National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-04-29T08:36:50.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Mohendżo Daro – starożytne miasto z kanalizacją, które wyprzedziło swoje czasy
items: Ślady geniuszu dawnych ludów andyjskich – poznaj tajemnice monumentalnych ruin w Boliwii
items: Nowe badanie sugeruje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które mogłyby zaatakować Ziemię
items: Polowanie na sfery Dysona. Czy najchłodniejsze gwiazdy we Wszechświecie są otoczone megastrukturami obcych cywilizacji?
items: „Wszechświat jest pełen myśliwych". Teoria ciemnego lasu wyjaśnia, dlaczego nie powinniśmy szukać kosmitów
items: Dlaczego upadła cywilizacja Doliny Indusu? To nie była równa walka
items: Czy w pobliżu czarnej dziury w centrum naszej Galaktyki może rozwijać się zaawansowana cywilizacja?
items: Te choroby odpowiadają za większość przedwczesnych zgonów. Statystyki są zatrważające
items: Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
items: Polscy archeolodzy na tropie starożytnego cmentarzyska. Oto dlaczego jest wyjątkowe
items: Zaginione piramidy i miasto Majów. Nowe odkrycia archeologów w Meksyku
items: Arthur Posnansky odkrył w Ameryce miasto starsze od Inków. Zainteresowali się tym naziści
items: Najstarsza budowla na świecie ma ponad 11 tys. lat. Kiedyś było to miejsce kultu i produkcji alkoholu
items: Czy gdzieś w kosmosie są sfery Dysona stworzone przez Obcych? Naukowcy twierdzą, że znaleźli ich 7
items: SETI opracowała nową technikę poszukiwania kosmitów. Dzieli Wszechświat na elipsoidalne „jajka”
items: W Gwatemali odkryto tajemniczą maskę. Znajdowała się w grobowcu króla Majów
items: W Amazonii znaleziono całą dolinę zaginionych miast sprzed 2 tys. lat. Zbudowała je nieznana cywilizacja
items: Tysiące lat temu Hetyci stworzyli potężną cywilizację. Kim byli i dlaczego zaginął po niej słuch?
items: Skala Kardaszowa pokazuje stopień zaawansowania cywilizacji. Wciąż jesteśmy na niej bardzo nisko
items: Srebrny Pałac Kyunglung. Oto serce starożytnego królestwa Szangszung w Tybecie
items: Wieczne miasto Babilon. Siedlisko grzechu, które nie wpisywało się w biblijny trend
items: Archeolodzy odkryli niezwykłą innowację Sumerów. To wynalazek „ratujący cywilizację”
items: Powstanie świata to jeden z kluczowych elementów mitologii. Wersja Słowian jest zaskakująca
items: Życie w ciasnej, zadymionej, zimnej i zawilgotniałej chacie było wyzwaniem. Jak mieszkali dawni Słowianie?
items: W Meksyku odkryto monumentalny budynek Majów. Przypomina wielki pałac

Mohendżo Daro – starożytne miasto z kanalizacją, które wyprzedziło swoje czasy
type: item
date: 2026-04-29T08:21:14.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: indie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: Mohendżo Daro w dolinie Indusu było architektonicznym fenomen starożytności. Standaryzowane cegły, piętrowe domy i system kanalizacji świadczą o niespotykanym poziomie organizacji. Mimo to około 1800 roku p.n.e. życie w mieście zamarło. Naukowcy spierają się do dziś, jak zniknęła ta jedna z najbardziej zagadkowych cywilizacji.
encoded: Spis treści: Harappa i Mohendżo Daro stworzyły centrum cywilizacji doliny Indusu O Mohendżo Daro świat dowiedział się niedawno Jak wyglądało Mohendżo Daro? Innowacje w Mohendżo Daro Jak toczyło się życie w Mohendżo Daro? Dlaczego Mohendżo Daro upadło? Dzięki życiodajnym rzekom, Sumerowie i Egipcjanie stworzyli niezwykle rozwinięte cywilizacje. To jednak nic w porównaniu z dokonaniami mieszkańców Mohendżo Daro. Pod niektórymi względami, starożytna metropolia była bardziej rozwinięta niż XIX-wieczna Warszawa. Tym bardziej zaskakujące wydaje się, że tak rozwinięta cywilizacja nagle po prostu przestała istnieć. Harappa i Mohendżo Daro stworzyły centrum cywilizacji doliny Indusu Mohendżo Daro, starożytne miasto w pobliżu brzegu Indusu, rozciągało się na terenie dzisiejszego Pakistanu i zajmowało obszar o powierzchni ok. 250 ha. W praktyce jego zasięg był znacznie większy. Należy bowiem podkreślić, że wraz z sąsiednią Harappą stanowiło centrum, wokół którego wyrosła potężna cywilizacja doliny Indusu. Poza wymienionymi, w żyznej wówczas dolinie powstało jeszcze kilka dużych i kilkadziesiąt średnich miast, otoczonych przez setki wsi i osad. Każdy z większych ośrodków najprawdopodobniej zachowywał autonomię, jednak istnieje wystarczająco dużo dowodów, by stwierdzić, że łączył je wspólny etos. Zdaniem archeologów, wpływ kultury Mohendżo Daro obejmował obszar o powierzchni 1,5 mln km. O Mohendżo Daro świat dowiedział się niedawno Mohendżo Daro, co można przetłumaczyć jako „kopiec umarłych”, powstało około 5 tysięcy lat temu, podobnie jak pozostałe protomiejskie osady w dolinie Indusu. Mówimy tu zatem o jednej z najstarszych cywilizacji. Mimo to o istnieniu starożytnego miasta świat dowiedział się niedawno, bo dopiero w XX wieku. Należy wspomnieć, że już w XIX stuleciu było pewne, że teren dzisiejszego Pakistanu zasiedlał rozwinięty lud. Charles Masson (a właściwie James Lewis), dezerter armii Kompanii Wschodnioindyjskiej, podczas trwającej kilka lat wędrówki natknął się na śla…

mohendzo-daro-3199fcd.jpg
width: 5100
height: 3400

Ślady geniuszu dawnych ludów andyjskich – poznaj tajemnice monumentalnych ruin w Boliwii
type: item
date: 2026-04-01T08:32:09.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: architektura
subject: boliwia
subject: cywilizacja
subject: starożytność
subject: zabytki
description: Puma Punku to jedno z najbardziej intrygujących miejsc archeologicznych na świecie, którego tajemnice wciąż fascynują naukowców i turystów. Położony w Boliwii kompleks kamiennych bloków i ruin przyciąga uwagę zarówno historyków, jak i entuzjastów teorii alternatywnych. To nie tylko fragment przeszłości prekolumbijskiej cywilizacji, lecz także świadectwo niezwykłej wiedzy inżynierskiej i geometrii stosowanej setki lat temu.
encoded: Spis treści: Architektura i imponujące wymiary budowli Czy warto odwiedzić Puma Punku? Pseudonaukowe teorie o Puma Punku Znaczenie historyczne i kulturowe Puma Punku Puma Punku to starożytny kompleks archeologiczny na terenie Tiwanaku w Boliwii. Znajduje się na wysokości około 3 800 m n.p.m., nieopodal jeziora Titicaca. Nazwa „Puma Punku” w języku keczua oznacza „Brama Pumy”, co może nawiązywać do symboliki zwierzęcej w kulturze Tiwanaku lub do kształtu ruin, przypominających sylwetkę tego drapieżnika. Badania archeologiczne wskazują, że kompleks powstał w przedziale lat 536–600 n.e., prawdopodobnie jako część większego centrum ceremonialnego i administracyjnego. Puma Punku wyróżnia się niezwykłą precyzją wykonania kamiennych bloków oraz zaawansowaną wiedzą techniczną, której stopień trudno porównać do innych współczesnych konstrukcji w regionie. Niektóre fragmenty kamieni są opatrzone precyzyjnymi otworami i obróbką wgłębną. To sprawia, że Puma Punku od wieków jest obiektem badań i źródłem licznych spekulacji. Architektura i imponujące wymiary budowli Architektura Puma Punku jest zarówno funkcjonalna, jak i monumentalna. Kompleks ma kształt prostokąta o wymiarach około 167 × 117 metrów i składa się z tarasowych platform, murów, ogromnych bloków kamiennych oraz fragmentów bram i schodów. Poszczególne elementy budowli zostały wykonane z andezytu i czerwonego piaskowca. Największe z bloków mają wymiary 7,81 × 5,17 × 1,07 metra i ważą około 131 ton, co samo w sobie stanowi zagadkę transportu i montażu w epoce prekolumbijskiej. Niektóre kamienie posiadają charakterystyczne otwory w kształcie litery T, które umożliwiały stabilne łączenie bloków i utrzymywanie całej struktury bez zaprawy. Naukowcy twierdzą, że takie rozwiązania wymagają nie tylko zaawansowanej wiedzy inżynierskiej, ale też dokładnego planowania i precyzyjnego pomiaru każdej bryły. W niektórych miejscach odnaleziono bloki o geometrycznych kształtach przypominających trapezy i litery, co sugeruje, że precyz…

puma-punku-58f71d4.jpg
width: 1797
height: 1200

Nowe badanie sugeruje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które mogłyby zaatakować Ziemię
type: item
date: 2026-03-06T10:38:12.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: cywilizacja
subject: Gwiazdy
subject: konflikty
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: wojna
description: Szansa na atak ze strony kosmitów jest sto razy mniejsza niż ryzyko zagłady ludzkości przez gigantyczną asteroidę. Mimo to statystyki sugerują, że w naszej galaktyce mogą istnieć co najmniej cztery wrogie cywilizacje.
encoded: W tym artykule: Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Jak często ludzie mogliby wywoływać wojny w kosmosie? Jak często wrogie cywilizacje mogą wywoływać wojny? Alberto Caballero nie jest astrofizykiem. Jako doktorant zajmuje się międzynarodowymi konfliktami na hiszpańskim Uniwersytecie Vigo. Ten kierunek badawczy zainspirował go do przeprowadzenia pewnego myślowego eksperymentu. Caballero postawił następujące pytanie. Jeśli w kosmosie istnieją inne cywilizacje i jeśli ich skłonność do najeżdżania sąsiadów odpowiada skłonności Ziemian do wywoływania wojen, to ile może być agresywnych kosmitów tylko w Drodze Mlecznej? Rozumowanie, w którym zawarł odpowiedź, opisał w artykule umieszczonym w archiwum preprintów naukowych arXiv. Artykuł nie został jeszcze zrecenzowany. Mimo to zyskał rozgłos, ponieważ analiza Caballero prowadzi do klarownego wniosku. Statystyka wskazuje, że w naszej galaktyce istnieją cztery wrogie cywilizacje, które – gdyby miały takie możliwości techniczne – najechałyby Ziemię. Jak często ludzie wywołują wojny na Ziemi? Caballero zaczął od zebrania danych o liczbie konfliktów zbrojnych na Ziemi w latach 1950–2022. W tym czasie wojnę, najazd lub inwazję na różną skalę wywołało 51 państw ze 195 istniejących. Na szczycie listy znalazły się Stany Zjednoczone z 14 konfliktami zbrojnymi. Następnie Hiszpan oszacował prawdopodobieństwo, że dany kraj wywoła wojnę, uzależnione od udziału jego wydatków na wojsko w ogólnych, globalnych wydatkach zbrojeniowych. Znów przodowały tu Stany Zjednoczone. Amerykańskie wydatki na wojsko stanowiły 38 proc. wszystkich pieniędzy lokowanych w sektorze zbrojeniowym w badanych okresie. „Mój tata jako pierwszy rozpoczął poszukiwanie obcej inteligencji”. Opowieść córki Franka Drake'a Czy kosmici istnieją? Na wiosnę 1960 roku, 29-letni astronom z pasmami przedwczesnej siwizny i beztroskim nastawieniem, postanowił stawić czoła jednemu z najbardziej egzystencjalnych pytań lu... <img src="https://images.immediate.co.uk/production…

droga-mleczna-4f31e49.jpg
width: 2828
height: 2121

Polowanie na sfery Dysona. Czy najchłodniejsze gwiazdy we Wszechświecie są otoczone megastrukturami obcych cywilizacji?
type: item
date: 2026-03-05T07:01:58.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: cywilizacja
subject: gwiazda
subject: kosmici
description: Odkąd w 1959 roku fizyk i futurolog Freeman Dyson przedstawił koncepcję megastruktury okalającej gwiazdę i pobierającej niemal całą jej energię, naukowcy regularnie wracają do tego tematu. Właśnie ukazał się artykuł, który pokazuje wokół jakich gwiazd należy szukać tego typu sfer.
encoded: Naukowcy skupieni na poszukiwaniu inteligencji pozaziemskiej skupiają się na tzw. technosygnaturach. Są to oznaki działalności inżynieryjnej lub przemysłowej, które nie mogły powstać wskutek naturalnych procesów geologicznych czy biologicznych. Najbardziej oczywistą tego typu technosygnaturą byłyby sfery Dysona – hipotetyczne megastruktury kosmiczne zbudowane z roju mniejszych statków kosmicznych. Pierwotnie Freeman Dyson zaproponował, by tego typu konstrukcja była pełna, otaczała gwiazdę całkowicie. Bardziej współczesne wyliczenia wskazują jednak, że sfera Dysona powinna być konstrukcją ruchomą, stworzoną z mniejszych obiektów. Sfera Dysona i skala Kardaszowa Tego typu konstrukcja łączy się zaproponowanym przez radzieckiego astrofizyka Mikołaja Kardaszowa sposobem klasyfikowania hipotetycznych cywilizacji pozaziemskich według ilości energii, jaką potrafią wykorzystać. Pomysł jest prosty: im więcej energii cywilizacja potrafi pozyskać i kontrolować, tym jest bardziej zaawansowana technologicznie. Kardaszow podzielił zaawansowanie cywilizacji na trzy typy: typ I – cywilizacja wykorzystująca energię swojej planety, typ II – wykorzystuje energię gwiazdy, typ III – wykorzystuje energię całej galaktyki. Sfera Dysona jest wyraźną oznaką cywilizacji typu drugiego. Tylko jak właściwie wyglądałaby tego typu sfera, gdybyśmy byli w stanie ją zaobserwować? Na to pytanie próbuje odpowiedzieć praca Amirnezama Amiriego z University of Arkansas, opublikowana właśnie w serwisie preprintów arXiv. Czerwone i białe karły Naukowiec wytypował dwa rodzaje gwiazd, wokół których mogłyby powstać sfery Dysona. Pierwszym z nich są czerwone karły, czyli najliczniejszy typ gwiazd w Drodze Mlecznej. Powoli spalają paliwo jądrowe, dzięki czemu żyją bardzo długo. Szacuje się, że ich życie może trwać biliony lat – znacznie dłużej niż obecny wiek Wszechświata. Są także stosunkowo małe w porównaniu z naszym Słońcem. Rój Dysona mógłby zostać zbudowany w odległości 0,05–0,3 AU (AU to jednostka astronomi…

sfera-dysona-0d7076f.jpg
width: 2133
height: 1200

„Wszechświat jest pełen myśliwych". Teoria ciemnego lasu wyjaśnia, dlaczego nie powinniśmy szukać kosmitów
type: item
date: 2026-02-26T11:30:29.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: cywilizacja
subject: Gwiazdy
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: podróże kosmiczne
description: Paradoks Fermiego od dekad spędza sen z powiek naukowcom. Skoro wszechświat ma blisko 14 miliardów lat, dlaczego wciąż nie trafiliśmy na ślad Obcych? Teoria ciemnego lasu rzuca na ten problem wyjątkowo mroczne światło.
encoded: W tym artykule: Teoria ciemnego lasu Czy kosmici się nas boją? Argumenty przeciwko teorii ciemnego lasu Najbardziej koszmarny scenariusz Paradoks Fermiego został sformułowany przez fizyka Enrico Fermiego podczas popołudniowej pogawędki już w 1950 roku. Ma wiele niuansów, ale jego sercem jest następujące główne założenie. Nasz Układ Słoneczny ma zaledwie 4,6 miliarda lat, podczas gdy Wszechświat – 13,8 miliarda lat. To mnóstwo czasu, aby życie na innych planetach przekształciło się w społeczeństwa zaawansowane technologicznie. Czyli takie, które mogłyby wyruszyć w podróż przez morze gwiazd i nawiązać z nami kontakt. Jednak nie znaleźliśmy jeszcze żadnych śladów istnienia tych społeczeństw. Więc gdzie są ci wszyscy kosmici? – Istnieje wiele możliwych, nakładających się rozwiązań paradoksu Fermiego – mówi astrofizyczka Moiya McTier. Czy kosmos jest po prostu zbyt rozległy, aby Obcy mogli dotrzeć na Ziemię? A może nie mogą wyrwać się z własnych planet? Albo mogą, ale nie odpowiada im nasze Słońce? Albo nie uważają nas za wystarczająco inteligentnych? Czy wszyscy sami się niszczą, zanim staną się zdolni do podróży międzygwiezdnych? Może jesteśmy jedynym zaawansowanym technologicznie społeczeństwem w naszym zakątku kosmosu? Może ewolucja życia jest bardzo rzadka? Teoria ciemnego lasu Alternatywne wyjaśnienie to tzw. teoria ciemnego lasu. Powodem, dla którego nie możemy zobaczyć tych obcych cywilizacji jest to, że wszystkie się ukrywają. W przeciwieństwie do ludzkości Obcy doszli do wniosku, że udostępnianie ich lokalizacji potencjalnie wrogim sąsiadom jest po prostu zbyt niebezpieczne. Ta koncepcja zyskała na popularności, gdy została przedstawiona w „Problemie trzech ciał” (3 Body Problem). Czyli serialowej adaptacji literackiej trylogii autora Cixina Liu na platformie Netflix. Ale czy jest to wiarygodne rozwiązanie paradoksu Fermiego? Pomysł nie jest nowy. Pojawiał się w opowiadaniach science fiction od wielu dziesięcioleci. Liu w swojej książce z 2008 roku nadał tej hi…

teoria-ciemnego-lasu-49a4927.jpg
width: 6720
height: 4480

Dlaczego upadła cywilizacja Doliny Indusu? To nie była równa walka
type: item
date: 2025-11-28T14:57:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cywilizacja
subject: indie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: zmiany klimatyczne
description: Upadek cywilizacji Doliny Indusu od lat fascynuje badaczy. W ruinach nie znaleziono śladów bitwy, ognia ani masowej śmierci. A mimo to – miasta się wyludniły. Co zatem doprowadziło do końca jednego z najstarszych miejskich społeczeństw świata?
encoded: Cywilizacja doliny Indusu, określana też kulturą harappańską lub kulturą Mohendżo-Daro, była jedną z najwcześniejszych kultur miejskich, istniejącą między 5000 a 3500 lat temu wzdłuż rzeki Indus i jej dopływów. Jest to obszar współczesnego Pakistanu i północno-zachodnich Indii. W szczytowym okresie, między 4500 a 3900 lat temu, cywilizacja ta charakteryzowała się rozwiniętymi miastami i zaawansowanymi systemami gospodarki wodnej. Przyczyny jej upadku nie są jednak w pełni poznane. Zespół badaczy z Indii i z USA postanowił ponownie przeanalizować to zagadnienie. Tym razem nie były to jednak badania terenowe czy wykopaliska. Efekty prac opublikowano na łamach „Communications Earth & Environment”. Jak zbadać koniec cywilizacji? Naukowcy postanowili przyjrzeć się bliżej zmianom klimatu w czasach upadku cywilizacji Doliny Indusu. Ale jak to zrobić? Zastosowano kilka metod, wśród nich: symulacje komputerowe klimatu – naukowcy wykorzystali trzy zaawansowane modele komputerowe do odtworzenia warunków pogodowych, jakie panowały w rejonie Indusu 5000 do 3000 lat temu; zebranie danych o pogodzie z przeszłości – wyniki symulacji porównano z rzeczywistymi danymi paleoklimatycznymi, które pochodziły z osadów jeziornych oraz minerałów (stalaktytów i stalagmitów) znalezionych w jaskiniach indyjskich; modelowanie przepływu rzek – meteorologiczne dane z symulacji (takie jak opady i temperatura) wprowadzono do specjalistycznego modelu hydrologicznego, aby obliczyć, jak zmieniał się przepływ rzek w pobliżu 17 najważniejszych miast cywilizacji harappańskiej. Naukowcy porównali tak uzyskane dane z danymi archeologicznymi, aby zobaczyć, kiedy i jak ludzie zmieniali miejsca swojego zamieszkania. Jak upadło Mohendżo Daro? Autorzy zidentyfikowali cztery długotrwałe susze w okresie między 4450 a 3400 lat temu, z których każda trwała ponad 85 lat i dotknęła od 65% do 91% obszaru regionu. Jednocześnie doszło do wzrostu średniej temperatury o pół stopnia Celsjusza i spadku średnich rocznych opad…

shutterstock2706350033-085114c.jpg
width: 4000
height: 2250

Czy w pobliżu czarnej dziury w centrum naszej Galaktyki może rozwijać się zaawansowana cywilizacja?
type: item
date: 2025-11-03T09:01:57.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronomia
subject: cywilizacja
subject: czarna dziura
subject: czarna dziura sagittarius a
subject: fizyka
subject: galaktyki
subject: kosmici
description: W granicach znanej fizyki możliwe jest, że zaawansowana cywilizacja osiedli się w pobliżu supermasywnej czarnej dziury, by wykorzystać spowolnienie czasu. Potrzebuje do tego energii całej gwiazdy. Przy tym spowolnieniu dla obserwatorów zewnętrznych cywilizacja byłaby niedostrzegalna, a wysyłane przez nią sygnały mogłyby przypominać szybkie rozbłyski radiowe.
encoded: Spis treści: Poszukiwanie pozaziemskiej inteligencji Imperia galaktyczne i paradoks Fermiego Życie na sferze Dysona Przyspieszenie i spowolnienie czasu Szybkie rozbłyski radiowe „Gdzie oni są?”. Takie pytanie postawił w 1950 roku genialny Enrico Fermi, fizyk, noblista i członek Projektu Manhattan. Odnosił się tym samym do obcych cywilizacji, które, patrząc na wielkość Wszechświata, powinny pojawiać się regularnie. Mimo to nie znaleźliśmy wciąż ich śladów. Poszukiwanie pozaziemskiej inteligencji Poszukiwanie pozaziemskich cywilizacji jest tematem wielu rozważań, również czysto matematycznych. W latach 60. ubiegłego wieku astronom i astrofizyk, założyciel programu poszukiwania inteligencji pozaziemskiej SETI Frank Drake zaproponował równanie, którego celem jest dokładniejsze zrozumienie mechanizmów wpływająch na szanse powstania takich cywilizacji. Według jego szacunków w najbardziej pesymistycznej wersji Wszechświat powinno zamieszkiwać pięć miliardów rozwiniętych cywilizacji. Ale zarówno Fermi, jak i Drake – obaj żyjący w erze atomu – podkreślali, że rozwinięta cywilizacja nie będzie trwała w nieskończoność, ponieważ może się unicestwić przy użyciu zaawansowanej broni. „Krótki” czas istnienia cywilizacji przy odległościach w kosmosie uniemożliwiłoby realne skomunikowanie się z przedstawicielami innych cywilizacji. Czy w takim razie może istnieć cywilizacja zdolna pokonać ograniczenia prędkości światła i ludzkiego życia, nie łamiąc praw znanej fizyki? Zdaniem fizyków Chris Reissa i Justin C. Feng byłoby to możliwe, gdyby cywilizacja osiedliła się w pobliżu czarnej dziury, gdzie z powodu grawitacyjnej dylatacji czasu sekunda lokalna może odpowiadać tysiącom sekund dla obserwatora daleko w galaktyce. Najlepszym miejscem do tego są stabilne orbity wokół supermasywnej czarnej dziury, np. Sgr A* w centrum Drogi Mlecznej. Imperia galaktyczne i paradoks Fermiego W opublikowanym kilka dni temu w serwisie preprintów Arxiv.com artykule „Cywilizacje spowolnione w czasie, imperi…

zycie-przy-czarnej-dziurze-71f82e7.jpg
width: 2666
height: 1500

Te choroby odpowiadają za większość przedwczesnych zgonów. Statystyki są zatrważające
type: item
date: 2025-06-08T12:27:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: cywilizacja
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Choroby cywilizacyjne nie są zakaźne, a jednak rozprzestrzeniają się błyskawicznie i odpowiadają za większość przedwczesnych zgonów. Nazywane epidemią XXI wieku, dotykają ludzi na całym świecie, nie tylko w krajach rozwiniętych. Czym są choroby cywilizacyjne? Jak im zapobiegać? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Większość narzuca sobie szalone tempo Co wywołuje choroby cywilizacyjne? O jakich chorobach mowa? Choroby cywilizacyjne dotyczą nie tylko krajów wysoko rozwiniętych Czy chorobom cywilizacyjnym można zapobiec? Rozwój cywilizacyjny nieustannie pcha społeczeństwo do przodu, ale pociąga za sobą także wiele negatywnych skutków. Zdaniem ekspertów, choroby będące następstwem szybkiego rozwoju cywilizacji każdego roku doprowadzają do śmierci około 40 milionów osób na świecie, co przekłada się na ok. 70% wszystkich zgonów. Brzmi nierealnie? A jednak to prawda. Większość narzuca sobie szalone tempo 5.30, w sypialni słychać dźwięk budzika. Z trudem otwierasz oczy, bo pięć godzin snu to za mało, by organizm mógł w pełni zregenerować się po trudnym dniu, ale nie ma wyjścia. Musisz wstać. Po szybkiej toalecie w pośpiechu zakładasz ubrania, nalewasz kawę do termicznego kubka i pędzisz do samochodu. Śniadanie? A kto ma na to czas? Może później zamówisz coś do biura. Może. O ile wystarczy czasu. W drodze do pracy znów utkwiłeś w korku. Nerwowo zerkasz na zegarek. Jeżeli się spóźnisz, pewnie pożegnasz się z kwartalną premią. Całe szczęście, dotarłeś na czas. Na biurku piętrzy się stos papierów. Wszystko trzeba zrobić na ASAP-ie, a pewnie i tak nie obejdzie się bez zabierania pracy do domu. Zanim położysz się spać, obejrzysz kilka odcinków serialu w serwisie streamingowym, bo przecież trzeba znaleźć czas na relaks. Dobrze, że to piątek. Jutro będzie można odstresować się na mieście. Kilka drinków i głośna muzyka pozwoli zapomnieć o trudnym tygodniu, a w niedzielę wreszcie będziesz mógł odespać. Znajomy schemat? Coraz więcej osób narzuca sobie tempo, za którym trudno nadążyć, nie znajdując przy tym ani chwili na self-care. To po prostu nie może nie odbić się na zdrowiu, zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Żyjemy w środowisku, które nie jest dobrym miejscem do życia Nasze niewłaściwe nawyki nie są jedynym problemem. Wystarczy rozejrzeć się, by stwierdzić, że środowisko mi…

choroby-cywilizacyjne-85dc06b.jpg
width: 1000
height: 667

Badania genetyczne obalają koncepcję migracji Fenicjan. To spore zaskoczenie
type: item
date: 2025-04-24T11:45:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cywilizacja
subject: migracje
subject: morze śródziemne
subject: starożytność
description: Słynący z żeglarskich umiejętności Fenicjanie wcale nie migrowali na masową skalę do zachodniej części Śródziemnomorza. Wędrowała raczej, drogą transmisji do innych ludów, sama ich kultura i sposób życia. Tak wynika z najnowszych badań genetycznych.
encoded: Spis treści: Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Fenicjanie byli starożytnym ludem semickim, który zamieszkiwał wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego. Są to tereny dzisiejszego Libanu, zachodniej Syrii i północnego Izraela. Słynęli z umiejętności zaawansowanej żeglugi. Zakładali liczne kolonie na wybrzeżach Morza Śródziemnego. Mieli własną formę pisma i alfabet składający się z 22 liter. Dominacja Fenicjan. Jak wpływali na inne ludy? Naukowcy zdawali sobie sprawę, że Fenicjanie znacząco wpływali na inne ludy mieszkające nad Morzem Śródziemnym, a nawet dalej. Ich szlaki handlowe sięgały aż do Hiszpanii i Wysp Brytyjskich. Od początku pierwszego tysiąclecia p.n.e. Fenicjanie utworzyli rozległą morską sieć kolonii. Jedną z najbardziej znanych była Kartagina w Afryce Północnej na wybrzeżu dzisiejszej Tunezji. Ostatecznie Kartagina usamodzielniła się. Fenicja nie była zwartym tworem politycznym. Wiele starożytnych imperiów kontrolowało jakąś jej część lub z nią graniczyło. Ostatecznie Aleksander Wielki położył jej kres w 332 roku p.n.e. W roku 64 p.n.e. stała się częścią Cesarstwa Rzymskiego. Masowa migracja Fenicjan? Nie do końca Naukowcy długo sądzili, że Fenicjanie na dużą skalę migrowali drogą morską z terenów Lewantu na zachód. Międzynarodowy zespół badawczy postanowił to ostatecznie sprawdzić. Zespół przebadał materiał genetyczny pochodzący z czternastu stanowisk archeologicznych związanych z Fenicjanami rozsianych po całej strefie śródziemnomorskiej. Analizą objęto szczątki blisko 200 zmarłych. Wyniki zdziwiły badaczy. – Znaleźliśmy zaskakująco niewielki bezpośredni wkład genetyczny Fenicjan z Lewantu do zachodnich i środkowo-śródziemnomorskich populacji punickich – mówi główny autor badania, dr Harald Ringbauer z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej Maxa Plancka w Lipsku w Niemczech. Ludami punickimi określano Kartagińczyków i inne ludy fenickie w zachodniej części Morza Śródziemnego. Zdaniem dr. Ringbauera to ustal…

fenicjanie-b0981e1.png
width: 900
height: 600

Polscy archeolodzy na tropie starożytnego cmentarzyska. Oto dlaczego jest wyjątkowe
type: item
date: 2025-01-28T11:20:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: armenia
subject: cmentarze
subject: cywilizacja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: W starożytnym mieście Argisztihinili polsko-armeński zespół archeologów zlokalizował ruiny po rezydencjach miejskiej elity sprzed ponad 2500 lat oraz nietypowe cmentarzysko. Był to kluczowy ośrodek królestwa Urartu, które istniało w granicach dzisiejszej Turcji, Armenii i Iranu.
encoded: Spis treści: Monumentalne budowle starożytnego miasta Cmentarzysko. Archeolodzy nie byli tutaj pierwsi Królestwo Urartu w Armenii Argisztihinili – miasto badane przez archeologów w Armenii – powstało w VIII wieku p.n.e. Jego założycielem był zapewne król Urartu – Argiszti I. Królestwo Urartu, między IX a VII wiekiem p.n.e., było jedną z największych potęg wschodniej Anatolii i Kaukazu Południowego. Monumentalne budowle starożytnego miasta W Argisztihinili wspólne badania rozpoczęli dr Mateusz Iskra z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW i Hasmik Simonyan – archeolog z Instytutu Archeologii i Etnografii Narodowej Akademii Nauk Republiki Armenii. Jednym z ciekawszych odkryć było zlokalizowanie dwóch obszernych konstrukcji. – Na podstawie pozostałości murów widocznych na powierzchni oraz rezultatów pilotażowych badań geofizycznych możemy wstępnie zakładać, że były to dwie budowle o dużej powierzchni sięgającej nawet 400 m kwadratowych – przekazał National Geographic Polska szef badań, dr Mateusz Iskra. Zapewne są to ruiny rezydencji, gdyż ich rozplanowanie jest podobne do rezydencji należących do miejskiej elity, odkrytych w zachodniej części stanowiska w latach 60-tych XX wieku. – Możemy więc przypuszczać, że również te domy zamieszkiwali ludzie stojący wysoko w hierarchii społeczeństwa urartyjskiego. Na tę chwilę nie jesteśmy w stanie określić, czym mogli zajmować się mieszkańcy domów – dodał dr Iskra. Archeolog wyraził nadzieję, że odpowiedzi na te pytania przyniosą wykopaliska zaplanowane na kolejne lata. Domostwa pochodzą z VI wieku p.n.e. – wynika ze wstępnych analiz. Cmentarzysko. Archeolodzy nie byli tutaj pierwsi Nieoczekiwanym znaleziskiem dla naukowców było cmentarzysko, znajdujące się w pobliżu dzielnicy mieszkalnej. – Cmentarzysko jedynie zidentyfikowaliśmy, a nie odkryliśmy. Wcześniej zrobili to za nas detektoryści – zastrzega dr Iskra, wskazując na nielegalne działania „odkrywców skarbów” w obrębie tego stanowiska archeologicznego. Poza tym miejsce …

Nietypowe-cmentarzysko-w-starozytnym-miescie.-Polscy-archeolodzy-na-tropie-dcdec99.png
width: 1200
height: 630

Zaginione piramidy i miasto Majów. Nowe odkrycia archeologów w Meksyku
type: item
date: 2024-10-29T14:10:38.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka
subject: archeologia
subject: architektura
subject: cywilizacja
subject: cywilizacja majów
subject: meksyk
subject: odkrycia archeologiczne
subject: piramidy
description: Nowe znaleziska archeologów sugerują, że nadal nie udało się odkryć wszystkich osad Majów. Tym razem badacze namierzyli duże miasto z piramidami sprzed setek lat. Otaczały je wsie.
encoded: Spis treści: Biała plama na mapie cywilizacji Majów. W jaki sposób ją rozpoznać? Laser nie tylko dla wojska, ale też dla archeologów Piramidy, zaginione miasto i majańskie osiedla – odkryć jest sporo Cywilizacja Majów nie przestaje zaskakiwać naukowców. Lud ten osiągnął w czasie kilku tysięcy lat istnienia mistrzostwo w zakresie architektury i sztuki kamiennej. Ta rdzenna ludność zamieszkująca niegdyś obecne tereny Meksyku, Gwatemali, Belize, Salwadoru i Hondurasu ciągle jest badana przez archeologów i nie tylko. Najnowsze analizy, wykonane z pomocą lotniczego skanowania laserowego (LiDAR), przyniosły intrygujące wyniki. Opublikowano je na łamach czasopisma „Antiquity”. Biała plama na mapie cywilizacji Majów. W jaki sposób ją rozpoznać? Celem badań naukowców z USA i Meksyku był stan Campeche w południowo-wschodnim Meksyku. Do tej pory archeolodzy niewiele wiedzieli na temat aktywności Majów w tym rejonie. Rozpoznanie starożytnych konstrukcji na porośniętym dżunglą terenie jest bardzo trudne. Klasyczne rozpoznanie okolicy polega na marszu wśród roślinności i torowaniu sobie drogi maczetą. W ten sposób można jednak przeoczyć cenne zabytki. Dlatego właśnie coraz częściej badacze przeszłości sięgają po LiDAR. Ta laserowa technologia umożliwia „zdjęcie” powierzchni roślinności z badanego terenu i wykrycie reliktów zabudowań, nawet tych, które są zniwelowane i niewidoczne gołym okiem. Niestety, LiDAR jest kosztownym narzędziem. Organizacje przyznające granty nie chcą wydawać pieniędzy na badanie obszarów, które są całkowicie nieznane i potencjalnie pozbawione historii Majów. Właśnie dlatego jedna z części stanu Campeche wciąż pozostawała białą plamą na mapach archeologów. Laser nie tylko dla wojska, ale też dla archeologów Technologia LiDAR jest jednak stosowana w innych celach, początkowo tylko przez wojskowych, a teraz również przez leśników, ekologów czy inżynierów lądowych. I tu szczęście uśmiechnęło się do archeologów. Okazało się, że w 2013 roku konsorcjum zajmujące…

Figure-4FINAL-42655ef.jpeg
width: 1504
height: 1077

Arthur Posnansky odkrył w Ameryce miasto starsze od Inków. Zainteresowali się tym naziści
type: item
date: 2024-09-18T13:44:08.000Z
creator: Adam Węgłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: Naziści
subject: odkrycia archeologiczne
description: Arthur Posnansky służył w austro-węgierskiej flocie, ale został bohaterem w Boliwii. Jego odkrycia w Tiahuanaco zainspirowały naukowców i przyciągnęły uwagę hitlerowców.
encoded: Spis treści: Bohater wojenny, biznesmen i mecenas sztuki Archeolog-amator na 4 tysiącach metrów Opustoszałe sanktuarium Tiahuanaco Hitlerowcy na tropie Atlantydów Arthur Posnansky urodził się w 1873 roku w Wiedniu, w rodzinie o korzeniach polsko-żydowsko-austriackich. Wykształcił się na inżyniera w morskiej Akademii Cesarsko-Królewskiej w Puli nad Adriatykiem. Już wtedy fascynowały go dalekie, egzotyczne kultury. Ponoć to na studiach napisał pracę o podobieństwach budowli z Wyspy Wielkanocnej i prekolumbijskich z Boliwii. Wprawdzie po studiach służył w austro-węgierskiej marynarce wojennej. Jednak w 1896 roku, jako 23-latek, wyemigrował do Ameryki Południowej. Osiadł właśnie w Boliwii. Stała się jego nową ojczyzną. Bohater wojenny, biznesmen i mecenas sztuki „Początkowo brał udział w różnych ekspedycjach, które badały górny bieg dorzecza Amazonki. Podczas tych wypraw, stał się doświadczonym żeglarzem i znawcą tej części Amazonii. Korzystając z trwającego boomu kauczukowego, założył firmę zajmującą się transportem rzecznym głównie w regionie Acre” – pisali twórcy wystawy „Arthur Posnansky – życie i praca na altiplano boliwijskim”, którą zorganizowano w 2013 roku w Starej Bibliotece Uniwersytetu Warszawskiego. Z własnym statkiem Posnansky brał udział w brazylijsko-boliwijskim konflikcie granicznym w Amazonii właśnie w rejonie Acre. Wzięty do niewoli, zbiegł i wrócił do walki. Te doświadczenia dały mu sławę bohatera wojennego. Był człowiekiem dynamicznym, otwartym i przedsiębiorczym. To on w 1906 roku sprowadził do Boliwii pierwszy samochód – mercedesa. W roku 1923 założył zaś pierwszą boliwijską wytwórnię filmową. Przede wszystkim jednak został mecenasem sztuki. Jego największą pasją była archeologia Andów i Amazonii. Poświęcił się badaniu prekolumbijskich kultur. I to starszych niż Inkowie. Archeolog-amator na 4 tysiącach metrów „Przełomowym momentem (…) była jego wizyta w 1903 roku w Tiahuanaco, w trakcie której zapoznał się z wykopaliskami prowadzonym przez francus…

Arthur-posnansky0-486b247.jpg
width: 753
height: 376

Najstarsza budowla na świecie ma ponad 11 tys. lat. Kiedyś było to miejsce kultu i produkcji alkoholu
type: item
date: 2024-09-06T12:00:53.000Z
creator: redakcja
subject: Historia
subject: alkohole
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: historia
subject: prehistoria
subject: religie
subject: rolnictwo
subject: starożytność
subject: świątynie
description: Göbekli Tepe to najstarsza budowla na świecie. To stanowisko archeologiczne w Turcji od 2018 roku jest na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
encoded: Spis treści: Najstarsza budowla na świecie Alkohol w Göbekli Tepe Kolebka cywilizacji Rytuały w Göbekli Tepe Göbekli Tepe – dojazd Świątynia w Göbekli Tepe znajdująca się na terenie Turcji to najstarsza budowla na świecie wzniesiona przez człowieka. Była używana przez ok. 1600 lat, pomiędzy ok. 9600 a 8000 r. p.n.e. Göbekli Tepe to prawdopodobnie centrum, w którym przy różnych okazjach spotykały się grupy łowców-zbieraczy, aby odprawiać skomplikowane rytuały. Odkrywcy świątyni są zdania, że jej budowa mogła być czynnikiem, który zainicjował udomowienie zbóż w tym rejonie, ponieważ potrzebne było pożywienie dla robotników wznoszących konstrukcje. Najstarsza budowla na świecie Z rozkopanego przez archeologów niewysokiego wzgórza osłoniętego nowoczesną wiatą wyłaniają się kamienne kręgi o średnicy od 10 do 30 m. Ułożone są z różnej wysokości kolumn przypominających kostki domina. Część kolumn została ozdobiona reliefami przedstawiającymi zwierzęta; jaguary, węże, pająki i ptaki. Najbardziej w oczy rzucają się te w kształcie litery T, które zdaniem archeologów symbolizują człowieka. Mają wyrzeźbione ramiona i dłonie, ok. 6 m wysokości i mogą ważyć kilkanaście ton. Były one prawdopodobnie elementami konstrukcji świątyń. Göbekli Tepe liczy sobie 11,6 tys. lat. Uznawane jest za najstarszą budowlę na świecie, starszą niż megality z Malty i zbliżoną wiekiem do miasta Qaramel w Syrii. Te struktury są starsze niż Stonehenge i egipskie piramidy o jakieś 7 tys. lat. Odkryte w 1964 roku stanowisko archeologiczne wprawiło naukowców w osłupienie. Kilka kamiennych struktur odmieniło obraz naszej historii. Jedna z podstawowych teorii – że ludzie przeszli w tryb osiadły, porzucając myśliwsko-nomadyczny charakter, i zajęli się rolnictwem, zanim zaczęli praktykować religię – okazała się wątpliwa. Tajemnicze kamienne filary w kształcie litery T oraz owalne i prostokątne budynki to pradawne miejsce ceremonii religijnych. Niemal 12 tys. lat temu ludzkość nie prowadziła jeszcze osiadłego ży…

Najstarsza-budowla-na-swiecie-de5ee48.jpg
width: 1000
height: 667

Czy gdzieś w kosmosie są sfery Dysona stworzone przez Obcych? Naukowcy twierdzą, że znaleźli ich 7
type: item
date: 2024-05-13T10:34:02.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: cywilizacja
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: Wolny czas
description: Spośród 5 milionów potencjalnych obiektów naukowcy wybrali siedmiu kandydatów na sfery Dysona. To potencjalne megakonstrukcje budowane wokół macierzystej gwiazdy przez zaawansowaną technologicznie cywilizację.
encoded: W tym artykule: Kto szuka sfer Dysona? Jak duże mogłyby być sfery Dysona? Jakie ślady sfer Dysona dałoby się wykryć? Potencjalni obcy – czyli inne formy inteligentnego życia w kosmosie – mogliby przybierać różne formy. Całkiem prawdopodobne jest, że na innych planetach albo księżycach rozwinęły się nieznane mikroorganizmy. Bardzo proste jednokomórkowce zdolne do przetrwania ekstremalnych z naszego punktu widzenia warunków. Jednak naukowcy spekulują również o istnieniu w kosmosie rozwiniętych cywilizacji. Nie tylko dorównujących nam pod względem rozwoju technologicznego, ale również znacznie nas przewyższających. Jednym z takich badaczy był Freeman Dyson, astrofizyk i matematyk, profesor Instytutu Studiów Zaawansowanych w Princeton. Poza środowiskiem naukowym naukowiec najbardziej znany jest z koncepcji tzw. sfer Dysona. To megastruktury otaczające gwiazdę i zbierające całą jej energię. Mogłyby je budować tylko naprawdę zaawansowane cywilizacje. Kto szuka sfer Dysona? Pomysł Dysona okazał się na tyle interesujący, że inspiruje naukowców do dzisiaj. A nawet więcej niż inspiruje. W Szwecji badacze zainicjowali tzw. Project Hephaistos. Jak napisano na jego stronie, „to nowy rodzaj przedsięwzięć typu SETI (ang. Search for Extraterrestrial Intelligence). Skupia się on na poszukiwaniu sygnatur pozaziemskiej technologii, nie zaś sygnałów bezpośrednio wysyłanych w naszym kierunku”. Innymi słowy, naukowcy z tego projektu są przekonani, że prędzej niż komunikaty wysyłane przez kosmitów wychwycimy ślady ich wielkich przedsięwzięć naukowych, energetycznych czy technologicznych. Jak duże mogłyby być sfery Dysona? Sfery Dysona mieściłyby się w drugiej wymienionej wyżej kategorii. Ich celem byłoby pozyskiwanie energii. W latach 60. XX wieku rosyjski astronom Nikołaj Kardaszow zaproponował podzielenie cywilizacji na typy różniące się tym, jak zdobywają energię. Skala Kardaszowa wygląda następująco: cywilizacja typu I wykorzystuje wszystkie źródła energii, jakie są dostępne na jej pl…

czy-gdzies-w-kosmosie-znajduja-sie-sfery-dysona-naukowcy-twierdza-ze-znalezli-siedmiu-kandydatow-6769b91.jpg
width: 1000
height: 563

SETI opracowała nową technikę poszukiwania kosmitów. Dzieli Wszechświat na elipsoidalne „jajka”
type: item
date: 2024-02-15T08:03:15.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronomia
subject: cywilizacja
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: obserwacje
subject: supernowa
description: SETI ogłosiła, że stworzyła nową metodę tropienia śladów pozaziemskich cywilizacji. Pozwala ona skupić się tylko na wybranych regionach kosmosu. A nie – jak dotychczas – przeczesywać całą przestrzeń kosmiczną w poszukiwaniu tzw. technosygnatur.
encoded: W tym artykule: Jak myślą kosmici Podejście geometryczne Czy znaleziono technosygnatury? W lutym 1987 roku do Ziemi dotarło światła i neutrina ze źródła odległego o 168 tys. lat świetlnych. Była nim supernowa – potężny wybuch ginącej gwiazdy – w Wielkim Obłoku Magellana. Została nazwana formalnie SN 1978A. Ta supernowa była pierwszą, którą astronomowie mogli badać za pomocą nowoczesnych instrumentów badawczych. Co ten kosmiczny wybuch ma wspólnego z poszukiwaniem pozaziemskich cywilizacji? Instytut SETI, zajmujący się poszukiwaniem sygnałów pochodzących od potencjalnych obcych form życia, uważa, że zdarzenia takie jak SN 1978A mogą być niezwykle przydatne w przeczesywaniu danych napływających z kosmosu. I że dzięki nim mamy większą szansę wpaść na ślad innej cywilizacji technicznej. Jak myślą kosmici Supernowa to zdarzenie o zasięgu galaktycznym. Jeśli zobaczyliśmy ją z Ziemi, mogły ją dostrzec również inne cywilizacje z naszej Galaktyki albo z galaktyk sąsiadujących. SETI przyjęło założenie, że w takim wypadku kosmici zdecydowaliby się zgrać wysyłane przez siebie sygnały z supernową. Oczywiście pod warunkiem, że mieliby ochotę się ujawnić. Innymi słowy: zdaniem SETI bardziej prawdopodobne jest, że tzw. technosygnatur należy poszukiwać w szeroko rozumianych okolicach supernowych niż w innych miejscach kosmosu. Technosygnatury są śladami działania obcej cywilizacji technologicznej. View oEmbed on the source website Podejście to zostało nazwane Elipsoida SETI (ang. SETI Elipsoid). Na czym w uproszczeniu polega ta metoda, pokazano na animacji udostępnionej przez instytut. Widać na niej, że w momencie, gdy światło supernowej dociera do Ziemi – i tym samym dowiadujemy się o niej – warty przeszukania staje się obszar o kształcie elipsoidy, czyli nieco rozciągniętego jajka, między Ziemią a supernową. Z tego obszaru mogą napływać technosygnatury od cywilizacji, które dostrzegły supernową jeszcze przed nami. Podejście geometryczne Dlaczego zdaniem SETI taka technika może być…

seti-opracowala-nowa-technike-poszukiwania-kosmitow-dzieli-wszechswiat-na-elipsoidalne-jajka-ryc-zayna-sheikh-a06a4c1.jpg
width: 1024
height: 415

W Gwatemali odkryto tajemniczą maskę. Znajdowała się w grobowcu króla Majów
type: item
date: 2024-01-29T13:30:46.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: cywilizacja majów
subject: Edukacja
subject: gwatemala
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
description: Badacz National Geographic Francisco Estrada-Belli dokonał niezwykłego odkrycia. W grobowcu majańskiego króla w Gwatemali odnalazł tajemniczą maskę wykonaną z jadeitu. Według naukowców artefakt rzuca nowe światło na najmniej znany okres cywilizacji Majów.
encoded: W tym artykule: Odkrycie w nieznanym stanowisku Majów Podążać za śladem rabusiów Maska godna króla Badanie rzuca światło na relacje pomiędzy różnymi władcami Majów Chochkitam to mało znane miejsce w Gwatemali. Stanowisko w samym środku lasu deszczowego, ukryte pod opadłymi liśćmi i przykryte kamieniami. Chyba nikt nie spodziewał się, że to właśnie tutaj badacze dokonają jednego z największych znalezisk od kilku lat z czasów cywilizacji Majów. Zapierające dech w piersiach odkrycie archeologiczne rzuca nowe światło na mało znany okres, które od dawna intryguje naukowców. Odkrycie w nieznanym stanowisku Majów Autorem odkrycia jest badacz National Geographic Francisco Estrada-Belli. To właśnie on w niepozornym Chochkitam znalazł tajemniczą maskę z jadeitu, która prawdopodobnie należała do nieznanego wcześniej króla Majów. Odkrycie ujawnia fascynującą historię kultu religijnego i sukcesji królewskiej we wczesnym okresie klasycznym Majów, prawie 1700 lat temu. To również kolejny dowód, które może potwierdzać teorię, że majańscy władcy z tamtej epoki mogli być niewolnikami jeszcze potężniejszych dynastii mezoamerykańskich. – To bardzo kontrowersyjny temat – mówi Francisco Estrada Belli w rozmowie z National Geographic. Jest profesorem w Instytucie Badań Środkowoamerykańskich na Uniwersytecie Tulane i ekspertem w dziedzinie historii Majów. – Maska to kolejny „gwóźdź do trumny” starych interpretacji historii Majów – dodaje badacz. Podążać za śladem rabusiów Chochkitam wiele lat temu zostało naznaczone przez czas i spustoszone w wyniku zniszczeń lasów deszczowych Petén. To północno-wschodni nizinny region Gwatemali, który graniczy z Meksykiem i Belize. Chociaż stanowisko archeologiczne jest znane od początku XX wieku, współcześni badacze nie wiązali go z cywilizacją Majów. Dlaczego? Jednym z powodów jest okres, w którym miejsce powstało. Klasyczny okres Majów przypada na czas od 250 do 900 r. n.e. i reprezentuje lata największego rozkwitu tej cywilizacji. Niewiele jednak zach…

gwatemala-maska-e6ed3d3.png
width: 1200
height: 630

W Amazonii znaleziono całą dolinę zaginionych miast sprzed 2 tys. lat. Zbudowała je nieznana cywilizacja
type: item
date: 2024-01-12T12:43:50.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: Edukacja
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
description: W tym samym czasie, gdy w Europie istniało Cesarstwo Rzymskie, w Amazonii kwitła nieznana cywilizacja. Zbudowała całą sieć miast i dróg, a później zniknęła.
encoded: W tym artykule: Dziewicza Puszcza Amazońska? Zaginiona cywilizacja Amazonii Domy na platformach Upadek doliny To były miasta-ogrody. Składały się z drewnianych domów postawionych na ziemnych platformach. Wokół rozciągały się pola uprawne. Nieznana cywilizacja zbudowała je w Puszczy Amazońskiej, w dolinie rzeki Upano u podnóża Andów. Dzisiaj tereny te należą do Ekwadoru. Miasta te istniały 3000–1500 lat temu. Mogły mieć nawet kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców. Nie pozostało po nich niemal nic. Odkryto je dzięki badaniom prowadzonym z powietrza. Zaginione miasta w dolinie Upano to największe starożytne ośrodki w Amazonii, jakie dotychczas znaleziono. Praca na ten temat ukazała się właśnie w najbardziej prestiżowym czasopiśmie naukowym świata, czyli w „Science”. Dziewicza Puszcza Amazońska? W czasach prekolumbijskich Amazonia była dziewiczym lasem, w którym mieszkało niewielu ludzi? Kiedyś tak uważano. Jednak przeczyły temu już spostrzeżenia pierwszych Europejczyków, którzy dotarli nad Amazonkę. Donosili oni o znalezionych tam osadach i miasteczkach. Ich relacje odrzucono i na długo popadły w zapomnienie. Nawet ponad 10 tys. nieznanych stanowisk archeologicznych czeka na odkrycie w Amazonii Geoglify, czyli olbrzymie znaki widoczne tylko z lotu ptaka, świątynie, stawy i inne wodne instalacje. Z najnowszych badań naukowców wynika, że ponad 10 tys. stanowisk archeologicznych czeka n... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/nawet-ponad-10-tys-nieznanych-stanowisk-archeologicznych-czeka-na-odkrycie-w-amazonii-fot-hans-ter-steege-diego-lourenco-gurgel-3845ddc.png" width="938" height="492" alt="Nawet ponad 10 tys. nieznanych stanowisk archeologicznych czeka na odkrycie w Amazonii / Fot. Hans ter Steege/Diego Lourenço Gurgel" title="Nawet ponad 10 tys. nieznanych stanowisk archeologicznych czeka na odkrycie w Amazonii / Fot. Hans ter Steege/Diego Lourenço Gurgel" /> W ostatnich dekadach zaczęliśmy się jednak dowiadywać coraz więcej o daw…

w-amazonii-znaleziono-cala-doline-zaginionych-miast-sprzed-2-tys-lat-zbudowala-je-nieznana-cywilizacja-fot-stephen-rostain-db57cae.jpg
width: 900
height: 601

Tysiące lat temu Hetyci stworzyli potężną cywilizację. Kim byli i dlaczego zaginął po niej słuch?
type: item
date: 2023-12-29T15:00:00.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: turcja
subject: wakacje w turcji
subject: Wolny czas
description: Hetyci z powodzeniem konkurowali ze starożytnymi Egipcjanami, jak i z mezopotamską Babilonią. Jednak po kilkuset latach istnienia to królestwo się rozpadło. Słuch po nim zaginął aż do przełomu XIX i XX wieku. Dlaczego? W kolejnym podcaście wyjaśniamy tą zagadkę.
encoded: W tym artykule: Hetyci przepadli bez śladu Hattusa – stolica wielkiego królestwa Cywilizacja hetycka od około 1650 do 1200 r. p.n.e. rozkwitała na obszarze Azji Mniejszej, w przybliżeniu na większej części obecnej Turcji. Mimo że była to potężna cywilizacja, to niewiele osób o niej słyszało. Hetyci ciągle nie są tak znani, jak Majowie czy Inkowie. O Hetytach, historii tego ludu i odkrycia tajemniczego królestwa przez badaczy na przełomie XIX i XX wieku opowiada w kolejnym podcaście Dominika Lewandowska, która jest historykiem i hetytologiem w Zakładzie Wschodu Starożytnego Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego. Hetyci przepadli bez śladu – Rzadko dochodzi do takiej sytuacji, że jakieś państwo przepada bez wieści. Chociaż powinniśmy mieć jakieś ruiny widoczne, które byśmy kojarzyli z konkretną cywilizacją, jakąś pamięć sąsiadów – opowiada Dominika Lewandowska. Zwraca uwagę na to, że nawet starożytni Grecy nie odnotowali ich obecności. Nawet słynny historyk Herodot uznał relief, czyli kamienną płytę pokrytą pismem, stosowanym przez Hetytów, za wytwór Egipcjan. To dopiero rozwój egiptologii i asyriologii doprowadził naukowców na trop Hetytów. Na starożytnych inskrypcjach z Mezopotamii i z doliny Nilu zaczęły się pojawiać informacje o potężnym państwie Hattii, czyli hetyckim. Hattusa – stolica wielkiego królestwa Dziś, po ponad 100 latach wykopalisk w Turcji, udało się odsłonić na przykład fundamenty stolicy państwa hetyckiego, Hattusa. Usytuowane jest w północnej części centralnej Turcji. O tym, że warto je odwiedzić w czasie urlopu w Turcji mówi Dominika Lewandowska. – To jest duże stanowisko udostępnione turystom. Znajduje się na Liście światowego dziedzictwa UNESCO, dlatego to jest rzecz warta zobaczenia. Jest to największe miasto Anatolii tego okresu – podkreśla badaczka. Miasto jest pięknie położone na wzgórzu, które widoczne jest z oddali. Oplatał je wysoki, długi na kilka kilometrów mur. Dziś w jednym miejscu wykonano jego rekonstrukcję, która c…

NG-Podcast-Hetyci-YouTube-v1a-86c9714-e1729674680579.jpg
width: 1098
height: 721

Skala Kardaszowa pokazuje stopień zaawansowania cywilizacji. Wciąż jesteśmy na niej bardzo nisko
type: item
date: 2023-12-24T10:29:03.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: energia
subject: kosmici
subject: kosmos
subject: Społeczeństwo
subject: wszechświat
description: Istnienie obcych cywilizacji wciąż pozostaje tylko hipotezą, jednak nauka dopuszcza myśl, że być może nie jesteśmy sami we Wszechświecie. Mało tego, naukowcy biorą pod uwagę, że w niezliczonych galaktykach mogą występować istoty, które reprezentują poziom zaawansowania, jaki my hipotetycznie będziemy w stanie osiągnąć dopiero za wiele wieków. Na przestrzeni lat opracowano kilka metod hierarchizowania możliwych pozaziemskich cywilizacji, ale największe uznanie wśród astrofizyków i astronomów zdobyła skala Kardaszowa.
encoded: W tym artykule: Typy cywilizacji, czyli skala Kardaszowa Cywilizacja typu 0 Cywilizacja typu 1 Cywilizacja typu 2 Cywilizacja typu 3 Typy cywilizacji spoza skali Kardaszowa Jaki stopień rozwoju cywilizacji reprezentuje ludzkość? Wizja rozwoju ludzkości Nikołaja Kardaszowa bez wątpienia należy zaliczyć do grona najwybitniejszych astrofizyków. To absolwent Uniwersytetu Moskiewskiego i jeden z prekursorów prowadzonych w ZSRR badań nad życiem pozaziemskim. Był zwolennikiem tezy, według której we Wszechświecie ma istnieć nieskończona liczba cywilizacji. W 1964 roku, niedługo po pierwszej konferencji naukowej poświęconej problematyce SETI, zaproponował hipotetyczny podział wysoko rozwiniętych form życia pozaziemskiego. Autorska klasyfikacja Nikołaja Kardaszowa była wyjątkowo prosta (dokument liczył zaledwie pięć stron), ale przy tym także niezwykle praktyczna. Dzięki temu szybko została uznana na całym świecie. Typy cywilizacji, czyli skala Kardaszowa Jako kryterium klasyfikacyjne, Nikołaj Kardaszow w swojej pracy przyjął ilości generowanej energii. Radziecki naukowiec wyszedł z założenia, że o ile w różnych warunkach rozwoju cywilizacyjnego może pojawić się wiele zmiennych, to wartością stałą, pozwalającą odróżnić cywilizację prymitywną od rozwiniętej, jest zapotrzebowanie na energię. Świat nauki musiał się zgodzić z tym twierdzeniem, bo sama ludzkość stanowi dobitny przykład jego słuszności. Wraz z galopującym postępem cywilizacyjnym, w ciągu ostatnich 50 lat nasze stale rosnące potrzeby energetyczne wymusiły na nas trzykrotne zwiększenie podaży energii i sięganie do nowych jej źródeł. Im większy jest stan wiedzy, tym bardziej zwiększają się potrzeby energetyczne. Im więcej dostępnej energii, tym bardziej zwiększa się dostępność nowych metod badawczych, a rozwój postępuje szybciej. To oczywista zależność, której nie można zaprzeczyć. NASA bierze się na poważnie za poszukiwanie pozaziemskich cywilizacji! Wokół gwiazdy Boyajian dzieje się coś dziwnego. Astronomowie postan…

skala-kardaszowa-naukowe-spojrzenie-na-niezwykle-wymiary-wszechswiata-fot-eso-yuri-beletsky-wikimedia-commons-cc-by-3-0-7bcfa69.jpg
width: 3008
height: 1692

Srebrny Pałac Kyunglung. Oto serce starożytnego królestwa Szangszung w Tybecie
type: item
date: 2023-12-23T07:29:19.000Z
creator: Stanisław Szklarek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: historia
subject: pałace
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: tybet
description: Przed pojawieniem się Imperium Tybetańskiego w VII w. istniało państwo Szangszung, które posiadało własną religię i kulturę. Srebrny Pałac Kyunglung był legendarną siedzibą jego władców.
encoded: W tym artykule: Starożytne państwo Szangszung Kim byli mieszkańcy Szangszung? Srebrny Pałac Kyunglung – siedziba królów Starożytne plemiona tybetańskie były w dawnych czasach kontrolowane przez enigmatycznych władców państwa Szangszung. Bardzo mało wiemy na ich temat. Były to czasy poprzedzające buddyzm na tych ziemiach. Kyunglung był legendarnym pałacem władców. Według przekazów miał być ze złota, tylne mury ze srebra, a narożniki z agatu, a dachy z miedzi. Ile w tym jest prawdy? Starożytne państwo Szangszung Według spisanych źródeł pierwsi władcy Tybetu mieli spaść z nieba i zjednoczyć wszystkie plemiona. Pokonali oni zwierzchnią władzę kraju o nazwie Szangszung (Shang Shung). Choć mało wiemy na temat tego kraju, to od początku XXI w. badania archeologiczne skupiają się na wyjaśnieniu istnienia tego zagadkowego królestwa. W poszukiwaniu Shangri-La. Gdzie Tybetańczycy znajdą swoją krainę szczęśliwości? Czy kraina Shangri-La istnieje naprawdę? To pytanie z pewnością zadaje sobie każdy, kto choć raz sięgnął po książkę „Zaginiony horyzont” autorstwa Jamesa Hiltona. Odpowiedzi udzielaj... Szangszung było państwem położonym na pustynnych terenach zachodniego Tybetu. Nieznany jest jego zasięg, a nawet nie wiemy, jak wyglądała jego struktura. Czy to było wodzostwo, sojusz plemion czy królestwo? Twór ten kontrolował jednak ważne szlaki handlowe łączące świat wschodu i zachodu. Legendy mówią, że Szangszung założyli ludzie przybyli z Zachodu w I tysiącleciu p.n.e. Do dzisiaj materiał archeologiczny jest skromny, ale powoli się zwiększa. Pewnie kiedyś pozwoli na szersze poznanie tej historii. Kultura tego kraju rzeczywiście musiała się ukształtować kilka wieków przed naszą erą. Istnieją tego dowody archeologiczne. Odkryte malowidła w jaskiniach i zrujnowanych świątyniach sugerują intensywne kontakty i wpływy perskiego pochodzenia. Kim byli mieszkańcy Szangszung? Nazwa kraju ma źródła w prastarym języku tybetańskim. Miał on być zachodnim dialektem, który z czasem stał się najb…

srebrny-palac-kyunglung-oto-serce-starozytnego-krolestwa-szangszung-w-tybecie-fot-shutterstock-9693715.jpg
width: 1000
height: 667

Wieczne miasto Babilon. Siedlisko grzechu, które nie wpisywało się w biblijny trend
type: item
date: 2023-12-03T13:21:27.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: biblia
subject: cywilizacja
subject: Edukacja
subject: historia
subject: mezopotamia
subject: miasta
subject: starożytność
description: Biblia przedstawia Babilon jako miasto grzechu i świątynię zepsucia. Tymczasem mógłby aspirować do roli... świętego miasta – pierwszego Rzymu!
encoded: W tym artykule: Babilon był kulturową stolicą świata Wieża Babel i wiszące ogrody Religia babilońska Języki Babilonu W lipcu 587 roku p.n.e. armia wielkiego króla Babilonu Nabuchodonozora II stanęła pod murami Jerozolimy, wówczas stolicy Judei. Po krótkim oblężeniu miasto zostało zdobyte i doszczętnie zburzone. Słynna świątynia Salomona legła w gruzach, a znaczna część ludności kraju została uprowadzona do Babilonii. Wydarzenia te, szczegółowo opisane w Starym Testamencie, przeszły do historii jako niewola babilońska. Nieadekwatność tego terminu ukazują źródła klinowe, według których deportowani nie byli traktowani jak niewolnicy. Co więcej, wielu z nich ułożyło sobie życie na obczyźnie i nie skorzystało z szansy powrotu do Judei. Mimo to autorzy Biblii upatrzyli sobie Babilon jako źródło wszelkiego zła i nieprawości. „Upadł, upadł wielki Babilon, co winem zapalczywości swego nierządu napoił wszystkie narody!” – pisał św. Jan w Apokalipsie. Imię króla Nabuchodonozora stało się dla Hebrajczyków synonimem bezwzględnego tyrana, który „zabijał, kogo chciał, i pozostawiał przy życiu, kogo chciał; kogo chciał wywyższał, a kogo chciał, poniżał”. Jak to podsumował Al Biruni, arabski autor z X w. n.e.: „wydaje się, że mieszkańcy Jerozolimy nazywają Nabuchodonozorem każdego, kto zniszczy ich miasto”. Babilon był kulturową stolicą świata Obraz Babilonu, jaki wyłania się z tekstów na glinianych tabliczkach, zupełnie nie pasuje do przekazu biblijnego. Już od czasów Hammurabiego (XVIII w. p.n.e.) mieszkańcy starożytnego Wschodu uznawali miasto za kulturową stolicę świata. Niedościgniony wzorzec dla innych ludów. Bóstwa babilońskie zajmowały ważne miejsca w oficjalnych panteonach innych krajów. Dialekt babiloński stanowił lingua franca całego ówczesnego świata. Zarówno utwory literackie, jak i rytuały magiczne spisane po babilońsku można było znaleźć w archiwach od Morza Śródziemnego po góry Zagros, od Azji Mniejszej po kraj nad Nilem. Wyjątkowe odkrycie w Jerozolimie. Archeolodzy…

wieczne-miasto-babilon-e6263fb.jpg
width: 2170
height: 1382

Archeolodzy odkryli niezwykłą innowację Sumerów. To wynalazek „ratujący cywilizację”
type: item
date: 2023-11-20T12:04:16.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: Edukacja
subject: mezopotamia
subject: odkrycia
subject: starożytność
subject: Wolny czas
description: Najnowsze wykopaliska w Girsu, starożytnym mieście Sumerów, odsłoniły pozostałości wyjątkowo innowacyjnej technologii. Miała dostarczać wodę do jałowych ziem i usprawniać rolnictwo.
encoded: W tym artykule: Innowacja technologiczna Sumerów Most czy system nawadniania? Ostatnia deska ratunku dla starożytnego Girsu Uważa się, że to właśnie Sumerowie stworzyli pierwszą rozwiniętą cywilizację. Lud ten zamieszkiwał obszary między rzekami Tygrys i Eufrat, czyli tereny dzisiejszego Iraku i Syrii. Ich ojczyzna w krainie Mezopotamii, nazywana również Sumerem, powstała niemal 6000 lat temu. Innowacja technologiczna Sumerów Późniejszy rozwój Eurazji zawdzięczamy w dużym stopniu sumeryjskim wynalazkom. Ich innowacje technologiczne w zakresie rolnictwa i ujarzmienia gleby i wody do dziś budzą podziw naukowców. To właśnie Sumerowie wynaleźli m.in. pług. Podczas najnowszych wykopalisk w starożytnym mieście Girsu, na południu Iraku ,archeolodzy odkryli dowód na inne osiągnięcie Sumerów. Badacze z British Museum, którzy prowadzili badania, nazwali je „ratującym cywilizację”. To urządzenie umieszczone na sztucznie utworzonym kanale sprzed 4000 lat temu. Jego celem było dostarczanie wody, aby użyźnić gleby i usprawnić rolnictwo. Most czy system nawadniania? Enigmatyczną strukturę odkryto w 1929 roku. Opisywana wówczas była jako nietypowa świątynia, tama lub regulator wody. 5 lat temu stwierdzono, że w rzeczywistości konstrukcja może być najstarszym mostem na świecie. – Badania wykorzystujące zdjęcia z lat 30. XX wieku, a także niedawno odtajnione zdjęcia satelitarne z lat 60., wraz z nowymi badaniami na miejscu, potwierdziły, że był to most nad starożytną drogą wodną. Tym samym to najstarszy znany most na świecie – pisali w 2018 roku uczeni z British Museum. Jednak ostatnie badania rzucają nowe światło na prawdziwą funkcję tej konstrukcji. Badacze stwierdzili, że budowla mogła być „maszyną” przeciwko suszy. – To jest absolutnie jedyne w swoim rodzaju. Tak naprawdę nie było innego przykładu w historii aż do dziś – mówi Ebru Torun, współautor odkrycia i konserwator zabytków z British Museum. – Najbardziej intrygujące w znalezisku jest to, że do tej pory archeolodzy uważali,…

girsu-7184780.jpg
width: 1200
height: 630

Powstanie świata to jeden z kluczowych elementów mitologii. Wersja Słowian jest zaskakująca
type: item
date: 2023-10-29T13:23:04.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: historia
subject: mity
subject: Onet
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Motyw stworzenia świata pojawia się w każdej kulturze i właściwej dla niej mitologii. Różne cywilizacje pojmowały początek istnienia na swój własny sposób, dostosowując kosmogoniczną opowieść do rodzimej kultury i systemu wierzeń. Jak starożytni rozumieli powstanie świata? Mitologia daje nam odpowiedź na to pytanie.
encoded: W tym artykule: Powstanie świata w mitologii greckiej Powstanie świata w mitologii rzymskiej Jak powstał świat według mitologii słowiańskiej? Jak powstał człowiek według mitologii chińskiej? Stworzenie świata w mitologii egipskiej Opowieści o bogach i herosach współcześnie postrzegamy jako zbiór fantastycznych baśni. Trzeba jednak podkreślić, że w życiu dawnych cywilizacji mity odgrywały szczególnie istotną rolę. Ich treść, dosłowna i symboliczna, stanowiła próbę wyjaśnienia sensu istnienia człowieka, życia i śmierci i wszystkich zjawisk, których ludzie nie byli w stanie pojąć. Jednym z tematów znajdujących się poza zrozumieniem było powstanie świata. Mity kosmogoniczne pojawiają się w każdej kulturze. Przykładowo, mitologia nordycka wskazuje, że świat powstał z połączenia dwóch prastarych krain: Niflheimu i Muspelheimu. Jak początek wszystkiego postrzegali Grecy, Rzymianie, Słowianie, Chińczycy i Egipcjanie? Poniżej omawiamy właściwe tym kulturom mity o stworzeniu świata. Powstanie świata w mitologii greckiej Mitologia grecka opisuje powstanie świata w niezwykle barwny sposób. Zdaniem Hellenów, na początku był tylko Chaos. A czym lub kim był ów Chaos? Tego nie wie nikt. Być może tylko rozległą otchłanią, a być może najstarszym bóstwem, bezkształtną mieszaniną ziemi, wody, ognia i powietrza. Nie sposób stwierdzić, co było wcześniej, bo czas powstał równolegle z chaosem. Jak kochali Grecy? Homoseksualizm w starożytnej Grecji Materiały źródłowe jednoznacznie dowodzą, że homoerotyzm i homoseksualizm w starożytnej Grecji były obecne we wszystkich zakątkach greckiego obszaru kulturowego. Choć nie zawsze w taki sa... Z chaosu jako pierwsza wyłoniła się Gaja, czyli matka ziemia. Po niej powstał Uranos, czyli niebo. To właśnie ta boska para stała się praprzodkami wszystkich kolejnych bóstw. Tuż po nich powstał Tartar, czyli bezgraniczna czeluść, Dzień i Noc. Niektóre mity wskazują, że wraz z Uranosem i Gają narodził się też Eros, który dał dwójce bogów dar miłości. Boska pa…

powstanie-swiata-w-mitologii-jakie-historie-opowiadano-o-stworzeniu-swiata-ryc-tyalaa-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-6095377.jpg
width: 1211
height: 853

Życie w ciasnej, zadymionej, zimnej i zawilgotniałej chacie było wyzwaniem. Jak mieszkali dawni Słowianie?
type: item
date: 2023-10-22T08:00:00.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: cywilizacja
subject: historia
subject: historia polski
subject: polska
subject: słowianie
subject: Wolny czas
description: Dożywali średnio 30–40 lat. Mieszkali w ciasnych i zadymionych chatach. Życie dawnych Słowian musiało być wyzwaniem. Wbrew obiegowym opiniom wcale nie prowadzili jednak osiadłego życia. Słowianie lubili się przemieszczać.
encoded: W tym artykule: Przeprowadzka i drugie życie chaty Krótkie życie w zadymionej chacie Kości pierwszych Słowian zdradzają tajemnice ich życia Średni wiek dawnych Słowian O pierwszych Słowianach pisze się często, że byli ludem osiadłym. Przeciwstawia się ich na przykład Węgrom, którzy we wczesnym okresie swej historii prowadzili koczowniczy tryb życia, przenosili się z miejsca na miejsce ze swoimi stadami owiec oraz bydła. Znów jednak rzeczywistość nie jest aż tak prosta. Mieszkańcy Słowiańszczyzny byli dużo bardziej mobilni, niż można by sobie wyobrażać, natomiast ich osady okazywały się dalece nietrwałe. Prostych ziemianek przykrytych szałasowym dachem nie budowano ani na pokolenia, ani nawet na dekady. W nauce można spotkać się z opiniami, że ich prowizoryczna konstrukcja była w stanie się utrzymać najwyżej przez kilkanaście lat. Po tym czasie nie tylko zaczynały już butwieć wyplatane lub drewniane ściany nadziemne, ale też zawodziła więźba dachu. Strzecha, dochodząca do ziemi i zwłaszcza w niskich partiach narażona na wilgoć, wymagała nie łatania, lecz niekiedy i pełnej wymiany. Także ta część domu, która znajdowała się poniżej linii gruntu, nie była zbyt trwała. Z czasem utwardzone gliną linie ścian zaczynały się obsypywać do środka i tracić stabilność, o ile nie obłożono ich drewnem. Wszystkie te wady dałoby się oczywiście usunąć. Jak jednak podkreśla Zbigniew Kobyliński, można przytoczyć wiele dowodów na to, że ziemianki były z reguły używane krótko. O ich tymczasowości świadczy mało udeptana warstwa przy dnie wykopu, ale też chociażby stan kamieni, z których budowano piece. Przeprowadzka i drugie życie chaty Typowa rodzina słowiańska co 10 lub kilkanaście lat porzucała swoje domostwo i wznosiła nowe. Biorąc pod uwagę, w jakim wieku umierali ludzie, w ciągu całego życia można się było spodziewać trzech czy czterech przeprowadzek. Stare chaty były rozbierane, a dziury zasypywano, choć niekoniecznie od razu. Są znane przypadki, gdy otwór po ziemiance był przeznacz…

slowianie-a05a253.jpg
width: 5472
height: 3648

W Meksyku odkryto monumentalny budynek Majów. Przypomina wielki pałac
type: item
date: 2023-09-28T06:44:05.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cywilizacja
subject: cywilizacja majów
subject: Edukacja
subject: meksyk
subject: odkrycia
description: Meksykańscy archeolodzy odnaleźli na Jukatanie kolejny zabytek należący do cywilizacji Majów. To ruiny budowli, która przypomina pokaźny pałac. Badacze uważają, że budynek pochodzi sprzed 1500 lat.
encoded: W tym artykule: Nowe odkrycie w południowym Meksyku Monumentalna budowla przypominająca pałac Tajemnice cywilizacji Majów Majowie nieustannie intryguje naukowców. Od czasu, gdy John Lloyd Stephens w pierwszej połowie XIX wieku ponownie odkrył ślady tej wielkiej i wydało się wtedy, że zaginionej cywilizacji, badacze próbują zrozumieć wierzenia, tradycje i życie przedstawicieli tej prekolumbijskiej kultury. W archeologii jest jednak tak samo, jak w każdej innej dziedzinie nauki. Nic nie jest pewne na 100%, a każde kolejne wykopaliska udowadniają, że wciąż nie wiemy wszystkiego o dawnych mieszkańcach Ameryki Środkowej. Nowe odkrycie w południowym Meksyku Naukowcy z meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) są w trakcie nowego sezonu wykopaliskowego. Badacze pracowali na południu kraju, m.in. na półwyspie Jukatan, na stanowisku Kabáh. Archeolodzy przekazali lokalnym mediom informacje o swoim najnowszym odkryciu. Odnaleźli dwa kompleksy mieszkaniowe, a także ruiny monumentalnego budynku, który przypominał pałac. Konstrukcje te pochodziły sprzed ok. 1500 lat. Zespół przekazał, że odkrycie to jest wyjątkowe. To pierwsze budowle mieszkalne, które odkryto na terenie starożytnego miasta, będące jednocześnie dowodem potwierdzającym osadnictwo w mieście. Dotychczas wiadomo było, że Kabáh było zamieszkane od III wieku. Większość zachowanych do dziś budowli pochodzi z okresu pomiędzy VII i XI w. W przeszłości znaleziono tu Pałac Codz Poop, maski Chaca, a także łuk pozorny. Monumentalna budowla przypominająca pałac Konstrukcja, która przypomina pałac, ma 26 metrów długości. Badacze w kilku miejscach zidentyfikowali rzeźby ptaków, które zdobiły jej ściany. Fasada budynku ma portyk z ośmioma pilastrami. To elementy architektoniczne w formie płaskich filarów, nieznacznie występujących przed lico ściany. Co spowodowało upadek cywilizacji Majów? Tę przyczynę znamy dziś aż za dobrze… Naukowcy dokonali skrupulatnej analizy 800 lat istnienia cywilizacji Majów. Oka…

kabah-24a7c83.jpg
width: 1024
height: 690