Tajfun Bavi ponownie uderzył, tym razem w Chiny. Setki tysięcy osób musiały opuścić domy
Tajfun Bavi, który wraz z początkiem lipca sieje spustoszenie na północno-zachodnim Pacyfiku, wciąż stanowi poważne zagrożenie. Dotarł do Chin, gdzie doprowadził do ewakuacji setek tysięcy mieszkańców i spowodował potężne szkody w infrastrukturze. Żywioł nie zwalnia tempa i zmierza w kierunku kolejnego państwa.
Podczas gdy w Europie okres od maja do września kojarzy się z najbardziej słonecznymi dniami w roku, w Azji trwa wtedy pora deszczowa. W tym roku szczególnie daje się ona we znaki. Na początku lipca w Chiny uderzył tajfun Maysak, w wyniku którego zginęło co najmniej 39 osób, a także wiele zwierząt gospodarskich. Niecałe dwa tygodnie później do kraju dotarł kolejny żywioł – Bavi, jeden z najpotężniejszych cyklonów tropikalnych w regionie w 2026 roku. W miejscach, przez które przeszedł, zmusił do ewakuacji setki tysięcy. Setki tysięcy osób musiały opuścić domy z powodu tajfunu Bavi Zgodnie z przewidywaniami tajfun Bavi, który w pierwszym tygodniu lipca uderzył z ogromną siłą w Wyspy Mariańskie na Pacyfiku, a następnie zagroził Japonii i Tajwanowi, sparaliżował część Chin rekordowymi opadami deszczu. Jak podaje PAP, najtrudniejsza sytuacja wystąpiła w mieście Fushun w prowincji Liaoning, w północno-wschodnich Chinach. To właśnie tam ponad 265 tys. osób zostało zmuszonych do ewakuacji oraz prowadzono zakaz opuszczania domów bez pilnej potrzeby. Stan wody w rzekach w całym regionie drastycznie się podniósł, w wielu miejscach przekraczając poziom alarmowy. Główne ulice miast oraz pola uprawne zostały zalane. Wstrzymano kursowanie części pociągów i autobusów, a w niektórych miejscach także metra. Momentami nurt wody, której wysokość sięgała nawet dwóch metrów, był tak silny, że porywał samochody. Bavi kieruje się w stronę Korei. Meteorolodzy ostrzegają przed ulewami Tajfun Bavi, jak podkreślają meteorolodzy, należy do najdłużej utrzymujących się cyklonów tropikalnych w rejonie Azji w tym roku. W szczytowej fazie był klasyfikowany jako supertajfun, ponieważ towarzyszyły mu wiatry przekraczające 241 km/godz. Uformował się pod koniec czerwca nad Oceanem Spokojnym i objął obszar porównywany do wielkości Francji. Mimo ciągłego przemieszczania się jego struktura przez długi czas pozostawała wyjątkowo trwała. Według meteorologów swoją siłę zawdzięcza między innymi ciepłemu rdzeniowi oraz dużej ilości wilgoci. Obecnie zagrożenie przesuwa się w stronę Korei Północnej, przed czym ostrzegają tamtejsze władze. Szczególnie niebezpieczna może być sytuacja, w której Bavi zwolni i zacznie uwalniać nagromadzoną wilgoć. Może to doprowadzić do jeszcze intensywniejszych opadów oraz gwałtownych powodzi. Gdzie występują cyklony tropikalne? Cyklony tropikalne, do których zaliczają się tajfuny, to potężne układy niskiego ciśnienia o ciepłym rdzeniu, rozwijające się nad ciepłymi wodami oceanicznymi. Charakteryzują je silny wiatr, intensywne opady deszczu i niskie ciśnienie atmosferyczne. W konsekwencji mogą powodować powodzie, fale sztormowe i osuwiska. Aby cyklon mógł powstać, konieczna jest między innymi woda o minimalnej temperaturze 27 st. C na głębokości co najmniej 50 metrów. Takie zjawiska rozwijają się nad ciepłymi wodami oceanicznymi w strefie tropikalnej, w okolicach równika. Basen północno-zachodniego Pacyfiku to region, w którym cyklony tropikalne występują regularnie przez większą część roku. Ich aktywność nasila się zwykle właśnie od lipca do listopada, a szczyt sezonu przypada między końcem sierpnia a początkiem września. Źródła: PAP, BBC, The Straits Times, NASA, Britannica, NOAA. Nasza autorka Gabriela Celińska Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.
W 18 godzin urósł do najwyższej kategorii. Supertajfun Bavi zagraża milionom ludzi w Azji
Supertajfun Bavi, z wiatrem osiągającym 300 km/godz., pustoszy terytoria USA na Pacyfiku. Żywioł, napędzany przez zjawisko El Niño, przeszedł nad wyspą Rota i sparaliżował Guam. Teraz to meteorologiczne monstrum zmierza w kierunku Azji.
Jeden z najpotężniejszych cyklonów tropikalnych 2026 roku uderzył z niszczycielską siłą w terytoria zależne USA na Pacyfiku, osiągając najwyższą kategorię skali Saffira-Simpsona. Żywioł spustoszył Wyspy Mariańskie, a teraz przemieszcza się na zachód, zagrażając gęsto zaludnionym rejonom Azji: Chinom i Tajwanowi. Katastrofalne skutki uderzenia Bavi w Mariany Najbardziej niszczycielskie uderzenie żywiołu odnotowano na wyspie Rota, zamieszkanej przez około dwa tysiące osób, nad którą w poniedziałek rano przeszło oko cyklonu. Wiatr wiejący z prędkością dochodzącą do 290 km/godz. spowodował tam ogromne zniszczenia w infrastrukturze. Lokalne władze donoszą o powaleniu masztów telekomunikacyjnych oraz poważnych uszkodzeniach budynków. Narodowa Służba Meteorologiczna (NWS) wydała dramatyczne ostrzeżenie, że bezpośrednie uderzenie Bavi może uczynić wyspę niezdatną do zamieszkania przez wiele tygodni, a większość domów bez odpowiednich zabezpieczeń straci dachy lub ściany. Mieszkańcom nakazano przeniesienie się do wewnętrznych pomieszczeń budynków. Guam i bazy wojskowe USA o krok od katastrofy Bavi sparaliżował też wyspę Guam, oddaloną o około 80 km na południe od Roty, gdzie znajdują się kluczowe amerykańskie obiekty wojskowe, m.in. baza lotnicza Andersen oraz port marynarki wojennej. Choć oko cyklonu nie przeszło bezpośrednio nad Guamem, wyspa odczuła wiatry o sile huraganu pierwszej kategorii, które powalały drzewa i zablokowały kluczowe drogi. Wojsko ogłosiło najwyższy stopień gotowości, chroniąc strategiczne zasoby, w tym bombowce B-1 i B-52 oraz pięć okrętów podwodnych. Sytuację w regionie pogarsza fakt, że sąsiednie wyspy, Saipan i Tinian, wciąż zmagają się ze skutkami supertajfunu Sinlaku z kwietnia 2026 roku, a nadejście Bavi spowodowało kolejne przerwy w dostawach prądu i ulewne deszcze, sięgające lokalnie ponad 50 cm. Błyskawiczny wzrost siły Bavi ma związek z El Niño Meteorolodzy zwracają uwagę na niezwykle szybki rozwój tajfunu. Bavi uformował się pod koniec czerwca w pobliżu atolu Kwajalein na Wyspach Marshalla. Dzięki bardzo ciepłym wodom powierzchniowym (29–30°C), w zaledwie 18 godzin wzmocnił się z tajfunu o prędkości 130 km/godz. do monstrum wiejącego 230 km/godz. W kulminacyjnym momencie centralne ciśnienie w oku cyklonu spadło do 901–910 hPa, co świadczy o jego gigantycznej energii. Naukowcy łączą tak dużą siłę z trwającym zjawiskiem El Niño, które podnosi temperaturę oceanu i zwiększa wilgotność atmosfery, prowadząc do częstszych i groźniejszych anomalii pogodowych. Złe prognozy dla Azji Wschodniej Obecnie Bavi kieruje się na zachód z prędkością około 16–21 km/godz., celując we wschodnie wybrzeża Chin oraz Tajwan. Choć jego dokładna trasa pozostaje przedmiotem analiz, modele pogodowe przewidują, że żywioł dotrze w te rejony w drugiej połowie tygodnia. Już teraz pogarszające się warunki na morzu i wysokie fale są odczuwalne w rejonie japońskich archipelagów Okinawa i Amami. Dodatkowo zachodnia Japonia (prefektury Fukuoka, Saga i Oita) zmaga się z intensywnymi opadami, co w połączeniu z wilgocią niesioną przez supertajfun stwarza ogromne ryzyko osuwisk ziemi i powodzi na terenach, gdzie grunt jest już całkowicie nasycony wodą. Czym jest supertajfun? „Supertajfun” to termin używany do opisania najbardziej ekstremalnych cyklonów tropikalnych występujących w basenie zachodniego Pacyfiku. Według standardów stosowanych przez Joint Typhoon Warning Center (JTWC), mianem tym określa się wirujący układ burzowy, w którym maksymalna prędkość wiatru osiąga co najmniej 241 km/godz. (130 węzłów). Odpowiada to górnej granicy 4. kategorii lub najwyższej, 5. kategorii w skali Saffira-Simpsona, używanej do klasyfikacji huraganów na Atlantyku. Tak potężne zjawiska charakteryzują się doskonale wykształconym „okiem”, otoczonym przez gęstą ścianę chmur (eyewall), w której występują najsilniejsze wiatry i najbardziej intensywne opady. Supertajfuny są zdolne do wywoływania katastrofalnych zniszczeń, w tym burzenia budynków, wyrywania drzew z korzeniami oraz tworzenia wysokich fal sztormowych, które zalewają obszary przybrzeżne. Ich niszczycielska siła często sprawia, że dotknięte nimi regiony wymagają miesięcy a nawet lat odbudowy. Źródła: CNN, Euronews, NOAA, TVN24
Apokaliptyczne niebo nad Australią. Krwistoczerwony kolor zdumiał mieszkańców kontynentu
Nagrania z Australii Zachodniej obiegły media na całym świecie – niebo przybrało intensywnie czerwony, niemal nienaturalny kolor, który wielu internautów określało jako „apokaliptyczny”. Zdjęcia i filmy z tego zjawiska wywołały ogromne poruszenie i lawinę komentarzy w sieci. Co tak naprawdę wydarzyło się nad Australią?
Spektakularne obrazy czerwonego nieba nad Australią Zachodnią pojawiły się tuż przed nadejściem tropikalnego cyklonu Narelle, który uderzył w region z silnym wiatrem i intensywnymi opadami. Mieszkańcy m.in. Shark Bay obserwowali niezwykłe zjawisko atmosferyczne, gdy powietrze wypełniła gęsta warstwa pyłu, a niebo rozświetliły intensywne odcienie pomarańczu i czerwieni. Cyklon kilkukrotnie docierał do lądu, przynosząc dynamiczne zmiany pogody, jednak to właśnie niecodzienny wygląd nieba przyciągnął największą uwagę. Skąd wzięły się te niezwykłe kolory i czy rzeczywiście było się czego obawiać? Dlaczego niebo nad Australią zrobiło się czerwone? Świadkowie opisują zjawisko Niezwykłe zjawisko, które rozegrało się 27 marca nad Australią Zachodnią, szczególnie w rejonie Shark Bay, zaskoczyło zarówno mieszkańców, jak i obserwatorów na całym świecie. W miarę zbliżania się cyklonu powietrze zaczęło wypełniać się gęstym pyłem unoszonym przez silne podmuchy wiatru, co zmieniało kolor nieba z jasnopomarańczowego na intensywnie czerwony. Relacje świadków wskazują, że proces ten następował stopniowo – najpierw pojawiła się delikatna poświata, która z czasem przybrała bardziej nasycony odcień. – Niebo robiło się coraz bardziej pomarańczowe w miarę upływu popołudnia, aż w końcu wyszliśmy na zewnątrz i zobaczyliśmy ten niezwykły kolor – relacjonowała Kerrie Shepherd z Shark Bay Caravan Park, podkreślając, że nigdy wcześniej nie widziała podobnego zjawiska. Warunki atmosferyczne były przy tym wyjątkowo trudne – unoszący się pył był wyraźnie odczuwalny, ograniczał widoczność i dostawał się do oczu oraz dróg oddechowych. Jak opisywali mieszkańcy, drobiny były obecne niemal wszędzie, co potęgowało wrażenie obcowania z czymś niecodziennym. – Pył był wyczuwalny w ustach i gardle, czuć go było nawet między zębami i w oczach – wspominała Shepherd w rozmowie z Australian Broadcasting Corporation (ABC). Choć w innych częściach regionu zjawisko przybrało łagodniejszą formę, a niebo miało raczej pomarańczowy odcień, w Shark Bay jego intensywność była szczególnie widoczna. Całość trwała kilka godzin i zakończyła się równie nagle, jak się zaczęła – wraz z nasileniem wiatru i nadejściem opadów deszczu, które oczyściły powietrze. – To było bardzo dziwne. Nagle pojawił się ten kolor, potem wiatr się wzmógł, spadł deszcz i po pół godzinie wszystko wróciło do normy – dodała. Skąd wziął się krwistoczerwony kolor nieba? Naukowe wyjaśnienie zjawiska Choć czerwone niebo nad Australią mogło wyglądać jak scena z filmu katastroficznego, jego przyczyny są dobrze znane meteorologom i wynikają z wyjątkowego nałożenia się kilku zjawisk. Jak wyjaśnia Angus Hines z australijskiego Biura Meteorologicznego, kluczową rolę odegrała specyfika krajobrazu. Północna część Australii Zachodniej słynie z intensywnie czerwonej gleby bogatej w żelazo, które przez miliony lat ulegało utlenianiu, nadając jej charakterystyczny, rdzawy odcień. Gdy nad region nadciągnął cyklon, silne podmuchy wiatru wzbiły ogromne ilości suchego pyłu w atmosferę i przeniosły go na znaczne odległości – od Pilbary aż po obszary Gascoyne i wybrzeże. – To bardzo czerwona część kraju, a silne wiatry unoszą ten rdzawy pył zarówno lokalnie, jak i w całej północnej Australii Zachodniej – tłumaczy Hines, podkreślając skalę zjawiska. Sama obecność pyłu nie wystarczyłaby jednak do uzyskania tak intensywnego efektu wizualnego. Równie istotne okazały się warunki świetlne i zachmurzenie, które znacząco zmieniły sposób, w jaki światło rozchodziło się w atmosferze. W regionach takich jak Pilbara burze pyłowe zdarzają się stosunkowo często, ale zazwyczaj towarzyszy im bezchmurne niebo, dzięki czemu światło słoneczne przenika bezpośrednio i nie powoduje tak dramatycznych zmian kolorystycznych. Tym razem sytuacja była inna – niebo pokryła gęsta warstwa chmur, która rozproszyła światło i sprawiła, że nie pochodziło ono z jednego, wyraźnego źródła. – To trochę tak, jakby całe niebo działało jak jeden panel świetlny, a nie pojedynczy reflektor – obrazowo wyjaśnia meteorolog. Dodatkowo znaczenie miał sposób rozpraszania fal świetlnych w atmosferze. Krótsze fale, odpowiadające za barwy niebieskie, ulegają rozproszeniu znacznie szybciej, zwłaszcza gdy światło musi przebyć dłuższą drogę przez gęste, zapylone powietrze. W takich warunkach dominować zaczynają fale dłuższe (czerwone i pomarańczowe), które nadają niebu intensywny, nasycony kolor. W połączeniu z drobinami czerwonej gleby zawieszonej w powietrzu efekt ten został dodatkowo spotęgowany, tworząc spektakularne, niemal jednolite zabarwienie całego krajobrazu. Finalnie to właśnie kumulacja tych czynników – pyłu bogatego w żelazo, gęstego zachmurzenia i specyficznego rozproszenia światła – sprawiła, że niebo nad Australią przybrało tak niezwykły, czerwony odcień. Źródła: ABC, New York Post, Fox News Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Cyklon Eowyn uderza w Wyspy Brytyjskie. Skutki największej burzy od lat odczuje reszta Europy
Cyklon Eowyn, porównywany do huraganu Debby z 1961 roku, uderzył w Irlandię i Wielką Brytanię, przynosząc rekordowe prędkości wiatru dochodzące do 200 km/godz. Zniszczenia infrastruktury, brak prądu i paraliż transportu to tylko niektóre skutki ekstremalnego zjawiska pogodowego, które nie oszczędza mieszkańców.
Spis treści: Ekstremalne zjawiska pogodowe w Europie Cyklon Eowyn sieje spustoszenie Cyklon Eowyn a pogoda w Polsce Jak powstają cyklony? Cyklon Eowyn dotarł do Europy. W piątek 24 stycznia nad ranem uderzył w Irlandię. Wcześniej kilka milionów Irlandczyków dostało ostrzeżenie przed ekstremalnym zjawiskiem pogodowym. Władze apelują o pracę z domu. Szkoły oraz uczelnie są zamknięte. W najbliższych godzinach to właśnie mieszkańcy Wysp Brytyjskich najbardziej odczują skutki burzy porównywanej do najsilniejszych od lat. Wiele domów może mieć problemy z dostępem do prądu. Do tego dochodzą znaczne zniszczenia infrastruktury oraz chaos w transporcie. Ekstremalne zjawiska pogodowe w Europie Prognozy wskazywały, że cyklon Eowyn będzie najsilniejszym niżem od czasów huraganu Debby z 1961 roku, który zabił 15 osób i generował wiatr o prędkości 182 km/godz. Pierwsze dane już wskazują, że ta wartość została pobita. Eowyn niesie ze sobą wiatr osiągający średnią prędkość około 160 km/godz. Według pomiarów stacji meteorologicznej Mace Head położonej w zachodniej części Irlandii, w piątek rano siła podmuchów dochodziła tam do 184 km/godz. Wieje nie tylko na zachodzie Irlandii, ale także w Dublinie. Miasto boryka się z wiatrem przekraczającym prędkość 100 km/godz. Z prognoz wynika, że pogoda uspokoi się dopiero w godzinach wieczornych. Do tego czasu mieszkańcy Irlandii, Szkocji i północnych hrabstw Anglii mogą spodziewać się porywistych wiatrów wiejących nawet około 200 km/godz. Cyklon Eowyn sieje spustoszenie Tak silne podmuchy mogą powodować poważne zniszczenia budynków i stanowić zagrożenie dla życia ludzi. W miejscowości Quintrell Downs w Kornwalii pojawiło się podejrzenie wystąpienia tornada, które zerwało dachówki z domów i doprowadziło do znacznych uszkodzeń. W szkockich regionach Tayside, Fife, Lothian Borders i Strathclyde narodowy serwis meteorologiczny Wielkiej Brytanii wydał czerwone ostrzeżenia pogodowe z powodu silnych wiatrów osiągających prędkość około 160 km/godz. W tych regionach odnotowano uszkodzenia budynków oraz powalone drzewa. Dodatkowo w Irlandii porywy wiatru osiągające 183 km/godz. spowodowały rozległe przerwy w dostawie prądu, dotykając około 715 000 domów w Galway. Do tej pory z powodu burzy odwołano ponad 300 lotów na lotniskach w Glasgow, Aberdeen, Edynburgu i Belfaście. Cyklon Eowyn zakłócił ruch lotniczy nie tylko w Wielkiej Brytanii, ale także nad Europą. Ponieważ silne wiatry zagrażały bezpieczeństwu lotów, lotniska w Europie Zachodniej musiały odwołać część połączeń lub zmienić trasy tych, które był już realizowane. To wywołało efekt domina, powodując problemy logistyczne w innych krajach. Mieszkańcom północy Wielkiej Brytanii odradza się podróże, jeśli nie są koniecznie. Przemieszczanie się jest zresztą mocno utrudnione właśnie przez niebezpieczne warunki pogodowe. Operatorzy kolejowi, w tym np. ScotRail, zawiesili wszystkie usługi w Szkocji. Utrudnienia i opóźnienia dotyczą także promów. Cyklon Eowyn a pogoda w Polsce W nadchodzący weekend, 25–26 stycznia 2025 roku, pogoda w Polsce będzie kształtowana przez oddziaływanie Eowyn. Mimo że cyklon wywołał ekstremalnie silne wiatry w Irlandii i Szkocji, Polsce nie grożą podobne zjawiska pogodowe. – Wręcz przeciwnie, układ ten sprowadzi do Polski wyjątkowo ciepłe powietrze z południa Europy – zapowiada synoptyk Damian Zdonek cytowany przez serwis dziendobry.tvn.pl. Temperatura maksymalna wyniesie od 6°C do 10°C, w rejonach podgórskich od 3°C do 10°C. Na północy kraju możliwe są słabe opady deszczu. Jak powstają cyklony? Cyklony, takie jak Eowyn, są efektem oddziaływania ciepłych i zimnych mas powietrza, które spotykają się, tworząc intensywną różnicę temperatur. Ten kontrast prowadzi do gwałtownego podnoszenia się ciepłego, wilgotnego powietrza, które ochładza się na wyższych wysokościach, powodując kondensację pary wodnej i uwalnianie energii. W tym procesie formuje się obszar niskiego ciśnienia, wokół którego zaczynają krążyć wiatry w spiralnym ruchu, wzmacniając zjawisko. Cyklony przynoszą nie tylko ulewne deszcze i porywiste wiatry, ale także gwałtowne zmiany pogodowe w krótkim czasie. Coraz częstsze występowanie takich burz w Europie jest przypisywane zmianom klimatu. Wzrost temperatur oceanów, będący jednym ze skutków globalnego ocieplenia, zwiększa ilość energii dostępnej dla takich zjawisk. Cieplejsze wody dostarczają więcej wilgoci do atmosfery, co sprzyja intensyfikacji burz. Naukowcy podkreślają, że takie ekstremalne warunki pogodowe stają się bardziej powszechne i silniejsze, stanowiąc wyzwanie dla infrastruktury i bezpieczeństwa mieszkańców Europy. Źródło: The Guardian Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Cyklon tropikalny to jedno z najbardziej niszczycielskich zjawisk atmosferycznych. Jak powstaje?
Cyklon tropikalny to jedno z najpotężniejszych i najbardziej niszczycielskich zjawisk atmosferycznych. Huraganowy wiatr może zmienić linię wybrzeża i zmieść z powierzchni ziemi całe miasta, a przy tym pochłonąć życie tysięcy ludzi. Skutki takich katastrof mogą być odczuwane przez długie lata. Czym jest cyklon tropikalny? Jak powstaje to zjawisko? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Co to jest cyklon tropikalny? Jak powstaje cyklon tropikalny? Skala intensywności cyklonów tropikalnych Jaka pogoda panuje w cyklonie tropikalnym? Nazwy cyklonów tropikalnych Przyglądając się zdjęciom satelitarnym, można zauważyć, że cyklon tropikalny przypomina gigantyczny wir. To doskonale obrazuje możliwą skalę kataklizmu. Meteorolodzy już od kilkudziesięciu lat ostrzegają ludzi o tych zjawiskach, jednak mimo że naukowcy dysponują coraz większą wiedzą i coraz lepszą techniką, a systemy wczesnego ostrzegania działają lepiej niż kiedykolwiek, ofiar i tak nie da się uniknąć. Można tylko próbować ograniczać straty. Co to jest cyklon tropikalny? Cyklon tropikalny jest jednym z najintensywniejszych energetycznie zjawisk atmosferycznych. Pod tym pojęciem kryją się układy niskiego ciśnienia atmosferycznego, powstające w niskich szerokościach geograficznych. Tak jak zwykły cyklon, odmiana tropikalna ma postać wirowej cyrkulacji powietrza. Jednak w tym przypadku następują wręcz gigantyczne gradienty ciśnień w jednostce odległości. Zjawisku temu towarzyszą huraganowe wiatry i obfite opady deszczu, wynikające z silnej aktywności burzowej. Cyklon tropikalny formuje się nad ciepłymi wodami, o temperaturze przekraczającej 26 stopni Celsjusza. Charakteryzuje go cyrkulacja cykloniczna. Oznacza to, że na półkuli północnej cyklony tropikalne wirują w kierunku przeciwnym względem ruchu wskazówek zegara, a na południowej – odwrotnie. Może osiągać wysokość od 11 do 13 kilometrów. Bywa, że cyklon jest tworzony nie przez jedno, a przez dwa zawirowania. Wkrótce latanie samolotem będzie dużo bardziej niebezpieczne. Dlaczego? Pogoda jest kluczowym aspektem lotu. Złe warunki atmosferyczne mogą przyczyniać się do wypadków i katastrof lotniczych. Z jednej strony wiedza meteorologiczna jest coraz większa i technologia... W różnych częściach świata to niszczycielskie zjawisko nosi różne nazwy. W Ameryce Północnej i Środkowej oraz w obszarze Karaibów mówi się o huraganach. W rejonie zachodniego wybrzeża Meksyku cyklon tropikalny nosi nazwę cordonazo. W południowo-wschodniej Azji mówi się o tajfunach, na Filipinach – o bagnio, natomiast w Indiach – po prostu o cyklonach. W Australii zjawisko to jest nazywane willy-willy. Jak powstaje cyklon tropikalny? Formowaniu się cyklonów tropikalnych sprzyjają cztery czynniki: temperatura wody przekraczająca 26 stopni Celsjusza w warstwie powierzchniowej i gradient temperatury do głębokości 70 metrów mniejszy niż 4 stopnie Celsjusza, zatoki niskiego ciśnienia lub płytkie niże zlokalizowane wewnątrz warstwy niestabilnego, ciepłego i wilgotnego powietrza, przekraczająca 500 kilometrów odległość od równika, która pozwala na efektywne oddziaływanie siły Coriolisa, niewielki gradient pionowy prędkości wiatru z wysokością. Być może ludzie nigdy do końca nie poznają mechanizmów rządzących siłami natury. Naukowcy badający zjawiska atmosferyczne dysponują ogromną wiedzą i zaawansowanymi narzędziami, a mimo to wciąż nie są zgodni w kwestii genezy cyklonów. Większość wskazuje na trzy procesy, które uczestniczą w powstawaniu tego zjawiska. Mowa o konwergencji mas powietrza, oddziaływaniu wyższych warstw troposfery na masy powietrza położone w dolnej troposferze i o konwekcji. Pomiędzy aktywnymi masami powietrza passatowego, czyli zwrotnikowego, i bezwładnymi ale potencjalnie niestabilnymi masami równikowymi powstaje front tropikalny, czyli strefa przejściowa. W strefie zwrotnikowej pojawiają się fale zaburzenia, których długość dochodzi do 1600 km. Występują na wysokości od 3 do 6 km i przemieszczają się w kierunku zachodnim, z prędkością 23,5 km/godz. Generalnie w strefie zwrotnikowej co trzy dni pojawia się jedno takie zaburzenie. W wyniku zjawiska konwekcji powstaje ruch wirowy. Siła odśrodkowa wirującego powietrza doprowadza do spadku ciśnienia w centrum zjawiska, zwanym okiem cyklonu. Towarzyszy temu chłodny opad, który szybko znika w ciepłej wodzie. Równocześnie opada powietrze, które ulega ogrzaniu w kontakcie z wodą. Pod wpływem parowania różnica temperatur w przekroju poziomym chmur ulega zwiększeniu, a konwekcja nasila się. 10 przysłów i powiedzeń o pogodzie. Ile w nich naukowej prawdy? Czy ludowe powiedzenia o pogodzie mogą być prawdziwe? Naukowcy twierdzą, że tak Cyklony tropikalne są zjawiskami sezonowymi. Na półkuli północnej powstają od lipca do października, a na południowej – od grudnia do marca. W rejonie Morza Arabskiego i Zatoki Bengalskiej występują od maja do czerwca i od października do listopada, czyli w okresach zmian kierunku wiatru monsunowego. Należy wspomnieć, że tylko w jednym na dziesięć przypadków wystąpienia okoliczności sprzyjających powstawaniu cyklonu dochodzi do jego utworzenia. Nie każdy spiralny układ chmur może być też nazwany cyklonem. Rozróżnia się cztery fazy rozwoju tego zjawiska: zaburzenie tropikalne, depresję tropikalną, sztorm tropikalny i cyklon tropikalny. Zaburzenie ma zasięg od 200 do 600 km i charakteryzuje się prędkością wiatru do 20 km/godz. Depresja cechuje się zamkniętą cyrkulacją z prędkością wiatru dochodzącą do około 60 km/godz. Z kolei sztorm tropikalny jest systemem, w którym wiatr wieje z prędkością od 62 do 117 km/godz. Chmury najczęściej koncentrują się w samym centrum układu, a opady występują po jego zewnętrznej stronie. O cyklonie tropikalnym należy mówić, gdy wiatr osiąga prędkość większą niż 119 km/godz. Skala intensywności cyklonów tropikalnych Zależnie od prędkości wiatru, minimalnego przyziemnego ciśnienia atmosferycznego i wysokości spiętrzenia sztormowego, cyklonom tropikalnym nadawana jest kategoria od I do V, zgodna ze skalą Saffira-Simpsona. Kat. I: charakteryzuje się prędkością wiatru od 33 do 43 m/s, minimalnym ciśnieniem >980 hPa i wysokością spiętrzenia 1,0 do 1,7 m. Kat. II: charakteryzuje się prędkością wiatru od 43 do 49 m/s, minimalnym ciśnieniem od 979 do 965 hPa i wysokością spiętrzenia 1,8 do 2,6 m. Kat. III: charakteryzuje się prędkością wiatru 50 do 58 m/s, minimalnym ciśnieniem od 964 do 945 hPa i wysokością spiętrzenia 2,7 do 3,8 m. Kat. IV: charakteryzuje się prędkością wiatru od 59 do 68 m/s, minimalnym ciśnieniem od 944 do 920 hPa i wysokością spiętrzenia od 3,9 do 5,6 m. Kat V: charakteryzuje się prędkością wiatru powyżej 70 m/s, minimalnym ciśnieniem Specjaliści rozważają rozszerzenie skali o szóstą kategorię dla cyklonów z wiatrem, którego prędkość przekraczałaby 83 m/s (ok. 300 km/godz). Póki co nie zdecydowali się na taki krok. Jaka pogoda panuje w cyklonie tropikalnym? W cyklonach tropikalnych występuje sześć stref pogodowych, z czego jedna oznaczana jest jako zerowa. Największe tornado na świecie nie zabiło największej liczby osób. Rekord mrozi krew w żyłach Czy wiesz, gdzie i kiedy przeszło największe tornado na świecie? Miejsce nie było przypadkowe. Strefa 0: strefa położona na zewnątrz cyklonu, w której ze względu na odmienności zachmurzenia i kształtowania się wiatru pogoda najczęściej jest lepsza niż w warunkach, w których w danym rejonie nie zaznacza się bliskość cyklonu. Zachmurzenie zmniejsza się lub niebo pozostaje całkowicie bezchmurne. Widzialność pozioma ulega poprawie. Wiatry najczęściej słabną, a ciśnienie atmosferyczne nieznacznie wzrasta. Strefa 1: to strefa peryferyjna, w której występują wiatry słabsze od sztormowych. Ciśnienie atmosferyczne zaczyna wyraźnie spadać. Niebo pokrywają chmury wysokie. Zdarzają się krótkotrwałe opady, którym mogą towarzyszyć szkwały. Na morzu formuje się fala wiatrowa, obok której widoczna jest duża fala martwa. Strefa 2: to środkowa strefa cyklonu, w której występują wiatry sztormowe. Następuje gwałtowny spadek ciśnienia. Niebo jest ciemne i całkowicie zakryte chmurami. Występują ulewy z wyładowaniami atmosferycznymi. Fala wiatrowa zaczyna rosnąć. Strefa 3: to strefa centralna z wiatrami huraganowymi. Niebo przybiera kolor ołowiano-szary lub granatowy. Panuje niemal całkowity mrok. Wiatr przenosi wodę. Fale są bardzo wysokie i załamujące się. Strefa 4: te strefa oka cyklonu, w której występują wiatry do 10 węzłów lub panuje cisza. Temperatura osiąga wysoką wartość. Niebo pokryte jest chmurami wysokimi, spomiędzy których prześwituje błękit. Zdarzają się przypadki całkowitego zachmurzenia. Widzialność jest dobra lub umiarkowana, rzadziej słaba. Nazwy cyklonów tropikalnych Początkowo cyklonom tropikalnym nadawano nazwę od imienia świętego przypadającego na dzień wystąpienia tego zjawiska. Dopiero pod koniec XIX wieku Clement Wragge, australijski meteorolog, zaczął nadawać im żeńskie imiona. Tymczasem w USA cyklonom tropikalnym nadawano nazwy zgodne z alfabetem fonetycznym. Dopiero w 1953 roku przyjęto australijski zwyczaj nadawania im nazw inspirowanych imionami żeńskimi. To jednak wywołało niezadowolenie środowisk feministycznych. Władze musiały się ugiąć pod ich naciskiem i od 1978 roku cyklonom tropikalnym nadawane są też imiona męskie. Wtedy zaczęto też układać listę obowiązujących w danym roku imion. Spis, o którym mowa, obejmuje ułożone alfabetycznie i naprzemiennie nazwy inspirowane imionami męskimi i żeńskimi. Gdyby lista przewidziana na dany rok okazała się za krótka, kolejnym cyklonom nadaje się nazwy pochodzące od liter greckiego alfabetu. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Fidżi szykuje się na najsilniejszy cyklon w historii
Tropikalny cyklon Yasa w ostatnich dniach osiągnął najwyższą, 5. kategorię i w piątek rano czasu lokalnego najpewniej uderzy w dwie główne wyspy archipelagu Fidżi, Viti Levu oraz Vanua Levu. Wichura o średniej prędkości 200 km/h w centrum, sięga w porywach do 280 km/h.
Ewakuacje rodzin mieszkających w pobliżu linii wysokiego napięcia, zamknięte szkoły i zatrzymani w domach pracownicy sektora publicznego to jedne z pierwszych decyzji podjętych przez Krajowe Centrum Zarządzania Kryzysowego (NDMO). Według NDMO i szacunków z 15 grudnia, na drodze cyklonu znajduje się 600 tys. osób. Od północy z środy na czwartek wprowadza się zakaz poruszania jednostek wodnych z wyłączeniem tych należących do służb, wstrzymany też jest do odwołania transport publiczny. Mieszkańcy Fidżi zostali poproszeni o schronienie się na czas przejścia cyklonu nad archipelagiem w centrach ewakuacyjnych. Wichura Niszczycielską siłę Yasa Fidżyjczycy czuć będą od południa 17 grudnia, gdy wiatr o prędkości ponad 75 km/h dotrze do wiosek na północnej części Viti Levu i Vanua Levu oraz pomniejszych wysepek wokół. Według służb meteorologicznych od tego momentu siła wiatru będzie tylko rosnąć. View oEmbed on the source website W czwartek w nocy czasu lokalnego osiągną poziom huraganowej wichury o prędkości 185 km/h i porywach do 260 km/h. Mieszkańców południowej część Fidżi uprzedzono, że muszą spodziewać się wiatru o średniej prędkości 220 km/h i porywach dochodzących do 300 km/h. Sztorm i powodzie NDMO ostrzega mieszkańców archipelagu przed błyskawicznymi powodziami na niżej położonych terenach oraz fal przekraczających 14 metrów. Cyklon najpewniej uszkodzi poważnie sieć elektryczną Fidżi i zakłóci dostawy wody pitnej. Mieszkańców na obszarach w których ewakuacja do schronu nie jest możliwa poproszono o zabezpieczenie odpowiednich zapasów. - Usilnie wszystkich prosimy, by pozostali w swoich domach, zrobili zapasy suchej żywności i wody pitnej. Nie próbujcie samodzielnie przedostawać się przez wezbrane rzeki, omijajcie zalane drogi i na tyle, ile to możliwe, unikajcie podróżowania poza najbliższą okolicę własnego domu tak długo, aż pogoda się nie uspokoi – poprosiła Fidżyjczyków Vasiti Soko, szefowa Krajowe Centrum Zarządzania Kryzysowego. Nauka z przeszłości Do narodu przemówił też premier Frank Bainimarama. Przypomniał o lekcji, jaką powinni byli wszyscy odrobić po przejściu w kwietniu cyklonu Harold, który ”wezbrał na silne w ostatniej chwili”. – Nie dajmy się tym razem zaskoczyć – prosił krajan. View oEmbed on the source website Według Nevilla Koop’a, dyrektora działającej na Fidżi służby meteo NaDraki, Yasa będzie cyklonem 5. kategorii, jakiego jeszcze ten kraj nie odczuł. Zauważył, że zagrożone są nawet najbardziej wytrzymałe konstrukcje, a przecież na Fidżi nie brakuje wiosek w których domy zrobione są z lekkich materiałów kompletnie nie odpornych na wichurę tej skali. Cyklon Winston z 2016 roku, także kategorii 5., zabił ponad 40 osób i przeszedł do historii jako najsilniejsza burza na południowej półkuli Ziemi.