National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-20T09:30:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Naukowcy rozwiązali tajemnicę pradawnego grobu. Nastolatka spoczywała z kośćmi ojca
items: Śmierć w cieniu średniowiecznej katedry. Czy chorzy byli wykluczani ze wspólnoty?
items: Zagadki słowiańskich pochówków – co udało się wyczytać z ich szczątków? – nowy podcast
items: Archeolodzy odkryli masowy grób z czasów wikińskich. „Nigdy bym się nie spodziewała, że znajdę coś takiego”
items: Nie tylko zamek warto tu zobaczyć. Kliczków skrywa jedyny w Polsce cmentarz koni
items: Największy cmentarz w Polsce. Jest 10 razy większy niż Stadion Narodowy
items: Dowód na równouprawnienie w epoce kamienia? Niezwykły rytuał w grobach
items: Nekroturystyka stała się hitem. Mroczne miejsca przyciągają podróżników
items: Rewolucja wyczytana z zębów. Co się wydarzyło 3500 lat temu w Europie?
items: Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
items: Polski cmentarz w sercu Afryki: co odkryli badacze pod nowymi nagrobkami?
items: Pierwsze w tym miejscu tak znaczące odkrycie. Cmentarzysko sprzed 3000 lat
items: W Egipcie odkryto grób księcia sprzed 4,5 tysiąca lat. Wtedy wznoszono piramidy
items: W Gdyni odkryto starożytne kurhany. Mają nawet 3 tys. lat
items: Polscy archeolodzy na tropie starożytnego cmentarzyska. Oto dlaczego jest wyjątkowe
items: Archeolodzy odkryli w Anglii wielki artefakt. Waży tyle, co dorosły niedźwiedź polarny
items: W Warszawie spoczywają średniowieczni biskupi z Nubii. Tajemnica „grobu kapłańskiego”
items: Tak wyglądała kobieta pochowana 400 lat temu z sierpem na szyi. Spektakularna rekonstrukcja
items: W Szwecji odnaleziono ogromny cmentarz wikingów. W przeszłości został całkowicie zniszczony
items: Grób Chopina nie znajduje się w Polsce. Trudno przejść obok niego obojętnie
items: To największe cmentarzysko, jakie odkryto w regionie graniczącym z Polską. Pochodzi z epoki brązu
items: Harcerze znaleźli urny sprzed kilku tysięcy lat. To efekt kopania otworu pod maszt
items: Archeolodzy odkryli megalityczną nekropolię kobiet w Hiszpanii. W identyfikacji pomogła analiza DNA
items: Badanie cmentarza z epoki kamienia wykazało nietypowe praktyki. Przez wieki chowano tam głównie mężczyzn
items: Przerażające znalezisko w Norwegii. Cmentarzysko dzieci sprzed 2800 lat

Naukowcy rozwiązali tajemnicę pradawnego grobu. Nastolatka spoczywała z kośćmi ojca
type: item
date: 2026-02-20T09:29:21.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: cmentarze
subject: grób
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rodzina
description: Najnowsze badania DNA szczątków z neolitycznego stanowiska wykazały, że nastolatka sprzed 5500 lat została pochowana wraz z kośćmi swojego ojca na wysokości serca. Odkrycie rzuca nowe światło na prehistoryczne relacje rodzinne.
encoded: Czym jest miłość rodzicielska i jak głęboko zakorzeniona jest w ludzkiej naturze? To z pozoru proste pytanie frapuje badaczy od czasów starożytnych. Filozofowie, tacy jak Arystoteles, Platon, także stoicy, zastanawiali się, czym jest więź między rodzicami a dziećmi i czy jest ona naturalna, czy to jedynie konstrukt społeczny. Myśliciele nowożytni dopiero wskazali, że relacje dziecko-ojciec, dziecko-matka, to emocjonalna relacja, a potomstwo zaczęto postrzegać jako podmiot, a nie wyłącznie część wspólnoty, czy kapitał. Kiedy rodzina stała się dla ludzi ważna? Najnowsze odkrycie szwedzkich naukowców może dodać nową cegiełkę do dyskursu o rodzinnych relacjach. Badacze przeprowadzili badanie DNA szczątków odkrytych na neolitycznym cmentarzysku w Ajvide na Gotlandii. W latach 80. na nekropolii odkryto 85 grobów z kultury ceramiki dołkowej. Ta społeczność łowców-zbieraczy żyła na tej szwedzkiej wyspie ok. 5500 lat temu. Badacze ustalili, że w niektórych pochówkach złożono kilka osób, które były ze sobą spokrewnione. Najbardziej poruszający był jednak grób nastoletniej dziewczyny, w którym znajdowały się także szczątki jej ojca. – Ponieważ tego typu groby rzadko się zachowują, badania nad pokrewieństwem w archeologicznych kulturach łowców-zbieraczy są rzadkie i zazwyczaj ograniczone – powiedziała Tiina Mattila, genetyczka populacyjna z Uniwersytetu w Uppsali. Co wykazały badania? „Relacje pokrewieństwa między dawnymi społeczeństwami mogą dostarczyć cennych informacji na temat dynamiki społecznej populacji. Dane genetyczne z prehistorycznych szczątków ludzi mogą ujawnić pokrewieństwo genetyczne, a w połączeniu z informacjami archeologicznymi, rzucić światło na czynniki społeczne kształtujące pradawne społeczności” – napisali we wstępie swojej pracy opublikowanej na łamach „Proceedings of the Royal Society B”. W badaniu naukowcy wygenerowali nowe dane genomiczne pochodzące od 10 osób pochowanych na cmentarzysku na Gotlandii. Autorzy pracy porównali je z DNA 24 osób z czterec…

shutterstock1599829399-5d1e47c.jpg
width: 6240
height: 4160

Śmierć w cieniu średniowiecznej katedry. Czy chorzy byli wykluczani ze wspólnoty?
type: item
date: 2026-02-17T13:00:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: choroby
subject: cmentarze
subject: odkrycia archeologiczne
subject: śmierć
subject: średniowiecze
description: Średniowieczne pochówki od lat rodzą pytania o społeczne wykluczenie. Czy osoby dotknięte trądem lub gruźlicą trafiały poza poświęconą ziemię? Badania pięciu cmentarzy przynoszą konkretne dane. Okazuje się, że decydujący mógł być zupełnie inny czynnik.
encoded: Średniowieczna Dania była miejscem, gdzie życie toczyło się w cieniu wielkich epidemii. Trąd i gruźlica były codziennością, podobnie zresztą jak w innych częściach ówczesnej Europy. Dla ówczesnego człowieka stan ciała był ściśle powiązany ze stanem duszy. Choroba mogła być postrzegana jako kara za grzechy, co teoretycznie powinno wpływać na sposób pochówku. Nawet na umiejscowienie grobu poza uświęconą granicą cmentarza. Naukowcy postanowili sprawdzić, czy ta „czarna legenda” o wykluczeniu zmarłych ma potwierdzenie w faktach. Czy osoba z trądem rzeczywiście lądowała pod cmentarnym płotem? Badania w cieniu Monty Pythona – Kiedy zaczynaliśmy pracę, natychmiast przypomniał mi się film „Monty Python i Święty Graal”, a konkretnie scena z wozem w czasie zarazy – powiedział dr Saige Kelmelis z Uniwersytetu Dakoty Południowej, główny autor artykułu w czasopiśmie „Frontiers in Environmental Archaeology”. W tym fragmencie filmu widać, jak nędzarze rzucają zmarłych na wóz. Obraz ten sugeruje, że chorzy byli pariasami, których po śmierci wyrzucano poza nawias społeczności. – Myślę, że ten obraz przedstawia nasze wyobrażenia o tym, jak ludzie w przeszłości – a w niektórych przypadkach i dziś – reagują na wyniszczające choroby – dodaje dr Kelmelis. Archeologia to nie tylko wykopaliska W ramach badania eksperci przeanalizowali blisko 1000 szkieletów oraz ich położenie. Znajdowały się w obrębie pięciu duńskich cmentarzy średniowiecznych. Celem prac było zbadanie, jak choroby, na które cierpieli zmarli, w szczególności trąd lub gruźlica, wpływały na sposób i miejsce pochówku w obrębie cmentarzy przykościelnych. Nie były to typowe badania archeologiczne, bo analizowano dane uzyskane w czasie wcześniejszych wykopalisk. Teraz naukowcy zintegrowali dwie metody: paleoepidemiologię oraz archeologię przestrzenną. W czasie badań skupili się na zmarłych z oznakami trądu (Mycobacterium leprae) oraz gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis). Są one widoczne w postaci specyficznych zmian na kościach…

14684182637fff909d061k-88a5bbe.jpg
width: 1920
height: 1280

Zagadki słowiańskich pochówków – co udało się wyczytać z ich szczątków? – nowy podcast
type: item
date: 2026-02-16T11:46:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Podcasty
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: kości
subject: słowianie
description: Czy wampiryzm do słowiański „wynalazek”? Jak wyglądały pochówki wczesnych Słowian? Co jesteśmy w stanie wyczytać z ich kości? Na te pytania odpowiada w naszym wideopodcaście antropolog fizyczny dr Łukasz Maurycy Stanaszek.
encoded: Przez wieki Słowianie praktykowali przede wszystkim ciałopalenie, co dla współczesnych badaczy jest ogromnym wyzwaniem. W podcaście usłyszycie o tym, jak antropolog potrafi z takich szczątków dziś „ułożyć” całego człowieka, a także czym były tajemnicze kurhany znajdowane w głębi puszcz. Ekspert od kości w naszym studio Naszym gościem w ostatnim odcinku z cyklu Wszystkie Tajemnice Słowian jest dr Łukasz Maurycy Stanaszek, który jest uznanym antropologiem fizycznym, archeologiem oraz popularyzatorem nauki. Na co dzień pracuje w Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, gdzie specjalizuje się w badaniu obrządków pogrzebowych populacji pradziejowych oraz nowożytnych. Jako ekspert uczestniczył w kilkudziesięciu ekspedycjach archeologicznych w kraju i za granicą, analizując m.in. dawne schorzenia oraz zjawisko wampiryzmu na podstawie zachowanych kości. Jak wyglądały pochówki wczesnych Słowian? Przed przyjęciem chrześcijaństwa Słowianie praktykowali przede wszystkim obrządek ciałopalny, co oznacza, że ciała zmarłych palono na stosach. Przepalone szczątki umieszczano następnie w ceramicznych popielnicach lub bezpośrednio w ziemnych jamach, a czasem owijano je w nietrwałe materiały organiczne. Charakterystyczną formą wczesnosłowiańskich grobów były kurhany, czyli niewielkie nasypy o średnicy od 5 do 10 metrów, lokalizowane często na terenach leśnych. W ich wnętrzu wznoszono niekiedy drewniane konstrukcje przypominające „domy zmarłych”, w których składano prochy wielu członków rodziny na przestrzeni lat. Jak wyglądały wewnątrz? O tym również opowiada nasz gość. Istniały także przypadki, w których spalone kości nie były zakopywane, lecz rozsypywane na płaszczu kurhanu. W niektórych pochówkach, obok szczątków ludzkich, odnajduje się również kości zwierząt, na przykład koni, co sugeruje ich udział w dawnych rytuałach pogrzebowych. Zapisane w kościach. Trudy codzienności i dawne choroby Analiza szczątków pozwala nam niemal zajrzeć w codzienność dawnego Słowianina. Z rozmowy …

Image-2-064a628.png
width: 1500
height: 1000

Archeolodzy odkryli masowy grób z czasów wikińskich. „Nigdy bym się nie spodziewała, że znajdę coś takiego”
type: item
date: 2026-02-11T06:59:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: cmentarze
subject: grób
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: wikingowie
description: Dziesięciu mężczyzn spoczywało w jednym, wspólnym dole, który archeolodzy przebadali w Anglii. Na ich kościach zachowały się wyraźne ślady przemocy, a wśród zmarłych znajdowała się osoba o niemal dwumetrowym wzroście. Uwagę badaczy przykuły również ślady po trepanacji czaszki. Kim byli ci ludzie i dlaczego spotkał ich tak brutalny los?
encoded: Do niezwykłego odkrycia doszło w miejscowości Wandlebury, kilka kilometrów od Cambridge. Podczas prac archeologicznych natrafiono tam na dół o wymiarach cztery na jeden metr. W jego wnętrzu panował nieład, który zszokował badaczy. Wśród kości doliczono się szczątków dziesięciu osób. Nie był to jednak zwykły pochówek. Obok czterech kompletnych szkieletów znajdował się stos samych nóg oraz czaszki pozbawione reszty szkieletu. Część zmarłych została wrzucona do dołu twarzą do ziemi. Ułożenie ich rąk sugeruje, że przed śmiercią mogli być związani. Dla archeologów było to ogromne zaskoczenie, zwłaszcza że wcześniej najciekawszym znaleziskiem na tym terenie była… plastikowa przykrywka opakowania od cukierków sprzed sześciu dekad. Średniowieczna masakra na pograniczu królestw Naukowcy przeprowadzili analizy radiowęglowe kości. Wyniki wskazały, że ludzie ci zmarli między 772 a 891 rokiem naszej ery. W IX wieku okolice dzisiejszego Cambridge należały do wyjątkowo niebezpiecznych. Była to strefa graniczna pomiędzy królestwem Mercji a Anglią Wschodnią. W 870 roku tereny te zostały opanowane przez wikingów, a przez kolejne dekady dochodziło tu do brutalnych walk o kontrolę nad regionem. Wandlebury Country Park, znany dziś jako spokojne miejsce spacerów, w średniowieczu pełnił zupełnie inną rolę. Znajdował się tu starożytny fort, będący ważnym punktem orientacyjnym i miejscem zgromadzeń. To właśnie tutaj mogły rozgrywać się dramatyczne wydarzenia, których śladem jest odkryty masowy grób. Olbrzym z dziurą w głowie Najbardziej niezwykłym znaleziskiem był szkielet młodego mężczyzny w wieku od 17 do 24 lat. Wyróżniał się on imponującym wzrostem, sięgającym niemal dwóch metrów. W czasach, gdy przeciętny mężczyzna mierzył około 167 centymetrów, musiał robić ogromne wrażenie na otoczeniu. W jego czaszce archeolodzy odkryli owalny otwór o średnicy trzech centymetrów. Był to wyraźny ślad po trepanacji. Naukowcy podejrzewają, że mężczyzna cierpiał na guz przysadki mózgowej — schorzenie pr…

wiking-f214295.png
width: 1575
height: 1050

Nie tylko zamek warto tu zobaczyć. Kliczków skrywa jedyny w Polsce cmentarz koni
type: item
date: 2025-10-29T12:00:43.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cmentarze
subject: dolny śląsk
subject: konie
subject: polska
description: Dolny Śląsk pełen jest tajemniczych zakątków i nieoczywistych atrakcji. Jednym z takich miejsc jest cmentarz w Kliczkowie. Takiej nekropolii nie znajdziesz nigdzie indziej w Polsce.
encoded: W tym artykule: Zamek w Kliczkowie Cmentarz dla koni w Kliczkowie Z przeprowadzonej pod koniec 2020 roku ankiety wynika, że w Polsce znajduje się ponad 12 tysięcy cmentarzy, z czego zdecydowaną większą stanowią cmentarze wyznaniowe. Na terenie naszego kraju nie brakuje jednak nekropolii, które znacznie wyróżniają się na tle pozostałych. W poszukiwaniu jednej z nich warto udać się na Dolny Śląsk, a dokładniej do miejscowości Kliczków, oddalonej o niespełna półtorej godziny drogi od Wrocławia. Zamek w Kliczkowie Niewielki Kliczków to wyjątkowe miejsce na mapie Polski. Magnesem przyciągającym turystów do tej liczącej niespełna 300 mieszkańców dolnośląskiej wsi jest przede wszystkim wybudowany w iście francuskim stylu zamek, którego historia sięga czasów piastowskich. Na początku budynek pełnił funkcję warowni granicznej, która wraz z podobnymi fortyfikacjami chroniła Księstwo Świdnicko-Jaworskie. W kolejnych stuleciach zamek przechodził w ręce różnych właścicieli – zarówno polskich, jak i niemieckich rodów szlacheckich – a każdy z nich dodawał coś od siebie – rozbudowując lub unowocześniając jego wnętrza. Największe zmiany zaszły w XIX w., kiedy obiektem zarządzał Fryderyk Hermann Jan Jerzy zu Solms-Baruth. To właśnie wtedy rezydencja przyjęła swój obecny kształt, który zawdzięcza dwóm znanym berlińskim architektom – Henrykowi Kayserowi i Karolowi von Grossheimowi. Ponadto posiadłość otoczono wówczas olbrzymim, 80-hektarowym parkiem rodem z angielskiego dworu. Pomysłodawcą założenia parkowego był ceniony architekt i planista Eduard Petzold. W XX w. najsłynniejszy zabytek Kliczkowa popadł w ruinę z powodu zaniedbania. Wybuch II wojny światowej oraz najazdy wojsk radzieckich i niemieckich też nie poprawiły sytuacji. Dopiero w 1999 r. zamek został odkupiony i przekształcony w hotel i ośrodek wypoczynkowy. Cmentarz dla koni w Kliczkowie Okolice kliczkowskiego zamku skrywają wiele niesamowitych atrakcji i miejsc do odkrycia. Na terenie wspomnianego już zabytkowego parku, bę…

Cmentarz-dla-koni-a917066.png
width: 2160
height: 1440

Największy cmentarz w Polsce. Jest 10 razy większy niż Stadion Narodowy
type: item
date: 2025-10-01T06:44:50.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: cmentarze
subject: polska
subject: szczecin
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Największy cmentarz w Polsce znajduje się w Szczecinie i nie tylko należy do największych w kraju, ale też do największych w Europie. Historia szczecińskiej metropolii sięga początku XX wieku.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się największy cmentarz w Polsce i co warto o nim wiedzieć? Zwiedzanie największego cmentarza w Polsce – szlakami historii i przyrody Największe cmentarze świata – gdzie znajduje się rekordzista? Największy cmentarz w Polsce nie znajduje się ani w Warszawie, ani w Krakowie, lecz w Szczecinie. Choć stołeczne nekropolie, takie jak słynne Powązki, mogą poszczycić się dłuższą historią i obecnością wielu postaci ze świata kultury i polityki, to właśnie Cmentarz Centralny w Szczecinie wyróżnia się pod względem rozmiaru. Nekropolia ta zajmuje imponujące 173 hektary, co czyni ją nie tylko największą w Polsce, ale również trzecią co do wielkości w Europie. Od momentu powstania w 1901 roku pochowano tu już ponad 300 tysięcy osób. Wśród nich znajdują się znani szczecinianie, zasłużeni lekarze, artyści, naukowcy, a także ofiary wojen i represji. Cmentarz pełni dziś nie tylko funkcję miejsca spoczynku, ale jest też ważnym elementem krajobrazu miejskiego, przypominającym park o charakterze dendrologicznym, z alejami, stawami i zabytkowymi pomnikami. Gdzie znajduje się największy cmentarz w Polsce i co warto o nim wiedzieć? Cmentarz Centralny w Szczecinie został oficjalnie otwarty 1 grudnia 1901 roku, na przełomie XIX i XX wieku. To dziś trzecia co do wielkości nekropolia w Europie i zarazem największy cmentarz w Polsce pod względem powierzchni. Obejmuje on aż 173 hektary, ustępując rozmiarami jedynie cmentarzom w Manchesterze (Wielka Brytania) i Hamburgu (Niemcy). Co ciekawe, plasuje się również w ścisłej czołówce największych cmentarzy na świecie. Przez ponad sto lat istnienia, teren był kilkukrotnie rozbudowywany i modernizowany. Pierwotnie powstała wschodnia część cmentarza z monumentalną bramą główną, kaplicą, kostnicą i aleją główną. W 1903 roku dobudowano zachodnią część, zaprojektowaną przez Wilhelma Meyera-Schwartau – znanego szczecińskiego architekta. Wyjątkowy charakter nadaje nekropolii jej parkowy układ urbanistyczny, z bogatą zielenią, sze…

cmentarz-centralny-w-szczecinie-shutterstock2332269859-c53bcb3.jpg
width: 5697
height: 3798

Dowód na równouprawnienie w epoce kamienia? Niezwykły rytuał w grobach
type: item
date: 2025-09-12T05:56:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: łotwa
subject: wierzenia
description: Narzędzia kamienne, również rytualnie niszczone, wkładano do grobów zarówno mężczyzn, kobiet, jak i dzieci. Tym samym padł mit stereotypowych mężczyzn-łowców, z którymi łączono te przedmioty. To wniosek archeologów płynący z badań jednego z największych cmentarzysk epoki kamienia z Europy.
encoded: W ostatnich latach archeolodzy mają coraz więcej dowodów na to, że kobiety w pradziejach nie były odpowiedzialne tylko za pracę w obozowisku i rodzenie dzieci. Tak długo sądzono, bo w literaturze naukowej ciągle żywe były uprzedzenia ery wiktoriańskiej. Najnowsza analiza olbrzymiego cmentarzyska z terenu Łotwy ukazuje relacje mężczyzn, kobiet i dzieci w epoce kamienia z nowej perspektywy. Gigantyczna nekropola – wiele danych Nekropolę w Zvejnieki w północnej Łotwie badano wykopaliskowo kilkadziesiąt lat temu. Dopiero teraz, w ramach projekt prowadzonego przez dr Aimée Little z Uniwersytetu w Yorku, przeanalizowano rozmieszczenie narzędzi kamiennych w grobach. Pochówków odkryto sumie ponad 300. Wcześniejsi badacze skupiali się na innych, bardziej spektakularnych zabytkach, takich jak zawieszki z zębów dzikich zwierząt, które łączy się ze sferą symboliczną. Pada mit mężczyzny łowcy? Cmentarzysko w Zvejnieki funkcjonowało parę tysięcy lat, od VIII do III tysiąclecia p.n.e. Początkowo służyło społecznościom łowiecko-zbierackim, a potem półosiadłym. Badacze epoki kamienia długo wiązali pochówki z narzędziami kamiennymi z aktywnymi mężczyznami. Mieli być to łowcy. Do głowy nie przychodziło im, że również kobiety mogły uczestniczyć w zdobywaniu zwierzyny. Tymczasem z analizy pochówków na tej wielkiej nekropolii wynika, że tego typu przedmioty posiadały w grobach też kobiety, dzieci i osoby starsze – w grobach tych dwóch ostatnich grup było najwięcej kamiennych narzędzi. Część z tych artefaktów była rytualnie zniszczona, co wykazały analizy z wykorzystaniem specjalistycznego mikroskopu. Co narzędzia mówią nam o relacjach społecznych? W ocenie badaczy obecność narzędzi kamiennych w grobach dzieci, mężczyzn i kobiet świadczy o istnieniu znacznie bardziej skomplikowanych i prawdopodobnie bardziej egalitarnych struktur społecznych niż te, które były postulowane w ramach wcześniejszych interpretacji. – Nasze odkrycia obalają stary stereotyp „mężczyzny myśliwego”, który był domin…

shutterstock1595953495-25396ae.jpg
width: 5120
height: 2880

Nekroturystyka stała się hitem. Mroczne miejsca przyciągają podróżników
type: item
date: 2025-08-02T08:45:29.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cmentarze
subject: paryż
subject: śmierć
subject: trendy
subject: turystyka
description: Cmentarze coraz rzadziej są jedynie miejscem zadumy i modlitwy. W wielu częściach świata stają się przestrzenią odkrywania historii, spotkań z lokalną kulturą, a nawet formą miejskiej rekreacji. Nekroturystyka, choć kontrowersyjna, zyskuje na popularności.
encoded: Spis treści: Czym jest nekroturystyka i skąd jej rosnąca popularność? Nekroturystyka w Europie i USA. Jak cmentarze zmieniają swoje oblicza? Choć dla wielu podróżowanie oznacza relaks na plaży lub zdobywanie wulkanicznych szczytów, coraz większą popularność zdobywa forma turystyki znacznie bardziej osobliwa, czyli nekroturystyka. To zjawisko, które obejmuje zwiedzanie cmentarzy, opuszczonych miejsc, a także udział w tematycznych spacerach śladami zbrodni i śmierci. Co sprawia, że przestrzenie kojarzone z żałobą i ciszą stają się celem turystycznych wypraw? Czym jest nekroturystyka i skąd jej rosnąca popularność? Nekroturystyka, jako część szeroko rozumianej turystyki mrocznej (dark tourism), obejmuje zwiedzanie zabytkowych cmentarzy, krypt, katakumb oraz miejsc naznaczonych śmiercią i pamięcią historyczną. Jej rosnąca popularność odzwierciedla zmianę w podejściu do śmierci – od tabu i wyparcia ku refleksji, edukacji oraz kulturowemu zaangażowaniu. Według danych Grand View Research globalny rynek turystyki mrocznej osiągnął wartość 31,89 miliarda dolarów w 2023 roku, a do 2030 ma wzrosnąć do 38,64 miliarda dolarów. Jeszcze wyższe prognozy przedstawia Market.us, przewidując wartość rynku na poziomie 40,2 mld USD do 2033 roku. Ten dynamiczny wzrost wskazuje nie tylko na zmianę preferencji podróżniczych, ale także na rosnącą akceptację alternatywnych form spędzania wolnego czasu – również tych, które łączą przestrzeń sacrum z elementami współczesnej kultury. O tym, jak głęboko nekroturystyka zakorzeniła się we współczesnej popkulturze, świadczy niedawne zdarzenie z londyńskiego cmentarza Highgate. Media społecznościowe obiegła informacja, że na grobie Karola Marksa ktoś zostawił figurkę Labubu – popularnej w sieci postaci, która wywołuje kolejki w sklepach z zabawkami i osiąga wysokie ceny na rynku wtórnym. Choć gest ten może wydawać się nieoczywisty – szczególnie w zestawieniu z ideami, które reprezentował Karol Marks – dobrze oddaje, w jakim kierunku zmierza współczes…

Pere-Lachaise-czyli-najwiekszy-i-najslawniejszy-cmentarz-paryski-f9af733.jpg
width: 5816
height: 4056

Rewolucja wyczytana z zębów. Co się wydarzyło 3500 lat temu w Europie?
type: item
date: 2025-06-10T06:03:47.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: pradzieje
subject: węgry
description: Zdecydowanie mniej mięsa i więcej produktów pochodzenia roślinnego, a w szczególności prosa, spożywali mieszkańcy Kotliny Karpackiej od połowy II tysiąclecia p.n.e. Takie informacje naukowcy wyczytali z zębów kilkudziesięciu zmarłych.
encoded: Spis treści: Rewolucja w Kotlinie Karpackiej Skąd to wiadomo? Kluczowe wnioski naukowców Ponad 3500 lat temu w Europie działo się całkiem sporo. Zdaniem archeologów i genetyków kontynent stał się areną migracji i zmian kulturowych. Duże obszary zajmowali przedstawiciele społeczności kultury pól popielnicowych. Rewolucja w Kotlinie Karpackiej Zmiany nie ominęły również obszaru dzisiejszych Węgier. Zespół badaczy postanowił przyjrzeć się społeczności, która żyła we wschodniej części tego kraju 3500 lat temu. Szczątki tych ludzi znajdują się na cmentarzysku w Tiszafüred-Majoroshalom. Międzynarodowy zespół badawczy pod kierownictwem prof. Tamása Hajdu z Wydziału Antropologii Uniwersytetu Loránda Eötvösa oraz Claudio Cavazzutiego z Uniwersytetu Bolońskiego wykazał, że około 1500 r. p.n.e. nastąpiły radykalne zmiany w życiu ludzi. Zmienili oni sposób odżywiania się i tryb życia. Reorganizacji uległ system społeczny. Skąd to wiadomo? Kluczem do tak śmiałych stwierdzeń stały się badania bioarcheologiczne. Eksperci przeanalizowali zęby pobrane ze szczątków złożonych na stanowisku archeologicznym Tiszafüred-Majoroshalom zarówno w środkowej epoce brązu, jak i w późnej epoce brązu. Oto, jakie wykonano analizy: analiza izotopów strontu ze szkliwa zębów w celu poznania pochodzenia zmarłych. Stront jest jak odcisk palca miejsca, w którym człowiek żyje – różne miejsca na Ziemi mają nieco inne proporcje izotopów tego pierwiastka w glebie i wodzie; analiza mikropozostałości z kamienia nazębnego. Uzyskano dane z resztek jedzenia, bakterii i minerałów; analizy kolagenu z kości. Uczeni przeanalizowali izotopy (węgla i azotu), które pokazują, co ludzie jedli w ciągu ostatnich około 10 lat swojego życia. Kluczowe wnioski naukowców Eksperci uzyskali jasny obraz przemian w połowie II tysiąclecia p.n.e. w Centralnej Europie. Po pierwsze, dostrzeżono zmianę diety. Stała się uboższa, bardziej jednolita. Wprowadzono do niej proso, roślinę, która szybko rośnie i ma wysoką wartość energetyczną. D…

proso-ae52322.jpg
width: 1000
height: 667

Polscy archeolodzy odkryli ślady brutalnego konfliktu. Wśród ofiar kobiety i dzieci
type: item
date: 2025-05-23T09:19:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka południowa
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: konflikty
subject: peru
description: Cmentarzysko, na którym złożono 700 lat temu ponad dwadzieścia osób – mężczyzn, kobiety i dzieci – odkryte przez Polaków w Peru, jest wyjątkowe. Żaden ze zmarłych nie zginął śmiercią naturalną. Co się wydarzyło?
encoded: Spis treści: Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności Kogo pochowano w El Curaca? El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Znalezisko pochodzi ze stanowiska archeologicznego El Curaca w południowym Peru. Ludzie zasiedlali to górzyste miejsce o powierzchni 5–6 hektarów zapewne już 2 tys. lat temu – wówczas były to wczesne społeczności rolnicze. W okresie kolonialnym obszar ten był też miejscem eksploatacji złóż złota. Nowe odkrycie, ogłoszone niedawno przez zespół kierowany przez prof. Józefa Szykulskiego z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, związane jest ze społecznością kultury Chuquibamba (Aruni). Badania możliwe były dzięki finansowaniu Narodowego Centrum Nauki. Bez litości – cmentarz świadectwem brutalności To znalezisko – jak przyznają sami badacze – zrobiło na nich szczególne wrażenie. W jednym z sektorów stanowiska El Curaca zlokalizowano pochówki z obstawą kamienną. W sumie naliczono szczątki 24 osób – mężczyzn, kobiet i dzieci. Wszystkich wyposażono w liczne dary grobowe. Należą do kultury Chuquibamba (Aruni), której ośrodkiem macierzystym jest obszar dorzecza Majes, znajdującego się na południe od Atico. Do badania zmarłych przystąpili antropolodzy. Nie mają wątpliwości – charakterystyczne uszkodzenia czaszek i klatek piersiowych poświadczają, że ludzie ci zginęli pod wpływem fizycznego ataku. Do ich uśmiercenia użyto m.in. maczug. Do ataku doszło zapewne w połowie XIV wieku, na co wskazują wyniki analiz radiowęglowych. Kogo pochowano w El Curaca? – Nie można wykluczyć, że byli to najeźdźcy, a nie obrońcy. Chuquibamba nie była kulturą rodzimą, tylko ekspandowała na te tereny z północy. Szukała nowych obszarów osadniczych – wyjaśnia National Geographic Polska prof. Szykulski. W jego ocenie migracja mogła wynikać z powodu wyżu demograficznego albo długotrwałego fenomenu El Niño lub jego bardziej gwałtownej odmiany, określanej jako Super-ENSO. El Curaca – Inkowie i późniejsza gorączka złota Archeolodzy odkryli na tym stanowisku arc…

masakra-4e50565.png
width: 900
height: 600

Polski cmentarz w sercu Afryki: co odkryli badacze pod nowymi nagrobkami?
type: item
date: 2025-05-13T11:49:05.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: cmentarze
subject: II wojna światowa
subject: tanzania
description: Ekspedycja naukowa do Kondoa w Tanzanii doprowadziła do niezwykłego odkrycia. Pod nowymi, przebudowanymi nagrobkami znaleziono oryginalne płyty polskich Sybiraków z lat 40. XX wieku. To ważne ustalenie dotyczące polskiego dziedzictwa na obczyźnie.
encoded: Spis treści: Jak wyglądało życie w osiedlu? Odkrycie wśród nagrobków Trudne warunki pracy Po ewakuacji z ZSRR z Armią Andersą w 1942 roku, około 20 tys. cywilów z polskich kresów trafiło do Afryki Wschodniej i Południowej, w tym do Kondoa w Tanganice (dzisiejsza Tanzania). Osiedle zamieszkiwało ok. 430 Polaków, w tym 180 dzieci. Jak wyglądało życie w osiedlu? Polacy mieszkali w glinianych blokach krytych liśćmi bananowca. Mieli do dyspozycji jadalnie, kuchnie, szkoły, świetlice, szpital, warsztaty i kościół. Działało nawet harcerstwo, chór, organizacje religijne. W centrum miejscowości znajdował się baobab, na którym do dziś widnieje wyryty napis „Polska 1943”. Po opuszczeniu osiedla przez Polaków w 1948 roku, pozostała kwatera cmentarna. W XXI wieku lokalna społeczność przeprowadziła renowację nagrobków, jednak niezgodnie z polską tradycją: powstały wysokie nagrobki przywodzące na myśl sarkofagi z czarnymi bokami. Widniały na nich błędy w inskrypcjach i niepoprawnie zapisane nazwiska. Odkrycie wśród nagrobków W 2024 roku do Tanzanii pojechała Ekspedycja z Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń UKEN w Krakowie pod kierownictwem prof. Huberta Chudzio. Celem było między innymi uporządkowanie cmentarza. Dlaczego ten projekt jest tak ważny? – To hołd dla 20 tys. polskich Sybiraków, którzy ocaleli w Afryce. Pozostawili po sobie nie tylko cmentarze, ale też infrastrukturę – szkoły, kościoły, studnie. Zachowanie tej pamięci ma ogromne znaczenie – na Syberii takich śladów już nie ma – mówi National Geographic Polska prof. Chudzio. Badacze stwierdzili, że nowe nagrobki na polskim cmentarzu postawiono na oryginalnych płytach z lat 40. XX wieku. Po rozebraniu jednej z konstrukcji ukazała się płyta z polskim nazwiskiem. Podobnie były w przypadku kolejnych grobów. Jak wyglądały pierwotne polskie nagrobki? Wykonano je z betonu, były to płaskie płyty z wyrytymi nazwiskami i datami. Tylko jeden miał granitową stelę z sentencją. Z czasem uległy poważnemu zniszczeniu. Mi…

kondoa-6db1492.png
width: 900
height: 600

Pierwsze w tym miejscu tak znaczące odkrycie. Cmentarzysko sprzed 3000 lat
type: item
date: 2025-04-23T11:50:18.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: odkrycia archeologiczne
subject: zjednoczone emiraty arabskie
description: W Zjednoczonych Emiratach Arabskich archeolodzy odnaleźli bardzo dużą nekropolię z epoki żelaza. To pierwsze takie cmentarzysko, jakie odkryto w tym kraju.
encoded: Spis treści: Największe cmentarzysko w Zjednoczonych Emiratach Arabskich Prawie wszystkie groby były splądrowane Brakujący element układanki Cmentarzysko dla archeologa to istna kopalnia wiedzy. Dziesiątki, a czasem i setki historii ludzkich i każda czeka na swoje odkrycie. Często w nekropoliach pochowano ludzi z różnych okresów. Przede wszystkim dlatego, że miejsca pochówku niekiedy bywały wykorzystywane przez całe stulecia, przechowując szczątki ludzi z różnych kultur i społeczności. Największe cmentarzysko w Zjednoczonych Emiratach Arabskich Niezwykłego odkrycia dokonali arabscy archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska w okolicy miasta Al-Ajn w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Podczas kilkumiesięcznych prac wykopaliskowych natrafili na nekropolię, która funkcjonowała ok. 3000 lat temu. Na cmentarzu zidentyfikowano ponad 100 pochówków, co oznacza, ze jest to prawdopodobnie największa nekropolia, jaką znaleziono w tym kraju. Niestety, większość grobów nie przetrwała do dziś i została splądrowana. W części jednak archeolodzy odnaleźli przeróżne dary grobowe, takie jak ceramika, biżuteria, broń i różne przedmioty osobiste, a oprócz tego oczywiście szczątki ludzkie. – Odkrycia te rzucają światło na to, jak wyglądało codzienne życie, wierzenia i rzemiosło ludzi, którzy zamieszkiwali ten region tysiące lat temu – napisali w oświadczeniu badacze. Prawie wszystkie groby były splądrowane Uczeni zwrócili w szczególności uwagę na sposób wykopania grobowców. Wiele z nich znajdowało się ok. 2 metrów pod ziemią i miało owalną komorę grobową. – Po umieszczeniu ciała i darów grobowych, wejście było zabudowywane cegłą suszoną lub kamieniami, a cały szyb był zasypywany. To utrudniało „wykrycie” takiego grobu – wyjaśniają naukowcy. Dodają, że to wyjaśnia, dlaczego do tej pory cmentarzysko to pozostawało nieznane, a więc pochówki musiały zostać splądrowane w czasach, gdy rabusie wiedzieli o istnieniu nekropolii. – Pomimo grabieży, przetrwały fragmenty złotej biżuterii, co wskazuj…

nekropolia-zea-5cceae6.jpg
width: 800
height: 450

W Egipcie odkryto grób księcia sprzed 4,5 tysiąca lat. Wtedy wznoszono piramidy
type: item
date: 2025-04-22T11:58:49.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cmentarze
subject: egipt
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
description: Obok najstarszej piramidy świata w egipskiej Sakkarze archeolodzy odkryli monumentalny grobowiec księcia Waser-If-Re. Wielmoża ten żył w czasach, w których wznoszono piramidy. Uwagę archeologów przykuły ślepe wrota.
encoded: Spis treści: Grobowiec księcia w cieniu piramid Ślepe wrota pełne informacji Grobowiec z recyklingu Znaleziska dokonał słynny egipski archeolog i były szef Egipskiej Służby Starożytności, dr Zahi Hawass. Jak podkreślono w komunikacie, odkrycia dokonała misja archeologiczna składająca się wyłącznie z Egipcjan. Grobowiec księcia w cieniu piramid Odkryty grobowiec należy do księcia Waser-If-Re, czyli jednej z ważniejszych osób w państwie. Był on synem faraona Userkafa, założyciela V dynastii. Żył zatem około 4,5 tysiąca lat temu. Egipski Minister Turystyki i Starożytności, Sherif Fathy określił odkrycie jako „kamień milowy w odkrywaniu nowych warstw bogatej i starożytnej historii Egiptu”. Znaleziska dokonano w Sakkarze. Jest to bardzo bogata w znaleziska archeologiczne nekropola faraońska. To tutaj znajduje się pierwsza egipska piramida wzniesiona dla Dżosera. Jej pomysłodawcą był genialny architekt, Imhotep. Ślepe wrota pełne informacji Archeolodzy zwrócili uwagę na jeden ze znalezionych elementów architektonicznych. Są to tzw. ślepe wrota, czyli stela umieszczona w grobowcach egipskich lub kaplicach. To na ślepych wrotach znajdowały się imiona i tytuły zmarłego. Dzięki nim właściciel grobowca mógł w magiczny sposób przemieszczać się do świata żywych i „odbierać” złożone dary grobowe. Ślepe wrota w grobowcu Waser-If-Re były wykonane z różowego granitu, a zatem bardzo cenionego surowca, uważanego wręcz za królewski. Wrota mają 4,5 wysokości i ponad metr szerokości. Z inskrypcji wynika, że zmarły pełnił wiele funkcji. Był nie tylko synem króla, ale też gubernatorem jednego z regionów Egiptu, sędzią, kapłanem, królewskim skrybą, ale też wezyrem. To tytuł, który jest porównywany z funkcją dzisiejszego premiera. Grobowiec z recyklingu Co ciekawe, w grobowcu wielmoży znaleziono też posągi ukazujące faraona Dżosera, władcę III dynastii. Do grobowca Waser-If-Re trafiły zapewne w Okresie Późnym, czyli po VIII wieku p.n.e. To nie jedyna ingerencja z późniejszych czasów. Zdaniem…

sakkara-62226db.jpg
width: 1000
height: 667

W Gdyni odkryto starożytne kurhany. Mają nawet 3 tys. lat
type: item
date: 2025-04-22T09:51:46.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: gdynia
subject: odkrycia archeologiczne
description: Kurhany, w których znajdowało się kilka grobów odkryli archeolodzy w czasie badań poprzedzających budowę obwodnicy Witomina w Gdyni. Jedna z urn jest niezwykła – znajduje się na niej wizerunek twarzy.
encoded: Spis treści: Obwodnica Gdyni pełna skarbów Urna z twarzą Archeolodzy coraz częściej prowadzą wykopaliska w Polsce w czasie wielkich inwestycji. Są to tak zwane badania ratownicze, gdyż okazuje się, że autostrady czy drogi szybkiego ruchu będą przebiegać tam, gdzie znajdują się stanowiska archeologiczne. Tak też było w tym przypadku. Obwodnica Gdyni pełna skarbów Drogowcy pracują ramię w ramię z archeologami przy budowie obwodnicy Witomina w Gdyni. W czasie inwestycji natknęli się na relikty sprzed tysiącleci. Wygląda na to, że natrafiono na nekropolę. Pierwszy z przebadanych kurhanów wykonano z ziemi i kamieni. W środku były dwa pochówki. W pierwszym przypadku spalonego zmarłego w popielnicy ceramicznej umieszczono w kamiennej skrzyni. Nad nim znajdowało się pochówek ciałopalny z resztkami stosu pogrzebowego. – Takie dokładanie pochówków do istniejących kurhanów nie jest niczym niezwykłym, było dość częstym zjawiskiem na cmentarzyskach kurhanowych. Funkcjonowały one często przez setki lat i różne kultury archeologiczne, więc różni ludzie wykorzystywali te miejsca, ponieważ związane były one ze strefą sacrum – mówi kierownik badań archeologicznych, Maciej Stromski. Urna z twarzą W drugim kurhanie nie udało się znaleźć pochówków. Ale na jego obrzeżach znajdowały się groby skrzynkowe. W jednym była zniszczona popielnica, ale w drugim dokonano niezwykłego znaleziska. Były tam cztery ceramiczne urny, w tym jedna tzw. urna twarzowa. Na powierzchni brzuśca widoczny jest plastyczny wizerunek twarzy człowieka. Ta popielnica jest charakterystyczna dla kultury pomorskiej. Dodatkowo obok tych popielnic, znajdowały się małe naczynia tzw. przystawki, czyli dary grobowe. Teraz archeolodzy rozpoczęli wykopaliska w obrębie trzeciego kurhanu. Wszystkie znaleziska odkryte na starożytnej nekropolii pochodzą z X–VI wieku p.n.e. Jednak na terenie inwestycji budowy obwodnicy Witomina badaniami archeologicznymi objęte zostaną także pozostałości z czasów II wojny światowej. Wśród nich są mi…

kurhan-549e5ce.png
width: 900
height: 600

Polscy archeolodzy na tropie starożytnego cmentarzyska. Oto dlaczego jest wyjątkowe
type: item
date: 2025-01-28T11:20:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: armenia
subject: cmentarze
subject: cywilizacja
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: W starożytnym mieście Argisztihinili polsko-armeński zespół archeologów zlokalizował ruiny po rezydencjach miejskiej elity sprzed ponad 2500 lat oraz nietypowe cmentarzysko. Był to kluczowy ośrodek królestwa Urartu, które istniało w granicach dzisiejszej Turcji, Armenii i Iranu.
encoded: Spis treści: Monumentalne budowle starożytnego miasta Cmentarzysko. Archeolodzy nie byli tutaj pierwsi Królestwo Urartu w Armenii Argisztihinili – miasto badane przez archeologów w Armenii – powstało w VIII wieku p.n.e. Jego założycielem był zapewne król Urartu – Argiszti I. Królestwo Urartu, między IX a VII wiekiem p.n.e., było jedną z największych potęg wschodniej Anatolii i Kaukazu Południowego. Monumentalne budowle starożytnego miasta W Argisztihinili wspólne badania rozpoczęli dr Mateusz Iskra z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW i Hasmik Simonyan – archeolog z Instytutu Archeologii i Etnografii Narodowej Akademii Nauk Republiki Armenii. Jednym z ciekawszych odkryć było zlokalizowanie dwóch obszernych konstrukcji. – Na podstawie pozostałości murów widocznych na powierzchni oraz rezultatów pilotażowych badań geofizycznych możemy wstępnie zakładać, że były to dwie budowle o dużej powierzchni sięgającej nawet 400 m kwadratowych – przekazał National Geographic Polska szef badań, dr Mateusz Iskra. Zapewne są to ruiny rezydencji, gdyż ich rozplanowanie jest podobne do rezydencji należących do miejskiej elity, odkrytych w zachodniej części stanowiska w latach 60-tych XX wieku. – Możemy więc przypuszczać, że również te domy zamieszkiwali ludzie stojący wysoko w hierarchii społeczeństwa urartyjskiego. Na tę chwilę nie jesteśmy w stanie określić, czym mogli zajmować się mieszkańcy domów – dodał dr Iskra. Archeolog wyraził nadzieję, że odpowiedzi na te pytania przyniosą wykopaliska zaplanowane na kolejne lata. Domostwa pochodzą z VI wieku p.n.e. – wynika ze wstępnych analiz. Cmentarzysko. Archeolodzy nie byli tutaj pierwsi Nieoczekiwanym znaleziskiem dla naukowców było cmentarzysko, znajdujące się w pobliżu dzielnicy mieszkalnej. – Cmentarzysko jedynie zidentyfikowaliśmy, a nie odkryliśmy. Wcześniej zrobili to za nas detektoryści – zastrzega dr Iskra, wskazując na nielegalne działania „odkrywców skarbów” w obrębie tego stanowiska archeologicznego. Poza tym miejsce …

Nietypowe-cmentarzysko-w-starozytnym-miescie.-Polscy-archeolodzy-na-tropie-dcdec99.png
width: 1200
height: 630

Archeolodzy odkryli w Anglii wielki artefakt. Waży tyle, co dorosły niedźwiedź polarny
type: item
date: 2025-01-08T15:02:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pogrzeb
subject: starożytność
subject: wielka brytania
description: Wielką kamienną trumnę sprzed ponad 1500 lat odkryli archeolodzy w Anglii. Waży 750 kg, czyli tyle, ile osiągają niedźwiedzie polarne. Zagadkę stanowi, kogo pochowano w środku. Ciało zatopiono w płynnym gipsie.
encoded: Spis treści: Niewielki, ale intrygujący. Rzymski cmentarz z kamienną trumną Zagadkowa kamienna trumna. Ciało zatopione w gipsie Wyposażenie trumny i pozostałe pochówki. Co udało się znaleźć? Archeolodzy bardzo często uczestniczą w badaniach poprzedzających wielkie inwestycje drogowe. Tak też było w tym przypadku. W czasie poszerzenia autostrady A47 w okolicy Peterborough w Anglii badacze przeszłości natknęli się na niezwykły starożytny cmentarz. Niewielki, ale intrygujący. Rzymski cmentarz z kamienną trumną Trumnę znaleziono na cmentarzysku położonym tuż przy starożytnej rzymskiej drodze. To, co niegdyś było rzymskim traktem, obecnie stanowi część autostrady łączącej Wansford i Sutton. Antyczna nekropola była niewielka, ale odgrodzona rowem granicznym. Za nim było kilka kolejnych pochówków. Wewnątrz badacze z Headland Archeology odkryli czternaście pochówków skupionych właśnie wokół wielkiej kamiennej trumny. Historię tej nekropolii przedstawia jeden z najnowszych odcinków serialu „Digging for Britain” w BBC2, którego narratorką jest prof. Alice Roberts. Zagadkowa kamienna trumna i ciało zatopione w gipsie Trumnę wykonano z jednego kawałka wapienia. Jak podano w komunikacie prasowym, waży około 750 kg, czyli tyle, ile dorosły niedźwiedź polarny. Okazało się, że trumna nie była pusta, mimo że od pogrzebu minęło ponad 1500 lat. Archeolodzy dostrzegli w jej wnętrzu zaschniętą masę gipsową, w której zatopiono zmarłego lub zmarłą. Taka praktyka znana jest z innych cmentarzysk bogatych Rzymian. W ten sposób powstawał odlew umarłego zachowujący nawet zarys jego sylwetki i odzieży oraz przedmiotów złożonych wraz z nim na ostatnią drogę. Badacze liczyli na odkrycie w gipsie przedmiotów wykonanych z materiałów organicznych, które rzadko zachowują się z czasów starożytnych. Pochówki zatopione w gipsie są rzadko spotykane na obszarach wiejskich rzymskiej Brytanii. Z reguły są znajdowane w ważnych ośrodkach miejskich. Na przykład z Yorku znanych jest blisko 50 takich trumien. Zm…

trumna-443cfb4.png
width: 1248
height: 780

W Warszawie spoczywają średniowieczni biskupi z Nubii. Tajemnica „grobu kapłańskiego”
type: item
date: 2024-12-06T09:53:36.000Z
creator: Marek Teler
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: grobowce
subject: warszawa
description: Założony pod koniec XIX wieku cmentarz Bródnowski jest zapewne ostatnim miejscem, które przychodzi nam do głowy, gdy myślimy o grobach średniowiecznych biskupów. Okazuje się jednak, że to właśnie tutaj spoczywają szczątki duchownych z odległego Sudanu.
encoded: Spis treści: Grób kapłański Szczątki nubijskich biskupów Kości w muzealnym magazynie Pogrzeb średniowiecznych duchownych Na cmentarzu Bródnowskim w Warszawie w kwaterze 10A, w pobliżu drewnianego kościoła św. Wincentego à Paulo i grobu słynnego piosenkarza Mieczysława Fogga, znajduje się niepozorna współczesna mogiła oznaczona wyłącznie napisem: „Grób kapłański”. Zapewne niejedna osoba odwiedzająca nekropolię zastanawiała się, kim byli kapłani, którzy znaleźli miejsce wiecznego spoczynku w tym anonimowym grobie. Grób kapłański Choć cmentarz Bródnowski powstał dopiero w 1884 r., spoczywają w nim biskupi z VIII, IX i X wieku. Do tego jeszcze pochodzący z dawnego królestwa Nubii, obejmującego tereny dzisiejszego południowego Egiptu i północnego Sudanu. Historia przewiezienia kapłańskich szczątków do Polski i okoliczności, w jakich doszło do ich pogrzebu na warszawskiej nekropolii, stanowią zaś materiał na pełną zwrotów akcji produkcję filmową. Opowieść o pochówku nubijskich biskupów na cmentarzu Bródnowskim ma bezpośredni związek z pracami archeologicznymi pod kierunkiem prof. Kazimierza Michałowskiego, które odbywały się w Faras w latach 1961–1964. Znajdująca się w północnym Sudanie miejscowość nosiła w czasach starożytnych i średniowiecznych nazwę Pachoras i należała do królestwa Makurii, czyli jednego z trzech królestw Nubii. Na miejscu ekipa prof. Michałowskiego natrafiła na ruiny średniowiecznej katedry biskupów Pachoras. Znajdowało się w niej ponad 150 malowideł wykonanych farbą temperową na suchym tynku mułowym, potocznie nazywanych „freskami z Faras”, a także m.in. epitafia biskupie i malowane naczynia ceramiczne. Celem ekspedycji było uratowanie tych zabytków przed zalaniem wodami Nilu (trwała wówczas budowa Wysokiej Tamy Asuańskiej), co zresztą nastąpiło krótko po wyjeździe archeologów. Znaczną część cennych znalezisk z Faras można dziś podziwiać w Galerii Faras im. Profesora Kazimierza Michałowskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie. Pozostałe zaś zasiliły kol…

GrobkaplanskiszczatkibiskupowzFarasCmentarzBrodnowski-eb299b1.jpg
width: 4928
height: 3264

Tak wyglądała kobieta pochowana 400 lat temu z sierpem na szyi. Spektakularna rekonstrukcja
type: item
date: 2024-11-07T14:20:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cmentarze
subject: grób
subject: grobowce
subject: kobiety
subject: kości
subject: Kujawsko-Pomorskie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wampiry
description: Zmarła w wieku zaledwie 18–20 lat. W XVII wieku pochowano ją z sierpem na szyi na cmentarzu w rejonie dzisiejszego Pnia w woj. kujawsko-pomorskim. Światowej sławy ekspert odtworzył realistyczny wizerunek kobiety.
encoded: Spis treści: Tak wyglądała „wampirka” Zosia Dlaczego kobietę pochowano w tak dziwny sposób? Pień – czy czeka nas więcej zagadek? W 2022 r. naukowcy odkryli w Pniu parę grobów, ale jeden zwrócił ich szczególną uwagę. Był to pochówek kobiety. Na jej szyi znajdował się żelazny sierp. Z kolei na palcu lewej stopy zamknięto trójkątną kłódkę. Znalezisko wzbudziło wielkie zainteresowanie w kraju i za granicą. Z tego powodu badacze postanowili odtworzyć jej realistyczny wizerunek. Właśnie zaprezentowali wynik. Tak wyglądała „wampirka” Zosia Do udziału w projekcie zaproszono znanego szwedzkiego rekonstruktora i jednocześnie archeologa, Oscara Nilssona. To on wykonał popiersie zmarłej, która archeolodzy nazywają Zosia. Dlaczego takie imię? Jak wyjaśniła National Geographic Polska Magdalena Zagrodzka z Toruńskiego Stowarzyszenia Edukacyjnego „Ewolucja”, reprezentująca zespół badaczy, tak ją określił jeden z pracowników zatrudnionych w czasie wykopalisk i takie miano już przylgnęło do zmarłej. Popiersie ukazuje młodą kobietę z jasnymi oczami i ciemnymi blond włosami. Na głowie ma jedwabny czepek – pozostałości po nim znaleźli w czasie wykopalisk archeolodzy. Oznacza to, że mogła pochodzić z zamożnej rodziny. Ciało kobiety ułożono na poduszce w staranny sposób. Eksperci zauważają, że zmarła nie była skazana za rzekome czary – ciała takich osób traktowano w inny sposób. Dlatego interpretacja tego pochówku jest dla badaczy zagadką. Wykonane rekonstrukcji wizerunku zmarłej było wieloetapowe. Pierwszym krokiem w rekonstrukcji były badania antropologiczne szkieletu wykonane przez dr Alicję Drozd-Lipińską z Muzeum we Włocławku. Kolejno przystąpiono do zrobienia tomografii i skanu czaszki zmarłej. Dr Łukasz Czyżewski z Instytutu Archeologii UMK w Toruniu przygotował pliki 3D, z których wykonano wydruk czaszki w trójwymiarze w skali 1:1. Potem do pracy przystąpił Nilsson. Artysta doklejał do wydruku kołki o różnej długości, które odzwierciedlają grubość ciała w anatomicznych punktach tw…

wampirka-d082d59.png
width: 1200
height: 630

W Szwecji odnaleziono ogromny cmentarz wikingów. W przeszłości został całkowicie zniszczony
type: item
date: 2024-10-30T16:50:45.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: odkrycia archeologiczne
subject: średniowiecze
subject: szwecja
subject: wikingowie
description: Archeolodzy z Narodowego Muzeum Historycznego Szwecji dokonali zaskakującego odkrycia. Znaleźli pozostałości cmentarzyska wikingów, o którego istnieniu nikt nie wiedział.
encoded: Spis treści: Olbrzymi cmentarz wikingów Kurhan przypominający olbrzymi statek Enigmatyczna wioska w pobliżu cmentarzyska Archeolodzy dokonali właśnie kolejnego odkrycia, które rzuca światło na historię i kulturę wikingów. W niewielkiej wsi Tvååker w południowo-zachodniej Szwecji prowadzone były wykopaliska ratunkowe, które poprzedzają rozbudowę lokalnej infrastruktury drogowej. Naukowcy mieli podejrzenia, że w tym miejscu mogła znajdować się osada z epoki kamienia. Po kilku miesiącach prac odnaleziono jedynie kilka śladów z tego okresu, ale trafili również na coś znacznie większego. Olbrzymi cmentarz wikingów Początkowo badacze odnaleźli 5 grobów, ale wszystkie były bardzo zniszczone. Udało im się jednak ustalić, że były to pochówki ciałopalne, a analiza wykazała, że złożono w nich zarówno ludzi, jak i zwierzęta. Szybko się okazało, że jest to część większej nekropolii, która może mieć ponad 1200 lat. Każdy kolejny grób wykazywał podobny schemat pogrzebowy. Naukowcy stwierdzili, że jest to zatem cmentarz, na którym grzebano wikingów. Badacze zidentyfikowali w sumie 139 grobów. Co ciekawe, uczeni uważają, że wykopali dopiero niewielki fragment tego cmentarza. – To zaledwie sześć procent całej nekropolii – mówi Petra Nordin, archeolog i kierownik wykopalisk. W trakcie badań autorzy odkrycia doszli do interesujących wniosków. Według nich, miejsce pochówku wikingów zostało wybrane nie przez przypadek. Był to punkt położony w strategicznym miejscu, na przecięciu dwóch ważnych szlaków transportowych. Kurhan przypominający olbrzymi statek – Problem polega na tym, że ziemia tutaj została niemal całkowicie zaorana i wyrównana. Oznacza to, że musieliśmy interpretować wszystko na podstawie mocno zniszczonych pozostałości. Na szczęście udało się ustalić, gdzie znajdowały się stosy kremacyjne – mówi Nordin. Na podstawie wszelkich śladów i artefaktów znalezionych wśród grobów archeologom udało się ustalić coś jeszcze. Na terenie nekropolii prawdopodobnie złożono ciała wikingów, k…

cmntarz-wikingow-2c151d6.jpg
width: 650
height: 366

Grób Chopina nie znajduje się w Polsce. Trudno przejść obok niego obojętnie
type: item
date: 2024-10-30T14:02:16.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cmentarze
subject: fryderyk chopin
subject: paryż
description: Mimo że od śmierci wybitnego kompozytora minęło już 175 lat, pamięć o nim, jak i o jego twórczości, jest wciąż żywa. Świadczą o tym liczne znicze i kwiaty złożone w miejscu pochówku wirtuoza fortepianu. Jak dziś wygląda grób Chopina?
encoded: W tym artykule: Kiedy i gdzie zmarł Fryderyk Chopin? Tak dziś wygląda grób Chopina Serce Chopina Pomniki Chopina za granicą Początek listopada to szczególny czas w roku, kiedy odwiedzamy groby naszych bliskich, by w ten sposób uczcić ich pamięć i oddać się modlitwie. W tym wyjątkowym okresie warto wspomnieć także tych, którzy na trwałe zapisali się na kartach historii Polski. Tak jak Fryderyk Chopin, jeden z najwybitniejszych pianistów i kompozytorów wszech czasów. Kiedy i gdzie zmarł Fryderyk Chopin? Fryderyk Chopin w 1830 roku opuścił Polskę i na stałe osiedlił się w Paryżu, który uchodził wówczas za artystyczną stolicę świata. To właśnie tutaj, w mieszkaniu przy placu Vendôme 12, kompozytor spędził ostatnie dni swojego życia. „Poeta fortepianu” odszedł 17 października 1849 r., w otoczeniu najbliższych. Powodem śmierci artysty było najprawdopodobniej gruźlicze zapalenie osierdzia, co potwierdziły przeprowadzone przed kilkoma laty badania polskich naukowców. Nie brakuje jednak głosów, że Chopin cierpiał na więcej niż jedną chorobę przewlekłą. Mowa o mukowiscydozie, na którą wskazywać mają zaobserwowane zmiany w stawach i funkcjonowaniu jelit kompozytora. Tak dziś wygląda grób Chopina Uroczystości pogrzebowe Fryderyka Chopina odbyły się 30 października 1849 r. Ciało kompozytora zostało pochowane na największym i zarazem najsłynniejszym cmentarzu Paryża, Père-Lachaise. Grób wraz z pomnikiem nagrobnym autorstwa Auguste'a Clésingera odsłonięto w pierwszą rocznicę śmierci kompozytora. Posąg upamiętniający twórczość i międzynarodowy dorobek artysty przedstawia grecką muzę Euterpe, symbolicznie pochyloną nad złamaną lirą. Rzeźba wyraża nie tylko głęboki żal i smutek, ale także podziw i szacunek dla twórczości Chopina. Poza tym na nagrobku można znaleźć także trzy napisy: „Fryderykowi Chopinowi, jego przyjaciele” (ściana frontowa), „Fryderyk Chopin, urodzony w Polsce, w Żelazowej Woli pod Warszawą” (prawa ściana boczna) oraz „Syn emigranta francuskiego ożenionego z panią K…

NG-wystawki-Facebook-50e4321.png
width: 1200
height: 630

To największe cmentarzysko, jakie odkryto w regionie graniczącym z Polską. Pochodzi z epoki brązu
type: item
date: 2024-10-23T06:56:04.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: czechy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: prehistoria
description: Czescy archeolodzy odnaleźli olbrzymie cmentarzysko w pobliżu morawskiego Ołomuńca. Odkryto tam co najmniej 130 grobów z kultury Nitra, która pochodziła z miasta znajdującego się na terenie dzisiejszej Słowacji.
encoded: Spis treści: Duże cmentarzysko na Morawach Tajemnicza kultura ze słowackiej Nitry Nekropolia była wykorzystywana przez kilka tysięcy lat Na północ od czeskiego miasta Ołomuniec w ciągu ostatnich kilku miesięcy odbywały się wykopaliska ratunkowe. Archeolodzy badali teren, na którym wkrótce zostanie wybudowana nowa autostrada D35. Jak zwykle w takich sytuacjach niepozorna, rutynowa i poniekąd wymuszona okazja do badań archeologicznych przyniosła zaskakujące efekty. Naukowcy odnaleźli bowiem największe cmentarzysko na Morawach, należące do mało znanej kultury pochodzącej ze słowackiego miasta Nitra. Duże cmentarzysko na Morawach Datowanie wykazało, że nekropolia pochodzi z okresu 2100–1800 lat p.n.e. Łącznie zidentyfikowano tam 130 grobów. – Dzięki analizom laboratoryjnym możemy odtworzyć wygląd fizyczny ówczesnych mieszkańców, ich stan zdrowia, nawyki żywieniowe, powiązania genetyczne, a nawet strategie migracyjne — poinformowała w oświadczeniu Vendula Vránová, kierowniczka wykopalisk. Wśród szczątków znajdowały się najróżniejsze dary grobowe. To między innymi miedziane ozdoby, paciorki wykonane ze zwierzęcych kości, kamienne groty strzał czy metalowe pierścienie. Naukowcy uważają, że dochodziło do ingerencji w pochówki już po pogrzebaniu ciała, co może sugerować, że niektóre rytuały były odprawiane długo po śmierci niektórych osób – To jedno z największych miejsc pochówku z tego okresu znalezionych w naszym kraju. W tamtym czasie ludzie byli zazwyczaj chowani w pozycji kucającej na boku, ale ku naszemu zaskoczeniu, odkryliśmy również ciała w innych pozycjach. Niektóre kości zostały celowo przestawione, prawdopodobnie jako część rytuału przejścia, który pozwalał zmarłym przejść ze świata żywych do świata umarłych, co jest bardzo unikatowym znaleziskiem – mówi Vránová. Tajemnicza kultura ze słowackiej Nitry Co ciekawe, badanie wykazało, że istniały duże różnice w sposobie pochówku mężczyzn i kobiet. Mężczyzn najczęściej grzebano z kłami dzika i narzędziami myśliwskimi,…

DJI0089-3190376.jpg
width: 2016
height: 1512

Harcerze znaleźli urny sprzed kilku tysięcy lat. To efekt kopania otworu pod maszt
type: item
date: 2024-10-16T11:41:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: województwo lubuskie
description: Urny ceramiczne, w których kilka tysięcy lat temu złożono prochy ludzi, odkryli przypadkowo harcerze w Zielonej Górze. Wszystko wskazuje na to, że znaleźli nieznane dotychczas cmentarzysko kurhanowe społeczności kultury łużyckiej.
encoded: Spis treści: Kopanie otworu pod maszt = wspaniałe odkrycie Co odkryli harcerze w Zielonej Górze? Kultura łużycka – nie tylko kurhany, ale też Biskupin Lasy są w dużej mierze dla archeologów terenem nierozpoznanym. Najłatwiej jest namierzyć stanowiska archeologiczne na polach uprawnych. W czasie standardowych rekonesansów terenowych archeolodzy poszukują na powierzchni skorup ceramicznych lub narzędzi krzemiennych. Lasy są pod tym względem trudniejsze do badania, bo leśna ściółka skutecznie zasłania zabytki. W ostatnim czasie pomocne w tym trudnym terenie są metody teledetekcyjne, takie jak lotnicze skanowanie laserowe (LiDAR). A czasem pomaga szczęście i przypadek. Tak też było w tej sytuacji. Kopanie otworu pod maszt = wspaniałe odkrycie We wrześniu grupa zuchów z Zielonogórskiego Obwodu Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej w trakcie zbiórki w lesie w Zielonej Górze-Łężycy dokonała przypadkowego odkrycia starych naczyń ceramicznych. Młodzież natknęła się na nie w czasie kopania dołu pod maszt. Podharcmistrz Jarosław Zasacki poinformował o tym Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (LWKZ). Archeolodzy udali się niezwłocznie w teren. „W trakcie przeprowadzonej wizji lokalnej zidentyfikowano, oznaczone przez harcerzy, miejsce odkrycia zabytków, a także ustalono, że natrafiono na nieznane dotychczas cmentarzysko kurhanowe społeczności kultury łużyckiej” – czytamy w relacji konserwatora zabytków w mediach społecznościowych. Urzędnicy chwalą reakcję harcerzy. „Warto zauważyć, że postawa zuchów, którzy dokonali odkrycia zabytków archeologicznych, zasługuje na szczególną pochwałę. Przerwali pracę, dzięki czemu nie uszkodzono pozostałej w ziemi części grobu, a znajdujące się w wykopie naczynia zostały zabezpieczone przed dalszym zniszczeniem. Ochrona zabytków, a więc dbanie o dziedzictwo kulturowe, które łączy nasze pokolenie z przeszłością, jest działaniem patriotycznym, bliskim wartościom harcerskim” – czytamy na fanpage’u LWKZ. Takie postawy bywają nagradzane przez…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/46151609410553971763795728141622896064688856n-f81bbb6.jpg
width: 2048
height: 1365

Archeolodzy odkryli megalityczną nekropolię kobiet w Hiszpanii. W identyfikacji pomogła analiza DNA
type: item
date: 2024-09-26T10:30:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: hiszpania
subject: odkrycia archeologiczne
description: W wielkich megalitycznych dolmenach na cmentarzysku sprzed kilku tysięcy lat pochowano głównie kobiety. Może to oznaczać ich kluczową rolę w pradziejowych społecznościach Półwyspu Iberyjskiego.
encoded: Spis treści: Ważni ludzie w monumentalnych grobowcach Pełna dominacja kobiet Kobiety u sterów władzy? Megality, czyli konstrukcje wykonane z dużych głazów, powstawały w Europie na przestrzeni kilku tysiącleci od około 4800 lat p.n.e. Wiele z nich pełniło funkcje świątyń lub obserwatoriów, czego przykładem jest słynne Stonehenge w Anglii. Część z budowli megalitycznych była grobowcami. Najbardziej charakterystyczny typ tych ostatnich stanowiły dolmeny. Tworzyły je głazy wkopane pionowo w ziemię nakryte płaskim blokiem skalnym. Takie budowle z reguły przysypywano ziemią, więc wyglądały jak kurhany. Badacze ogłosili właśnie wyniki analiz szczątków z nekropolii tego typu w południowej części Hiszpanii. Ważni ludzie w monumentalnych grobowcach Zbudowanie grobowca megalitycznego wymagało wielkich nakładów czasu i pracy. W ich budowę zaangażowanych było wiele osób w ramach społeczności. Zdaniem archeologów nie każdego zmarłego chowano w takich konstrukcjach. Była to raczej elita – najważniejsze osoby w danym plemieniu czy grupie. W XIX i przez długą część XX wieku archeolodzy z zasady zakładali, że w tego typu elitarnych grobowcach z reguły chowano mężczyzn, czyli liderów i wodzów. Takie wnioski wysnuwali m.in. na podstawie wyposażenia grobowego, ale też analizy kości. Ta ostatnia nie zawsze jednak jest możliwa. Szczątki często zachowują się w kiepskim stanie, więc można określać płeć tylko z pewnym prawdopodobieństwem. Teraz z pomocą przychodzą analizy DNA. Poza tym środowisko naukowego podchodzi z większą otwartością do weryfikacji dawnych przekonań i uprzedzeń, w tym tych dotyczących roli kobiet w pradziejowych społecznościach. Tak też było w przypadku analiz cmentarzyska Panoria w południowej Hiszpanii. Badacze z Uniwersytetu w Tybindze i Uniwersytetu w Granadzie opublikowali właśnie na łamach czasopisma „Scientific Reports” wyniki analiz płci zmarłych pochowanych w dolmenach. Pełna dominacja kobiet Panoria to nekropola zlokalizowana w mieście Darro w Grenadzie. Od 201…

Zrzut-ekranu-2024-09-26-115003-bf1b236.png
width: 1048
height: 700

Badanie cmentarza z epoki kamienia wykazało nietypowe praktyki. Przez wieki chowano tam głównie mężczyzn
type: item
date: 2024-09-09T09:16:24.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: epoka kamienia
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
description: Francuscy naukowcy dokonali nowych badań nekropolii znajdującej się w Aven de la Boucle. To wapienna jaskinia w południowej Francji, w której odkryto szczątki ok. 75 osób sprzed 5000 lat. Analiza DNA wykazała, że większość zmarłych to mężczyźni.
encoded: Spis treści: 800 lat historii neolitycznego cmentarzyska Badacze odkryli, że chowano tam głównie mężczyzn Patrylinearny system pokrewieństwa w neolicie Starożytne – i nie tylko – cmentarzyska to istna skarbnica wiedzy dla archeologów. Analiza grobów i szczątków dostarcza informacji nie tylko o tradycjach pogrzebowych, ale często rzuca światło na znacznie szerszy kontekst kulturowy i historyczny w konkretnym regionie. Właśnie dlatego na nekropoliach tak chętnie prowadzone są wykopaliska archeologiczne, a naukowcy lubią do nich wracać. 800 lat historii neolitycznego cmentarzyska Francuscy naukowcy powrócili na jedno z cmentarzysk w południowej Francji. To Aven de la Boucle, jaskinia krasowa, która między 3600 a 2800 r. p.n.e. była używana jako miejsce pochówku. Archeolodzy zidentyfikowali tam szczątki należące do ok. 75 osób. Znaczna większość należała do dorosłych. Problem polegał na tym, że wyglądało to, jak pochówek zbiorowy, ponieważ kości były porozrzucane w jednym miejscu. Dotychczas niewielu badaczy zdecydowało się na analizę tego stanowiska. – Do chwili obecnej w niewielu badaniach analizowano potencjał starożytnego DNA w zakresie dokumentacji neolitycznych pochówków zbiorowych, a zasady wyboru pochówków w takich strukturach pozostają w dużej mierze przedmiotem dyskusji. W naszym badaniu łączymy analizę genomu 37 osób z danymi archeoantropologicznymi i datowaniem radiowęglowym – napisali autorzy na łamach czasopisma naukowego Proceedings of the Royal Society B”. Badacze odkryli, że chowano tam głównie mężczyzn Naukowcy wyjaśnili, że ich badanie miało na celu stworzenie charakterystyki zmarłych, a także ich wzajemnych relacji. – Chcieliśmy także poznać różnorodność genetyczną i dynamikę pogrzebową tej społeczności – czytamy. Wyniki analizy DNA wykazały, że 76% szczątków należało do mężczyzn. Według uczonych sugeruje to „wyraźną selekcję ze względu na płeć”. To nie wszystko. Autorzy odkryli, że większość z tych mężczyzn należała do tej samej linii genetycznej. C…

cmentarz-mezczyzn-8a75e58.jpg
width: 1200
height: 675

Przerażające znalezisko w Norwegii. Cmentarzysko dzieci sprzed 2800 lat
type: item
date: 2024-07-03T09:30:00.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: dzieci
subject: Edukacja
subject: grobowce
subject: historia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Archeolodzy z Oslo dokonali niezwykłego odkrycia w południowo-wschodniej Norwegii. W tamtejszym kamieniołomie odnaleźli ślady cmentarzyska, na którym pochowano głównie dzieci. Wszystkie szczątki pochodzą z epoki kamienia.
encoded: W tym artykule: Ponad 40 grobów dzieci Cmentarzysko, które istniało ponad 400 lat Dlaczego dzieci pochowano osobno? Fredrikstad to niewielkie miasteczko w południo-wschodniej Norwegii. Znajduje się w okręgu Viken. To właśnie nieopodal znajduje się dawny kamieniołom, w którym zespół badaczy z Oslo badał starożytne osady z epoki kamienia. W 2023 roku odnaleźli pierwsze formacje kamienne, które po wielu miesiącach badań okazały się kręgami grobowymi. Ponad 40 grobów dzieci W sumie badacze zidentyfikowali tam 41 formacji. Znaleziono w nich spalone szczątki ponad 30 dzieci. Archeolodzy z Muzeum Historycznego w Oslo, którzy odpowiadali za wykopaliska podkreślają, że to nekropolia wyjątkowa na skalę europejską. Największą zagadką dla archeologów był fakt, że niemal wszystkie zmarłe dzieci pochowano pod enigmatycznymi kręgami ułożonymi z kamieni. – Gdy zaczęliśmy wykopaliska żadnego z grobów nie było widać na terenie stanowiska [archeologicznego – przyp. red.] . Jednak po usunięciu pierwszej warstwy osadów i darni odkryliśmy ponad 40 formacji kamiennych. Znajdowały się ok. 5–10 centymetrów pod powierzchnią. Formacje te były okrągłe lub owalne i miały średnicę od jednego do dwóch metrów. Kilka miało wyraźne kamienie krawędziowe i jeden większy kamień, który znajdował się w centrum – napisali archeolodzy w oświadczeniu. Cmentarzysko, które istniało ponad 400 lat Wszystkie te groby były dobrze zachowane. Archeolodzy twierdzą, że na cmentarzysku grzebano zmarłych i dokonywano rytuałów pogrzebowych prawdopodobnie przez ok. 400 lat. Z kolei analizy wykazały, że wiele z pochowanych w chwili śmierci było zaledwie niemowlętami, inne dzieci miały od trzech do sześciu lat. Większość pogrzebano między epoką brązu a epoką żelaza. Najstarszy grób miał ok. 2800 lat. W Norwegii odkryto grobowiec wikinga, a w środku jego miecz. Znajdował się w nietypowym miejscu Norweskie małżeństwo znalazło w swoim ogrodzie grobowiec wikinga. Wojownik został pochowany wraz ze swoim mieczem. Archeolodzy twi…

przerazajace-znalezisko-w-norwegii-cmentarzysko-dzieci-sprzed-2800-lat-8e4b7ad.png
width: 1536
height: 877