National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-11-29T08:15:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Cesarz, który zginął przez ser. Zaskakujące ciekawostki o władcach antycznego Rzymu
items: Duchy i zjawy w starożytnym Rzymie. Poznajcie opowieści o nawiedzonych domach sprzed dwóch tysięcy lat
items: Kilkunastometrowa wieża stała w Pompejach. Antyczny „drapacz chmur” wykryto dzięki narzędziom cyfrowym
items: Archeolodzy odkryli wielki grobowiec. Wygląda jak kamienny krąg, ale czegoś w nim brakuje
items: Pod Koloseum odkryto tajny tunel cesarzy. Można go zwiedzić po raz pierwszy w historii
items: Imponująca rekonstrukcja rzymskiej budowli. To efekt prac polsko-bułgarskiej misji
items: Architekci chcieli zbudować tu dom. Działka skrywała miasto sprzed 2 tys. lat
items: Rzymscy żołnierze i dziecko pod podłogą koszar – tajemniczy rytuał sprzed wieków
items: Egipskie zboże w Pompejach. Naukowcy ujawniają, co jedzono przed wybuchem Wezuwiusza
items: 32 centymetry historii. W rzymskim forcie odkryto gigantyczne obuwie
items: Wakacje życia – wolontariusze z Anglii wykopali rzymską boginię zwycięstwa
items: Wodociąg sprzed dwóch tysięcy lat. Niezwykłe odkrycie pod powierzchnią miasta
items: Pierwszy taki dowód ze starożytności. Tego gladiatora pożarł lew
items: Pierwsze takie znalezisko z Austrii. Szczególny rodzaj rzymskich umocnień
items: Zaskakujące odkrycie na południu Polski. Rzymski miecz sprzed 2000 lat
items: Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
items: Ludzie zanieczyszczali środowisko już ponad 5 tys. lat temu. Naukowcy mają dowody
items: Rzymianie obrabowali Celtów. Ich bogate łupy znaleziono w Holandii
items: W Pompejach odkopano prywatne spa. Goście mieli do dyspozycji aż trzy baseny
items: W czasach imperium rzymskiego IQ ludzi malało. Przyczyna zaskoczyła naukowców
items: Tak żyli starożytni mieszkańcy Libii. Polscy archeolodzy odkryli dom dostojnika
items: Smażeni na żelaznych krzesłach i pożerani przez lwy. Tak chrześcijanie ginęli w rzymskich amfiteatrach
items: Czy na arenach starożytnego Rzymu walczyły gladiatorki? Odpowiedź jest jasna
items: W Anglii odkryto olbrzymi skarb z czasów rzymskich. Monety pochodzą z czasów krwawego tyrana
items: Niewolnicy byli potrzebni światu? Pełnili ważne role w bogatych rodzinach

Cesarz, który zginął przez ser. Zaskakujące ciekawostki o władcach antycznego Rzymu
type: item
date: 2025-11-29T08:14:59.000Z
creator: Candida Moss and Max J. Foa
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: cesarz
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Rzymski cesarz, który zmarł przez ser, przeszedł do historii jako jedna z najdziwniejszych ofiar własnych upodobań. Ale jego historia to tylko jedna z wielu zaskakujących opowieści o rzymskich władcach, których życie kończyło się w niezwykły sposób.
encoded: Spis treści: August i wygnanie córki Julii Cesarz z obsesją na punkcie pisma Klaudiusz próbował reformować alfabet Neron więził widzów w teatrze Neron: okrucieństwo wobec bliskich Wespazjan i jego moralnie wątpliwe źródła dochodów Cesarz, który opodatkował mocz Antoninus Pius zmarł przez ser Walerian jako cesarski podnóżek Imperium Rzymskie kojarzy się z potęgą militarną, walkami gladiatorów i osiągnięciami inżynieryjnymi. Dla ludzi, którzy nim rządzili, życie było jednak skomplikowane i pełne ryzyka. Juliusz Cezar, którego sięganie po władzę przygotowało grunt pod wyniesienie na tron pierwszego cesarza, Oktawiana Augusta, nie był jedynym potencjalnym tyranem, który zginął gwałtowną śmiercią. Niektórzy cesarze rządzili zaledwie kilka tygodni. Inni kończyli w tragiczny sposób z ręki osobistych gwardzistów lub członków własnej rodziny. Ci, którym udało się przeżyć dłużej, mogli dzięki swojemu statusowi folgować zachciankom i demonstracyjnie korzystać z władzy. Ich obsesje bywały naprawdę osobliwe. Od zsyłania własnych dzieci na wygnanie, po wprowadzenie podatku od moczu – cesarze Rzymu w pełni wykorzystywali swoją nieograniczoną kontrolę. Oto kilka najbardziej ambitnych, dziwacznych i przepełnionych ego projektów, których się podjęli – oraz kilka z najbardziej nieprzyjemnych sposobów, w jakie kończyli swoje rządy. August i wygnanie córki Julii W 18 roku p.n.e. cesarz August wprowadził szeroki pakiet reform moralnych znanych jako ustawy julijskie. Miały one przywrócić tradycyjną rzymską cnotę poprzez nagradzanie małżeństw i karanie cudzołóstwa. Po raz pierwszy w historii Rzymu niewierność stała się przestępstwem publicznym, a nie prywatnym skandalem. Groziły za nią wygnanie i konfiskata majątku. Ustawy miały być wzorem obywatelskiej dyscypliny. Ich najsłynniejszą ofiarą okazała się jednak własna córka Augusta, Julia, której pełne przepychu i bardzo swobodne życie towarzyskie szybko stało się źródłem publicznego zgorszenia. Starożytni autorzy, tacy jak Swetoniusz, Kasju…

cesarz-Antoninus-Pius-bd10583.jpg
width: 2250
height: 1500

Duchy i zjawy w starożytnym Rzymie. Poznajcie opowieści o nawiedzonych domach sprzed dwóch tysięcy lat
type: item
date: 2025-10-29T13:26:32.000Z
creator: Becky Little
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: duchy
subject: historia
subject: rzym
subject: starożytność
description: Duchy w starożytnym Rzymie były obecne nie tylko w ludowych podaniach, ale także w tekstach wielkich autorów. Pliniusz Młodszy, Cyceron czy Swetoniusz opisywali zjawy i nawiedzenia, które dziś brzmią jak scenariusze horrorów. Ale czy naprawdę w nie wierzyli?
encoded: Spis treści: Duchy w tekstach rzymskich historyków i filozofów Nawiedzone domy i folklor antyczny Znaczenie właściwego pochówku Duchy, zjawy i... polityka? Sceptycyzm i zjawiska w domu Pliniusza Wierzysz w duchy? Takie pytanie zadał około 100 r. n.e. swojemu przyjacielowi znany rzymski prawnik i polityk Pliniusz Młodszy. – Bardzo chciałbym wiedzieć, czy uważasz, że istnieją duchy. Czy przybierają kształty albo formę jakiegoś boskiego bytu, czy są tylko nierealnymi obrazami, które odzwierciedlają nasze lęki. Pliniusz pisał do swojego przyjaciela Sury, rzymskiego senatora, dzieląc się trzema zasłyszanymi opowieściami o duchach. Jedna z nich mówiła o mężczyźnie, któremu zjawa przepowiedziała zarówno polityczny awans, jak i tragiczną śmierć. Druga opowiadała o domu i brzęku łańcuchów ducha, który go nawiedzał. Trzecia zaś o wydarzeniach, które miały się rzekomo rozegrać w samym domu Pliniusza – ale o tym później. Duchy w tekstach rzymskich historyków i filozofów Historie o duchach pojawiają się w wielu rzymskich tekstach. W przeciwieństwie do dzisiejszych thrillerów są jednak często zaledwie kilkuzdaniowe. Na przykład: rzymski historyk Plutarch, opisując życie ateńskiego wodza, mimochodem wspomniał o greckiej łaźni, którą po zabójstwie zaczęto uważać za nawiedzoną. – Przez długi czas ukazywały się tam zjawy, a w tym miejscu słychać było jęki, jak opowiadali nasi ojcowie. Dlatego nakazano zamurować bramy łaźni. I po dziś dzień mieszkańcy okolicy twierdzą, że czasem widują widma i słyszą niepokojące odgłosy. Ale co starożytni Rzymianie naprawdę sądzili o duchach? Poszukaliśmy wskazówek, przyglądając się historii o zjawach, które krążyły w starożytnym Rzymie. Nawiedzone domy i folklor antyczny – W liście Pliniusza znajduje się wspaniała opowieść o nawiedzonym domu. Ten motyw przewija się przez całe antyczne piśmiennictwo – mówi Daniel Ogden, profesor historii starożytnej na Uniwersytecie w Exeter i autor książki Magic, Witchcraft and Ghosts in the Greek and Roman Worlds. W…

duch-c9ffcb2.jpg
width: 1238
height: 825

Kilkunastometrowa wieża stała w Pompejach. Antyczny „drapacz chmur” wykryto dzięki narzędziom cyfrowym
type: item
date: 2025-10-28T09:49:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: cesarstwo rzymskie
subject: pompeje
subject: włochy
description: Czy Pompeje miały własne „wieżowce”? Taka hipoteza pojawiła się po analizie ruin Domu Thiasosa. Monumentalne schody i układ otworów po belkach sugerują obecność wysokiej, reprezentacyjnej konstrukcji. To kolejny dowód na to, jak zaawansowana była architektura miasta.
encoded: Pompeje są jednym z najsłynniejszych stanowisk archeologicznych świata, obok piramid w Gizie czy greckiego Partenonu. Do zbiorowej wyobraźni przemawia niezwykła historia tego rzymskiego miasta. W sierpniu 79 roku n.e. wulkan Wezuwiusz spalił i przysypał je grubą warstwą popiołów. To wydarzenie było zaskakujące dla mieszkańców Pompejów – kilka tysięcy osób zginęło. Pompeje stały się kapsułą czasu, bo ponad ruinami nigdy nie wzniesiono kolejnego miasta. Od kilkuset lat prowadzi się tam badania wykopaliskowe, które trwają do dziś. Najnowsze analizy wykonano z pomocą cyfrowych narzędzi. Opublikowano je na łamach e-czasopisma „Scavi di Pompei” („Wykopaliska w Pompejach”). Wieże w Pompejach? Z zapisów historycznych wiadomo było, że w rzymskich miastach bogate wille posiadały wieże. Dwie takie konstrukcje byłą częścią wielkiego domostwa pisarze i polityka Pliniusza Młodszego. Nie osiągały one wysokości tych znanych ze średniowiecznych miast, takich w Bolonii czy San Giminiano. Jednak i te rzymskie robiły wrażenie. Ale czy wznoszone je również w Pompejach? Ich przedstawienia znane są z zachowanych wśród ruin malowideł. Przyszła pora, aby je znaleźć. Ale w jaki sposób, skoro w dużej części miasto to zostało zrównane z ziemią? Jak wykryto nieistniejącą wieżę? Uwagę zespołu badaczy przykuła monumentalna klatka schodowa w jednej z rezydencji zwanej Domem Thiasosa. Zdawała się prowadzić donikąd. Eksperci pod kierownictwem dyrektora parku Gabriela Zuchtriegela i prof. Susanne Muth z Wydziału Archeologii Klasycznej Uniwersytetu Humboldtów postanowili rozwiązać tę zagadkę z pomocą cyfrowych narzędzi. Wykonano dokładne trójwymiarowe laserowe skany ruin i stworzono ich „cyfrowego bliźniaka”. W cyfrowym modelu naukowcy szukali wszelkich śladów po zawalonej konstrukcji, takich jak otwory po belkach w ścianach pomieszczenia. Analizując kąt i wysokość zachowanych kamiennych schodów oraz rozlokowanie otworów po belkach w ścianie nośnej wysunięto hipotezę, że schody kamienne musiały mieć d…

6030558418219159961-1200x846-b673d36.jpg
width: 1200
height: 846

Archeolodzy odkryli wielki grobowiec. Wygląda jak kamienny krąg, ale czegoś w nim brakuje
type: item
date: 2025-10-24T08:02:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bawaria
subject: cesarstwo rzymskie
subject: grobowce
subject: niemcy
description: Wygląda na kamienny krąg. Ale tak naprawdę są to fundamenty grobowca sprzed 2 tysięcy lat. Grobowca nietypowego, bo nigdy w nim nie pochowano zmarłego. Na taką niezwykłą konstrukcję natknęli się archeolodzy w Bawarii.
encoded: Po usłyszeniu słów: „kamienny krąg” staje nam przed oczami na przykład słynny megalit Stonehenge w Wielkie Brytanii czy mniejsze i zdecydowanie późniejsze konstrukcje z polskiego Pomorza w Odrach czy w Węsiorach. Budowle na planie okręgu powstawały w różnych miejscach i odległych od siebie miejscach. Nie zawsze ich funkcja jest identyczna. Na zarysy budowli w takim kształcie natknęli się budowlańcy w Wolkertshofen w niemieckiej Bawarii. Do pracy przystąpili od razu archeolodzy. I orzekli: to coś wyjątkowego. Rzymski kurhan sprzed 2 tysięcy lat Średnica tej budowli wynosiła aż 12 m. Teraz na powierzchni widać tylko porządną, murowaną ścianę o okrągłym planie. Zatem ten „kamienny krąg” bardziej przypomina fundament np. wieży niż pradziejowe megality. Przylegała do niego niewielka, kwadratowa dobudówka. Czym była ta budowla? Eksperci sądzą, że jest to pozostałość po rzymskim kurhanie. Z rzymskiej prowincji Recja są one prawie nieznane. Recja zajmowała w starożytności dzisiejsze południowe Niemcy (w tym Bawarię), Szwajcarię i Tyrol. Była to jedna z części wielkiego Cesarstwa Rzymskiego. Funkcję zdradza kontekst W pobliżu zagadkowego fundamentu archeolodzy znaleźli kilka pozostałości z czasów rzymskich. Obok przebiegała droga z tych czasów. Niedaleko też położona była willa rzymska. Jednak również kształt i staranne połączenie obrobionych kamieni kręgu każą sądzić, że jest to kurhan z czasów rzymskich. – Nie spodziewaliśmy się odkrycia monumentu grobowego tej wielkości i z tego okresu. Kopiec (tumulus) znajdował się bezpośrednio przy ważnej rzymskiej osi komunikacyjnej – wyjaśnia mówi prof. Mathias Pfeil, konserwator generalny Bawarskiego Urzędu Ochrony Zabytków (Bayerisches Landesamt für Denkmalpflege). Według niego ta budowla była miejscem pamięci ważnej osobistości w czasach rzymskich. W okolicy kurhanu archeolodzy natknęli się też na setki zabytków z wcześniejszych okresów – miejsce to ma długą historię osadnictwa. Z okolicy znane są pozostałości z neolitu, epoki brą…

arbeitsfoto3-9f5d0d2.jpg
width: 6000
height: 4000

Pod Koloseum odkryto tajny tunel cesarzy. Można go zwiedzić po raz pierwszy w historii
type: item
date: 2025-10-15T06:00:13.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: cesarstwo rzymskie
subject: koloseum
subject: odkrycia archeologiczne
subject: rzym
subject: włochy
description: Po raz pierwszy w historii turyści mogą zobaczyć korytarz, którym dwa tysiące lat temu poruszali się rzymscy cesarze. Tajny tunel pod Koloseum został odrestaurowany i udostępniony zwiedzającym. To wyjątkowa okazja, by zajrzeć w przestrzeń, która przez stulecia pozostawała niedostępna.
encoded: Koloseum to jedna z największych atrakcji turystycznych na świecie i symbol potęgi starożytnego Rzymu, który od niemal dwóch tysięcy lat zachwyca miliony zwiedzających. Mimo że większość jego przestrzeni została udostępniona dla publiczności, wiele zakątków wciąż skrywa tajemnice. Badacze od lat prowadzą prace archeologiczne w poszukiwaniu ukrytych przejść i korytarzy, które mogły służyć cesarzom. Teraz jedno z takich miejsc, czyli sekretne przejście cesarza Kommodusa, zostanie po raz pierwszy otwarte dla zwiedzających, umożliwiając wejście do strefy zarezerwowanej niegdyś tylko dla władców i ich najbliższego otoczenia. Sekretne przejście cesarzy pod Koloseum otwarte po dwóch tysiącach lat Pod powierzchnią jednej z najbardziej rozpoznawalnych budowli świata kryje się miejsce, do którego przez stulecia nie miał wstępu nikt poza władcami imperium. Odkryty tunel Kommodusa, liczący blisko dwa tysiące lat, niegdyś stanowił sekretne przejście, którym cesarze Rzymu mogli niezauważeni dostać się do swojej loży w Koloseum. Korytarz o długości około 55 metrów został zbudowany z myślą o bezpieczeństwie i prestiżu władców – prowadził bezpośrednio z pałacowego kompleksu na Palatynie do amfiteatru, omijając zatłoczone wejścia i tłumy obywateli. Swoją nazwę przejście zawdzięcza cesarzowi Kommodusowi, synowi Marka Aureliusza, który panował w latach 177–192 n.e. i którego postać przeszła do historii jako symbol dekadencji późnego imperium. To właśnie w tym tunelu władca miał cudem uniknąć zamachu, co tylko wzmocniło jego obsesję na punkcie własnego bezpieczeństwa. W popkulturze ten cesarz znany jest przede wszystkim z filmu „Gladiator”, w którym Joaquin Phoenix sportretował go jako okrutnego i próżnego tyrana. Jak przypominają źródła archeologiczne, cesarz rzeczywiście lubił występować w roli gladiatora – pojawiał się na arenie przebrany za Herkulesa, walcząc z bezbronnymi przeciwnikami, a raz nawet miał ściąć głowę strusiowi ku uciesze wiwatującego tłumu. Tunel Kommodusa odkryty na…

kolose-03f2250.jpg
width: 4736
height: 3304

Imponująca rekonstrukcja rzymskiej budowli. To efekt prac polsko-bułgarskiej misji
type: item
date: 2025-09-10T12:42:08.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bułgaria
subject: cesarstwo rzymskie
description: Amfory pełne wina, zboże i inne produkty spożywcze przechowywano w budowli, którą odkryła polsko-bułgarska misja archeologiczna. Badacze stworzyli jej wizualną rekonstrukcję. Gmach był imponujący.
encoded: Novae, ważne rzymskie i bizantyjskie centrum wojskowe, znajdowało się niedaleko dzisiejszego miasta Swisztow w północnej Bułgarii. Od I wieku n.e. aż do połowy V wieku, stacjonował tam I Legion Italski, jednostka składająca się wyłącznie z mieszkańców Italii. Jej zadaniem była obrona granicy Cesarstwa Rzymskiego. Szeroko zakrojone badania Novae W Novae działa kilka misji z polskim udziałem. Teraz sezon badań podsumowała Międzynarodowa Interdyscyplinarna Ekspedycja Archeologiczna UAM w Poznaniu pod kierunkiem prof. Eleny Kleniny. Badacze kontynuowali wykopaliska w obrębie arsenału (łac. armamentarium) należącego do rzymskiego legionu I Italskiego. Jak mówi prof. Klenina, odkryty w Novae rzymski arsenał jest unikatową, monumentalną budowlą, ponieważ jest to pierwsza tego typu konstrukcja z rzymskiego obozu legionowego, która zachowała się w tak dobrym stanie i została zbadana. Wcześniej wiedza o rzymskich zbrojowniach pochodziła wyłącznie z historycznych źródeł pisanych. Okazało się, że zbrojownia powstała w II wieku n.e., została przebudowana w kolejnych stuleciach i zmieniono jej przeznaczenie. To wszystko udało się „wyczytać” archeologom w czasie ostatnich wykopalisk. Co zbudowano w jej miejscu? Machiny oblężnicze zamieniły się w amfory z winem – Najważniejszym odkryciem sezonu 2025 jest potwierdzenie, że w późnej starożytności budynek został przekształcony w rozległe horreum, czyli magazyn prowiantowy, w którym przechowywano annona militaris – zaopatrzenie dla legionistów – przekazała National Geographic Polska prof. Elena Klenina. W tamtych czasach zbrojownię przeniesiono pod same mury obozu legionowego. Monumentalne prostokątne kamienne filary, dzielące niegdyś arsenał na trzy części, wykorzystano jako zewnętrzne ściany późnoantycznego horreum. Przejścia między tymi monumentalnymi filarami zarówno od północnej jak i południowej strony budynku byłego arsenału, zostały starannie zamurowane. Powierzchnia magazynu żywnościowego wynosiła 1840 m kw. – czyli dwa razy m…

novae-6542370.png
width: 900
height: 600

Architekci chcieli zbudować tu dom. Działka skrywała miasto sprzed 2 tys. lat
type: item
date: 2025-09-03T05:47:41.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: europa
subject: odkrycia archeologiczne
subject: szwajcaria
description: Prawie cztery metry szerokości ma droga odkryta przez archeologów w Kaiseraugst w Szwajcarii. Wzdłuż niej znajdowały się pozostałości obszernych domostw. To ruiny miasta z czasów rzymskich.
encoded: Spis treści: Co archeolodzy odkryli pod ziemią w Kaiseraugst? Ulica prawie jak dzisiejsza Intrygujące i unikatowe zabytki Wiele współczesnych zachodnioeuropejskich miast skrywa pod sobą relikty z czasów rzymskich. Tak jest na przykład w przypadku Londynu w Anglii czy Kolonii w Niemczech. Również mnie znane miejscowości mają pod sobą fundamenty budowli powstałych w czasach Imperium Rzymskiego. Co archeolodzy odkryli pod ziemią w Kaiseraugst? W dzisiejszych czasach archeolodzy dokonują ciekawych odkryć bardzo często w czasie badań ratowniczych. Takie wykopaliska poprzedzają budowę domów czy inne inwestycje. Tak też było w tym przypadku. W Kaiseraugst w północnej Szwajcarii badacze przyszłości weszli na plac budowy domu mieszkalnego o powierzchni około 1800 metrów kwadratowych. Ulica prawie jak dzisiejsza Po wbiciu łopaty w ziemię okazało się, że był to teren kwartału mieszkalnego z okresu końca I w. n.e.–III w. n.e. Co zaskakujące, na niektórych działkach rzymskie budowle nie były wykonane z kamienia. Były to konstrukcje drewniane – zachowały się doły posłupowe. Najciekawszym znaleziskiem jest odcinek wybrukowanej drogi rzymskiej z przyległymi reliktami budynków po obu stronach i podwórkami. Archeolodzy ustalili, że drogę remontowano kilkukrotnie. W ostatniej, najpóźniejszej fazie miała blisko 4 metry szerokości! To całkiem dobry wynik, bo minimalna szerokość pasa ruchu według polskiego prawa to 2,5 m. To Rzymianie stworzyli pierwszy złożony system dróg, rozciągający się po całym terytorium imperium – od Brytanii po Mezopotamię. Szacuje się, że w sumie zbudowali ok. 80 tys. km takich traktów o twardej nawierzchni. Te starożytne „autostrady” służyły głównie wojsku, ale też ułatwiały dalekosiężny handel. Intrygujące i unikatowe zabytki W czasie wykopalisk w Kaiseraugst udało się też znaleźć cenne artefakty. Wśród nich jest mała figurka pantery z brązu, wieniec wotywny z tufu i szklany przęślik. Takie znaleziska zdarzają się rzadko. Archeolodzy natknęli się też na liczne…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/05/BKSKAKaiseraugstSchuermattAbb5Panther1745384303667jpg1200x1200de-b9f1263.jpg
width: 1200
height: 800

Rzymscy żołnierze i dziecko pod podłogą koszar – tajemniczy rytuał sprzed wieków
type: item
date: 2025-08-27T12:37:26.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: hiszpania
subject: kości
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pogrzeb
description: Hiszpańscy badacze dokonali interesującego odkrycia. Okazało się, że szczątki znalezione w trakcie wykopalisk należały do starożytnego niemowlęcia. Nie spodziewali się ich głównie dlatego, że prace prowadzone były… w rzymskim obozie wojskowym. Jak kości dziecka znalazły się między żołnierzami?
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu w Burgos i Leon przeprowadzili badania dotyczące szczątków, które odnaleziono w castrum legionu VI Victrix – obozie wojskowym w najstarszej rzymskiej osadzie w północnej Hiszpanii. Okazało się, że to kości dziecka, które – ku zaskoczeniu badaczy – złożone były w kwaterach żołnierzy niższej rangi. To pierwsze tego rodzaju odkrycie. Naukowcy opublikowali wyniki w czasopiśmie „Childhood in the Past”. Rzymianie w Hiszpanii Rzymski legion VI Victrix został założony przez cesarza Oktawiana Augusta i wysłany do Hiszpanii w I wieku p.n.e. Castrum zlokalizowane było w malowniczej przełęczy prowadzącej przez góry Asturii. Obecność szczątków dziecka w forcie była tym bardziej zaskakująca, że ten sam Oktawian August odpowiedzialny był za wiele reform w rzymskiej armii: między innymi te regulujące obecność kobiet i dzieci w obozach. Za czasów Augusta żołnierzom zakazano między innymi zawierania małżeństw w trakcie służby, co uniemożliwiało zakładanie legalnych rodzin w armii. To wszystko określało tzw. Lex Iulia et Papia. Nietypowe szczątki Kości, które badał zespół pod kierownictwem Marty Fernández-Viejo, należały do 38–42-tygodniowego niemowlęcia. Badacze chcieli szczegółowo przeanalizować szczątki w kontekście przyczyny śmierci i miejsca pochówku. Ich analiza wskazała, że dziecko nie było w pełni rozwinięte w porównaniu z szacowanym wiekiem. Wnioskowano, że mogło być niedożywione, chore lub przechodzić dużo stresu w okresie prenatalnym. Nie zaobserwowano jednakże zewnętrznych śladów urazów fizycznych, więc być może nie padło ono ofiarą dzieciobójstwa. Badacze wskazują jednak, że uduszenie czy utonięcie nie zostawiłoby śladów na kościach. Dziecko w kwaterach żołnierzy Szczątki niemowlęcia złożone były w rzymskiej dachówce umieszczonej pod podłogą. Nie byłoby w tym nic dziwnego – to ugruntowany w tradycji sposób chowania małych dzieci w Imperium Rzymskim. Specyficzna była jednak lokalizacja: do tej pory nigdy nie znaleziono kości w samych kwaterach żołni…

GettyImages-1405988321-5e43df9.jpg
width: 6059
height: 4039

Egipskie zboże w Pompejach. Naukowcy ujawniają, co jedzono przed wybuchem Wezuwiusza
type: item
date: 2025-08-14T15:00:43.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: pompeje
subject: żywność
description: Najnowsze odkrycia naukowców dowodzą, że mieszkańcy Pompejów sprowadzali żywność z najdalszych zakątków imperium rzymskiego. Dotyczyło to zboża, soczewicy czy daktyli. Ustalenia rzucają nowe światło na życie codzienne starożytnego miasta.
encoded: Pompeje to miasto symbol. Zmiecione z ziemi w 79 roku n.e. przez katastrofalny wybuch pobliskiego Wezuwiusza, jest celem wykopalisk archeologicznych już od kilku stuleci. Nowe analizy to dowód na to, że wielu ciekawych odkryć można dokonać w laboratoriach, analizując zebrane w terenie próbki. Izotopy zdradzają dietę pompejańską Międzynarodowy zespół badaczy opublikował właśnie na łamach „Scientific Reports” wyniki analiz ponad 100 próbek organicznych. Były to pozostałości po dawnej żywności. Celem było poznanie dawnych praktyk związanych z uprawą roślin i hodowlą. W ostatnich latach bardzo pomocne są dla archeologów badania izotopów zawartych w substancjach organicznych. To rewolucja na miarę nowatorskiej kiedyś metody radiowęglowej. Dzięki temu eksperci są w stanie stwierdzić w przypadku roślin, w jaki sposób je uprawiano i skąd pochodzą. Podobne informacje można „wycisnąć” ze szczątków kostnych. – Badania trwają nawet po zakończeniu wykopalisk. Jak pokazują te prace, dokładna analiza materiałów ujawnionych nawet dawno temu, dzięki zastosowaniu nowych technik i metod analitycznych, otwiera nowe horyzonty, które wcześniej były nie do wyobrażenia – podkreślił Gabriel Zuchtriegel, dyrektor Parku Archeologicznego w Pompejach. Niewiele stanowisk archeologicznych nadal dostarcza tak ogromnej ilości i różnorodności pozostałości organicznych, jak Pompeje. Dlatego był to dla badaczy świetne pole dla ich prac. Pompeje: wielkie i zależne W czasach świetności Pompeje zamieszkiwało kilkanaście tysięcy osób. Taka masa ludzi wymagała sporych zasobów. Nowe badania izotopowe potwierdzają, że wiele z produktów sprowadzano z odległych rejonów, by zaspokoić potrzeby mieszkańców miasta. Taki obraz znany był wcześniej ze starożytnych źródeł pisanych. Teraz archeolodzy uzyskali niemal namacalne potwierdzenie. Soczewica i zboża – towary z importu Badacze odkryli, że w Pompejach stosowano różnorodne techniki uprawy zbóż i roślin strączkowych. Na przykład, bób był konsekwentnie dobrze nawad…

IMGP0316a-1200x801-6799e8d.jpg
width: 1200
height: 801

32 centymetry historii. W rzymskim forcie odkryto gigantyczne obuwie
type: item
date: 2025-07-04T10:30:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: wielka brytania
description: W rzymskim forcie Magna na rubieży Cesarstwa Rzymskiego w Wielkiej Brytanii, archeolodzy odkryli kilkadziesiąt skórzanych butów. Natknęli się na egzemplarze należące do „gigantów”.
encoded: Spis treści: Buty z Magna Wielkie buty Rzymian Klimat kontra zabytki Magna to rzymski fort, którego ruiny od lat bada fundacja Vindolanda Charitable Trust. Znajdował się niedaleko Muru Hadriana, czyli granicy rzymskiej w północnej części Wielkiej Brytanii. W badaniach w tym miejscu uczestniczą na dużą skalę wolontariusze. Teraz badacze poinformowali o kolejnych odkryciach – obuwiu należącym do „gigantów” Buty z Magna W tym roku archeolodzy fundacji, wspierani przez zespoły wolontariuszy z całego świata, prowadzili wykopaliska w północnych rowach obronnych fortu. Kiedy dotarli do półbeztlenowych, ubogich w tlen osadów w rowach, odkryli 32 buty. Wilgotne warunki spowodowały, że cenne artefakty przetrwały do dzisiaj. Mimo to niezbędna jest ich natychmiastowa konserwacja. W oddalonym o 10 km kolejnym forcie rzymskim Vindolanda odkryto na przestrzeni lat tysiące butów. To chyba rekord jeśli chodzi o rzymskie forty. Kolekcja obejmuje malutkie buciki dla niemowląt, wyszukane letnie sandały i buty marszowe. Te starożytne artefakty pobudzają wyobraźnię na temat ludzi – mężczyzn, kobiet i dzieci – którzy nosili je prawie 2000 lat temu. Bada je tama sama ekipa, która prowadzi wykopaliska w forcie Magna. Wielkie buty Rzymian Szybko stało się jasne, że niektóre z odkrytych w tym roku butów w Magna, są bardzo duże. Pierwszy wyjątkowo duży ma podeszwę o długości 32 cm, czyli jest to rozmiar 47-48. To jeden z największych butów do tej pory wydobyty w czasie wykopalisk na tym stanowisku archeologicznym. Najdłuższy mierzy 32,6 cm. W kolejnych dniach odkryto następne duże buty, nieco mniejsze o długości 30 cm. Dr Elizabeth Greene, profesor na Uniwersytecie Zachodniego Ontario i specjalistka ds. starożytnego obuwia, obejrzała i zmierzyła wszystkie buty z kolekcji Vindolandy. – Myślę, że w Magna dzieje się coś zupełnie innego, nawet na podstawie tej niewielkiej próbki odkrytych butów jasno widać, że są one średnio znacznie większe niż większość butów z kolekcji Vindolandy – skomentowała…

Close-up-of-Magna-XXL-Roman-shoe-32.6cm-c-The-Vindolanda-Trust-0e29f75.jpeg
width: 5712
height: 4284

Wakacje życia – wolontariusze z Anglii wykopali rzymską boginię zwycięstwa
type: item
date: 2025-05-22T12:11:39.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: archeologia
subject: bogowie
subject: cesarstwo rzymskie
description: Płaskorzeźbę ukazującą rzymską boginię zwycięstwa Wiktorię odkryło małżeństwo wolontariuszy w czasie wykopalisk w rzymskim forcie na rubieżach Cesarstwa Rzymskiego. To najważniejsze ich znalezisko po 21 latach udziału w badaniach.
encoded: Spis treści: Wykopaliska w Vindolanda Szczęście archeologów-amatorów Kiedyś jaskrawa, dziś szara – jak wyglądała Wiktoria? Od I do początku V w. n.e. Imperium Rzymskie zajmowało duże tereny obecnej Wielkiej Brytanii. To za czasów Rzymian założono wiele miast na bazie obozów wojskowych. Powstała też gęsta sieć dróg, łączących odległe od siebie miasta. Rzymianie mieli jednak poważny problem z podporządkowaniem plemion żyjących na obszarze obecnej Szkocji, czyli ówczesnej Kaledonii. Próbowali wydzierać terytoria stopniowo. Jednocześnie obawiali się wojowniczych Kaledończyków. Z tego powodu wznieśli Mur Hadriana. Vindolanda była rzymskim fortem, który znajdował się kilkanaście kilometrów od tych umocnień i w razie czego legioniści mogli podążyć z pomocą na Mur Hadriana. Nowe niezwykłe odkrycie archeologiczne dotyczy właśnie tego miejsca. Wykopaliska w Vindolanda Od wielu dekad trwają szeroko zakrojone wykopaliska na terenie Vindolanda. Stanowisko archeologiczne położone jest w północnej Anglii na zachód od Newcastle upon Tyne. Do najciekawszych znalezisk z tego rzymskiego fortu należą tysiące cienkich drewnianych tabliczek (często wielkości pocztówek), na których pisano atramentem. Pochodzą one z przełomu I i II wieku n.e. Są to najstarsze zachowane ręcznie pisane dokumenty z terenu Wielkiej Brytanii. Można je podziwiać w Muzeum Brytyjskim w Londynie. Szczęście archeologów-amatorów W wykopaliskach w Vindolanda biorą udział również wolontariusze. Ostatnio szczęście uśmiechnęło się do małżeństwa – Jima i Dilys Quinlan z Merseyside – które przyjeżdża tutaj na swój urlop od 21 lat. Amatorzy natknęli się na płaskorzeźbę z piaskowca. Jest to przedstawienie rzymskiej bogini zwycięstwa – Wiktorii. Była zatem odpowiednikiem Nike z greckiej mitologii. Do znaleziska doszło wśród gruzów po koszarach armii rzymskiej. Wiktoria cieszyła się dużym szacunkiem wśród legionistów. W czasach wojny i kampanii czczono ją szczególnie intensywnie. To jej zawdzięczano sukcesy na polu bitwy. Kied…

Volunteers-Jim-and-Dilys-Quinlan-with-Victory-stone-c-The-Vindolanda-Turst-f6981ba.jpg
width: 4032
height: 3024

Wodociąg sprzed dwóch tysięcy lat. Niezwykłe odkrycie pod powierzchnią miasta
type: item
date: 2025-05-12T10:43:54.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: belgia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: woda
description: Archeolodzy odkryli w czasie badań wykopaliskowych na terenie miasta Leuven w Belgii drewnianą rurę wodociągową. To niezwykłe znalezisko, bo pochodzi z czasów starożytnych. Ma dwa tysiące lat.
encoded: Spis treści: Zaawansowany system wodociągów w Belgii Drewniana rura sprzed 2 tys. lat Znaczenie Leuven w czasach Imperium Rzymskiego Zachodnia Europa jest bogata w odkrycia archeologiczne związane z Cesarstwem Rzymskim. To starożytne imperium zajmowało olbrzymie terytoria, od Półwyspu Iberyjskiego aż po Mezopotamię. Na podbitych terenach Rzymianie wytyczali trakty, zakładali osady i miasta. W miejscu wielu z nich do dzisiaj istnieją znane miejscowości, na przykład Londinium do dzisiejsza stolica Wielkiej Brytanii – Londyn. Zaawansowany system wodociągów w Belgii Wśród innowacji wprowadzonych przez Rzymian na zajętych terenach był też system wodociągów. Składały się nań nie tylko słynne kamienne akwedukty (należą do najciekawszych rzymskich budowli), których część zachowała się do naszych czasów na terenie Włoch, ale też… rury. To na jedną z takich drewnianych rur natknęli się archeolodzy we flandryjskim mieście Leuven w Belgii. Badacze przeszłości pojawili się tam na polecenie budowlańców, którzy w tym miejscu planują wzniesienie akademika. Były to więc badania ratownicze, mające na celu zebranie jak najwięcej informacji o przeszłości tego miejsca przed zniszczeniem dawnych reliktów. Drewniana rura sprzed 2 tys. lat Z szacunków badaczy wynika, że wydrążony pień pełniący funkcję rury doprowadzającej wodę do osady pochodzi z II–III wieku n.e. Drewno zachowało się wyjątkowo dobrze. Jest to zasługa dużej wilgotności miejsca, w którym spoczywało – obok znajduje się rzeka Dijle. Organiczne przedmioty rozkładają się szybko, gdy jest bardziej sucho. Doskonałym przykładem na to, że konserwacji sprzyja wilgoć jest słynna osada w Biskupinie. Tam w świetnym stanie zachowały się nawet drewniane „ulice” i fundamenty domostw. A to dzięki temu, że już w starożytności osada ta została pochłonięta przez wodę. Znaczenie Leuven w czasach Imperium Rzymskiego Obecnie Leuven położone jest między dwoma ważnym ośrodkami w czasach rzymskich: Boulogne na wybrzeżu francuskim a niemiecką Koloni…

rura-d0221fa.png
width: 1186
height: 894

Pierwszy taki dowód ze starożytności. Tego gladiatora pożarł lew
type: item
date: 2025-04-24T08:45:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: anglia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: starożytność
description: Na szkielecie gladiatora pochowanego na starożytnym cmentarzysku w Anglii odkryto ślady po zębach lwa. To pierwsze odkrycie, które potwierdza, że śmiałkowie walczyli na arenach z tymi dzikimi bestiami.
encoded: Spis treści: Nekropola gladiatorów w Anglii Ślady po ataku dzikiej bestii Naukowcy znają liczne opisy walk gladiatorów, które odbywały się na setkach aren na obszarze Cesarstwa Rzymskiego. Wiadomo, że ci nieustraszeni wojownicy walczyli między sobą, ale też z dzikimi zwierzętami – lwami czy niedźwiedziami. Jednak do tej pory archeolodzy nie natknęli się na żadne fizyczne dowody starć z dzikimi bestiami. Aż do teraz. Oto brytyjscy i irlandzcy badacze ogłosili bowiem na łamach „Plos ONE” niezwykłe odkrycie, które przemówi do wyobraźni każdego pasjonata starożytności. Nekropola gladiatorów w Anglii Rzymianie okupowali Wielką Brytanie od I do V wieku n.e. Również tutaj przenieśli zwyczaj walk gladiatorów ku uciesze gawiedzi. Od 2010 roku archeolodzy badają duży cmentarz w mieście York (stanowisko archeologiczne określane jest jako Driffield Terrace), gdzie chowano zmarłych gladiatorów. Powstał 1800 lat temu. Walki gladiatorów odbywały się w Yorku do IV wieku n.e. W mieście urzędowało wielu ważnych generałów i polityków, w tym Konstantyn, który w 306 roku mianował się cesarzem. Do tej pory zarejestrowano 82 szkielety dobrze zbudowanych młodych mężczyzn. Uwagę badaczy zwróciły liczne zagojone uszkodzenia kości. Jeden ze szkieletów charakteryzowały jednak nietypowe rany. Nie zadano ich mieczem czy maczugą. Były to świadectwa ataku przez dzikie zwierzę. Ślady po ataku dzikiej bestii Kości jednego ze zmarłych mężczyzn noszą ślady ewidentnego pogryzienia. Badacze sądzą, że jego sprawcą był lew. Na kościach nie widać śladów gojenia, co oznacza, że gladiator zmarł w wyniku walki z bestią. – Przez lata nasze rozumienie rzymskich walk gladiatorów i widowisk z udziałem zwierząt opierało się w dużej mierze na tekstach historycznych i przedstawieniach artystycznych. Odkrycie to dostarcza pierwszych bezpośrednich, fizycznych dowodów na to, że takie wydarzenia miały miejsce w tym okresie, zmieniając nasze postrzeganie rzymskiej kultury rozrywki w regionie – komentuje prof. Tim Thompso…

lew-5101172.png
width: 900
height: 600

Pierwsze takie znalezisko z Austrii. Szczególny rodzaj rzymskich umocnień
type: item
date: 2025-04-15T12:21:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: austria
subject: cesarstwo rzymskie
subject: dunaj
subject: odkrycia archeologiczne
description: Archeolodzy odkryli nad Dunajem w Dolnej Austrii świetnie zachowane pozostałości po rzymskich fortyfikacjach. Była to placówka militarna położona na daleko wysuniętym przyczółku Imperium Rzymskiego.
encoded: Spis treści: Ödes Schloss – odkryte na nowo Jak wyglądał rzymski przyczółek? Do znaleziska doszło niedaleko Carnuntum – stolicy rzymskiej prowincji Panonia, a od II wieku Górnej Panonii. Dziś jest to stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Austrii. Ödes Schloss – odkryte na nowo Ödes Schloss znane jest archeologom od XIX wieku. Na powierzchni widoczne są relikty murów. Jednak w czasie wykopalisk w 1850 roku przekopano tylko niewielki fragment stanowiska. Nie sądzono, że fortyfikacje są aż tak złożone. Nowe badania naukowców z Austriackiej Akademii Nauk i Parku Archeologicznego Carnuntum rzucają również nowe światło na strategiczne znaczenie Szlaku Bursztynowego i militarną ochronę dunajskiego limesu. Oznacza to, że Ödes Schloss pełniło funkcję fortu znajdującego się na przyczółku, nad samą granicą. Zadaniem załogi było monitorowanie przeprawy przez rzekę, które uważano za strategicznie ważne. Z tych baz wojska rzymskie mogły obserwować też okoliczne tereny wiejskie. Szczególnie wzdłuż Limesu Dunajskiego, takie instalacje były ważne dla obrony granicy i kontroli szlaków handlowych. Jak wyglądał rzymski przyczółek? Części murów fortu zachowały się do wysokości 2,65 metra. Budowla powstała w dwóch fazach. Pierwsza faza sięga około 170/180 r. n.e., kiedy cesarz Marek Aureliusz wzmocnił granicę rzymską przed plemionami germańskimi podczas wojen markomańskich. Przebudowy dokonano około roku 260 n.e., czyli za panowania za cesarza Galiena. Znaleziska archeologiczne obejmują stemplowane cegły z numerami legionów XIV i XV, monety, ceramikę i kilka małych znalezisk z brązu. – Dowodzą one ogromnego strategicznego znaczenia Carnuntum w rzymskim systemie wojskowym. Dostarczają też nowych danych na temat bezpieczeństwa militarnego połączenia na osi północ-południe – podkreśla Eduard Pollhammer, archeolog i dyrektor naukowy Carnuntum. Zdaniem badaczy jest to pierwszy tego typu fort z obszaru Austrii. Do tej pory podobne stanowisko położone na dunajskim limesie było znane t…

rzymianie-58b6745.png
width: 900
height: 600

Zaskakujące odkrycie na południu Polski. Rzymski miecz sprzed 2000 lat
type: item
date: 2025-02-20T09:54:27.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: W Jurze Krakowsko-Częstochowskiej badacze odnaleźli miecz pochodzący z okresu cesarstwa rzymskiego. Odkrywcy uważają, że broń była używana nie przez Rzymianina, lecz wojownika z plemienia Wandalów. Co ciekawe, miecz był celowo przełamany na pół.
encoded: Spis treści: Rzymska spatha na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej Broń była używana przez wojownika Wandalów Pierwsze tego typu znalezisko w regionie Takie odkrycia nie zdarzają się często. Dowodów na wpływy rzymskie na terenie naszego kraju jest jak na lekarstwo. Najczęściej są to pojedyncze artefakty, które zostały przywiezione z terenów opanowanych przez cesarstwo przez plemiona, które zamieszkiwały wówczas nasze ziemie. Badacze ze stowarzyszenia Inventum mogą dołożyć swoją cegiełkę do tych skromnych zbiorów. Na północnej Jurze Krakowsko-Częstochowskiej odkryli rzymski miecz sprzed prawie 2 tysięcy lat. Rzymska spatha na terenie Jury Krakowsko-Częstochowskiej Według archeologów to najprawdopodobniej spatha, czyli długi miecz używany przez jazdę rzymską, który rozpowszechniony został w czasach cesarstwa. Historycy podejrzewają, że wywodził się od miecza celtyckiego. Był cięższy od tradycyjnego gladiusa (używanego przez legionistów). Charakteryzował się obosieczną głownią, a także standardową rękojeścią średniej długości oraz grubym i prostym jelcem. Spatha dużo lepiej od gladiusa sprawdzała się w walce w szyku luźniejszym. Obosieczna, prosta głownia umożliwiała kawalerii zadawanie silnych ciosów we wszystkich kierunkach. Uderzenia tym rodzajem miecza pozwalały złamać broń drzewcową, obcinać kończyny lub ogłuszyć przeciwnika nawet bez przerąbania hełmu. Broń była używana przez wojownika Wandalów Autorzy najnowszego odkrycia podkreślają jednak, że odkryta w Jurze broń nie była używana przez rzymskiego kawalerzystę, lecz wojownika z plemienia Wandalów. Prawdopodobnie był to łup wojenny po jednej z kampanii przeciwko cesarstwu rzymskiemu. Znaleziska dokonano w styczniu, a jego autorami są poszukiwacze korzystający z wykrywacza metalu – Rafał Proszowski i Mariusz Lampa. Odkrywcy prowadzili poszukiwania śladów odwrotu wojsk polskich we wrześniu 1939 roku. – W pewnym momencie jeden z kolegów usłyszał specyficzny sygnał i postanowił sprawdzić, co kryje się w ziemi. Po…

rzymski-miecz-wandala-84eea6d.png
width: 1200
height: 630

Erotyczna poezja Owidiusza nikogo nie pozostawiała obojętnym. To przyczyna jego wygnania?
type: item
date: 2025-02-11T10:59:38.000Z
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: cesarstwo rzymskie
subject: literatura
subject: miłość
subject: Odkrywca
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Pisanie skandalicznych wierszy o bogach i śmiertelnikach przyniosło Owidiuszowi wielu rzymskich fanów. Wyjątkiem był cesarz August, który wygnał poetę. Ale czy powodem rzeczywiście były jego śmiałe wiersze?
encoded: Spis treści: Wczesny sukces Owidiusza Owidiusza recepta na romans Metamorfozy Owidiusza Gniew cesarza Augusta Tajemnice wygnania Owidiusza Znany dziś z „Metamorfoz”, olśniewających przeróbek greckich i łacińskich mitów, Owidiusz zasłynął również w swoich czasach z żywej, kontrowersyjnej poezji miłosnej, w tym „Amores” (Miłości) i „Ars amatoria” (Sztuka kochania). Te szczere poetyckie refleksje na temat rzymskich zwyczajów seksualnych przyniosły mu sławę, ale także przyczyniły się do jego upadku. Po opublikowaniu swojego opus magnum Owidiusz podpadł cesarzowi, został zmuszony do opuszczenia Rzymu i wygnany do Tomis, miasta nad Morzem Czarnym. To właśnie tutaj, na obrzeżach imperium, Owidiusz tęsknił za swoim ukochanym Rzymem i błagał o powrót. Według relacji samego Owidiusza, wygnanie było karą za „błąd”, który rozwścieczył cesarza Oktawiana Augusta. Owidiusz uważał się za szczęściarza, że uniknął egzekucji za to przestępstwo, ale nigdy nie wyznał, co nabroił. Uczeni przez wieki zastanawiali się nad przyczyną wygnania, która do dziś pozostaje zagadką. Wczesny sukces Owidiusza Owidiusz urodził się w 43 r. p.n.e. w Sulmo (obecnie Sulmona), 160 km na wschód od Rzymu. Jego listy i „Tristia” („Żale”), pięciotomowy zbiór wierszy napisanych na wygnaniu, dostarczyły historykom wielu szczegółów autobiograficznych. Od młodości opisywał siebie jako urodzonego poetę. Po krótkim okresie podróżowania, a następnie studiowania w Atenach, zrezygnował z kariery politycznej i udał się do Rzymu, by zostać poetą. Zakochał się w tym mieście, a jego mieszkańcy – w jego twórczości. Ukończonym w 16 r. p.n.e. pierwszym ważnym dziełem Owidiusza były „Amores”, zbiór wierszy opisujących romans z młodą kobietą o imieniu Koryna. W tym pierwszym tomiku z wierszami Owidiusz użył eleganckiego, ironicznego stylu. Niektórzy sugerowali, że Koryna istniała naprawdę. Sydoniusz Apolinary, żyjący w V wieku poeta, zidentyfikował ją jako Julię Starszą, córkę Augusta, i twierdził, że Owidiusz miał z nią romans…

owidiusz-c380276.jpg
width: 1000
height: 662

Ludzie zanieczyszczali środowisko już ponad 5 tys. lat temu. Naukowcy mają dowody
type: item
date: 2025-01-30T16:00:07.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: grecja
subject: kopalnie
subject: zanieczyszczenie środowiska
description: Ślady po zanieczyszczeniu środowiska ołowiem sprzed ponad 5 tysięcy lat, zidentyfikowano w rejonie Morza Egejskiego. Gdy nie istniały jeszcze piramidy egipskie, człowiek zaczął czynić spustoszenie wśród natury.
encoded: Spis treści: Nie powstały jeszcze piramidy, ale zanieczyszczenia – już były Rzymianie dorzucają do pieca Punkt zwrotny w historii – nie tylko ołów Z reguły gdy wspomina się o ołowiu w kontekście starożytności, wskazuje się na jego szerokie zastosowanie w czasach Imperium Rzymskiego. Niedawno naukowcy stwierdzili nawet, że częsty kontakt Rzymian z toksycznym ołowiem spowodował, że ich iloraz inteligencji uległ pogorszeniu. Teraz naukowcy mają dowody na to, że zanieczyszczenie tym pierwiastkiem w środowisku pojawiło się zdecydowanie wcześniej. Nie powstały jeszcze piramidy, ale zanieczyszczenia – już były Zespół niemieckich i greckich badaczy przeanalizował zawartość ołowiu w rdzeniach osadów morskich pobranych z całego Morza Egejskiego oraz rdzenia z torfowiska Tenaghi Philippon w lądowej Grecji. Wnioski opublikowano na łamach czasopisma „Communications Earth & Environment”. Następnie przeanalizowali zawartość pyłków i zarodników z tych rdzeni oraz porównali z innymi, pobranymi wcześniej. Takie rdzenie są zapisem tysięcy lat historii naturalnej. Mające kilka metrów osady rejestrują zmiany w środowisku. Okazało się, że początek zanieczyszczania ołowiem spowodowanym przez działalność człowieka nastąpił już 5200 lat temu. Tym samym jest to najstarsze znane na świecie zanieczyszczenie środowiska ołowiem. Dotąd najstarsze wyniki pomiarów osiągnięto dla obszaru Serbii i były późniejsze o około 1200 lat. Potwierdzenie na to pochodzi tylko z rdzenia z lądowej Grecji. Co było przyczyną? To zanieczyszczenie pokrywa się w czasie z rozwojem na Półwyspie Bałkańskim 6–5 tysięcy lat temu technologii metalurgii i pozyskiwania srebra z rud ołowiu w wyniku ich prażenia. Okazuje się, że torfowisko Tenaghi Philippon jest zlokalizowane niedaleko zagłębia pradziejowych kopalń. Rzymianie dorzucają do pieca Jednak zdecydowanie wyższe poziomy ołowiu na obszarze egejskim pojawiły się około 2150 lat temu. Ich zawartość jest podwyższona w wielu rdzeniach pobranych z morza. Na skalę zanieczyszcz…

Kolebka-cywilizacji-europejskiej-trucicielem-srodowiska.-Dowody-naukowcow-2f4f139.png
width: 1200
height: 630

Rzymianie obrabowali Celtów. Ich bogate łupy znaleziono w Holandii
type: item
date: 2025-01-29T13:58:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: celtowie
subject: cesarstwo rzymskie
subject: holandia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wielka brytania
description: Kilkaset monet, w tym część złotych – należących do celtyckiego króla Cunobelinusa – odkryto w Holandii. Zapewne należały do Rzymianina wracającego z podboju Brytanii.
encoded: Spis treści: Brzęczące odkrycie archeologiczne w Holandii Skład skarbu prawdę ci powie Unikatowość skarbu z Bunnik Archeolodzy i detektoryści w czasie swojej pracy napotykają na skarby, czyli zgrupowania większej liczny metalowych zabytków. Składano je do ziemi już kilka tysięcy lat temu. Przyczyna? Chęć przebłagania bogów, a czasem bardziej prozaiczna – ukrycie kosztowności w czasie niepokojów. Naukowcy podzielili się właśnie analizą skarbu odkrytego kilka lat temu w Holandii. To w sumie ponad 400 monet. Ich historia skrywa opowieść o krwawym rzymskim podboju. Brzęczące odkrycie archeologiczne w Holandii W październiku 2023 r. w Bunnik w Holandii archeolodzy-amatorzy Reinier Koelink i Gert-Jan Messelaar znaleźli z pomocą wykrywaczy metali 404 monety. Odkrycia dokonano na polu uprawnym, z dala od znanych rzymskich stanowisk archeologicznych, na głębokości mniejszej niż 30 cm pod powierzchnią ziemi. Odkrywcy zgłosili lokalnym służbom zajmującym się dziedzictwem archeologicznym swoje znalezisko. Zaalarmowani specjaliści postanowili rozpocząć wykopaliska w tym miejscu. Szczęśliwi pasjonaci, którzy dokonali odkrycia, nawet brali w nich udział. Jednak nie udało się wówczas znaleźć żadnych dodatkowych artefaktów. Skarb jest obecnie wystawiony na widok publiczny w Rijksmuseum van Oudheden (Holenderskie Narodowe Muzeum Starożytności). Co o nim wiemy po dwóch latach od odkrycia? Skład skarbu prawdę ci powie Skarb z Bunnik składa się z 404 srebrnych i złotych monet pochodzenia brytyjskiego i rzymskiego. Są to: 44 złote statery należące do brytyjskiego (celtyckiego) króla Cunobelinusa. Cztery z tych staterów są uważane za pośmiertne emisje, wybite około 43 roku n.e. przez następców tego władcy – Togodumnusa lub Caratacusa; 72 złote monety typu aureus. Dwie z nich to monety z okresu panowania cesarza rzymskiego Klaudiusza, z lat 46–47 n.e.; 288 srebrnych denarów. Najpóźniejsze z tych monet pochodzą z lat 46–47 n.e., czyli również z czasów panowania cesarza Klaudiusza. Z analizy…

monety-620ece5.png
width: 1920
height: 1148

W Pompejach odkopano prywatne spa. Goście mieli do dyspozycji aż trzy baseny
type: item
date: 2025-01-20T12:55:54.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pompeje
subject: starożytny rzym
subject: wezuwiusz
description: Archeolodzy dokonali kolejnego niezwykłego odkrycia w Pompejach, mieście zniszczonym przez erupcję Wezuwiusza. W jednym z domów odkopali starożytny kompleks kąpielowy. Znajdował się w willi bogatego Rzymianina, a był używany podczas uczt wydawanych dla najznamienitszych gości.
encoded: Spis treści: Z czego składa się starożytne spa znalezione w Pompejach? Podkreślić status społeczny Uczta jak z „Satyryk” Petroniusza Regio IX to część Pompejów, którą przed wybuchem wulkanu w 79 r. n.e. zamieszkiwali najbogatsi mieszczanie. Od 2023 roku w tym rejonie pracują archeolodzy. Co i rusz dokonują odkryć, które trafiają na czołówki portali na całym świecie. W zeszłym roku informowaliśmy, że w Regio IX odkopano unikatowy czarny pokój. Jego ściany zdobiły freski przedstawiające sceny z wojny trojańskiej. Teraz w tym samym domostwie, prywatnej willi stojącej przy Via di Nola, odsłonięto kilka kolejnych pomieszczeń. Tworzą one kilkuczęściowy kompleks kąpielowy. Coś w rodzaju prywatnego spa, w którym właściciel willi podejmował świetnie sytuowanych i ustosunkowanych gości. Łaźnie były połączone bezpośrednio z czarnym pokojem. Pozwala to przypuszczać, że w I w. n.e. kąpiele stanowiły część wystawnych uczt. Z czego składa się starożytne spa znalezione w Pompejach? Odkryte spa to jedne z największych prywatnych łaźni, jakie dotychczas znaleziono w Pompejach. Składają się z kilku pomieszczeń, z których mogli korzystać goście właściciela willi. Mieli do wyboru trzy baseny – caldarium (gorący), tepidarium (ciepły) oraz frigidarium (zimny). Ten ostatni znajdował się w perystylu, czyli na dziedzińcu o wymiarach 10x10 m, otoczonym kolumnami. Przylegała do niego przymierzalnia (apodyterium). Zachowały się w niej ławy. Dzięki nim naukowcy oszacowali, że spa mogło pomieścić do trzydziestu osób. Podkreślić status społeczny Kto należał do ich grona? Na pewno były to osoby co najmniej równe rangą właścicielowi pięknej willi. A więc ludzie bogaci, ustosunkowani, być może mający wpływy oraz ambicje polityczne. Badacze z Pompejów zwracają uwagę, że wystawne bankiety, jakie wydawano w willi, nie były „prywatne” w dzisiejszym znaczeniu tego słowa. Naturalnie właściciel starał się oczarować swoich gości i zrobić na nich jak najlepsze wrażenie. Jednak wydając ucztę, mógł również chci…

Peristilio-Frigidarium-Regio-IX-6-1200x801-c6c78d7.jpg
width: 1200
height: 801

W czasach imperium rzymskiego IQ ludzi malało. Przyczyna zaskoczyła naukowców
type: item
date: 2025-01-20T12:05:31.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: inteligencja
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
subject: Zdrowie
description: Naukowcy odkryli, że w czasach rzymskich, ok. 2000 lat temu, iloraz inteligencji ludzi zmalał o 2–3 punkty. Badacze uważają, że wpływ na to miało szerokie wykorzystywanie ołowiu w tamtym okresie.
encoded: Spis treści: Dlaczego ołów jest szkodliwy? Jak ołów obniżył inteligencję Rzymian? Iloraz inteligencji mógł być mniejszy o nawet 3 punkty Ołów jest metalem ciężkim o wysokiej gęstości i niskiej temperaturze topnienia. Jest stosunkowo miękki i odporny na korozję, przez co przez lata, od starożytności znajdował szerokie zastosowanie w różnych dziedzinach rzemiosła, a nawet w życiu codziennym. Był używany do produkcji m.in. sztućców, naczyń, a także biżuterii i innych ozdób. Rzymianie używali ołowiu do produkcji bieli ołowianej (cerusyty), która była używana jako puder kosmetyczny. Pierwiastek ten w postaci syropu był wykorzystywany nawet do konserwacji i słodzenia wina. Dlaczego ołów jest szkodliwy? Cerusyt jest jest jednak minerałem bardzo trującym, dlatego używanie takiego pudru prowadziło do nagromadzenia się ołowiu w organizmie i w rezultacie do śmierci. W ogóle pierwiastek ten jest toksyczny dla organizmu człowieka, a styczność z tym metalem może prowadzić do bardzo poważnych problemów zdrowotnych. Wpływa m.in. na układ nerwowy. Ołów jest neurotoksyną, która może powodować zaburzenia funkcji poznawczych, zmiany nastroju i zachowania czy zaburzenia koncentracji i pamięci. Chociaż starożytni lekarze zdawali sobie sprawę z niektórych skutków ubocznych ołowiu, przez setki lat ludzie uważali, że pierwiastek ma mimo wszystko więcej pozytywnych aspektów. Dopiero przełom w medycynie w XIX i XX wieku sprawił, ze naukowcy częściej zaczęli badać dokładny wpływ tego metalu na organizm ludzki. W drugiej połowie XX wieku coraz częściej zaczęto wprowadzać zakazy używania ołowiu. Jak ołów obniżył inteligencję Rzymian? Zespół naukowców ze Stanów Zjednoczonych, Austrii, Wielkiej Brytanii, Danii i Szwajcarii przeprowadził nowe badania dotyczące wpływu ołowiu na Europejczyków w czasach imperium rzymskiego. Okazuje się, że stosowanie ołowiu na szeroką skalę miało duży wpływ na obniżenie ilorazu inteligencji ówczesnych ludzi na terenie prawie całej Europy. Wyniki badań zostały opubliko…

olow-starozytny-rzyn-f269f06.jpg
width: 1024
height: 735

Tak żyli starożytni mieszkańcy Libii. Polscy archeolodzy odkryli dom dostojnika
type: item
date: 2025-01-07T10:21:53.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: afryka
subject: archeologia
subject: architektura
subject: cesarstwo rzymskie
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
description: Pozostałości po okazałym domu, którego centralną część stanowił dziedziniec otoczony przez portyk kolumnowy, odkryli polscy archeolodzy w Libii. Częściowo zachowała się nawet wielobarwna mozaika.
encoded: Spis treści: Ruiny miasta opowiadają losy jego mieszkańców Jak wyglądał dom dostojnika? Ptolemais – perła Afryki Północnej w czasach starożytności Naukowcy z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego powrócili do Ptolemais po kilkunastoletniej przerwie związanej z wojną domową w Libii. To ważne i duże miasto portowe starożytnej Cyrenajki na wybrzeżu Morza Śródziemnego w Afryce Północnej. Jego ruiny są bardzo malownicze. Ruiny miasta opowiadają losy jego mieszkańców Ostatnio archeolodzy skupili się na rozpoznaniu archeologicznym jednego z centralnie położonych kwartałów miejskiej zabudowy, w którym swe domy posiadali przedstawiciele miejskich elit. – Przez pryzmat liczących niemal 1000 lat dziejów jednej insuli, czyli starożytnej willi, chcemy dowiedzieć się więcej na temat przeszłości miasta i rozmaitych aspektów życia jego mieszkańców w starożytności – mówi National Geographic Polska szef ekspedycji, dr Piotr Jaworski z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Latem 2024 roku archeolodzy skupili się na odsłonięcie części gospodarczej miejskiej rezydencji. Okazało się, że jej historia jest bardzo długa. Najpierw budynek użytkowano w II–III wieku, a potem – pod koniec okresu starożytności w V wieku. Jak wyglądał dom dostojnika? Archeolodzy wiedzą, że dom należał do ważnej osobistości, bo – po pierwsze – położony był w bogatszej dzielnicy. Po drugie, wszystkie ślady świadczą o jego rezydencjonalnym charakterze. Wiadomo, że sercem domu był dziedziniec otoczony kolumnadą. Teraz naukowcom udało się odsłonić pomieszczenia, które do niego przylegał: kuchnię, klatkę schodową prowadzącą na piętro oraz pomieszczenie dekorowane mozaiką, kilkukrotnie naprawianą. Niestety, centralny panel z motywem figuralnym został zniszczony wskutek trzęsienia ziemi. Rezydencja posiadała zaawansowany system gromadzenia wody pitnej. Jego kluczowym elementem był gromadzący deszczówkę basen na terenie dziedzińca, z którego woda odprowadzana była do dwóch podziemnych cystern. Tam cze…

Odczyszczanie-mozaiki-w-poblizu-wlotu-do-cysternyczerwiec-2024.-Fot.-Piotr-Jaworski-df5728a.jpg
width: 2362
height: 1329

Smażeni na żelaznych krzesłach i pożerani przez lwy. Tak chrześcijanie ginęli w rzymskich amfiteatrach
type: item
date: 2024-12-19T09:20:55.000Z
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: morderstwa
subject: religie
subject: rzym
subject: starożytność
subject: wierzenia
description: Entuzjastycznie wiwatujący widzowie w rzymskich amfiteatrach, w których katowano chrześcijan, nie byli motłochem, ale „porządnymi obywatelami”. Wyznawców Jezusa smażono na żelaznych krzesłach, łamano im kości i rzucano na pożarcie wygłodzonym lwom.
encoded: Spis treści: Żelazne krzesło i rozjuszony byk – tak cierpieli chrześcijanie Obserwowanie przemocy – miło spędzony czas w czasach starożytnego Rzymu Brutalna śmierć chrześcijan na arenach Męczeńska śmierć na rzymskich arenach – triumf chrześcijan Dramatyczne relacje chrześcijan z amfiteatrów Latem 177 r. n.e. w Lugdunum (dzisiejszy Lyon w południowej Francji) nastał czas fiesty, a w programie amfiteatru dawano chrześcijan. Ich współwyznawcy zebrali potem relacje naocznych świadków z tego, co się wydarzyło. Żelazne krzesło i rozjuszony byk – tak cierpieli chrześcijanie Najpierw wprowadzono Maturusa i Sanktusa. Poddano ich każdemu rodzajowi tortur. Musieli przebiec między dwoma szeregami chłoszczących, ich ciała szarpały dzikie zwierzęta. Znosili wszystko, czego okrzykami domagał się podniecony tłum. Następnie przyszła kolej na Attalusa i Aleksandra. Ich także męczono, a w końcu przypięto do gorącego żelaznego krzesła, które smażyło ich ciała. Ostatniego dnia festiwalu do amfiteatru zawleczono niewolnicę Blandynę. Czekały ją pejcze, czekały lwy, potem rozgrzane do czerwoności płyty, a w końcu spętano ją siecią i rzucono bykowi. „Miotana przez jakiś czas przez zwierzę, nie czuła już później, co się dzieje, a to dzięki swej nadziei, sile wiary i komunii z Chrystusem”. Obserwowanie przemocy – miło spędzony czas w czasach starożytnego Rzymu Dla mieszkańców drugowiecznego Lyonu chrześcijanie byli częścią miłego dnia na mieście, częścią rozrywki, częścią przedstawienia. Widownia – tak jak lwy – ryczała. Należy przy tym podkreślić, że w tej historii, jak i tylu innych opowieściach o przemocy i brutalności, entuzjastycznie wiwatujący widzowie nie byli awanturującym się motłochem lokalnych żuli i nierobów. To nie rozhisteryzowany motłoch, lecz dobrzy, porządni obywatele, dla których publicznie organizowana przemoc była poważnym i absorbującym sposobem spędzania czasu. Wyrzutkowie społeczni (bandyci, rabusie, skazani przestępcy, zbiegli niewolnicy) mieli zginąć w mękach ku ucies…

GettyImages-918985938-587fed7.jpg
width: 1024
height: 665

Czy na arenach starożytnego Rzymu walczyły gladiatorki? Odpowiedź jest jasna
type: item
date: 2024-12-10T14:30:11.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: cesarstwo rzymskie
subject: kobiety
subject: koloseum
subject: starożytność
description: W filmowym hicie Ridleya Scotta „Gladiator” w krwawych walkach ku uciesze gawiedzi brały udział również kobiety. Ale nie jest to jedyna produkcja przedstawiająca taką wizję. Czy gladiatorki istniały naprawdę?
encoded: Spis treści: Kobiety na arenie przyciągały uwagę Gladiatorki z własnej woli? Jak wyglądały walki gladiatorek? Rozkwit i upadek fachu gladiatorów Trudno zliczyć książki, które poświęcono gladiatorom. Temat zawodowych wojowników w starożytnym Rzymie wzbudza bowiem wielką ciekawość. Gladiatorzy byli rekrutowani z reguły spośród niewolników lub przestępców. Ich zaciekłe walki ekscytowały tłumy na arenach rozsianych po całym imperium. Ale czy wśród nich były też kobiety? Kobiety na arenie przyciągały uwagę Naukowcy nie mają wątpliwości, że areny były zdominowane przez mężczyzn, którzy byli gladiatorami. Jednak od czasu do czasu pojawiały się na nich także kobiety. – Ich obecność była czymś nietypowym, dlatego musiały przyciągać uwagę i ściągać tłumy – powiedział serwisowi Nauka w Polsce historyk starożytności prof. Dariusz Słapek z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. A jaka była skala tego zjawiska? Trudno jest to dzisiaj ustalić. Do naszych czasów na temat kobiet gladiatorek zachowało się niewiele informacji. Wśród dowodów na ich istnienie jest na przykład inskrypcja na grobie Hostilianusa, sędziego z Ostii z II wieku n.e. Czytamy w niej, że urzędnik ten miał być pierwszą osobą od założenia miasta, która zorganizowała zawody gladiatorów płci żeńskiej. Z kolei w Efezie, gdzie znajdował się słynny Artemizjon, na cmentarzu obok amfiteatru znajdują się groby gladiatorów obu płci. Ciekawym dowodem na istnienie gladiatorek jest grób sprzed 2 tys. lat odkryty w 2000 roku w Londynie. Jego wyposażenie było bardzo bogate, co każe sądzić, że zmarła osoba była zamożna. Grób zlokalizowany był jednak poza murami miasta, co sugeruje z kolei, że nie była to postać ciesząca się szacunkiem. Z analiz wyposażenia wynika, że był to gladiator, a w zasadzie gladiatorka zmarła w wieku około dwudziestu kilku lat. Walczyła na arenie rzymskiego Londinium. Gladiatorki z własnej woli? W 11 i 19 roku n.e. rzymski senat uchwalił prawa zakazujące kobietom wywodzącym się z klasy średniej …

Jean-LeonGeromePolliceVerso-2f7d784.jpg
width: 2425
height: 1630

W Anglii odkryto olbrzymi skarb z czasów rzymskich. Monety pochodzą z czasów krwawego tyrana
type: item
date: 2024-12-09T08:03:05.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: anglia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: monety
subject: odkrycia archeologiczne
description: W zachodniej części Anglii, w hrabstwie Worcestershire, archeolodzy odnaleźli ponad 1300 monet. Ich analiza wykazała, że pochodzą z czasów panowania cesarza Nerona, który przez lata uważany był za „antychrysta”.
encoded: Spis treści: Wielki skarb z okresu panowania Nerona Monety ujawniają historię rzymskich podbojów w Brytanii Skarb został ukryty ze względu na widmo kolejnego konfliktu W rejonie Leigh i Bransford, na zachód od Worcester, w hrabstwie Worcestershire archeolodzy z angielskiego urzędu ochrony dziedzictwa narodowego prowadzili wykopaliska ratunkowe w miejscu, w którym odbywały się prace budowlane. Badacze dokonali tam zjawiskowego odkrycia. Znaleźli gigantyczny skarb, który składał się z 1368 monet wykonanych ze srebra i jednej ze złota. Wielki skarb z okresu panowania Nerona Najstarsze monety pochodzą ze 157 r. p.n.e., a najnowsze z 55 r. n.e. Wszystkie zostały ukryte przez jedną osobę w czasach, gdy cesarstwem rzymskim rządził Neron, czyli piąty cesarz rzymski i wychowanek Seneki Młodszego. Był pierwszym władcą Rzymu, który został uznany przez senat za wroga publicznego. Już w starożytności rzymscy kronikarze pisali o Neronie nieprzychylne teksty. Był znienawidzony także przez żydów i chrześcijan. W żydowskich przepowiedniach sybilińskich, które napisano po zburzeniu Jerozolimy w 70 r. Neron miał być tym, który zniszczy Rzym i cały świat. Z kolei wyznawcy Chrystusa nazwali go antychrystem za to, że prześladował ich wyznawców. – To niezwykłe znalezisko jest największym skarbem z czasów panowania Nerona (54–68 n.e.), jaki kiedykolwiek znaleziono w Wielkiej Brytanii. Oraz jednym z największych z tego okresu, jaki kiedykolwiek znaleziono w całym Imperium Rzymskim. Monety pochodzą z każdego zakątka wczesnego świata rzymskiego, od wybrzeży Morza Śródziemnego aż po wzgórza Cotswold – mówi dr Murray Andrew, archeolog z University College London i główny autor badania. Monety ujawniają historię rzymskich podbojów w Brytanii – Monety zostały zakopane tuż po inwazji Klaudiusza, gdy wojska rzymskie maszerowały przez zachodnią Brytanię, aby walczyć z plemionami Walii i granicy walijskiej. To niezwykłe odkrycie, które rzuca nowe światło na historię podboju rzymskiego, a także okres …

monety-z-czasow-nerona-anglia-bea83ca.jpg
width: 800
height: 470

Niewolnicy byli potrzebni światu? Pełnili ważne role w bogatych rodzinach
type: item
date: 2024-12-06T09:00:58.000Z
subject: Historia
subject: cesarstwo rzymskie
subject: niewolnictwo
subject: starożytność
description: W Rzymie nie wyobrażano sobie świata bez niewolników. Byli siłą roboczą, a nawet żywymi budzikami i encyklopediami. Wbrew pozorom ich losu nie odmieniło chrześcijaństwo. Odmianę mógł im zapewnić tylko talent.
encoded: Podział niewolników na lepszych i gorszych Niewolnicy byli dosłownie do wszystkiego Szansa na wolność i karierę Chrześcijaństwo było nadzieją dla niewolników Calvisius Sabinus chciał uchodzić za człowieka oczytanego. Na nieszczęście – jak pisał Seneka Młodszy w I w. – „jego pamięć była tak zła, że zapominał nawet imion Ulissesa, Achillesa czy Priama”. Sabinus zakupił więc niewolników, aby przypominali mu w towarzystwie odpowiednie cytaty: jeden miał się nauczyć całego Homera, drugi Hezjoda itd. Lecz nawet oni nie byli w stanie dobrze wszystkiego spamiętać! Widząc to niejaki Satellius Kwadratus, który lubił obnażać ludzką głupotę, zażartował, że Sabinus powinien jeszcze sprawić sobie grupę niewolników-gramatyków, którzy staliby przy niewolnikach-recytatorach i poprawiali ich błędy. Urażony Sabinus pochwalił się, jaką fortunę wydał na tych niewolników. Kwadratus skwitował, że przecież taka sama liczba książek byłaby dużo tańsza. Podział niewolników na lepszych i gorszych Takie docinki niewiele jednak zmieniały. Rzymianie mieli niewolników od dosłownie wszystkiego. Najgorszy był los tych harujących na roli, w wiejskich posiadłościach, w kopalniach i kamieniołomach. Lepiej żyli niewolnicy publiczni (stanowiący własność państwową i pomagający w świątyniach lub w administracji), cesarscy (obsługujący dwór i interesy panującego) oraz oczywiście niewolnicy domowi. Liczba obowiązków tych ostatnich była w zasadzie nieograniczona. W końcu właściciel był panem ich życia i śmierci. Wedle mitów świat nie zawsze był podzielony na niewolników i panów. Istniał kiedyś złoty wiek pod władzą Saturna, w którym nie znano ani niewolnictwa, ani nawet własności prywatnej. Wspomnieniem tych czasów stało się dla Rzymian święto Saturnaliów, podczas którego panowie i niewolnicy na kilka dni zamieniali się rolami. Niewolnictwo nie było więc postrzegane przez Rzymian jako stan w pełni naturalny, lecz jako… zdobycz cywilizacji. Pisarze rzymscy utrzymywali, że system niewolniczy istniał już u począ…

Niewolnicy-f9b7448.png
width: 1600
height: 1187