National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-28T08:33:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Koniec z plagą kleszczy w miastach i parkach? Tani i powszechny materiał redukuje ich ilość nawet o 99%
items: Czarny scenariusz się spełnia. Zapomniana śmiertelna choroba powraca z potężną siłą, a to wszystko nasza wina
items: Nowy wybuch epidemii eboli. Dlaczego ten wirus jest groźniejszy od znanych nam dotąd odmian?
items: Najgroźniejszym zwierzęciem na świecie jest komar. Ale co się stanie, jeśli wytępimy je wszystkie?
items: Czy statki wycieczkowe to pływające ogniska epidemii? Ekspert wyjaśnia mechanizm zarażania
items: Powraca groźna choroba. Naukowcy ostrzegają, że wywołująca ją bakteria zmienia się błyskawicznie
items: Rejs zakończył się tragedią. Trzy osoby nie żyją. Winny może być groźny wirus
items: Bakteria starsza niż Kolumb. Boliwijska mumia zmienia historię
items: Trąd nie zniknął. Badacze odkryli niepokojące zmiany u wiewiórek
items: Koniec domysłów w sprawie ASF. Nowe badanie odkrywa, jak wirus krąży między dzikami a świniami
items: To „biologicznie nieprawdopodobne”. Rzadka infekcja sprawiła, że Greczynka dosłownie kichała robakami
items: Groźny wirus z owoców morza „przeskoczył” na ludzi. Atakuje oczy i wywołuje przewlekły stan zapalny
items: Chłopiec z Lombardii zarażony ptasią grypą. To pierwszy przypadek w Europie
items: Niewidzialny wróg Rzymian. Naukowcy odkryli go w ściekach starożytnego fortu
items: Epidemia ospy we Wrocławiu w 1963 roku – poznajcie historię, którą przypomniał serial „Czarna śmierć”
items: Polskie MSZ ostrzega: Czechy, w tym Praga, zmagają się z epidemią „choroby brudnych rąk”
items: Nowa epidemia odry nadchodzi? To efekt braku szczepień
items: Zaskakujący trop z wileńskiego cmentarza. Naukowcy już wiedzą, to tak naprawdę „pokonało” wielką armię Napoleona
items: Groźna bakteria uderzyła w Nowy Jork. Wcześniej wywołała epidemię w Rzeszowie
items: Cholera w Polsce – pierwszy przypadek od 2019 roku
items: Według badań polskich biologów kleszcze stają się zwierzętami miejskimi
items: Posiadanie kota sprzyja rozwojowi schizofrenii? Neurolodzy potwierdzają niepokojący związek
items: Rudolf Weigl wygrał walkę z epidemią tyfusu. Za swoje zasługi został doceniony dopiero po śmierci
items: Błonica wróciła do Polski. Co to za choroba i jakie daje objawy?
items: Kuru to choroba znana jako „śmiejąca się śmierć”. Jej przyczyna była przerażająca

Koniec z plagą kleszczy w miastach i parkach? Tani i powszechny materiał redukuje ich ilość nawet o 99%
type: item
date: 2026-05-28T08:32:57.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: borelioza
subject: choroby zakaźne
subject: kleszcze
description: Naukowcy z Kanady odkryli łatwy i tani sposób na ograniczenie ilości kleszczy. Według ich eksperymentu, wysypanie drewnianych zrębków na szlakach i ścieżkach pozwala na niemal całkowitą eliminację tych pajęczaków. Analizę opublikowano w czasopiśmie „Ticks and Tick-borne Diseases”.
encoded: Kanadyjskie badanie to świetna wiadomość i dowód na to, że najprostsze rozwiązania bywają najskuteczniejsze. Wykorzystanie zrębków drewnianych jako naturalnej bariery dla kleszczy to genialny ruch – zwłaszcza dla miejskich parków, skwerów i przydomowych ogrodów, gdzie można zabezpieczyć teren niewielkim nakładem pracy. Jak badano skuteczność drewnianych zrębków? Eksperyment przeprowadzono na terenach rekreacyjnych w okolicach kanadyjskiej stolicy – Ottawy. To rejony o wysokim zagęszczeniu kleszczy roznoszących boreliozę. Naukowcy testowali skuteczność jesionowych zrębków wysypywanych wzdłuż szlaków spacerowych. Porównano dwa warianty: zwykłe (naturalne) zrębki – zredukowały liczbę kleszczy o 48%; zrębki nasączone deltametryną (insektycyd m.in. do zwalczania roztoczy i komarów) – zmniejszyły liczbę dorosłych osobników oraz nimf aż o 99% w ciągu dwóch sezonów. Jak to działa? Czyste zrębki tworzą skuteczną fizyczną barierę, oddzielającą leśną roślinność od ścieżek, utrudniając kleszczom przemieszczanie się w stronę ludzi. Wersja z deltametryną łączy tę mechaniczną przeszkodę ze skutecznością chemiczną. Prof. Manisha A. Kulkarni, współautorka publikacji, podkreśla, że jest to metoda prosta, praktyczna i tania. Materiał można pozyskiwać lokalnie, np. z bieżących prac pielęgnacyjnych czy wycinki drzew. Najtrudniejszym elementem takiej strategii jest samo wysypanie zrębków. Pozostają też pytania o to, jak duży teren można w ten sposób zabezpieczyć – z pewnością nie np. rozległy park narodowy. Ale w miastach to metoda na pewno warta rozważenia. Globalny problem z boreliozą Wzrost liczby kleszczy oraz przenoszonych przez nie chorób to coraz większy problem zarówno w Ameryce Północnej, jak i w Europie. Naukowcy wiążą rozszerzanie się zasięgu tych pajęczaków przede wszystkim z postępującym ociepleniem klimatu i łagodniejszymi zimami. Istotne znaczenie mają też zmiany w użytkowaniu i zagospodarowaniu terenów oraz rosnąca liczebność dzikich zwierząt będących głównymi żywicielami…

sposob-na-kleszcze-d8cc09d.jpeg
width: 7436
height: 4957

Czarny scenariusz się spełnia. Zapomniana śmiertelna choroba powraca z potężną siłą, a to wszystko nasza wina
type: item
date: 2026-05-26T07:42:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: antyszczepionkowcy
subject: australia
subject: choroby zakaźne
subject: szczepionki
description: Australia zmaga się obecnie z najpoważniejszym od dekad wybuchem błonicy (dyfterytu), wywołanym gwałtownym spadkiem wyszczepialności populacji. Jak ostrzega ekspertka ds. bezpieczeństwa biologicznego prof. Raina MacIntyre w analizie opublikowanej w maju 2026 roku, lekceważenie tej groźnej choroby bakteryjnej grozi powtórzeniem katastrofalnego scenariusza z 1991 roku, kiedy upadek Związku Radzieckiego doprowadził do największej nowoczesnej epidemii na świecie.
encoded: Wydawało się, że dzięki masowym programom profilaktycznym najgroźniejsze plagi przeszłości zostały już okiełznane. Sukcesy współczesnej medycyny uśpiły jednak czujność opinii publicznej, a mikroorganizmy, które niegdyś dziesiątkowały całe narody, dziś powracają. Przykład z antypodów boleśnie obnaża naszą delikatność i pokazuje, jak szybko zapomniany patogen potrafi odzyskać utracone terytorium. Wykorzystuje popularność chwytliwych, antyszczepionkowych haseł. Alarm na antypodach – błonica uderza w Australii W ostatnich miesiącach Australia przechodzi niepokojący kryzys zdrowotny. Od grudnia 2025 roku w kraju zidentyfikowano najbardziej dramatyczny przyrost zachorowań na błonicę w nowożytnej historii tego państwa. Oficjalne dane rządowe oraz doniesienia opublikowane w połowie maja 2026 roku przez platformy informacyjne SBS News i Scimex wskazują na ponad 225 potwierdzonych przypadków. Najtrudniejsza sytuacja panuje w Terytorium Północnym (134 zachorowania) oraz Australii Zachodniej (80 zachorowań), a lekarze odnotowali już co najmniej jedną ofiarę śmiertelną. Choć infekcja uderzyła przede wszystkim w odizolowane i gorzej sytuowane społeczności rdzennych mieszkańców (Aborygenów), eksperci medyczni alarmują, że zagrożone jest całe społeczeństwo. Główną przyczyną powrotu patogenu jest załamanie profilaktyki – w 2024 roku ogólnokrajowy wskaźnik szczepień dzieci spadł poniżej 90% po raz pierwszy od 2016 roku. Tak wyraźne pęknięcie w odporności zbiorowej otworzyło drzwi mikroorganizmowi, o którym świat zachodni zdążył już niemal zapomnieć. Koszmar z czasów ZSRR, czyli niczego się nie nauczyliśmy Aby uświadomić opinii publicznej powagę sytuacji, epidemiolodzy przypominają wydarzenia sprzed trzydziestu pięciu lat. Globalnie największa epidemia błonicy od czasu wprowadzenia rutynowych szczepień niemowląt wybuchła w państwach byłego Związku Radzieckiego tuż po rozwiązaniu bloku w 1991 roku. Chaos polityczny, głęboki kryzys ekonomiczny i wynikające z nich drastyczne przerwanie p…

GettyImages-842486542-f9a6e77.jpg
width: 5472
height: 3648

Nowy wybuch epidemii eboli. Dlaczego ten wirus jest groźniejszy od znanych nam dotąd odmian?
type: item
date: 2026-05-19T10:09:10.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: choroby
subject: choroby zakaźne
subject: epidemia
subject: wirus ebola
subject: Zdrowie
description: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła stan zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym. Powodem jest gwałtowny wzrost zachorowań na gorączkę krwotoczną w Demokratycznej Republice Konga oraz pierwsze przypadki w Ugandzie. Choć ludzkość kojarzy ebolę głównie z jej najbardziej znaną odmianą Zair, to tym razem mierzymy się z przeciwnikiem, na którego nie mamy jeszcze odpowiedzi – wirusem Bundibugyo.
encoded: Wszystko zaczęło się od niedomówień. 5 maja 2026 roku do WHO dotarł alarmujący raport o tajemniczej, wysoce śmiertelnej chorobie w prowincji Ituri w DRK. Pierwsze ofiary – w tym czterech pracowników ochrony zdrowia – zmarły w ciągu zaledwie czterech dni. Dochodzenie epidemiologiczne potwierdziło obawy – sprawcą jest szczep Bundibugyo, którego obecność w tym regionie ponownie wywołała ogromny chaos. Jak wygląda sytuacja? Dlaczego szczep Bundibugyo jest tak groźny? Większość z nas kojarzy wirusa Eboli z obrazami, które znamy z mediów podczas epidemii w latach 2018–2020. Wtedy walczyliśmy ze szczepem Zair. Mieliśmy szczęście – udało się opracować skuteczne szczepionki i metody leczenia. W przypadku wirusa Bundibugyo sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Nie istnieje obecnie żadna zatwierdzona szczepionka ani dedykowane leczenie farmakologiczne dla tego wariantu, a ten szybko się rozprzestrzenia. Jak rozprzestrzenia się choroba? Wirus przenosi się przez bezpośredni kontakt z krwią lub wydzielinami zakażonych zwierząt (m.in. nietoperzy czy małp), a następnie błyskawicznie rozprzestrzenia się między ludźmi. Okres wylęgania choroby trwa od 2 do 21 dni. Problemem jest „podstępna” natura początkowych objawów, które do złudzenia przypominają grypę lub malarię: gorączka, silne bóle mięśni, głowy i gardła. To opóźnia diagnozę, a w efekcie – izolację chorego. Jak wskazują doniesienia z DRK, początkowe lekceważenie objawów i szukanie pomocy w domach modlitewnych zamiast u lekarzy tylko przyspieszyło transmisję wirusa w lokalnych społecznościach. Tragedia regionu bogatego w złoto Epicentrum epidemii – prowincja Ituri – to region bogaty w złoto, górnicy w związku ze swoją pracą dużo się przemieszczają. Dodatkowym czynnikiem utrudniającym walkę z wirusem jest niestabilność polityczna i obecność grup zbrojnych, które paraliżują działania służb medycznych. Aktualne statystyki są alarmujące. Według danych WHO i ministerstw zdrowia, podejrzewa się istnienie ponad 350 przypadków zakażenia –…

GettyImages-2166846123-a64b8ad.jpg
width: 5472
height: 3648

Najgroźniejszym zwierzęciem na świecie jest komar. Ale co się stanie, jeśli wytępimy je wszystkie?
type: item
date: 2026-05-14T11:01:36.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: choroby zakaźne
subject: komary
subject: malaria
description: Najbardziej zabójczymi zwierzętami na świecie nie są lwy, pająki czy węże – to komary, które wysysając naszą krew, zarażają groźnymi chorobami. Według serwisu „Our World in Data”, komary rocznie zabijają około 760 000 ludzi. Czy istnieje bezpieczny sposób na ich eliminację i jak wpłynęłoby to na środowisko?
encoded: Komary odpowiadają za 17% wszystkich przypadków chorób zakaźnych. Przenoszą malarię, dengę, żółtą febrę, chikungunyę oraz wirusa Zika. Wraz z ocieplaniem się klimatu wywołanym działalnością człowieka, komary kolonizują nowe obszary, co budzi obawy epidemiologów. Trwa walka o ograniczenie, a nawet całkowita eliminację najgroźniejszych gatunków komarów. Nie wszystkie komary są złe Spośród około 3500 znanych gatunków komarów, tylko około 100 gryzie ludzi. Za ok. 95% infekcji u ludzi odpowiada zaledwie pięć gatunków. Zatem czy warto podejmować wysiłki, by je całkowicie wytępić – i jak wpłynęłoby to na ekosystem? Hilary Ranson, biolożka z Liverpool School of Tropical Medicine, uważa, że wytępienie tych pięciu gatunków jest ekologicznie dopuszczalną opcją, biorąc pod uwagę spustoszenie, jakie sieją na świecie. Dan Peach, entomolog z University of Georgia, zgadza się z tą opinią. Podkreśla jednak, że trzeba zgromadzić więcej danych i porównać dwa scenariusze: całkowitą eradykację i znaczne ograniczenie populacji. Czy środowisko odczuje brak komarów? Wspomnianych pięć gatunków wyewoluowało tak, by żyć w bliskim sąsiedztwie ludzi. Oznacza to, że ich eliminacja nie powinno mieć większego wpływu na ekosystemy. Inne, mniej groźne gatunki komarów prawdopodobnie szybko wypełniłyby powstałą po wytępieniu niszę ekologiczną. Dan Peach zauważa jednak, że komary pełnią pewne funkcje w przyrodzie: przenoszą składniki odżywcze z wodnych siedlisk do innych obszarów oraz stanowią pokarm dla owadów, ryb i innych zwierząt. Niektóre gatunki zapylają nawet rośliny, choć proces ten nie jest jeszcze dokładnie zbadany. Jak wytępić 5 gatunków? Jednym z potencjalnych sposobów jest tzw. napęd genowy (gene-drive). To modyfikacja genetyczna zwierząt w taki sposób, aby przekazywały konkretną cechę swemu potomstwu. W testach laboratoryjnych naukowcom udało się zmodyfikować samice komara Anopheles gambiae tak, aby były bezpłodne, co doprowadziło do całkowitego wyginięcia populacji w ciągu zaledwie kilku…

komar-575b6bd.jpeg
width: 4000
height: 2112

Czy statki wycieczkowe to pływające ogniska epidemii? Ekspert wyjaśnia mechanizm zarażania
type: item
date: 2026-05-07T09:25:04.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: choroby zakaźne
subject: koronawirusy
subject: rejsy
subject: wirusy
subject: wycieczki
description: Luksusowe wycieczkowce są reklamowane jako rajskie, pływające kurorty, jednak dla epidemiologów stanowią one unikalne, zamknięte laboratoria zdrowia publicznego. Skupienie tysięcy osób w ograniczonej przestrzeni, wspólne systemy wentylacyjne oraz specyfika bufetowego żywienia sprawiają, że raz wprowadzony na pokład patogen może rozprzestrzeniać się z prędkością, której nie powstydziłaby się gęsto zaludniona metropolia.
encoded: Wyobraź sobie miasto, w którym absolutnie wszyscy mieszkańcy przez całą dobę oddychają tym samym, filtrowanym powietrzem, korzystają z tych samych wind i jedzą w tych samych jadalniach przez kilkanaście dni z rzędu. Statek wycieczkowy to w rzeczywistości tymczasowe miasto na morzu, posiadające własne restauracje, teatry, kuchnie i systemy wodne. Ta zintegrowana architektura, która – chociaż wygodna – staje się idealnym miejscem dla infekcji, gdy tylko patogen przekroczy trap statku. Vikram Niranjan z irlandzkiego Uniwersytetu w Limerick tłumaczy, jak to działa. Wirusy w bufecie. Norowirus i siła bliskości Najbardziej niesławnym pasażerem na gapę jest norowirus, który wywołuje chorobę powszechnie określaną jako „grypa żołądkowa”. Eksperci wskazują, że jest to patogen najściślej powiązany z rejsami – w literaturze medycznej odnotowano co najmniej 127 raportów o jego masowych ogniskach na pełnym morzu. Dlaczego norowirus rozprzestrzenia się po wycieczkowcach? Na statkach dominuje bufetowy styl jedzenia, a setki osób dotykają tych samych sztućców – a to sprzyja skażeniu powierzchni. Wirus przenosi się błyskawicznie z osoby na osobę przez transmisję kontaktową – głównie przez skażoną żywność. Utrudnieniem jest także to, że początkowo choroba nie wywołuje objawów – zanim zakażony pasażer poczuje się źle, może nieświadomie roznieść patogen w barach, windach i korytarzach. Czy rejsy są bezpieczne? Architektura statków to raj dla wirusów Projekt statku odgrywa kluczową rolę w rozwoju epidemii. Podczas głośnego wybuchu COVID-19 na statku „Diamond Princess” w 2020 roku, koronawirusem zaraziło się aż 619 pasażerów i członków załogi. Badania wykazały, że specyficzne warunki panujące na jednostce – w tym gęsto zaludnione, zamknięte przestrzenie – drastycznie ułatwiły transmisję wirusa. Lekarze zwracają również uwagę na systemy wentylacyjne. Aby zapewnić bezpieczeństwo, statki muszą polegać na wysokiej jakości filtrach i stałej cyrkulacji świeżego powietrza; w przeciwnym razie pat…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-06T150242.269-026cc0f.jpg
width: 2700
height: 1800

Powraca groźna choroba. Naukowcy ostrzegają, że wywołująca ją bakteria zmienia się błyskawicznie
type: item
date: 2026-05-06T10:50:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: antybiotyki
subject: bakterie
subject: choroby zakaźne
description: Dur brzuszny powraca w groźnej formie, która ignoruje większość znanych antybiotyków. Naukowcy alarmują: bez natychmiastowych działań i powszechnych szczepień ta zapomniana plaga może dotrzeć nawet do krajów rozwiniętych.
encoded: Dur brzuszny (tyfus) w krajach rozwiniętych postrzegany jest jako choroba historyczna, która współcześnie nie niesie już zagrożenia. Jednak to nieprawda – ta zakaźna choroba pozostaje poważnym globalnym problemem. Badania z 2022 roku wykazały, że sprawca tej choroby, czyli bakteria Salmonella enterica serotyp Typhi (S. typhi), szybko rozwija oporność na wiele antybiotyków. Nowe, groźne szczepy bakterii tyfusu W latach 2014–2019 naukowcy zsekwencjonowali genom szczepów Salmonella enterica w Nepalu, Bangladeszu, Pakistanie i Indiach. Pokazało to dynamiczny wzrost liczby odpornych na leki szczepów XDR (ang. extensively drug-resistant). Niestety, były one odporne nie tylko na klasyczne antybiotyki (ampicylina, chloramfenikol, trimetoprim/sulfametoksazol), lecz także na te nowocześniejsze, np. fluorochinolony czy cefalosporyny trzeciej generacji. Skala zagrożenia – już nie tylko Azja Najbardziej alarmujące jest rozprzestrzenianie się tych szczepów po świecie. Choć większość przypadków duru brzusznego wywołanego szczepami XDR miała miejsce w południowej Azji, to od 1990 roku odnotowano blisko 200 przypadków na całym świecie. M.in. w południowej i wschodniej Afryce, innych częściach Azji, a nawet w Wielkiej Brytanii, USA i Kanadzie. Naukowcy podkreślają, że tempo, w jakim rozprzestrzeniają się szczepy wysoko oporne, wymaga natychmiastowych działań. Pierwszy szczep XDR wykryto w Pakistanie w 2016 roku, a już trzy lata później zdominował on przypadki tyfusu w tym kraju. Mamy coraz mniej skutecznych leków Dotychczas podstawą leczenia były antybiotyki z grup chinolonów, cefalosporyn i makrolidów. Jednak od początku XXI wieku w kilku krajach Azji Południowej aż 85% szczepów Salmonella typhi uzyskało odporność na chinolony. Rośnie też ich odporność na cefalosporyny. Obecnie jedynym skutecznym doustnym lekiem pozostaje azytromycyna, lecz badania wykazują szybkie szerzenie się mutacji dających oporność także na nią. Jeśli te mutacje połączą się ze szczepami XDR, skuteczne doustne …

Dur-brzuszny-8e5d074.jpg
width: 5100
height: 3866

Rejs zakończył się tragedią. Trzy osoby nie żyją. Winny może być groźny wirus
type: item
date: 2026-05-04T12:39:21.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Traveler
subject: choroby zakaźne
subject: rejsy
subject: wirusy
description: Jak poinformowała Światowa Organizacja Zdrowia, trzy osoby zmarły w wyniku podejrzenia zakażenia hantawirusem na pokładzie statku wycieczkowego płynącego przez Atlantyk. Do zdarzenia doszło w trakcie rejsu, który miał charakter ekspedycyjny. Co dokładnie wydarzyło się na morzu i jak doszło do tej sytuacji?
encoded: Holenderski operator rejsów Oceanwide Expeditions poinformował o „poważnym incydencie medycznym” na pokładzie statku m/v Hondius. Jednostka płynęła z Argentyny w kierunku Republiki Zielonego Przylądka, położonej u zachodnich wybrzeży Afryki. W trakcie rejsu pojawiły się podejrzenia zakażenia hantawirusem – rzadką, ale potencjalnie groźną chorobą odzwierzęcą, która w określonych warunkach może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Trzy zgony na pokładzie i podejrzenie zakażenia. Szczegóły zdarzenia Do dramatycznych wydarzeń doszło podczas rejsu ekspedycyjnego realizowanego przez statek m/v Hondius, który wyruszył 20 marca z Ushuaia na południu Argentyny. Na pokładzie znajdowało się około 150 turystów różnych narodowości. Wśród ofiar znaleźli się m.in. 70-letni mężczyzna i 69-letnia kobieta – para obywateli Holandii. Mężczyzna nagle zachorował w trakcie podróży, zgłaszając takie objawy jak gorączka, silny ból głowy, bóle brzucha oraz biegunka. Zmarł po dotarciu na wyspę Świętej Heleny na południowym Atlantyku. Kobieta również zaczęła odczuwać objawy jeszcze na pokładzie i została ewakuowana medycznie do szpitala w Johannesburgu w Republice Południowej Afryki, gdzie zmarła. Trzecią ofiarą była kolejna osoba narodowości holenderskiej, a procedura repatriacji jej ciała jest w toku. Według ustaleń służb medycznych u sześciu osób pojawiło się podejrzenie zakażenia hantawirusem, z czego jeden przypadek został już potwierdzony laboratoryjnie. Wśród chorych znajduje się także 69-letni obywatel Wielkiej Brytanii, który trafił na oddział intensywnej terapii w Johannesburgu. Dwie kolejne osoby z objawami zostały ewakuowane ze statku, natomiast inni pasażerowie wymagający pilnej pomocy medycznej nie mogli natychmiast zejść na ląd z powodu decyzji lokalnych władz sanitarnych, które musiały ocenić ryzyko epidemiologiczne i wdrożyć odpowiednie procedury bezpieczeństwa. Pasażerom i załodze zapewniono opiekę medyczną oraz wsparcie, a sprawa pozostaje pod ścisłym nadzorem między…

mv-hondius-adad3ad.jpg
width: 5070
height: 3395

Bakteria starsza niż Kolumb. Boliwijska mumia zmienia historię
type: item
date: 2026-04-17T09:01:34.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: ameryka
subject: choroby zakaźne
subject: krzysztof kolumb
subject: mumia
description: Dotarcie Europejczyków do Ameryki uznawano dotąd za początek licznych epidemii, które zdziesiątkowały lokalne populacje. Jednak analiza kopalnego szczepu bakterii ze szczątków boliwijskiego mężczyzny sugeruje, że niektóre groźne mikroorganizmy krążyły w Nowym Świecie już wcześniej.
encoded: Konkwista obu Ameryk, do której doszło po 1492 roku, była dramatem społeczności Nowego Świata. Europejczycy krwawo rozprawiali się z napotkanymi ludami i podporządkowywali je sobie. Najeźdźcy nie tylko przywieźli ze sobą nieznane zwierzęta, w tym konie, ale również choroby, które niegdyś nie występowały w Nowym Świecie. No właśnie, czy ta ostatnia informacja jest właściwa? Nowe badania opublikowane na łamach czasopisma „Nature Communications” ukazują to zagadnienie w nowym świetle. Mumia „opowiada” historię choroby Historia tego odkrycia zaczyna się wysoko w boliwijskich górach. Panuje tam suchy i bardzo mroźny klimat. Takie warunki idealnie konserwują ludzkie szczątki. Właśnie tam odnaleziono czaszkę młodego mężczyzny. Spoczywała ona prawdopodobnie w chullpa, czyli tradycyjnej wieży pogrzebowej. Datowanie radiowęglowe wskazało na lata 1283–1383 naszej ery. Jest to okres na długo przed wyprawami Krzysztofa Kolumba. Zespół prowadzony przez Franka Maixnera z Eurac Research dokonał analizy tej mumii pod kątem poszukiwania chorób. Badacze postanowili sprawdzić wszystkie mikroorganizmy zachowane w materiale biologicznym. W ten sposób natrafili na ślady Streptococcus pyogenes. Jest to bakteria odpowiedzialna za wywoływanie szkarlatyny oraz infekcje gardła. To pierwszy raz w historii, gdy udało się zrekonstruować tak stary genom tego patogenu. Odkrycie to natychmiast stało się sensacją w świecie archeologii i medycyny. Rekonstruowanie DNA mikroorganizmów Odczytanie genomu dawnej bakterii było wielkim wyzwaniem. DNA po setkach lat rozpada się na bardzo drobne fragmenty. Naukowcy zastosowali nowoczesną metodę zwaną składaniem de-novo. Pozwala ona odtworzyć geny bez użycia współczesnych wzorców jako szablonów. Metoda ta otwiera zupełnie nową erę w badaniach nad starożytnymi chorobami. Mit o Kolumbie obalony Przez dziesięciolecia dominowało przekonanie, że szkarlatynę przywieźli do Ameryki konkwistadorzy. Nowe badanie całkowicie obala ten historyczny mit. Bakteria występowała …

szkarlatyna-a0d0e66.jpg
width: 1688
height: 1125

Trąd nie zniknął. Badacze odkryli niepokojące zmiany u wiewiórek
type: item
date: 2026-04-15T06:01:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: choroby zakaźne
subject: futra
subject: szkocja
subject: wiewiórka
description: Czy urocze rudowłose gryzonie mogą być źródłem niebezpiecznych bakterii? Najnowsze badania szkieletów wiewiórek rudych potwierdziły, że trąd atakuje ich czaszki i łapy. W średniowieczu futra tych zwierząt mogły być źródłem epidemii.
encoded: Trąd to przewlekła choroba zakaźna, która od tysiącleci towarzyszy ludzkości. Atakuje skórę, nerwy i błony śluzowe. Choć w Europie kojarzy się z odległą przeszłością, na świecie wciąż stanowi poważny problem – tylko w 2023 roku zgłoszono ponad 182 tysiące nowych przypadków u ludzi. Bakterie wywołujące tę chorobę, Mycobacterium leprae oraz Mycobacterium lepromatosis, są niezwykle wybredne; nie potrafią przeżyć długo bez gospodarza. Słodka wiewiórka nośnikiem patogenów Wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris) od jakiegoś czasu znajdowały się pod lupą naukowców, ponieważ w ich tkankach miękkich wykrywano obecność patogenów związanych z trądem. Co więcej, badania sugerują, że w średniowieczu te małe zwierzęta były istotnym rezerwuarem choroby, a handel ich cennym futrem mógł przyczyniać się do zarażania ludzi. Dotychczas jednak brakowało dowodów na to, jak głęboko choroba ta może ingerować w strukturę szkieletową tych zwierząt. Teraz badacze z Uniwersytetu w Leicester ogłosili na łamach „Interdisciplinary Perspectives on Infectious Diseases” przełomowe badania w tym temacie. Niebezpieczne badania Badanie przeprowadzone pod kierunkiem Elliota Elliotta, doktoranta z Leicester, to pierwsza praca naukowa dokumentująca wpływ trądu na kości zwierząt innych niż naczelne. Analizie poddano szkielety trzech wiewiórek ze Szkocji, u których wcześniej potwierdzono infekcję Mycobacterium lepromatosis. Zwierząt nie uśmiercano – znaleziono je martwe kilkanaście lat temu. Praca z tak delikatnym i potencjalnie niebezpiecznym materiałem wymagała nadzwyczajnych środków ostrożności. Badacze pracowali w pełnym rynsztunku ochronnym – rękawicach i maskach z filtrowanym powietrzem, aby nie ulec infekcji. Dopiero po takim procesie maceracji i dezynfekcji 5-procentowym roztworem wybielacza, kości mogły trafić do dalszych analiz makro- i mikroskopowych. Dzięki temu „oczyszczone” szkielety mogły wreszcie opowiedzieć swoją historię. Czy trąd może „przeskoczyć” z wiewiórki na człowieka? Choć naukowcy p…

wiewiora-1faf6fb.jpg
width: 4865
height: 3243

Koniec domysłów w sprawie ASF. Nowe badanie odkrywa, jak wirus krąży między dzikami a świniami
type: item
date: 2026-04-14T13:45:45.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: choroby zakaźne
subject: dzikie zwierzęta
subject: świnie
subject: wirusy
description: Przełomowe badanie nad afrykańskim pomorem świń rzuca nowe światło na rolę dzików i gospodarstw hodowlanych. Analiza danych z Rumunii wykazuje, że wirus krąży dwukierunkowo, a za 60 proc. infekcji odpowiada transmisja między chlewniami.
encoded: To badanie powinni znać decydenci tworzący przepisy związane z walką z afrykańskim pomorem świń (ASF). Ciężka choroba trzody chlewnej, powodująca ogromne gospodarcze straty, została wzięta pod lupę przez naukowców z Francji i Rumunii. Analiza rozprzestrzeniania się epidemii w Rumunii w 2018 roku doprowadziła do niezwykle ważnych wniosków. Okazało się, że do większości zakażeń dochodziło między chlewniami, a uważane za rezerwuar choroby dziki także często zakażały się od świń. Wyniki badania opublikowano w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Nowy model śledzi rozprzestrzenianie się ASF Zrozumienie mechanizmów transmisji ASF między świniami domowymi a dzikami jest kluczowe do opanowania choroby. Okazało się to jednak wyjątkowo trudne ze względu na liczne drogi transmisji oraz niekompletne dane o ASF w populacjach dzików. Naukowcy z Uniwersytetu w Tuluzie oraz agencji i laboratoriów we Francji i Rumunii opracowali innowacyjny model epidemiologiczny, który uwzględnia zarówno chlewnie, jak i siedliska dzików. Skalibrowali go przy użyciu empirycznych danych z pierwszej fazy epidemii ASF w Rumunii (od czerwca do grudnia 2018 r.). Były to urzędowe rejestry hodowli, dane dotyczące rozmieszczenia dzików, czasowe i przestrzenne wzorce infekcji u obu gatunków. Według raportu EFSA Rumunia pozostaje głównym ogniskiem ASF w Europie, odpowiadając za 66% zgłoszonych ognisk w gospodarstwach rolnych w UE w 2024 roku. Świnie i dziki: kto zaraża się od kogo? Dzięki modelowi wskazano najbardziej prawdopodobne drogi transmisji w czasie rumuńskiej epidemii i oszacowano udziału każdej z nich. Oto wyniki: około 60% infekcji w chlewniach pochodziło z innych gospodarstw. Ta droga okazała się głównym czynnikiem napędzającym epidemię. znaczna część przypadków (około 27%) została przypisana populacjom dzików. Rola dzikich zwierząt i odpowiedniej bioasekuracji została tym samym potwierdzona. w populacjach dzików około 40% infekcji pochodziło od trzody chlewnej, co uwidacznia …

ASF-swinie-dziki-eaa58cb.jpg
width: 5632
height: 2723

To „biologicznie nieprawdopodobne”. Rzadka infekcja sprawiła, że Greczynka dosłownie kichała robakami
type: item
date: 2026-04-10T11:26:02.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: choroby
subject: choroby tropikalne
subject: choroby zakaźne
subject: medycyna
subject: owady
subject: pasożyty
description: Historia 58-letniej mieszkanki Grecji udowadnia, że w medycynie nie ma rzeczy niemożliwych. Są tylko nieprawdopodobne. Pacjentka, zmagająca się początkowo z narastającym bólem twarzy, okazała się żywicielem dla gza owczego – muchówki, której rozwój w organizmie ssaka zazwyczaj ograniczony jest do bardzo wczesnych stadiów larwalnych. Dosłownie wydmuchiwała z nosa żywe robaki, co według lekarzy nie miało prawa się wydarzyć.
encoded: Początkowe objawy nie zwiastowały jeszcze tak makabrycznego finału. Pacjentka odczuwała ból w okolicach środkowej części twarzy, który z każdym dniem przybierał na sile. Po dwóch tygodniach pojawił się gwałtowny kaszel, a kulminacją infekcji był moment, w którym kobieta kichnęła, wyrzucając z nosa żywe, wijące się larwy. To skłoniło ją do natychmiastowego szukania pomocy u specjalisty. Lokatorzy w zatokach. Diagnoza, która zaskoczyła lekarzy Podczas badania laryngologicznego w zatokach szczękowych kobiety odkryto prawdziwe siedlisko pasożytów. Chirurgicznie usunięto 10 ruchliwych larw oraz jedną poczwarkę. Analiza DNA potwierdziła najgorsze przypuszczenia: był to giez owczy (Oestrus ovis). Gatunek ten zazwyczaj wybiera za cel owce i kozy. Samica gza potrafi w locie „wstrzyknąć” chmurę maleńkich larw bezpośrednio do nozdrzy zwierzęcia. Jak się okazało, pacjentka pracowała na zewnątrz, tuż obok pola, na którym pasły się owce. To prawdopodobnie tam doszło do przypadkowego ataku muchówki. Biologiczna anomalia. Larwy, które nie chciały zniknąć Z biologicznego punktu widzenia to, co wydarzyło się w nosie kobiety, nie miało prawa zaistnieć. Standardowo u ludzi giez owczy wywołuje jedynie krótkotrwałe infekcje oczne, a larwy szybko giną, nie znajdując odpowiednich warunków do wzrostu. Tutaj jednak pasożyty nie tylko przetrwały, ale przeszły przez trzy kolejne stadia rozwojowe (L1, L2 i L3), osiągając imponujące 20 milimetrów długości. To dowód na to, że ludzki organizm może stać się dla nich pełnowartościową bazą pokarmową. Prawdziwym wstrząsem dla badaczy było jednak odnalezienie wspomnianej poczwarki. W naturalnym cyklu gza larwa w ostatnim stadium musi opuścić nos żywiciela i spaść do gleby, by tam stwardnieć i przeobrazić się w dorosłą muchę. Fakt, że proces przepoczwarczenia zaszedł wewnątrz wilgotnych i gorących ludzki zatok jest ewenementem. Jak to możliwe? Naukowcy podejrzewają, że kluczową rolę odegrała tu anatomia pacjentki – jej silnie skrzywiona przegroda nosowa…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-10T123651.880-bb49725.jpg
width: 2813
height: 1875

Groźny wirus z owoców morza „przeskoczył” na ludzi. Atakuje oczy i wywołuje przewlekły stan zapalny
type: item
date: 2026-04-09T09:01:12.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: choroby
subject: choroby zakaźne
subject: owoce morza
subject: wirusy
description: Chociaż przez lata zabijał krewetki i ryby w hodowlach na całym świecie, niespodziewanie znalazł nowy cel: ludzki wzrok. Naukowcy potwierdzili właśnie, że wirus morski CMNV dokonał przeskoku międzygatunkowego, wywołując u ludzi przewlekłe i trudne do leczenia zapalenie oczu. Odkrycia dokonano w Chinach, jednak badania dowodzą, że patogen jest obecny niemal w każdym zakątku globu – od arktycznych wód po europejskie stoły.
encoded: W ostatnich latach lekarze w Chinach obserwowali niepokojący wzrost liczby pacjentów cierpiących na specyficzne schorzenie: uporczywe nadciśnienie wewnątrzgałkowe połączone z wirusowym zapaleniem przedniego odcinka błony naczyniowej oka (POH-VAU). Objawy były gwałtowne – ekstremalnie wysokie ciśnienie w oku i bolesny stan zapalny, który nie reagował na standardowe leki przeciwwirusowe. Na tropie ukrytego zabójcy Początkowo pacjenci byli medyczną zagadką. Testy na obecność typowych wirusów, takich jak opryszczka czy półpasiec, regularnie dawały negatywne wyniki. Przełom nastąpił dopiero wtedy, gdy zespół naukowców wykorzystał mikroskopy elektronowe do zbadania tkanek usuniętych podczas operacji okulistycznych. Badacze dostrzegli cząsteczki o wielkości zaledwie 25 nanometrów, które do złudzenia przypominały wirusa CMNV (Covert mortality nodavirus). Aby zyskać pewność, zastosowano specjalne przeciwciała znakowane złotem, które wiążą się wyłącznie z tym konkretnym patogenem. Wynik był porażający: sekwencjonowanie genetyczne wykazało 98,96% zgodności z wersją wirusa atakującą zwierzęta morskie. To pierwszy udokumentowany przypadek, gdy wirus typowo wodny wywołuje specyficzną chorobę u człowieka. Czynniki ryzyka: kuchnia i praca bez rękawiczek Jak wirus, który zazwyczaj infekuje krewetki, znalazł się w ludzkim oku? Odpowiedź przyniosły wywiady z 70 pacjentami zdiagnozowanymi w latach 2022–2025. Niemal 75% badanych przyznało, że regularnie miało kontakt z surowymi owocami morza. Wielu z nich dodawało również, że przetwarzało produkty morskie bez rękawic ochronnych. Część pacjentów deklarowała ponadto częste spożywanie surowych zwierząt wodnych (np. w formie sushi lub sashimi). Aby potwierdzić hipotezę o zoonozie, naukowcy przeprowadzili badania na myszach. Gryzonie zainfekowane wirusem CMNV rozwinęły identyczne objawy jak ludzie – w tym charakterystyczny wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, co ostatecznie potwierdziło patogenny charakter wirusa. Problem nie dotyczy tylko Ch…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-08T135122.032-edc9892.jpg
width: 2813
height: 1875

Chłopiec z Lombardii zarażony ptasią grypą. To pierwszy przypadek w Europie
type: item
date: 2026-04-01T10:55:15.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: choroby zakaźne
subject: epidemia
subject: grypa
subject: medycyna
subject: ptaki
subject: Zdrowie
description: We Włoszech potwierdzono pierwszy w Europie przypadek ptasiej grypy H9N2 u człowieka. Eksperci uspokajają: wirus ma niską zjadliwość, a ryzyko epidemii jest obecnie minimalne.
encoded: Zachorowanie na grypę ptaków wykryto 25 marca 2026. W laboratorium potwierdzono, że patogen to szczep H9N2, jeden z wielu atakujących ptaki. Ed Hutchinson, wirusolog z Uniwersytetu w Glasgow, tłumaczy dlaczego na razie nie ma się czym martwić. Co wiadomo o pierwszym przypadku? Pacjentem jest dziecko – chłopiec który wrócił z podróży do Afryki, mieszkaniec włoskiego regionu Lombardia. Guido Bertolaso z lokalnego samorządu tłumaczy, że chłopiec miał choroby współistniejące, jednak infekcja H9N2 nie wywołała u niego poważnych objawów. Czuje się dobrze i przebywa w izolacji w szpitalu San Gerardo w mieście Monza. Ptasią grypę potwierdzono testami laboratoryjnymi. Czym jest ptasia grypa H9N2? Szczep ten należy to tzw. typu A wirusów grypy. Do tej samej grupy należą szczepy H1N1 i H3N2, wywołujące grypę sezonową u ludzi, a ponadto wiele szczepów atakujących ptaki. H9N2 jest klasyfikowany jako wirus o niskiej zjadliwości. Choć jest dużym zagrożeniem dla ptaków, szczególnie drobiu hodowlanego, u ludzi nie jest w stanie wywołać poważnej infekcji. Zarażenie u człowieka może nastąpić jedynie przez bezpośredni kontakt z chorym drobiem, w środowisku obfitującym w wirusa. Choć to pierwszy przypadek w Europie, H9N2 u ludzi odnotowywano już setki razy. Najwięcej przypadków było w Chinach, poza tym w innych krajach Azji oraz Afryki. Jakie jest ryzyko zachorowania? Wirusolog podkreśla, że ryzyko jest niskie, a chłopiec z Lombardii ma ogromne szanse na wyjście z infekcji bez szwanku. Szczep H9N1 raczej nie wywoła nawet lokalnej epidemii – jest po prostu źle przystosowany do atakowania ludzi. Musiałby zmutować, żeby łatwiej się rozprzestrzeniać, a póki co nie widać żadnych sygnałów mutacji. Włoskie władze robią wszystko, by namierzyć wszystkie osoby, z którymi mógł mieć kontakt młody pacjent, by objąć je obserwacją. Należy jednak pamiętać, że ptasia grypa to pojęcie dość szerokie, obejmujące ponad 140 szczepów. Znacznie bardziej zjadliwy i groźny jest szczep H5N1, który wykazuje tenden…

ptasia-grypa-u-ludzi-c98c2d7.jpg
width: 5120
height: 3407

Niewidzialny wróg Rzymian. Naukowcy odkryli go w ściekach starożytnego fortu
type: item
date: 2025-12-19T09:56:04.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: choroby zakaźne
subject: mikroby
subject: starożytność
subject: wielka brytania
description: Rzymscy żołnierze na Murze Hadriana nie walczyli tylko z wrogami z północy. W ich własnych brzuchach czaili się niewidzialni napastnicy. Nowe odkrycie z północnej Anglii pokazuje mroczne kulisy życia legionisty.
encoded: Naukowcy z Cambridge i Oksfordu postanowili sprawdzić, na co chorowali mieszkańcy rzymskiego fortu Vindolanda. Znajdował się on kilkanaście kilometrów od Muru Hadriana, który odgraniczał północne rubieże Cesarstwa Rzymskiego od barbarzyńców, wojowniczych Kaledończyków. Od I do początku V w. n.e. Imperium Rzymskie zajmowało duże tereny obecnej Wielkiej Brytanii. Vindolanda był jednym z wieli fortów, którego żołnierze w momencie zagrożenia obsadzali Mur Hadriana. „Skarb” w rzymskim ścieku Od wielu dekad trwają szeroko zakrojone wykopaliska na terenie Vindolanda. Stanowisko archeologiczne położone jest w północnej Anglii, na zachód od Newcastle upon Tyne. Cechuje je wilgotna gleba. A to archeolodzy bardzo lubią – dzięki temu świetnie zachowują się zabytki organiczne. W ten sposób do naszych czasów przetrwały całkiem nieźle również relikty słynnego Biskupina. W rzymskim forcie wilgoć zakonserwowała na przykład setki starożytnych butów. Tym razem badacze Vindolanda, zamiast szukać tylko złota czy monet, skupili się na osadach z kanału ściekowego łaźni z III wieku n.e. Pobrali oni 50 próbek czarnego i szarego błota z rur, którymi niegdyś spływały nieczystości z latryn. W kanale znaleziono nie tylko paciorki i ceramikę, ale przede wszystkim setki jaj pasożytów. Jak one wpływały na życie ludzie? Naukowcy opisali to na łamach czasopisma „Parasitology”. Kilka pasożytów i jednak wyjątkowa „niespodzianka” Naukowcy użyli nowoczesnych mikroskopów oraz specjalnych testów molekularnych o nazwie ELISA. Te ostatnie działają jak wykrywacz kłamstw dla białek – potrafią wyłapać ślady pasożytów, których nie da się zobaczyć pod standardowym mikroskopem. W kanale ściekowym rzymskiego fortu wykryto trzy rodzaje pasożytów jelitowych. Są to: glista ludzka (Ascaris sp.); włosogłówka (Trichuris sp.); Giardia duodenalis – mikroskopijny pierwotniak. Odkrycie Giardia duodenalis jest szczególnie istotne, ponieważ stanowi pierwszy dowód na obecność tego pasożyta w rzymskiej Brytanii. Wszystkie wymie…

mikroby-4058a24.jpg
width: 1575
height: 1050

Epidemia ospy we Wrocławiu w 1963 roku – poznajcie historię, którą przypomniał serial „Czarna śmierć”
type: item
date: 2025-11-21T09:32:03.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Nauka
subject: choroby zakaźne
subject: epidemia
subject: filmy
subject: ospa prawdziwa
subject: serial
subject: wrocław
description: Czarna ospa kojarzy się z podręcznikami historii i odległymi wiekami, ale jedna z jej ostatnich wielkich epidemii w Europie rozegrała się całkiem niedawno – we Wrocławiu w 1963 roku. Miasto zamieniło się w zamkniętą strefę, a szczepienia były przepustką do normalności. Dla wielu to zapomniany epizod z czasów PRL. Teraz temat ten powraca na srebrny ekran za sprawą nowego serialu TVP.
encoded: Spis treści: Czym jest ospa prawdziwa? Ospa na szklanym ekranie Epidemia ospy we Wrocławiu Czy dziś czarna ospa jest zagrożeniem? To była choroba, którą w Polsce uważano już za egzotyczną. Epidemia we Wrocławiu okazała się jedną z największych w powojennej Europie. Była to również ostatnia na świecie, która wystąpiła na tak dużą skalę w tamtym czasie. Kolejną była pandemia COVID-19. Czym jest ospa prawdziwa? Ospa prawdziwa jest jedną z najgroźniejszych chorób w historii cywilizacji. Wywołuje ją wirus Variola vera. W przeszłości dziesiątkowała całe populacje, powodując miliony zgonów. Jak można się nią zarazić? Wirus przenosi się drogą kropelkową. Można go złapać także przez kontakt z osobą chorą. Zarazić można się też przez dotyk skażonych przedmiotów lub strupów chorego. Objawy choroby są złożone. Zaczyna się jak ostra grypa. Występują dreszcze, wysoka gorączka i silne bóle mięśni. Charakterystycznym znakiem rozpoznawczym jest plamisto-grudkowa wysypka. Pojawia się ona głównie na twarzy i kończynach. Następnie grudki zmieniają się w pęcherzyki i krosty. Krosty te z czasem zasychają w strupy. Strupy te odpadały, pozostawiając szpecące blizny. Choroba nie tylko szpeci, ale też jest groźna dla zdrowia i życia. U osób niezaszczepionych ryzyko śmierci wynosiło 30%. Ospa na szklanym ekranie Temat ospy prawdziwej powrócił do szerszej świadomości za sprawą nowego serialu Telewizji Polskiej zatytułowanego „Czarna śmierć”, który przybliża wydarzenia epidemii ospy prawdziwej we Wrocławiu w 1963 roku. Jak wynika z danych nadawcy, produkcja w reżyserii Kuby Czekaja wzbudził spore zainteresowanie nie tylko krytyków filmowych, ale przede wszystkim widzów. Jest to jednocześnie thriller medyczny, dramat rodzinny i pełna tajemnic opowieść szpiegowska. Pierwszy odcinek zobaczyło przed telewizorami prawie półtora miliona osób, a cieszy się też sporym powodzeniem w serwisie VOD. – Tym samym TVP notuje najwyższą oglądalność swojego oryginalnego serialu jesienią 2025 roku – podało biuro …

Czarna-Smierc-prod.-TVP-odc.-zdj.-Wojciech-Wegrzyn-5-cd35fdb.jpg
width: 3840
height: 2160

Polskie MSZ ostrzega: Czechy, w tym Praga, zmagają się z epidemią „choroby brudnych rąk”
type: item
date: 2025-11-20T11:29:06.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Porady
subject: Traveler
subject: choroby zakaźne
subject: czechy
subject: epidemia
subject: praga
description: Tuż przed jednym z najgorętszych pod względem turystycznych okresów w roku Czechy mają ogromnego pecha. Kraj, a szczególnie Pragę, nawiedziła epidemia wirusowego zapalenia wątroby typu A. Polskie MSZ wydało ostrzeżenie.
encoded: W ostatnich miesiącach w Czechach nastąpił alarmujący wzrost zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), potocznie nazywane żółtaczką pokarmową. Według tamtejszego Państwowego Instytutu Zdrowia Publicznego (SZU), od początku roku zgłoszono już 2597 przypadków tej choroby, czylo niemal czterokrotnie więcej niż w całym roku 2024, gdy odnotowano 636 infekcji. Epidemia w Czechach – gdzie przypadków jest najwięcej? Najbardziej dotknięte epidemią regiony to Praga oraz środkowe Czechy — w samej Pradze odnotowano 1108 przypadków, a w regionie środkowoczeskim kolejne 418. Co więcej, choroba rozprzestrzenia się po całej populacji: zachorowania występują we wszystkich grupach wiekowych, choć najczęściej dotykają dorosłych w wieku 30–45 lat oraz dzieci między 5. a 9. rokiem życia. Sytuacja jest poważna również pod względem klinicznym. Większość zakażonych trafia do szpitali, a w wielu przypadkach placówki nie są w stanie przyjąć wszystkich chorych. Niestety, od początku roku z powodu powikłań związanych z WZW A zmarło już 29 osób. Wśród ofiar dominują mężczyźni z dodatkowymi problemami zdrowotnymi. Polskie MSZ ostrzega W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację epidemiologiczną, polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych wydało specjalne ostrzeżenie. „Ambasada RP w Pradze informuje o wzroście liczby zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A na terenie Republiki Czeskiej. Najwięcej przypadków odnotowano w Pradze, a także w krajach środkowoczeskim i morawsko‑śląskim” – brzmi komunikat MSZ. Eksperci podkreślają, że najskuteczniejszą metodą ochrony przed WZW A jest szczepienie. Polskie MSZ zapowiada, że może aktualizować swoje zalecenia dla podróżujących w zależności od rozwoju sytuacji epidemiologicznej. Co to jest WZW A? Wirusowe zapalenie wątroby typu A to ostra choroba zakaźna, przenoszona głównie drogą pokarmową. Atakuje wątrobę, powodując objawy takie jak gorączka, osłabienie, nudności, ból brzucha oraz żółtaczkę. Choroba zwykle przebiega samoograniczająco i n…

czechy-epidemia-wzw-db9de6d.jpeg
width: 5569
height: 3253

Nowa epidemia odry nadchodzi? To efekt braku szczepień
type: item
date: 2025-10-28T08:50:07.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: antyszczepionkowcy
subject: choroby
subject: choroby zakaźne
subject: dzieci
subject: nowa zelandia
subject: odra
subject: szczepionki
description: Wszystko wskazuje na to, że Nowa Zelandia może wkrótce mierzyć się z epidemią odry – podobną, jaka wybuchła w 2019 roku. Wtedy umierały na nią głównie dzieci. Ten wyspiarski kraj zmaga się, podobnie jak Polska, nie tylko z niskim poziomem zaszczepienia najmłodszych, ale i dawnymi brakami systemowymi, których żniwa zbierają obecne pokolenia. Czego możemy się nauczyć od nowozelandczyków, żeby uniknąć podobnej sytuacji w naszym kraju?
encoded: Nowa Zelandia stoi w obliczu możliwej epidemii odry. Niedawne potwierdzenie nowych, niezwiązanych z międzynarodowymi podróżami przypadków choroby sugeruje, że groźny wirus zaczął się już rozprzestrzeniać w społecznościach. Na alarm bije Health New Zealand, czyli publiczny system opieki zdrowotnej wyspiarskiego kraju. Wirus odry błyskawicznie roznosi się po społeczeństwie Nowe przypadki odry wykryte w Nowej Zelandii niebezpiecznie przypominają wydarzenia z 2019 roku. Wtedy to najludniejsze miasto kraju – Auckland – przeżyło największą od 1997 roku epidemię odry. Odnotowano ponad 2000 przypadków choroby, a nawet 35% zainfekowanych wymagało hospitalizacji. Mimo tego, że większość wcześniej była zdrowa. U wielu pacjentów wystąpiły poważne komplikacje: zapalenie mózgu, utrata ciąży czy wymóg intensywnej terapii u dzieci. Co jeszcze bardziej niepokojące, osoby, które przeszły wtedy odrę, w kolejnych latach częściej były hospitalizowane i częściej otrzymywały recepty na antybiotyki. Z Nowej Zelandii choroba zawędrowała do Samoa, gdzie spowodowała 5 700 zachorowań i niemal 100 zgonów. 87% z nich stanowiły dzieci do 5. roku życia. Jak zapobiec rozprzestrzenianiu się odry? Aby zapobiec szerzeniu się odry po jej pojawieniu się w danym kraju niezbędny jest poziom odporności populacyjnej sięgający około 95%. Osiąga się go dzięki szczepieniom: w Polsce obowiązuje dwudawkowe, obowiązkowe szczepienie dzieci – pierwszą dawkę szczepionki na odrę podaje się w 13.–15. miesiącu życia, a drugą przed ukończeniem 6. roku życia. To zapewnia ochronę przed ciężką chorobą na poziomie 98–99% na całe życie. Dlaczego poziom zaszczepienia w Nowej Zelandii jest niski? Niestety, w Nowej Zelandii nie udało się osiągnąć tego progu. Szczepienia MMR (odra, świnka, różyczka), czyli główne narzędzie walki z chorobą, prowadzone są w tym kraju od 1969 roku, jednak dopiero od 2005 roku funkcjonuje narodowy rejestr szczepień. Braki systemowe sprawiły, że nawet 80% osób urodzonych w latach 80. i 90. może nie b…

FABRIC-KOLAZ-32-13-e859ab8.jpg
width: 2700
height: 1800

Zaskakujący trop z wileńskiego cmentarza. Naukowcy już wiedzą, to tak naprawdę „pokonało” wielką armię Napoleona
type: item
date: 2025-10-27T12:10:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: choroby zakaźne
subject: dna
subject: moskwa
subject: napoleon bonaparte
subject: rosja
description: Wielka Armia Napoleona, licząca setki tysięcy żołnierzy, miała podbić Rosję. Zamiast triumfu nadszedł dramatyczny odwrót i tysiące zgonów. Czy to możliwe, że śmierć żołnierzy miała inne przyczyny niż dotąd sądzono? To zagadnienie w nowym świetle ukazały badania genetyczne.
encoded: Napoleon zaatakował w 182 roku Rosję olbrzymimi siłami. Zebrał ponad 400 tysięcy żołnierzy i 1300 armat. Wśród tych wojskowych było aż 98 tysięcy Polaków. Napoleon Bonaparte nie był przygotowany na długą kampanię. Liczył, że skłoni cara Aleksandra I do szybkiej kapitulacji. Co dobiło Wielką Armię? Rosjanie mieli dwukrotnie mniejsze siły. Cofnęli się w głąb kraju i pozostawili po sobie spaloną ziemię. Opuścili nawet stolicę, Moskwę. Francuzom nie udało się rozbić sił rosyjskich, a car Aleksander nie poddał się. Napoleon podjął więc decyzję o odwrocie armii. I wtedy rozpoczął się dramat wojsk francuskich. Nie były one przygotowane na marsz na zachód, a sprawę pogorszyła wczesna zima. Dodatkowo zaczęły się szerzyć choroby zakaźne. Od lat naukowcy spierają się, jaki patogen rozpowszechnił się wśród armii Napoleona. Długo sądzono, że był to głównie tyfus, albo gorączka okopowa. Tę pierwszą chorobę wywołuje Rickettsia prowazekii, a drugi – Bartonella quintana Dowodami na powszechność tych chorób wśród żołnierzy Napoleona wracających z Moskwy były historyczne opisy objawów i analizy DNA, ale dość krótkich fragmentów, co nie dawało jednoznacznych dowodów. Nowe badania – nowe nadzieje Laboratoria analizujące kopalne DNA radzą sobie coraz lepiej z próbkami i można z nich „wycisnąć” coraz więcej informacji. Naukowcy z Instytutu Pasteura we Francji przeprowadzili analizę genetyczną szczątków byłych żołnierzy, którzy wycofali się z Rosji w 1812 roku. Wyekstrahowali i przeanalizowali DNA 13 żołnierzy armii napoleońskiej ekshumowanych w Wilnie na Litwie w 2002 roku podczas wykopalisk prowadzonych przez zespół Uniwersytetu Aix-Marseille, specjalizujący się w archeoantropologii. Wnioski opublikowali na łamach „Current Biology”. Nowe patogeny na horyzoncie Ekspertom udało się wykryć w badanych szczątkach dwa patogeny: Salmonella enterica Paratyphi C – to patogen wywołujący dur rzekomy. Choroba przenosi się na człowieka przez żywność lub wodę skażoną zakażonym kałem. Objawami są: gorą…

napoleon-dna-2ed4aba.jpg
width: 1350
height: 900

Groźna bakteria uderzyła w Nowy Jork. Wcześniej wywołała epidemię w Rzeszowie
type: item
date: 2025-08-06T12:53:17.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Przyroda
subject: Traveler
subject: choroby zakaźne
subject: epidemia
subject: nowy jork
description: Choroba legionistów wywołała poważne ognisko zakażeń w Nowym Jorku. To nie pierwszy raz, gdy choroba ta nagle pojawia się w miejskiej infrastrukturze – podobne sytuacje miały miejsce również w Polsce.
encoded: Spis treści Choroba legionistów wykryta w instalacjach Nowego Jorku Historia odkrycia bakterii Legionella Legionella – bakteria która lubi klimatyzację Odkryta niecałe 50 lat temu w USA choroba legionistów jest wciąż groźna – bo bakteria ją wywołująca uwielbia wielkie miasta i przenikające je instalacje: wodociągi i klimatyzację. Tym razem pojawiła się w Nowym Jorku. Choroba legionistów wykryta w instalacjach Nowego Jorku W Nowym Jorku w ciągu ostatnich dwóch tygodni stwierdzono aż 58 przypadków choroby legionistów, z czego dwie osoby zmarły. Jak poinformowały 4 sierpnia władze sanitarne miasta, źródłem zakażeń okazały się wieże chłodnicze, w których wykryto bakterię Legionella pneumophila. To dość typowe miejsce namnażania się tych bakterii, a niespodziewane i nagłe ogniska zakażeń także nie należą do rzadkości. Zdarzały się również w Polsce. Po wykryciu ogniska nowojorscy inspektorzy rozpoczęli kontrolę wszystkich wież chłodniczych w okolicy (dzielnica Central Harlem). Wieże te, powszechne w dużych budynkach, odparowują wodę w celu odprowadzania ciepła. Od lat wiadomo, że mogą być źródłem ognisk choroby legionistów. Przepisy w Nowym Jorku wymagają, by wieże były regularnie badane i odkażane. Historia odkrycia bakterii Legionella Choroba legionistów to ciężka zakaźna infekcja dróg oddechowych, wywoływana przez bakterie z rodzaju Legionella. Mogą one też spowodować łagodniejszą postać choroby – gorączkę Pontiac. Wczesne rozpoznanie i leczenie antybiotykami zazwyczaj prowadzi do pełnego wyleczenia. Po raz pierwszy opisano ją dopiero w 1976 roku, po epidemii wśród uczestników zjazdu Amerykańskiego Legionu w Filadelfii. Zachorowało wtedy co najmniej 221 osób. Ustalenie przyczyny wymagało szeroko zakrojonego śledztwa i wykluczenia innych źródeł zakażenia. Okazało się że sprawcą jest nieznana wcześniej bakteria, ukrywająca się w systemie klimatyzacji. Przeanalizowano też podobne, tajemnicze ogniska zapaleń płuc z wcześniejszych lat – tak wykryto że choroba legionistów wc…

LegionellapneumophilaSEM-d56d726.jpg
width: 2715
height: 1729

Cholera w Polsce – pierwszy przypadek od 2019 roku
type: item
date: 2025-07-21T11:12:00.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: choroby zakaźne
subject: medycyna
subject: polska
subject: Zdrowie
description: Po sześciu latach przerwy cholera ponownie pojawiła się w Polsce. Zachorowała starsza kobieta ze Stargardu. Przypadek wywołał poruszenie wśród służb sanitarnych – pacjentka nie wyjeżdżała za granicę, a źródło zakażenia pozostaje nieznane.
encoded: Spis treści Przypadek cholery w Polsce Czym jest cholera i jak się przed nią chronić? Cholera w Europie Cholera na świecie W Stargardzie w województwie zachodniopomorskim potwierdzono pierwszy od sześciu lat przypadek cholery w Polsce. Zachorowała starsza kobieta, która trafiła w ciężkim stanie na oddział zakaźny szpitala w Szczecinie, gdzie została odizolowana. Diagnozę potwierdziły dwa niezależne laboratoria. Przypadek cholery w Polsce U zdiagnozowanej pacjentki wystąpiły ostra biegunka, odwodnienie i niewydolność nerek, konieczne były dializy. Źródło zakażenia pozostaje nieznane – kobieta nie podróżowała za granicę. W związku z przypadkiem kwarantanną domową objęto 26 osób, a 85 osób, w tym personel medyczny, nadzorem epidemiologicznym. Badania pacjentki są w toku, lekarze czekają na wyniki potwierdzające obecność toksyny cholerycznej w jej organizmie. Szpital zdecydował o czasowym wstrzymaniu przyjęć nowych pacjentów i odwiedzin na oddziale chorób wWewnętrznych. Czym jest cholera i jak się przed nią chronić? Cholera to ostra choroba zakaźna przewodu pokarmowego, wywoływana przez bakterię Vibrio cholerae, czyli przecinkowca cholery. Do zakażenia dochodzi najczęściej przez spożycie skażonej wody lub żywności. Bakterie produkują toksynę choleryczną, która powoduje gwałtowną biegunkę, wymioty i szybkie odwodnienie organizmu, co bez leczenia może prowadzić do śmierci. Podstawową metodą zapobiegania jest przestrzeganie higieny: picie wyłącznie bezpiecznej, przegotowanej lub butelkowanej wody, dokładne mycie rąk oraz unikanie surowych i nieumytych produktów. Istnieje skuteczna szczepionka doustna przeciw cholerze, zalecana szczególnie osobom podróżującym do rejonów endemicznych. Szczepienie nie zastępuje jednak podstawowych zasad higieny. W przypadku podejrzenia zakażenia konieczna jest szybka hospitalizacja i nawadnianie, co daje prawie stuprocentową szansę na wyleczenie. Cholera w Europie Podobny przypadek w Europie, u osoby nie podróżującej za granicę, miał miejsce …

CholerabacteriaSEM-3445524.jpg
width: 1228
height: 960

Według badań polskich biologów kleszcze stają się zwierzętami miejskimi
type: item
date: 2025-05-09T10:50:13.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: choroby zakaźne
subject: kleszcze
subject: warszawa
description: Biolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego przeprowadzili badania nad obecnością kleszczy na terenie Warszawy. Wyniki są zatrważające, choć wielu mieszkańców pewnie się ich spodziewało. Kleszcze są nie tylko obecne, ale liczne w wielu miejskich parkach.
encoded: Spis treści Wyniki liczenia kleszczy w Warszawie W Polsce występuje wiele gatunków kleszczy Nie trzeba być wielkim fanem aktywności na świeżym powietrzu by zauważyć, że liczebność kleszczy wzrasta. Oczywiście rośnie także świadomość zagrożeń, jakie niosą i sposobów na odstraszanie ich. Jednak nie tylko ilość kleszczy podlega zmianom, także ich zasięg. Zasiedlają coraz to nowe środowiska. Według najnowszego liczenia tych pajęczaków na terenie Warszawy, są w stolicy powszechne. Wyniki liczenia kleszczy w Warszawie Badanie przeprowadzili biolodzy z Uniwersytetu Warszawskiego. Kleszczy szukali w Warszawie w 15 lokalizacjach, zarówno miejskich, jak i podmiejskich, od połowy marca do połowy czerwca 2021 r. Zastosowali tzw. metodę flagowania, polegającą na przeciąganiu białego, wełnianego materiału po podłożu i zliczaniu kleszczy. Biały kolor przyciąga te pajęczaki. Dagmara Wężyk, główna autorka badania, opowiada, że do jego przeprowadzenia zmotywowały naukowców doniesienia mieszkańców. W niektórych miejscach, takich jak Ogród Botaniczny UW, Park Łazienkowski czy Leśne Przedszkole w Lesie Kabackim kleszcze nie tylko odnotowano – ale były bardzo liczne. W Ogrodzie Botanicznym UW na długości 20–30 metrów zebrano ich ponad 30. Zidentyfikowano dwa gatunki: kleszcza pospolitego oraz łąkowego. Złapane okazy przebadano pod kątem obecności chorobotwórczych mikroorganizmów. Niestety, wyniki nie napawają optymizmem. Analiza molekularna wykazała, że 14,3% kleszczy pospolitych zawierało DNA bakterii Borrelia wywołujących boreliozę, a aż 64% kleszczy łąkowych było nosicielami bakterii Rickettsia, które mogą powodować różne choroby, w tym tyfus i gorączkę plamistą. Badanie potwierdziło też że sezon aktywności kleszczy rozpoczyna się wcześniej, niż powszechnie sądzono. Kleszcz łąkowy pojawia się już w marcu, a jego aktywność może utrzymywać się przez całą łagodną zimę. Kleszcz pospolity osiąga szczyt aktywności w maju. Zatem nie tylko lato i nie tylko wieś sprzyjają kleszczom. Wystarczy …

AdobeStock112230539-a24935a.jpeg
width: 5472
height: 3648

Posiadanie kota sprzyja rozwojowi schizofrenii? Neurolodzy potwierdzają niepokojący związek
type: item
date: 2025-05-05T09:02:33.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: choroby zakaźne
subject: koty
subject: medycyna
subject: pasożyty
subject: psychiatria
subject: schizofrenia
subject: Zdrowie
description: Naukowcy przeanalizowali dane z kilkunastu krajów i doszli do zaskakujących wniosków. Okazuje się, że obecność kota w domu może podwoić ryzyko wystąpienia zaburzeń ze spektrum schizofrenii. Jak to możliwe?
encoded: W tym artykule: Konsekwencje toksoplazmozy Czym jest schizofrenia? Koty jako czynnik ryzyka Dwukrotnie większe ryzyko rozwoju schizofrenii Konieczne dalsze badania Australijscy naukowcy związani z Instytutem Mózgu oraz z Ośrodkiem Badań nad Zdrowiem Psychicznym działających przy Uniwersytecie w Queensland przeprowadzili metaanalizę 17 badań opublikowanych w ciągu ostatnich 44 lat w 11 krajach, w tym w USA i Wielkiej Brytanii. Wszystkie wspomniane badania koncentrowały się na przyczynach wystąpienia zaburzeń schizofrenicznych. – Znaleźliśmy związek między przebywaniem w towarzystwie kota a zwiększonym ryzykiem rozwoju zaburzeń związanych ze schizofrenią – wyjaśnia psychiatra John McGrath, jeden z autorów badania opublikowanego w czasopiśmie naukowym „Schizophrenia Bulletin”. Konsekwencje toksoplazmozy O możliwym związku między posiadaniem kota a ryzykiem rozwoju schizofrenii mówi się od 1995 roku. Już wówczas jako przyczynę sugerowano infekcję pasożytem o nazwie Toxoplasma gondii. To organizm zaliczany do protistów (pierwotniaków). Jednak dalsze badania w tym kierunku nie pozwoliły na wyciągnięcie jednoznacznych wniosków. Część z nich wykazywała, że rozwój schizofrenii w dorosłym życiu może wynikać z przebywania z kotami w okresie dzieciństwa. Część analiz nie wykazała jednak żadnego związku. 10 lat trzymał w sobie własne demony bojąc się poprosić o pomoc. Życie z psychozą Luke Watkin, uczeń ósmej klasy, pewnego dnia szedł sam szkolnym korytarzem, kiedy usłyszał dziwny i niepokojący dźwięk. Był to początek długiej i bardzo trudnej walki z demonami własnej... Niektóre z analizowanych badań łączą również ekspozycję na koty z wyższymi wynikami w skali mierzącej cechy związane ze schizofrenią oraz doświadczenia podobne do psychotycznych. Ale ponownie – nie wszystkie badania wykazują ten związek. Czym jest schizofrenia? Dodajmy, że schizofrenia to zaburzenie psychotyczne, które charakteryzuje się kilkoma grupami symptomów. Te można podzielić na negatywne i pozytywne. Wśró…

kota-a-schizofrenia-54185df.jpg
width: 5036
height: 3362

Rudolf Weigl wygrał walkę z epidemią tyfusu. Za swoje zasługi został doceniony dopiero po śmierci
type: item
date: 2025-05-03T12:32:09.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: choroby zakaźne
subject: medycyna
subject: szczepionki
description: Rudolf Weigl dokonał prawdziwego przełomu w walce z tyfusem plamistym. Zanim uodpornił ludzi na infekcję, współczynnik umieralności wśród zarażonych wynosił 60%. Dokonał tego ciężką, mozolną pracą, a swoje eksperymenty niemal przypłacił życiem, ale efekt był wart włożonego trudu. Polski naukowiec uratował miliony ludzi na całym świecie.
encoded: Spis treści: Biolog z przemysłowej rodziny Nowatorska metoda Rudolfa Weigla Rudolf Weigl po II wojnie światowej Nagroda Nobla? Nie dla Rudolfa Weigla Tyfus plamisty zawsze pojawiał się tam, gdzie dochodziło do obniżenia standardów higienicznych. Niektórzy badacze historii uważają, że bakteryjna choroba zbierała śmiertelne żniwo już w starożytności. Jest bowiem prawdopodobne, że to właśnie dur plamisty był „dżumą Tukidydesa”, zarazą, która podczas wojny peloponeskiej dziesiątkowała mieszkańców Aten. Później tyfus towarzyszył wojnom, klęskom żywiołowym i migracjom. Choroba siała spustoszenie w szeregach żołnierzy podczas wojny trzydziestoletniej, pierwszej wojny światowej i rewolucji w Rosji. Była też prawdziwą plagą w niemieckich obozach koncentracyjnych. Nawet dziś, w dobie rozwiniętej medycyny, stanowi problem, głównie w ubogich krajach Afryki, Azji i Ameryki Południowej. Europa uporała się jednak z tyfusem, a zawdzięczamy to właśnie Rudolfowi Weiglowi, który wynalazł pierwszą skuteczną szczepionkę przeciwko tej groźnej chorobie. Tym bardziej zaskakujące jest, że naukowiec, wobec którego cały świat ma ogromny dług wdzięczności, nigdy nie zyskał należnej mu sławy. Biolog z przemysłowej rodziny W jego żyłach nie płynęła polska krew, ale Polakiem czuł się do końca życia. Rudolf Weigl urodził się 2 września 1883 roku w Przerowie. Był synem Fryderyka i Elżbiety z Kröselów. Jego rodzina na początku XIX wieku przybyła na Morawy z obszaru austriacko-niemieckiego. Zajęli się montażem karet i bicykli. Jak to się stało, że chłopiec wywodzący się z rodziny z przemysłowymi tradycjami został biologiem? Gdy Rudolf miał cztery lata, zmarł jego ojciec. Dla niego i jego matki rozpoczął się wówczas nowy rozdział. Elżbieta Weigl ponownie wyszła za mąż. Jej wybrankiem został Józef Trojnar, polski nauczyciel gimnazjalny. Ojczym wychowywał chłopca w duchu polskiej tradycji. Gdy miał siedem lat, zaczął uczyć się polskiego i z czasem całkowicie zatracił obcy akcent. Rodzina zamieszkała w G…

RudolfWeigl-d7ce7a8.png
width: 900
height: 600

Błonica wróciła do Polski. Co to za choroba i jakie daje objawy?
type: item
date: 2025-03-19T12:50:14.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Nauka
subject: choroby
subject: choroby zakaźne
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Błonica znów budzi niepokój. Groźna choroba, która przez lata była zapomniana, powróciła i odmieniana jest dziś przez wszystkie przypadki. Sprawdź, jakie daje objawy, komu zagraża i jak można się przed nią chronić.
encoded: W tym artykule: Błonica w Polsce. Zakażony 6-latek w ciężkim stanie Błonica – co to za choroba? Objawy błonicy Szczepienia przeciwko błonicy O błonicy dawno nie było tak głośno. Wszystko po tym, jak potwierdzono zakażenie u 6-letniego chłopca z Wrocławia, który przed kilkoma dniami wrócił z Afryki. To pierwszy taki przypadek od lat, nic więc dziwnego, że wzbudza niepokój i rodzi pytania o dalsze ryzyko. Błonica w Polsce. Zakażony 6-latek w ciężkim stanie W minionym tygodniu wrocławscy lekarze potwierdzili przypadek błonicy u 6-latka po jego powrocie z wakacji na Zanzibarze. Chłopiec – mimo obowiązku – nie był zaszczepiony, co zwiększyło ryzyko zachorowania. Stan dziecka jest ciężki, ale stabilny. Jak informuje Główny Inspektorat Sanitarny, młody pacjent otrzymał wszystkie niezbędne środki lecznicze, w tym antytoksynę błoniczą. – Na potrzeby tych przypadków lek jest zabezpieczony w agencji rezerw rządowych. To uwolnienie następuje po decyzji trzech ministrów. Ta sytuacja nastąpiła bardzo szybko. Udało się dosłownie w ciągu kilku godzin podać ten lek pacjentowi od momentu ustalenia rozpoznania – zdradził GIS, dodając jednocześnie, że trwają poszukiwania pasażerów, którzy mieli kontakt z zakażonym chłopcem. „Wstępnym dochodzeniem” objęto ok. 500 osób, ponieważ podróż do Warszawy odbywała się trzema różnymi samolotami z międzylądowaniami w Omanie i Szwajcarii. Osoby z bliskiego otoczenia dziecka otrzymały profilaktyczną antybiotykoterapię oraz zaproponowano im szczepienia poekspozycyjne. GIS uspokaja, że ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się choroby jest niskie, choć sytuacja wciąż jest monitorowana. – Mamy margines dwóch tygodni. Jeśli nie będzie nowych przypadków, będziemy mogli uznać zdarzenie za wygaszone. Czekamy więc do końca marca z ewentualnym zakończeniem dochodzenia epidemicznego – przekazał Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny. Błonica – co to za choroba? Błonica, nazywana także dyfterytem, to groźna choroba zakaźna wywoływana przez maczugowca błoni…

blonica-co-to-za-choroba-f9e598b.png
width: 900
height: 600

Kuru to choroba znana jako „śmiejąca się śmierć”. Jej przyczyna była przerażająca
type: item
date: 2025-01-05T09:27:37.000Z
subject: Nauka
subject: choroby zakaźne
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: W 2005 r. odnotowano ostatni przypadek kuru. Ta nietypowa choroba zakaźna atakowała kanibali z Papui-Nowej Gwinei. Jak odkryto kuru?
encoded: Spis treści: Odkrycie kuru Przebieg choroby kuru Ostatni przypadek kuru Badania nad prionami W 1957 r. amerykański uczony Daniel Carleton Gajdusek odkrył na Papui-Nowej Gwinei chorobę zwaną kuru. Atakowała ona mózg, niszcząc go stopniowo i doprowadzając w końcu do śmierci. Chorowali wyłącznie członkowie plemienia Fore, które od niepamiętnych czasów praktykowało rytualny kanibalizm ciał osób zmarłych. Za najcenniejszy organ uważano mózg – przywilej jego zjedzenia miała najbliższa rodzina. Lud Fore uważał, że w ten sposób można przejąć „siłę życiową” zmarłego. Niestety, zamiast tego kanibale spożywali zakaźne cząsteczki białkowe zwane prionami. To one wywoływały kuru. To schorzenie zaliczane do tzw. encefalopatii gąbczastych wraz z chorobami Jacoba-Creutzfeldta (CJD) i wściekłych krów (BSE). Odkrycie kuru Podczas gdy sami Papuasi tłumaczyli kuru czarami, badania prowadzone przez dr. Michaela Alpersa i antropolog Shirley Lindenbaum wykazały, że choroba ta rozprzestrzeniała się wśród członków plemienia jako skutek ich kanibalistycznych praktyk pogrzebowych. Mieli oni bowiem zwyczaj spożywania ciał zmarłych po to, aby ich życiowa moc wciąż zasilała szeregi ich ziemskiej społeczności. Odkryto też, że kuru występowało dużo częściej u kobiet i dzieci niż u dorosłych mężczyzn. Ci ostatni jedli bowiem najlepsze kawałki ludzkiego mięsa, podczas gdy kobietom zostawiano resztki – w tym mózgi, w których występowało duże stężenie prionów odpowiedzialnych za roznoszenie choroby. Poza tym to kobiety myły ciała zmarłych, a także nacierały sobie mózgami twarz – w tych sytuacjach również mogło dojść do zakażenia. Przebieg choroby kuru Przebieg tej znanej również jako „śmiejąca się śmierć” choroby zaczynał się od zaburzeń koordynacji ruchowej i bólów stawowych. Później występowały trudności z chodzeniem, drżenie ciała, mimowolne ruchy, oczopląs, unieruchomienie i afazja. Na samym zaś końcu występowały w żaden sposób niekontrolowane, wycieńczające już i tak słaby organizm, nieraz prowadz…

choroba-kuru-deb7f26.jpg
width: 1000
height: 667