National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-10T07:19:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Sportowcy coraz częściej trenują odporność na upał. Jakie są ich granice wytrzymałości?
items: Brakuje ci sił na treningu? Badania wykazują, że ulubiona playlista może zwiększyć wytrzymałość nawet o 20%
items: Spacer zamiast treningu? Okazuje się, że minimalny wysiłek przynosi ogromne korzyści
items: Dlaczego nie chcemy ćwiczyć? Obalamy mity na temat aktywności fizycznej
items: Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale wskazane tylko dla części z nas
items: Wielka niespodzianka. Nowe badanie pokazuje, że jednak powinniśmy robić 10 tys. kroków dziennie
items: Brak aktywności to już pandemia. Raport WHO potwierdza i radzi: trzeba zmienić taktykę
items: Ćwiczenia nie dla każdego

Sportowcy coraz częściej trenują odporność na upał. Jakie są ich granice wytrzymałości?
type: item
date: 2026-05-10T07:18:26.000Z
creator: Hannah Singleton
subject: Nauka
subject: bieganie
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: człowiek
subject: trening
subject: upał
subject: Zdrowie
subject: zmiany klimatyczne
description: Regularna ekspozycja na wysoką temperaturę może zmusić organizm do adaptacji do upału – poprawiając m.in. tempo pocenia, objętość krwi i pracę układu krążenia. Pytanie brzmi jednak: czy istnieje granica tego, jak wiele człowiek jest w stanie wytrzymać?
encoded: Ile upału jest w stanie wytrzymać człowiek? To pytanie, które coraz trudniej ignorować. W marcu tego roku biegaczom biorącym udział w maratonie w Los Angeles pozwolono zakończyć bieg niemal 13 kilometrów przed metą, gdy temperatura zbliżyła się do 32°C. Z kolei podczas igrzysk olimpijskich w Paryżu w 2024 roku organizatorzy wdrożyli specjalne procedury chłodzenia i dokładnie monitorowali temperaturę wewnętrzną sportowców w obawie przed skutkami ekstremalnego upału. W obliczu coraz częstszych fal ekstremalnych upałów coraz więcej sportowców sięga po aklimatyzację cieplną. To metoda treningu mająca przygotować organizm do wysiłku w wysokich temperaturach i poprawić jego zdolność do radzenia sobie z upałem. W 2024 roku Manika Gamble, biegaczka z Atlanty, postanowiła przetestować tę strategię przed wieloetapowym biegiem przez wydmy Namibii, gdzie temperatura mogła sięgać nawet około 62°C. Dwa miesiące przed startem zaczęła treningi adaptacyjne do upału – trzy razy w tygodniu skakała na skakance lub ćwiczyła w saunie, łącząc te sesje ze swoim standardowym planem treningowym. Wyposażona w ochronę przeciwsłoneczną i duże zapasy wody, Manika ukończyła cały bieg liczący około 250 kilometrów. Większość biegaczy nigdy nie będzie musiała mierzyć się z aż tak ekstremalnymi warunkami. Jednak wraz z rosnącymi temperaturami badacze podkreślają, że podobne mechanizmy adaptacyjne mogą mieć znaczenie dla każdego, kto spędza czas w upale. Dziś pytanie nie brzmi już tylko, czy organizm potrafi przystosować się do wysokich temperatur, ale także – jak daleko może bezpiecznie sięgać ta adaptacja. Jak działa aklimatyzacja cieplna? U swej podstawy aklimatyzacja cieplna polega na trenowaniu organizmu, aby chłodził się bardziej efektywnie. Poprzez powtarzalną ekspozycję na wysokie temperatury zaczyna kształtować się szereg zmian fizjologicznych. – Ludzie mają naprawdę niesamowitą zdolność adaptacji do upału. To nasz unikatowy przepływ krwi oraz system pocenia się sprawiają, że – nawet na tle ś…

aklimatyzacja-cieplna-c7f8fd4.jpg
width: 5700
height: 3800

Brakuje ci sił na treningu? Badania wykazują, że ulubiona playlista może zwiększyć wytrzymałość nawet o 20%
type: item
date: 2026-05-01T10:13:46.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: ćwiczenia siłowe
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: muzyka
subject: Sport
description: Trening to walka przede wszystkim z własnymi słabościami. Mięśnie płoną, oddech się urywa, a nasz mózg robi wszystko, byśmy tylko przerwali ćwiczenia. Okazuje się jednak, że przesunięcie granicy wytrzymałości nie wymaga morderczej dyscypliny, lecz po prostu… odpowiedniej playlisty. Najnowsze badania naukowców z Uniwersytetu w Jyväskylä (JYU) dowodzą, że słuchanie ulubionej muzyki pozwala trenować średnio o 20% dłużej, nie zwiększając przy tym subiektywnego odczucia wyczerpania.
encoded: Fińskie badanie opublikowane na łamach prestiżowego czasopisma „Psychology of Sport and Exercise” pozwala nam lepiej zrozumieć to, jak bodźce dźwiękowe wpływają na naszą fizjologię. Jego wyniki są jednoznaczne: osoby słuchające ulubionych utworów podczas testu kolarskiego do tzw. upadłego, wytrzymywały średnio o 6 minut dłużej niż te trenujące w ciszy. W skali całego treningu oznacza to wzrost wytrzymałości o blisko 20%. Rytm, który oszukuje ból Kluczem do sukcesu nie jest jednak jakakolwiek muzyka, lecz ta samodzielnie wybrana przez ćwiczącego. W eksperymencie wzięło udział 29 aktywnych rekreacyjnie osób (czyli nie profesjonalnych sportowców), które poddano testom przy obciążeniu wynoszącym 80% ich mocy szczytowej. Uczestnicy wybierali utwory o tempie oscylującym między 120 a 140 uderzeniami na minutę (BPM) – to rytm idealnie synchronizujący się z tętnem podczas intensywnego cardio. – Muzyka nie zmienia magicznie naszej kondycji fizycznej ani nie sprawia, że serce nagle pracuje wydajniej – wyjaśnia dr Andrew Danso, główny autor badania z JYU’s Center of Excellence in Music, Mind, Body and Brain. – Ona po prostu pomaga nam lepiej tolerować długotrwały wysiłek. To narzędzie, które pozwala wejść w tzw. strefę bólu i pozostać w niej dłużej, bez poczucia, że ćwiczenia stały się cięższe. Dlaczego to działa? Mechanizm dysocjacji W psychologii sportu zjawisko to nazywane jest dysocjacją. Muzyka działa jak filtr odciągający uwagę mózgu od negatywnych sygnałów płynących z organizmu – takich jak pieczenie mięśni czy narastające tętno. Co fascynujące, naukowcy odnotowali, że choć uczestnicy ćwiczyli dłużej i spalili więcej energii, ich poziom kwasu mlekowego oraz tętno w momencie zakończenia próby były identyczne w obu grupach. Oznacza to, że muzyka nie maskuje fizycznego wyczerpania, ale zwiększa motywację do kontynuowania wysiłku mimo dyskomfortu. Entrainment Co ciekawe, zjawisko synchronizacji ruchu z rytmem muzyki nazywamy entrainmentem. Badania wykazują, że kiedy nasze kr…

GettyImages-1182369700-fca8d80.jpg
width: 3686
height: 2457

Spacer zamiast treningu? Okazuje się, że minimalny wysiłek przynosi ogromne korzyści
type: item
date: 2025-09-03T12:01:21.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: ćwiczenia siłowe
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: fitness
subject: Zdrowie
description: Czy domowa krzątanina, praca w ogródku lub wolny spacer mogą być równie skuteczne, co intensywne ćwiczenia? Nowe badania udowadniają, że nawet bardzo łagodny wysiłek jest dla organizmu zbawienny.
encoded: „Strefa zero” to umowne określenie na nowy trend w podejściu do aktywności fizycznej. Chodzi o ćwiczenia tak łagodne, że można przy nich swobodnie rozmawiać – łagodniejsze nawet niż „strefa 1”, określana przez trenerów jako wysiłek poniżej 50–60% tętna maksymalnego. Dostępność i umiarkowanie zamiast siódmych potów Choć naukowcy spierają się o nazewnictwo (czy mówić o „strefie poniżej 1”, czy o „aktywnej regeneracji”), to termin „strefa zero” przyjął się w kulturze popularnej, bo dobrze oddaje istotę rzeczy: ruch bez ciśnienia, bez sprzętu, bez zmęczenia. Tętno maksymalne u każdego będzie inne, więc i „strefa zero” też będzie się różnić. Dla jednych będzie to spacer, dla innych kilka ćwiczeń rozciągających, niewymagająca joga, krzątanie się po domu lub prace w ogrodzie. Ćwiczenia bez wysiłku zyskują coraz większą popularność wśród osób, które czują się nieco wykluczone przez wymagającą i gloryfikującą trud kulturę siłowni i fitnessu. Dla osób starszych, po urazach, zmagających się z chorobą czy po prostu nieprzepadających za intensywnym wysiłkiem, to często jedyna realna forma aktywności. Korzyści dla ciała i umysłu Badania pokazują, że nawet bardzo lekki ruch poprawia krążenie, łagodzi skoki poziomu glukozy we krwi, wpływa korzystnie na samopoczucie i sen oraz redukuje stres. Brytyjscy naukowcy zbadali w 2017 roku pod tym kątem chodzenie. Może ono też wspierać odbudowę organizmu – wyczynowi sportowcy odkryli to już dawno i od lat stosują aktywną regenerację po intensywnych treningach. W pełnej pracy, obowiązków i stresu codzienności taki ruch może przynieść też ogromne korzyści psychologiczne. Zarówno w postaci poprawiających nastrój endorfin, jak i po prostu satysfakcji, do której nie potrzeba siódmych potów. Moc regularności i prostoty Kolejną zaletą „wysiłku bez wysiłku” jest łatwość utrzymania regularności. Intensywne plany treningowe często są tak wymagające, że ich nie kończymy. Ćwiczenia w „strefie zero” pozwalają utrzymać nawyk ruchu przez długie miesiące i …

AdobeStock151010362-0e47601.jpeg
width: 5428
height: 4057

Dlaczego nie chcemy ćwiczyć? Obalamy mity na temat aktywności fizycznej
type: item
date: 2024-06-04T15:58:12.000Z
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: bieganie
subject: ćwiczenia siłowe
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: człowiek
subject: Zdrowie
description: Z ćwiczeniami związany jest paradoks: są one zdrowe, ale nienaturalne, z natury darmowe, a mimo to wysoce skomercjalizowane. Stanowią zarówno źródło przyjemności i zdrowia, jak i przyczynę dyskomfortu, poczucia winy i publicznego potępienia. Dlaczego nie chcemy i nie lubimy ćwiczyć?
encoded: W tym artykule: Od kiedy człowiek ćwiczy? Aktywność fizyczna to wielki biznes Paradoks ćwiczeń – zdrowe, ale nienaturalne Czy powinno chcieć się nam ćwiczyć? Mity na temat ćwiczeń fizycznych Jak skłonić do ćwiczeń? I czy jest to możliwe? Aktywność fizyczna jest dziś często definiowana jako dobrowolny wysiłek fizyczny podejmowany w trosce o zdrowie i sprawność. Ale wysiłek ten jako taki jest zjawiskiem dość nowym. Nasi niezbyt odlegli przodkowie, trudniący się myślistwem, zbieractwem i uprawą ziemi, musieli być aktywni fizycznie przez wiele godzin dziennie, aby zdobyć wystarczającą ilość pożywienia. I choć czasem bawili się lub tańczyli dla zabawy czy dla towarzystwa, żaden z nich nigdy nie przebiegł ani nie przeszedł kilku kilometrów jedynie dla zdrowia. Od kiedy człowiek ćwiczy? Nawet zdrowotny kontekst wyrazu „ćwiczenie” jest czymś nowym. Zaadaptowane z łacińskiego czasownika exerceo („pracować, trenować lub ćwiczyć”) angielskie słowo „ćwiczyć” (exercise) zostało pierwszy raz użyte w średniowieczu na określenie żmudnej pracy, takiej jak oranie pola. Mimo że określenie to jest od dawna stosowane w kontekście uprawiania sportu lub trenowania mającego na celu poprawę umiejętności bądź zdrowia, bycie „ćwiczonym” oznacza również bycie nękanym, dręczonym lub poddawanym trudom. Podobnie jak współczesna koncepcja wykonywania ćwiczeń fizycznych dla zdrowia, również bieżnie są nowym wynalazkiem, którego początki nie miały nic wspólnego ze zdrowiem czy kondycją. Urządzenia podobne do bieżni zostały pierwszy raz użyte przez Rzymian do obracania wciągarek i podnoszenia ciężkich przedmiotów, a następnie, po zmodyfikowaniu ich w 1818 roku przez wiktoriańskiego wynalazcę Williama Cubitta, do nękania więźniów i zapobiegania bezczynności. Przez ponad sto lat angielskim więźniom (wśród nich Oscarowi Wilde’owi) ordynowano wielogodzinne kroczenie po ogromnych, przypominających stopnie bieżniach. Opinie na temat tego, czy z bieżni nadal korzysta się za karę, są podzielone, co nie zmien…

dlaczego-nie-chcemy-cwiczyc-obalamy-mity-na-temat-aktywnosci-fizycznej-568d044.jpg
width: 1024
height: 683

Pigułka zamiast ćwiczeń? To możliwe – mówią naukowcy – ale wskazane tylko dla części z nas
type: item
date: 2024-03-30T09:04:11.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: leki
subject: medycyna
subject: Sport
description: Zamiast biegania czy treningu na siłowni wystarczy pigułka? Teoretycznie to możliwe. Jednak większość z nas nie powinna rezygnować z ćwiczeń fizycznych.
encoded: W tym artykule: Czy SLU-PP-332 to trening w pigułce? W jaki sposób leki imitują wysiłek fizyczny? Czy tabletka zastąpi ćwiczenia? Aktywność fizyczna to coś, do czego przygotowała nas ewolucja. Nic więc dziwnego, że wywiera dobroczynny wpływ na działanie organizmu. Regularne ćwiczenia wydłużają życie (zwłaszcza kobietom), usprawniają działanie serca i mózgu. Poprawiają nawet jakość snu. Jednak te korzystne zmiany wynikają przede wszystkim z tego, jak wysiłek wpływa na biochemię naszych komórek. A to oznacza, że można „oszukać” nasz organizm. Wystarczy podać mu substancję, która imituje zmiany zachodzące po aktywności fizycznej. Taka idea stoi za pomysłami na pigułkę zamiast ćwiczeń. Sposobów na to jest wiele. Pojawia się natomiast pytanie, czy pigułka zamiast ćwiczeń fizycznych to na pewno dobre rozwiązanie w czasach, kiedy nasza aktywność spada. Mało kto dziś tak naprawdę osiąga nawet minimalną zalecaną liczbę kroków rekomendowaną przez WHO, czyli 10 tys. dziennie. Czy SLU-PP-332 to trening w pigułce? Zmiany w naszym metabolizmie związane z ćwiczeniami zachodzą między innymi przy pomocy wyspecjalizowanych białek. Chodzi o receptory, które łączą się z estrogenami (ERR). Mają one związek z adaptacją do stresu, który wywołują właśnie ćwiczenia fizyczne. Chcesz schudnąć w tym roku? Według badań najlepszym sposobem będzie... taniec Tradycyjne sporty, takie jak bieganie czy jazda na rowerze, mogą być dla wielu osób monotonne. Czym je zastąpić? Naukowcy odkryli, że taniec bardziej sprzyja kształtowaniu nawyków. Receptory ERR występują w trzech odmianach. Substancja o nazwie SLU-PP-332 aktywuje je wszystkie. Badania na szczurach dowiodły że zwiększa ona odporność na zmęczenie włókien mięśniowych, poprawiając jednocześnie wytrzymałość zwierząt biegających na bieżni. Innymi słowy, związek ten działa tak, jakby przekazywał informacje mięśniom, by zachowały się jak po ciężkim treningu wytrzymałościowym. W jaki sposób leki imitują wysiłek fizyczny? Trwają też badania nad pigułką…

pigulka-zamiast-cwiczen-to-mozliwe-mowia-naukowcy-ale-tylko-dla-czesci-z-nas-fot-shutterstock-e93f83b.jpg
width: 1000
height: 667

Wielka niespodzianka. Nowe badanie pokazuje, że jednak powinniśmy robić 10 tys. kroków dziennie
type: item
date: 2024-03-06T14:32:57.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: aktywność fizyczna
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: medycyna
subject: spacer
subject: Sport
description: Wcześniej nie było na to dowodów. Teraz naukowcy wykazali, że dla własnego zdrowia powinniśmy jednak każdego dnia wykonywać słynne 10 tys. kroków.
encoded: W tym artykule: Mit 10 tys. kroków Ile kroków dziennie powinniśmy robić? Siedem lat monitoringu Skąd się wziął mit 10 tys. kroków? Spacery są dla nas dobroczynne. Dzięki nim mamy szanse dłużej pozostać sprawni i zdrowi. Naukowcy cały czas rozbudowują listę schorzeń, których można uniknąć dzięki maszerowaniu. Od dawna wiadomo, że codzienne wędrówki zapobiegają otyłości oraz chorobom układu krążenia. Dwa lata temu wykazano, że zmniejszają również ryzyko zachorowania na refluks, depresję czy zespół bezdechu sennego. W tym samym roku okazało się także, że nasz mózg pracuje lepiej, kiedy chodzimy. Miesiąc temu zaś dowiedzieliśmy się, że z każdej aktywności fizycznej – w tym ze spacerów – nieco więcej korzyści odnoszą kobiety. Mit 10 tys. kroków Jak widać, wiedza naukowa dotycząca spacerowania zmienia się i to całkiem prędko. W 2022 r. miał miejsce jeden z bardziej spektakularnych zwrotów akcji związanych ze zdrowotnymi skutkami chodzenia. Zespół kierowany przez dr Amandę Paluch z University of Massachusetts obalił słynny mit 10 tys. kroków. Porównując dane aż 47 tys. osób wykazano, że optymalna liczba kroków, jaką powinniśmy wykonywać dziennie, wcale nie wynosi 10 tysięcy. Dla osób starszych było to 6–8 tysięcy. Dla młodszych: między 8 a 10 tysięcy. Wcześniej ten sam zespół policzył, że u osób wykonujących średnio 7 tysięcy kroków dziennie ryzyko przedwczesnej śmierci było o 50 do 70 proc. mniejsze niż u tych, którzy ruszali się mniej. Ile kroków dziennie powinniśmy robić? Wydawałoby się, że sprawa została ostatecznie wyjaśniona. I że – jeśli chcemy dbać o zdrowie – wcale nie musimy maszerować dopóty, dopóki ekran krokomierza pokaże nam liczbę 10 tysięcy. Jednak właśnie okazuje się, że w starym zaleceniu mogło kryć się ziarno prawdy. Niespodziankę przyniosły badania Matthew Ahmadiego z University of Sydney opublikowane w czasopiśmie naukowym „British Journal of Sport Medicine”. Sugerują one, że robienie dziennie między 9 a 10 tys. kroków faktycznie może zmniejszać ryzyko…

wielka-niespodzianka-nowe-badanie-pokazuje-ze-jednak-powinnismy-robic-10-tys-krokow-dziennie-ffeec18.jpg
width: 1000
height: 667

Brak aktywności to już pandemia. Raport WHO potwierdza i radzi: trzeba zmienić taktykę
type: item
date: 2019-11-01T13:15:42.000Z
creator: redakcja
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: aktywność fizyczna
subject: ćwiczenia siłowe
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: Moto
subject: Sport
subject: Technologia
subject: Travel
subject: Zdrowie
description: Co czwarty mężczyzna i co trzecia kobieta na świecie nie ćwiczy wystarczająco dużo by uchronić się przed powszechnymi chorobami.
encoded: Przynajmniej 150 minut średnio intensywnych ćwiczeń lub 75 minut wysiłkowego treningu każdego tygodnia – to poziom rekomendowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Ci z was, którzy nie wyrabiają takiej normy ryzykują większym zapadnięciem na cukrzycę typu drugiego, demencję, niektóre nowotwory oraz choroby układu krążenia. Tendencja do zaniedbywania kondycji fizycznej na całym świecie jest według ekspertów bardzo zła. Nowe badanie, opublikowane w Lancet Global Health to potwierdza. Powyżej 1/4 dorosłych (4,4 miliarda ludzi na całym świecie) nie było wystarczająco aktywnych w 2016 roku. Sześć lat wcześniej notowano około 23,3%. To jednak nie jest pełen obraz zjawiska, bo realny brak poprawy obserwuje się u ludzkości już od 2001 roku. Niektóre kraje, te z wyższą stopą życia, notowały wzrost braku aktywności o 5% w ciągu 15 lat. - Poziomy braku aktywności są dwukrotnie wyższe w krajach zamożniejszych – mówi Regina Guthold z WHO i dodaje, że w tych pierwszych tendencja wzrostu się utrzymuje – Ameryka Łacińska z Karaibami oraz kraje Zachodu to dwa regiony z najwyższych odsetkiem nieaktywności, który wciąż rośnie. Siedzący tryb życia Badacze przeanalizowali 358 innych analiz, które zgromadziły łącznie dane dotyczące 2 milionów ludzi. Uczestnicy w wieku od 18 lat wzwyż, pochodzący ze 168 krajów, opowiadali o swojej aktywności w czasie pracy oraz w domu. Poprzednie tego typu badanie WHO przeprowadziło w 146 krajach, w 2010 roku. W 2016 roku fizyczna aktywność rozkładała się w zależności od dochodu danej grupy. Tylko 16% spośród obywateli krajów o niskich zarobkach deklarowało nieodpowiednią normę ćwiczeń, podczas w tych, gdzie zarabia się więcej liczba ta sięgała 37%. Najlepiej wypadł Mozambik i Uganda: tylko 6% dorosłych nie ćwiczyło tam odpowiednio dużo w 2016 roku. Bogatsze kraje charakteryzują się bardziej rozpowszechnionych siedzącym trybem życia, lepszym transportem publicznym i prywatnym oraz szerszymi możliwościami rozrywki. W biedniejszych krajach, według au…

siedzacy-tryb-zycia-72d58de.jpeg
width: 5760
height: 3840

Ćwiczenia nie dla każdego
type: item
date: 2010-08-17T10:05:00.000Z
creator: Małgorzata T. Załoga
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: badania naukowe
subject: ćwiczenia siłowe
subject: ćwiczenia wytrzymałościowe
subject: geny
subject: mięśnie
subject: naukowcy
description: Na zamiłowaniu do ćwiczeń fizycznych nie każdy jednakowo zyskuje. Nasz indywidualny, genetyczny garnitur sprawia, że nawet jeśli uprawiamy ten sam sport i w takim samym wymiarze, nie u wszystkich da to takie same efekty zdrowotne.
encoded: Z badań dr. Claude’a Boucharda wynika, że u co piątej z przebadanych pod tym kątem osób niemal w ogóle nie rośnie tzw. wydolność tlenowa (a z nią tężyzna fizyczna), zaś prawie u co trzeciego spośród trenujących nie wzrasta wrażliwość na insulinę – wskaźnik ryzyka cukrzycy. Po przebadaniu próbek mięśni uczestników programu ćwiczeń naukowcy wyodrębnili ok. 30 genów pozwalających przewidzieć, u kogo aktywność fizyczna rzeczywiście poprawia stan zdrowia. Tylko „szczęśliwy” układ liter w DNA sprawiał, że ćwiczenia przynosiły oczekiwane efekty zdrowotne. – Dziś lekarze i eksperci w dziedzinie zdrowia publicznego niemal z automatu każdemu oprócz leków zalecają zwiększenie dziennej dawki ruchu i ćwiczenia aerobowe – mówi Bouchard. – Mamy nadzieję, że już niedługo takich rad będzie się udzielać tylko tym, którym rzeczywiście może to pomóc – dodaje. – Pozostałym lekarze zaproponują skuteczniejsze w ich przypadku sposoby zapobiegania chorobom cywilizacyjnym.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e342669a42cd49057a49c11710d643f091c1175e-d4e76fd.jpeg
width: 500
height: 464