Nagły upadek cywilizacji Majów to jedna z największych zagadek historii. Co tak naprawdę doprowadziło do ich zniknięcia?
Upadek cywilizacji Majów od lat tłumaczono katastrofalną suszą. Najnowsze badania naukowców rzucają jednak nowe światło na tę teorię. W jednym z regionów Gwatemali klimat był stabilny, a mimo to miasta się wyludniły. Naukowcy podejrzewają, że przyczyna mogła leżeć zupełnie gdzie indziej.
Majowie należeli do rdzennych ludów zamieszkujących głównie półwysep Jukatan, zachodni Honduras, Gwatemalę i Belize. Na tym terenie powstały liczne państwa-miasta. Wiele z ośrodków tej cywilizacja stanowi dziś atrakcje turystyczne. Są to budowle znane z takich miejsc jak Tikal, Copan, Chichen Itza czy Palenque. Powstały tam na przykład schodkowe piramidy. Najnowsze analiz dotyczą południowo-zachodniej części nizin Majów na terenie Gwatemali. Ukazują one w nieznanym świetle kres tych społeczności. Upadek cywilizacji Majów Między 750 a 900 rokiem n.e. populacja Majów mieszkająca na nizinach obecnej Gwatemali doświadczyła poważnego spadku. Naukowcy wiązali ten fakt z mającymi wówczas miejsce epizodami intensywnej suszy. To „klimatyczne” wyjaśnienie stało się dominujące w archeologii. Ale czy słusznie? Amerykańsko-kanadyjski zespół badaczy opublikował właśnie na ten temat artykuł naukowy na łamach „Biogeosciences”. Ukazuje on upadek Majów w inny sposób. Odpowiedź kryjąca się wiele metrów pod ziemią Archeolodzy i badacze przeszłości poszukują odpowiedzi na swoje pytania nie tylko w czasie wykopalisk. Czasem muszą dostać się wiele metrów pod ziemię i to nie z pomocą łopaty. Badanie, które kwestionuje dominującą teorię o upadku Majów spowodowanym suszą, zostało przeprowadzone metodami paleoekologicznymi i geochemicznymi. Naukowcy pobrali rdzenie osadów z dna jeziora Laguna Itzan w Gwatemali. Osady te (czyli muł i błoto) gromadziły się przez około 3300 lat. Zbadano rdzenie o łącznej długości 5,7 metra. Próbki te były pobierane w odstępach zapewniających rozdzielczość czasową około 50–100 lat. Z osadów wyizolowano cząsteczki chemiczne pochodzące z ludzkich odchodów, a ich stężenie było dobrym wskaźnikiem gęstości zaludnienia w okolicy jeziora. Zmierzono też wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, które powstają przy spalaniu materii organicznej. Wskazują one na częstotliwość i intensywność używania ognia do wypalania lasów pod uprawy. Zbadano też izotopy węgla, które pokazują, jak intensywna była uprawa kukurydzy. Co „mówi” środowisko naturalne? Jak widać naukowcy byli w stanie pozyskać sporo informacji. Po ich dokładnej analizie ustalili co następuje: chociaż odnotowano obecność markerów wskazujących na spadek populacji i zmniejszenie skali rolnictwa, to nie znaleziono dowodów na lokalną suszę w zapisie izotopów wodoru. Wahania klimatu były w tym miejscu znacznie mniejsze niż w innych regionach Majów. To sugeruje, że spadek populacji w południowo-zachodniej części nizin Majów nie był bezpośrednio spowodowany przez lokalną suszę. – Upadek cywilizacji Majów nie jest mechanicznym skutkiem jednolitej katastrofy klimatycznej, lecz złożonym zjawiskiem, w którym klimat, organizacja społeczna, sieci ekonomiczne i dynamika polityczna są ze sobą powiązane. Czynniki społeczno-polityczne i ekonomiczne odegrały decydującą rolę – mówi dr Benjamin Gwinneth z Uniwersytetu Montrealskiego, który jest jednym z autorów publikacji. Jak wyjaśnia, odpowiedź tkwi w współzależności społeczeństw Majów. – Miasta nie żyły w próżni, tworzyły złożoną sieć handlu, sojuszy polityczne i zależności gospodarcze, a gdy susze nawiedzały centralne niziny, mogły wywołać serię kaskadowych kryzysów: wojny między miastami o zasoby, upadek dynastii królewskich, masowe migracje, zakłócenia szlaków handlowych itd. itd. – wylicza naukowiec. Do tego zjawiska doszło 1100-1000 lat temu. Co ciekawe populacja w rejonie Itzan osiągnęła swoje lokalne maksimum tuż przed swoim upadkiem. Źródło: Biogeosciences Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Archeolodzy odnaleźli grę planszową Majów. Była częścią podłogi jednego z domów
W Gwatemali badacze znaleźli planszę do gry w patolli, która wykonana była z setek niewielkich fragmentów ceramiki. Gra została wbudowana w posadzkę jednego z budynków w majańskim mieście Naachtun.
Chociaż gry planszowe biją obecnie rekordy popularności i przeżywają istny renesans, to ta forma rozrywki znana jest od czasów starożytnych. Człowiek bowiem od zawsze potrzebował zabawy, aby oderwać się od codziennego życia. W Egipcie powstała prawdopodobnie jedna z najstarszych gier – senet. Jej początki sięgają około 3100–3500 r. p.n.e. Alternatywnie za najstarszą grę planszową uważa się Królewską Grę z Ur. Znaleziono ją w Mezopotamii, a datowana jest na ok. 2600 rok p.n.e. Uważa się ją za pierwowzór tryktraka. Archeolodzy znaleźli grę planszową Majów Ale gry planszowe były popularne także w Ameryce Południowej wśród ludów prekolumbijskich. Potwierdza to najnowsze odkrycie w Gwatemali. Podczas badań archeologicznych w pradawnym mieście Majów Naachtun, badacze odnaleźli planszę do gry w patolli, która została wykonana z małych, czerwonych kawałków ceramiki. Zostały wbudowane w podłogę budynku mieszkalnego. Patolli to gra planszowa, która znana była na terenie niemal całej Mezoameryki. Jej zasady przypominają klasycznego „chińczyka”. Nazwa tej planszówki wywodzi się z języka nahuatl i pochodzi od słowa patoa, oznaczającego „grać”. Miała to być niezwykle popularna forma rozrywki w czasach prekolumbijskich, ale została zapomniana wraz z najazdem konkwistadorów. Gra została wbudowana w podłogę domu Najnowsze odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma „Latin American Antiquity”. – Planszę z patolli odnaleźliśmy w dużym kompleksie mieszkalnym z okresu klasycznego (ok. V wieku n.e.) na stanowisku Majów w Naachtun, obecnym Petén w Gwatemali. Chociaż znane są dziesiątki patolli wyrytych na stiukowych podłogach i ławach, patolli z Naachtun zostało wykonane w wyjątkowy sposób poprzez inkrustowanie ceramiki w posadzce – mówi Julien Hiquet z Uniwersytetu Paryskiego i główny autor badania. Stworzenie tej planszy prawdopodobnie wymagało ok. 478 elementów ceramiki, głównie w kolorze czerwonym i pomarańczowym. Tablica przypominała motyw patolii, znany przede wszystkim z kultury Majów. Konstrukcja ta nie przypominała jednak żadnego innego patolli, które odnaleziono do tej pory. Na podstawie pozostałości planszy naukowcy ocenili, że cała miała wymiary 80 × 110 cm. Oznacza to, że była dwukrotnie większa niż standardowe. Gry planszowe mogły być codziennością społeczeństwa majańskiego – Taka metoda stworzenia tablicy może rzucić nowe światło na to, jak Majowie cenili różne rozgrywki w swoim społeczeństwie i stworzyli z nich element życia codziennego. Tablice te mogły być tak popularne, że były wkomponowane w architekturę już na etapie planowania budowli – mówi Hiquet. – Co ciekawe, otoczenie, w którym znajdowała się plansza, sugeruje, że budowla ta prawdopodobnie była częścią domu elitarnej rodziny lub mogła być niewielkim, lokalnym ośrodkiem administracyjnym – wyjaśnia badacz. Czy zatem Majowie grali w gry planszowe, tak jak dzisiaj my gramy w Monopoly, Azul, czy Catan? Być może. Na pewno był to element, który umacniał więzi pomiędzy członkami danej społeczności i sprawiał im po prostu frajdę. Jednak część tekstów wskazuje, że był to także element kultu. Plansza w kształcie krzyża mogła symbolizować cztery strony świata, a ruch pionków wędrówkę przez kosmos lub los człowieka. Niektóre patolli bowiem znaleziono także w świątyniach. Pierwsze znane patolli pochodzi z 200 r. p.n.e. Jednak wiedza o tej grze pochodzi głównie z tekstów mezoamerykańskich. Wiadomo, że była to bardzo ważna gra dla Azteków, Tolteków i Majów, ponieważ informacje o niej pojawiają się w dokumentach historycznych, a nawet kodeksach. Źródło: Latin American Antiquity Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Odkrycie w Meksyku zmienia historię Majów. Ich najstarsza budowla to kosmogram
Zagadkowy kompleks Aguada Fénix w Meksyku to jedno z pierwszych wielkich założeń wzniesionych przez Majów. Właśnie dokonano w nim kolejnych odkryć, które tłumaczą jego funkcję i pozwalają zupełnie inaczej spojrzeć na najwcześniejsze dzieje tej cywilizacji. Okazuje się, że była bardziej egalitarna, niż sądziliśmy.
Około 3 tys. lat temu Majowie wznieśli monumentalny kompleks Aguada Fénix, którego przeznaczenie długo było dla naukowców niejasne. Najnowsze badania pozwoliły wreszcie odpowiedzieć na to pytanie: okazuje się że ten zespół budowli jest jednocześnie mapą Wszechświata. „Kosmiczna mapa” Majów sprzed 3 tys. lat Według naukowców kompleks Aguada Fénix został zaprojektowany jako swoisty kosmogram, czyli wcielona w architekturę mapa Wszechświata. Odkrycie to całkowicie zmienia spojrzenie na początki cywilizacji Majów. Brak pałacu lub innych budowli arystokracji pokazuje także, że ówczesne społeczeństwo było egalitarne i zdolne do tworzenia gigantycznych budowli bez hierarchicznego przymusu. Kompleks znajduje się w meksykańskim stanie Tabasco niedaleko Zatoki Meksykańskiej. Odkryto go dzięki technologii radarowej LIDAR, która pozwoliła zobaczyć ogromne założenie architektoniczne ukryte pod współczesnymi zabudowaniami. Jak wygląda najstarszy kosmogram Majów? Początkowo sądzono, że główna oś mierzy około 1,4 km, lecz dalsze badania zespołu Takeshiego Inomaty z Uniwersytetu Arizony (USA) wykazały, że struktura ma kształt krzyża o wymiarach aż 9 na 7,5 kilometra. Całość powstała między 1050 a 700 r. p.n.e., co czyni ją jedną z najstarszych znanych budowli Majów. Sercem kompleksu jest sztucznie usypana platforma, na której znajduje się zagłębiona, krzyżowa struktura. Od tego centralnego punktu odchodzą długie osie wyznaczone przez groble, ciągnące się nawet przez 6,3 km. Prawdopodobnie służyły one jako trasy rytualnych procesji wiodących do ceremonialnego centrum. W zachodnim krańcu kompleksu, gdzie „krzyż” przecina lagunę Naranjito, widać rozpoczętą budowę systemu kanałów, być może także o znaczeniu rytualnym. Dlaczego prace przerwano? Być może budowniczowie napotkali jakieś problemy techniczne. Zagadkowe znalezisko: kolory i artefakty wskazujące strony świata Najcenniejsze znaleziska pochodzą z samego centrum platformy, gdzie odkryto celowy, uporządkowany depozyt barwników wskazujących strony świata: błękitny azuryt (północ), zielony malachit (wschód) i żółtą ochrę (południe). To najstarszy znany przykład takiej symboliki kolorów w Mezoameryce. W późniejszej, klasycznej sztuce Majów pojawiała się dość często. Kolory odzwierciedlały porządek kosmosu i żywioły natury. W tych samych zagłębieniach archeolodzy znaleźli też dary ofiarne: muszle i rzeźby z jadeitu przedstawiające krokodyle, ptaki oraz kobietę rodzącą dziecko. Wszystkie były rozłożone w formie krzyża, zgodnie z symboliką kosmogramu (np. muszle symbolizowały wodę). Kto i dlaczego zbudował Aguada Fénix? Według badaczy Aguada Fénix powstała dzięki zbiorowej współpracy tysięcy ludzi, którzy uczestniczyli w budowie nie z przymusu, lecz z religijnego przekonania o odtwarzaniu porządku Wszechświata. Samo usypanie głównej platformy wymagało około 10,8 miliona dni roboczych, a kanałów – kolejnych 255 tysięcy. Choć nie wszystkie elementy ukończono, kompleks był używany przez setki lat. Naukowcy podkreślają, że brak śladów rezydencji elit i wizerunków władców odróżnia Aguada Fénix od późniejszych budowli Majów. Jak zauważa Takeshi Inomata, odkrycie to podważa powszechne przekonanie, że tylko społeczeństwa z silną władzą i hierarchią mogą tworzyć wielkie budowle. Źródło: >Science Advances Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Archeolodzy zlokalizowali ostatni bastion Majów. To „Kraina białego jaguara”
Nie wszyscy Majowie zostali pokonani przez europejskich konkwistadorów tuż po ich przybyciu. Część z nich stawiała opór przez ponad 100 lat. Archeolodzy właśnie namierzyli ich bazę, która nazywała się „Krainą białego jaguara”.
Spis treści: W poszukiwaniu osady rebeliantów Archeologiczne bingo. Koniec poszukiwań Koniec krainy białego jaguara Przybycie do Nowego Świata Krzysztofa Kolumba do Ameryki w 1492 roku zwiastowało problemy dla rdzennych ludności. Historia kolejnych stuleci była napisana krwią i okrucieństwem. Europejscy osadnicy przyczynili się do upadku wielu cywilizacji na nowo odkrytych przez nich kontynentach. Jedną ze społeczności, która ucierpiała byli Majowie w Ameryce Środkowej. Archeolodzy napisali właśnie nowy rozdział w historii ich oporu przeciwko hiszpańskiemu najazdowi. W poszukiwaniu osady rebeliantów Jedna z grup etnicznych Majów, Lakandon-Ch'ol, stawiała opór Hiszpanom do 1586 roku. Wówczas ich stolica Lacan-Tun została zdobyta. Część z Majów postanowiła uciec i stawiać dalej opór. Lakandon-Ch'ol przenieśli się w głąb lądu i założyli Sak-Bahlán, czyli Krainę białego jaguara, gdzie pozostali przez 110 lat. Jej poszukiwania trwały wiele lat. Archeologiczne bingo. Koniec poszukiwań Teraz grupa badaczy ogłosiła odkrycie ostatniej reduty Majów. W poszukiwaniach pomocny był model predykcyjny wykorzystujący systemy informacji geograficznej (GIS), opracowany przez lidera badań Josuhé Lozady Toledo, eksperta z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Jest to zatem metoda archeologii cyfrowej. Naukowiec „karmił” model również informacjami ze źródeł pisanych sprzed kilkuset lat, np. z kroniki Friara De Rivasa z 1698 roku. Tam podano, ile trwała podróż do Sak-Bahlán W projekcie uczestniczyli też archeolodzy dr Brent Woodfill z Winthrop w USA i dr Yuko Shiratori z Uniwersytetu Rissho w Japonii. Baza wojowniczych Majów znajdowała się na pograniczu dzisiejszego Meksyku i Gwatemali, w pobliżu rzek Jataté i Ixcán. Jest to rezerwat Biosfery Montes Azules. – To była najtrudniejsza wyprawa terenowa, jaką kiedykolwiek odbyłem, ale ostatecznie znaleźliśmy dowody archeologiczne dokładnie w miejscu, które wskazał – mówi Toleda. Dodał, że w czasie, gdy szukał stanowiska archeologicznego w ternie poczuł się jak pierwsi archeolodzy w XIX wieku. Koniec osady białego jaguara Historia tego miejsca kończy się w 1695 roku, kiedy osadę dostrzegł zakonnik Pedra de la Concepción. Wkrótce potem została podbita i przemianowana na wieś Nuestra Señora de Dolores (Matki Bożej Bolesnej), ale po 10 latach ją opuszczono. Teraz badacze planują dalsze badania osady zbuntowanych Majów. Udało się zmapować jej obszar. Otworzono też niewielkie wykopy archeologiczne. Pozyskane w ten sposób dane umożliwią precyzyjne określenie wieku pozostałości. Źródło: INAH Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
Ten kalendarz był dokładnym, złożonym systemem pomiaru czasu. Używano go do celów rytualnych i codziennych
Kalendarz Majów od wieków fascynuje entuzjastów i badaczy dawnych cywilizacji. Pod względem złożoności i precyzji, stanowi dowód potwierdzający niezwykłe osiągnięcia starożytnego ludu, który rozwijał się w Mezoameryce, w dziedzinie obserwacji astronomicznych. Jak czytać kalendarz Majów? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Tzolkin, czyli święty kalendarz rytualny Haab, czyli kalendarz słoneczny Kalendarz okrągły, czyli złożony system symboli i cykli Długa rachuba, czyli sposób pomiaru głębokiego czasu Data końca świata w kalendarzu Majów, czyli strach miał wielkie oczy Już na wstępie wypada zaznaczyć, że Majowie postrzegali czas zupełnie inaczej niż zachodnia cywilizacja. My postrzegamy go w sposób linearny, czysto matematyczny, podczas gdy cywilizacja majańska nadawała mu duchowe i kulturowe znaczenie. Dla nich czas był narzędziem duchowym, pozwalającym obcować z boskością i pojmować kosmiczny porządek, a sam kalendarz stanowił coś w rodzaju mapy boskiej woli. Nie oznacza to jednak, że nie był oparty na solidnych podstawach. Przeciwnie, Majowie wykazali się głębokim zrozumieniem matematyki, w tym koncepcji zera i systemu liczbowego opartego na dwudziestce. W ten sposób stworzyli nie tylko złożony, ale i precyzyjny system pomiaru czasu. Tzolkin, czyli święty kalendarz rytualny Kalendarz Majów stanowi coś w rodzaju syntezy odrębnych cykli, z których każdy pełni unikatową funkcję. U podstaw tego systemu leży tzw. tzolkin (rok rytualny) – 260-dniowy cykl. Powstaje w wyniku permutacji 20 nazw dni z 13 liczbami. Każdy dzień w tym cyklu ma unikatową kombinację: „1 Imix”, „2 Ik” itd., aż do „13 Ahau”. Na końcu, liczby powracają do 1, a nazwy dni są kontynuowane. Cały cykl kończy się, kiedy liczba i nazwa dnia powracają do „1 Imix”, czyli do punktu wyjściowego. Tzolkin pełnił przede wszystkim funkcję rytualną. Majowie używali go do tworzenia wróżb, wyznaczania dni sprzyjających ceremoniom, zawieraniu małżeństw i innym ważnym wydarzeniom. W tym miejscu należy podkreślić, że 260-dniowy cykl odgrywał kluczową rolę w nadawaniu imion dzieciom. Data urodzenia w tzolkin określała bowiem jego cechy i przeznaczenie. Wynika z tego, że ten kalendarz nie był wyłącznie narzędziem do mierzenia czasu. Cywilizacja Majów traktowała tzolkin jako narzędzie duchowe, pozwalające zrozumieć przeznaczenie jednostki i ogółu i pomagające w dostosowaniu działań do rytmu kosmosu. Zapewniał poczucie porządku i przewidywalności w świecie, którym władały potężne siły. Haab, czyli kalendarz słoneczny Obok rytualnego, funkcjonował kalendarz słoneczny, znany jako haab. Ten system składał się z 365 dni i z dużą dokładnością odzwierciedlał długość rocznego obiegu Ziemi wokół Słońca. Majowie podzielili haab ma 18 winal (miesięcy). Każdy liczył 20 dni, a po nich następował krótki, odrębny okres 5 dni – uayeb (dni bezimienne). Ten kalendarz miał zastosowanie czysto praktyczne. Majowie używali go przede wszystkim w rolnictwie. Jego cykle wyznaczały czas zasiewu, plonów i innych sezonowych działań, które warunkowały przetrwanie cywilizacji. Odgrywał też kluczową rolę w organizacji funkcji społecznych. Uayeb na końcu kalendarza był interpretowany jako czas pechowy i niebezpieczny. W okresie przejściowym, jeszcze przed rozpoczęciem nowego roku, wykonywano rytuały, których celem było odegnanie złych sił. Haab stanowi dobitny dowód na to, że Majowie doskonale pojmowali mechanikę niebieską i potrafili zastosować ją do swoich potrzeb. Cywilizacja, która kształtowała się wiele wieków temu, potrafiła przekształcać obserwacje astronomiczne w funkcjonalny system, wspierający ich codzienne życie. Kalendarz okrągły, czyli złożony system symboli i cykli W kalendarzu Majów, 260-dniowy tzolkin i 365-dniowy haab zazębiały się i działały równocześnie. Określona kombinacja daty obu mogła powtórzyć się tylko raz na 18980 dni, czyli co 52 lata haab lub 73 cykle tzolkin. Ten okres jest nazywany kalendarzem okrągłym. W kulturze Majów 52-letni system symbolizował życie ludzkie lub „stulecie”. Widziano w nim okres odnowy i wyznacznik dla pokoleń. Ukończenie kalendarza okrągłego było wydarzeniem niezwykle podniosłym, bowiem oznaczało zakończenie pełnego cyklu doświadczeń. Długa rachuba, czyli sposób pomiaru głębokiego czasu Oprócz cyklicznych metod pomiaru czasu, do których używano kalendarzy tzolkin i haab, Majowie posiadali także narzędzie linearne, chronologiczne. Było ono używane do datowania wydarzeń historycznych i długich cykli kosmicznych. Mowa o tzw. długiej rachubie. Kalendarz ten opierał się na jednostkach w systemie dwudziestkowym, z wyjątkiem tun (która miała 18 winali). Jednostki, o których mowa, to: kin – odpowiednik jednego dnia, winal – odpowiednik dwudziestu kin tun – odpowiednik osiemnastu winali, katun – odpowiednik dwudziestu tun, baktun – odpowiednik 20 katun. Monumentalna długa rachuba była używana do zapisu ważnych wydarzeń historycznych na pomnikach i stelach. Pozwalała śledzić zjawiska astronomiczne, ramować cykle stworzenia i zniszczenia i umieszczać wydarzenia w narracji opartej o rozległą kosmologię. Wynika z tego, że cywilizacja Majów pojmowała czas w skali wykraczającej poza życie jednostki i potrafiła łączyć teraźniejszość z przeszłością i przyszłością. To z kolei wskazuje na poczucie ciągłości i wiarę, że ludzkie istnienie jest tylko częścią większego planu. Data końca świata w kalendarzu Majów, czyli strach miał wielkie oczy Mówiąc o długiej rachubie, nie sposób nie wspomnieć o słynnej dacie 21 grudnia 2012 roku. W powszechnym przekonaniu oznaczała ona koniec świata. Apokalipsa nie nastąpiła, a Ziemia trwa nadal. Czy to oznacza, że Majowie pomylili się w swoich obliczeniach? Otóż nie. Pomyłka leżała po naszej stronie. Dla Majów, data ta oznaczała zakończenie trzynastego cyklu baktun (13.0.0.0.0.), co stanowiło kamień milowy w długiej rachubie. Dzień ten symbolizował koniec jednego wielkiego cyklu stworzenia i początek nowego. Był początkiem okresu odnowy i przemian. To nieporozumienie niezwykle obrazowo uwidacznia różnice w zachodnim i majańskim pojmowaniu czasu. Dla Majów, którzy czas interpretowali jako coś cyklicznego i w zakończeniu czegoś widzieli początek nowego, dzień ten był po prostu zakończeniem pewnego cyklu. Tymczasem współcześni, którzy czas postrzegają linearnie, w zakończeniu doszukiwali się definitywnego końca. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Archeolodzy odkryli bogaty grobowiec majańskiego króla. Umarł bezzębny
Umarł w podeszłym wieku i bez zębów. Te K’ab Chaak był majańskim królem i założycielem dynastii. W jego grobowcu w Caracol w Belize znaleziono paciorki zdobione motywem… małp. Sprawdź, co jeszcze skrywała jego komora grobowa.
Spis treści: Spektakularne odkrycie po latach badań Bogate dary i małpie motywy Badania archeologiczne w Mezoameryce są prawdziwym wyzwaniem dla archeologów. Obszar ten pokrywa w dużej części dżungla, która porasta starożytne miasta. Wiele zabudowań jest niewidocznych i nadal pozostają ukryte przez naukowcami. To się jednak zmienia wraz z postępem technologicznym. Sporo nieznanych archeologom dawnych osad zlokalizowano dzięki LiDAR-owi, czyli lotniczemu skanowaniu laserowemu. Spektakularne odkrycie po latach badań Miasto Majów Caracol odkryto jednak w „klasyczny” sposób – na zagadkowe ruiny natknął się w 1937 roku lokalny drwal, a badania tego stanowiska archeologicznego ruszyły rok później. Po latach badań okazało się, że jest to największe miasto Majów w Belize i na nizinach Majów. Od lat 80. XX wieku miejsce to bada małżeństwo amerykańskich archeologów z Uniwersytetu w Houston – Arlen F. Chase i Diane Z. Chase. Badacze ogłosili właśnie spektakularne odkrycie. Jest to grobowiec Te K’ab Chaaka, czyli pierwszego władcy tego starożytnego miasta Majów i założyciela dynastii królewskiej. Wstąpił na tron w 331 roku n.e. Jest to pierwszy grobowiec władcy, który udało się zidentyfikować w ciągu ponad czterdziestu lat prac w Caracol. Mimo że nie jest podpisany jego imieniem, archeolodzy są przekonani, że należał właśnie do niego. View oEmbed on the source website Rządzona przez Te K’ab Chaaka metropolia odgrywała ważną rolę polityczną w historii Majów. Rozciągała swoje wpływy na południową część półwyspu Jukatan od 560 do 680 roku n.e., zanim została opuszczona około 900 roku n.e. Dynastia królewska założona przez Te K’ab Chaaka przetrwała w Caracol ponad 460 lat. Bogate dary i małpie motywy Te K’ab Chaaka pochowano u podstawy świątyni rodziny królewskiej. W momencie pochówku władca był w podeszłym wieku i miał około 170 cm wzrostu. Nie miał już żadnych zębów. W komorze znajdowało się oprócz ciała: 11 naczyń ceramicznych, rzeźbione rurki z kości, biżuteria z jadeitu zdobiona motywem małp (czepiaków), mozaikowa maska z jadeitu, muszle spondylusa z Pacyfiku. Na naczyniach ceramicznych ukazano różne sceny. Na jednej władca Majów trzyma włócznię i przyjmuje ofiary. Inne naczynie przedstawiają wizerunek Ek Chuaha, boga Majów odpowiedzialnego za handel. Na czterech naczyniach widać związanych jeńców. Ciekawostką są dwa naczynia z pokrywkami z modelowanymi uchwytami w kształcie głów. Dla archeologów znaleziska z grobowca są ważne również dlatego, bo wskazują na wczesne interakcje z cywilizacją Teotihuacan. Źródło: Uniwersytet w Houston Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tajemnicze świątynie Majów. Skrywają więcej niż Chichén Itzá
Mniej znane cuda archeologiczne Meksyku kuszą podróżników autentyczną atmosferą i spokojem, jakiego nie znajdziesz w tłumnym Chichén Itzá. Poznaj trzy niezwykłe miejsca, które wciąż skrywają wiele tajemnic.
Spis treści: Palenque – dżungla, hieroglify i krypta Pakala Calakmul – miasto piramid i dżungli pełnej jaguarów Uxmal – biała architektura i legenda o karle Położone z dala od turystycznych szlaków, stanowiska takie jak Palenque, Calakmul i Uxmal oferują fascynujące spojrzenie na cywilizację Majów – bez tłumów, kolejek i wygórowanych cen. Dla wielu to nie tylko alternatywa, ale prawdziwa podróż do przeszłości, w samym sercu dżungli Jukatanu. Dla tych, którzy szukają spokojniejszej i bardziej przystępnej cenowo alternatywy dla Chichén Itzá, te świątynie na Półwyspie Jukatan oferują wgląd w bogatą historię Majów. Położone w dżungli Jukatanu, około 45 minut od Valladolid, znajduje się jedno z najczęściej odwiedzanych stanowisk archeologicznych Meksyku — Chichén Itzá. Dawniej tętniące życiem miasto Majów z szacunkową liczbą 35 000 mieszkańców, dziś przyciąga tłumy turystów z całego świata, którzy podziwiają jego wspaniałe świątynie i odkrywają bogatą historię regionu. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1988 roku, a później nazwane jednym z Nowych Siedmiu Cudów Świata, Chichén Itzá nadal bije rekordy frekwencji. Chociaż jego znaczenie i piękno są niezaprzeczalne, jego odwiedzenie jest kosztowne i wiąże się z tłumami. Dla tych, którzy szukają spokojniejszej i tańszej alternatywy, te trzy ukryte świątynie oferują możliwość poznania mniej znanych stanowisk archeologicznych Półwyspu Jukatan. Palenque – dżungla, hieroglify i krypta Pakala Cywilizacja Majów obejmowała niegdyś współczesne południowo-wschodnie Meksyk, Gwatemalę, Belize, Honduras i Salwador. W szczytowym momencie liczyła ponad 2 miliony ludzi rozproszonych po całym imperium, z najpotężniejszymi miastami w dzisiejszym Jukatanie i północnej Gwatemali. Położone w gęstym lesie deszczowym Lacandón w stanie Chiapas, Palenque jest jednym z najbardziej imponujących stanowisk Majów, znanym z wielopoziomowych piramid, hieroglificznych inskrypcji i ukrytych krypt z dziesiątkami archeologicznych skarbów. Najbardziej znana struktura, Świątynia Inskrypcji, dostarczyła archeologom nieocenionych informacji o cywilizacji Majów. Częściowo dzięki dobrze zachowanym hieroglifom, ale również z powodu krypty poniżej. Władca z VII wieku, K’inich Janaab’ Pakal, został pochowany w tej krypcie z piękną jadeitową maską. Maska ta jest uważana za jedno z największych odkryć archeologicznych cywilizacji Majów i można ją zobaczyć w Narodowym Muzeum Antropologicznym w Meksyku. Wykopaliska w Palenque rozpoczęto w latach 40. XX wieku i trwają do dziś. Pomimo dekad pracy, zbadano mniej niż 10% z 1780-hektarowego miasta — Palenque nadal skrywa niezliczone tajemnice pod dżunglą. Na czas wizyty można zatrzymać się w mieście Palenque lub w jednym z bardziej odosobnionych eko-hoteli i ośrodków w dżungli. Hotel Maya Bell znajduje się tuż przy wejściu do stanowiska i oferuje urocze chaty z dachami z liści palmowych, klimatyzacją, restauracją i basenem. Calakmul – miasto piramid i dżungli pełnej jaguarów Ukryte głęboko w Rezerwacie Biosfery Calakmul, to starożytne miasto jest jednym z najmniej odwiedzanych stanowisk Majów. Przez wieki pochłonięte przez gęstą dżunglę, zostało ponownie odkryte w 1931 roku przez biologa Cyrusa Longwortha Lundella. Calakmul, co oznacza „miasto przyległych piramid”, jest jednym z największych miast Majów, z tysiącami struktur rozmieszczonych na obszarze 331 397 hektarów. Historycy uważają, że było to polityczne centrum dynastii Kaanul (dynastii Węża), jednej z najpotężniejszych dynastii Majów w okresie późnoklasycznym (600–900 n.e.). Białe drogi wapienne, zwane sacbé, łączyły Calakmul z pobliskimi miastami, tworząc starożytny system komunikacyjny służący celom wojskowym, dyplomatycznym i handlowym. Wizyta w Calakmul przypomina sceny z filmu o Indianie Jonesie — istnieje duże prawdopodobieństwo spotkania małp, indyków, tukanów, a nawet jaguarów. Dotarcie tam wymaga trzech osobnych biletów wstępu i 90-minutowej jazdy od najbliższej stacji kolejowej. Zaleca się korzystanie z przewodników, ponieważ wycieczki trwają zazwyczaj od pięciu do siedmiu godzin. Warto zaplanować nocleg w pobliskiej wiosce Conhuas lub La Selva, Campeche. Należy pamiętać, że bilety, restauracje i przewodnicy przyjmują tylko gotówkę — warto mieć przy sobie meksykańskie peso. Uxmal – biała architektura i legenda o karle Około czterech godzin drogi od Cancún, na trasie do Méridy, Uxmal było ważnym miastem w okresie późnoklasycznym i częścią Ligi Majapán. Jest jednym z najlepszych miejsc do podziwiania architektury stylu Puuc, podobnej do tej z Chichén Itzá. Choć dziś wapienne piramidy stoją nagie, niegdyś były pokryte gładkim białym stiukiem, uzyskiwanym przez spalanie drewna. Budynki w Uxmal nie są rozmieszczone w tradycyjnym układzie dziedzińcowym, lecz zostały ustawione zgodnie z ruchem Wenus na niebie. Sprawia to, że Uxmal jest szczególnym miejscem do odwiedzenia w różnych porach roku, choć nie tak znanym jak Chichén Itzá w czasie równonocy wiosennej. Piramida Czarownika, najwyższa świątynia w Uxmal, góruje nad dawną dzielnicą mieszkalną miasta. Zwiedzanie z przewodnikiem daje wgląd w kulturę Majów, w tym rytuały ofiarne, grę w piłkę mezoamerykańską oraz legendy, takie jak La Casa del Enano – Dom Karła, czyli piramida, którą według legendy miał zbudować w jedną noc magiczny karzeł, który później rządził Uxmalem. Jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów w Uxmal jest Dom Gołębi — 73-metrowa budowla z rzędem struktur przypominających grzędę dla gołębi. Uxmal znajduje się około godziny drogi od Méridy i jest doskonałą propozycją na jednodniową wycieczkę oraz świetną alternatywą dla bardziej zatłoczonego i droższego Chichén Itzá. Mérida to także fantastyczne miejsce na pobyt z pyszną kuchnią jukatańską i tętniącymi życiem ulicami. Źródło: National Geographic
„Jaskinia krwi”. Archeolodzy odnaleźli ślady brutalnego rytuału Majów
Na stanowisku archeologicznym w Dos Pilas w Gwatemali archeolodzy odkryli dowody na tajemniczy rytuał Majów. W jaskini znaleziono pocięte czaszki.
Spis treści: Jaskinia Krwi pod starożytnym miastem Majów Podziemne miejsce krwawych rytuałów Ofiary z ludzi składano, by wywołać deszcz Dos Pilas to stanowisko archeologiczne, które pochodzi z czasów prekolumbijskich, położone w departamencie Petén w środkowo-zachodniej Gwatemali. Znajduje się ok. 8 km na wschód od granicy z Meksykiem, między dwiema rzekami: Salinas oraz Pasión. W czasach Majów było to średniej wielkości miasto, w którym mogło żyć nawet 10 tys. mieszkańców w szczytowym okresie. Podczas badań okryto tu blisko 500 struktur mieszkalnych, a także kilka piramid i budynków sakralnych. Jaskinia Krwi pod starożytnym miastem Majów Na początku lat 90. ubiegłego wieku archeolodzy odkryli tu sieć jaskiń, które znajdowały się bezpośrednio pod miastem. Badacze wykazali, że były one wykorzystywane przez Majów w latach 400 p.n.e.–250 n.e. W ciągu ostatnich miesięcy badacze skupili się na jednej z nich, którą nazwali Cueva de Sangre, czyli „Jaskinią Krwi”. Naukowcy znaleźli tam dużo ludzkich szczątków, które były rozrzucone po ziemi. Analizy antropologiczne ujawniły urazy, które powstały mniej więcej w momencie śmierci tych osób. Kolejne badania wykazały, że w jaskini na próżno szukać było całych szkieletów. Okazało się, że znajdowały się tam jedynie części ludzkich ciał. Niektóre kości były połamane, a czaszki ponacinane. Do skłoniło badaczy do wniosków, że jaskinia była miejscem pradawnych majańskich rytuałów. W sumie w jaskini znaleziono szkielety co najmniej kilkunastu osób. – W rytuale Majów części ciała są tak samo cenne, jak całe ciało — mówiła Live Science Michele Bleuze, bioarcheolog z California State University w Los Angeles, która była zaangażowana w badania. Podziemne miejsce krwawych rytuałów – Aby ustalić, że było to miejsce, w którym przeprowadzano rytuały, porównaliśmy je z innymi stanowiskami Majów, które wykazały bardzo duże podobieństwa – powiedziała Ellen Fricano, antropolożka z Western University of Health Sciences w Kalifornii, która zajmowała się analizą kości. Te podobieństwa to przede wszystkim fakt, że kości znajdowały się na powierzchni ziemi, a nie zostały zakopane, a także to, iż ciała zostały rozczłonkowane. Innym dowodem, który miałby potwierdzać tę teorię jest jedna z czaszek, która miała nacięcie na wysokości lewej strony czoła. – Ktoś użył ostrego narzędzia, prawdopodobnie czegoś przypominającego topór, aby je zadać – tłumaczy Fricano. Łącznie w jaskini znaleziono 4 czaszki. Podobne nacięcie miała kość biodrowa, która nie należała jednak do dorosłego człowieka, lecz do dziecka. To jest również typowe w rytuałach Majów, w których poświęcano małoletnich. Ofiary z ludzi składano, by wywołać deszcz Warto zwrócić uwagę na fakt, że do jaskini prowadzi niewielki otwór i niskie przejście. Badacze podkreślają, ze tak teraz, jak i ponad 2000 lat temu, gdy jaskinia była miejscem rytuałów, dochodziło do zalania jej wnętrza w porze deszczowej. Naukowcy uważają zatem, że grota była używana tylko w porze suchej. W środku odprawiano ceremonie, podczas których błagano bogów o deszcz. Miało to przyczyniać się do urodzaju i obfitych plonów. – Na razie nie możemy powiedzieć z całą pewnością, że ofiary z ludzi składano tam, aby prosić bogów o deszcz, ale z dużym prawdopodobieństwem możemy powiedzieć, że tak było. Analiza kości z jaskini Cueva de Sangre tak naprawdę dopiero się rozpoczyna. Planowane są kolejne prace, w tym analiza materiału genetycznego – podkreśla Michele Bleuze. – Chcemy dowiedzieć się, kim byli ci ludzie, ponieważ fakt złożenia ich w ofierze świadczy, że byli traktowani inaczej, niż reszta społeczeństwa – dodała antropolożka. Źródło: Live Science Nasz autor Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal+, obecnie pracuje w RMF FM. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu. Pisze przede wszystkim o archeologii i przyrodzie. Prywatnie bardzo zainteresowany polityką.
Cywilizacje Majów i Angkor Wat – wspólna przyczyna ich upadku. Grozi też nam
Zmiana klimatu wysuszyła ziemię, ale wylesienie jeszcze spotęgowało klęskę. Gdy społeczeństwo Majów stanęło twarzą w twarz z niedostatkiem, popadło w chaos. Nie była to jedyna cywilizacja, którą to spotkało.
Spis treści: Geoinżynieria Majów Majowie w drodze do upadku Klimat kontra Angkor Wiele przyczyn upadku Angkoru Każda cywilizacja upada Czy zmiany klimatu zniszczą naszą cywilizację? Majańska cywilizacja miejska kwitła wbrew znacznym ograniczeniom narzuconym przez przyrodę w latach 250–900 n.e., czyli w epoce zwanej okresem klasycznym w historii Majów. Ich biegłość w architekturze odzwierciedlała postępy w matematyce, astronomii i sztuce. Geoinżynieria Majów Majowie potrafili wpływać na hydrologię regionu przez zmianę podziemnych lejów krasowych w zbiorniki zasilające system intensywnego nawadniania upraw na tarasach rolnych. Las deszczowy został wyrżnięty na skutek wzmożonego rolnictwa żarowego [polegającego na wycinaniu i paleniu lasów – przyp. tłum.]. Umiejętność kontrolowania środowiska pozwoliła tamtejszej populacji w okresie klasycznym szybko się rozrosnąć. Budowa monumentu – znaku bogactwa i śmiałości – osiągnęła szczyt pod koniec tego okresu. Legendarne wysokie zabudowania w Tikalu datuje się na okres tego gorączkowego boomu. Ale gdy działalność przyspieszała, nagle wszystko upadło. Lidar pokazał skalę majańskiego megalopolis, a nowoczesna technologia częściowo wyjaśniła także jego upadek. Stephens mógł wyobrażać sobie, że Majowie mieszkali w miastach zacienionych koroną dżungli, ale niedawne analizy próbek pyłków dowiodły, że pod koniec VIII wieku n.e. Jukatan był wylesiony. Miasta i pola rozlewały się po ogołoconych równinach. Wielkie drzewa ścięto i spalono, aby produkować gips w przemysłowych ilościach. Trzeba było spalić 20 drzew, żeby uzyskać 1 metr kwadratowy tynku wapiennego. Obnażoną ziemię wykorzystywano w celach rolniczych. Gęb do wykarmienia przybywało, a ekosystem naprężał się do granic możliwości. Majowie potrafili przystosowywać się do warunków i łagodzić częste susze wytrawnymi technikami zarządzania, ale nie umieli zaadaptować się do kryzysu, który rozpoczął się około 760 roku. Próbki lodu pobrane z Grenlandii pokazują, że mniej więcej w tym czasie promieniowanie słoneczne nagle osłabło. Temperatury na półkuli północnej spadły na łeb, na szyję, a globalne układy pogodowe przesunęły się na północ. Atlantycki deszcz, który nawadniał Jukatan, nie przyszedł. Próbki osadu z jezior w tym regionie potwierdzają, że Majów dotknęła długa i wyjątkowo surowa susza. Ponadto żyli oni na obszarze już i tak zagrożonym z powodu utraty lasu deszczowego. Majowie w drodze do upadku W dobie katastrofy – po części ludzkiej, po części naturalnej – mieszkańcy zaczęli opuszczać miasta jedno po drugim i zostawiać je przyrodzie. Glebę na półwyspie wyjałowiły deforestacja, erozja i nadmierna eksploatacja. Zmiana klimatu wysuszyła ziemię, ale wylesienie jeszcze spotęgowało klęskę. Gdy społeczeństwo Majów stanęło twarzą w twarz z niedostatkiem, popadło w chaos. Miasta walczyły ze sobą o kurczące się zasoby. Szlaki handlowe, które przecinały niziny i wzbogacały je po drodze, zastąpiono drogami morskimi. W 900 roku Tikal był niemal pusty, stał się jednym z kilkudziesięciu wymarłych miast. Las deszczowy szybko powrócił. Ekosystem mógł w pełni się odrodzić, zanim Avendaño prawie tysiąc lat później przypadkiem natknął się na lasy, ale miasta nigdy się nie odrodziły. Klimat kontra Angkor W Kambodży korzenie gigantycznego baniana (figowca bengalskiego), który wyglądał jak nie z tego świata, mocno obej­mują wspaniałe budowle Angkoru, w XI–XIII wieku n.e. największego miasta na świecie. Angkor, podobnie jak Tikal, był ogromną, rozproszoną aglomeracją, zajmującą teren o powierzchni współczesnego Paryża, na którym mieściło się prawie 1 000 000 osób. Tak jak u Majów, tu też bazowano na zaawansowanej sieci hydraulicznej. I, podobnie jak w majańskich miastach, kambodżańskie megalopolis też niezwykle obciążało ekosystem. Ogromny obszar miejski został zamieniony w wyrafinowaną infrastrukturę sieci wodnych dorzeczy, retencji i redystrybucji, złożoną z kanałów, rowów nawadniających i zbiorników, które radziły sobie z miesiącami suszy oraz intensywnymi monsunowymi opadami deszczu. Miejski styl życia na ogromną skalę obserwowany w Kambodży był możliwy dlatego, że dokonywano redystrybucji wody na obszar ponad 1000 kilometrów kwadratowych, co umożliwiało całoroczne uprawianie roli. Miejską maszynę napędzała spora i wysoce kontrolowana siła robocza. Miejski teren zbiegał się z wiejską ziemią. W rzeczywistości brakowało jakiegokolwiek rozróżnienia między nimi, ponieważ Angkor był jak przerośnięta wioska w podmokłym otoczeniu, z rzadką zabudową mieszkalną zbitą na kopcach wśród pól ryżowych. Setki kilometrów kwadratowych lasu zostały obnażone po to, by stworzyć otwarty i niezwykle przebudowany krajobraz miejski. Zdolność tak kompletnego manipulowania środowiskiem była źródłem siły Angkor i umożliwiła wykarmienie 1 000 000 mieszkańców. Była też jego największą słabością. Dendrochronologia mówi nam o tym, że stały ląd Azji Południowo-Wschodniej dotknęła zmiana klimatu spowodowana przejściem od średniowiecznego optimum klimatycznego do małej epoki lodowcowej. Kanały zamulił osad, który spłynął ze wzgórz razem z nietypowo intensywnymi opadami deszczu, które dręczyły megalopolis powodziami. Ulewy, jak podpowiada nam dendrochronologia, przychodziły jednak między długimi okresami suszy od XIV do XV wieku – był to zarówno najbardziej mokry, jak i najbardziej suchy czas w całym tysiącleciu. Monsun stał się groźnie nieprzewidywalny. Drwił sobie z wyszukanego systemu inżynieryjnego, zaprojektowanego z uwzględnieniem dość przewidywalnego (choć wymagającego) klimatu. System nie mógł poradzić sobie z erozją ani osadem, w dużej mierze spowodowanymi wiekami wylesiania. Populacja zaczęła maleć, dżungla znów pochłonęła nieustannie kurczące się peryferia konającego miasta. Gdy ludzie opadli z sił, nie można już było utrzymać skomplikowanych wodociągów. Dlatego temu, co pozostało z Angkoru, jeszcze bardziej zagrażały powodzie. W końcu mieszkańcy opuścili wspaniałe średniowieczne miasto. Została w nim mała grupa sumiennych mnichów, przestrzegających religijnych rytuałów. Wiele przyczyn upadku Angkoru Nowoczesny analityk systemów przyjrzał się temu, co zdarzyło się w Angkorze, i dostrzegł proces „kaskadowego niepowodzenia decydującej infrastruktury w następstwie skrajnego klimatu”. Zarządzanie wodą w mieście składało się z wielu oddziałujących na siebie i współzależnych elementów. Drobne problemy w funkcjonowaniu złożonego systemu, wywołane zmianą klimatu, wywołały falę potęgujących się porażek. Osiągnęła punkt krytyczny, po przekroczeniu którego powrót do normy nie był możliwy. Nie była to nagła, apokaliptyczna katastrofa – raczej stopniowe pogarszanie się miejskiego środowiska przez kilkadziesiąt lat, aż porzucenie go stało się jedynym wyjściem. Średniowieczny Angkor, jak dowiedli naukowcy, ma liczne wspólne cechy techniczne z dzisiejszymi skomplikowanymi systemami. Powinniśmy widzieć w tym, co się stało, ostrzeżenie. Każda cywilizacja upada Upadek miast Majów oraz Angkoru w obliczu chwiejności klimatycznej to nie są odosobnione przypadki. Imperium akadyjskie w Mezopotamii przeżyło dezurbanizację w wyniku starożytnej megasuszy, kiedy od około 2200 roku p.n.e. obserwowano znaczne ochłodzenie powierzchni subpolarnego Oceanu Atlantyckiego. Efekt domina rozpoczął się wraz z globalną zmianą klimatu, łącznie z wyjaławianiem się Azji Południowo-Wschodniej. Zmiana osłabiła też azjatycki monsun, co skutkowało porzuceniem około 1800 roku p.n.e. kilkudziesięciu ogromnych miast składających się na cywilizację doliny Indusu. Gdy poziom mórz opadł, rzeki zmieniły bieg, a systemy irygacyjne zostały zarzucone, wspaniałe miasta Mezopotamii – kolebkę cywilizacji miejskiej – w końcu pochłonęła pustynia. Miasta upadły z wielu przyczyn. Jeśli w grę wchodził klimat, często był on tylko jednym z wielu czynników. Kiedy dochodziło do katastrofy, a potem porzucenia miasta, nie działo się to z dnia na dzień, ale trwało pokolenia. Ludność rozpierzchała się do innych regionów, osiedlała się w innych ośrodkach miejskich lub zmieniała sposób życia. Społeczeństwa przeważnie potrafiły dojść do siebie po kataklizmach. Choć znikały pojedyncze miasta, miejski styl życia miał się dobrze. Majowie są rzadkim przykładem ludu, który zrezygnował z życia w ośrodkach miejskich. Jeśli porzucano je na rzecz dżungli lub pustyni. Dochodziło do tego, ponieważ społeczeństwa nie potrafiły przewidzieć zmieniających się warunków środowiskowych ani przystosować się do nich. Czy zmiany klimatu zniszczą naszą cywilizację? My jesteśmy w lepszej sytuacji, możemy prognozować zmiany i adaptować się do nich. Miasta są wytrzymałe, tak samo jak ich mieszkańcy, potrafiący przetrwać niszczycielskie katastrofy – nawet ataki atomowe. W dziejach ośrodków miejskich obserwujemy ciągłą ewolucję i odnowę. Zdolność do metamorfozy sprawiła, że nasza zurbanizowana historia od 600 lat jest trwała i pełna sukcesów. Zbite, zaludnione miasta – wiele z nich leży na wybrzeżu – są szczególnie narażone na załamanie klimatu. Żyją jednak w cieniu katastrofy i dają znaki, że przystosowują się do panujących warunków. To jest przedruk z książki autorstwa Bena Wilsona pt. „Miasto i dżungla. Jak natura wrosła w cywilizację”, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak Horyzont w przekładzie Moniki Skowron. Tytuł, śródtytuły i skróty pochodzą od redakcji.
W mieście Majów znaleziono ofiarny ołtarz z ciałami ludzi. To wpływ innej cywilizacji
Tajemniczy ołtarz, dziecięce pochówki i wpływy cywilizacji oddalonej o tysiące kilometrów. Nowe odkrycie w Tikal każe na nowo spojrzeć na historię Majów. Czy naprawdę byli tak samodzielni, jak dotąd sądzono?
Spis treści: Grobowiec z IV wieku cennym odkryciem Majowie inspirowali się innymi cywilizacjami Ameryka Południowa często jest nazywana najbardziej kolorowym kontynentem. Nie tylko ze względu na tropikalne krajobrazy i różnorodną florę oraz faunę. Turystów i badaczy tak samo fascynuje bogactwo kulturowe, będące w dużej mierze spuścizną po rdzennych ludnościach. Spośród pierwszych cywilizacji Mezoameryki szczególnym zainteresowaniem archeologów cieszą się Majowie. Potomkowie Majów nadal żyją w Meksyku, choć nie stanowią już większości populacji. Szczyt ich cywilizacji przypadł na pierwsze wieki naszej ery. Do dziś wielu historyków spiera się o to, jak dalej potoczyły się jej losy. Z niedawnych badań wynika, że Majowie tak naprawdę nigdy nie upadli. Jedno jest pewne. Każde kolejne odkrycie archeologiczne rzuca nowe światło na ich skomplikowaną historię. Nie inaczej jest tym razem. Grobowiec z IV wieku cennym odkryciem W Tikal, pozostałościach starożytnego miasta Majów, archeolodzy odnaleźli 1700-letni ołtarz. Jak się okazuje, nie został stworzony przez Majów, lecz przez artystów z Teotihuacan. Mowa oczywiście o potężnym niegdyś mieście położonym ponad 1000 kilometrów na północ, w pobliżu dzisiejszego Meksyku. Ołtarz został wykonany z wapienia. Następnie ozdobiono go malowidłami w odcieniach czerwieni, żółci i czerni. Przedstawiają one postać z charakterystycznym nakryciem głowy i ozdobą na nosie. Wyobrażenie przypomina Boga Burzy czczonego w Teotihuacan. Styl i technika malarska również wskazują na wpływy tej odległej cywilizacji. Intrygujące jest to, że w centralnej części ołtarza odkryto pochówki co najmniej czterech osób, w tym dziecka. Takie praktyki pogrzebowe są charakterystyczne właśnie dla Teotihuacan, gdzie składano ofiary w miejscach kultu. Odkrycie takich pochówków w Tikal sugeruje silne powiązania między elitami obu miast. Majowie inspirowali się innymi cywilizacjami To odkrycie potwierdza hipotezy o regularnych kontaktach między mieszkańcami Tikal a Teotihuacan. Już wcześniej archeolodzy natrafili na struktury w stylu Teotihuacan w mieście Majów. To, według badaczy, sugerowało obecność swego rodzaju ambasady lub jednostki wojskowej tej cywilizacji na miejscu. Uwagę zwraca również fakt, że niektóre z tych budowli zostały wzniesione z tynku błotnego, a nie z tradycyjnego wapienia. To mogła być próba odtworzenia architektury Teotihuacan przez lokalnych budowniczych. Relacje między Tikal a Teotihuacan nie zawsze był jednak pokojowe. W 378 roku n.e. doszło do wydarzenia znanego jako „przybycie Obsydianowego Węża”. Cześć badaczy interpretuje je jako inwazję Teotihuacan na Tikal. Nowe znalezisko ołtarza z pochówkami może być kolejnym dowodem na obecność i wpływy tej cywilizacji w sercu ziem Majów. Stephen Houston z Uniwersytetu Browna, jeden z autorów badań podkreśla, że odkrycie to ukazuje, jak elity z Teotihuacan nie tylko odwiedzały Tikal, ale również wprowadzały tam swoje rytuały i architekturę. Wtedy też powstawały repliki obiektów kultu z ich rodzinnego miasta. Wygląda na to, że słynne miasto Majów było bardziej kosmopolityczne, niż dotychczas zakładano. Tikal nie było izolowanym ośrodkiem. To tam krzyżowały się wpływy różnych kultur. Źródło: Antiquity Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Ludzie stworzyli 4 tys. lat temu wielką instalację. Mogła wyżywić 15 tys. osób rocznie
Złożoną sieć kanałów wykonali cztery tysiące lat temu łowcy i zbieracze, żyjący na terenie dzisiejszego państwa Belize w Ameryce Środkowej. Zdaniem archeologów jest to najwcześniejszy obiekt do połowu ryb na dużą skalę w tym rejonie świata.
Spis treści: Największa i najstarsza pułapka Ameryki Środkowej Łowiska jednym z motorów cywilizacji? Mokradła. To ważna sprawa W ostatnich latach archeolodzy znajdują coraz więcej dowodów na to, że społeczności łowców i zbieraczy, wbrew powszechnej opinii, potrafiły się zaangażować się w większe projekty. Mowa zarówno o wznoszeniu monumentalnej architektury, takiej jak na przykład w Göbeklitepe, ale też o instalacjach innego typu. Największa i najstarsza pułapka Ameryki Środkowej Archeolodzy z University of New Hampshire (UNH) w USA opublikowali właśnie na łamach czasopisma „Sciences Advances” artykuł, w którym prezentują odkrycie z Belize w Ameryce Środkowej, które – jak sami przyznają – nieco ich zaskoczyło. Archeolożka z UNH i szefowa projektu Belize River East Archaeology (BREA) prof. Eleanor Harrison-Buck i jej zespół znaleźli ślady po sporej, prekolumbijskiej instalacji do połowu ryb w Belize. Jest starsza od podobnych założeń o co najmniej tysiąc lat. Zlokalizowano ją w Crooked Tree Wildlife Sanctuary (CTWS), największym śródlądowym terenie podmokłym Belize. Jest to sieć kanałów i stawów, którą stworzyli łowcy i zbieracze w okresie archaicznym (ok. 2000–1900 lat p.n.e.). – Sieć kanałów zaprojektowano tak, aby kierować coroczne wody powodziowe do stawów w celu odłowu ryb. Doprowadzały wystarczającą ilość ryb, aby wyżywić nawet 15 000 osób przez cały rok – mówi prof. Harrison-Buck. Gdy wody opadały ryby, które wpłynęły do stawów za pośrednictwem kanałów, były uwięzione i ludzie mogli je łatwo odławiać. Sieć kanałów jest w zasadzie niewidoczna z powierzchni ziemi. Dlatego naukowcy skorzystali ze zobrazowań lotniczych, wykonali też naloty dronem, aby poznać ich rozplanowanie. Średnia długość blisko 170 odkrytych kanałów wynosi ponad 600 m, a ich szerokość 15–20 m. Łowiska jednym z motorów cywilizacji? Wygląda na to, że instalacja założona przez łowców i zbieraczy była bardzo wydajna i potrzebna. Z analiz badaczy wynika, że z systemu kanałów i stawów korzystano długo, bo aż przez ponad dwa tysiące lat do około 200 r. n.e. Takie ustalenie było możliwe nie tylko dzięki wykopaliskom, ale też wydatowaniu próbek osadów metodą radiowęglową. – Wczesne daty dla kanałów początkowo nas zaskoczyły, ponieważ wszyscy zakładaliśmy, że te masywne konstrukcje zbudowali starożytni Majowie mieszkający w pobliskich centrach miast. Jednak po wykonaniu licznych datowań radiowęglowych stało się jasne, że zostały one zbudowane znacznie wcześniej – powiedziała prof. Harrison-Buck. Z reguły to rolnictwo postrzegane jest jako główny motor rozwoju cywilizacji. Uprawianie ziemi przyczyniło się do upowszechnienia osiadłego trybu życia i uzyskania nadwyżek zasobów. Naukowcy z UNH podkreślają, że masowe pozyskiwanie zasobów wodnych w przypadku cywilizacji mezoamerykańskich mogło odgrywać również ważną rolę. Taka instalacja nie powstała bez powodu. W latach 2200–1900 p.n.e. w Mezoameryce doszło do długoterminowego zaburzenia klimatu. Powstanie sieci kanałów mogło być próbą dostosowania się do nowych warunków i bardziej efektywnego pozyskiwania żywności. – Takie intensywne inwestycje w [zmianę – przyp. red.] krajobrazu mogły ostatecznie doprowadzić do rozwoju złożonego społeczeństwa charakterystycznego dla prekolumbijskiej cywilizacji Majów, która następnie pojawiła się na tym obszarze około 1200 r. p.n.e. – wskazuje zaangażowana w projekt prof. Marieka Brouwer Burg z University of Vermont. Mokradła. To ważna sprawa – Mokradła zawsze były kluczowym ekosystemem dla ludzi na całym świecie – podkreśla współautorka publikacji, prof. Samantha Krause z Texas State University. – Wiedza o tym, jak odpowiedzialnie zarządzać zasobami terenów podmokłych, ma zasadnicze znaczenie dla ciągłej odporności tych ekosystemów zarówno w przeszłości, jak i obecnie. Archaiczni myśliwi-zbieracze-rybacy wiedzieli, jak chronić swoje zasoby i wykorzystywać je w sposób, który może utrzymać te siedliska, a nie je wyczerpać. To wyjaśnia ich długotrwałą obecność na tym obszarze – dodaje badaczka. Naukowcy nie mają wątpliwości, że obszary wodno-błotne zatrzymują i oczyszczają wodę. Zapewniają też nam bezpieczeństwo, bo przeciwdziałają powodziom. Uznawane są za naturalny filtr oczyszczający różnego rodzaju zanieczyszczenia. Źródło: Science Advances Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zaginione piramidy i miasto Majów. Nowe odkrycia archeologów w Meksyku
Nowe znaleziska archeologów sugerują, że nadal nie udało się odkryć wszystkich osad Majów. Tym razem badacze namierzyli duże miasto z piramidami sprzed setek lat. Otaczały je wsie.
Spis treści: Biała plama na mapie cywilizacji Majów. W jaki sposób ją rozpoznać? Laser nie tylko dla wojska, ale też dla archeologów Piramidy, zaginione miasto i majańskie osiedla – odkryć jest sporo Cywilizacja Majów nie przestaje zaskakiwać naukowców. Lud ten osiągnął w czasie kilku tysięcy lat istnienia mistrzostwo w zakresie architektury i sztuki kamiennej. Ta rdzenna ludność zamieszkująca niegdyś obecne tereny Meksyku, Gwatemali, Belize, Salwadoru i Hondurasu ciągle jest badana przez archeologów i nie tylko. Najnowsze analizy, wykonane z pomocą lotniczego skanowania laserowego (LiDAR), przyniosły intrygujące wyniki. Opublikowano je na łamach czasopisma „Antiquity”. Biała plama na mapie cywilizacji Majów. W jaki sposób ją rozpoznać? Celem badań naukowców z USA i Meksyku był stan Campeche w południowo-wschodnim Meksyku. Do tej pory archeolodzy niewiele wiedzieli na temat aktywności Majów w tym rejonie. Rozpoznanie starożytnych konstrukcji na porośniętym dżunglą terenie jest bardzo trudne. Klasyczne rozpoznanie okolicy polega na marszu wśród roślinności i torowaniu sobie drogi maczetą. W ten sposób można jednak przeoczyć cenne zabytki. Dlatego właśnie coraz częściej badacze przeszłości sięgają po LiDAR. Ta laserowa technologia umożliwia „zdjęcie” powierzchni roślinności z badanego terenu i wykrycie reliktów zabudowań, nawet tych, które są zniwelowane i niewidoczne gołym okiem. Niestety, LiDAR jest kosztownym narzędziem. Organizacje przyznające granty nie chcą wydawać pieniędzy na badanie obszarów, które są całkowicie nieznane i potencjalnie pozbawione historii Majów. Właśnie dlatego jedna z części stanu Campeche wciąż pozostawała białą plamą na mapach archeologów. Laser nie tylko dla wojska, ale też dla archeologów Technologia LiDAR jest jednak stosowana w innych celach, początkowo tylko przez wojskowych, a teraz również przez leśników, ekologów czy inżynierów lądowych. I tu szczęście uśmiechnęło się do archeologów. Okazało się, że w 2013 roku konsorcjum zajmujące się pomiarem i monitorowaniem emisji dwutlenku węgla w lasach Meksyku wykonało już bardzo dokładne badanie lidarowe. Dane te trafiły do badaczy z Uniwersytetu Tulane, Meksykańskiego Instytutu Antropologii i Historii oraz Narodowego Centrum Lotniczego Mapowania Laserowego Uniwersytetu w Houston w USA. Naukowcy przeanalizowali 122 km kw. powierzchni stanu Campeche w Meksyku, które nigdy wcześniej nie były badane przez archeologów. Na zobrazowaniach dostrzegli ponad 6,6 tysiąca struktur, zapewne konstrukcji wzniesionych przez Majów. Piramidy, zaginione miasto i majańskie osiedla – odkryć jest sporo W ocenie badaczy udało się zidentyfikować gęstą i zróżnicowaną siatkę niezbadanych dotąd osad Majów rozsianych po całym regionie. – Znaleźliśmy nie tylko obszary wiejskie i mniejsze osady. Znaleźliśmy również duże miasto z piramidami tuż obok jedynej autostrady w okolicy, w pobliżu miasta, w którym ludzie od lat aktywnie uprawiają ziemię wśród tych [niewidocznych – przyp. red.] ruin – mówi główny autor publikacji, archeolog Luke Auld-Thomas. Zidentyfikowane piramidy porównują do tych znanych z Chichén Itzá lub Tikal. Skoro odkryć dokonano w tak eksponowanym terenie, oznaczać to może, że archeolodzy dokonają w tym rejonie kolejnych odkryć również w bardziej niegościnnych dziś lokalizacjach. – Jest jeszcze wiele do odkrycia – dodaje badacz. Archeolodzy chcą udać się teraz w teren i zweryfikować swoje wstępne ustalenia. Analiza osadnictwa sprzed setek lat – w ich ocenie – może odegrać kluczową rolę w rozwiązywaniu współczesnych problemów związanych z rozwojem miast. – Starożytny świat jest pełen przykładów miast, które są zupełnie inne niż te, które mamy dzisiaj. […] Biorąc pod uwagę wyzwania środowiskowe i społeczne, przed którymi stoimy związanymi z szybkim wzrostem populacji, badanie starożytnych miast może pomóc i poszerzyć naszą wiedzę, jak może wyglądać życie w mieście – mówi badacz. Liczy, że wzorując się na dawnych osiedlach, będziemy mogli wypracować bardziej zrównoważone miasta przyszłości. Źródło: Antiquity. Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zaskakujące odkrycie. Majowie nie tylko palili tytoń. Oni go też pili
Naczynia znalezione w Gwatemali stanowią rzadki fizyczny dowód używania tytoniu przez starożytnych Majów. Ale tym razem mamy niespodziankę: okazuje się, że nie zawsze wdychali tytoń.
Spis treści: Szukali kakao, znaleźli tytoń Majański pokarm bogów Popalanie w łaźni na cześć bogów Na nizinach w Gwatemali odkryto bezprecedensowe dowody archeologiczne na to, że Majowie używali naparów tytoniowych do rytuałów związanych z ofiarami, kąpielą i porodem. Szukali kakao, znaleźli tytoń Naukowcy pracujący na prekolumbijskim stanowisku archeologicznym El Baúl w Cotzumalhuapa szukali śladów kakao wśród dużych naczyń ceramicznych uzyskanych z depozytów rytualnych. Naczynia, które pochodzą z późnego okresu klasycznego Majów (600–900 r. n.e.), przetestowano też pod kątem innych pozostałości, w tym tytoniu. Kiedy wyniki wróciły z analizy, zespół był zaskoczony. – Nie spodziewaliśmy się znaleźć śladów nikotyny w cylindrycznych naczyniach przeznaczonych do picia – główny badacz Oswaldo Chinchilla Mazariegos. Korzenie kultury Majów sięgają około 2600 r. p.n.e. Państwa Majów rozszerzyły się później na całą Amerykę Środkową, aż do ich pokonania i kolonizacji przez Hiszpanów w XVI wieku. Chociaż nigdy nie zjednoczyli się politycznie, Majowie – którzy nadal żyją w tym regionie – zawsze byli połączeni językiem, kulturą i religią. Majański pokarm bogów Nasza wiedza na temat używania tytoniu przez starożytnych Majów pochodzi głównie z przedstawień wizualnych i opisów słownych. Szesnastowieczne źródła opisują na przykład czarną maść o nazwie teotlaqualli, co oznacza „pokarm bogów”. Wykonana z jadowitych zwierząt, tytoniu i psychoaktywnych nasion, była używana do komunikowania się z duchami. Wyobrażenia i opisy w świętych tekstach wskazują, że Majowie używali tytoń na co dzień. Zwykle go palili. Fizyczne dowody na obecność nikotyny znaleziono już raz na statku Majów, w 2012 roku. Wraz z niedawnym odkryciem w El Baúl, historycy mają teraz pierwszy w historii dowód na używanie płynnego tytoniu w starożytnej Mezoameryce. Płynny tytoń jest wysoce toksyczny i może być śmiertelny. Prawdopodobnie używano go do wywoływania wizji lub transów wróżbiarskich w ramach kontrolowanego ceremonialnego rytuału oraz w celu zminimalizowania bólu u ludzi składanych w ofierze bogom. Popalanie w łaźni na cześć bogów Naczynia noszące ślady nikotyny zostały odkopane w pobliżu łaźni parowych, co wskazuje, że były one związane z praktykami i rytuałami leczniczymi. Dla Majów, wtedy i teraz, świat jest jednorodną przestrzenią duchową, bez rozróżnienia na ożywiony i nieożywiony. A w nim budynki mogą zaszkodzić swoim mieszkańcom, jeśli nie zostaną odpowiednio wynagrodzone ofiarami, takimi jak te naczynia. Kąpiele parowe w kulturze Majów były związane z bóstwami położniczymi i były wykorzystywane do terapeutycznych i rytualnych procedur porodowych. Niektóre z odkrytych naczyń zawierały również obsydianowe ostrza, które mogły być używane do przecinania pępowin. Mazariegos ma nadzieję, że odkrycia zachęcą do dalszych badań nad mezoamerykańskim płynnym tytoniem. Zwłaszcza w regionie wybrzeża Oceanu Spokojnego, który jest „zbyt często zaniedbywany na rzecz lepiej znanych stanowisk Majów”. Źródło: National Geographic Opracowanie: Szymon Zdziebłowski
W Meksyku odkryto tajemniczą konstrukcję Majów. Znajdowała się pod boiskiem
W meksykańskim Campeche archeolodzy odnaleźli podziemną konstrukcję, która znajdowała się bezpośrednio pod majańskim boiskiem do gry w rytualną piłkę. Charakterystyczne było to, że miała pomalowane ściany.
W tym artykule: Tajemnicza podziemna konstrukcja Budynek był ważną częścią życia politycznego Chaos, wojny i śmierć w okresie przed przybyciem konkwistadorów Campeche to stan w południowo-wschodnim Meksyku, położony na półwyspie Jukatan. To jeden z najbardziej zjawiskowych regionów kraju, który pełny jest stanowisk archeologicznych związanych z cywilizacją Majów. To kraina dawnych tradycji i wierzeń, których ślady są wciąż odkrywane. W ubiegłym roku archeolodzy odnaleźli tajemniczą konstrukcję, która związana była z kultem Kukulkana, jednego z najważniejszych majańskich bogów. Tajemnicza podziemna konstrukcja Najnowsze badania międzynarodowego zespołu archeologów pod kierunkiem Ivana Šprajca w Campeche skupiły się na rozległym i niezamieszkanym obszarze w centrum stanu, charakteryzującym się obecnością terenów podmokłych i nizinnych. W pracach wykorzystywano LiDAR, czyli technologię, która dzięki zastosowaniu promieni laserowych jest w stanie odwzorować trójwymiarowy model terenu. Do szczególnego odkrycia doszło na północny zachód od stanowiska Nadzcaan, odkrytego w latach 90. XX w. Na pokaźnym wzgórzu odnaleziono ślady majańskiej osady, która zlokalizowana była wokół głównego placu. Šprajc wyjaśnia, że choć nie był duży, musiał mieć pewne znaczenie społeczno-polityczne, ponieważ w jego centrum znajdowały się budowle o wysokości do 13 metrów. We wschodniej części tego osiedla znajdowało się boisko do piłki, w którą grali Majowie. Jednak nie boisko zadziwiło badaczy, a coś, co znajdowało się pod spodem. Budynek był ważną częścią życia politycznego Odkryto tam dodatkową konstrukcję podziemną, która mogła pochodzić z okresu wczesnoklasycznego (lata 200–600 n.e.). Pomieszczenia pokryte były warstwami sztukaterii, na której były ślady farby. – Mamy wrażenie, że kultura Majów w tym regionie, który właśnie zbadaliśmy, była znacznie mniej wyszukana niż w Petén na południu, a także w regionach Chenes i Chactún na północy i wschodzie Campeche – zauważył Šprajc. Budowały piramidy i składały krwawe ofiary z ludzi. Co jeszcze łączyło cywilizacje prekolumbijskie? Cywilizacje prekolumbijskie zaczęły formować się na długo, zanim mieszkańcy Starego Kontynentu przybyli na ich ziemie. Niestety, odkrycie Nowego Świata doprowadziło do ich zagłady. Co wiem... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cywilizacje-prekolumbijskie-majowie-inkowie-i-aztekowie-co-o-nich-wiemy-fot-ricardo-castelan-eyepix-group-future-publishing-via-getty-images-8836f03.jpg" width="938" height="626" alt="Cywilizacje prekolumbijskie – Majowie, Inkowie i Aztekowie. Co o nich wiemy? (fot. Ricardo Castelan / Eyepix Group/Future Publishing via Getty Images)" title="Cywilizacje prekolumbijskie – Majowie, Inkowie i Aztekowie. Co o nich wiemy? (fot. Ricardo Castelan / Eyepix Group/Future Publishing via Getty Images)" /> – Zlokalizowaliśmy pozostałości budynku, który istniał przed wybudowaniem boiska. Miał pomalowane ściany, ale dopiero dalsze wykopaliska mogą ujawnić kształt tego budynku i jego funkcję – dodał Ivan Šprajc, Był to najwyraźniej bardzo ważny obiekt. Boiska do piłki nożnej zwykle znajdowały się tylko w kluczowych miastach Majów, które były ośrodkami regionalnej organizacji politycznej – twierdzi słoweński archeolog w rozmowie z Live Science. Z oświadczenia archeologów wynika, że podczas najnowszych badań w Campeche udało im się odnaleźć kilka starożytnych osad Majów, w których przetrwały ruiny budynków mieszkalnych i piramid świątynnych. – W 2023 odkryliśmy Ocomtún, zaginione miasto Majów, w którym znajduje się kilka dużych piramid z okresu klasycznego. Nowo odkryta podziemna konstrukcja znajduje się na wcześniej niezbadanym obszarze na południe od Ocomtún – napisali uczeni. Chaos, wojny i śmierć w okresie przed przybyciem konkwistadorów W sumie w nowym stanowisku archeologicznym zidentyfikowano plac, piramidę o wysokości 16 metrów i prostokątny zbiornik wodny. W pozostałościach piramidy archeolodzy znaleźli kilka darów wotywnych. To m.in. naczynia ceramiczne, obiekty wykonane z ceramiki, a także grot włóczni. – Dary te zostały złożone w ostatnim okresie przed przybyciem hiszpańskich zdobywców: od 1250 do 1524 roku – powiedział Šprajc. – Był to czas, gdy region ten popadł już w polityczny chaos. Ludzie, którzy pozostali na tym obszarze, znaleźli się w olbrzymim kryzysie. Doszło do drastycznego spadku liczby ludności, który był spowodowany zubożeniem gleby, zmianami klimatycznymi, takimi jak długotrwałe susze. Oraz wojnami, które siały spustoszenie i śmierć – stwierdził archeolog. – Te ofiary wskazują, że nawet po opuszczeniu większości osad Majów, małe i zubożałe grupy nadal „włóczyły się po okolicy” i praktykowały wierzenia swoich przodków – wyjaśnił Šprajc. Źródło: INAH. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Tajemniczy rytuał Majów. Archeolodzy odkryli sekret starożytnej gry
Archeolodzy odkryli, że starożytni Majowie błogosławili swoje boiska do rytualnej gry w piłkę z wykorzystaniem roślin psychodelicznych. Badania rzucają nowe światło na tradycje tej cywilizacji.
W tym artykule: Tradycje i zwyczaje Majów Pod boiskiem do gry w piłkę zidentyfikowano psychodeliki Na czym polegał tajemniczy rytuał? Majowie zbudowali jedną z najbardziej rozwiniętych cywilizacji w prekolumbijskiej Mezoameryce. Pozostawili po sobie monumentalne miasta, w których znajdowały się świątynie zbudowane na piramidach schodkowych, pałace, tarasy, czy majestatyczne dziedzińce. Lud ten stworzył własne pismo hieroglificzne, a także dwudziestkowy system liczbowy. Interesowali się również astronomią i obliczali czas obrotu Księżyca i moment wystąpienia zaćmienia Słońca. Tradycje i zwyczaje Majów Badania archeologiczne wykazały, że Majowie nie stronili również od rozrywki. W całej Mezoameryce naukowcy odnaleźli pozostałości boisk do gry w piłkę. To między innymi ullamaliztli, czyli rytualna gra plemion prekolumbijskiej Mezoameryki i Ameryki Południowej. Pierwsze boiska zbudowali już Olmekowie w II tysiącleciu p.n.e. Boiska do gry w ullamaliztli znajdowały się w każdym mieście prekolumbijskiej Mezoameryki. Naukowcy już od dawna wiedzieli, że nie była to zwykła gra i miała wymiar religijny. Ale do tej pory badacze nie zdawali sobie, jak ważna była ta rozgrywka dla Majów. Najnowsze badania rzucają nowe światło na tradycje tego ludu. Archeolodzy prowadzili wykopaliska w Yaxnohcah, starożytnym mieście Majów, które rozwijało się od około 1000 roku p.n.e. do 200 roku n.e., na terenie dzisiejszego Campeche w Meksyku. Pod boiskiem do gry w piłkę zidentyfikowano psychodeliki Badacze odsłonili tam spory plac, który według archeologów był właśnie boiskiem do gry w piłkę. Pod brukowaną powierzchnią placu, archeolodzy zidentyfikowali rośliny wykorzystywane w trakcie ceremonii. Analiza DNA wykazała, że niektóre z nich poza właściwościami leczniczymi, miały również działanie halucynogenne. – Kiedy Majowie wznosili nowy budynek, błagali bogów o dobrą wolę, aby chronili zamieszkujących go ludzi – mówi archeolog David Lentz z Uniwersytetu Cincinnati, pierwszy autor artykułu. – Niektórzy nazywają to „rytuałem ożywiania duszy”, który miał na celu uzyskanie błogosławieństwa i proszenie o przychylność bogów – dodał naukowiec. – Dzisiejsze boiska do piłki nożnej postrzegamy jako miejsce rozrywki. W świecie starożytnych Majów tak nie było – wyjaśnia Lentz. Boiska te stanowiły ważne miejsce w centrum ceremonialnym. Były integralną częścią miasta – dodał. Jak i gdzie naprawdę żyli Majowie? Nowa metoda badawcza zrewolucjonizowała naszą wiedzę o tej cywilizacji Majowie zostawili po sobie fascynujący świat, a w zasadzie jego ruiny. Dziś przykrywa je dżungla, co utrudnia poznawanie historii pierwszych cywilizacji Ameryki Środkowej. Przełomem w eksplor... Boisko do gry w piłkę w Yaxnohcah odkryto na kamiennej platformie, które nazwano kompleksem Helena. Nie wiadomo dokładnie, czy była konstrukcja, ale wiadomo, że była używana tylko przez jakiś czas, po czym dobudowano do niej boisko. Przebudowana miała nastąpić ok. 2000 lat temu. Naukowcy twierdzą, że właśnie podczas tego remontu doszło do ceremonii błogosławieństwa i wykorzystano w niej rośliny psychodeliczne. Na czym polegał tajemniczy rytuał? Wśród około 15 gatunków roślin naukowcy zidentyfikowali Ipomoea corymbosa. To gatunek pnącza z rodziny powojowatych. Występuje na kontynentach amerykańskich od Meksyku na północy po południową Brazylię, Paragwaj i Boliwię na południu. Wykazuje działania narkotyczne. Archeolodzy znaleźli również ślady papryczki chili lub pieprzowca, które były wykorzystywane do celów medycznych i kulinarnych, a także pozostałości liści Hampea trilobata, drzewa, którego liście służyły do owijania wiązek kory spożywczej lub do wyrobu sznurków. Badacze twierdzą, że wszystkie te rośliny zostały celowo ułożone razem w pęczek i umieszczono je pod boiskiem. Nie wiadomo, na czym dokładnie polegał ten rytuał. Naukowcy sugerują, że mógł mieć związek z uzdrowieniem lub przemianą z przestrzeni zwykłej w ceremonialną. – Majowie słynęli z umieszczania wiązek leczniczych pod podłogą w ramach swoistej ochrony – napisali autorzy w swojej pracy. – Przez tysiąclecia rośliny lecznicze i psychoaktywne były częścią wyszukanych rytuałów i codziennych praktyk religijnych w całej Mezoameryce. Pomimo istotnego charakteru tych praktyk rytualnych wśród dawnych kultur, jasne zrozumienie ceremonialnego życia starożytnych Majów pozostaje uparcie nieuchwytne – podsumowują uczeni. Źródło: PLOS One Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Jak i gdzie naprawdę żyli Majowie? Nowa metoda badawcza zrewolucjonizowała naszą wiedzę o tej cywilizacji
Majowie zostawili po sobie fascynujący świat, a w zasadzie jego ruiny. Dziś przykrywa je dżungla, co utrudnia poznawanie historii pierwszych cywilizacji Ameryki Środkowej. Przełomem w eksploracjach okazała się świetlna metoda badawcza – lidar. Dotychczasowe ustalenia okazały się błędne.
W tym artykule: Przełomowa metoda lidar Jak żyli Majowie? Ich megalopolis zaskakują Nowa szansa dla Gwatemali Tego nie wiedzieliśmy o Majach Marcello Canuto i Francisco Estrada-Belli obaj są archeologami i badaczami National Geographic pracującymi na Uniwersytecie Tulane. Wspólnie spędzili dekady, prowadząc badania w dżunglach Ameryki Środkowej. Z odkrywaniem skarbów starożytnej cywilizacji Majów wiązały się wyczerpujący upał i wilgoć. A dodatkowo spotkania ze śmiercionośną przyrodą i uzbrojonymi wandalami. Cywilizacja ta rozwijała się przez tysiące lat, a następnie w tajemniczy sposób zniknęła pod gęstym lasem. Co ciekawe, archeolodzy dokonali swojego największego odkrycia nie w terenie, a siedząc przy komputerze w klimatyzowanym biurze w Nowym Orleanie. Przełomowa metoda lidar Marcello Canuto otworzył zdjęcie lotnicze lasu w północnej Gwatemali. Początkowo na ekranie nie było widać nic poza wierzchołkami drzew. Jednak zdjęcie zostało wykonane przy użyciu technologii zwanej lidar (z ang. skrót od „wykrywanie światła i określanie odległości”). Jak to działa? Najpierw na samolotach są montowane urządzenia wyposażone w laser. Wystrzeliwują w dół miliardy impulsów świetlnych, a następnie mierzą te, które odbijają się z powrotem. Tylko część z nich przenika przez liście, ale to zapewnia wystarczającą ilość danych, aby stworzyć obraz dna dżungli. Za pomocą kilku kliknięć Canuto cyfrowo usunął roślinność, aby odsłonić trójwymiarowy obraz ziemi. Do tej pory uważano, że region, który oglądali, był w większości niezamieszkany. Nawet u szczytu cywilizacji Majów ponad 1100 lat temu. To, co wyglądało jak zwykłe zbocza wzgórz, zostało wyrzeźbione przez zbudowane przez człowieka tarasy rolnicze i kanały irygacyjne. Z kolei to, co wydawało się małymi górami, było w rzeczywistości dużymi piramidami zwieńczonymi ceremonialnymi budynkami. Osady, które pokolenia archeologów uważały za regionalne stolice, były zaledwie przedmieściami znacznie większych miast prekolumbijskich, połączonych brukowanymi autostradami. Thomas Garrison, archeolog i badacz National Geographic, przeglądał dane mniej więcej w tym samym czasie. Był zdumiony tym, co zobaczył. – Myślę, że czuliśmy coś podobnego do tego, co czuli astronomowie, gdy po raz pierwszy spojrzeli przez Teleskop Hubble'a i zobaczyli te wszystkie puste przestrzenie, które nagle wypełniły się gwiazdami i galaktykami – mówi. – Oto była ta rozległa dżungla, o której wszyscy myśleli, że jest prawie pusta. A potem, kiedy odsunęliśmy drzewa, wszędzie były ludzkie ślady. Majowie składali krwawe ofiary na cześć „umierającego” boga. Rytuał miał związek z zaćmieniem Słońca Majowie wierzyli, że podczas zaćmienia Słońca umiera ich bóg. Aby go uratować, upuszczali sobie krew, którą następnie palili, aby uratować bóstwo. Jak żyli Majowie? Ich megalopolis zaskakują Zastosowanie metody lidar rewolucjonizuje wykopaliska archeologiczne na terenach zamieszkanych niegdyś przez Majów. Nie tylko prowadzi badaczy do obiecujących miejsc, ale także daje im szerszy obraz starożytnego krajobrazu. Dziesiątki badań lidarowych podważyły ugruntowane od dawna wyobrażenia o cywilizacji, która rozwijała się w jednym z najmniej gościnnych regionów Ziemi. – Prawie nie da się przecenić, w jakim stopniu lidar zmienia archeologię – mówi Edwin Román-Ramírez, archeolog z Gwatemali. – Zawsze będziemy musieli kopać, aby zrozumieć ludzi, którzy zbudowali te konstrukcje, ale ta technologia pokazuje nam dokładnie, gdzie i jak to robić. Otrzymane obrazy obalają pogląd mówiący, że niziny Majów były słabo zaludnionym krajobrazem, usianym kilkoma rozproszonymi i autonomicznymi państwami-miastami. Każde nowe badanie lidarowe coraz wyraźniej pokazuje, że Majowie byli cywilizacją o zdumiewającej skali i złożoności. Ich megalopolis z milionami rolników, wojowników i budowniczych posiadały niezwykłe infrastruktury. Nowa szansa dla Gwatemali Dla Gwatemali, kraju, który jest ubogi gospodarczo, ale posiada liczne skarby kulturalne i ekologiczne, odkrycia oferują ekscytującą perspektywę. Wiele z nich może stać się centralnym punktem przemysłu kulturalnego i ekoturystycznego. To z kolei mogłoby pomóc wytyczyć zrównoważoną ścieżkę wyjścia z ubóstwa. Jednak dla Estrady-Belli, Romána-Ramíreza i innych gwatemalskich archeologów i ekologów zaawansowane technologicznie zdjęcia ujawniły także bardziej niepokojący scenariusz, który może sprawić, że te plany staną się dyskusyjne. Charakterystyczne ślady rabusiów, drwali, grabieżców ziemi i handlarzy narkotyków, pokazują, że oblegają oni drugi co do wielkości pozostały las tropikalny w obu Amerykach. Wielu Gwatemalczyków obawia się, że mogą przegrać wyścig o wysoką stawkę, którego celem jest ochrona krajobrazów i skarbów. Duża część najważniejszego dziedzictwa kulturowego kraju jest chroniona w Rezerwacie Biosfery Majów. Obszar jest połączeniem parków narodowych, rezerwatów dzikiej przyrody i koncesji leśnych. Mieszkańcy pozyskują z nich drewno i inne dary lasu. Rezerwat zajmujący około jednej piątej terytorium Gwatemali jest też domem dla jaguarów i ary szkarłatnej. Można tam także spotkać setki innych gatunków ptaków, motyli, gadów i ssaków. W przeciwieństwie do bardziej suchych kolebek cywilizacji, takich jak Egipt i Mezopotamia, wilgotne lasy Ameryki Środkowej rzadko kiedy łatwo zdradzają swoje pogrzebane tajemnice. W połowie XIX wieku amerykański pisarz John Lloyd Stephens i jego brytyjski towarzysz, artysta Frederick Catherwood, badali niektóre z opuszczonych miast Majów na meksykańskim półwyspie Jukatan. Ich opisy i rysunki zarośniętych piramid i pałaców przyciągnęły innych badaczy. Jednak po dekadach kopania archeologom udało się otworzyć tylko kilka małych okienek na świat Majów. W Chichén Itzá odkryto wyjątkową rzeźbę wojownika. Ma hełm w kształcie węża Na terenie jednego z 7 nowych cudów świata dokonano interesującego odkrycia. Archeolodzy pracujący w Chichén Itzá na meksykańskim Jukatanie trafili na rzeźbę przedstawiającą głowę wojo... Tego nie wiedzieliśmy o Majach W 2009 roku archeolodzy Diane i Arlen Chase, obecnie pracujący na Uniwersytecie w Houston, spróbowali czegoś nowego w Caracol, starożytnym mieście w Belize, w którym wykopaliska prowadzili od 1985 roku. Coraz częściej montowano skanery lidar, początkowo używane do meteorologii i śledzenia ciał niebieskich. Urządzenia podczepiano do samolotów w celu ułatwienia mapowania i pomiarów. – Na początku projektu myśleliśmy, że Caracol to tylko kilka piramid i grup świątyń – mówi Arlen Chase. – Ale kiedy zbadaliśmy za pomocą lidaru obszary peryferyjne, odkryliśmy, że w rzeczywistości było to ogromne, misternie zaplanowane miasto. Metropolię prawdopodobnie zamieszkiwało co najmniej 100 000 ludzi, czyli prawie dwukrotnie więcej niż dzisiejsza populacja Belize City. Odkrycia Chase’ów uświadomiły innym archeologom potencjał tej technologii. W 2021 r. wykopaliska przeprowadzone na podstawie danych z Pacunam przyniosły niespodzianki nawet w Tikal, największym stanowisku archeologicznym w Gwatemali. Miasto było co najmniej czterokrotnie większe, niż wcześniej sądzono. Ustalono też, że było częściowo otoczone potężnym przekopem i ciągnącym się kilometrami murem obronnym. Na miejscu odkryto dużą piramidę i tajemniczy kompleks powiązany z kulturą Teotihuacan. – Znalezienie nowych, ważnych zabytków w sercu Tikal – jednego z najintensywniej badanych miejsc na obszarze Majów – pokazuje, jak wiele drzwi otwiera lidar – mówi Román-Ramírez, który kieruje projektem archeologicznym South Tikal. – Odkrywamy obiekty, których nie mogliśmy dostrzec nawet wtedy, gdy po nich chodziliśmy. Źródło: National Geographic (cały artykuł w oryginale). Opracowanie: Mateusz Łysiak
Podczas zmiany władzy spalili kości dawnych elit. „Punkt zwrotny w historii tej cywilizacji”
Archeolodzy odkryli miejsce dawnego rytuału Majów. Analiza wykazała, że prawdopodobnie nowy władca miał spalić tam kości starej dynastii podczas zmiany reżimu.
W tym artykule: Brutalne rytuały Majów Spalenie kości dawnych władców Ceremonia ustanowienia nowego reżimu Władca z innego kraju Starożytni Majowie stworzyli jedną z najbardziej zaawansowanych cywilizacji w historii. Społeczeństwo to zostawiło po sobie imponujące dziedzictwo w postaci majestatycznych miast, budowli i piramid, a także artefaktów archeologicznych i zapisków o ich tradycjach i wierzeniach. Znaleziska badaczy w ciągu ostatnich dekad dostarczyły dużo informacji o tym, jak wyglądały dawne majańskie rytuały. Brutalne rytuały Majów A te bywały równie interesujące, co przerażające. Tak było np. Podczas każdego zaćmienia Słońca. Majowie wierzyli bowiem, że podczas tego wydarzenia umiera ich bóg. Aby go uratować, upuszczali sobie krew, którą następnie palili, aby uratować bóstwo. Lud ten na część różnych bogów często składał ofiary z ludzi, a ich ciała były rozczłonkowywane Najnowsze odkrycie rzuca nowe światło na różnorodność rytuałów tej cywilizacji. Na łamach czasopisma naukowego „Antiquity” właśnie ukazał się artykuł, w których naukowcy opisali ceremonię, mającą być „punktem zwrotnym” w historii tego ludu. – Wydarzenie to miało miejsce u zarania nowej ery politycznej w latach 810–950 n.e. Oznaczało moment zmian w królestwie – napisali autorzy. – Wiele badań epigraficznych i archeologicznych na obszarze państwa Majów skupiało się na upadku klasycznego państwa pod koniec VIII i na początku IX wieku naszej ery, badając m.in. architekturę ceremonialną, miejsca rytuałów i analizując porzucone pałace – tłumaczą uczeni. Spalenie kości dawnych władców Tym razem naukowcy postanowili zbadać zwęglone szczątki ludzkie i spalone artefakty, które zostały znalezione w świątyni Majów w północnej Gwatemali, na stanowisku archeologicznym Ucanal. Naukowcy twierdzą, że palenisko było miejscem rytuału, w którym nowi władcy spalili szczątki poprzednich elit, aby przypieczętować zmianę władzy i nastanie nowego reżimu politycznego. W majańskiej piramidzie znaleziono rozczłonkowane ludzkie szczątki Majowie zostawili po sobie bogate dziedzictwo. Nadal nie wiemy jednak wszystkiego o ich codzienności. Jeden z najbardziej fascynujących aspektów dotyczy składania ofiar. – Odkryliśmy duże stężenie sadzy, węgla i popiołów zmieszanych ze spalonymi kośćmi oraz fragmentami jadeitu i muszli morskich, które zostały tak mocno spalone, że popękały i eksplodowały – powiedziała w rozmowie z Live Science główna autorka badania Christina Halperin, profesor antropologii na Uniwersytecie w Montrealu. – Na początku nie wiedzieliśmy, z czym w ogóle mamy do czynienia – dodaje. Gdy naukowcy rozpoczęli dalsze wykopaliska, odkopali pozostałości maski wykonanej z jadeitu i dwóch kawałków obsydianu, które miały imitować źrenice maski. Bardzo podobne do innych masek odkrytych na terenie dawnego państwa Majów, które noszone były głównie przez członków rodziny królewskiej. Ceremonia ustanowienia nowego reżimu – Nie docierało do nas, że patrzymy na elitarne artefakty, dopóki nie znaleźliśmy diademu lub korony – powiedziała Halperin. – Tylko członkowie rodziny królewskiej Majów nosiliby coś takiego. Wiedzieliśmy, że to musi być grobowiec królewski – przyznała uczona. Datowanie radiowęglowe kości i przedmiotów na miejscu wykazało, że pochodziły one z różnych okresów. – To sugeruje, że grobowiec już istniał. Po wielu latach ktoś ponownie do niego wszedł w celu spalenia szczątków królewskich. Następnie złożono je w ofierze podczas budowy nowego etapu piramidy świątynnej – napisali archeolodzy w oświadczeniu. – Kości były pofragmentowane, ale udało nam się ustalić, że należały do co najmniej czterech osób – wyjaśniła Halperin. – Trudno zidentyfikować zmarłych. Wiemy, że co najmniej jedna osoba była dorosłym mężczyzną. Uważamy, że dwie z nich były członkami rodziny królewskiej – dodała. – To spalenie szczątków zbiegło się ze zmianą władzy. Członkowie nowej klasy politycznej odrzucili późnoklasyczną dynastię Majów. Zapoczątkowali nową erę władzy wraz z wprowadzeniem nowego władcy znanego jako Papmalil, który mógł być obcokrajowcem – napisali badacze. Władca z innego kraju – Papmalil rządził nie za pomocą tytułu królewskiego zawierającego glif godła K'anwitznal, ale jako ochk'in kaloomte, wysoki tytuł często kojarzony z dowódcami wojskowymi i potężnymi władcami o najwyższym statusie. Chociaż nie mamy żadnych pisemnych wzmianek wskazujących, kiedy doszedł do władzy, niektóre teksty wspominają o jego zaangażowaniu w sojusze, wspólne działania wojenne i nadzór nad ceremoniami w okresie od ok. 814–859 n.e. – wyjaśnili uczeni. Autorzy twierdzą, że rządy Papmalila były przełomowe nie tylko ze względu na jego możliwe obce pochodzenie. – Być może przez przerwanie sukcesji dynastii rządzących, ale także dlatego, że jego władza zmieniła dynamikę polityczną na południowej Nizinie Majów – podsumowali. Źródło: Antiquity. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Majowie składali krwawe ofiary na cześć „umierającego” boga. Rytuał miał związek z zaćmieniem Słońca
Majowie wierzyli, że podczas zaćmienia Słońca umiera ich bóg. Aby go uratować, upuszczali sobie krew, którą następnie palili, aby uratować bóstwo.
W tym artykule: Strach przed ciemnością Obserwacje nieba według Majów Czym dla Majów było zaćmienie Słońca? Wszelka wiara ma swoje korzenie w strachu. Ludzie od najdawniejszych czasów obawiali się nie tylko samej śmierci i kresu życia, ale również żywota teraźniejszego i tego, co ich otacza. To między innymi ekstremalne zjawiska naturalne, które trudno było wówczas w logiczny sposób wyjaśnić. Ale ludzie bali się również czegoś bardziej prozaicznego, czegoś, co jest nieodłącznym elementem nocy – ciemności. Strach przed ciemnością Wyobraźmy sobie czasy, w których jedynym źródłem światła jest Słońce, a mrok oświetlać można było jedynie pochodnią lub ogniskiem. Nocą do życia budziły się stworzenia, które za dnia spały, a niektóre drapieżniki dopiero po zachodzie słońca wychodziły na żer. W ciemności widzimy lub wydaje nam się, że widzimy najstraszniejsze rzeczy, jakie tylko możemy sobie wyobrazić. „Ciągle się boję, że coś jest w pobliżu” – śpiewał Bruce Dickinson, wokalista Iron Maiden w piosence „Fear of the Dark”. Wiara w monstra, potwory i duchy była najprawdopodobniej konsekwencją strachu przed ciemnością. Ku pokrzepieniu duszy, społeczeństwa niemal każdej cywilizacji tworzyły bogów i religie, które były swoistą tarczą przed złem tego świata. Wiara pomagała w szukaniu odpowiedzi na trudne pytania i nadawała sens życiu. Bogowie często związani byli z porami roku i kalendarzem słonecznym. Tak było na przykład w wierzeniach Majów. Obserwacje nieba według Majów W trudnym do przewidzenia życiu jedna rzecz była niemal niezmienna. Słońce codziennie pojawiało się na niebie, żeby po kilku-kilkunastu godzinach zniknąć za horyzontem. Majowie przywiązywali bardzo dużą uwagę do obserwacji gwiazd. Lud ten wierzył, że widoczne ciała niebieskie były istotami boskimi, a ich ruchy były interpretowane jako podróże bogów między Ziemią, podziemnym światem a innymi niebiańskimi miejscami. Piramidy schodkowe, okrutne rytuały i krwawe wojny. Z czym jeszcze kojarzy nam się cywilizacja Majów? Cywilizacja Majów jest obecnie zaliczana do grona najbardziej rozwiniętych kultur prekolumbijskich. Ludy majańskie pozostawiły po sobie niezwykle bogatą spuściznę w postaci imponujących obi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cywilizacja-majow-osiagniecia-rytualy-i-budowle-majow-co-wiemy-o-tej-cywilizacji-fot-getty-images-7056056.jpg" width="938" height="625" alt="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" title="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" /> – Starożytni Majowie byli prawdopodobnie jednymi z najwspanialszych obserwatorów nieba. Prowadzili systematyczne obserwacje ruchu Słońca, planet i gwiazd. Na podstawie tych obserwacji stworzyli złożony system kalendarza, który regulował ich świat. Był jednym z najdokładniejszych kalendarzy czasów przednowożytnych – wyjaśnia Kimberly H. Breuer, badaczka cywilizacji Majów na University of Texas w Arlington. 8 kwietnia 2024 nad Pacyfikiem można było ok. 19 naszego czasu podziwiać jedyne w tym roku całkowite zaćmienie Słońca. Współcześnie jest to bardzo interesujące i spektakularne zjawisko, ale niemal każdy potrafi wyjaśnić, dlaczego do niego dochodzi. Tysiące lat temu, w czasach Majów nie byłoby to tak oczywiste i wywołałoby niemałe poruszenie. Czym dla Majów było zaćmienie Słońca? Majowie kojarzyli zachody słońca ze śmiercią i rozpadem. Każdego wieczoru bóg słońca Kinich Ahau odbywał niebezpieczną podróż przez Xibalbę, czyli majańskie zaświaty, aby narodzić się na nowo o wschodzie słońca. Według mitologii Majów, zaćmienie Słońca było niczym fatum. To omen, który zwiastował przyszły kataklizm. Kinich Ahau był uosobieniem dobrobytu i porządku. Jego brat Chak Ek – Gwiazda Poranna, czyli planeta Wenus – kojarzony był z wojną i niezgodą. Mieli wrogie relacje i walczyli o dominację. Majowie wierzyli zatem, że ich potyczkę można było oglądać w niebiosach. Podczas zaćmień Słońca w całości można zobaczyć planety, gwiazdy, a czasem nawet komety. Gdy Kinich Ahau (czyli Słońce) był ukryty za Księżycem, Majowie wierzyli, że ich bóg umiera. Aby przywrócić równowagę światu i skierować go na właściwy kurs, konieczne były rytuały. A te wymagały często brutalnych ofiar. W rytuałach brała udział elita Majów, a przede wszystkim król. Przebijali sobie ciała, a następnie upuszczali krew, którą palili ku czci boga słońca. Majowie uważali, że „krew królów” była najwyższą formą ofiary, która miała wzmocnić boga Kinich Ahau. Według mitologii, bogowie stwórcy również oddali swoją krew i zmieszali ją z kukurydzą (świętą rośliną Majów), aby stworzyć pierwszych ludzi. Po krótkim czasie Słońce zaczyna wyłaniać się zza Księżyca. To oznacza, że Kinich Ahau został uratowany, a ofiara miała sens. Majowie mogli zatem znowu cieszyć się dostatkiem i wierzyć, że pomogli swojemu bogu. Przynajmniej na kilkanaście miesięcy. Źródło: The Conversation. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Gwatemali odkryto tajemniczą maskę. Znajdowała się w grobowcu króla Majów
Badacz National Geographic Francisco Estrada-Belli dokonał niezwykłego odkrycia. W grobowcu majańskiego króla w Gwatemali odnalazł tajemniczą maskę wykonaną z jadeitu. Według naukowców artefakt rzuca nowe światło na najmniej znany okres cywilizacji Majów.
W tym artykule: Odkrycie w nieznanym stanowisku Majów Podążać za śladem rabusiów Maska godna króla Badanie rzuca światło na relacje pomiędzy różnymi władcami Majów Chochkitam to mało znane miejsce w Gwatemali. Stanowisko w samym środku lasu deszczowego, ukryte pod opadłymi liśćmi i przykryte kamieniami. Chyba nikt nie spodziewał się, że to właśnie tutaj badacze dokonają jednego z największych znalezisk od kilku lat z czasów cywilizacji Majów. Zapierające dech w piersiach odkrycie archeologiczne rzuca nowe światło na mało znany okres, które od dawna intryguje naukowców. Odkrycie w nieznanym stanowisku Majów Autorem odkrycia jest badacz National Geographic Francisco Estrada-Belli. To właśnie on w niepozornym Chochkitam znalazł tajemniczą maskę z jadeitu, która prawdopodobnie należała do nieznanego wcześniej króla Majów. Odkrycie ujawnia fascynującą historię kultu religijnego i sukcesji królewskiej we wczesnym okresie klasycznym Majów, prawie 1700 lat temu. To również kolejny dowód, które może potwierdzać teorię, że majańscy władcy z tamtej epoki mogli być niewolnikami jeszcze potężniejszych dynastii mezoamerykańskich. – To bardzo kontrowersyjny temat – mówi Francisco Estrada Belli w rozmowie z National Geographic. Jest profesorem w Instytucie Badań Środkowoamerykańskich na Uniwersytecie Tulane i ekspertem w dziedzinie historii Majów. – Maska to kolejny „gwóźdź do trumny” starych interpretacji historii Majów – dodaje badacz. Podążać za śladem rabusiów Chochkitam wiele lat temu zostało naznaczone przez czas i spustoszone w wyniku zniszczeń lasów deszczowych Petén. To północno-wschodni nizinny region Gwatemali, który graniczy z Meksykiem i Belize. Chociaż stanowisko archeologiczne jest znane od początku XX wieku, współcześni badacze nie wiązali go z cywilizacją Majów. Dlaczego? Jednym z powodów jest okres, w którym miejsce powstało. Klasyczny okres Majów przypada na czas od 250 do 900 r. n.e. i reprezentuje lata największego rozkwitu tej cywilizacji. Niewiele jednak zachowało się z tego okresu. Znaczna część majańskiego dziedzictwa przepadła, a stanowiska archeologiczne padły ofiarą grabieży. Co ciekawe, to właśnie złodzieje grobowców doprowadzili Estradę-Belli i jego zespół do Chochkitam. W 2021 roku, korzystając z technologii LiDAR, naukowcy znaleźli dowody na to, że rabusie przekopali tunel wewnątrz królewskiej piramidy w miejscu, które niegdyś miało być centrum miasta. Jednak Estrada-Belli i jego współpracownik Bhanny Giron, zauważyli miejsce, które najwidoczniej przeoczyli włamywacze. – To jednak nie było takie proste – zaznacza Estrada-Belli. Mężczyźni zaczęli kopać, aby dostać się do piramidy. Ich praca przypominała przekopywanie studni, ponieważ zabytek ukryty był na głębokości ponad siedmiu metrów. Nagle Giron znalazł czaszkę, kilka zębów i kamienne pudło w kształcie trumny. Chociaż jej górna część się zawaliła, Estrada-Belli zauważył ofiary, które towarzyszyły pochówkowi: garnek, zbiór ogromnych muszli ostryg, kilka kawałków kości zwierzęcych i grupę starannie ułożonych kawałków błyszczącego jadeitu. Maska godna króla W czerwcu 2022 roku zespół wrócił z Gwatemali i rozpoczął badania w laboratorium. Estradzie-Belli udało się zidentyfikować fragmenty jadeitu. Badacz odkrył, że winnych miastach Majów z podobnych części tworzono mozaikowe maski do pochówków królewskich. Artefakty te często przedstawiały majańskie bóstwa lub ważnych przodków. Powszechnie kojarzone były z bogactwem i władzą. Estrada-Belli szybko ułożył z jadeitowych płytek twarz o spiralnych oczach i ostrych zębach. Co ciekawe, okazało się również, że niektóre kości, które prawdopodobnie nie należały do człowieka pochowanego w krypcie, były pokryte drobnymi rycinami (były to prawdopodobnie trofea wojenne). Archeolodzy ustalili, że wyryte obrazki ujawniają tożsamość majańskiego króla. Co niezwykłe, jeden z nich przedstawiał tajemniczego władcę, który w ręce trzymał głowę boga Majów. Dokładnie taką, którą przedstawia maska. Piramidy schodkowe, okrutne rytuały i krwawe wojny. Z czym jeszcze kojarzy nam się cywilizacja Majów? Cywilizacja Majów jest obecnie zaliczana do grona najbardziej rozwiniętych kultur prekolumbijskich. Ludy majańskie pozostawiły po sobie niezwykle bogatą spuściznę w postaci imponujących obi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cywilizacja-majow-osiagniecia-rytualy-i-budowle-majow-co-wiemy-o-tej-cywilizacji-fot-getty-images-7056056.jpg" width="938" height="625" alt="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" title="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" /> Archeolog z Uniwersytetu w Alabamie, Alexandre Tokovinine, specjalizujący się w epigrafice Majów, pomógł Estradzie-Belli rozszyfrować glify, odkrywając tym samym tajemnice tożsamości zarówno władcy, jak i boga. Bóstwo znane jest archeologom jako Yax Wayaab Chahk G1. Reprezentuje m.in. burzę i można go przetłumaczyć jako „czarnoksiężnik, pierwszy bóg deszczu”. – To naprawdę bardzo niezwykłe odkrycie – mówi Estrada-Belli. Badanie rzuca światło na relacje pomiędzy różnymi władcami Majów Badania metodą datowania radiowęglowego wykazały, że pogrzebany władca, którego nazwano Itzam Kokaj Bahlam, prawdopodobnie rządził miastem ok. roku 350 n.e. Miejsce jego pochówku wyraźnie sugeruje, że był to władca Majów o elitarnym statusie i władzy królewskiej. Jednak znaleziska odkryte w tym miejscu stanowią dowód, który uwiarygadnia teorię, że wielu lokalnych przywódców z tamtych czasów było podwładnymi, a nawet marionetkami lub niewolnikami innych, znacznie potężniejszych królów. Niektóre z odkrytych przedmiotów w Chochkitam przypominają artefakty znalezione w innych potężnych miastach Mezoameryki, w tym przedstawienie Itzama Kokaja Bahlama w pozycji całkowicie frontalnej. – Wszystko wskazuje mi na to, że był to król Majów będący w strefie wpływów Tikal i Teotihuacán – mówi Estrada-Belli. – Starożytne mezoamerykańskie miasto Teotihuacán, położone we współczesnym Meksyku, i miasto Majów Tikal, również położone w Petén, były większe i bardziej wpływowe niż względny zaścianek Chochkitam – wyjaśnia. – Na miejscu nie znajdziemy żadnego „oświadczenia o wasalstwie” – mówi badacz National Geographic. – Ale jeśli czyta się między wierszami, to dowiemy się, że właśnie pochowany król był takim wasalem – dodaje. Naukowcy przyznali, że Chochkitam może być cennym źródłem wiedzy o relacjach politycznych pomiędzy poszczególnymi władcami i regionami cywilizacji Majów. Estrada-Belli i jego współpracownicy zamierzają teraz skupić się na bardziej zaawansowanych badaniach. W planach są m.in. badania DNA kości, które odkryto w krypcie, a także nowe wykopaliska, które mogą ujawnić nowe zabytki będące kolejnymi wskazówkami. Wszystko wskazuje bowiem na to, że królewska piramida może skrywać więcej tajemnic. Źródło: National Geographic
W Chichén Itzá odkryto wyjątkową rzeźbę wojownika. Ma hełm w kształcie węża
Na terenie jednego z 7 nowych cudów świata dokonano interesującego odkrycia. Archeolodzy pracujący w Chichén Itzá na meksykańskim Jukatanie trafili na rzeźbę przedstawiającą głowę wojownika. Mężczyzna miał na sobie hełm przypominający węża.
W tym artykule: Człowiek w wężowym stroju Fragment większej rzeźby sprzed 1000 lat Chichén Itzá było miejscem kultu Kukulkana Chichén Itzá było niegdyś jednym z najważniejszych miast cywilizacji Majów. Ponad 1000 lat temu stanowiło najludniejszy ośrodek tej kultury. Uważa się, że miasto mogło zamieszkiwać nawet 50 tys. osób. Dziś po dawnej świetności pozostały jedynie częściowo zachowane zabytki i ruiny, które należą do największych atrakcji turystycznych w Meksyku. Człowiek w wężowym stroju Władze Meksyku chcą zatem, aby turyści mieli jak najlepszy dostęp do narodowego dziedzictwa kraju. Od kilku lat planowana jest trasa kolejowa, a stacja ma znajdować się tuż przy wejściu na teren starożytnego miasta. W ostatnim czasie odbywały się tam prace wykopaliskowe. Archeologom udało się odnaleźć niezwykle ciekawy artefakt. To posąg przedstawiający głowę majańskiego mężczyzny z nakryciem głowy w kształcie węża. – Zabytek pochodzi z późnego okresu klasycznego. Ten rzadki artefakt został odkryty podczas wykopalisk w ramach programu badania obszarów archeologicznych, które są częścią kompleksu Casa Colorada w Chichén Itzá – powiedział Diego Prieto Hernández, dyrektor Meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH). Fragment większej rzeźby sprzed 1000 lat Rzeźba ma 33 cm wysokości i 28 cm szerokości. Archeolodzy uważają, że przedstawia wojownika ubranego w tradycyjną majańską suknię lub tunikę i hełm w kształcie węża z otwartą paszczą. Zdaniem badaczy jest to jedynie fragment większej rzeźby, która powstała ok. 1000 lat temu. Archeolodzy odnaleźli tajemniczą konstrukcję w Meksyku. Była związana z kultem boga Majów Archeolodzy z meksykańskiego INAH odnaleźli konstrukcję, która prawdopodobnie była poświęcona Kukulkanowi. Do odkrycia doszło podczas prac w starożytym mieście Majów El Tigre w stanie Ca... Pierzasty Wąż należał do najważniejszych bóstw Mezoameryki. Część oddawali mu Toltekowie, Chichimekowie, Tepanekowie, Aztekowie, mieszkańcy Teotihuacánu, Tollanu, Zapotekowie, a także Majowie. Większość plemion nazywała go Quetzalcoatl. W majańskich wierzeniach pojawia się jednak nazwa Kukulkan. – To bardzo interesujące znalezisko. Co ważne, jest w naprawdę dobrym stanie. W majańskiej tradycji rzeźbiarskiej wojowników zawsze przedstawiano w nakryciu głowy, w czymś w rodzaju hełmu. W tym przypadku jest to jednak postać pierzastego węża, która najprawdopodobniej nawiązuje do najważniejszego boga Majów – twierdzi Hernández. Chichén Itzá było miejscem kultu Kukulkana Warto przypomnieć, że kult tego bóstwa wywodzi się właśnie z Chichén Itzá. W mieście tym zbudowano tzw. Zamek, nazywany również piramidą Kukulkana. To piramida schodkowa umiejscowiona w centralnej części miasta. Została wzniesiona pomiędzy IX a XII wiekiem n.e. Budowla składa się z dziewięciu platform i świątyni znajdującej się na szczycie. Łącznie ma 30 metrów wysokości. – „Wężowi wojownicy” to ludzie, którzy przebierali się w stroje przypominające tego gada i uczestniczyli w rytuałach religijnych. Jako pośrednicy między światami nadprzyrodzonymi a ziemią byli niezbędni w ceremoniach związanych z płodnością i deszczem. Wyszukane nakrycia głowy i najróżniejsze kostiumy były czymś, co wyrażało kunszt Majów oraz ich przywiązanie do spraw duchowych – wyjaśnia Hernández. Pracownicy z INAH poinformowali w oświadczeniu prasowym, że podczas prac archeologicznych, które odbywają się na trasie nowego pociągu, odkryto pozostałości licznych konstrukcji Majów. Jest to blisko 2000 artefaktów, 660 pochówków i ponad 2200 przedmiotów związanych z osadnictwem w Chichén Itzá. Źródło: INAH Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Archeolodzy odnaleźli tajemniczą konstrukcję w Meksyku. Była związana z kultem boga Majów
Archeolodzy z meksykańskiego INAH odnaleźli konstrukcję, która prawdopodobnie była poświęcona Kukulkanowi. Do odkrycia doszło podczas prac w starożytym mieście Majów El Tigre w stanie Campeche.
W tym artykule: Pozostałości budowli związanej z kultem boga Majów Dawna świątynia Kukulkana Kult Kukulkana miał wpływ na połączenie różnych grup Majów El Tigre to starożytne miasto Majów. Położone jest w południowej części stanu Campeche w Meksyku. Zbudowano je na naturalnych wzniesieniach, na lewym brzegu rzeki Candelaria. Było zamieszkiwane nawet od 600 r. p.n.e. Tak wynika z datowania ruin dawnych domostw, piramid i innych konstrukcji. Z czasem, w tak zwanym okresie preklasycznym, osada stała się ważnym ośrodkiem handlu. Pozostałości budowli związanej z kultem boga Majów Archeolodzy z meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) prowadzili ostatnio wykopaliska archeologiczne na stanowisku w El Tigre. Podczas najnowszych badań odnaleźli pozostałości budowli, która związana była z kultem Kukulkana. Według wierzeń Majów był to odpowiednik azteckiego boga Quetzalcoatla, a także inkaskiego Wirakoczy. Był stworzycielem świata i krzewicielem cywilizacji. Najczęściej przedstawiano go jako wielkiego węża. Przedstawiciele INAH przekazali w oświadczeniu, że konstrukcja ma okrągły kształt. Prawdopodobnie została wybudowana ok. 800–1000 lat temu. To okres, w którym osada traciła na znaczeniu, ale nadal była zamieszkana przez wiele osób. Dawna świątynia Kukulkana Ernesto Vargas Pacheco, kierownik wykopalisk i członek INAH, poinformował, że budowla w przeszłości miała dwie kondygnacje. Pozostałości, które przetrwały do dziś, były prawdopodobnie piwnicą dawnej świątyni. – Podobne piwnice znajdują się w El Tigre, a inne tego samego typu można znaleźć w Edzná, Becán, Uxmal i Chichén Itzá – podkreślił. Starożytne miasta Majów były bardzo toksyczne. Naukowcy wyjaśniają, czym dokładnie zostały zatrute Badacze odkryli, że ziemia, którą zamieszkiwali Majowie, została przed laty poważnie zatruta rtęcią. Co więcej, tak bardzo, że do dziś stanowi potencjalne niebezpieczeństwo. Jak zatem do... Archeolodzy zwrócili uwagę, że odkrycie jest wyjątkowe, ponieważ pokazuje znaczącą zmianę w kulturze i relacjach z innymi regionami Mezoameryki. Kult Kukulkana wywodzi się z Chichén Itzá, miasta położonego na terenie dzisiejszego Jukatanu. Wpływy tego bóstwa rozszerzyły się aż na Wyżynę Gwatemalską i północne Belize właśnie w okresie poklasycznym. Kult Kukulkana miał wpływ na połączenie różnych grup Majów – Znaczenie struktury architektonicznej w El Tigre polega właśnie na jej czasowości, która odpowiada wczesnemu okresowi poklasycznemu (1000–1200 r. n.e.). To czas dobrych relacji i związków z innymi regionami Mezoameryki – napisali archeolodzy z INAH. Naukowcy twierdzą, że o kulcie Kukulkana wspomina majański dokument z XVI wieku. Można w nim przeczytać, że w centrum El Tigre znajdowały się cztery główne świątynie poświęcone różnym bogom. Jednym z nich był właśnie Kukulkan. Naukowcy przyznają, że ten tekst historyczny motywował archeologów do nieustannych poszukiwań śladów tego bóstwa w majańskiej osadzie. Historycy przypominają, że kult Kukulkana był swoistym odejściem od klasycznych różnic językowych i etnicznych świata mezoamerykańskiego. Wiara w tego boga odegrała kluczową rolę w rozwoju komunikacji i handlu pomiędzy różnymi grupami Majów o różnym pochodzeniu. Źródło: INAH Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
W Meksyku odkryto monumentalny budynek Majów. Przypomina wielki pałac
Meksykańscy archeolodzy odnaleźli na Jukatanie kolejny zabytek należący do cywilizacji Majów. To ruiny budowli, która przypomina pokaźny pałac. Badacze uważają, że budynek pochodzi sprzed 1500 lat.
W tym artykule: Nowe odkrycie w południowym Meksyku Monumentalna budowla przypominająca pałac Tajemnice cywilizacji Majów Majowie nieustannie intryguje naukowców. Od czasu, gdy John Lloyd Stephens w pierwszej połowie XIX wieku ponownie odkrył ślady tej wielkiej i wydało się wtedy, że zaginionej cywilizacji, badacze próbują zrozumieć wierzenia, tradycje i życie przedstawicieli tej prekolumbijskiej kultury. W archeologii jest jednak tak samo, jak w każdej innej dziedzinie nauki. Nic nie jest pewne na 100%, a każde kolejne wykopaliska udowadniają, że wciąż nie wiemy wszystkiego o dawnych mieszkańcach Ameryki Środkowej. Nowe odkrycie w południowym Meksyku Naukowcy z meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH) są w trakcie nowego sezonu wykopaliskowego. Badacze pracowali na południu kraju, m.in. na półwyspie Jukatan, na stanowisku Kabáh. Archeolodzy przekazali lokalnym mediom informacje o swoim najnowszym odkryciu. Odnaleźli dwa kompleksy mieszkaniowe, a także ruiny monumentalnego budynku, który przypominał pałac. Konstrukcje te pochodziły sprzed ok. 1500 lat. Zespół przekazał, że odkrycie to jest wyjątkowe. To pierwsze budowle mieszkalne, które odkryto na terenie starożytnego miasta, będące jednocześnie dowodem potwierdzającym osadnictwo w mieście. Dotychczas wiadomo było, że Kabáh było zamieszkane od III wieku. Większość zachowanych do dziś budowli pochodzi z okresu pomiędzy VII i XI w. W przeszłości znaleziono tu Pałac Codz Poop, maski Chaca, a także łuk pozorny. Monumentalna budowla przypominająca pałac Konstrukcja, która przypomina pałac, ma 26 metrów długości. Badacze w kilku miejscach zidentyfikowali rzeźby ptaków, które zdobiły jej ściany. Fasada budynku ma portyk z ośmioma pilastrami. To elementy architektoniczne w formie płaskich filarów, nieznacznie występujących przed lico ściany. Co spowodowało upadek cywilizacji Majów? Tę przyczynę znamy dziś aż za dobrze… Naukowcy dokonali skrupulatnej analizy 800 lat istnienia cywilizacji Majów. Okazało się, że początek końca nastąpił wraz z olbrzymią suszą, która ogarnęła ich ziemie. – Pałac i drugi budynek to elitarne przestrzenie mieszkalne, w których ludzie spali, jedli i prowadzili codzienne życie – stwierdził w rozmowie z Live Science Toscano Hernández, archeolog z INAH, który brał udział w wykopaliskach. – W pałacowej budowli prawdopodobnie mieszkali ludzie, którzy władali tym miastem. Jednak nie jesteśmy w stanie stwierdzić, kim byli i jak się nazywali – przyznał badacz. I dodał, że zakładają również hipotezę, iż kompleksy te mogły być wykorzystywane w celach administracyjnych. – Wyrzeźbione wizerunki ptaków na budowli przypominającej pałac mogły symbolizować związek między członkami elity Majów a bogami. To coś, co reprezentowało ich status – twierdzi Hernández. W ruinach archeolodzy odkryli pozostałości majańskiej ceramiki. Tajemnice cywilizacji Majów To jednak niejedyne odkrycie INAH we wrześniu. Podczas budowy nowego hotelu w okolicy stanowiska archeologicznego w Palenque w stanie Chiapas, odnaleziono bogato zdobione ludzkie szczątki w grobie. Naukowcy uważają, że pochówek może mieć ponad 1000 lat. Szkielet znajdował się w kamiennym sarkofagu. Co ciekawe, człowiek ten został pogrzebany w odległości ok. 2 km od centrum dawnego miasta Majów, w którym znajdują się świątynie i zespół pałacowy. Zmarłego pochowano twarzą do góry, z głową zwróconą na północ. Nie wiadomo jednak, ile lat miała ta osoba w chwili śmierci ani kim dokładnie była. Archeolodzy planują przeprowadzić dokładniejsze badania, aby ustalić te szczegóły. W grobowcu złożono również naczynia ceramiczne, nauszniki oraz parę koralików z zielonego kamienia. Źródło: INAH. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Miasta Majów w Ameryce Środkowej. Gdzie mieszkali przedstawiciele tej prekolumbijskiej cywilizacji?
Miasta Majów to niepowtarzalne i zachwycające zabytki, które są dziś świadectwem istnienia i wielkości tej prekolumbijskiej cywilizacji. Chociaż znajdują się w wielu regionach Ameryki Środkowej, najbardziej monumentalne znajdziemy w Meksyku. Co wiemy o miastach Majów?
W tym artykule: Kim byli Majowie? Gdzie mieszkali Majowie? Miasta Majów: Chichén Itzá Miasta Majów: Teotihuacán Miasta Majów: Calakmul Miasta Majów: ciekawostki Majowie stworzyli jedną z najlepiej rozwiniętych cywilizacji Mezoameryki. Ten starożytny lud zamieszkiwał tereny obecnych Gwatemali, Belize, Hondurasu, Salwadoru i południowego Meksyku. Ich kultura rozwinęła się w okresie preklasycznym (2000 p.n.e. - 250 n.e.), a szczyt rozwoju przypadł na lata 250 n.e. - 900 n.e. W tym artykule poznasz najbardziej znane miasta Majów. Kim byli Majowie? Byli znani ze swojej zaawansowanej wiedzy astronomicznej, matematycznej i architektonicznej. Najważniejszymi osiągnięciami Majów były ich system pisma (hieroglify, a nieco później wdrożyli pismo sylabiczne i głoskowe) oraz słynny kalendarz, który opierał się o sprzężenie cyklu rytualnego (260-dniowego) i słonecznego (365-dniowego). Przedstawiciele tej cywilizacji znali również cyfrę 0 i opracowali dwudziestkowy system zapisu matematycznego. Potrafili obliczyć czas obrotu Księżyca, ustalić czas wystąpienia zaćmienia Słońca i poprawnie obliczyć długość roku słonecznego. Co więcej, w majańskich miastach powstawały nawet obserwatoria astronomiczne. Niestety, pomimo swojego olbrzymiego dorobku kulturowego, cywilizacja Majów zaczęła upadać, a miasta opustoszeć. Jedną z wielu hipotez wyjaśniających ostateczny upadek tej kultury, jest susza, która w negatywny sposób wpłynęła na rolnictwo, które było podstawą majańskiej gospodarki. Najnowsze badania wykazały nawet, jaki wpływ miały zmiany klimatyczne na konflikty społeczne i polityczne wśród Majów. Gdzie mieszkali Majowie? Majowie w czasach swojej świetności zbudowali setki, a może i tysiące majestatycznych miast. Ich pozostałości możemy dziś podziwiać m.in. na terenie Belize, Salwadoru, Gwatemali, Hondurasu i Meksyku. Niektóre z dawnych majańskich osad zapierają dech w piersiach, a zarówno naukowcy, jak i turyści doceniają kunszt i rzemiosło, z jakim budowano monumentalne budowle, taki jak piramidy schodkowe i świątynie pradawnych bogów. Majowie bardzo często budowali swoje osiedla w wysokich górach i dżunglach, jednak znajdziemy również osady, które powstały na nizinach i wybrzeżach. Ten starożytny lud był doskonale przystosowany do tych różnorodnych warunków i rozwijał skomplikowany system rolnictwa, który pozwalał im wykorzystywać zasoby naturalne Ziemi. Co spowodowało upadek cywilizacji Majów? Tę przyczynę znamy dziś aż za dobrze… Naukowcy dokonali skrupulatnej analizy 800 lat istnienia cywilizacji Majów. Okazało się, że początek końca nastąpił wraz z olbrzymią suszą, która ogarnęła ich ziemie. Warto zaznaczyć, że pomimo upadku wielu większych miast i zakończeniu okresu cywilizacji, część ludności majańskiej przetrwała i nadal zamieszkuje te regiony, kontynuując swoją wyjątkową kulturę i tradycję. Obecnie Majowie stanowią w krajach zamieszkania przede wszystkim ludność wiejską, zajmującą się rolnictwem, hodowlą i rzemiosłem. Majowie mówią ponad 20 językami i dialektami, a większość z nich posługuje się również językiem hiszpańskim. Ich liczbę szacuje się na ok. 6 mln. Miasta Majów: Chichén Itzá Chichén Itzá to jedno z najpopularniejszych i najbardziej zjawiskowych miast Majów. Uznaje się je za jedno z 7 nowych cudów świata. Chociaż dziś to jedynie ruiny, ponad 1000 lat temu było to jedno z najliczniejszych miast tej prekolumbijskiej cywilizacji. Znajdowało się na Półwyspie Jukatan i zostało założone ok. IV–VI wieku. Zachowane zabytki w częściach południowej i zachodniej są związane z wczesną kulturą Majów, a w części północnej z późniejszą kulturą Tolteków. Największy rozwój miasta przypada na złotą erę cywilizacji Majów, czyli XVIII–XII wiek. Chichén Itzá zamieszkiwało wówczas nawet 90 tys. ludzi. W wieku XIII miasto straciło na znaczeniu, a w XV zostało całkowicie opuszczone. Od 1924 roku prowadzone wykopaliska pozwoliły odkryć pozostałości wielu niezwykłych zabytków. Znajdują się tu słynna piramida Majów, Świątynia Kukulkana i Świątynia Wojowników, czy El Caracol (pl. Ślimak, okrągła, szeroka wieża służąca prawdopodobnie do obserwacji astronomicznych). W 1988 roku stanowisko archeologiczne w Chichén Itzá wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasta Majów: Teotihuacán Teotihuacán to jedno z największych ze wszystkich prekolumbijskich miast. Położone jest w północno-wschodniej części Kotliny Meksykańskiej, na wysokości 2300 m n.p.m., na obszarze stanu Meksyk. To ok. 40 km od stolicy kraju. Jest uważane za jedno z najważniejszych i najbardziej tajemniczych stanowisk archeologicznych na świecie. Nie wiadomo bowie, kto stworzył miasto, ani dlaczego upadło. Uważa się, że szczytowy okres rozwoju przypada na okres 150 a 600 r. n.e. Zajmowało obszar nawet 22 km2 i mieszkało tam ponad 100 tysięcy mieszkańców. Było jednym z największych ośrodków kultu religijnego w całej Mezoameryce. Najbardziej charakterystycznymi elementami miasta są ogromne piramidy, czyli Piramida Słońca i Piramida Księżyca. Ta pierwsza, z wysokością ponad 65 metrów, jest jedną z największych piramidalnych budowli w Meksyku. Druga konstrukcja natomiast jest mniejsza, ale wciąż imponująca, zwłaszcza wraz z rozległym kompleksem placów, alei i domów mieszkalnych. Miasta Majów: Calakmul Calakmul to również jedno z największych i najważniejszych stanowisk archeologicznych Majów. Starożytne miasto położone jest głęboko w dżungli na południowym-wschodzie stanu Campeche, ok. 30 km od granicy z dzisiejszą Gwatemalą. Miejscowość ta była jednym z najpotężniejszych miast tej prekolumbijskiej cywilizacji. Miasto po raz pierwszy zostało odkryte w 1931 roku z lotu ptaka, przez biologa Cyrusa L. Lundella. Według odkrywcy, który nadał nazwę temu miejscu, w języku Majów miało znaczyć „Miasto Dwóch Sąsiadujących Piramid”. Calakmul jest uważane za główny ośrodek władzy państwa Kaan lub „Królestwa Węża”. Kaan miało tworzyć sojusz z Caracol, a ich głównym konkurentem było Tikál. Lennem starożytnego miasta od około 630 r. n.e. było Uxul. Archeolodzy sugerują, że Calakmul liczyło prawdopodobnie ok. 50 tys. mieszkańców, którzy zamieszkiwali obszar ok. 70 km². Podczas dotychczasowych wykopalisk odnaleziono w sumie 6250 budowli. Wśród nich znalazły się między innymi mur północny oraz zbiorniki wodne. W mieście zbudowano również 45-metrową piramidę, która jest największą spośród wszystkich odkrytych na Półwyspie Jukatan. W 2002 roku stanowisko archeologiczne w Calakmul wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Miasta Majów: ciekawostki W 2022 roku naukowcy odkryli, że ziemia, którą zamieszkiwali Majowie, została przez nich przed laty poważnie zatruta rtęcią. Uczeni uważają, że tak bardzo, że do dziś może być niebezpieczna dla zdrowia. Autorzy przeanalizowali tereny większości Mezoameryki, którą zamieszkiwali przedstawiciele tej cywilizacji. W artykule opublikowanym na łamach czasopisma „Frontiers in Environmental Science” zwrócono uwagę, że we wszystkich dawnych ośrodkach kultury i miastach Majów odnajdowano wiele przedmiotów wypełnionych rtęcią oraz artefakty pomalowane cynobrem. Badacze stwierdzili, że między 250 a 1100 r. n.e. ludność ta bardzo często używała rtęci oraz produktów, które ją zawierała. Autorzy odkrycia doszli do wniosków, że zanieczyszczenie wynika z faktu, iż Majowie namiętnie używali rtęci niemalże do wszystkiego. Zarówno w sztuce, jak i podczas wszelkich rytuałów, w tym pogrzebowych. Majowie zazwyczaj wykorzystywali rtęć cynobru, ale rzadkie dowody archeologiczne wykazują, że korzystano nawet z płynnej formy tego pierwiastka, która jest najbardziej niebezpieczna. Takie przypadki odnotowano m.in. w Quiriqua w Gwatemali, El Paraiso w Hondurasie oraz w meksykańskim Teotihuacán. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Tajemniczy rytuał w podwodnej jaskini. Archeolodzy odnaleźli majańską łódź oraz ludzkie kości
Majańskie kanoe mogło być wykorzystywane do tajemniczych rytuałów. Archeolodzy twierdzą, że miejsce, w którym znajdowała się łódź, było „portalem do podziemi”.
W tym artykule: Tajemniczy rytuał w podziemnej świątyni Łódź pochodzi z czasów konkwisty Pierwsze tak dobrze zachowane kanoe Archeolodzy w 2021 roku prowadzili poszukiwania w podwodnej jaskini znajdującej się niedaleko Chichén Itzá na Jukatanie w Meksyku. Ruiny tego dawnego miasta należą do największych atrakcji turystycznych w Meksyku. Około 1000 lat temu było to najludniejsze miasto cywilizacji Majów. Badana grota znajdowała się prawie 5 metrów pod powierzchnią wody. Nurkowie odnaleźli tam drewniane kanoe, wokół którego rozrzucono zwierzęce i ludzkie szczątki. Prawdopodobnie należały do kobiety. Po 2 latach badań i analiz naukowcy sugerują, że była to część majańskiego rytuału. Tajemniczy rytuał w podziemnej świątyni Kości zwierząt należały głównie do pancernikowatych (Dasypodidae), ale badacze znaleźli również szczątki psa, indyka i orła. Naukowcy z Narodowego Instytutu Antropologii i Historii (INAH), którzy odpowiadają za odkrycie, twierdzą, że szkielety pancerników są cenną wskazówką. – To stworzenia, które dobrze radzą sobie w wodzie. Zdolność do pływania mogła symbolizować wejście do podziemi poprzez lej zapadliskowy cenote. Pancernik jest czasami utożsamiany z podziemny bóstwem znanym jako Bóg L. Miał postać jaguara z peleryną, która przypominała wzór skorupy pancernika – twierdzą autorzy znaleziska. Majowie wierzyli bowiem, że jaskinie i zapadliska były portalami do świata podziemnego. – Istnieją znane obrazy w sztuce Majów, na których pojawia się pancernik jako „podstawka” dla bogów, którzy kładną na nim nogi. Byłoby to bezpośrednio związane z dowodami archeologicznymi zaobserwowanymi w cenocie, gdzie kości zwierzęcia byłyby związane z wiarą w majańskich bogów – zaznaczyła Alexandra Biar, archeolożka z francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS) i współautorka odkrycia. Łódź pochodzi z czasów konkwisty Badania wykazały, że ludzka kość była kością śródstopia lewej nogi dorosłej kobiety. – Duża liczba kości pancernika i obecność śródstopia człowieka skłaniają ekspertów do opracowania interesujących teorii. Kanoe była używana w rytuałach i została umieszczona w jaskini przed jej zalaniem – podkreślają meksykańscy badacze w oficjalnym komunikacie. Piramidy schodkowe, okrutne rytuały i krwawe wojny. Z czym jeszcze kojarzy nam się cywilizacja Majów? Cywilizacja Majów jest obecnie zaliczana do grona najbardziej rozwiniętych kultur prekolumbijskich. Ludy majańskie pozostawiły po sobie niezwykle bogatą spuściznę w postaci imponujących obi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cywilizacja-majow-osiagniecia-rytualy-i-budowle-majow-co-wiemy-o-tej-cywilizacji-fot-getty-images-7056056.jpg" width="938" height="625" alt="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" title="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" /> Archeolodzy zwracają również uwagę, że sam kształt majańskiej łodzi jest interesujący. Może wskazywać, że nie była wykorzystywana do pływania, lecz do obrzędów rytualnych. Kanoe miało bardzo ciężki dziób, jak i rufę, co sprawiało, że manewrowanie nim musiało być niezwykle uciążliwe. Początkowo uważano, że charakterystyczny kajak Majów pochodził z lat 830–950 n.e. Jednak najnowsze badanie metodą datowania radiowęglowego wykazał, że jest znacznie młodszy. Łódź powstała bowiem w XVI wieku, czyli w momencie hiszpańskiej konkwisty. Pierwsze tak dobrze zachowane kanoe Badacze zwracają jednak uwagę na fakt, że w próbkach znajdowały się cząsteczki mikroplastiku. Takie małe cząsteczki mogły mieć wpływ na datowanie. Naukowcy planują pobrać kolejne fragmenty łodzi i kości, aby upewnić się co do okresu ich pochodzenia. INAH przypomina również, że podczas poszukiwań w 2021 roku w jaskini zaobserwowano malowidła naskalne, a także znaleziono ceremonialny nóż i fragmenty 40 naczyń ceramicznych. Archeolodzy twierdzą, że wszystkie te przedmioty były wykorzystane jako tajemniczy rytuał. – Jest to oczywiste, że jaskinia była obszarem, gdzie odbywano obrzędy – przyznała Barba Meinecke w oświadczeniu. – Ceramika wygląda tak, jakby zostałą rozbita celowo. Niemniej jednak w odkryciu istotne jest również, że to pierwsza tak dobrze zachowana majańska łódź odnaleziona na obszarze, który niegdyś zamieszkiwała ta cywilizacja – dodaje badaczka. W przeszłości odnajdywano pozostałości kanoe m.in. w Gwatemali i Belize. Źródło: INAH Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Naukowcy w końcu rozwiązali zagadkę kalendarza Majów. W ten sposób liczyli czas
Naukowcy odkryli jedną z tajemnic kalendarza Majów. Stworzyli system, który opierał się na obserwacji planet widzianych z Ziemi.
W tym artykule: Naukowcy od dziesiątek lat badają kalendarz Majów Jak Majowie liczyli czas? Majowie określili dodatkowy, 45-letni system System obserwacji planet widzialnych z Ziemi pokrywał się z kalendarzem Tzolkin Kalendarz jest pewnego rodzaju umową społeczną, którą przyjęła dana kultura, kraj lub cywilizacja, aby obliczać upływ czasu. To system, który wyznacza cykle związane z obserwacją przyrody i ruchem planet. Współcześnie większość krajów świata przyjęła wprowadzony w 1582 roku kalendarz gregoriański, który dzieli rok na 365 dni, a co cztery lata 366. Naukowcy od dziesiątek lat badają kalendarz Majów Sprawa nie jest jednak tak oczywista, jeśli chodzi o kalendarz Majów. Badania nad nim trwają od końca XIX wieku. Wiedza o nim pochodzi głównie z częściowo odczytanych hieroglificznych inskrypcji, które znajdowały się na zachowanych stelach, płaskorzeźbach lub innych zabytkach i szczątkowych kronikach zostawionych przez tę cywilizację. Wiadomo, że mógł istnieć już w IV tysiącleciu p.n.e. Naukowcy nie mają wątpliwości, że był to jeden z najdokładniejszych kalendarzy, które kiedykolwiek wynaleziono. Podobnie jak kalendarz gregoriański, rok dzielił na 365 dni, ale składało się na niego 18 miesięcy po 20 dni i 5 dni dodatkowych. Był to tak zwany Haab. Jak Majowie liczyli czas? Jednak w obliczaniu czasu Majowie posługiwali się również drugim cyklem: 260-dniowym, który nazywany był rytualnym kalendarzem słonecznym. Tzolkin składał się z dwudziestodniowych „tygodni” oraz „miesięcy”, numerowanych od 1 do 13. Dopełnieniem całego kalendarza Majów była długa rachuba. Z jej pomocą liczono dni od pewnej daty zerowej, która uznawana była za mityczny początek. Naukowcy uważają, że moment zero to w przybliżeniu 10, 11 lub 13 sierpnia 3114 roku p.n.e. Niektórzy uważają, że możliwa jest również data 6 września. Piramidy schodkowe, okrutne rytuały i krwawe wojny. Z czym jeszcze kojarzy nam się cywilizacja Majów? Cywilizacja Majów jest obecnie zaliczana do grona najbardziej rozwiniętych kultur prekolumbijskich. Ludy majańskie pozostawiły po sobie niezwykle bogatą spuściznę w postaci imponujących obi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cywilizacja-majow-osiagniecia-rytualy-i-budowle-majow-co-wiemy-o-tej-cywilizacji-fot-getty-images-7056056.jpg" width="938" height="625" alt="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" title="Cywilizacja Majów – osiągnięcia, rytuały i budowle Majów. Co wiemy o tej cywilizacji? (fot. Getty Images)" /> Taka kombinacja sprawiała, że po okresie 18 980 dni, czyli 52 haab, obydwa kalendarze synchronizowały się, dając początek nowej Rundzie Kalendarza. Umożliwiało to niezwykle precyzyjne określanie daty przez Majów. Do tej pory naukowcy zastanawiali się, jak ten skomplikowany system był zsynchronizowany z ruchem planet. Najnowsze badania pomogły rozwiązać tę zagadkę. Ich wyniki opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Ancient Mesoamerica”. Majowie określili dodatkowy, 45-letni system Autorzy odkrycia twierdzą, że kalendarz Majów mógł być wykorzystywany do śledzenia ruchu planet w okresie 45 lat. Naukowcy informują, że inskrypcje odkryte w różnych miejscach Mezoameryki zawierają informacje o innym, 819-dniowym cyklu. Analiza tych tekstów dawniej wykazała, że ta pradawna kultura zakładała istnienie czterech głównych cyklów po 819 dni, aby zamknąć cały okres. Oznacza to, że mógłby on trwać 9 lat. Badacze od dawna podejrzewali, że taki system mógł być związany z synodycznym okresem obiegu. Jest to uśredniony czas, po którym planeta pojawi się ponownie w tym samym punkcie w stosunku do dwóch innych obiektów. Na przykład, gdy nasz naturalny satelita obserwowany z Ziemi powróci do tego samego położenia względem Słońca. System obserwacji planet widzialnych z Ziemi pokrywał się z kalendarzem Tzolkin Badacze wskazują jednak, że czteroczęściowy cykl jest zbyt krótki, aby dopasować go wszystkich planet. Autorzy zaproponowali pewne rozwiązanie. – Wcześniejsze badania próbowały udowodnić planetarne powiązania z systemem 819-dniowym, który podzielony był na cztery części. Ten okres jest jednak zbyt krótki, aby pasował do synodycznego okresu obiegu. Jeśli jednak zwiększymy długość kalendarza do 20 okresów po 819 dni, wyłania się pewien wzór – twierdzą badacze. 819 dni pomnożone przez 20 dają wynik 16 380 dni. To 45 lat, podczas których można bez większych problemów dopasować większość planet do synodycznego okresu obiegu, aby pewien okres miał swój początek i koniec. Każda planeta potrzebuje bowiem innego czasu, aby wrócić do tego samego miejsca względem Ziemi i Słońca. Naukowcy zwracają również uwagę, że 16 380 dni to także wielokrotność 260, więc 20 rund po 819 dni pasuje do kalendarza rytualnego Tzolkin. – Majańscy astronomowie, którzy stworzyli okres 819-dniowy, przewidzieli, że będzie to większy system kalendarzowy, który można wykorzystać do przewidywania wszystkich synodycznych okresów obiegu planet widocznych z Ziemi – podsumowują autorzy. Źródło: Ancient Mesoamerica. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".