stała się kolebką kultury polinezyjskiej i bramą, przez którą rozprzestrzeniła się na cały Pacyfik. Około 950 roku n.e. na tych fundamentach zaczęła wyrastać potęga morska, której początek dał ʻAhoʻeitu, pierwszy władca z dynastii Tuʻi Tonga. W ciągu następnych stuleci, jego następcy stworzyli rozległe imperium, które w szczytowym okresie (trwającym od ok. 1200 do ok. 1500 roku n.e.) rozciągało swoje wpływy od Fidżi i Samoa, aż po Niue i odległe zakątki Mikronezji. Jego siła opierała się na imperialnej flocie wielkich, dwukadłubowych łodzi wojennych zwanych kalia, zdolnych pomieścić do 100 wojowników i pokonywać ogromne odległości. Ze swojej stolicy w Muʻa na Tongatapu, władcy Tuʻi Tonga rządzili siecią podległych wysp, od których co roku zbierali trybut. Polityczna adaptacja Wewnętrzne konflikty i zamachy na tyranicznych władców zmusiły tongijskie elity do reformy systemu politycznego. Władza została podzielona. Sakralna, boska rola pozostała przy dynastii Tuʻi Tonga, natomiast świeckie, codzienne rządy przekazano nowym dynastiom – Tuʻi Haʻatakalaua (ok. 1470 r.) i później Tuʻi Kanokupolu (ok. 1600 r.). Ta wczesna zdolność do adaptacji politycznej, choć osłabiła centralną władzę, pozwoliła systemowi przetrwać. Spotkanie dwóch światów Pierwsze spotkanie z Europejczykami nastąpiło w 1616 roku, gdy do Królestwa Tonga dotarli holenderscy nawigatorzy. Prawdziwy kontakt ze światem Zachodu nastąpił jednak dopiero w XVIII wieku, gdy przybył tam kapitan James Cook. Jego szczegółowe zapiski i mapy stały się bezcennym źródłem wiedzy o życiu w Tonga przed nadejściem chrześcijaństwa. Zjednoczenie pod rządami Tupou I Kontakt z Europą i napływ nowej broni pogłębiły wewnętrzne podziały, prowadząc do okresu wyniszczających wojen domowych (1799–1852). Z chaosu wyłonił się jeden z najwybitniejszych przywódców w historii Pacyfiku – Tāufaʻāhau. Dzięki zręcznym manewrom politycznym, strategicznym sojuszom i sile militarnej zdołał zjednoczyć podzielone wyspy w jedno państwo. Kluczowym momentem było przyjęcie chrześcijaństwa w 1831 roku. Nowa religia stała się potężnym narzędziem ideologicznym, które pomogło scalić zwaśnione frakcje pod jednym sztandarem. W 1845 roku Tāufaʻāhau przyjął imię Jerzy i został koronowany na pierwszego króla zjednoczonego Tonga jako Jerzy Tupou I. Podczas swojego długiego, niemal 50-letniego panowania, przekształcił królestwo w nowoczesne państwo. Nie odrzucił wpływów europejskich, lecz mądrze je zaadaptował, wprowadzając w 1875 roku nowoczesną konstytucję, kodeks prawny i sprawną administrację. Te reformy stały się fundamentem suwerenności Tonga i pozwoliły królestwu uniknąć losu innych, skolonizowanych wysp Pacyfiku. Protektorat i droga do pełnej niepodległości Pod koniec XIX wieku rosnące apetyty kolonialne stanowiły poważne zagrożenie dla niepodległości Tonga. W 1900 roku król Jerzy Tupou II podjął strategiczną decyzję i podpisał Traktat o Przyjaźni z Wielką Brytanią, czyniąc swoje królestwo brytyjskim protektoratem. Nie była to kapitulacja, a pragmatyczny sojusz. Tonga zachowała swoją monarchię i pełną autonomię w sprawach wewnętrznych, oddając Brytyjczykom jedynie kontrolę nad polityką zagraniczną i finansami. Ten kompromis uratował królestwo przed bezpośrednią aneksją i pozwolił przetrwać jako jedyne suwerenne państwo w regionie. Podczas długiego i stabilnego panowania królowej Sālote Tupou III (1918–1965), Tonga stopniowo przygotowywała się do odzyskania pełni praw. Ostatecznie, 4 czerwca 1970 roku, status protektoratu został zniesiony, a Królestwo Tonga stało się w pełni niepodległym państwem w ramach Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Współczesna historia kraju to dalsza ewolucja – rozwój ruchu prodemokratycznego, reformy polityczne ograniczające absolutną władzę monarchy oraz stawianie czoła nowym wyzwaniom, takim jak zamieszki w stolicy w 2006 roku czy katastrofalna erupcja wulkanu w 2022 roku. Skarby Królestwa Tonga Tonga oferuje podróżnikom unikatowe połączenie dziewiczej przyrody i monumentalnych zabytków starożytnej cywilizacji. Cuda natury Największą przyrodniczą atrakcją Tonga, która przyciąga turystów z całego świata, jest możliwość pływania z humbakami. Każdego roku, od czerwca do października, te majestatyczne ssaki przybywają z Antarktydy na ciepłe i spokojne wody Tonga, aby rodzić i wychowywać swoje młode. Tonga jest jednym z niewielu miejsc na świecie, gdzie można (pod ścisłym nadzorem i z poszanowaniem dla zwierząt) zanurzyć się w wodzie i doświadczyć bliskiego spotkania z tymi łagodnymi olbrzymami. Główne ośrodki obserwacji humbaków znajdują się na wyspach Vavaʻu, Haʻapai i ʻEua. Tamtejsza przyroda zachwyca również na lądzie. Na wschodnim wybrzeżu Tongatapuukryta znajduje się jaskinia ʻAnahulu, system wapiennych grot pełnych stalaktytów i stalagmitów. Jej największym skarbem jest krystalicznie czysty, słodkowodny basen. Archipelag słynie również z rajskich plaż, takich jak otoczona rafą koralową Haʻatafu na Tongatapu, idealna do snorkelingu i surfingu, czy niemal bezludne plaże na wyspach grupy Ha'apai. Unikatowe ekosystemy królestwa chronione są w ramach systemu parków narodowych i rezerwatów. Dziedzictwo królów W stolicy, Nukuʻalofa, serce królestwa bije wokół Pałacu Królewskiego, eleganckiej drewnianej rezydencji w stylu wiktoriańskim z 1864 roku, która do dziś służy rodzinie królewskiej. Niedaleko znajdują się Malaʻekula, czyli królewskie grobowce, gdzie spoczywają monarchowie z obecnej dynastii Tupou. Prawdziwe skarby archeologiczne kryje jednak starożytna stolica Muʻa na wschodzie Tongatapu. To właśnie tam znajdują się monumentalne Langi, tarasowe grobowce starożytnych, boskich królów z dynastii Tuʻi Tonga, zbudowane z potężnych, precyzyjnie obrobionych bloków koralowych. Nieopodal wznosi się najbardziej ikoniczny zabytek Tonga – trylit Haʻamonga ʻa Maui, a obok niego Maka Faʻakinanga, kamienny blok uważany za tron, z którego król Tuʻitātui miał sprawować rządy. Historię nowożytną upamiętnia skromny monument we wiosce Pelehake, oznaczający miejsce lądowania kapitana Cooka w 1777 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Od złotego wieku do odrodzenia. Historia Timbuktu
Timbuktu dziś jest miastem kontrastów, w którym wspaniała przeszłość nieustannie zderza się z trudną teraźniejszością. Mimo dramatycznych wydarzeń „złote miasto” Afryki podniosło się z gruzów i, mimo wielu trudności, nie straciło swojego symbolicznego znaczenia. Historia tego niezwykłego miejsca, które „wyrosło” na piaskach pustyni, udowadnia, że dzięki wspólnemu wysiłkowi dziedzictwo może przetrwać, nawet gdy staje w obliczu ogromnych zagrożeń.
Spis treści: Miasto w miejscu, gdzie pustynia spotyka rzekę Złoty wiek Timbuktu Zmierzch, zniszczenie i ocalenie Odbudowa i dziedzictwo Timbuktu wciąż nie jest bezpieczne Już w XIV wieku Europę obiegły wieści o niesamowitych bogactwach Timbuktu. Arabscy podróżnicy opowiadali o mieście, w którym chodniki i dachy domów są pokryte szczerym złotem, a władcy opływają tam w niewyobrażalne luksusy. Żaden mieszkaniec Starego Kontynentu nie zobaczył jednak tych bogactw na własne oczy. Pierwszy Europejczyk, René-Auguste Caillié, dotarł tam (i nie okupił tego życiem) w 1828 roku, gdy Timbuktu było już cieniem dawnej potęgi. Miasto w miejscu, gdzie pustynia spotyka rzekę O znaczeniu miasta zadecydowała przede wszystkim jego geografia. Timbuktu powstało na terytorium dzisiejszego Mali, na południowym skraju Sahary, około 20 kilometrów na północ od wielkiego łuku rzeki Niger. To właśnie tam spotykały się dwa odmienne światy i dwa systemy transportu – bezkresny ocean piasku, przemierzany przez karawany wielbłądów, oraz potężna rzeka, główna arteria komunikacyjna i handlowa Afryki Zachodniej. Timbuktu nie było więc po prostu przystankiem na szlaku handlowym. Stało się fizycznym i ekonomicznym punktem przeładunkowym, gdzie sól z kopalni na północy wymieniano na złoto, kość słoniową i niewolników z żyznego południa. Początki miasta były dość skromne. Około 1100 roku n.e. koczownicze plemiona Tuaregów założyły tam sezonowy obóz, który służył jako baza wypadowa w porze upałów. Istnieje kilka legend dotyczących pochodzenia nazwy miasta. W jednej z nich jest mowa o starej kobiecie imieniem Buktu, pozostawionej do pilnowania obozu. Inna wskazuje na berberyjski rodowód. W tym języku, „tin bouctou” oznaczają „miejsce pokryte małymi wydmami”. Niezależnie od etymologii, strategiczne położenie szybko przekształciło tymczasowe obozowisko w stałą, tętniącą życiem osadę. Chociaż założone przez Tuaregów, miasto od samego początku miało charakter kosmopolityczny, przyciągając kupców i uczonych arabskich, a także przedstawicieli ludów Soninke i Songhaj. Złoty wiek Timbuktu Czas prawdziwej wielkości nastał dla miasta wraz z włączeniem go w granice wielkich zachodnioafrykańskich imperiów. W XIV wieku Timbuktu zostało pokojowo zaanektowane przez Imperium Mali pod wodzą Mansy Musy. To właśnie z jego inicjatywy wzniesiono tam wspaniały meczet Djingareyber i pałac królewski. Do miasta zaczęli napływać architekci i uczeni z całego islamskiego świata, zapoczątkowując jego intelektualną transformację. Jednak apogeum rozwoju Timbuktu przypadło na XV i XVI stulecie, kiedy miasto stanowiło część państwa Songhaj. Władcy zachodnioafrykańskiej potęgi byli wielkimi mecenasami nauki. Otaczali się uczonymi i ochoczo korzystali z ich rad. W tym okresie bogactwo materialne miasta, pochodzące z handlu, było systematycznie inwestowane w kapitał intelektualny. To stworzyło samonapędzający się cykl. Zyski z handlu przyciągały najlepsze umysły, które tworzyły i kopiowały książki, co z kolei podnosiło prestiż miasta, napędzając dalszy rozwój handlu i nauki. Ukoronowaniem intelektualnej rewolucji było powołanie uniwersytetu. W szczytowym okresie, do prestiżowej szkoły uczęszczało nawet 25 tys. studentów. W Timbuktu rozwinęła się prawdziwa kultura książki. Manuskrypty, często sprowadzane z Kairu czy Maroka, były na miejscu skrupulatnie kopiowane i sprzedawane, nierzadko osiągając ceny wyższe niż inne luksusowe towary. Najwybitniejsi uczeni posiadali ogromne prywatne biblioteki. Słynny Ahmed Baba, deportowany do Maroka po inwazji w 1591 roku, ubolewał nad utratą swojej kolekcji liczącej 1600 woluminów, którą sam uważał za jedną ze skromniejszych w mieście. Zmierzch, zniszczenie i ocalenie Czas świetności miasta zakończył się gwałtownie w 1591 roku, wraz z inwazją marokańską. Dobrze uzbrojone wojska sułtana Ahmada al-Mansura pokonały armię Songhaj w bitwie pod Tondibi. Dla miasta rozpoczęła się długa epoka schyłku. Wielu uczonych, w tym Ahmed Baba, zostało uprowadzonych do Maroka, a centrum handlowe i intelektualne zaczęło tracić na znaczeniu. W kolejnych wiekach miasto przechodziło z rąk do rąk, aż w 1894 roku zostało zajęte przez Francuzów i włączone do ich kolonialnego imperium. Najnowszy i najbardziej dramatyczny rozdział w historii Timbuktu rozegrał się w 2012 roku. Północne Mali zostało wówczas zajęte przez grupy islamistycznych ekstremistów. To, co nastąpiło, było celowym atakiem na tożsamość miasta. Kierując się radykalną ideologią, która uznaje kult sufickich świętych za bałwochwalstwo, bojownicy metodycznie, za pomocą kilofów i młotów, zniszczyli 14 z 16 zabytkowych, wpisanych na listę UNESCO mauzoleów. Zdewastowali również świętą bramę meczetu Sidi Yahia, która według lokalnej tradycji miała pozostać zamknięta aż do końca czasów. Celem ataku stały się też bezcenne manuskrypty. Ekstremiści podpalili nowo wybudowany budynek Instytutu Ahmeda Baby. Jednak w cieniu tej tragedii rozgrywał się akt niezwykłego bohaterstwa. Zwykli mieszkańcy Timbuktu – bibliotekarze, kustosze i całe rodziny – w tajemnicy i z narażeniem życia, przemycili ogromną większość manuskryptów z miasta. Dzieła spakowane w metalowe skrzynie były transportowane na osłach, wozach i łodziach do bezpiecznych kryjówek w Bamako, stolicy kraju. Dzięki tej niezwykłej operacji ocalono większość zbiorów. Bitwa o Timbuktu była w istocie bitwą o idee, w której przywiązanie lokalnej społeczności do dziedzictwa opartego na wiedzy i tolerancji okazało się silniejsze niż niszczycielska ideologia najeźdźców. Odbudowa i dziedzictwo Po wyzwoleniu miasta w 2013 roku, rozpoczęto bezprecedensowy projekt odbudowy zniszczonego dziedzictwa. Inicjatywa, koordynowana przez UNESCO we współpracy z rządem Mali, była czymś więcej niż tylko techniczną renowacją. Stała się świadomym aktem restauracji kulturowej i symbolem oporu wobec ekstremizmu. Kluczową rolę w procesie odegrali sami mieszkańcy Timbuktu. Odbudowę zniszczonych czternastu mauzoleów powierzono lokalnym murarzom, którzy od pokoleń przekazywali sobie wiedzę na temat budownictwa z gliny. Pracując pod nadzorem starszyzny i zarządców grobowców, rzemieślnicy skrupulatnie odtworzyli zniszczone budowle, posługując się starymi fotografiami i stosując tradycyjne materiały, takie jak banco – mieszanka gliny, słomy i łajna. Sam proces odbudowy był równie ważny, jak jej efekt. Stał się okazją do udokumentowania unikatowych technik budowlanych i przekazania ich młodszemu pokoleniu. Timbuktu wciąż nie jest bezpieczne Choć mauzolea zostały odbudowane, a większość manuskryptów – ocalona, miasto wciąż zmaga się z poważnymi wyzwaniami. Postępujące pustynnienie stanowi realne zagrożenie dla kruchych glinianych budowli, które są nieustannie zasypywane przez piasek Sahary. Niestabilna sytuacja polityczna w regionie Sahelu, bieda i groźba ponownych ataków terrorystycznych niemal całkowicie zatrzymały ruch turystyczny, który niegdyś stanowił ważne źródło dochodu dla mieszkańców. Z tego powodu, Timbuktu od 2012 roku nieprzerwanie znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa w Zagrożeniu, co ma na celu mobilizację międzynarodowej pomocy dla ochrony jego bezcennych zabytków. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
To najbardziej egzotyczne miejsca w Polsce. Poczujesz się tam jak na zagranicznych wakacjach
Góry, morze, tajemnicze zamki i parki narodowe. Polska na każdym kroku potrafi zachwycić. W naszym kraju nie brakuje również miejsc, które do złudzenia przypominają zagraniczne perełki. Wybraliśmy najciekawsze i najbardziej egzotyczne.
Spis treści: W tym rezerwacie panuje „śródziemnomorski klimat” Słońce i palmy, czyli rajskie wakacje w Ciechocinku To jezioro nazywane jest „suwalskim Atolem” O „polskich Malediwach”, „małej Chorwacji” czy „polskiej Toskanii” słyszała już większość turystów. W naszym kraju jest jednak znacznie więcej miejsc, które zachwycają nietypową architekturą, klimatem czy roślinnością. Jedno z nich znajduje się w województwie zachodniopomorskim. W tym rezerwacie panuje „śródziemnomorski klimat” Rezerwat Bielinek to prawdziwa „śródziemnomorska wyspa” znajdująca się w gminie Cedynia, w województwie zachodniopomorskim. Wyjątkowy obszar na mapie Polski został objęty ochroną już w 1927 roku. Głównym celem było zachowanie niezwykłej flory i zbiorowisk muraw kserotermicznych będących siedzibą wielu gatunków motyli, ciepłolubnej dąbrowy oraz zespołu łęgu wiązowo-jesionowego. Rezerwat jest położony na wale morenowym stanowiącym krawędź Odry. „Zbocza moreny mają ekspozycję południową i są nachylone pod kątem od 20 do 50 stopni, a ich zasobne w węglan wapnia gleby podobne są do gleb cynamonowych obszarów śródziemnomorskich” – dowiadujemy się z oficjalnej strony gminy Cedynia. Latem temperatura podłoża jest wysoka, co sprzyja powstawaniu charakterystycznych zespołów roślinności ciepłolubnej. Wyjątkowy mikroklimat tego regionu i bogata roślinność sprawa, że rezerwat jest prawdziwą przyrodniczą perłą na mapie Polski. W rezerwacie znajdują się gatunki, których nie ma nigdzie indziej w Polsce i są w niewielu innych miejscach w Europie. Słońce i palmy, czyli rajskie wakacje w Ciechocinku Kolejnym miejscem na mapie Polski, które wyróżnia się egzotycznym klimatem, jest słynny Park Zdrojowy w Ciechocinku. To prawdziwy magnes na kuracjuszy i turystów. Oprócz wielu atrakcji, zacisznych miejsc i malowniczych ścieżek park cechuje bogaty układ różnorodnych roślin. W XIX wieku pojawiły się pierwsze drzewa: trzyletnie morwy i siedmioletnie akacje. W 1883 r. posadzono około 6 tysięcy drzew. Jak poinformowano na oficjalnej stronie Ciechocinka, oprócz licznych klonów, kasztanowców, dębów, lip, brzóz i świerków występuje tu wiele rzadko spotykanych drzew: surmia, miłorząb dwuklapowy, kłęk kanadyjski, skrzydłorzech kanadyjski, tulipanowiec amerykański. Niegdyś latem na klombach wystawiano agawy i palmy, przechowywane zimą w oranżerii. W tej części parku znajduje się również woliera z egzotycznymi ptakami: pawiami i bażantami. Turystów zachwyca również perła drewnianej architektury miejscowości, dawna galeria spacerowa zaprojektowana przez Edwarda Cichockiego. Wszystko to sprawia, że park zdecydowanie wyróżnia się aurą spośród innych miejsc na turystycznej mapie Polski. To jezioro nazywane jest „suwalskim Atolem” Na egzotyczne wakacje w Polsce zaprasza również Suwalszczyzna. To właśnie tam znajduje się jedno z najbardziej wyjątkowych jezior w Polsce nieoficjalnie okrzyknięte „suwalskim atolem”. Zlokalizowane jest w województwie podlaskim, w Puszczy Augustowskiej. Kadry z tego rejonu zapierają dech w piersi. Na pierwszy rzut oka zbiornik przypomina bowiem wyspę koralową na Pacyfiku. Wyróżnia się przede wszystkim nietypowym kształtem, turkusową barwą wody i malowniczą okolicą. Gratką dla podróżnych jest również niewielka, piaszczysta plaża w okolicy. To połączenie tworzy spektakularny krajobraz. Jezioro Płaskie po raz pierwszy zyskało ogromną sławę w 2019 roku. Wówczas polski podróżnik Adam Budnik podzielił się w sieci niezwykłą fotografią wykonaną z drona. Warto zaznaczyć, że w pobliżu wije się inne, mniejsze jezioro Krejwelanek. Z góry wygląda jakby oplatało tamtejszą okolicę jak wstęga. Źródła: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Zachodniopomorskiego, Muzeum Ciechocinek Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
To jeden z najbardziej toksycznych kręgowców. W Japonii jest uznawany za przysmak
Ryba fugu należy do najniezwyklejszych mieszkańców morskiej toni. Nie jest specjalnie okazała i nie ma ostrych jak brzytwa zębów, a mimo to stanowi śmiertelne zagrożenie dla polujących na nią drapieżników. Zresztą nie tylko dla nich. Jest niebezpieczna także dla człowieka, tym bardziej, że w Japonii uznaje się ją za kulinarny przysmak. Gdzie występuje ryba fugu? Jakimi mechanizmami obronnymi dysponuje? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Ryba fugu żyje w azjatyckich wodach Pacyfiku Ryba jak wiele innych? To tylko pozory Biada myśliwemu, który spróbuje zapolować na rybę fugu Obiad, który może okazać się tym ostatnim Rodzaj Takifugu obejmuje 26 gatunków z rodziny rozdymkowatych, której koronnym przedstawicielem jest rozdymka tygrysia (Takifugu rubripes). W Japonii ryba ta jest uznawana za jeden z najbardziej luksusowych przysmaków. Wynika to z faktu, że jej spożycie nie wiąże się jedynie z wyjątkowymi doznaniami smakowymi, ale także z niemałym dreszczykiem emocji. Mówimy tu bowiem o jednym z najbardziej toksycznych zwierząt świata. O tym, jak bardzo niebezpieczny może być obiad składający się z rozdymki tygrysiej, niech świadczy fakt, że w Unii Europejskiej obowiązuje ścisły zakaz serwowania tego specjału. Ryba fugu żyje w azjatyckich wodach Pacyfiku Zasięg występowania rozdymki tygrysiej koncentruje się w północno-zachodnim Pacyfiku. Jej główne siedliska obejmują zachodnią część Morza Japońskiego, Morze Żółte oraz Morze Wschodniochińskie. Północna granica zasięgu fugu sięga japońskiej wyspy Hokkaido, a jej obecność jest udokumentowana również w wodach Rosji oraz Korei. Takifugu rubripes jest azjatyckim gatunkiem subtropikalnym, zamieszkującym wody morskie i słonawe. To ryba demersalna, czyli żyjąca przy dnie. Najczęściej występuje na głębokościach sięgających 100 metrów. Osobniki młode zazwyczaj bytują w słonawych estuariach, oddalając się od wybrzeża w miarę dorastania. Ryba jak wiele innych? To tylko pozory Masywne ciało ryby fugu ma wrzecionowaty kształt. Osiąga do 80 cm długości, przy czym należy podkreślić, że większość przedstawicieli tego gatunku dorasta do około 40 cm. Skórę pokrywają kolce, najliczniej nagromadzone na brzuchu. Ubarwienie jest zmienne, od metalicznie zielonego do niebieskiego. Charakterystyczną cechą ryby fugu jest czarna plama obrzeżona białą linią na boku, tuż za płetwą piersiową i powyżej niej. Skoro o tym mowa, wypada wspomnieć, że tak jak większość rozdymkowatych, Takifugu rubripes nie ma płetw brzusznych. Pojedyncza płetwa grzbietowa nie jest zaopatrzona w promienie cierniste, podobnie zresztą jak płetwy odbytowe i piersiowe. Rozdymka tygrysia w jednej chwili staje się kolczastą kulą Najbardziej charakterystyczną cechą ryby fugu, wspólną dla całej rodziny rozdymkowatych, jest zdolność do nadymania się. W chwili zagrożenia, Takifugu rubripes w mgnieniu oka zmienia kształt ciała z wrzecionowaty tego na kulisty, powiększając przy tym swoje rozmiary kilkukrotnie. Ta niezwykła zdolność jest zasługą wyjątkowej budowy żołądka. Gdy ryba wyczuwa niebezpieczeństwo, otwiera pysk i połyka duże ilości wody, która następnie dociera do elastycznego organu zaopatrzonego w okazały worek powietrzny. Jej ciało przejmuje wówczas kształt zbliżony do balonu i kilkukrotnie zwiększa rozmiary. Mechanizm ten niezwykle skutecznie odstrasza drapieżnika, który orientuje się, że najeżona kolcami kula nie będzie łatwą zdobyczą. Jeżeli jednak spróbuje przypuścić atak, szybko tego pożałuje. Biada myśliwemu, który spróbuje zapolować na rybę fugu Należy bowiem podkreślić, że rozdymka tygrysia wykształciła jeszcze jedną skuteczną broń. Mowa o tetrodotoksynie (TTX), silnej neurotoksynie niebiałkowej. Rozdymka kumuluje tę substancję w organach wewnętrznych, przede wszystkim w wątrobie i jajnikach. W mniejszym stężeniu występuje również w skórze. Tetrodotoksyna działa paraliżująco na układ nerwowy poprzez blokowanie kanałów sodowych błon komórkowych. Umożliwia to depolaryzację komórek nerwowych i mięśniowych, co skutecznie zatrzymuje przewodzenie sygnałów i prowadzi do paraliżu. Trucizna paraliżuje mięśnie szkieletowe, w tym mięśnie oddechowe. Najbardziej szokujący jest fakt, że mimo paraliżu, ofiara zatrucia aż do śmierci zachowuje pełną świadomość. Co ciekawe, rozdymka nie syntetyzuje TTX samodzielnie. Truciznę wytwarzają bakterie, w większości związane ze składnikami diety ryby, na którą składają się przede wszystkim ślimaki i inne bezkręgowce. Obiad, który może okazać się tym ostatnim Może się wydawać, że na całym świecie nie ma nikogo wystarczająco odważnego, kto skonsumowałby rybę zawierającą jedną z najsilniejszych znanych człowiekowi toksyn. Nic bardziej mylnego. W Japonii ryba fugu jest uznawana za prawdziwy przysmak. Serwują ją najlepsze restauracje, a chętnych na obiad z dreszczykiem nie brakuje. Szaleństwo? Tylko pozornie. W tym miejscu należy bowiem zaznaczyć, że w Japonii przygotowywanie i serwowanie ryby fugu jest regulowane prawnie i może być wykonywane wyłącznie przez licencjonowanych szefów kuchni. Chcący uzyskać uprawnienia muszą wykazywać szczegółową wiedzę na temat anatomii ryby i precyzyjnych technik usuwania toksycznych części. Kucharz przygotowujący fugu ponosi pełną odpowiedzialność za życie swoich klientów. Rygorystyczny system licencjonowania zdaje egzamin. W ciągu ostatnich 50 lat, liczba zgonów spowodowanych spożyciem fugu w Japonii spadła z ponad 100 do zaledwie kilku rocznie. Rzadkie przypadki zatruć mają charakter incydentalny i najczęściej są wynikiem działań armatorów i nielegalnych, domowych prób przyrządzenia ryby. Nie istnieje antidotum na zatrucie tetrodotoksyną Praktyka pokazuje jednak, że w większości procesów to właśnie człowiek jest najsłabszym ogniwem. Co się stanie, gdy trująca ryba zostanie niewłaściwie oczyszczona? U ofiary zatrucia w pierwszej kolejności pojawia się uczucie drętwienia warg i języka. Później następuje faza postępująca, objawiająca się zanikiem mowy i połykania, a następnie paraliżem kończyn. W fazie krytycznej dochodzi do paraliżu mięśni oddechowych. Niestety, medycyna nie zna skutecznego antidotum na zatrucie TTX. Standardowym postępowaniem medycznym jest w tym przypadku leczenie podtrzymujące życie. Obejmuje ono sztuczne podtrzymanie układu oddechowego i krążenia, aż do momentu, gdy toksyna zostanie z metabolizowana i jej działanie ustąpi. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Wielkie Muzeum Egipskie zachwyca. „To uczta dla konesera”. Co robi największe wrażenie?
To nie kolejna galeria pełna nudnych gablot. Wielkie Muzeum Egipskie to monumentalna opowieść o cywilizacji faraonów. Jak mówią nasze rozmówczynie „nie sposób zobaczyć wszystkiego za jednym razem”, a całość „robi olbrzymie wrażenie”. Oficjalne i pełne otwarcie tego niezwykłego obiektu – na początku listopada.
Wielkie Muzeum Egipskie ma powierzchnię pół miliona metrów kwadratowych, czyli bliską 70 boisk do piłki nożnej. To jedno z największych na świecie muzeów właśnie otwarto, po dwudziestu latach prac budowlanych. Tyle samo czasu potrzebowali starożytni Egipcjanie na wznoszenie piramid. Zebraliśmy pierwsze wrażenia dotyczące muzeum. Oficjalna ceremonia otwarcia tego obiektu muzealnego potrwa aż trzy dni i rozpocznie się 1 listopada. Ale uwaga: będzie to wydarzenie zamknięte dla ruchu turystycznego, w którym wezmą tylko zaproszeni goście. Oczekuje się udziału przywódców z kilkudziesięciu państw. Turyści będą mogli wejść do muzeum 4 listopada, czyli we wtorek. Koszt biletu dla obcokrajowców to 1450 funtów egipskich, czyli około 110 zł dla dorosłych, a dla dzieci – ok. 60 złotych. Wielkie Muzeum Egipskie – „uczta dla konesera” Wielkie Muzeum Egipskie zostało częściowo otwarte na przełomie 2023 i 2024 roku. Co o nim sądzą pierwsi zwiedzający? – Muzeum robi ogromne wrażenie rozmiarami budynku i jego architekturą. Zarówno obelisk stojący przed muzeum, posąg Ramzesa II witający wchodzących do środka, jak i wszystkie obiekty prezentowane na klatce schodowej początkowo wydają się małe w stosunku do muzeum. Ogrom całego założenia dociera do nas nagle, kiedy staniemy obok nich i jesteśmy w stanie obiektywnie ocenić ich wielkość – powiedziała National Geographic Polska dr hab. Agnieszka Mączyńska, archeolog z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, ekspertka w dziedzinie Egiptu predynastycznego. Spore wrażenie zrobiła też na niej lokalizacja muzeum – niedaleko świetnie widocznych piramid w Gizie. – Otwarte dotychczas galerie zachwycają obiektami, ale także układem. Wszystko, co najpiękniejsze i najważniejsze jest umieszczone w gablotach i nie potrzebuje żadnej dodatkowej oprawy. A multimedia nie są nachalne i stanowią uzupełnienie całości. Okazało się, że 4 godziny zwiedzania to za mało i z pewnością jeszcze tam wrócę. Jako muzealnik jestem zachwycona – dodała dr hab. Mączyńska. „Starannie zaprojektowane” Zachwytu nie kryje również dr Aleksandra Hallmann, egiptolog z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN. – Monumentalna architektura, starannie zaprojektowane oświetlenie oraz widok na piramidy tworzą wyjątkową atmosferę. Zachwyca atrium z kolosem Ramzesa II i ekspozycja rzeźb rozmieszczonych na monumentalnych schodach – powiedziała. Według niej multimedialne prezentacje i cyfrowe rekonstrukcje pozwalają zrozumieć kontekst i funkcję eksponatów, w tym wielu obiektów nigdy wcześniej niepokazywanych. – To uczta dla konesera, który chce tam wracać gdyż nie sposób zobaczyć wszystkiego za jednym razem – podkreśliła. Co wiemy o Wielkim Muzeum Egipskim? Muzeum zaprojektowała irlandzka firma Heneghan Peng Architects. Z szacunków „Financial Times” wynika, że koszt budowy wyniósł ponad 1 miliard dolarów. Inwestycje częściowo sfinansowano z japońskich pożyczek, funduszy rządowych i dochodów z zagranicznych wystaw prezentujących egipskie artefakty. Wewnątrz można zobaczyć niezwykłe skarby starożytnego Egiptu. Wśród najciekawszych są: Niemal kompletna kolekcja artefaktów z grobowca Tutanchamona, licząca ponad 5000 obiektów Dwa statki faraona Cheopsa. Jeden z nich jeszcze nigdy nie był prezentowany publicznie Złote figury kilkaset lat starsze od piramid odkryte przez polską ekspedycję w Tell el-Farcha w Delcie Nilu Muzeum jest zorientowane na pięciu głównych osiach rozciągających się w stronę piramid, podczas gdy szósta oś przedstawia ścieżkę chronologiczną. Prowadzi ona przez tzw. wielką klatkę schodową i stopniowo wznosi się od holu wejściowego do sal wystaw stałych. Autorzy przewodnika „Lonely Planet” opisali Wielkie Muzeum Egipskie, jako największy na świecie kompleks muzealno-archeologiczny poświęcony jednej cywilizacji. Źródła: DW, SIS, National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
„Ekspozycje będą żywe”. Muzeum Kultur Świata w Poznaniu pyta: czym jest „egzotyka”?
Kilkaset obiektów z całego świata można zobaczyć w Muzeum Kultur Świata. Nowa atrakcja turystyczna Poznania znajduje się w tajemniczym budynku, należącym niegdyś do loży masońskiej.
Muzeum Kultur Świata to tak naprawdę odnowione dawne Muzeum Etnograficzne, które należy do Muzeum Narodowego w Poznaniu. Mieści się przy ulicy Mostowej 7. Jest to dawny budynek loży masońskiej. – Kolekcja muzeum, ukazująca niezwykłe bogactwo i różnorodność kultur oraz wyrażająca szacunek i pokorę wobec ich twórców, stała się impulsem do refleksji nad nazwą instytucji. W rezultacie od 2025 roku nosi ona nazwę Muzeum Kultur Świata, która w pełni oddaje charakter zgromadzonych zbiorów – wyjaśnia kierownik Muzeum Kultur Świata, Aneta Skibińska. Oficjalne otwarcie placówki w nowej odsłonie miało miejsce pod koniec października. Dlaczego warto tam wpaść? Co to znaczy „egzotyczne”? „Muzeum i zgromadzone tu z całego świata kolekcje artefaktów – dzięki nowej koncepcji i aranżacji – czynią to miejsce jednym z najbardziej charakterystycznych i wyjątkowych punktów kulturalnych Poznania” – czytamy w komunikacie placówki. Na otwarcie placówki przygotowano dwie nowe wystawy stałe: „EXotica?” oraz „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę”. Na pierwszej można zobaczyć około 600 obiektów pozyskanych podczas naukowych wypraw i badań terenowych. Ekspozycja wpisuje się w modny ostatnio trend w muzeach etnologicznych. Chodzi o refleksję nad etyką pozyskiwania obiektów spoza Europy i dawne podejście kolonialne do niektórych społeczności rdzennych. „Naszym zadaniem jest stworzenie przestrzeni do rozmów, wymiany myśli i wiedzy, dlatego wystawa stanowi nie tylko estetyczną prezentację różnorodnych kolekcji, ale także punkt wyjścia do wielu równoległych opowieści” – wyjaśniają muzealnicy. Dlatego organizatorzy wystawy stworzyli zaskakujące zestawienia przedmiotów z m.in. Indii, Peru, Amazonii, Tybetu,, Afganistanu czy Maroko z tymi pochodzącymi z Polski. Ma to pozwolić dostrzec podobieństwa tam, gdzie zwykle widzimy różnice. Ta ekspozycja to dowód na poważne zmiany zachodzące w muzeach w ostatnim czasie. Stroje, których nie ma Druga wystawa „Kreacje. Stroje ludowe rysowane na miarę” prezentuje po raz pierwszy zbiór 60 kolorowych rysunków ze spuścizny po Wiesławie Cichowicz. Stroje te zostały zniszczone w czasie II wojny światowej, a pozostała po nich tylko ta dokumentacja z lat 1930–1939. 17 tysięcy artefaktów Początki kolekcji Muzeum Kultur Świata sięgają 1911 roku. Wówczas w Muzeum im. Mielżyńskich otwarto pierwszą wystawę etnograficzną Towarzystwa Ludoznawczego. Eksponowano na niej prawie blisko tysiąc obiektów, głównie z Wielkopolski. Dziś cała kolekcja Muzeum Kultur Świata liczy 17 tys. artefaktów z ponad 50 krajów całego świata – Indii, Afganistanu, Peru, Kazachstanu, Maroko, Beninu, Mali, Kamerunu, Amazonii. Oznacza to, że tylko kilka procent z nich jest wystawiona teraz na widok publiczny, ale nowe ekspozycje będą żywe – obiekty na wystawach będą regularnie podmieniane. Obiekty w całej kolekcji są niezwykle urozmaicone. To narzędzia pracy, rzeczy elitarne i popularne, masowe, świadectwa kultur tradycyjnych i współczesnych, ale też przedmioty kultu i odświętne. Jesienią 2026 r. – po gruntownej konserwacji – w muzeum będzie można podziwiać japoński posąg Buddy. To jeden z naszych najcenniejszych obiektów Muzeum Kultur Świata. Źródło: Muzeum Narodowe w Poznaniu Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Gdzie uciec przed listopadową szarością? Oto 6 miejsc, w których wciąż świeci słońce
Kiedy jesień na dobre rozgości się w Polsce, a dni stają się chłodne i pozbawione słońca, wielu osobom zaczyna doskwierać zmęczenie i spadek nastroju. To właśnie wtedy coraz popularniejszym pomysłem staje się wyjazd w poszukiwaniu ciepła i światła. Gdzie zatem najlepiej zaplanować podróż?
Listopad w Polsce to czas, gdy dni stają się krótsze, a słońce coraz rzadziej przebija się przez chmury. Chłód, deszcz i szarobure krajobrazy sprawiają, że wiele osób zaczyna marzyć o ucieczce w cieplejsze strony świata. Nic więc dziwnego, że właśnie ten miesiąc coraz częściej staje się porą, w której Polacy planują urlopy, by choć na chwilę wyrwać się z jesiennej melancholii i naładować organizm solidną dawką witaminy D. Dokąd warto wyruszyć, by w listopadzie cieszyć się słońcem, morzem i błogim odpoczynkiem? O to zapytaliśmy ekspertkę. Egzotyczny Wietnam w listopadzie – czas na słońce i odkrywanie kultury Przede wszystkim w listopadzie dobrze odwiedzić Wietnam – kraj, w którym egzotyka spotyka się z niezwykłą gościnnością, a krajobrazy zachwycają różnorodnością. To właśnie wtedy kończy się pora deszczowa, a pogoda staje się wyjątkowo łagodna i idealna zarówno do zwiedzania, jak i wypoczynku na plaży. Jak podkreśliła przedstawicielka Itaki: „Listopad to dobry miesiąc na wizytę w egzotycznym Wietnamie. Kończy się tu wtedy pora deszczowa, temperatury są przyjemne i sprzyjają zarówno opalaniu, jak i zwiedzaniu”. Warto rozpocząć podróż od Hanoi, tętniącej życiem stolicy pełnej zabytków i aromatu ulicznego jedzenia, a następnie wybrać się w rejs po słynnej zatoce Ha Long – jednym z najpiękniejszych miejsc Azji wpisanych na listę UNESCO. W środkowej części kraju czekają natomiast szerokie, piaszczyste plaże Da Nang z malowniczym widokiem na Góry Marmurowe. – Połączenie kultury północy i nadmorskiego relaksu środkowego Wietnamu sprawia, że to kierunek, który zdecydowanie warto wybrać na jesienną podróż – dodała Alicja Kazimierczak, kierowniczka działu marketingu biura podróży Itaka. Tajlandia w listopadzie zachwyca pogodą i magicznym Festiwalem Świateł Tajlandia od lat zajmuje czołowe miejsce na liście najchętniej odwiedzanych kierunków świata – i nie bez powodu. Listopad to moment, gdy słońce świeci niemal codziennie, a powietrze staje się przyjemnie ciepłe i wilgotne. – W listopadzie kończy się tu pora deszczowa i pogoda sprzyja odkrywaniu tajskich perełek. Krabi i Phuket zachwycają wtedy bajkowymi plażami, wapiennymi skałami i krystalicznie czystą wodą – mówiła ekspertka. Dla osób szukających ciszy i kontaktu z naturą idealnym wyborem będzie z kolei Khao Lak – spokojny kurort otoczony tropikalną zielenią, znany z doskonałych warunków do snorklowania. Z kolei Hua Hin przyciąga atmosferą lokalnych targów i niezwykłymi świątyniami, a tętniąca życiem Pattaya oferuje bogate życie nocne i szeroką gamę atrakcji rozrywkowych. Listopad to również czas jednego z najpiękniejszych świąt w kraju – Festiwalu Świateł (Loy Krathong), który rozświetla nocne niebo tysiącami lampionów i sprawia, że podróż do Tajlandii staje się niezapomnianym przeżyciem. Dlaczego listopad to najlepszy moment na podróż na Madagaskar? Jesień to doskonały moment, by odkryć niezwykły Madagaskar – krainę dzikiej przyrody, zapachów i niepowtarzalnych krajobrazów. W listopadzie wyspa rozkwita pełnią barw, a tropikalna roślinność nabiera intensywnej zieleni. – Na Nosy Be jest zazwyczaj mniej turystów niż w pozostałych miesiącach, a przyroda w tym okresie rozkwita – wyspa staje się intensywnie zielona, a w powietrzu unosi się zapach kwitnącego ylang-ylang – podkreśliła Alicja Kazimierczak. W tym czasie można w pełni docenić niezwykłe bogactwo przyrody Madagaskaru – od spotkań z lemurami, przez relaks na dzikich plażach, po wyprawy w głąb tropikalnych lasów. Wypoczynek wśród natury, przy szumie fal i śpiewie ptaków, pozwala odnaleźć spokój i oderwać się od jesiennej codzienności. – To podróż do świata barw, smaków i prawdziwej egzotyki. Idealna ucieczka od jesiennej szarości i sposób, by naładować się dobrą energią na zimę – dodała ekspertka. Ciepły listopad w Omanie – idealne połączenie plażowania i zwiedzania Zatoka Omańska w listopadzie kusi podróżnych spokojem, ciepłem i orientalnym klimatem. W tym czasie kraj oferuje idealne warunki do zwiedzania i wypoczynku, gdyż choć słońce intensywnie świeci, to temperatury nie są już uciążliwe. – W Salalah czeka ciepłe morze, bogate życie podwodne i szerokie plaże, z kolei w Muskacie – gwarne bazary oraz Wielki Meczet Sułtana Qaboosa ze wspaniałymi arabeskami, który odbija swe majestatyczne oblicze w mieniących się w słońcu posadzkach – wyznała kierowniczka działu marketingu. Oman to kraj kontrastów – surowe góry i pustynie przeplatają się tu z palmowymi oazami i luksusowymi kurortami. Turyści mogą połączyć plażowanie z odkrywaniem lokalnej kultury, a rozwinięta linia brzegowa sprzyja uprawianiu sportów wodnych. – To również doskonały czas na nurkowanie, żeglowanie czy kajakarstwo, kiedy woda jest przejrzysta, a pogoda sprzyja aktywnemu wypoczynkowi – dodała ekspertka. Kenia w listopadzie – safari, dzika przyroda i afrykańskie słońce Kenia to kierunek, który od lat pobudza wyobraźnię podróżników – majestatyczne sawanny, zapierające dech w piersiach zachody słońca i dzikie zwierzęta w naturalnym środowisku tworzą obraz Afryki, jaką wielu zna tylko z filmów przyrodniczych. Listopad to dobry moment, by zobaczyć ją na własne oczy, gdyż krajobrazy są wtedy wyjątkowo zielone po zakończonej porze deszczowej, a temperatury sprzyjają safari. – To doskonały miesiąc – jest już po porze deszczowej, więc krajobraz jest wyjątkowo zielony i malowniczy, a temperatury są wysokie, dzięki czemu masz większą szansę na ujrzenie dzikich zwierząt przy wodopojach – mówiła przedstawicielka biura podróży Itaka. Warto też wiedzieć, że w tym czasie do Kenii przyjeżdża znacznie mniej turystów niż w grudniu czy styczniu, co pozwala cieszyć się bardziej kameralną atmosferą. Z kolei po dniu pełnym emocji można przenieść się nad Ocean Indyjski i odpocząć w cieniu palm. Jak dodała Alicja Kazimierczak: „Kenia to również beztroski relaks na plażach, a dzięki dobrej pogodzie można liczyć na plażowanie i kąpiele w oceanie”. Dominikana w listopadzie przyciąga spokojem i karaibskim klimatem Dominikana to z kolei kwintesencja karaibskiego raju – turkusowa woda, bujna zieleń i szerokie plaże, które zdają się nie mieć końca. W listopadzie wyspa kusi idealną pogodą, poniewaz jest ciepło, słonecznie, a jednocześnie spokojniej niż w szczycie sezonu. – Karaiby w listopadzie to zawsze dobry pomysł – temperatury są wymarzone na wypoczynek pod palmami, kąpiele w turkusowo-błękitnym morzu i spacery wśród tropikalnej roślinności. Można również liczyć na niższe ceny i mniejsze tłumy, co pozwala na spokojny, błogi relaks w prawdziwie egzotycznej scenerii – tłumaczyła ekspertka. W Punta Cana czekają luksusowe resorty all inclusive i białe, piaszczyste plaże, a w Puerto Plata – kolonialna architektura i lokalny klimat karaibskiego miasteczka. Warto zajrzeć też do zielonego serca wyspy, czyli na półwysep Samaná, lub popłynąć na rajską wyspę Saona, której widok ozdabia niejedną pocztówkę z Dominikany. Źródło: National Geographic Polska, Itaka Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zobaczyli 197 krajów. Opowiedzieli, które destynacje skradły im serca
To miała być zwykła przygoda, a przerodziła się w ośmioletnią podróż życia. Odwiedzili niemal wszystkie państwa i zdradzili, które miejsca zapamiętali najmocniej.
Spis treści: Pierwsze kroki w podróży – od USA do reszty świata Najlepsze miejsca, które warto odwiedzić: nieoczywiste destynacje Wiele osób podróżuje w parze, ale tylko nieliczni mogą pochwalić się osiągnięciem tak spektakularnym, jak Hudson i Emily Crider. Pochodząca z Pensylwanii para w ciągu zaledwie ośmiu lat odwiedziła aż 197 krajów, omijając jedynie Sudan, który z powodu trwającego kryzysu humanitarnego stał się dla nich niedostępny. Ich podróże, pełne niezapomnianych chwil i wyjątkowych spotkań, dały im nie tylko wiedzę o kulturach i ludziach, ale również pozwoliły stworzyć listę najlepszych destynacji na świecie. Pierwsze kroki w podróży – od USA do reszty świata Hudson i Emily swoją wyprawę zaczęli od odwiedzenia wszystkich 50 stanów USA. Nie nastawiali się wtedy na dalekie podróże. – Kiedy zaczęliśmy podróżować, nigdy nie planowaliśmy odwiedzić każdego kraju. Chcieliśmy po prostu zobaczyć więcej świata, doświadczyć różnych kultur – wyznał Hudson w rozmowie z FoxNews. Takie pełne spontaniczności podejście szybko przekształciło się w wyprawę wokół globu, której celem stało się odkrywanie i poznawanie każdej części świata. Para podróżników ujawniła, że w trakcie podróży spotykali się z ogromną sympatią i gościnnością. – Nawet jeśli kultury się znacznie różnią, uśmiech pokonuje wszelkie bariery językowe. W prawie każdym kraju ludzie robili wszystko, by nas powitać lub pomóc – zdradził Hudson. Emily z kolei podkreśliła, jak bardzo te spotkania wpłynęły na ich postrzeganie świata i samych siebie. – Zmieniło to nasze serca, sprawiając, że zaczęliśmy bardziej doceniać to, co mamy – oceniła. Ich podróże okazały się nie tylko spełnieniem marzeń o odkrywaniu nowych miejsc, ale także doświadczeniem prawdziwej międzyludzkiej więzi, która przerosła wszelkie oczekiwania. Najlepsze miejsca, które warto odwiedzić: nieoczywiste destynacje Para blogerów wyznała, że niejednokrotnie była zaskoczona tym, jak wyjątkowe okazywały się miejsca mało znane. Przykładem jest m.in. Uzbekistan. – Przekraczając granicę, nie mieliśmy pojęcia, co nas czeka. Potem po drodze ktoś zaprosił nas do swojego domu. I to nie był wyjątek – wspominał Hudson. Uzbecka kultura, jedzenie i gościnność zaskoczyły ich pozytywnie. – Samarkanda, z błękitnymi meczetami i budynkami, jest jednym z najpiękniejszych miast, jakie widzieliśmy – dodał. Emily z kolei zakochała się w Namibii, która – według niej – jest jeszcze mocno niedoceniana. Wymieniała: „Piękne krajobrazy, safari, pustynne wydmy – wszystko to jest w tym jednym kraju. Namibia jest łatwa do zwiedzania i nie tak turystycznie oblegana jak inne afrykańskie destynacje”. Ich wspólnym faworytem stała się natomiast Tajlandia, w której spędzili aż siedem miesięcy. – Budżetowa, piękna, z niesamowitym jedzeniem i wspaniałymi ludźmi. To miejsce, w którym czuliśmy się jak w domu – podkreślała Emily. Dzięki górom, lodowcom, równinom i plażom zachwyciła ich także Patagonia w Argentynie. Stwierdzili, że to „wymarzony krajobraz do wykonania najlepszych fotografii”. Jako idealne miejsce na odpoczynek wskazali z kolei Malediwy, mówiąc, że to jedno z najbardziej relaksujących miejsc na Ziemi. Hudson i Emily Crider w rozmowie z FoxNews ocenili także kuchnie poszczególnych państw. – W Wietnamie i Tajlandii naprawdę ciężko znaleźć złe jedzenie. Tam każdy posiłek to prawdziwa przyjemność – stwierdził podróżnik. Jego partnerkę zachwyciła również Szwajcaria, gdzie pokochała serowe fondue oraz raclette, czyli tradycyjne danie przygotowywane z topionego sera. Często jednak to spotkania z ludźmi okazywały się dla nich najważniejszymi doświadczeniami. – W Pakistanie zostaliśmy zaproszeni na świąteczny posiłek. To było niesamowite, jak gościnni byli ci obcy ludzie – dodała Emily. Źródło: FoxNews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi reakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Do Wietnamu nareszcie bez wiz! Tylko 3 kraje na liście z udogodnieniami
Ambasador Wietnamu oficjalnie zaprosił Polaków do przyjazdu – bez wiz. To kluczowe rozszerzenie już obowiązujących przepisów. Od 15 sierpnia nie będzie już wymogu wykupienia wycieczki w wietnamskich biurach turystycznych.
Spis treści Zniesienie uciążliwego warunku Ambasador zaprasza Polaków Boom turystyczny w Wietnamie Wietnam ogłosił ruch bezwizowy dla Polaków już w styczniu 2025. Za ten ruch podziękowały nawet polskie władze. Okazało się jednak, że bez wizy Polacy mogą wjechać tam tylko pod jednym, uciążliwym warunkiem. Zniesienie uciążliwego warunku Ogłoszony w styczniu ruch bezwizowy obowiązuje od 1 marca do końca 2025 roku. Obywatele Polski mogą wjechać tam bez wiz na okres do 45 dni w celu turystycznym. Warunkiem była jednak do tej pory podróż z zarejestrowanym w Wietnamie biurem podróży. W praktyce bardzo mocno ograniczało to swobodę podróży, wykluczając wyjazdy z polskimi biurami turystycznymi, indywidualne podróże oraz wyjazdy biznesowe. Ambasador zaprasza Polaków Dlatego szerokim echem odbił się post Ambasadora Wietnamu, Hà Hoàng Hải , na platformie X z 11 sierpnia tego roku. Ambasador oficjalnie zaprasza w nim Polaków do przyjazdu bez wiz, a co najważniejsze bez żadnych dodatkowych warunków. „To jest oficialne! Od 15 sierpnia 2025 turyści z Polski wjeżdżają do Wietnamu do 45 dni bez potrzeby uzyskania wizy, bez żadnych dodatkowych warunków! Zapraszam serdecznie!” – napisał Hà Hoàng Hải 8 sierpnia rząd Wietnamu wydał rezolucję w sprawie zwolnienia z obowiązku wizowego obywateli 3 krajów: Polski, Czech i Szwajcarii. Jak czytamy w informacji na stronie Ambasady Wietnamu w Warszawie: Wjazd do Wietnamu na ruchu bezwizowym jest możliwy na podstawie spełnienia następujących wymagań: Warunki wjazdu zgodnie z przepisami w rezolucji o wjeździe, wyjeździe, tranzycie i pobycie cudzoziemców w Wietnamie; Paszport musi być ważny przez co najmniej 6 miesięcy; Wjazd do kraju w celach turystycznych zgodnie z programem zorganizowanym przez wietnamskie firmy świadczące międzynarodowe usługi turystyczne, posiadające zaświadczenia o uczestnictwie w programie turystycznym. Boom turystyczny w Wietnamie W ostatnich latach Wietnam przeżywa prawdziwy boom turystyczny, przyciągając miliony odwiedzających z całego świata. W pierwszym kwartale tego roku kraj odwiedziło 7,67 miliona turystów. To niebywały wzrost aż o niemal 24% w stosunku do poprzedniego roku. Mało który kraj może poszczycić się takim rozwojem turystyki. Do Wietnamu masowo przyjeżdżają m.in. turyści z Chin i Korei Południowej – ich liczby przekraczają milion rocznie. Ale także z Japonii, USA, Tajwanu. Europejczycy (w tym Polacy) to jednak najszybciej rosnąca grupa przybyszów. Kraj ma ambicję by w tym roku przyciągnąć rekordową liczbę 23 milionów turystów. Źródło: TVN24, Onet Podróże Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Nowy trend w podróżowaniu. Coraz więcej turystów rezygnuje z Europy
Coraz więcej rodzin rezygnuje z europejskich kurortów na rzecz bardziej odległych kierunków. Decydują się zainwestować nieco więcej, by w zamian zyskać autentyczne doświadczenia, lepszy stosunek ceny do jakości i większy komfort podróżowania poza sezonem.
Spis treści: Europejskie ceny odstraszają. Klienci wybierają dalekie kierunki Gdzie wylatują turyści? Dalekie destynacje rosną w siłę Trend rezerwacji lotów długodystansowych rośnie w siłę, ponieważ coraz więcej klientów dostrzega, że przy tych samych wydatkach można dostać znacznie więcej, wybierając dalsze destynacje. W szczególności rodziny zauważyły, że loty w okresie wakacji szkolnych do krajów azjatyckich mogą być korzystniejsze cenowo niż pobyt w popularnych europejskich kurortach. Jako atrakcyjne przykłady wymienia się chociażby takie regiony, jak Tajlandia czy Daleki Wschód, gdzie codzienne wydatki są zdecydowanie niższe niż w Europie. Europejskie ceny odstraszają. Klienci wybierają dalekie kierunki Według dyrektora zarządzającego biura podróży Elegant Resorts, Gordona McCreadie, coraz więcej rodzin decyduje się na loty długodystansowe, ponieważ w porównaniu z drogimi europejskimi kierunkami oferują one bardziej urozmaicony wypoczynek w zbliżonej cenie. – Zauważyliśmy, że liczba klientów rozważających dalsze destynacje systematycznie rośnie, ponieważ w tym samym okresie mogą liczyć na korzystniejsze warunki podróży. Ceny w popularnych lokalizacjach w Europie są często bardzo wysokie ze względu na duży popyt, dlatego osoby planujące wakacje z większą rozwagą pod względem finansowym wybierają alternatywy w bardziej odległych regionach – wyjaśnił McCreadie. Specjalista dodał również, że wzorce rezerwacyjne zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat, jednak to właśnie rok 2025 przyniósł wyraźne przesunięcie w preferencjach klientów. Coraz częściej rozważają oni wyjazdy poza głównym sezonem, na przykład we wrześniu, a zamiast klasycznych wakacji na plaży poszukują bardziej zróżnicowanych i unikatowych doświadczeń. Gdzie wylatują turyści? Dalekie destynacje rosną w siłę Jakie kierunki w takim razie wybierają turyści? Otóż Paul Waters, dyrektor Premier Travel, potwierdził wyraźny wzrost zainteresowania takimi destynacjami jak Tajlandia, Wietnam czy Bali. – W porównaniu z ubiegłym rokiem zdecydowanie zauważamy coraz większą liczbę klientów, którzy zamieniają europejskie wyjazdy na podróże na Daleki Wschód. Rośnie zapotrzebowanie na dalsze destynacje wśród rodzin poszukujących alternatyw dla standardowych ofert – zwłaszcza w krajach takich jak Tajlandia, Wietnam czy Bali, gdzie można liczyć na wyjątkowe połączenie kultury, plaż i bardzo dobrego stosunku ceny do jakości – powiedział. Co więcej, biura podróży odnotowują również coraz większe zainteresowanie egzotycznymi kierunkami, takimi jak Meksyk, Dominikana, Sri Lanka i Mauritius – zwłaszcza w kontekście rezerwacji na kolejne sezony. Klienci planują wyjazdy z wyprzedzeniem, aby rozłożyć koszty. – Zainteresowanie tymi miejscami stale rośnie, bo klienci są coraz bardziej otwarci na mniej oczywiste wybory – podkreśliła właścicielka Pole Travel, Jill Waite. – W tym sezonie rekomendujemy dalekie kierunki zamiast Europy, głównie ze względu na wysokie ceny w regionie. Dominikana, Meksyk i Mauritius to obecnie jedne z najatrakcyjniejszych cenowo opcji – dodała agentka podróży Gemma Standish z Not Just Travel. Wiadomo, że Dubaj i Abu Zabi również były rozważane jako potencjalne alternatywy dla wakacyjnych destynacji, jednak sytuacja geopolityczna na Bliskim Wschodzie wpłynęła na spadek zainteresowania tymi kierunkami. Źródło: Travel Gossip Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zapomnij o Malediwach. Takie widoki czekają tuż za polską granicą
Eibsee to jedno z najpiękniejszych jezior po niemieckiej stronie Alp. Zachwyca turkusową wodą i widokiem na majestatyczne szczyty. Nic dziwnego, że wielu turystów nazywa je „europejskimi Malediwami”.
W tym artykule: „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Malediwy to jedno z najpopularniejszych miejsc na egzotyczne wakacje. Ich klimat oraz spektakularne krajobrazy przyciągają podróżnych z całego świata. Optymalny czas na wyjazd przypada między listopadem a marcem, gdy w Europie pogoda nie rozpieszcza. W tym okresie na Malediwach jest sucho i ciepło, co sprzyja wypoczynkowi. Natomiast w sezonie letnim trwa pora deszczowa. Niestety, urlop w tym tropikalnym raju wiąże się z wysokimi kosztami, dlatego wielu turystów szuka tańszych, choć równie pięknych alternatyw. Dla osób, które marzą o wakacjach na Malediwach, ale ze względów finansowych nie mogą pozwolić sobie na taki wypad, jest możliwa alternatywa. Tuż za naszą zachodnią granicą, w Bawarii, znajdują się „Europejskie Malediwy”. Tak właśnie nazywane jest Eibsee, czyli jedno z najpiękniejszych jezior niemieckich Alp. Akwen jest położony niedaleko granicy z Austrią, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze. „Europejskie Malediwy” za naszą zachodnią granicą Niemcy nie dla każdego są krajem pierwszego wyboru przy planowaniu wakacyjnego wypoczynku. Naszych zachodnich sąsiadów odwiedzamy przeważnie przy okazji weekendowych city breaków do Berlina, Monachium czy Hamburga. Nasi sąsiedzi oferują jednak znacznie więcej miejsc do wypoczynku. Jednym z nich jest jezioro Eibsee, które nieprzypadkowo zostało okrzyknięte przez mieszkańców i turystów „Europejskimi Malediwami”. – Krystalicznie czysty cud natury u podnóża góry Zugspitze – tak w sieci reklamowane jest Eibsee, które liczy ponad 3000 lat. Jezioro ze względu na krystalicznie czystą wodę – niczym na Malediwach – od dawna podbija serca wczasowiczów z całej Europy i przyciąga tłumy niezależnie od pory roku. Latem sprzęt wodny można znaleźć w pobliskiej wypożyczalni lub wziąć udział w zorganizowanej, 25-minutowej wycieczce łodzią elektryczną „Reserl” ze wspaniałymi widokami na Alpy Bawarskie. Podczas rejsu pasażerowie mogą delektować się nie tylko zapierającym dech w piersiach krajobrazem, ale także poznać historię tego miejsca. Z kolei zimą jezioro jest często całkowicie zamarznięte, co w połączeniu z górską scenerią tworzy niepowtarzalny klimat. Idąc liczącą około 7 kilometrów ścieżką wokół Eibsee, można cieszyć się ciszą, spokojem i pięknem pobliskiej przyrody. Trasa została dostosowana dla rodzin z dziećmi. Dodatkowo dla najmłodszych przygotowano też plac zabaw. Znajduje się w odległości ok. 10 min spacerem od jeziora. Należy pamiętać o tym, że biwakowanie oraz nocowanie nad jeziorem Eibsee jest kategorycznie zabronione. Jak dojechać nad jezioro Eibsee? Nad jezioro Eibsee dojedziemy zarówno komunikacją publiczną, jak i samochodem. „Europejskie Malediwy” są oddalone zaledwie godzinę drogi od stolicy Bawarii, Monachium (należy się kierować autostradą A95). Wjazd na parking (otwarty siedem dni w tygodniu, w godzinach od 5:00 do 22:00) i korzystanie z miejsca postojowego są płatne. Korzystać z niego mogą tylko kierowcy samochodów osobowych. Zaledwie 100 metrów od jeziora ulokowany jest przystanek, z którego kursują autobusy Eibsee Bus na trasie Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee. 200 m dalej znajduje się stacja kolejowa Zugspitz, gdzie można wsiąść do bawarskiej kolejki zębatej Zugspitzbahn BZB(Garmisch-Partenkirchen – Grainau – Eibsee – Zugspitze). Źródło: grainau.de. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Róg jednorożca, najdłuższe jelito i jajo zniesione przez kobietę. Przedziwne gabinety osobliwości
Zęby rekina, zakonserwowane ludzkie organy i korona Montezumy. XVIII-wieczna Europa szalała na punkcie kuriozalnych kolekcji. Ich właścicielom przyświecała naczelna idea: im rzecz bardziej niezwykła, dziwaczna i rzadsza, tym lepsza i cenniejsza. Choć wydaje się, że gabinety osobliwości przeszły do historii, wciąż fascynują ludzi na całym świecie.
W tym artykule: Kolekcja zakonserwowanych ludzkich organów Gabinety osobliwości – szklanka wódki na zachętę Epoka ciekawości Jednorożce to walenie Zając większy od człowieka Człowiek lew i Tomcio Paluch Penis wisielca Encyklopedia do oglądania Rosjanie patrzyli ze zgrozą na holenderskich lekarzy, którzy wprawnymi ruchami kroili ciało martwego człowieka. Rozbawiony car Piotr I wręczył swoim towarzyszom ostre noże i dał znak, by przyłączyli się do Holendrów. Gdy się wzdragali, rozkazał, by mięśnie nieboszczyka przegryźli zębami. Nie był to przejaw bezmyślnego sadyzmu, lecz przyspieszony kurs anatomii. Podczas swej słynnej podróży na Zachód Piotr I podpatrywał, jak się buduje okręty i poszerzał swoją wiedzę o świecie. Kolekcja zakonserwowanych ludzkich organów Ponieważ car Piotr I zainteresowania miał szerokie, odwiedził również Frederika Ruyscha. Ten holenderski lekarz, botanik i kolekcjoner posiadał największy w Europie zbiór zakonserwowanych ludzkich organów, szkieletów, płodów i wszelkiego rodzaju anomalii anatomicznych. Osobiście opracował metodę wypełniania naczyń krwionośnych niepsującą się cieczą, którą nazwał likierem balsamicznym. Receptury konserwantu nie ujawniał nikomu. Kolekcję przechowywał we własnym domu. Rozrastała się w takim tempie, że w momencie wizyty Piotra I wypełniała już pięć pokojów. Chociaż uzdolniona artystycznie córka Ruyscha przyozdabiała eksponaty kwiatami, muszlami i koronkami, tylko humaniści wierni zasadzie „nic co ludzkie nie jest mi obce” patrzyli na nie bez lęku. Humaniści oraz… rosyjski car Piotr, którego bezgranicznie zachwyciły. W euforii uniósł przygotowane do balsamowania ciało zmarłego dziecka i je pocałował. Piotr I podróżował incognito jako Piotr Michajłow, ale Ruysch doskonale wiedział, z kim ma do czynienia. Podejmował gościa z najwyższymi honorami, pokazał mu, jak się chwyta i konserwuje motyle, wypycha zwierzęta. A na koniec zademonstrował coś, czego Rosjanie nigdy dotąd nie widzieli – sekcję zwłok. Gościnność się opłaciła, car za ogromne pieniądze kupił kolekcję. Przez miesiąc pakowano ją na dwanaście ciężkich wozów. W Petersburgu trafiła do specjalnie dla niej zbudowanego gmachu. Dziś to Muzeum Antropologii i Etnografii Rosyjskiej Akademii Nauk. W czasach carskich placówkę nazywano z niemiecka Kunstkamerą, czyli Izbą Sztuki. Sensacyjna sekcja zwłok wieloryba. Pod płetwą znaleziono „ludzką" dłoń Sekcja zwłok wieloryba, w której uczestniczył dr Mark Scherz. Zdjęcie, na którym trzyma ogromną pięciopalczastą dłoń, podbiło naukowego Twittera. Gabinety osobliwości – szklanka wódki na zachętę Dzieł sztuki było w niej jednak niewiele. Piotra I bardziej niż cuda powstające w pracowniach artystów interesowały osobliwości natury. Kupował je i gromadził do końca życia. Wydał nawet nakaz przesyłania do Petersburga wszystkich zdeformowanych płodów i noworodków. Zdarzało się, że nadgorliwi medycy ekspediowali do stolicy nie tylko martwe, lecz także żywe dzieci z anomaliami fizycznymi. Zapewniano im opiekę i eksponowano w Kunstkamerze. Car nie był wyłącznie kolekcjonerem. Założone przez niego pierwsze w Rosji muzeum – choć tego określenia jeszcze nikt nie używał – miało pełnić przede wszystkim funkcję edukacyjną. „Chcę, żeby ludzie patrzyli i uczyli się” – oświadczył, uzasadniając decyzję o otwarciu Kunstkamery dla szerokiej publiczności. By ją przyciągnąć, zastosował oryginalny chwyt marketingowy. Zwiedzającym na zachętę dawano szklankę wódki. Zadziałało jak magnes i już po kilku miesiącach o niezwykłościach pokazywanych przez cara wiedziano w całej Rosji. Jeśli car chciał edukować społeczeństwo, nie mógł ograniczyć się do anatomii. Systematycznie powiększał więc zbiory o nowe działy – minerały, stroje, broń i narzędzia ludów z całego świata. Jego dzieło, z mniejszym lub większym zaangażowaniem, kontynuowali kolejni władcy. Po stu latach liczba eksponatów przekroczyła dwa miliony i w Petersburgu powstało muzeum z prawdziwego zdarzenia. Epoka ciekawości Pierwszy władca Rosji, który odważył się wyjechać na Zachód, przybył tam na tyle późno, że zastał już ogromne i dobrze opracowane zbiory. Szlak przetarły mu tysiące kolekcjonerów, których na przełomie średniowiecza i renesansu ogarnęła pasja gromadzenia dziwów tego świata. Profesor Krzysztof Pomian w eseju „Zbieracze i osobliwości” nazwał ten okres „epoką ciekawości”. Był to czas odkrywania nowych lądów i egzotycznych kultur, poznawania dorobku starożytności. Skupiano się już nie tylko na sprawach ducha, lecz również ciała. Horyzonty ludzi gwałtownie się poszerzyły. Jeśli dotąd za jedyne obiekty godne kolekcjonowania uznawano relikwie świętych, teraz interesujące stawało się wszystko. Od nieznanych stworzeń, przywożonych przez żeglarzy z zamorskich wypraw, po znajdowane niemal pod domem szczątki zwierząt, antyczne ruiny czy skamieniałości. Kolekcjonerzy amatorzy gromadzili je, bo pobudzały wyobraźnię, dostarczały nieznanych wcześniej wrażeń, zabijały nudę, zaspokajały ciekawość. A chwaląc się niezwykłymi zbiorami, można było zaimponować gościom. Czasem dawało się też na zbiorach zarobić. Gdy w 1521 roku, a więc niemal dwa wieki przed carem Piotrem, Holandię odwiedził genialny i zamożny malarz Albrecht Dürer, wydał fortunę na zakup koralowców, płetw egzotycznych ryb, łuków i dzid Indian z Karaibów. Kupował bez żadnego planu, wybierał to, co wpadło mu w oko i zaciekawiło. W podobny sposób tworzono wszystkie ówczesne kolekcje. Efekt był taki, że w jednym kącie pokoju można było podziwiać obrazy i rzeźby, w drugim wypchane ptaki, w trzecim zasuszone zioła, w czwartym kolekcję zegarów, a na ustawionym pośrodku stole stare rękopisy. Te zagracone i niezwykle intrygujące pomieszczenia w krajach niemieckojęzycznych nazywano kunstkamerami lub – bardziej adekwatnie, lecz mniej szacownie – wunderkamerami (izbami cudów). We Francji i Anglii – gabinetami osobliwości (cabinet de curiosités, cabinet of curiosities). Ich właścicielom przyświecała naczelna idea: im rzecz bardziej niezwykła, dziwaczna i rzadsza, tym lepsza i cenniejsza. Jednorożce to walenie Bardzo szybko ukształtował się podział na tych, którzy zbierają, i tych, co podziwiają. W połowie XVI wieku na szlak wyruszyli pierwsi „muzealni turyści”. Największego wyczynu dokonał flamandzki badacz starożytności Hubert Goltz, który objechał połowę Europy i zaliczył ponad tysiąc gabinetów osobliwości. Większość z nich była skromna, jednak już wtedy pojawiali się kolekcjonerzy mający ambicje zgromadzenia eksponatów ze wszystkich dziedzin wiedzy i sztuki. Pierre Borel, francuski lekarz i chemik, nad drzwiami swojej kunstkamery umieścił napis informujący, iż jest to „zbiór wszystkich rzeczy rzadkich”. Zebrał tych rzeczy tyle, że sam się wśród nich gubił i nie do końca wiedział, co posiada. Wyjście z sytuacji znalazł kilkadziesiąt lat później duński lekarz Ole Worm. Jako nadworny przyrodnik króla Christiana IV dysponował sporymi funduszami na nieustanne powiększanie swej kolekcji. Pod sufitem powiesił wypchanego niedźwiedzia polarnego i rajskie ptaki. Na półkach i w gablotach poustawiał setki spreparowanych zwierząt, rogów, kłów, szkieletów, skamielin. By orientować się w tym galimatiasie, wpadł na pomysł umieszczenia przed każdym eksponatem kartki z jego opisem. To wystarczyło – przypadkowa zbieranina rozmaitych przedmiotów zmieniła się w usystematyzowany zbiór. Pomysł szybko się upowszechnił i droga do tworzenia nowoczesnych muzeów została otwarta. Ole Worm traktował swój gabinet osobliwości jak pracownię naukową, wnikliwie badał i porównywał eksponaty. W rezultacie pozbawił wielu kolekcjonerów ich najcenniejszego skarbu. Odkrył bowiem, że to, co uważali za obdarzony magicznymi właściwościami róg jednorożca, w rzeczywistości jest prozaicznym kłem narwala. Sam jednak chlubił się podobnym rarytasem – tzw. scytyjskim jagnięciem. Według powszechnego przekonania było to pół zwierzę, pół roślina, wyrastające na mocnej pionowej łodydze, która pełniła rolę pępowiny. Dziś wiadomo, że chodziło o przywiezioną z Malajów paproć Cibotium barometz. Jej kłącza faktycznie przypominają owczą wełnę. Taka pomyłka nie przynosiła jednak uczonemu ujmy na honorze. Nowoczesna nauka stawiała bowiem dopiero pierwsze kroki i właśnie w gabinetach osobliwości było to widać najlepiej. Nieraz jeszcze prawdziwa wiedza przeplatała się w nich z legendą i mitem. Nie tylko w kolekcjach ambitnych amatorów, lecz również w zbiorach władców korzystających z usług najlepiej wykształconych i dobrze poinformowanych doradców. Zając większy od człowieka Panujący nad połową Europy i Ameryki Habsburgowie mogli sobie pozwolić na zakup każdego intrygującego obiektu. Cesarz Ferdynand I miał wyrobiony gust i stworzył wzorcową kunstkamerę, którą do dziś można podziwiać w Wiedniu. Zgromadził w niej bezcenne dzieła sztuki, od średniowiecznych rzeźb z drewna i kamienia po statuetki z kości słoniowej i złote cacka z pracowni najwybitniejszych jubilerów epoki. Ale nawet w najbardziej reprezentacyjnej kolekcji ówczesnego świata znalazły się takie „unikaty” jak solniczka ze skamieniałymi językami… smoków. W rzeczywistości były to po prostu zęby rekina. Jeszcze bogatszym zbiorem niezwykłości mógł się pochwalić syn i imiennik cesarza Ferdynand II Tyrolski. Rezydował na zamku Ambras pod Innsbruckiem i tam urządził swoją kunstkamerę. Zbierał ciekawostki z każdej dziedziny. Jeśli ktoś miał prawo do tytułu posiadacza „zbioru wszystkich rzeczy rzadkich”, był nim on. Na zamku Ambras znalazły się wspaniałe kolekcje malarstwa, broni średniowiecznych rycerzy, zabawek mechanicznych, wyrobów ze szkła, instrumentów naukowych i muzycznych. Eksponaty europejskie sąsiadowały ze zbiorami przedmiotów z Azji i Ameryki, w tym takimi unikatami jak zbroja samuraja oraz strój z ptasich piór i korona władcy Azteków Montezumy. Łotry z Polski Ludowej. Polscy przeciwnicy Bonda Jeden sprzedawał informacje podczas II wojny światowej. Drugi był wcielonym diabłem. Trzeci miał zęby ostre jak brzytwa. Nie tylko Rosjanie byli czarnymi charakterami w powieściach o Jamesie... Na tym jednak nie koniec. Ferdynanda, jak wielu kolekcjonerów, interesowało ludzkie ciało. Nie gromadził jednak szkieletów czy zakonserwowanych narządów, lecz portrety – jak wówczas mawiano – wybryków natury. Na jego zlecenie malowano karłów, gigantów, upośledzonych umysłowo i kobiety dotknięte hirsutyzmem, czyli owłosione niczym mężczyźni. Sporo było w tym niezdrowej fascynacji, o czym wymownie świadczy obraz sparaliżowanego mężczyzny. Był sprawny umysłowo, więc sportretowano go w taki sposób, by podkreślić, że do barków jest „normalny” – kapelusz na głowie, kryza na szyi. Natomiast bezwładne, poskręcane kończyny i resztę ciała pozostawiono nagie. Do wyjątkowych kuriozów pokazywanych w Ambras należał ogromny kołtun z Polski, dwumetrowy zając i jajo zniesione przez… kobietę. Mniej naiwni byli kolekcjonerzy, którzy osobiście zajmowali się biologią. Anglik John Tradescant pracował jako ogrodnik u kanclerza Roberta Cecila i księcia Buckingham. Pracodawcy finansowali mu wyprawy na Karaiby, do Afryki, Indii i północnej Rosji. Wojażował pod pretekstem poszukiwania oryginalnych roślin do pałacowych ogrodów. Ale naprawdę chodziło mu o zbieranie nasion, cebulek, kwiatów i liści do zbioru, który nazywał niezbyt skromnie „Arką Tradescanta”. Po ojcu kolekcję przejął syn, również John, i wzbogacił między innymi o wymierającego ptaka dodo z Mauritiusa, szczękę morsa oraz płaszcz z irchy, który – w co święcie wierzył – należał do ojca słynnej indiańskiej księżniczki Pocahontas. Ponieważ utrzymanie gabinetu osobliwości sporo kosztowało, Tradescant junior udostępniał go za opłatą zwiedzającym. By przyciągnąć publikę, pokazywał jeszcze większe dziwy – jajo smoka, dwa pióra z ogona Feniksa, rękę syreny oraz fiolkę krwi, która spadła jak deszcz na wyspę Wight. Po przedwczesnej śmierci jedynego syna John Tradescant przekazał rodzinny gabinet osobliwości innemu kolekcjonerowi: Eliasowi Ashmole. Ten skatalogował go i wraz z własnym zbiorem ponad 9 tysięcy monet i medali oraz olbrzymią biblioteką przekazał w roku 1683 uniwersytetowi w Oksfordzie. W ten sposób powstało pierwsze na świecie muzeum uniwersyteckie. Inny angielski kolekcjoner Hans Sloane w ciągu długiego, 93-letniego życia zebrał ponad 71 tysięcy eksponatów, głównie roślin i owadów. Ale także przedmiotów codziennego użytku Indian, Eskimosów, Lapończyków i Hindusów. Pragnąc uchronić kolekcję, a jednocześnie zabezpieczyć materialnie spadkobierców, zaproponował jej sprzedaż państwu za dwadzieścia tysięcy funtów. Królowi Jerzemu II obca była pasja kolekcjonerska, więc nie wyraził zainteresowania, ale wyręczył go parlament. Dzięki dalekowzroczności posłów kolekcja Sloane’a stała się zalążkiem jednego z najsłynniejszych i najbogatszych muzeów świata – British Museum. Człowiek lew i Tomcio Paluch Wraz z powstaniem wielkich publicznych muzeów skończyła się epoka prywatnych gabinetów osobliwości. Zbiory złożone z przypadkowych eksponatów nie miały szans w rywalizacji z placówkami profesjonalnie zarządzanymi i finansowanymi przez państwo. Ale nie wszyscy amatorzy złożyli broń. W XIX wieku Amerykanin Thomas Mütter przeprowadzał pionierskie operacje chirurgii plastycznej na pacjentach z rozszczepionymi podniebieniami, zajęczymi wargami, zrośniętymi palcami stóp itp. Stykał się z tak różnymi deformacjami ludzkiego ciała, że wpadł na pomysł ich dokumentowania. Zaczął od zbierania przedstawiających je rycin i książek, z czasem powiększył kolekcję o medyczne niezwykłości – guzy, chore tkanki, zwyrodniałe kości i stawy, narośla na czole w kształcie rogów itp. Zbiór ponad 1300 okazów zapisał w testamencie College of Physicians w Filadelfii. Dar przyjęto i sukcesywnie wzbogacano o nowe eksponaty, tworząc wzorcowy gabinet medycznych osobliwości. W Mütter Museum można było zobaczyć: szkielet najchudszego Amerykanina i karła o wzroście 107 cm; najdłuższe jelito grube (ponad 2,2 m), w którym mieściło się 20 kg kału; czaszkę mężczyzny tak zżartą przez syfilis, że wygląda jak zbudowana z pumeksu; jądra nabrzmiałe do rozmiarów piłki futbolowej; płód o dwóch głowach; kolekcję ponad stu czaszek różnych kształtów; guz wycięty ze szczęki prezydenta Grovera Clevelanda. Mimo tylu kuriozów Mütter Museum było poważną placówką w porównaniu z nowojorskim Muzeum Barnuma. Jego pomysłowy założyciel połączył gabinet osobliwości z cyrkiem, w którym pokazywał eksponaty żywe i martwe. Na przykład pochodzących z Syjamu zrośniętych klatkami piersiowymi braci Changa i Enga Bunkerów, których ze względu na miejsce urodzenia nazwał bliźniętami syjamskimi. Niemniejszą atrakcję stanowili człowiek-lew, czyli mężczyzna o zdeformowanej twarzy i ciele owłosionym jak u zwierzęcia (notabene nasz rodak Stefan Bibrowski), oraz generał Tomcio Paluch – karzeł mierzący zaledwie 102 cm. Obok nich prezentowano zmumifikowaną syrenę (w rzeczywistości małpę z rybim ogonem), woskowe figury znanych postaci i korzeń drzewa… pod którym nauczał Jezus. Muzeum Barnuma przyciągało takie tłumy, że wywieszono w nim strzałkę z informacją: „To jest droga do Egress”. Nikt nie wiedział, co znaczy Egress, więc ludzie szybko podążali we wskazanym kierunku. I przekonywali się, że dotarli do wyjścia. Powrotu nie było. Barnum przyspieszał w ten sposób tempo zwiedzania, ponieważ wstęp do jego gabinetu cudów był płatny, a przed wejściem zawsze stała kolejka. Czy neandertalczycy potrafili mówić? Badania wykazały, że krewni człowieka mieli swój język Niektóre badania sugerują, że neandertalczycy mogli mieć swój język, którego używali do komunikacji. Jednak ich mowa nie była zbyt wyszukana. Penis wisielca Gdy w 1865 roku Muzeum Barnuma spłonęło, wydawało się, że gabinety osobliwości definitywnie przeszły do historii. Tymczasem wciąż można je znaleźć. Ot, choćby w Londynie, gdzie amatorów mocnych wrażeń zaprasza Museum of Curiosities. Wygląda jak przeniesione wprost z „epoki ciekawości” do naszych czasów. Pełno w nim wypchanych zwierząt – od banalnych wron po egzotyczne hieny, słojów z zakonserwowanymi organami, zmumifikowanych kotów i innych kuriozów. W podziemiach straszą czaszki i szkielety oraz narzędzia tortur. Wtajemniczeni mogą obejrzeć kolekcję antycznej pornografii. To też był często spotykany, lecz rzadko pokazywany element dawnych gabinetów osobliwości. Nie tylko w postaci malowideł i rysunków. XVIII-wieczny anatom kolekcjoner John Hunter zapraszał zaufanych gości, wyłącznie mężczyzn, do sekretnego schowka. I prezentował absolutny unikat – zakonserwowanego penisa w stanie erekcji. Odciął go skazanemu na śmierć wisielcowi tuż po egzekucji. Uroki dawnych kunstkamer doceniają także współcześni artyści. Angela Cockayne z wyszperanych na strychach i w piwnicach muszli, motyli i ptasich głów tworzy nowe intrygujące kompozycje. Tessa Farmer wykorzystuje owady z dawnych kolekcji do kolaży, na których insekty atakują miniaturowych ludzików. Jej prace kojarzą się z oglądanym pod mikroskopem horrorem. W nader oryginalny sposób połączył przeszłość z teraźniejszością Miguel Angel Blanco (rocznik 1958), który do madryckiego muzeum Prado wprowadził elementy rodem z gabinetów osobliwości. Przed obrazem Rubensa „Porwanie Europy” ustawił wypchanego byka; obok nie mniej słynnego „Sabatu czarownic” Francisco Goi – gablotę z zakonserwowanymi ropuchami i szkielet nietoperza; w sali z obrazami o tematyce mitologicznej – trzymetrowy kieł narwala, czyli mityczny róg jednorożca. Dzięki tej artystycznej prowokacji szacowne muzeum ożyło, gdyż zwiedzający nie mogli się powstrzymać od żywiołowych reakcji. Jedni byli za, inni przeciw, ale nikt nie pozostawał obojętny. Bo jednak wciąż lubimy zaskakiwać i być zaskakiwani. Kiedyś tę potrzebę zaspokajały gabinety osobliwości. A dziś? Wystarczy sprawdzić, co pokazujemy i oglądamy w mediach społecznościowych. Encyklopedia do oglądania Zbiory gromadzone w gabinetach osobliwości można podzielić na kilka kategorii, które w sumie odzwierciedlały całą encyklopedyczną wiedzę w epoce ciekawości: Naturalia – przedmioty, które były dziełem natury: rośliny, spreparowane zwierzęta i ludzkie narządy, minerały, kamienie szlachetne, owady, muszle, skamieniałości, kły, poroża, pióra egzotycznych ptaków. Artificalia (artefakty) – rzeczy wykonane przez człowieka: obrazy, rzeźby, medale, numizmaty, odzież, broń. Scientificalia i instrumentalia – świadectwa ludzkich osiągnięć w opanowywaniu natury: narzędzia, przyrządy naukowe, astrolabia, zegary, lunety, globusy, atlasy, automaty, instrumenty. Mirabilia – przedmioty cudowne o właściwościach uzdrawiających lub magicznych: rogi jednorożca, bezoary (podobne do kamienia wytwory przewodu pokarmowego zwierząt uważane za odtrutkę na każdą truciznę), relikwie, amulety.
Ciekawostki o Singapurze. Kraju 435 razy mniejszym od Polski, który zachwyca, ale i zaskakuje na każdym kroku
Nie należy do największych państw świata. Wręcz przeciwnie – jest drugim co do wielkości najmniejszym krajem Azji. Mimo to cieszy się dużą popularnością wśród turystów z całego globu. Singapur, bo o nim mowa, potrafi oczarować na wielu płaszczyznach. Z czego słynie ten kraj i jakie skrywa tajemnice? Poznaj wybrane ciekawostki o Singapurze.
W tym artykule: Z czego słynie Singapur? Czego nie wolno robić w Singapurze? Sport w Singapurze Na mapie Azji znajdziemy łącznie 48 państw, wśród nich między innymi Singapur, czyli jeden z najmniejszych krajów na kontynencie. Pod tym względem ustępuje jedynie położonym na Oceanie Indyjskim Malediwom, których powierzchnia wynosi 298 km kw. Republika Singapuru jest ponad dwa razy większa i obejmuje obszar 719 km kw. Ludność Singapuru oscyluje w granicach 5,5 mln osób. Jest on najgęściej zaludnionym krajem na świecie zaraz po Monako. W 2021 r. ten niewielki kraj zanotował największy spadek populacji od 70 lat. Dla porównania, w czerwcu 2020 liczba mieszkańców wynosiła 5,69 mln, a rok później już tylko 5,45 mln. Głównym powodem zmniejszenia populacji była pandemia koronawirusa, która zmusiła wielu studiujących i pracujących w Singapurze cudzoziemców do powrotu do ojczyzny. Według wstępnych założeń, w 2023 roku liczba ludności osiągnie pułap 6 milionów. Republika Singapuru jest niezwykle zróżnicowana pod względem narodowościowym i etnicznym. Niemal 80% osób mieszkających w Singapurze ma chińskie korzenie, prawie 14% malajskie, a ponad 7% – hinduskie. Nie brakuje tu także Polaków – mieszka ich tu 200. Co jeszcze warto wiedzieć na temat tego kraju? Z czego słynie? Jakich zachowań lewej unikać podczas pobytu? Oto mało znane informacje i ciekawostki o Singapurze. Singapur – zobacz to niesamowite miasto w 48 godzin Jak w ciągu dwóch dni zobaczyć całą Azję. Z czego słynie Singapur? Leżący w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Malajskim Singapur, tak jak Watykan czy Monako, uznawany jest za miasto-państwo. Założony został przez Brytyjczyków w 1819 roku, a niepodległość uzyskał 9 sierpnia 1965 roku. Za języki ojczyste uchodzą mandaryński i angielski. Jednak na ulicach można usłyszeć jeszcze język malajski czy hokkien, czyli odmianę języka minnańskiego. Oficjalną waluta Singapuru jest dolar singapurski – 1 SGD to w przeliczeniu ok. 3,22 zł. Nazwa Singapur pochodzi od dwóch sanskryckich słów – simha (lew) i pura (miasto), dlatego często określany jest Miastem Lwa. Niekwestionowany symbol Singapuru to Merlion (od słów: mer – morze, lion – lew), czyli pół ryba, pół lew. Mierzący ponad 8 metrów posąg w formie fontanny zdobi Merlion Park, skąd można podziwiać widoki na Marina Bay, biznesową dzielnicę Singapuru, pełną luksusowych apartamentów i drapaczy chmur [Lista najwyższych budynków świata – aż 7 z 8 gigantów znajduje się w Azji]. Od 2017 roku prezydentem Singapuru jest Halimah Yacob, pierwsza kobieta na tym stanowisku w historii. Na chwilę obecną Republika Singapuru jest jednym z 17 państw na świecie i jednym z trzech w Azji, gdzie na czele kraju stoi przedstawicielka płci żeńskiej. Na kontynencie azjatyckim funkcję prezydenta sprawują także Tsai Ing-wen (prezydent Tajwanu) oraz Bidhya Devi Bhandari (prezydent Nepalu). Szefem singapurskiego rządu od sierpnia 2004 jest Lee Hsien Loong z Partii Akcji Ludowej. Polityk aktualnie zajmuje 31. miejsce na świecie wśród najdłużej urzędujących przywódców państwowych. Wyprzedza m.in. monakijskiego księcia Alberta, a ustępuje prezydentowi Syrii, Baszarowi al-Asadowi. Co ciekawe, ojcem Lee Hsien Loong jest Lee Kuan Yew, pierwszy premier Singapuru, który stała czele Rady Ministrów przez 31 lat. Singapur to obok Japonii najbardziej rozwinięty kraj w Azji. Zaliczany jest do tzw. „azjatyckich tygrysów”, czyli państw, które odnotowały szybki wzrost PKB po zakończeniu II wojny światowej. Singapurczycy swój sukces gospodarczy zawdzięczają przede wszystkim stabilnej sytuacji politycznej, przyjaznej polityce wobec sektora przedsiębiorstw, dogodnej lokalizacji i otwartości na nowinki technologiczne. Singapur stanowi największe centrum finansowe na świecie, tuż po Londynie, Nowym Jorku i Tokio. W kraju, co może być dla niektórych zaskoczeniem, nie istnieje płaca minimalna. Singapurskie uczelnie należą do ścisłej światowej czołówki. Na 11. i 12. miejscu (najwyżej spośród wszystkich azjatyckich szkół wyższych) w zestawieniu QS World University Rankings uplasowały się Narodowy Uniwersytet Singapuru i Uniwersytet Technologiczny Nanyang. Popularny wśród studentów jest także założony w 2000 r. Singapurski Uniwersytet Zarządzania. Singapur to nie tylko finansowy raj, ale również jedno z najbardziej zielonych miast na świecie. Nic więc dziwnego, że miasto-państwo słynie z licznych parków i ogrodów botanicznych. W 2015 roku ogrody botaniczne w Singapurze trafiły na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dużą popularnością wśród mieszkańców i turystów cieszą ogrody nad zatoką – Gardens by the Bay. Można tam podziwiać mierzące nawet 50 metrów wysokości super-drzewa, czyli wielkie konstrukcje ekologiczne przypominające baobaby. Ciekawostki o Korei Północnej. Zaskakujące fakty na temat najbardziej zamkniętego państwa świata Korea Północna fascynuje, a jednocześnie przeraża. Reżim Kimów całkowicie podporządkował sobie życie obywateli, tworząc państwo kompletnie odizolowane od reszty świata, gdzie słowo €.. Czego nie wolno robić w Singapurze? Singapur słynie z bardzo surowego prawa. W kraju – mimo krytyki wielu światowych organizacji chroniących praw człowieka – wciąż obowiązuje kara śmierci. Za mniejsze przewinienia grozi kara chłosty. Głośno było także o zakazie żucia gumy, który obowiązywał do 2002 roku. Żeby ją jednak kupić na terenie Singapuru, wymagana jest... recepta. Nielegalne posiadanie gumy jest równoznaczne z mandatem w wysokości 1000 dolarów. Lista zakazów jest jednak znacznie dłuższa. W Singapurze nie wolno również: spożywać posiłków w komunikacji miejskiej; przytulać się i palić w miejscach publicznych; chodzić nago, nawet po pokoju hotelowym; łączyć się z siecią WiFi bez zgody właściciela; pluć na ulicy; dokarmiać gołębi. posiadać narkotyków. Do niedawna karane były także kontakty seksualne między mężczyznami (dwa lata pozbawienia wolności). W sierpniu 2022 roku premier Lee Hsien Loong ogłosił, że pochodzący z czasów kolonialnych zakaz zostanie zniesiony, o co przez wiele lat walczyły tamtejsze środowiska LGBTQ. Czułem się jak bohater filmu o cywilizacji, która dopiero zaistnieje – Singapur oczami uciekinierów z PRL-u Lata osiemdziesiąte, ostatnia dekada PRL-u. Muzyk Radek i jego przyjaciel Janek marzą o lepszym życiu. Ruszają w świat, zaczynając od drobnego przemytu z NRD. Przez Budapeszt trafiają do Sta... Sport w Singapurze Choć zawodnicy z Singapuru nie odnoszą wielkich międzynarodowych sukcesów, kraj ten jest częstym gospodarzem najważniejszych sportowych imprez świata. W 2010 roku miasto-państwo organizowało pierwsze w historii igrzyska olimpijskie młodzieży. Z kolei od 2014 do 2018 r. w Singapurze odbywał się WTA Finals, czyli tenisowy turniej mistrzyń. Polscy kibice białego sportu z pewnością zapamiętają edycję imprezy sprzed ośmiu lat, gdy triumf w zawodach odniosła Agnieszka Radwańska. Krakowianka w wielkim finale pokonała wówczas Czeszkę Petrę Kvitovą w trzech setach – 6:2, 4:6, 6:3. Rok później była finalistka Wimbledonu dotarła do fazy półfinałowej singapurskiego turnieju. Nieprzerwanie od 2008 roku (z wyjątkiem lat 2020–2021) na ulicznym torze Marina Bay Street Circuit organizowany jest Grand Prix Singapuru Formuły 1. Wyścig przed 15 laty był pierwszym wyścigiem w historii F1 rozgrywanym pod osłoną nocy, co sprawia, że jest jednym z najbardziej wymagających w trakcie całego sezonu. Najwięcej, bo aż pięciokrotnie, w Singapurze triumfował Niemiec Sebastian Vettel. Dużą popularnością wśród Singapurczyków cieszą się także inne dyscypliny sportu, takie jak tenis stołowy, badminton, pływanie czy krykiet. Do tej pory sportowcy z Singapuru sięgali po pięć medali olimpijskich – jeden złoty, dwa srebrne i dwa brązowe. Pierwszym i jak na razie jedynym mistrzem olimpijskim jest pływak Joseph Schooling, zwycięzca wyścigu na 100 metrów stylem motylkowym z Rio de Janeiro. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Ciekawostki o Chinach – interesujące fakty turystyczne, kulturalne i historyczne
Chiny to trzeci pod względem powierzchni i pierwszy pod względem gęstości zaludnienia kraj świata, zamieszkany przez 56 grup etnicznych. Czym zaskakują Chiny? Ciekawostki i intrygujące fakty o tym niezwykłym kraju wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Ciekawostki o kulturze chińskiej Ciekawostki o edukacji w Chinach Ciekawostki o kuchni chińskiej Ciekawostki o zwiedzaniu Chin Ciekawostki geograficzne o Chinach Ciekawostki historyczne o Chinach Inne ciekawostki o Chinach Tak rozległy i zróżnicowany obszar po prostu musi skrywać wiele ciekawostek i tak jest w istocie. W Państwie Środka panują inne obyczaje niż w pozostałych częściach świata, więc w pierwszej chwili, kontakt z tamtejszą kulturą może okazać się niemałym szokiem dla turysty z Europy. Chiny, jak i inne kraje cywilizacji buddyjsko-konfucjańskiej, rozwijały się niezależnie od reszty świata. To w dużej mierze zadecydowało o odmienności kulturowej tego miejsca. W kontekście historycznym i kulturalnym trudno dostrzec jakiekolwiek podobieństwa między Chinami a cywilizacją zachodnią. Z punktu widzenia przeciętnego Europejczyka niemal wszystko, co dotyczy Państwa Środka, wydaje się obce, egzotyczne. Żeby przybliżyć specyfikę tego niezwykłego kraju, zebraliśmy najbardziej intrygujące ciekawostki o Chinach. Ciekawostki o kulturze chińskiej 6 krajów, w których trzeba uważać, co się mówi i robi. O tym lepiej pamiętać przed wyjazdem Dlaczego na Dominikanie lepiej nie wypowiadać polskich słów „nie ma”? Która część ciała w Tajlandii jest najważniejsza i nie wolno jej dotykać? Kogo może interesować z kim dzielimy ... „Co kraj, to obyczaj” – odmienność kulturowa jest czymś całkowicie normalnym i widać ją nawet między krajami sąsiadującymi ze sobą. Należy jednak podkreślić, że w konfrontacji z chińską obyczajowością, najdziwniejsze europejskie zwyczaje wydają się niemal pospolite. W Polsce chryzantemy kojarzone są przede wszystkim z ceremonią pogrzebową. W Chinach symbolizują młodość. Kolor biały niemal na całym świecie kojarzy się z czystością i niewinnością, ale nie w Chinach. W Państwie Środka biel jest kolorem żałoby. W kulturze chińskiej dużą uwagę przywiązuje się do punktualności. Spóźnienia są traktowane jako oznaka braku szacunku. O ile niemal na całym świecie wręczenie zegarka w prezencie nie jest traktowane jako nietakt, to w Chinach taki podarunek jest traktowany jako poważna wpadka. W tamtejszej kulturze zegarek i budzik symbolizują czas, który pozostał do końca życia. Każdy, kto otrzyma prezent od Chińczyka, nie może odpakować go w obecności darczyńcy. W Państwie Środka takie zachowanie jest uznawane za niegrzeczne. Siorbanie czy mlaskanie przy stole jest czymś naturalnym w Chinach i nikt nie traktuje tego jako przejaw złego wychowania. Beknięcie po spożytym posiłku jest wręcz pożądane, bo stanowi formę docenienia starań kucharza. Ciekawostki o edukacji w Chinach Chińczycy będą mogli mieć więcej dzieci. Do niedawna prawo zezwalało na jedno Chiny to jedno z najludniejszych i najgęściej zaludnionych państw na świecie. Ostatni spis ludności wskazał jednak na gwałtowny spadek liczby urodzeń. To zmusiło władze do zwiększenia li... O ile system oświaty w Chinach jest zbliżony do tego, który obowiązuje w Europie, to niektóre z tamtejszych zwyczajów, praktykowanych w szkołach, mogą wydać się nam co najmniej dziwne. Chińskie dzieci rozpoczynają edukację w wieku 6 lat. Do 12. r.ż. uczęszczają do szkoły podstawowej, a przez kolejne 3 lata – do niższej szkoły średniej. W tym miejscu kończy się obowiązkowa edukacja. Dalej uczniowie mogą kontynuować naukę w 4-letniej szkole zawodowej lub 3-letniej średniej wyższej i dalej na uniwersytecie. Ściąganie na egzaminie prawie nigdzie nie jest akceptowane, ale chiński system oświaty jest wyjątkowo restrykcyjny w tym temacie. Chiński student, który zostanie złapany na „zrzynaniu”, może trafić do więzienia na 7 lat! Kary cielesne nie są niczym niezwykłym w chińskich szkołach. Uczeń może dostać lanie nie tylko za niewłaściwe zachowanie, ale także za brak przygotowania do lekcji. W środkowej i południowej części Chin klimat jest cieplejszy niż na północy, więc w tamtejszych szkołach nie instaluje się centralnego ogrzewania. W rezultacie w trakcie zimniejszych miesięcy uczniowie i nauczyciele siedzą na sali odziani w płaszcze lub kurtki. W Chinach przerwa obiadowa trwa godzinę. Nauczycielom przysługuje bezpłatny posiłek. Ciekawostki o kuchni chińskiej Kuchnie świata. Czy wiedziałeś skąd pochodzą te potrawy? W zglobalizowanym świecie nawet na końcu świata możemy zjeść ramen, amerykańskie burgery, czy hummus. Nie zawsze zdajemy sobie jednak sprawę, skąd pochodzą te potrawy. Czasem nie jest to ... Kuchnia chińska cieszy się uznaniem na całym świecie. Warto jednak wiedzieć, że istnieje istotna różnica między „chińszczyzną”, którą można zamówić w orientalnych barach i restauracjach, a prawdziwymi chińskimi daniami. W Chinach nikt nie mówi o „kuchni chińskiej”. Mimo wielu cech wspólnych, właściwie w każdym regionie tego kraju obowiązuje inna tradycja kulinarna. Istnieje przynajmniej 9 odmian kuchni chińskiej, a wśród najważniejszych należy wymienić kantońską, pekińską, szanghajską i syczuańską. W mieście Dongyang (we wschodnich Chinach) prawdziwym przysmakiem są jaja prawiczków. Pod tą osobliwą nazwą kryją się jajka gotowane na twardo... w moczu młodych chłopców. Uryna jest zbierana wczesną wiosną, od chłopców w wieku do 10 lat. W polskiej tradycji kulinarnej, solenie pomidorów jest czymś naturalnym. W Chinach to warzywo przyprawia się cukrem. Wbrew powszechnej opinii, chińskie ciasteczka z wróżbą nie pochodzą z Chin. Pierwszy raz wypieczono je w niewielkiej piekarni w pobliżu japońskiego Kioto. Podobno w kuchni chińskiej rozróżnia się 20 tys. potraw. Niektórzy eksperci twierdzą jednak, że ta wartość jest mocno niedoszacowana. W chińskiej tradycji obiad rozpoczyna się filiżanką herbaty. Zadaniem napoju jest pobudzenie apetytu. Następnie podaje się dania zimne, smażone, zupy, a na koniec potrawy słodkie i owoce, zawsze w tej kolejności. Ciekawostki o zwiedzaniu Chin Herbaciane raje – najpiękniejsze miejsca, gdzie rośnie herbata Chiny są jedną z najpopularniejszych destynacji turystycznych wypraw. Nie każdy turysta jest jednak przygotowany na to, co zastanie na miejscu. Turyści, którzy odwiedzają Chiny muszą pamiętać, że międzynarodowe prawo jazdy nie wystarczy, by móc poruszać się tam samochodem. Każdy kierowca musi legitymować się chińskimi uprawnieniami. Wszyscy zwiedzający powinni wiedzieć, że w Chinach, zielone światło dla pieszych nie oznacza, że można bezpiecznie przejść na drugą stronę ulicy. Większość kierowców nie zatrzymuje się na czerwonym, a policja nie reaguje na takie zachowanie. Prześwietlanie bagażu na lotniskach nie dziwi nikogo. Trzeba jednak wiedzieć, że w Chinach, taka kontrola jest prowadzona także na dworcach kolejowych. Na dworcach są osobne poczekalnie dla miejscowych i zagranicznych podróżnych. Nie warto decydować się na podróż do Chin w trakcie trwania tzw. dwóch złotych tygodni. Mowa o Chińskim Nowym Roku (koniec stycznia) i święcie proklamowania Chińskiej Republiki Ludowej (początek października). W tym czasie bilety lotnicze i noclegi kosztują najwięcej, a bilety kolejowe na miejscu są praktycznie niedostępne. Ciekawostki geograficzne o Chinach Chiny miały pomóc odbudować Nepal. Teraz niszczą parki narodowe Po trzęsieniu Ziemi w Nepalu Chiny zaoferowały swoją pomoc sąsiadom. Część inicjatyw wzbudza sprzeciw ekologów i lokalnych społeczności. W ujęciu geograficznym, Chiny są jednym z najbardziej fascynujących krajów. Ogromny obszar i zróżnicowane ukształtowanie terenu – właśnie te cechy decydują o tym, że właściwie każda informacja o geografii Chin stanowi niemałą ciekawostkę. Tereny położone powyżej 500 m n.p.m. stanowią 75 proc. obszaru Chin. Najwięcej obszarów nizinnych znajduje się na wschodzie kraju. Chiny zajmują 6,4 proc. lądowej powierzchni Ziemi. Chińczycy stanowią prawie 19 proc. ogółu ludności na naszej planecie. To oznacza, że niemal co piąty człowiek na Ziemi to Chińczyk. Tybet jest określany jako dach świata. Nie bez powodu. Ten niezwykły region jest najwyżej położonym płaskowyżem na Ziemi. Aż 95 proc. ogółu ludności chińskiej zamieszkuje wschodnią część kraju. W Chinach jest ok. 80 miast z liczących więcej niż milion mieszkańców. Ciekawostki historyczne o Chinach "Starożytna historia Chin pełna jest władców zatrudniających magów i alchemików". Fascynująca cywilizacja Państwa Środka Zamiłowanie do przeniknięcia zagadek wymykających się czasowi zdradzał mistrz Lao-tsy, twórca biblii taoizmu. Księga drogi cnoty (Tao-te-king), pełen paradoksów traktat filozoficzny, któr... Cywilizacja chińska należy do najstarszych. Mimo że rozwijała się niezależnie od reszty świata, wywarła istotny wpływ na pozostałe obszary. Jak długo istnieją Chiny? Cywilizacja chińska ma swój początek w epoce neolitu (IV w p.n.e.), ale Chińska Republika Ludowa została proklamowana 1 października 1949 roku. Chinom zawdzięczamy cztery wielkie wynalazki: papier, druk i proch. W starożytnych Chinach wynaleziono także wiele przedmiotów, które do dziś ułatwiają codzienne życie ludziom na całym świecie. Mowa o papierze toaletowym, banknotach, widelcu i wiatraku. Qin Shi Huangdi, pierwszy cesarz Chin, wstąpił na tron w wieku 13 lat. Gdy objął władzę, rozkazał zabić swoich braci i skazał rodziców na wygnanie. W ten sposób wyeliminował wszystkie osoby, które mogły zagrozić jego pozycji. Inne ciekawostki o Chinach W Chinach odkryto zapadlisko z lasem na dnie. Na głębokości kilkuset metrów mogą żyć nieznane nauce zwierzęta Zapadlisko nie musi być „piekielne”. Lej krasowy na południu Chin zamiast przerażenia, wzbudza zachwyty. Powyżej wymieniliśmy najciekawsze informacje o Chinach. Jeżeli to za mało, na dokładkę mamy dla was kolejną porcję ciekawostek. 13 jest pechową liczbą niemal na całym świecie. Jednym z wyjątków są Chiny. W Państwie Środka status pechowej ma cyfra 4. Wynika to z faktu, że w języku chińskim czyta się ją podobnie jak czasownik „umierać”. Skoro mowa o tetrafobii (bo tym terminem określany jest strach przed „czwórką”) warto nawiązać do interesującej ciekawostki o Azji. Wiele azjatyckich języków czerpie pełnymi garściami z różnych dialektów chińskiego. Dlatego cyfra 4 jest uznawana za pechową także w innych krajach Azji Wschodniej, m.in. w Japonii i Wietnamie. Wielki Mur Chiński jest jedną z największych atrakcji tego niezwykłego kraju. Rozczarują się jednak ci, którzy odwiedzają Państwo Środka przede wszystkim po to, by na własne oczy zobaczyć budowlę widoczną z Księżyca – to mit. Jeżeli za granicę kosmosu przyjmiemy Linię Kármána, to należy uznać, że budowlę rzeczywiście można zobaczyć gołym okiem z przestrzeni kosmicznej, ale jak twierdził Eugene Cernan – amerykański astronauta – taka możliwość istnieje wyłącznie przy idealnych warunkach pogodowych, na wysokości od 160 do 320 km. „Wielki Mur Chiński” nie jest oficjalną nazwą tej niezwykłej budowli. To określenie spopularyzowali Anglicy w XIX wieku. Oficjalna nazwa ogromnej fortyfikacji to Wànlǐ Chángchéng, czyli „Mur 10 Tysięcy Li”. W kulturze chińskiej 10 tysięcy oznacza coś nieskończonego, a li to jednostka miary. Szacuje się, że ok. 30 mln Chińczyków mieszka w jaskiniach. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ciekawostki o Azji – odkryj 50 zaskakujących faktów!
Można stwierdzić, że jedno życie to za mało, by móc poznać całą Azję i z pewnością nie będzie to przesadą. Co warto wiedzieć na temat tego niesamowitego miejsca? Poniżej wymieniamy najbardziej intrygujące ciekawostki o Azji.
W tym artykule: Ciekawostki o zwierzętach Azji Ciekawostki o roślinach Azji Ciekawostki o zwiedzaniu Azji Ciekawostki geograficzne o Azji Inne ciekawostki o Azji Wśród podróżników Azja jest jedną z najbardziej pożądanych destynacji. Fascynujące tradycje i kultura całkowicie różniąca się od europejskiej, niesamowite krajobrazy i olbrzymie miasta – to wszystko składa się na unikatowe walory turystyczne największego kontynentu. W kontekście geograficznym i geologicznym, Europa wraz z Azją tworzą jeden kontynent – Eurazję. Ze względu na dzielące je różnice historyczne, kulturowe i społeczne, nie można jednak zamykać tych dwóch miejsc we wspólnych ramach. Azja to zupełnie inny obszar, nic więc dziwnego, że ciekawostki o Azji są zupełnie inne niż ciekawostki o Europie. Ciekawostki o zwierzętach Azji Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? To zwierzę stało się ostatnio znane za sprawą disneyowskiego filmu „To nie wypanda”. Pandka ruda, zwana też pandą małą lub czerwoną, jest jednym ze zwierząt zagrożonych wyginięciem. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/pandka-ruda-panda-mala-panda-czerwona-co-to-za-zwierze-i-czy-mozna-je-trzymac-w-domu-fot-dave-rushen-sopa-images-lightrocket-via-getty-images-a2c4821.jpeg" width="938" height="627" alt="Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? (fot. Dave Rushen/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" title="Pandka ruda, panda mała, panda czerwona – co to za zwierzę i czy można je trzymać w domu? (fot. Dave Rushen/SOPA Images/LightRocket via Getty Images)" /> W ujęciu zoogeograficznym, Azja jest niezwykle zróżnicowanym obszarem. Co warto wiedzieć na temat zamieszkujących ją zwierząt? 120 lat temu w Azji żyło ok. 100 tys. tygrysów azjatyckich. Obecnie populacja tych niezwykłych zwierząt to ok. 4 tys. osobników. Orangutany występują tylko w dwóch miejscach na świecie, a dokładnie na dwóch azjatyckich wyspach. Mowa o Sumatrze i Borneo. Słoń indyjski jest mniejszy niż afrykański, a porównaniu ze swoim krewniakiem z Czarnego Lądu jest też mniej agresywny. Właśnie ta cecha sprawia, że mieszkańcy Azji Południowej wykorzystują te zwierzęta do pracy na roli. Nosorożec indyjski jest wielki i ciężki, ale w wodzie czuje się doskonale. Ten wielki ssak jest świetnym pływakiem. Warany z Komodo są największymi jaszczurkami na świecie – średnia długość ciała samca to 260 cm. Wielkie „smoki” są niezwykle niebezpieczne. Zdarza się, że atakują ludzi. Panda wielka należy do rodziny niedźwiedziowatych, ale w przeciwieństwie do swoich krewniaków nie zapada w sen zimowy. Irbis śnieżny potrafi skoczyć na odległość 15 m. To sześciokrotnie więcej niż wynosi długość ich ciała. To niezwykłe zwierzę znalazło się w herbie Tatarstanu. U wybrzeży Japonii żyje największy krab świata. Mowa o krabie olbrzymim. Rozpiętość odnóży tego giganta dochodzi do 3 metrów. W Azji żyje najdłuższy wąż świata – pyton siatkowy. Wielki gad osiąga średnio 6 m długości, ale rekordowy osobnik mierzył ok. 10 m. Ciekawostki o roślinach Azji Najdziwniejsze rośliny świata: lista TOP roślin które zadziwiają i zaskakują Najdziwniejsze rośliny zaskakują nie tylko niecodziennym wyglądem. Niektóre z nich mają też właściwości zapachowe, których próżno szukać w gatunkach uważanych przez nas za pospolite. ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najdziwniejsze-rosliny-swiata-lista-top-roslin-ktore-zadziwiaja-i-zaskakuja-fot-getty-images-1e69307.jpeg" width="938" height="626" alt="Najdziwniejsze rośliny świata: lista TOP roślin które zadziwiają i zaskakują (fot. Getty Images)" title="Najdziwniejsze rośliny świata: lista TOP roślin które zadziwiają i zaskakują (fot. Getty Images)" /> Zaskakujące informacje na temat dzikiej flory kojarzą się przede wszystkim z zestawieniami obejmującymi ciekawostki o Australii. Warto jednak wiedzieć, że roślinność największego ze wszystkich kontynentów jest nie mniej interesująca niż szata roślinna najmniejszego. Durian, owoc charakterystyczny dla Azji Południowo-Wschodniej, wydziela wyjątkowo nieprzyjemną woń. Niektórzy porównują ją do zapachu gnijącej cebuli, inni – zepsutego mięsa. Ci smakosze, którzy przełamią obrzydzenie, będą mile zaskoczeni, bo durian smakuje o wiele lepiej niż pachnie. W Azji rośnie czapla biała – jedna z najdelikatniejszych odmian orchidei. Na Sumatrze i Borneo można spotkać bukietnicę Arnolda. To największy kwiat w królestwie roślin – osiąga do 100 cm średnicy. Lasy deszczowe Azji Południowo-Wschodniej nie są obszarami dziewiczymi. Naukowcy są zdania, że ludzie ingerowali w to środowisko już 11 tys. lat temu. Kwiat wiśni – narodowy symbol Japonii – pojawia się na drzewach na przełomie marca i kwietnia. Osoby, które spóźniły się na ten niezwykły spektakl matki natury, mogą udać się na górskie szlaki, gdzie drzewa zakwitają kilka tygodni później. W czasach przed kolonizacją francuską, większa część obszaru Wietnamu była porośnięta wiecznie zielonymi lasami tropikalnymi. Rolnictwo generuje ok. 8 proc. chińskiego PKB. Warto wspomnieć, że Chińczycy nie prowadzą upraw wyłącznie na swoim terytorium, ale także... na Księżycu. W 2019 roku statek kosmiczny Chang'e-4 wylądował na ciemnej stronie Srebrnego Globu. Na jego pokładzie znajdowała się miniaturowa biosfera z nasionami m.in. bawełny, ziemniaków i rzepaku. Nie tylko Japonia, ale także Chiny słyną z pięknych ogrodów. Pierwsze tego typu obiekty zakładano wokół pałaców cesarskich już 200–300 lat p.n.e. Bambus – jedna z najważniejszych roślin dla azjatyckiej gospodarki – nie jest drzewem ani krzewem, lecz trawą. W wilgotnych lasach Sumatry rośnie dziwidło olbrzymie. Ta niezwykła roślina zawdzięcza swoją nazwę kwiatom, które osiągają do 3 m wysokości! Ciekawostki o zwiedzaniu Azji Azja nie zdeptana przez turystów? Podpowiadamy Zima w Tajlandii, czy w Indiach? Czemu nie! Oto kilka wskazówek, na temat tego, gdzie konkretnie warto zajrzeć Dla Europejczyka pierwsza podróż do krajów azjatyckich może być niemałym szokiem. Żeby uniknąć zaskoczenia, warto najpierw zapoznać się z najbardziej zaskakującymi ciekawostkami na temat zwiedzania tego kontynentu. W Azji kursują tzw. sleeping busy. Pod tą nazwą kryją się dalekobieżne autobusy z miejscami do spania. W Tajlandii, w niektórych restauracjach jedzenie serwowane jest nie na talerzach, a na jednorazowych obrusach. W azjatyckich toaletach publicznych (zwłaszcza w Azji Południowo-Wschodniej) zużytego papieru nie wyrzuca się do muszli, a do kosza na śmieci. Trzeba jednak podkreślić, że ten podstawowy artykuł higieniczny jest niezbyt często udostępniany przez zarządców publicznych toalet. W każdej można natomiast znaleźć kranik z wodą do podmywania. Wielu turystów obawia się, że bez umiejętności posługiwania się pałeczkami trudno im będzie poradzić sobie w azjatyckich restauracjach. Bez obaw. Właściwie każdy lokal udostępnia łyżkę i widelec. Zaskoczeniem może być natomiast fakt, że w Azji nie używa się noża do porcjowania posiłku. Bez względu na to, który azjatycki kraj jest celem podróży, każdy turysta powinien zapoznać się z panującymi tam obyczajami i szanować je. W Singapurze żucie gumy na ulicy może być ukarane mandatem. Turyści udający się do Tajlandii muszą pamiętać, że dotknięcie czyjejś głowy jest tam niemile widziane. Tajowie uważają, że to właśnie głowa jest najważniejszą częścią ciała. Zabronione jest nawet gładzenie dzieci po włosach. Chcąc zwiedzić buddyjską świątynię, trzeba pamiętać o zdjęciu butów przed wejściem. Chcąc przywitać się z Chińczykiem uściskiem dłoni, należy zaczekać na zainicjowanie kontaktu. Zwyczajowym powitaniem jest tam skinienie głową. Ciekawostki geograficzne o Azji Bajkowa Azja na każdą kieszeń Podróż do Azji nie musi być kosztowna Czy wiesz, że niemal 75 proc. powierzchni Azji zajmują wyżyny i góry? Ciekawych informacji na temat geografii tego niezwykłego kontynentu jest więcej. Tylko dwa kraje Eurazji mają swoje terytorium na obu kontynentach. Mowa o Rosji i Turcji. Dla nikogo nie jest zaskoczeniem, że to właśnie azjatyckie kraje charakteryzują się największą gęstością zaludnienia. Warto jednak wiedzieć, że nie jest to regułą. Przykładem niech będzie Mongolia, która należy do państw o najniższej gęstości zaludnienia. Wydaje się, że Ameryka Północna i Azja to dwa odległe kontynenty. Tymczasem Cieśnina Beringa, która rozdziela ich północne krańce, ma zaledwie 85 km. Nepal jest jednym z najsłabiej zurbanizowanych krajów świata. Jedynie 10 tamtejszych miast zamieszkuje więcej niż 100 tys. osób. W obszarze metropolitarnym Tokio mieszka więcej osób niż w całej Kanadzie. W Azji mieszka ok. 60 proc. wszystkich ludzi na świecie. W Azji jest najwięcej miast, w których populacja przekracza milion mieszkańców. Azja to nie tylko wielkie kraje i rozległe tereny. Powierzchnia najmniejszego azjatyckiego państwa – Malediwów – to zaledwie 298 km kw. Azjaci spożywają ok. 90 proc. światowej produkcji ryżu. Tylko 2 kraje na świecie mają ponad miliard mieszkańców. Oba – Chiny i Indie – leżą na kontynencie azjatyckim. Inne ciekawostki o Azji Podróż pociągiem przez Azję. 6 niezwykłych tras kolejowych Od początku pandemii koronawirusa trendy w podróżowaniu zmieniły się. Zmieniło się również podejście do bezpieczeństwa w trakcie wycieczek. Nowe restrykcje i obostrzenia doprowadziły do... Poniżej zamieszczamy 10 dodatkowych ciekawostek na temat Azji. W Azji mieszka najwięcej miliarderów na świecie. Mieszkańcy Japonii, Singapuru i Korei Południowej mają najwyższe średnie IQ na świecie. Nic dziwnego, że z Japonii pochodzi 25 noblistów. W krajach azjatyckich wyznawane są jedne z najstarszych religii świata. Mowa o hinduizmie (Indie) i zaratusztrianizmie (Iran). Azjaci reagują na alkohol znacznie mocniej niż większość innych narodowości. W ich przypadku „słaba głowa” jest wynikiem braku aktywności enzymu odpowiedzialnego za metabolizowanie tej substancji. Najprawdopodobniej dotyczy to 40–50 proc. Azjatów. Obniżona tolerancja na działanie alkoholu nie jest jedynym problemem Azjatów. Po osiągnięciu dorosłości ok. 90 proc. azjatyckiego społeczeństwa przestaje wytwarzać enzym niezbędny do trawieniu laktozy. Wśród Azjatów, najbardziej długowiecznym narodem są Japończycy. Średnia długość życia w kraju kwitnącej wiśni to niemal 85 lat. W Dongguan (Chiny) mieści się jedno z największych centrów handlowych świata. Obiekt jest tak wielki, że w jego wnętrzu wybudowano okazały rollercoaster. W Azji wzniesiono najwięcej drapaczy chmur. Najwyższy z nich – Burj Khalifa w Dubaju – mierzy aż 828 m. Mongolia nie ma dostępu do morza, ale ma marynarkę wojenną. W Indiach posiłki spożywa się rękoma, a dokładnie – prawą ręką. Lewa jest uważana za nieczystą. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
9 egzotycznych zwierząt, które możesz trzymać w swoim domu! Zaskakujące ciekawostki
Egzotyczne zwierzęta wzbudzają niemałą fascynację, u wielu osób na tyle dużą, że decydują się na trzymanie takich okazów w domu. Jakie gatunki egzotyczne można bez przeszkód trzymać w domu? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
W tym artykule: Egzotyczne zwierzęta w domu – o tym trzeba pamiętać 1. Jeż pigmejski 2. Fenek 3. Marmozeta 4. Skunks 5. Lotopałanka karłowata 6. Uistiti białoucha 7. Achatina 8. Kapibara 9. Żeneta zwyczajna Egzotyczne zwierzęta domowe – brzmi jak oksymoron, prawda? Otóż, niekoniecznie. Niektóre gatunki można legalnie hodować, bez konieczności spełnienia żadnych formalnych wymogów. Nie mówimy tu jednak o wielkich drapieżnych kotach czy jadowitych wężach, mimo że na świecie nie brakuje osób, które nawet z niebezpiecznego drapieżnika chcą zrobić rodzinnego pupila. Większości z nas, określenie „zwierzęta domowe” kojarzy się z najpopularniejszymi pupilami: psami, kotami, chomikami i świnkami morskimi. Wypada jednak podkreślić, że lista zwierzaków, które można legalnie trzymać w swoich czterech ścianach, jest znacznie dłuższa. Znajdują się na niej także niektóre gatunki egzotyczne. Egzotyczne zwierzęta w domu – o tym trzeba pamiętać Zanim wyjaśnimy, jakie egzotyczne zwierzęta można mieć w domu, najpierw musimy wyraźnie zaznaczyć, że taki pupil w niczym nie będzie przypominał typowego domowego zwierzaka. Nie chodzi tu wyłącznie o osobliwą urodę niektórych gatunków, a przede wszystkim o ich usposobienie. Zachowanie takich osobników jest ściśle związane z tym, gdzie żyją zwierzęta egzotyczne. Należy zdać sobie sprawę, że są to gatunki wyrwane z ich naturalnego środowiska, w którym człowiek jest tylko gościem lub nie występuje w ogóle. Zwierzęta egzotyczne nigdy nie były hodowane do pracy ani do towarzyszenia ludziom. To oznacza, że posłuszeństwo i uległość nie są cechami, które leżą w ich naturze. Dzika obsesja. Jakie zwierzęta trzymają w domach Amerykanie? [FOTOREPORTAŻ] Na amerykańskich podwórkach, w garażach, salonach, łóżkach, piwnicach i łazienkach dzikie zwierzęta, trzymane jako domowi pupile, żyją tuż obok ludzi. Uważa się, że w tamtejszych d... Jakie są zwierzęta egzotyczne? Mówiąc wprost, niechętne do współpracy i podejmowania nauki (w większości przypadków). Przyszły opiekun musi więc zaakceptować fakt, że dla swojego ulubieńca będzie przede wszystkim źródłem pożywienia, nie przyjacielem. Poza tym właściciel takiego pupila musi stworzyć mu warunki maksymalnie zbliżone do tych, jakie panują w jego naturalnym środowisku. Niebagatelną kwestią jest też zabezpieczenie mieszkania lub domu w taki sposób, żeby zwierzak nie mógł go opuścić. Trzeba bowiem pamiętać o tym, że dla egzotycznego zwierzaka, ucieczka na wolność jest równoznaczna ze śmiercią. Wniosek jest jeden – chcąc trzymać w domu egzotyczne zwierzę, należy wykazać się ogromną odpowiedzialnością. Nie ma znaczenia, czy mówimy tu o małych egzotycznych zwierzętach domowych, czy o przedstawicielach większych gatunków. 1. Jeż pigmejski Listę egzotycznych czworonogów, które można trzymać w domu, otwiera afrykański jeż pigmejski. To zwierzak o łagodnym usposobieniu, który nie stwarza zbyt dużych problemów w kwestii hodowli. Opiekun musi zapewnić mu schronienie w postaci ogrzewanego terrarium i zapewnić odpowiedni pokarm, na który składają się owady, owoce i korzonki. W takich warunkach, jeż pigmejski może żyć nawet 8 lat. Gatunek ten charakteryzuje się łagodnym usposobieniem. Nie jest agresywny, jednak należy pamiętać, że wszystkie jeże są zwierzętami nocnymi, a opisywany jeż pigmejski nie stanowi tu wyjątku. Trzeba mieć to na uwadze, bo w porze swojej aktywności ten sympatyczny malec bywa dość hałaśliwy. 2. Fenek Jako egzotyczne zwierzę domowe, fenek cieszy się ogromną popularnością. To przede wszystkim zasługa jego nietypowej urody. Najmniejszy przedstawiciel rodziny psowatych przypomina małego psiaka z wielkimi uszami lub kota. Trzeba jednak zdać sobie sprawę z tego, że pod względem zachowania, nie jest podobny do żadnego domowego pupila. Fenki – mieszkańcy pustynnych obszarów północnej Afryki i Półwyspu Arabskiego – są z natury nieufne i zdystansowane. Nie łakną towarzystwa człowieka i nie okazują wdzięczności jak zwierzęta domowe. Mogą zachowywać się agresywnie, także wobec dzieci. Praca z fenkiem jest trudnym zadaniem, ale nie niemożliwym. Opiekun takiego zwierzaka musi zapewnić mu odpowiednie warunki, przede wszystkim w kwestii żywienia. W naturze, ich jadłospis składa się z ptaków, małych gadów, owadów i jaj. 3. Marmozeta Wymieniając egzotyczne zwierzęta popularne w Polsce, nie można pominąć marmozety. To niewielkie małpy z rodziny pazurkowców, osiągające do 37 cm długości. Co zadecydowało o dużej popularności tych zwierzaków? Wbrew pozorom nie chodzi tu tylko o modę na posiadanie nietypowego pupila. Marmozety są niezwykle inteligentne i jako jedne z nielicznych zwierząt egzotycznych, ochoczo uczą się nowych rzeczy i szybko pojmują, czego nie wolno im robić. Potrafią mocno przywiązać się do swojego opiekuna, ale uwaga – te sympatyczne małpki potrzebują więcej atencji niż pies czy kot. Jeżeli zatem nie możesz poświęcić swojemu pupilowi odpowiednio dużo czasu, marmozeta nie będzie dla ciebie odpowiednim wyborem. 4. Skunks Skunks jako zwierzę domowe? Otóż tak! Te spokrewnione z łasicami zwierzęta zamieszkują obszar Ameryki Północnej. Z oczywistych względów, ludzie wolą nie spotykać ich na swojej drodze. Gwoli ścisłości, przestraszony skunks broni się, opryskując potencjalne zagrożenie wyjątkowo cuchnącą i drażniącą oczy cieczą, której odór jest trudny do wywabienia. Jak to zatem możliwe, że skunksy coraz częściej są wybierane na zwierzęta domowe? Odpowiedź jest prosta: osobniki pochodzące z hodowli są pozbawiane gruczołów wytwarzających naturalną broń tego zwierzęcia. Warto też wspomnieć, że skunks ma kilka cech, które czynią go dobrym zwierzakiem domowym, takich jak: spokojna natura, leniwe usposobienie, brak agresywnych zachowań. Gdy skunks przyzwyczai się do swojego opiekuna, nie pogardzi krótką wymianą czułości. Ale na posłuszeństwo raczej nie należy liczyć. 5. Lotopałanka karłowata Sympatycznie wyglądający torbacz nie jest jeszcze zbyt popularny jako pupil domowy, ale hodowli tych zwierzaków zaczyna stopniowo przybywać. Ich naturalnym środowiskiem są lasy Australii, Papui-Nowej Gwinei i Tasmanii, można też je spotkać na wyspach należących do Archipelagu Bismarcka. Te sympatycznie wyglądające zwierzaki osiągają do 30 cm długości, a ich waga nie przekracza 150 g. Mają popielate lub brązowe futro i wielkie oczy, które są najbardziej charakterystyczną cechą tego gatunku. W warunkach domowych oswajają się dość szybko, ale płochliwość jest cechą, której wiele osobników nie jest w stanie się wyzbyć. Przyszły hodowca musi pamiętać, że w naturze, lotopałanki żyją w stadach, więc nie powinny być trzymane pojedynczo. Dwa osobniki to absolutne minimum. 6. Uistiti białoucha Kolejna sympatyczna małpka na naszej liście. Uistiti białoucha występuje w lasach deszczowych Ameryki Południowej. Osiąga do 20 cm długości, a jej waga nie przekracza 400 g. Podobnie jak marmozeta, uistiti jest inteligentna i chętnie się uczy. Trzeba jednak wiedzieć, że te sympatyczne małpki powinny być trzymane w parach lub małych haremach. 7. Achatina Ślimak jako zwierzę domowe? Otóż, tak! Achatina to afrykański ślimak lądowy, który nie jest zbyt kłopotliwy w hodowli, o ile opiekun będzie w stanie zapewnić mu odpowiednią przestrzeń. Osobniki z tego gatunku osiągają 30 cm długości, a ich waga dochodzi do 500 g! Nie obejdzie się więc bez zakupu naprawdę dużego terrarium. 8. Kapibara Gryzonie często są wybierane na zwierzęta domowe. Małe futrzaki wyglądają sympatycznie i są łatwe w utrzymaniu. Zanim jednak zdecydujemy się zaopiekować kapibarą, będziemy musieli uświadomić sobie, że określenia „mały” i „łatwy w utrzymaniu” nie dotyczą tego gatunku. Kapibary, które naturalnie występują w Ameryce Południowej, są największymi przedstawicielami rodziny gryzoni. Osiągają wielkość średniego psa, a ich waga może dochodzić do 60 kg! Leniwy roślinożerca nie przedstawia dużych potrzeb hodowlanych, z jednym wyjątkiem – potrzebuje naprawdę dużej przestrzeni. 9. Żeneta zwyczajna Naszą listę zamyka niezwykle rzadka żeneta zwyczajna – niewielki drapieżnik (spokrewniony z łasicą) występujący w Afryce. Charakteryzuje się smukłym, wydłużonym ciałem, gęstym futrem i długim, puszystym ogonem. W naturze, wiedzie samotne życie. To dobra informacja dla osób, które chcą mieć tylko jednego osobnika. Żeneta nie jest specjalnie trudna w utrzymaniu. Podstawą jej jadłospisu są ryby słodkowodne. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.