National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-03T09:02:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Czy w pobliżu czarnej dziury w centrum naszej Galaktyki może rozwijać się zaawansowana cywilizacja?
items: Czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej emituje ciągły strumień rozbłysków. Jest niczym kula dyskotekowa
items: Pędzi na nas supermasywna czarna dziura. W przyszłości zderzy się z jądrem Drogi Mlecznej
items: Astronomowie znaleźli setki ukrytych czarnych dziur. Mogą być ich nawet biliony
items: Kosmiczna symulacja pokazuje, jak rosną i ewoluują czarne dziury. Ważną rolę odgrywa pole magnetyczne
items: Wokół centrum Drogi Mlecznej dzieje się coś dziwnego. Młode gwiazdy kręcą się tam niczym rój pszczół
items: Pierwszy raz uczeni obserwują „na żywo” przebudzenie się czarnej dziury. Możliwe także w Drodze Mlecznej
items: Gwiazdy mogą być nieśmiertelne? Tak, jeśli składają się z ciemnej materii – głosi kontrowersyjna teoria
items: Z jaką prędkością obraca się czarna dziura? Udało się to oszacować, a odpowiedź jest zaskakująca
items: Niesamowite zderzenie. Zobaczyliśmy łączenie się czarnych dziur we Wszechświecie mającym tylko 740 mln lat
items: Einstein miał rację. Po raz pierwszy zaobserwowano, że materia wpada do czarnej dziury „jak rzeka do wodospadu”
items: W centrum Drogi Mlecznej kręci się szalona karuzela. Wirują na niej gwiazdy-zombie, które pochłaniają swoich towarzyszy
items: Mamy nowe zdjęcie supermasywnej czarnej dziury w środku Drogi Mlecznej. Pokazuje coś niespodziewanego
items: Tak wygląda supermasywna czarna dziura w centrum naszej Galaktyki. Czy to ważne odkrycie? Astronomowie są podzieleni
items: Odkryto najdalsze źródło sygnału radiowego we wszechświecie
items: Astronomowie odkryli tańczącą gwiazdę. Mówił o niej już Albert Einsteina
items: "Fantastyka naukowa stała się faktem naukowym". Historyczne zdjęcie czarnej dziury - pierwsze w historii
items: W środę zobaczymy pierwsze zdjęcie czarnej dziury. Oto jak może wyglądać
items: Gwiazdy na mlecznej drodze

Czy w pobliżu czarnej dziury w centrum naszej Galaktyki może rozwijać się zaawansowana cywilizacja?
type: item
date: 2025-11-03T09:01:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: cywilizacja
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: fizyka
subject: galaktyki
subject: kosmici
description: W granicach znanej fizyki możliwe jest, że zaawansowana cywilizacja osiedli się w pobliżu supermasywnej czarnej dziury, by wykorzystać spowolnienie czasu. Potrzebuje do tego energii całej gwiazdy. Przy tym spowolnieniu dla obserwatorów zewnętrznych cywilizacja byłaby niedostrzegalna, a wysyłane przez nią sygnały mogłyby przypominać szybkie rozbłyski radiowe.
encoded: Spis treści: Poszukiwanie pozaziemskiej inteligencji Imperia galaktyczne i paradoks Fermiego Życie na sferze Dysona Przyspieszenie i spowolnienie czasu Szybkie rozbłyski radiowe „Gdzie oni są?”. Takie pytanie postawił w 1950 roku genialny Enrico Fermi, fizyk, noblista i członek Projektu Manhattan. Odnosił się tym samym do obcych cywilizacji, które, patrząc na wielkość Wszechświata, powinny pojawiać się regularnie. Mimo to nie znaleźliśmy wciąż ich śladów. Poszukiwanie pozaziemskiej inteligencji Poszukiwanie pozaziemskich cywilizacji jest tematem wielu rozważań, również czysto matematycznych. W latach 60. ubiegłego wieku astronom i astrofizyk, założyciel programu poszukiwania inteligencji pozaziemskiej SETI Frank Drake zaproponował równanie, którego celem jest dokładniejsze zrozumienie mechanizmów wpływająch na szanse powstania takich cywilizacji. Według jego szacunków w najbardziej pesymistycznej wersji Wszechświat powinno zamieszkiwać pięć miliardów rozwiniętych cywilizacji. Ale zarówno Fermi, jak i Drake – obaj żyjący w erze atomu – podkreślali, że rozwinięta cywilizacja nie będzie trwała w nieskończoność, ponieważ może się unicestwić przy użyciu zaawansowanej broni. „Krótki” czas istnienia cywilizacji przy odległościach w kosmosie uniemożliwiłoby realne skomunikowanie się z przedstawicielami innych cywilizacji. Czy w takim razie może istnieć cywilizacja zdolna pokonać ograniczenia prędkości światła i ludzkiego życia, nie łamiąc praw znanej fizyki? Zdaniem fizyków Chris Reissa i Justin C. Feng byłoby to możliwe, gdyby cywilizacja osiedliła się w pobliżu czarnej dziury, gdzie z powodu grawitacyjnej dylatacji czasu sekunda lokalna może odpowiadać tysiącom sekund dla obserwatora daleko w galaktyce. Najlepszym miejscem do tego są stabilne orbity wokół supermasywnej czarnej dziury, np. Sgr A* w centrum Drogi Mlecznej. Imperia galaktyczne i paradoks Fermiego W opublikowanym kilka dni temu w serwisie preprintów Arxiv.com artykule „Cywilizacje spowolnione w czasie, imperi…

zycie-przy-czarnej-dziurze-71f82e7.jpg
width: 2666
height: 1500

Czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej emituje ciągły strumień rozbłysków. Jest niczym kula dyskotekowa
type: item
date: 2025-02-18T16:00:42.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: fizyka
description: Zespół astrofizyków uzyskał jak dotąd najdłuższe i najbardziej szczegółowe spojrzenie na czarną dziurę czającą się w samym środku Drogi Mlecznej. Okazało się, że ciągle emituje ona rozbłyski.
encoded: Spis treści: Aktywne centrum Galaktyki Rozbłyski dysku akrecyjnego Ekstremalne środowisko czarnej dziury Opóźnienie czasowe Analizując dane zebrane przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba (JWST) naukowcy dostrzegli, że składający się z pyłu i gazu dysk orbitujący wokół supermasywnej czarnej dziury w centrum naszej Galaktyki emituje bez przerwy ciągły strumień rozbłysków. Niektóre z nich można określić jako słabe, trwające zaledwie kilka sekund migotania. Inne przypominają raczej oślepiająco jasne erupcje. Wszystko to dzieje się w niejednolitych odstępach czasu. Aktywne centrum Galaktyki – Sądzimy, że tego typu rozbłyski występują we wszystkich supermasywnych czarnych dziurach. Mimo to Sagittarius A*, czyli czarna dziura w centrum naszej Galaktyki, wydaje się być wyjątkowa – powiedział kierujący badaniami prof. Farhad Yusef-Zadeh z Northwestern University. Dodał, że Sagittarius A* jest zawsze bardzo aktywna i wydaje się nigdy osiągać „spokojnego” stanu. – Obserwowaliśmy tę czarną dziurę wielokrotnie w latach 2023 i 2024 i zauważyliśmy zmiany w każdej obserwacji. Za każdym razem widzieliśmy coś innego, co jest naprawdę niezwykłe. Nic nigdy nie było takie samo – twierdzi badacz. Do zebrania niezbędnych danych zespół wykorzystał kamerę bliskiej podczerwieni JWST (NIRCam). Może ona jednocześnie i przez długi czas obserwować dwa pasma podczerwieni. Za pomocą tego narzędzia do obrazowania naukowcy obserwowali Sagittarius A* łącznie przez 48 godzin w ciągu jednego roku. Umożliwiło to naukowcom śledzenie zmian czarnej dziury w czasie. Rozbłyski dysku akrecyjnego Obserwacje te ujawniły nieustanne fajerwerki o różnej jasności i czasie trwania. Dysk akrecyjny otaczający czarną dziurę generował od pięciu do sześciu dużych rozbłysków dziennie i kilka mniejszych rozbłysków pomiędzy nimi. – Dane pokazywały coś, co przypominało nieustannie zmieniającą się, bulgoczącą jasność. I nagle bum – jakby wybuch. Następnie znowu chwila względnego spokoju. Nie mogliśmy znaleźć wzorca w …

jadro-galaktyki-eso-c1e8de2.jpg
width: 1089
height: 779

Pędzi na nas supermasywna czarna dziura. W przyszłości zderzy się z jądrem Drogi Mlecznej
type: item
date: 2025-02-17T13:12:54.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: galaktyki
subject: obserwacje
subject: teleskop
description: Ma masę około 600 tys. razy większą od masy Słońca i jest ukryta głęboko w karłowatej galaktyce Wielkiego Obłoku Magellana. Ponieważ Wielki Obłok Magellana krąży wokół Drogi Mlecznej po stale zamykającej się pętli, w pewnej chwili dojdzie do zderzenia obu galaktyk. A co za tym idzie – uderzy w nas supermasywna czarna dziura.
encoded: Spis treści: Jak wykryć coś, czego nie widać? Problem trzech ciał Obiekt o masie 600 tys. mas Słońca Supermasywne czarne dziury (ang. SMBH) znajdują się w centrach większości galaktyk, w tym naszej Drogi Mlecznej. Ich masy wahają się od milionów do nawet miliardów mas Słońca. Hipoteza o istnieniu takich obiektów pojawiła się w latach 60. XX wieku, gdy astronomowie zaczęli badać kwazary – niezwykle jasne źródła energii w odległym Wszechświecie. Bezpośrednie dowody na SMBH w centrum Drogi Mlecznej, znanej jako Sagittarius A*, dostarczyły prowadzone w latach 90. XX wieku obserwacje ruchów gwiazd. Jak wykryć coś, czego nie widać? Tego typu obiekty nie są łatwe do wykrycia. O ile nie pochłaniają aktywnie materii, który to proces generuje światło, ponieważ materiał jest przegrzewany przez tarcie i grawitację, nie emitują one żadnego wykrywalnego promieniowania. Oznacza to, że naukowcy poszukujący czarnych dziur muszą posługiwać się różnorodnymi metodami pośrednimi. A podstawową z nich jest pomiar nietypowych orbit. To właśnie dzięki dokładnemu badaniu orbit w centrum Drogi Mlecznej astronomowie potwierdzili istnienie i masę Sagittariusa A*, supermasywnej czarnej dziury znajdującej się w centrum Drogi Mlecznej. Masa Sagittariusa A* wynosi około 4,3 milionów mas Słońca. Jednak astrofizyk Jiwon Jesse Hana z Harvard & Smithsonian Center for Astrophysics (CfA) i jego koledzy wybrali inną metodę. Zamiast na nietypowych orbitach, ich badania skupiły się na innym rodzaju ruchu gwiazd: gwiazdach nadszybkich. To rzadkie obiekty, które poruszają się znacznie szybciej niż średnia prędkość innych gwiazd w ich galaktyce. Tak szybko, że mogą nawet uciec w przestrzeń międzygalaktyczną. Problem trzech ciał Właśnie sposób, w jaki gwiazdy te są przyspieszane, doprowadził naukowców do wniosku, że mogą one wskazywać na istnienie w ich pobliżu ukrytych czarnych dziur. To przyspieszenie znane jest jako mechanizm Hillsa, czyli oddziaływanie trzech ciał pomiędzy czarną dziurą i dwiema gwiazdami. …

wielki-oblok-magellana-czarna-dziura-4f54f04.jpg
width: 1000
height: 687

Astronomowie znaleźli setki ukrytych czarnych dziur. Mogą być ich nawet biliony
type: item
date: 2025-01-31T11:58:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: kosmos
subject: wszechświat
description: Dzięki danym zebranym 40 lat temu naukowcy wytropili setki supermasywnych czarnych dziur kryjących się w chmurach gazów i pyłów. Badacze podejrzewają, że nawet połowa czarnych dziur może być przysłonięta przez takie chmury. I przez to trudna do wykrycia dla ziemskich instrumentów badawczych.
encoded: Spis treści: Polowanie na czarne dziury Satelita z lat 80. poprzedniego wieku Droga Mleczna wyglądałaby inaczej Supermasywne czarne dziury mają masę co najmniej 100 000 razy większą od masy Słońca. Ile takich behemotów znajduje się we Wszechświecie? Astronomowie szacują, że miliardy, a być może nawet biliony. Uważają za prawdopodobne, że supermasywna czarna dziura kryje się w centrum każdej galaktyki. Precyzyjne ich policzenie jest jednak trudnym zadaniem. Szkopuł polega na tym, że z samej swojej istoty czarne dziury są niewidoczne. Te obiekty stanowią ekstremalnie silne zakrzywienie czasoprzestrzeni, która pochłania całą materię oraz fotony znajdujące się w pobliżu. Czarne dziury nie świecą więc – świecić może tylko wirujący obłok materii gromadzącej się wokół. Jeśli tak się dzieje, czarną dziurę da się obserwować. Jeśli nie, umyka ona ziemskim instrumentom naukowym. Naukowcy szukają jednak nowych sposobów, które pozwoliłyby im wypatrzeć nawet czarne dziury ukryte za najgęstszymi obłokami materii. Właśnie pochwalili się sukcesem – odkryli setki supermasywnych czarnych dziur dzięki danym zebranym jeszcze w latach 80. poprzedniego wieku. Polowanie na czarne dziury Z czarnymi dziurami wiąże się pewien paradoks. Chociaż są z natury ciemne, mogą być również jednymi z najjaśniejszych obiektów we Wszechświecie. Przypomnijmy sobie wodę w zlewie kręcącą się wokół odpływu. Tak samo na orbitę czarnej dziury wciągana jest otaczająca ją materia. Ekstremalna grawitacja czarnej dziury sprawia, że prędkość wirowania tej materii rośnie. Tarcie powoduje, że obłok silnie się nagrzewa. Po jakimś czasie osiąga temperaturę setek tysięcy stopni i wtedy promieniuje tak jasno, że może przyćmić wszystkie gwiazdy w otaczającej galaktyce. Wcześniej jednak – zanim się nagrzeje – może go w ogóle nie być widać. Drugi problem to położenie czarnej dziury wraz z obłokiem względem Ziemi. „Obłoki gazu i pyłu, które otaczają jasny centralny dysk, mogą z grubsza przybierać kształt torusa, czyli pączka.…

e1-fourblackholeobscuration-ebe0329.png
width: 2537
height: 1417

Kosmiczna symulacja pokazuje, jak rosną i ewoluują czarne dziury. Ważną rolę odgrywa pole magnetyczne
type: item
date: 2024-07-03T13:30:27.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Astrofizycy opracowali nową symulację ewolucji czarnych dziur – od chmur gazów we wczesnym Wszechświecie do materii wpadającej do supermasywnej czarnej dziury. Okazało się, że symulacja przewraca do góry nogami teorie naukowe sprzed 50 lat.
encoded: W tym artykule: Symulacja z użyciem superkomputera Od atomów do galaktyk Nowa symulacja, nowa teoria Najjaśniejsze obiekty we Wszechświecie to kwazary. Mogą świecić równie jasno jak cała galaktyka. W rzeczywistości jednak są to jądra galaktyk, składające się z supermasywnej czarnej dziury otoczonej wirującym dyskiem akrecyjnym. Tworzą go pyły i gazy rozgrzane do gigantycznych temperatur, które emitują ogromne ilości promieniowania. Jak formują się kwazary? Poszukiwaniem odpowiedzi zajęli się naukowcy z Caltechu. Dwie współpracujące grupy badaczy opracowały nową symulację ukazującą ewolucję czarnej dziury. Jest 1000 razy dokładniejsza od poprzednich tego rodzaju modeli. Symulacja miała odtworzyć przemianę chmur materii we wczesnym Wszechświecie w potężne dyski akrecyjne kwazarów. A przy okazji pozwolić zbadać ewolucję całego obszaru wokół czarnej dziury. Naukowcy potwierdzili, że w formowaniu się dysku ogromną rolę odgrywa pole magnetyczne wokół czarnej dziury. Okazało się jednak, że jest ono znacznie silniejsze, niż wcześniej przypuszczano. W rezultacie dysk wcale nie jest płaski, jak wyobrażano sobie w poprzednim wieku. Tylko „puchaty” – jak dobrze wyrośnięte ciasto. Symulacja z użyciem superkomputera Na pozór dyski wokół czarnych dziur nie są już dla astronomów niczym tajemniczym. Mamy nawet ich zdjęcia. Na historycznym obrazie supermasywnej czarnej dziury Messier 87 z 2019 r. widać tak naprawdę właśnie dysk akrecyjny. Wirująca rozgrzana materia została również ujęta na zdjęciu Sagittariusa A* – supermasywnej czarnej dziury znajdującej się w środku Drogi Mlecznej. Jednak supermasywne czarne dziury stanowiące „silniki napędowe” kwazarów są znacznie aktywniejsze. Materia wokół nich wiruje z ogromną prędkością i nagrzewa się do gigantycznych temperatur. By to zwizualizować, naukowcy opracowali skomplikowaną symulację z użyciem superkomputera. By komputer odtworzył zmiany zachodzące w kosmosie, trzeba było nakarmić go szeregiem równań opisujących działanie grawitacji …

kosmiczna-symulacja-pokazuje-jak-rosna-i-ewoluuja-czarne-dziury-wazna-role-odgrywa-pole-magnetyczne-88ae13e.jpg
width: 1196
height: 669

Wokół centrum Drogi Mlecznej dzieje się coś dziwnego. Młode gwiazdy kręcą się tam niczym rój pszczół
type: item
date: 2024-06-20T12:47:12.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: droga mleczna
subject: galaktyki
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Pędzą wokół czarnej dziury z zawrotną prędkością i w zorganizowanym szyku. W samym centrum naszej Galaktyki, niebezpiecznie blisko supermasywnej czarnej dziury Sagittarius A*, krąży rój młodych gwiazd poruszających się z prędkością 3,5 miliona kilometrów na godzinę.
encoded: W tym artykule: Młode gwiazdy typu S Młode obiekty gwiazdowe Supermasywna czarna dziura zmienia orbity gwiazd Centrum Drogi Mlecznej W najnowszym badaniu, opublikowanym 14 czerwca 2024 r. w czasopiśmie „Astronomy and Astrophysics”, naukowcy przeanalizowali ruchy tzw. młodych obiektów gwiazdowych (YSO) oraz niektórych młodych gwiazd typu S. Celem analizy było zrozumienie, w jaki sposób poruszają się one wokół Sagittariusa A* (Sgr A*). To supermasywna czarna dziura znajdująca się w centrum Drogi Mlecznej. Analiza ujawniła ukryte wzorce i prawidłowości w ruchu tych obiektów. Bo choć na pierwszy rzutu oka wydają się przemieszczać w sposób chaotyczny, w rzeczywistości poruszają się w wysoce zorganizowanej formacji. Przypomina ona rój pszczół. Młode gwiazdy typu S Czym są analizowane obiekty? Zacznijmy od gwiazd typu S. 30 lat temu naukowcy po raz pierwszy odkryli grupę około młodych 100 gwiazd, krążącą bardzo blisko serca czarnej Drogi Mlecznej. Tym sercem jest Sgr A*. Wszystkie te gwiazdy są stosunkowo młode – mają mniej niż 100 milionów lat. Niektóre eksplodują i stają się czarnymi dziurami, inne żyją przez biliony lat. Jak wygląda ewolucja gwiazd? Ewolucja gwiazd to proces przebiegający w różnym tempie i nie zawsze w ten sam sposób. Wpływ na to ma wiele czynników, a przede wszystkim – masa ciała niebieskiego. W trakcie swojego życi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ewolucja-gwiazd-jak-wyglada-ten-proces-i-jak-dlugo-zyja-gwiazdy-fot-universal-history-archive-universal-images-group-via-getty-images-f81c079.jpg" width="938" height="690" alt="Ewolucja gwiazd – jak wygląda ten proces i jak długo żyją gwiazdy? (fot. Universal History Archive/Universal Images Group via Getty Images)" title="Ewolucja gwiazd – jak wygląda ten proces i jak długo żyją gwiazdy? (fot. Universal History Archive/Universal Images Group via Getty Images)" /> Wszystkie też znajdują się w odległości kilku lat świetlnych od gigantycznej czarnej dziury. Inten…

wokol-centrum-drogi-mlecznej-dzieje-sie-cos-dziwnego-mlode-gwiazdy-kreca-sie-tam-niczym-roj-pszczol-fot-eso-l-calcada-spaceengine-org-1e7e3f7.jpg
width: 650
height: 366

Pierwszy raz uczeni obserwują „na żywo” przebudzenie się czarnej dziury. Możliwe także w Drodze Mlecznej
type: item
date: 2024-06-18T13:35:46.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: droga mleczna
subject: galaktyki
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Pięć lat temu pewna galaktyka nagle mocno pojaśniała. Dlaczego? Zdaniem badaczy jesteśmy świadkami unikatowego zjawiska: przebudzenia się masywnej czarnej dziury znajdującej się w jej centrum. Takiego fenomenu nigdy wcześniej nie obserwowaliśmy w czasie rzeczywistym.
encoded: W tym artykule: Coraz jaśniejsza galaktyka Przebudzenie się czarnej dziury Galaktyki z uśpionymi gigantami w środku Czy to samo spotka i nas? Wszystko zaczęło się w grudniu 2019 roku. Wówczas pewna galaktyka położona w konstelacji Panny została nagle przyuważona przez teleskop Zwicky Transient Facility. ZTF to stały przegląd północnego nieba, wypatrujący obiektów nagle zmieniających swoją jasność. Takich jak supernowe, wybuchy promieniowania gamma czy kolizje gwiazd neutronowych. Wspomniana galaktyka niczym się wcześniej nie wyróżniała. Przez poprzednie dwie dekady emitowała stałą ilość energii. Jednak niecałe pięć lat temu nagle zaczęła świecić jaśniej niż kiedykolwiek wcześniej. Astronomowie użyli obserwatoriów naziemnych i teleskopów kosmicznych, by się jej bliżej przyjrzeć. Dzisiaj opublikowali efekty tych obserwacji. A są one zaskakujące. Badacze ogłosili, że jesteśmy świadkami zjawiska, którego nigdy nie obserwowaliśmy w czasie rzeczywistym. Ich zdaniem w środku galaktyki oznaczonej jako SDSS1335+0728 nagle przebudziła się masywna czarna dziura. Coraz jaśniejsza galaktyka – Wyobraź sobie, że latami obserwujesz odległą galaktykę. Jest nieaktywna, aż nagle jej jądro wykazuje dramatyczną zmianę jasności. Nie przypomina to niczego, co widziałeś wcześniej – opisuje obserwacje Paula Sánchez Sáez. Sánchez Sáez jest astronomką z Europejskiego Obserwatorium Południowego i główną autorką pracy przyjętej do publikacji w czasopiśmie „Astronomy & Astrophysics”. To właśnie przytrafiło się galaktyce SDSS1335+0728. Na pozór fenomen nie powinien być uznany za zaskakujący. Supernowa albo rozerwanie pływowe – czyli rozdarcie gwiazdy, która znajdzie się zbyt blisko czarnej dziury – mogą sprawić, że nagle rozświetla się cała galaktyka. Jednak tego rodzaju zjawiska zazwyczaj trwają kilkadziesiąt lub najwyżej kilkaset dni. Natomiast galaktyka SDSS1335+0728 nadal jaśnieje, mimo że od pierwszych obserwacji upłynęło już ponad cztery lata. Przebudzenie się czarnej dziury Aby wyjaśnić ni…

pierwszy-raz-uczeni-obserwuja-na-zywo-przebudzenie-sie-czarnej-dziury-to-sie-moze-wydarzyc-takze-w-drodze-mlecznej-7191183.jpg
width: 1280
height: 788

Gwiazdy mogą być nieśmiertelne? Tak, jeśli składają się z ciemnej materii – głosi kontrowersyjna teoria
type: item
date: 2024-06-07T13:30:20.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: droga mleczna
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: słońce
subject: Wolny czas
description: Ciemna materia odgrywa kluczową rolę w życiu gwiazd znajdujących się w centrum Drogi Mlecznej. Grupa naukowców podejrzewa, że dzięki niej mogą być nieśmiertelne.
encoded: W tym artykule: Paradoksy z centrum Galaktyki Ciemna materia wewnątrz gwiazd Gwiazdy bez fuzji jądrowej Zagadki centrum Galaktyki Ile gwiazd liczy Droga Mleczna? NASA podaje, że ok. 100 mld. Tworzą one gigantyczny dysk średnicy 100 tys. lat świetlnych (Ziemię od Neptuna dzieli nieco ponad 4 godziny świetlne). Słońce i jego system planetarny znajdują się bardzo daleko od centrum Galaktyki. Od środka Drogi Mlecznej dzieli nas 25 tys. lat świetlnych. Ten dystans może mieć istotne znaczenie dla tego, jak funkcjonuje nasza gwiazda. Badania naukowców z Uniwersytetu Stanforda i Uniwersytetu Sztokholmskiego wykazały, że gwiazdy znajdujące się w pobliżu środka Drogi Mlecznej ewoluują nieco inaczej niż gwiazdy oddalone od środka. Te znajdujące się w promieniu jednej trzeciej roku świetlnego od centrum wydają się podlegać nietypowemu mechanizmowi – anihilacji ciemnej materii (ang. dark matter anihilation). Na czym polega ten mechanizm? Według badaczy wytwarza skierowane do zewnątrz ciśnienie równoważące siłę grawitacji. Tym samym gwiazda nie może zapaść się grawitacyjnie, nawet gdy w jej środku nie zachodzi fuzja jądrowa. Dla słońc oznacza to, że nigdy się nie starzeją. I de facto stają się nieśmiertelne. Paradoksy z centrum Galaktyki Praca na ten temat – na razie nierecenzowana – została opublikowana na serwisie preprintów naukowych arXiv.org. Jej autorzy spróbowali wyjaśnić kilka paradoksów związanych z gwiazdami znajdującymi się w samym jądrze naszej Galaktyki. Jednym z paradoksów jest już sama ich tam obecność. Obszar w promieniu trzech lat świetlnych od środka Galaktyki uznaje się za wyjątkowo niesprzyjający formowaniu się gwiazd. Nie wiadomo więc, jak powstały słońca znajdujące się w pobliżu supermasywnej czarnej dziury Sagittariusa A*. Drugi paradoks: są to wyjątkowo młode gwiazdy. Znacznie młodsze niżby były, gdyby pochodziły z dalszych rejonów Drogi Mlecznej. Ciemna materia wewnątrz gwiazd Czy wyjaśnienie tych zagadek może mieć związek z ciemną materią? Ten nieuchwytn…

gwiazdy-moga-byc-niesmiertelne-tak-jesli-skladaja-sie-z-ciemnej-materii-glosi-kontrowersyjna-teoria-ca3b9db.jpg
width: 1280
height: 923

Z jaką prędkością obraca się czarna dziura? Udało się to oszacować, a odpowiedź jest zaskakująca
type: item
date: 2024-05-27T10:39:42.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: Wolny czas
subject: wszechświat
description: Czarne dziury wcale nie są takie szybkie, jak przypuszczano. Taki wniosek płynie z badań, których wyniki opublikowano w zeszłym tygodniu w prestiżowym czasopiśmie „Nature”. By oszacować, jak szybko obraca się czarna dziura, naukowcy szukali śladów rzadkiego zjawiska – tzw. rozerwania pływowego.
encoded: W tym artykule: Mordercze czarne dziury Co się dzieje z resztkami rozerwanej gwiazdy? Chwiejący się dysk akrecyjny Z jaką prędkością obraca się czarna dziura? Znalezienie odpowiedniego obiektu do badań czasami zajmuje więcej czasu niż same badania. W przypadku próby oszacowania prędkości wirowania czarnej dziury naukowcy aż pięć lat szukali właściwej kandydatki. Ostatecznie wypatrzyli ją w galaktyce odległej od Ziemi o miliard lat świetlnych. Dlaczego trwało to aż tyle? Ostatecznie najbliższa supermasywna czarna dziura – Sagittarius A* – znajduje się w centrum Drogi Mlecznej. Dzieli ją od nas „zaledwie” 26 tys. lat świetlnych. Jednak Sagittarius A* nie spełniała kluczowego założenia badawczego. Było nim znalezienie czarnej dziury tuż po tym, jak popełniła „gwiezdne morderstwo”. Czyli zaraz po tym, jak jej potężne siły grawitacji rozerwały przelatującą w pobliżu gwiazdę. Mordercze czarne dziury Wyobraźmy sobie, że w pobliżu supermasywnej czarnej dziury pojawia się gwiazda. Gigantyczna grawitacja czarnej dziury zacznie ją przyciągać. Siły pływowe spowodują zaś, że gwiazda ulegnie rozciąganiu. To zjawisko nazywa się spagetyzacją albo efektem makaronu. W końcu gwiazda zostanie rozerwana. Tego typu zdarzenie astronomowie nazwali rozerwaniem pływowym (ang. Tidal Disruption Event, TDE). Jest ono bardzo rzadkie. Dla każdej galaktyki z supermasywną czarną dziurą w centrum do rozerwania przypadkowo „złapanej” gwiazdy dochodzi tylko kilka razy na 100 tys. lat. Co się dzieje z resztkami rozerwanej gwiazdy? Dla wyliczenia szybkości wirowania czarnej dziury kluczowe jest to, co dzieje się z resztkami gwiazdy po zmiażdżeniu w grawitacyjnym imadle. Na skutek rozerwania pływowego w pobliżu czarnej dziury pojawia się gigantyczny obłok materii. Jej część zostaje wyrzucona w przestrzeń kosmiczną. Jednak reszta zostaje przeciągnięta przez czarną dziurę i formuje obracający się wokół niej dysk akrecyjny. Te same siły pływowe, które doprowadziły do rozerwania gwiazdy, działają również na …

z-jaka-predkoscia-obraca-sie-czarna-dziura-udalo-sie-to-oszacowac-a-odpowiedz-jest-zaskakujaca-d5de68f.jpg
width: 1000
height: 562

Niesamowite zderzenie. Zobaczyliśmy łączenie się czarnych dziur we Wszechświecie mającym tylko 740 mln lat
type: item
date: 2024-05-20T10:49:51.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Niecały miliard lat po Wielkim Wybuchu zaczęły łączyć się ze sobą dwie galaktyki z masywnymi czarnymi dziurami w środku. Emitowane przez nie promieniowanie zostało właśnie zarejestrowane przez Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. To najstarsze tego typu zdarzenie, jakie udało się zaobserwować.
encoded: W tym artykule: Jak duże są czarne dziury biorące udział w fuzji? Łączenie się czarnych dziur we wczesnym Wszechświecie Fale grawitacyjne jako dowód fuzji W środku większości dużych galaktyk, jakie znamy, znajdują się czarne dziury. Te obiekty są zazwyczaj bardzo masywne. Czarne dziury o masie gwiazdowej są kilkadziesiąt razy masywniejsze od Słońca. Jednak w jądrach galaktyk kryją się prawdziwe potwory. Supermasywna czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej – Sagittarius A* – ma masę ponad 4 mln razy większą od Słońca. Jednak supermasywne czarne dziury mogą być jeszcze większe. I, jak podejrzewają naukowcy, wywierają wpływ na galaktyki, w których rezydują. Jak doszło do tego, że mają tak gigantyczną masę? Na to pytanie nie ma jeszcze dobrej odpowiedzi. Natomiast najnowsze obserwacje wykonane z pomocą Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba wskazują, że supermasywne czarne dziury istniały już w początkach Wszechświata. Jak duże są czarne dziury biorące udział w fuzji? Szczegóły zostały opisane w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. Obserwacje dotyczyły układu oznaczonego ZS7. Składa się on z dwóch łączących się galaktyk, zawierających supermasywne czarne dziury. Udało się oszacować masę jednej z nich. Jest 50 milionów razy większa od masy Słońca. – Masa drugiej czarnej dziury najprawdopodobniej jest zbliżona – mówi Roberto Maiolino z University of Cambridge i University College London, jeden z autorów pracy. – Chociaż o wiele trudniej jest ją wyliczyć, ponieważ ukrywa się w gęstym gazie – wyjaśnia naukowiec. Łączenie się czarnych dziur we wczesnym Wszechświecie Wokół czarnych dziur w ZS7 uformowały się dyski akrecyjne – czyli wirujące obłoki rozgrzanych gazów. Pewne cechy docierającego stamtąd promieniowania pozwoliły domyślić się, że w układzie ZS7 znajdują się właśnie dwie czarne dziury o wielkiej masie. Było to zaskoczenie, ponieważ zarejestrowane światło pochodzi z okresu, gdy Wszechświat miał tylko 740 mln lat. …

niesamowite-zderzenie-zobaczylismy-laczenie-sie-czarnych-dziur-we-wszechswiecie-majacym-tylko-740-mln-lat3-2089b87.jpg
width: 3537
height: 2100

Einstein miał rację. Po raz pierwszy zaobserwowano, że materia wpada do czarnej dziury „jak rzeka do wodospadu”
type: item
date: 2024-05-17T10:28:46.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: dysk akrecyjny
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Naukowcom po raz pierwszy udało się przyjrzeć bliżej szczególnemu rejonowi wokół czarnej dziury. „Strefa nurkowania” to obszar za wewnętrzną granicą dysku akrecyjnego, z którego materia opada na czarną dziurę. Jego istnienie przewidział Albert Einstein.
encoded: W tym artykule: Co to jest dysk akrecyjny? Granica dysku akrecyjnego Sekrety czarnych dziur Pierwszy raz czarną dziurę zobaczyliśmy w 2019 r. Wówczas naukowcy zaprezentowali historyczną fotografię supermasywnej czarnej dziury w centrum galaktyki M87. Dwa lata temu mogliśmy zaś przyjrzeć się Sagittariusowi A*, „naszej” czarnej dziurze – obiektowi tego typu znajdującemu się w środku Drogi Mlecznej. Fotografie te – a także tegoroczne zdjęcie Sagittariusa A*, rejestrujące światło spolaryzowane – mają ważną wspólną cechę. Otóż tak naprawdę czarnej dziury na nich nie widać. Te obiekty są niewidoczne ze swej natury. Mają tak dużą masę, że przyciągają wszystko, co znajduje się w ich pobliżu, nawet światło. Pomarańczowe pierścienie na zdjęciach to wirująca wokół czarnej dziury materia. Naukowcy przyjrzeli się właśnie jej wewnętrznej granicy, znajdującej się tuż nad tzw. horyzontem zdarzeń. I po raz pierwszy dostrzegli region przewidywany przez teorię Alberta Einsteina. To „strefa nurkowania” (ang. plunging region): obszar, w którym materia przestaje wirować wokół czarnej dziury i opada prosto na nią. Co to jest dysk akrecyjny? Wirująca materia krąży nie tylko wokół czarnych dziur. Tzw. dyski akrecyjne pojawiają się także wokół gwiazd neutronowych, kwazarów albo np. białych karłów. Wszystkie są źródłem promieniowania elektromagnetycznego, jednak w różnym zakresie. Dyski akrecyjne kwazarów emitują światło młodych gwiazd – podczerwień, zaś czarnych dziur i gwiazd neutronowych – promieniowanie rentgenowskie. Andrew Mummery z Oksfordu wraz z zespołem użył kosmicznego teleskopu Nuclear Spectroscopic Telescope Array (NuSTART), rejestrującego właśnie światło w zakresie rentgenowskim. Urządzenie posłużyło do obserwacji układu podwójnego MAXI J1820+070, oddalonego od Ziemi o 10 tys. lat świetlnych. Jednym z jego składników jest czarna dziura o masie 8,5 mas Słońca. Układ jest źródłem mocnych rozbłysków, co sprawia, że przykuwa uwagę astronomów (badali go również polscy naukowcy z CAMK…

einstein-mial-racje-po-raz-pierwszy-zaobserwowano-ze-materia-wpada-do-czarnej-dziury-jak-rzeka-do-wodospadu-1bce6cc.jpg
width: 1000
height: 667

W centrum Drogi Mlecznej kręci się szalona karuzela. Wirują na niej gwiazdy-zombie, które pochłaniają swoich towarzyszy
type: item
date: 2024-04-05T06:54:50.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: droga mleczna
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Co się dzieje w najbliższym sąsiedztwie supermasywnej czarnej dziury w środku Drogi Mlecznej? Jest tam gęsto od gwiazd poruszających się z gigantycznymi prędkościami. Naukowcy po raz pierwszy zasymulowali skutki ich zderzeń. Tak odkryli gwiazdy-zombie, które odmładzają się, przechwytując materię innych słońc.
encoded: W tym artykule: Godziny szczytu w metrze nowojorskim Zderzenia i rosnąca masa gwiazd Jak powstają gwiazdy-zombie? W jądrze naszej Galaktyki kryje się Sagittarius A*. To supermasywna czarna dziura o masie 4 mln razy większej od masy Słońca. Ten gigant silnie zakrzywia otaczającą go czasoprzestrzeń. Sprawia to, że gwiazdy znajdujące się w pobliżu przemierzają kosmos z ogromnymi prędkościami. Ten rejon Drogi Mlecznej można porównać do gigantycznego ronda. I to takiego, na którym cały czas panują godziny szczytu. Wszyscy się spieszą, a ruch jest olbrzymi. Nic dziwnego, że bez przerwy dochodzi do kolizji. Niekiedy są to zderzenia centralne. Innym razem wirujące wokół czarnej dziury gwiazdy muskają się jedynie „zderzakami”. Jednak nawet takie spotkania są dla nich brzemienne w skutkach. Naukowcy z Northwestern University po raz pierwszy zasymulowali ruch na „rondzie” w centrum Drogi Mlecznej. To pozwoliło im wyjaśnić jedną z zagadek tego rejonu kosmosu. Dlaczego wiele tamtejszych gwiazd wygląda zaskakująco młodo? Godziny szczytu w metrze nowojorskim – Obszar wokół centralnej czarnej dziury jest gęsty od gwiazd poruszających się z niezwykle dużymi prędkościami – mówi astronomka Sanaea Rose, kierująca badaniami. – To trochę jak bieganie po niesamowicie zatłoczonej stacji metra w Nowym Jorku. Jeśli nie zderzasz się z innymi ludźmi, to mijasz ich bardzo blisko. W przypadku gwiazd takie bliskie spotkania przekładają się na ich oddziaływanie grawitacyjne. Chcieliśmy zbadać, co te zderzenia i interakcje oznaczają dla populacji gwiazd i scharakteryzować ich skutki – wyjaśnia badaczka. Naukowcy skupili się wpierw na sąsiedztwie Saggitariusa A*. – Najbliższa Słońcu gwiazda znajduje się w odległości około czterech lat świetlnych – mówi Rose. W takiej samej odległości od supermasywnej czarnej dziury znajduje się aż milion gwiazd. A ponieważ Sagittarius A* przyciąga je z ogromną siłą, mogą one poruszać się z prędkościami sięgającymi nawet tysięcy kilometrów na sekundę. Zderzenia i ros…

w-centrum-drogi-mlecznej-kreci-sie-szalona-karuzela-wiruja-na-niej-gwiazdy-zombie-ktore-pochlaniaja-swoich-towarzyszy-9f7bbe5.jpg
width: 1920
height: 1172

Mamy nowe zdjęcie supermasywnej czarnej dziury w środku Drogi Mlecznej. Pokazuje coś niespodziewanego
type: item
date: 2024-03-28T11:55:30.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: droga mleczna
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Po raz pierwszy astronomom udało się sfotografować Sagittariusa A* w świetle spolaryzowanym. Na zdjęciu uchwycono linie potężnych pól magnetycznych otaczających tę supermasywną czarną dziurę. Naukowcy przypuszczają, że może ona emitować nieodkryty jeszcze dżet.
encoded: W tym artykule: Co się kryje w centrum Drogi Mlecznej? Nowe zdjęcie supermasywnej czarnej dziury Czego dowiedzieliśmy się nowego o Sagittariusie A*? Historyczne zdjęcie zostało wykonane przez Event Horizon Telescope (EHT). To sieć radioobserwatoriów rozsianych po całym świecie, które działają jak jeden teleskop. Dwa lata temu dzięki EHT po raz pierwszy zobaczyliśmy, jak wygląda Sagittarius A* – supermasywna czarna dziura kryjąca się w centrum naszej Galaktyki. Teraz astronomowie pracujący z EHT pokazali nowe zdjęcie tego samego obiektu. Niesamowita i bardzo trudna do uzyskania fotografia przedstawia Sagittariusa A* w świetle spolaryzowanym. Zdjęcie dostarcza nieznanych wcześniej informacji o polach magnetycznych powstających wokół czarnej dziury. Wbrew przewidywaniom okazało się, że są one potężne i uporządkowane. Dokładnie takie same jak pola magnetyczne wokół M87*. To supermasywna czarna dziura w jądrze galaktyki Messier 87, pierwszy taki obiekt, który w ogóle udało się sfotografować. Co się kryje w centrum Drogi Mlecznej? Jak wiele innych galaktyk, także nasza ma w środku gigantyczną czarną dziurę. Sagittarius A* (w skrócie Sgt A*) dzieli od Słońca 27 tys. lat świetlnych. Obiekt ma masę ponad 4 mln razy większą od masy Słońca. Przez to zaliczany jest do supermasywnych czarnych dziur. Jednak ta klasa jest bardzo rozległa. Sagittarius A* może wydawać się potężną grawitacyjną anomalią, choć jej rozmiary są niczym w porównaniu z rozmiarami M87*. Tamta supermasywna czarna dziura – odległa od nas o ok. 53,5 mln lat świetlnych – ma masę ponad 6,5 mld większą od masy Słońca. Otacza ją wirujący dysk materii o średnicy 25 tys. jednostek astronomicznych. Dla porównania, Pluton jest odległy od Słońca średnio o 39 jednostek astronomicznych. Prostopadle do płaszczyzny dysku M87* emituje dżet długości nawet dziesięć razy większej niż średnica całej Drogi Mlecznej. Nowe zdjęcie supermasywnej czarnej dziury W porównaniu z M87* „nasza” supermasywna czarna dziura wydaje się więc do…

supermasywna-czarna-dziura-sagittarius-a-w-swietle-spolaryzowanym-b7ee528.jpg
width: 960
height: 540

Tak wygląda supermasywna czarna dziura w centrum naszej Galaktyki. Czy to ważne odkrycie? Astronomowie są podzieleni
type: item
date: 2022-05-13T10:59:23.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: fizyka
subject: galaktyki
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
description: Teleskop Horyzontu Zdarzeń to międzynarodowy program naukowy, którego zadaniem jest obserwacja przestrzeni kosmicznej znajdującej się w bezpośredniej bliskości czarnej dziury. Związani z nim naukowcy opublikowali właśnie zdjęcie Sagittariusa A*. Jest to pierwszy obraz supermasywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej i drugie zdjęcie czarnej dziury w historii obserwacji.
encoded: W tym artykule: Supermasywna czarna dziura – jak ją sfotografowano? Supermasywna czarna dziura – co o niej wiemy? Supermasywna czarna dziura – dokładność pomiarów Aby wykonać to zdjęcie, naukowcy połączyli osiem radioteleskopów, rozrzuconych w różnych miejscach świata. Urządzenia pracują na falach milimetrowych i submilimetrowych przy pomocy techniki znanej jako interferometria wielkobazowa. W tej technice, stosowanej powszechnie w radioastronomii od lat 60. ubiegłego wieku, połączone instrumenty pozwalają na uzyskanie takiego wyniku, na jaki pozwoliłby teleskop o rozmiarach zbliżonych do odległości skrajnych instrumentów. To z kolei pozwala na uzyskanie wielkich zdolności rozdzielczych, co przekłada się na możliwość obserwacji detali w odległych obiektach. Supermasywna czarna dziura – jak ją sfotografowano? Tylko jak wykonać zdjęcie obszaru, w którym siła grawitacji jest tak wielka, że nie pozwala uciec nawet światłu? Zgodnie z ogólną teorią względności, aby powstała czarna dziura, niezbędne jest nagromadzenie dostatecznie dużej masy w odpowiednio małej objętości. Wyróżniamy czarne dziury o masie gwiazdowej, które formują się w wyniku zapadania grawitacyjnego bardzo masywnych gwiazd pod koniec ich życia. Drugi rodzaj to tzw. supermasywne czarne dziury o masie milionów, a nawet miliardów mas Słońca. Są one otoczone materią, która krąży. Jej część opada, tworząc świecący dysk otaczający czarną dziurę. I to właśnie widzimy na zdjęciu Saggitariusa A* (Sgr A*). Uchwycono moment, gdy czarna dziura "pożera" gwiazdę. Czy to brakujące ogniwo ewolucji kosmosu? Czarne dziura o masie pośredniej (IMBH) to dla astrofizyków od dawna poszukiwane ”brakujące ogniwo” w ewolucji kosmosu. Naukowcom udało się niedawno natrafić na najbardziej prawdopodobneg... Matematyczną granicą czarnej dziury jest tzw. horyzont zdarzeń. To sfera oddzielająca obserwatora od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji. Wszystko, co przenika przez horyzont zdarzeń od strony obserwato…

tak-wyglada-supermasywna-czarna-dziura-w-centrum-naszej-galaktyki-czy-to-wazne-odkrycie-astronomowie-sa-podzieleni-fot-eht-collaboration-a5d7cc5.jpeg
width: 1024
height: 415

Odkryto najdalsze źródło sygnału radiowego we wszechświecie
type: item
date: 2021-05-05T10:04:06.000Z
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: kosmos
subject: Technologia
subject: teleskop
subject: wszechświat
description: Pochodzi z kwazara tak odległego, że światło potrzebowało 13 mld lat by dotrzeć na Ziemi
encoded: Astronomowie potwierdzili źródło sygnału posługując się parą teleskopów w Chile, najpierw Magellana potem Bardzo Dużym Teleskopem (VLT). Zespół odkrywców nazwał go P172+18. Dalszego w historii nie odnaleźliśmy. Przywodzi on nas do momentu w czasie, gdy znany Wszechświat miał jedynie 780 mln lat, tłumaczą w „The Astrophysical Journal”. View oEmbed on the source website Te zwarte źródła ciągłego promieniowania elektromagnetycznego o ogromnej mocy, pozornie tylko przypominają gwiazdę. W rzeczywistości są rodzajem aktywnej galaktyki „zasilanej” przez supermasywne czarne dziury energią pochodzącą z pochłaniania otaczającego je gazu. W przypadku P172+18 jej źródłem energii jest czarna dziura 300 mln razy bardziej masywna od naszego Słońca. Naukowcy z Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) oraz Instytutu Maxa Plancka są przekonani, że bliższe poznanie P172+18 pozwoli wzbogacić naszą wiedzę dotyczącą wczesnego okresu istnienia wszechświata. Kwazary są rewelacyjnym obiektem do obserwacji ze względu na siłę z jaką emitują światło. Nieliczne emitują także strumienie promieniowania radiowego. Stanowiąc mniej więcej 10 proc. wszystkich znanych, noszą nazwę „głośnych radiowo”. Te sięgające wczesnych lat ewolucji wszechświata stanowią dla naukowców formę latarni morskich, punktów wskazujących drogę w poszukiwaniach wiedzy o początkach istnienia, ale też tego co znajduje się między kwazarami a Ziemią. Gdy sygnał elektromagnetyczny z kwazara przechodzi przez chmury gazu, jego cząsteczki zostawiają na spektrum sygnału swoiste „odciski palców” (ma to związek ze zjawiskiem tzw. przesunięcia ku czerwieni, ang. redshift). Naukowcy umieją na tej podstawie określić gęstość gazu i jego dystrybucję; teraz także w początkach wszechświata. Supermasywna czarna dziura w centrum kwazara przyciąga materię ze swojego otoczenia i „zasysając” ją do środka prowadzi do powstania dysku akrecyjnego, wirującej struktury uformowanej przez pył i gaz. Tarcie w jej wewnętrzu powoduje wzrost temperatur…

kwazar-400c406.jpeg
width: 1280
height: 800

Astronomowie odkryli tańczącą gwiazdę. Mówił o niej już Albert Einsteina
type: item
date: 2020-04-17T11:04:45.000Z
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: albert einstein
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: Edukacja
subject: kosmos
description: Po raz pierwszy astronomowie zaobserwowali gwiazdę krążącą wokół supermasywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej. Gwiazda „tańczy” po orbicie w kształcie kwiatu, zgodnie z założeniami ogólnej teorii względności Alberta Einsteina z 1915 roku.
encoded: Obserwacja dokonana przez Europejskie Obserwatorium Południowe, dzięki teleskopowi znajdującemu się na chilijskiej pustyni Atacama, zostało opisane w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics. Obserwacja dowodzi, że orbita gwiazdy ma kształt rozety. Teoria grawitacji Izaaka Newtona sugerowała, że ​​orbita powinna mieć kształt elipsy. Zaobserwowany kształt przypominający kwiat, potwierdza jednak ogólną teorię względności Einsteina. Zakłada ona, że orbity, po których jeden obiekt obraca się wokół drugiego, niekoniecznie muszą być zamknięte (jak u Newtona). View oEmbed on the source website – Ten słynny efekt – po raz pierwszy zaobserwowany w przypadku orbity planety Merkury krążącej wokół Słońca – był pierwszym dowodem przemawiającym za ogólną teorią względności. Sto lat później zaobserwowaliśmy ten sam efekt w ruchu gwiazdy krążącej wokół Sagittarius A* w centrum Drogi Mlecznej. Ten przełom w obserwacjach potwierdza świadectwa, że Sagittarius A* powinien być supermasywną czarną dziurą z masą 4 mln razy większą od masy Słońca – powiedział Reinhard Genzel, dyrektor Instytutu Fizyki Pozaziemskiej im. Maxa Plancka. Sagittarius A* to supermasywna czarna dziura w centrum naszej galaktyki. Wokół niej można znaleźć wiele gwiazd. Jedna z nich, gwiazda znana w tej obserwacji jako S2, przechodzi najbliżej czarnej dziury – w odległości mniejszej niż 20 miliardów kilometrów. Gwiazdę obserwowano przez 27 lat, aby ostatecznie stwierdzić, jak przebiega jej orbita. Badacze podkreślają, że dzięki coraz bardziej zaawansowanej technologii, w przyszłości możliwe będzie obserwowanie mniejszych gwiazd krążących w pobliżu czarnej dziury. Katarzyna Grzelak

tanczaca-gwiazda-potwierdza-ogolna-teorie-wzglednosci-einsteina-fot-eso-c7994dc.jpeg
width: 767
height: 438

"Fantastyka naukowa stała się faktem naukowym". Historyczne zdjęcie czarnej dziury - pierwsze w historii
type: item
date: 2019-04-10T14:10:52.000Z
creator: redakcja
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: Edukacja
subject: kosmos
subject: Kuchnia
subject: Kultura
subject: Technologia
description: Do tej pory dysponowaliśmy symulacjami, komputerowymi wizualizacjami, teraz wreszcie zobaczyliśmy na własne oczy to, o czym fizycy teoretyczni pisali przez wiele ostatnich dekad.
encoded: - To wielki dzień dla astrofizyki – mówi szefowa NSF France Córdova – Patrzymy na to, czego nie da się dostrzec. Czarne dziury rozpalały naszą wyobraźnię przez dekady. Mają wyjątkowe właściwości, są dla nas zagadką. Wraz z obserwacjami takimi jak ta odkrywają przed nami coraz więcej tajemnic. Żeby to zrobić konieczna była współpraca 11 teleskopów rozlokowanych na całej Ziemi. Współpracowały one w ramach projektu Event Horizon Telescope (EHT), finansowanego przez National Science Foundation (NSF). - 200 osób, 60 instytutów, uważamy siebie za odkrywców. To nasz obowiązek by przekazać nasze odkrycia. Mamy nadzieję, że wy też będziecie tym zainspirowani – mówił z dumą Shep Doeleman, szef projektu EHT, naukowiec z uczelni Harvard oraz Smithsonian - Zobaczyliśmy to, co niewidzialne. Połączone teleskopy stworzyły wirtualną soczewkę wielkości naszej planety. Fotografując miejsce galaktyki M87, gdzie wedle obliczeń, powinna znajdować się czarna dziura, udało się uzyskać kątową zdolność rozdzielczą 20 mikrosekund łuku. Teleskop jest w stanie dostrzec piłeczkę golfową na Księżycu. Zebrane informacje przez sieć teleskopów to aż 27 petabajtów, czyli jak żartują naukowcy, kolekcja selfie z całego życia 40 000 osób. Sfotografowana czarna dziura we wnętrzu galaktyki M87 ma masę około 6 miliardów Słońc i jest około 1500 razy większa niż Sagittarius A*, która znajduje się w centrum Drogi Mlecznej. Obie czarne dziury są określanie mianem supermasywnych. Rzeczywiście zobaczenie czegoś, co pochłania światło i nie pozwala mu się wydostać, wydaje się niemożliwe. To, na co patrzymy oglądając zdjęcie to nie tyle sam obiekt, a jego cień na dysku akrecyjnym (obłok gazów wędrujących do wnętrza obiektu). - Fantastyka naukowa stała się faktem naukowym – podsumował sukces Avery Broderick z Uniwersytetu Waterloo. Historyczne wydarzenie otwiera drzwi do niezliczonej ilości kolejnych badań i teoretycznych dysput o naturze Wszechświata. Co dalej? Do projektu chcą przystąpić kolejne obserwatoria, dzię…

czarna-dziura-w-galaktyce-m87-06a5dc7.jpeg
width: 4000
height: 2330

W środę zobaczymy pierwsze zdjęcie czarnej dziury. Oto jak może wyglądać
type: item
date: 2019-04-08T10:03:07.000Z
creator: redakcja
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: Edukacja
subject: Kultura
subject: Travel
description: Obiekty te na trwałe wpisały się w nasz język, jednak do tej pory tak naprawdę nikt ich nie widział. Na tym polega ich sekret, są dosłownie niewidzialne.
encoded: Teleskop o nazwie Event Horizon Telescope (EHT), czyli Horyzont Zdarzeń, ma pozwolić nam zobaczyć to, czego w istocie zobaczyć nie można. Czarne dziury, dzięki swojej potężnej grawitacji, wciągają w swoje wnętrze wszystko wokół, a poza pewnym punktem nic, nawet światło, nie jest w stanie uciec. Skoro nasz zmysł wzroku w uproszczeniu opiera się na dekodowaniu odbijanego światła – nie mogąc dostrzec go odbijającego się od dziury – nie zobaczymy jej samej. To samo dzieje się w przypadku promieni rentgenowskich i radiowych, co utrudnia nam wykorzystanie teleskopów by dostrzec te obiekty. Granica, za którą nie ma odwrotu, nazywana jest horyzontem zdarzeń i od niej pochodzi nazwa teleskopu. Jak zapowiedzieli astronomowie, już 10 kwietnia będziemy mogli zobaczyć rezultaty pracy EHT. Wcześniej kilka razy podejmowania się prób obrazowania tych obiektów, ale prawdziwego zdjęcia do tej pory nie mieliśmy. W 1978 roku powstało pierwsze "zdjęcie" czarnej dziury. Astronom Jean-Pierre Luminet za pomocą modeli matematycznych i symulacji komputerowych na IBM 7040 opracował obraz tego, co patrząc na czarną dziurę zobaczyłby człowiek. Zatem, nie była to fotografia, a raczej przerysowanie obliczeń. - W tamtym czasie był to bardzo egzotyczny temat, niektórzy naukowcy nawet nie wierzyli w ich istnienie – opowiada Luminet – Chciałem badać ich dziwną fizykę. Poza tym bawiła mnie metaforyczność ze stawienia mojego nazwiska „Luminet” (lumine – światło) z tymi obiektami. Ciekawiło mie jak zupełnie ciemna gwiazda może powodować obserwowalny fenomen. Po przeprowadzeniu obliczeń ich wyniki posłużyły Luminetowi do stworzenia obrazu – za pomocą stalówki i tusza naniósł (niczym drukarka) obraz na papier. Widać na nim załamania światła, które dają wrażenie trójwymiarowosci obiektu. Jest to jednak płaski dysk zaginający światło dookoła z powodu potężnej siły przyciągania. Luminet był pierwszym, ale nie jedynym, który próbował oszukać fizykę i pokazać nam czarną dziurę. Reżyser filmowy Chistopher Nolan…

w-srode-zobaczymy-pierwsze-zdjecie-czarnej-dziury-oto-jak-moze-wygladac-a919e6e.jpeg
width: 1280
height: 600

Gwiazdy na mlecznej drodze
type: item
date: 2011-02-28T09:07:00.000Z
creator: Ken Croswell
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: droga mleczna
description: Astronomowie buszują w bezliku obiektów składających się na naszą Galaktykę.
encoded: Trudno być skromnym, jeśli jest się mieszkańcem Drogi Mlecznej. Nasza Galaktyka jest znacznie większa, jaśniejsza i bardziej masywna niż większość innych. Upstrzony gwiazdami dysk Drogi Mlecznej, który można obserwować nie tylko za pomocą teleskopów optycznych, ale nawet gołym okiem, ma średnicę 120 tys. lat świetlnych. Otacza go inny dysk składający się głównie z wodoru, który można zaobserwować przy użyciu radioteleskopów. A w dodatku wszystko to, co daje się zarejestrować przez teleskop optyczny, jest jeszcze spowite aureolą ciemnej materii, która wymyka się wszelkim metodom obserwacji. Wprawdzie ciemna materia nie świeci, ale ma masę znacznie większą niż łączna masa setek miliardów gwiazd Drogi Mlecznej, co powoduje, że sumaryczna masa naszej Galaktyki jest od jednego do dwóch bilionów razy większa niż masa Słońca. W istocie nasza Galaktyka jest na tyle duża, że tuzin mniejszych galaktyk krąży wokół niej jak księżyce wokół wielkich planet. Dzięki swym ogromnym rozmiarom Droga Mleczna może pochwalić się co najmniej jedną planetą, na której istnieją inteligentne formy życia. Wielkie galaktyki, takie jak nasza i położona blisko niej jeszcze większa Wielka Mgławica w Andromedzie, potrafią wytworzyć i zgromadzić duże ilości żelaza, tlenu, krzemu, magnezu i innych pierwiastków cięższych niż hel. Pierwiastki te, powstałe w tak licznych w Drodze Mlecznej gwiazdach, są podstawowym budulcem dla planet podobnych do Ziemi. Pierwiastki te są też ważne dla życia. Weźmy na przykład tlen, którym oddychamy, wapń zawarty w kościach czy żelazo z naszej krwi. Kiedy gwiazda wybucha w małej galaktyce, pierwiastki o podstawowym znaczeniu dla życia zostają wyrzucone w przestrzeń kosmiczną z szybkością milionów kilometrów na godzinę i rozmywają się w bezkresie kosmosu. Ale w Drodze Mlecznej wyrzucone w taki sposób pierwiastki zderzają się z gazem i pyłem międzygwiazdowym i są spowalniane przez pole grawitacyjne Galaktyki. Pod wpływem tych czynników prędkość materii spada na tyle, że zaw…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c5af1e2ac9ca77d24daeca23b79e1a5af1d3e4da-dc585ad.jpeg
width: 383
height: 332