National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-05-15T07:04:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Smartfonem można szukać cząstek elementarnych. Udowodnili to polscy fizycy w CERN
items: Wielki Zderzacz Hadronów spełnia sen alchemików o przemianie pierwiastków w złoto
items: Po raz pierwszy antymateria będzie transportowana poza laboratorium - i to ciężarówką
items: Obawiano się, że to urządzenie zniszczy świat. Kto stoi za Wielkim Zderzaczem Hadronów?
items: Po raz pierwszy zaobserwowano, jak grawitacja wpływa na antymaterię. Jednak nie ma ona „ujemnej masy”
items: Mamy pierwsze ślady rzadkiego rozpadu bozonu Higgsa. Czy to dowód na istnienie cząstek nieznanych fizyce?
items: W tym tygodniu Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) pobije własny rekord energii zderzeń. Co nowego może odkryć?
items: Detektory cząstek elementarnych ukazują piękne oblicze materii
items: Wielki Zderzacz Hadronów odkrył nowe cząstki. Przybliżą nas do odkrycia natury materii?
items: Ta maszyna miała zniszczyć świat. Od tysięcy lat straszymy się końcem
items: Zobaczyć niewidzialną część wszechświata
items: Nowe odkrycie w CERN. Czym są tajemnicze cząstki?
items: Pierwsza kobieta na czele CERN
items: CERN obchodzi dziś 60-te urodziny!
items: Antymateria coraz lepiej poznana
items: CERN: homepage dla całego świata

Smartfonem można szukać cząstek elementarnych. Udowodnili to polscy fizycy w CERN
type: item
date: 2025-05-15T07:03:14.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: cern
subject: fizyka
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Część obecna w każdym telefonie okazała się świetnym detektorem zderzeń cząstek elementarnych. Matryca światłoczuła CMOS to część smartfonowych aparatów fotograficznych. Jej nowatorskie zastosowanie jako detektor cząstek to dzieło m.in. polskich naukowców.
encoded: Spis treści Matryca ze smartfona wykrywa anihilację materii i antymaterii Potencjalne zastosowania nowej metody Akceleratory cząstek elementarnych to najdroższe i najbardziej skomplikowane urządzenia stworzone przez ludzi. Wielki Zderzacz Hadronów kosztował niemal 5 miliardów euro, a roczny koszt jego eksploatacji przekracza miliard. CERN (Europejska Organizacja Badań Jądrowych) ma w planach budowę kolejnego, jeszcze większego i droższego. Inwestycja ma ruszyć w 2030 roku i pochłonąć astronomiczną kwotę kwotę 21 miliardów euro. Przy takich kosztach każda oszczędność jest na wagę złota. Dlatego uwagę przykuwa nowe odkrycie zespołu CERN, w którym brali udział także polscy fizycy. Zwykły chip CMOS z telefonu komórkowego wykorzystali jako detektor zderzeń cząstek materii z antymaterią. Matryca ze smartfona wykrywa anihilację materii i antymaterii Zespół AEgIS (Antihydrogen Experiment: Gravity, Interferometry, Spectroscopy) działający przy CERN pod Genewą, z udziałem polskich naukowców, opracował nowatorski sposób wykrywania anihilacji cząstek – zjawiska zachodzącego, gdy materia spotyka się z antymaterią. Kluczowym elementem jest wykorzystanie matryc CMOS, stosowanych powszechnie w aparatach fotograficznych smartfonów. W eksperymencie AEgIS badano wpływ grawitacji na antymaterię, wykorzystując pozytony (antyelektrony) i ich anihilację z elektronami, co prowadzi do emisji wysokoenergetycznych fotonów. Eksperyment przeprowadzano na atomach wodoru. Nowe detektory zbudowane ze smartfonowych matryc umożliwiają niezwykle precyzyjne śledzenie śladów cząstek w miejscu zderzenia, z dokładnością rzędu kilku mikrometrów. To znacznie przewyższa możliwości standardowych detektorów krzemowych. W dodatku technologia ta jest stosunkowo tania, kompaktowa i pozwala na analizę danych w czasie rzeczywistym. Nowy detektor pomoże odpowiedzieć na pytanie, jak antymateria zachowuje się w polu grawitacyjnym, na które wciąż nie znamy jednoznacznej odpowiedzi. Potencjalne zastosowania nowej metod…

AdobeStock940164463-af3d3e9.jpeg
width: 4368
height: 2448

Wielki Zderzacz Hadronów spełnia sen alchemików o przemianie pierwiastków w złoto
type: item
date: 2025-05-09T12:24:44.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: cern
subject: fizyka
subject: genewa
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
subject: złoto
description: Zamiana pospolitych metali – rtęci lub ołowiu – w złoto, była niespełnionym nigdy celem alchemii. Próby trwały od starożytności aż do epoki Oświecenia, gdy uznano je za niemożliwe do przeprowadzenia. Epoka energii atomowej jednak to zmieniła. W Wielkim Zderzaczu Hadronów właśnie udało się zamienić ołów w złoto.
encoded: Spis treści: Alchemia: pramatka współczesnej nauki Jak Wielki Zderzacz Hadronów przemienił ołów w złoto? W eksperymencie przeprowadzonym przez w Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC) w ośrodku CERN pod Genewą zaobserwowano proces przemiany ołowiu w złoto. To pierwsza taka obserwacja. Eksperyment jest częścią projektu ALICE (A Large Ion Collider Experiment). Jego celem jest badanie zderzeń ciężkich jonów – głównie jąder ołowiu – przy ekstremalnie wysokich energiach, aby odtworzyć warunki panujące tuż po Wielkim Wybuchu. Alchemia: pramatka współczesnej nauki Alchemia to praktyka, która rozwijała się od starożytności do XVII wieku. Łączyła elementy chemii, filozofii, mistycyzmu i astrologii. Jej głównym celem była przemiana metali nieszlachetnych (np. ołowiu) w złoto – proces zwany transmutacją. Alchemicy wierzyli, że możliwe jest stworzenie tzw. kamienia filozoficznego – substancji, która miała umożliwiać tę przemianę. Próbowali też stworzyć panaceum (lek na wszystkie choroby), eliksir nieśmiertelności oraz homunkulusa (sztucznego człowieka). Alchemia narodziła się w starożytnym Egipcie i Grecji, a rozwijała się w świecie arabskim (słowo „alchemia” powstało od arabskiego „al-kīmiyā”). Później została przejęta i przekształcona w średniowiecznej Europie, gdzie rozkwitła w epoce renesansu. Choć nie osiągnięto celu przemiany metali w złoto, alchemia przyczyniła się do rozwoju nowoczesnej chemii poprzez eksperymenty, rozwój aparatury i obserwacje. Alchemią parali się też znani dziś odkrywcy, m.in. astronom Tycho Brahe. Żadna reakcja chemiczna nie może doprowadzić do zmiany jednego pierwiastka w inny. Dopiero epoka energii atomowej pozwoliła na tego typu przemiany, a nawet tworzenie nowych pierwiastków. W Wielkim Zderzaczu Hadronów w ośrodku CERN pod Genewą udało się właśnie dokonać transmutacji ołowiu w złoto. Jak Wielki Zderzacz Hadronów przemienił ołów w złoto? W opublikowanym w czasopiśmie „Physical Review C” artykule opisano, jak w wyniku zderzeń wzbudzonych atomów ołowiu d…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/05/AdobeStock700853412EditorialUseOnly1-459e798.jpeg
width: 4208
height: 2584

Po raz pierwszy antymateria będzie transportowana poza laboratorium - i to ciężarówką
type: item
date: 2024-11-27T10:35:56.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: antymateria
subject: badania naukowe
subject: cern
subject: szwajcaria
description: Fizycy eksperymentalni przygotowują się do historycznego wyczynu. Po raz pierwszy zamierzają przewieźć antymaterię pomiędzy różnymi laboratoriami w CERN-ie, w Szwajcarii.
encoded: Spis treści: Po co naukowcy chcą transportować antymaterię? Jak bezpiecznie przewieźć antymaterię? Dwa różne eksperymenty z antymaterią Jaka jest najdroższa substancja, która istnieje na Ziemi? To ani złoto, ani platyna, ani jakikolwiek rzadki pierwiastek. Tylko antymateria – „lustrzana” forma materii o przeciwnym ładunku elektrycznym. Szacuje się, że wytworzenie jej grama to koszt rzędu bilionów dolarów. Antymateria, tak jak materia, została wytworzona w czasie Wielkiego Wybuchu. Jednej i drugiej powstało wówczas tyle samo. Każda cząstka po spotkaniu swojej antycząstki anihiluje, podczas tego procesu zaś uwalnia się sporo energii. Teoretycznie więc w kosmosie, które zaczynał swoje życie z jednakową ilością materii i antymaterii, obie powinny spotkać się, wyparować i nic po sobie nie pozostawić. Materia jednak istnieje we Wszechświecie – sami jesteśmy na to dowodem. A to oznacza, że antymateria, której z kolei nie ma, bardzo ciekawi naukowców. Badacze nauczyli się wytwarzać ją na Ziemi dopiero w 1995 roku. Wówczas w Szwajcarii w CERN-ie przeprowadzono pierwsze doświadczenia, podczas których uzyskano antymaterię. Teraz fizycy eksperymentalni szykują się do następnych przełomowych testów. Chcą przewieźć antymaterię z jednego laboratorium do drugiego specjalnie przystosowanymi do tego ciężarówkami. Po co naukowcy chcą transportować antymaterię? W tej chwili w CERN-ie trwają dwa projekty, których celem jest przetestowanie bezpiecznego transportu antymaterii. Pierwszy to PUMA (antiProton Unstable Matter Annihilation), drugi – BASE-STEP. W każdym przypadku antymateria będzie transportowana tylko w ramach CERN-u, a zatem na stosunkowo nieduże odległości. Za każdym razem cała operacja transportu ma potrwać kilka godzin. Obie zostaną przeprowadzone w drugiej połowie tego roku. Jednak to dopiero początek. Jeśli projekty zakończą się powodzeniem, otworzą drogę do dzielenia się antymaterią z innymi europejskimi ośrodkami uniwersyteckimi. Tym samym badania z użyciem tej cennej s…

BASE-STEP1-334346d.jpg
width: 1257
height: 752

Obawiano się, że to urządzenie zniszczy świat. Kto stoi za Wielkim Zderzaczem Hadronów?
type: item
date: 2024-11-26T10:32:12.000Z
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: cern
subject: eksperyment
subject: fizyka
subject: książki
subject: naukowcy
description: Urządzenie badające Wielki Wybuch może zniszczyć Ziemię – głosił nagłówek w 1999 roku, kiedy w USA uruchamiano Relatywistyczny Zderzacz Ciężkich Jonów. W podobnym tonie niektóre media informowały o uruchomieniu Wielkiego Zderzacza Hadronów w Europie. Kto stoi za jego budową i czy faktycznie coś nam groziło?
encoded: Spis treści: Czym jest Wielki Zderzacz Hadronów? Kim był twórca Wielkiego Zderzacza Hadronów? Teorie spiskowe na temat Wielkiego Zderzacza Hadronów LHC i jego eksperymenty Z wizytą w Wielkim Zderzaczu Hadronów 10 września 2008 roku fizycy na całym świecie z niecierpliwością oczekiwali na uruchomienie największej maszyny na świecie – Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC, Large Hadron Collider). Czym jest Wielki Zderzacz Hadronów? LHC to kolisty zderzacz protonów o długości dwudziestu siedmiu kilometrów zbudowany w CERN-ie niedaleko Genewy, sto metrów pod ziemią na granicy między Francją a Szwajcarią. Urządzenie powstało w formie pomysłu w 1984 roku, jego budowa została zatwierdzona przez Radę CERN-u w 1994 roku. Po ćwierć wieku prac miała po raz pierwszy przyspieszać protony. Dla walijskiego fizyka Lyndona („Lyna”) Evansa, który nadzorował LHC jako dyrektor projektu od momentu jego powstania w 1994 roku, było to zwieńczenie całej kariery w budowaniu akceleratorów cząstek. Kim był twórca Wielkiego Zderzacza Hadronów? Evans sprawia wrażenie osoby skromnej, życzliwej i praktycznej. Ta skromność polega na rzadkim wspominaniu w wywiadach o własnej karierze, ale pseudonim trochę zdradza jego charakter. „Atomowy Evans” to niepowstrzymana siła stojąca za LHC. Evans pracuje w CERN-ie od 1969 roku. Jednak w trakcie kariery był wszędzie tam, gdzie potrzebowano jego wiedzy, podążając za zderzaczami o coraz wyższych energiach: od supersynchrotronu protonowego 300 GeV w CERN-ie po Tevatron w Fermilabie i Nadprzewodzący Superzderzacz w Teksasie. Kiedy prace nad tym ostatnim zostały wstrzymane, LHC okazał się przyszłością fizyki cząstek, a urzeczywistnienie tego projektu stało się racją bytu Evansa. „Naukowiec nie może osiągnąć nic większego” – wyznał. Evans ma świadomość ogromu swych dokonań i wciąż czuje się onieśmielony za każdym razem, gdy wchodzi do tunelu LHC. Jego funkcja przy budowie zderzacza polegała na nadzorowaniu około dwóch i pół tysiąca pracowników CERN-u oraz kolejnych …

PortraitofLynEvansLHCProjectLeader-8ff9c3a.jpg
width: 4256
height: 2832

Po raz pierwszy zaobserwowano, jak grawitacja wpływa na antymaterię. Jednak nie ma ona „ujemnej masy”
type: item
date: 2023-10-02T11:29:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: antymateria
subject: cern
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: materia
subject: nauka
description: Naukowcy po raz pierwszy wykazali, że grawitacja działa nie tylko na materię, ale również na antymaterię. Jak się okazało, cząstki antymaterii zachowują się w polu grawitacyjnym podobnie jak cząstki materii.
encoded: W tym artykule: Antymateria w polu grawitacyjnym Pułapka magnetyczna na antymaterię Skąd się wzięła antymateria we Wszechświecie? Krzywa Wieża to jeden z zachwycających zabytków na Placu Cudów w Pizie. Stojąc tam, łatwo wyobrazić sobie, dlaczego właśnie ją wybrał Galileusz do przeprowadzenia eksperymentów, badających wpływ przyciągania ziemskiego na ciała o różnej masie. Według legendy w drugiej połowie XVI w. Galileusz zrzucał z Krzywej Wieży metalowe kule różnej wielkości. Następnie mierzył czas, po którym docierały na ziemię. Ustalił, że – jeśli nie istnieje opór powietrza – wszystkie ciała spadają na ziemię ze stałym przyspieszeniem. Jednak kilka wieków temu nikt nie miał pojęcia, że we Wszechświecie istnieje nie tylko zwykła materia. Dopiero od lat 30. XX wieku naukowcy zdali sobie sprawę z tego, że zbudowany ze zwykłej materii świat ma swojego brata bliźniaka, składającego się antymaterii. Każda cząstka ma swoje przeciwieństwo: antycząstkę. Ma ona przeciwny ładunek elektryczny (w przypadku cząstek nim obdarzonych). Bliźniacy powinni pozostawać od siebie stale oddzieleni. Gdy bowiem cząstka spotyka się z antycząstką, dochodzi do anihilacji. Obie znikają, uwalnia się zaś porcja energii w postaci promieniowania. Antymateria w polu grawitacyjnym Odkrycie antymaterii doprowadziło to do intrygującego pytania. Jak zachowuje się ona w polu grawitacyjnym? Co by było, gdyby Galileusz – czysto teoretycznie − zrzucał z Krzywej Wieży kule zbudowane nie z cząstek, ale z antycząstek? Albo gdyby na głowę Newtona spadło antyjabłko? A może w ogóle nie spadłoby – bo na antycząstki działałaby antygrawitacja? Czyli przeciwieństwo dobrze nam znanej grawitacji, która na co dzień trzyma nas na krzesłach. Czy antymateria ma „ujemną masę”? Naukowcy po raz pierwszy wykorzystali cząstkę antymaterii. Przełomowy eksperyment Naukowcy przeprowadzili doświadczenie z użyciem pozytonu – cząstki elementarnej antymaterii. To kolejny krok na drodze do zrozumienia mechanizmów działania Wszechświata…

po-raz-pierwszy-zaobserwowano-jak-grawitacja-wplywa-na-antymaterie-jednak-nie-ma-ona-ujemnej-masy-ryc-keyi-onyx-li-u-s-national-science-foundation-a45f1ab.jpg
width: 1920
height: 1080

Mamy pierwsze ślady rzadkiego rozpadu bozonu Higgsa. Czy to dowód na istnienie cząstek nieznanych fizyce?
type: item
date: 2023-05-29T12:07:35.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: fizyka
subject: Gwiazdy
subject: odkrycia
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Naukowcy przedstawili analizy statystyczne badań rozpadu słynnego bozonu Higgsa. W przyszłości tego rodzaju testy mogą pomóc wyjaśnić, czego brakuje w Modelu Standardowym. Czyli w planie budowy materii, z której składa się Wszechświat.
encoded: W tym artykule: Bozon Higgsa, cząstka ważna dla wszystkich innych Rozpad bozonu Higgsa Kolejne odsłony LHC Wielki Zderzacz Hadronów (Large Hadron Collider, LHC) został uruchomiony w europejskim ośrodku badań jądrowych CERN już piętnaście lat temu. Cztery lata później, w lipcu 2012 r., naukowcy poinformowali o największym odkryciu, jakiego dotychczas dokonano z jego pomocą. Było nim potwierdzenie istnienia bozonu Higgsa, cząstki fundamentalnej nazwanej tak od Petera Higgsa, brytyjskiego fizyka. W 1964 roku Higgs zaproponował teorię wyjaśniającą, w jaki sposób cząstki uzyskują masę. Miał w tym pośredniczyć właśnie tajemniczy bozon. Do 2012 roku teoria ta pozostawała niepotwierdzona. Dziś jednak bozon Higgsa, zwany też Boską Cząstką, jest ważną częścią składową Modelu Standardowego. Czyli „atlasu” cząstek elementarnych, z jakich składa się materia we Wszechświecie. Bozon Higgsa, cząstka ważna dla wszystkich innych – Cząstka elementarna nazwana bozonem Higgsa pozwala wytłumaczyć, dlaczego cząstki fundamentalne mają takie, a nie inne masy – pisze w książce „Wszechświat. Biografia” astronom Paul Mudrin. – Bez odwołania się do jej istnienia wyjaśnienie tego faktu jest niemożliwe – zauważa. Wielki Zderzacz Hadronów odkrył nowe cząstki. Przybliżą nas do odkrycia natury materii? Zupełnie nową cząstkę – tetrakwark o nazwie X (6900) – odkryto w ośrodku CERN pod Genewą. Cząstka złożona z czterech kwarków może przybliżyć naukowców do odkrycia, w jaki sposób ... Bozon Higgsa ciągle bardzo interesuje naukowców. – Każda cząstka istnieje w specjalnej relacji z bozonem Higgsa – mówiła w tym tygodniu Pamela Ferrari związana z eksperymentem ATLAS, jednym z detektorów LHC. – Dlatego poszukiwanie rzadkich rodzajów rozpadu bozonu Higgsa jest priorytetowe – dodawała. Rozpad bozonu Higgsa Ferrari wystąpiła na konferencji w Belgradzie, gdzie naukowcy pracujący z detektorami cząstek ATLAS i CMS przedstawili wyniki poszukiwań śladów rzadkiego rozpadu bozonu Higgsa. Zgodnie z Modelem Standardowy…

mamy-pierwsze-slady-rzadkiego-rozpadu-bozonu-higgsa-czy-to-dowod-na-istnienie-czastek-nieznanych-fizyce-fot-cern-9c95d8f.jpg
width: 1400
height: 720

W tym tygodniu Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) pobije własny rekord energii zderzeń. Co nowego może odkryć?
type: item
date: 2022-07-04T11:06:17.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: fizyka
subject: nauka
subject: Technologia
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Dwa miesiące po uruchomieniu Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) ustanowi nowy rekord. Już jutro największy akcelerator cząstek na świecie przyspieszy protony tak, że będą zderzały się z nieosiąganymi wcześniej energiami.
encoded: W tym artykule: Wielki Zderzacz Hadronów startuje po raz trzeci Rekordowa energia w LHC Co będzie badał Wielki Zderzacz Hadronów? – Dla fizyki rozpoczęła się nowa pora roku – oświadczyły w zeszłym tygodniu władze CERN. W CERN, czyli w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych koło Genewy, znajduje się największy na świecie akcelerator cząstek, Wielki Zderzacz Hadronów. Wielki Zderzacz Hadronów (ang. Large Hadron Collider, LHC) to gigantyczne urządzenie umieszczone we wkopanym w ziemię pierścieniu o długości 27 km. Maszyna wytwarza wiązki protonów, które puszczane są w przeciwnych kierunkach. Gdy protony osiągną prędkości zbliżone do prędkości światła i gigantyczne energie, są ze sobą zderzane. W wyniku zderzeń powstaje wiele innych cząstek elementarnych. Ich pojawienie się jest rejestrowane przez siedem detektorów umieszczonych w różnych miejscach tunelu. Naukowcy analizują zapisy zderzeń. W ten sposób mogą badać najmniejsze cząstki, z których składa się makroskopowy świat, jaki znamy. Wielki Zderzacz Hadronów startuje po raz trzeci Wielki Zderzacz Hadronów został uruchomiony w 2008 r. Cztery lata później, 4 lipca 2012 r., naukowcy poinformowali o największym odkryciu, jakiego dotychczas dokonano z jego pomocą. Było nim potwierdzenie istnienia bozonu Higgsa – do tamtej pory czysto hipotetycznej cząstki. Bozon Higgsa jest ważną częścią składową Modelu Standardowego, czyli atlasu cząstek elementarnych, z jakich składa się materia. CERN: homepage dla całego świata To w tym miejscu wymyślono technologie, które zmieniły świat raz na zawsze Od tamtej pory Wielki Zderzacz Hadronów był wyłączany dwukrotnie. Po raz pierwszy urządzenie było usprawniane w latach 2013–2015 r. Po raz drugi – od 2018 r. do kwietnia 2022 r. W obu przypadków oprócz prac konserwacyjnych zderzacz był modernizowany tak, by można było nadać puszczanym wewnątrz wiązkom protonów jeszcze większe energie. Im większe energie, tym większa szansa na zarejestrowanie rzadkich cząstek i dokonanie przełomowych odkryć n…

w-tym-tygodniu-wielki-zderzacz-hadronow-lhc-pobije-wlasny-rekord-energii-zderzen-co-nowego-moze-odkryc-fot-ronald-patrick-getty-images-17f5ca8.jpeg
width: 1024
height: 683

Detektory cząstek elementarnych ukazują piękne oblicze materii
type: item
date: 2021-08-24T23:33:40.000Z
creator: Rafał Dadura
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: Edukacja
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: W każdej chwili cząstki subatomowe przepływają przez ciało każdego z nas w niewyobrażalnej ilości. W każdej sekundzie przez centymetr kwadratowy naszych ciał przechodzi około 100 miliardów neutrin ze Słońca. Nawet zwykłe banany emitują pozytony, antymaterialny odpowiednik elektronu. Istnieje dosłownie cały wszechświat cząstek, a my jesteśmy tego w większości nieświadomi, głównie dlatego, że te cząstki są niewidzialne.
encoded: W tym artykule: Spirale, błyski i linie Istnieje wiele metod wykrywania nanocząstek Łączenie wszystkiego w całość Spirale, błyski i linie Aby naprawdę zgłębić materię na jej najbardziej fundamentalnym poziomie, ludzie muszą być w stanie zwizualizować ten ukryty świat. I tu właśnie zastosowanie znajdują detektory cząstek. Wykrywają one ślady najdrobniejszych składników wszechświata, urzeczywistniając te nieuchwytne koncepcje. Co więcej, detektory cząstek ujawniają ukryte piękno: Cząstki pozostawiają po sobie zgrabne spirale bąbelków, błyski światła i wyraźne linie iskier. Kiedy cząstka przemieszcza się przez dany materiał, upuszcza „okruchy”, które mogą zdradzić jej drogę. Te okruchy mogą mieć różną postać: światła, ciepła lub ładunku elektrycznego. „W zasadzie każdy istniejący detektor cząstek szuka jednej lub więcej z tych trzech rzeczy," mówi fizyk cząstek Jennifer Raaf z Fermilab w Batavii, w USA. Detektory cząstek przetwarzają ślady pozostawione przez cząstki na sygnały, które mogą być rejestrowane i analizowane. Sygnały te pomogły w odkryciu fizyki modelu standardowego - ukoronowania nauki opisującej cząstki i siły natury. Prawdopodobnie będą one również kluczowe w odkryciu fizyki wykraczającej poza model standardowy. Istnieje wiele metod wykrywania nanocząstek Wraz z upływem czasu technologie wykrywania cząstek uległy znacznemu udoskonaleniu. Oto kilka typów detektorów, dzięki którym to, co niewidzialne, stało się widzialne. „Przez chmurę” Jednym z pierwszych sposobów, w jaki naukowcy wizualizowali tory cząstek, były komory z chmurami. Opracowane ponad sto lat temu komory chmurowe są wypełnione gazem - często oparami alkoholu. Kiedy naładowana cząstka przechodzi przez komorę, pozbawia powietrze elektronów, tworząc ładunek elektryczny, który inicjuje kondensację. Wzdłuż drogi cząstki tworzy się smużka, przypominająca miniaturową smugę kondensacyjną. Ścieżki z bąbelkami Kiedy naładowane cząsteczki przechodzą przez ciecz w komorze bąbelkowej, pozostawiają za sobą…

czastki-elementarne-4-f7023a9.jpeg
width: 1161
height: 684

Wielki Zderzacz Hadronów odkrył nowe cząstki. Przybliżą nas do odkrycia natury materii?
type: item
date: 2021-02-15T10:46:27.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: Edukacja
subject: fizyka
subject: genewa
subject: materia
description: Zupełnie nową cząstkę – tetrakwark o nazwie X (6900) – odkryto w ośrodku CERN pod Genewą. Cząstka złożona z czterech kwarków może przybliżyć naukowców do odkrycia, w jaki sposób kwarki tworzą inne cząstki – takie jak protony i neutrony.
encoded: Odkrycia dokonano dzięki Wielkiemu Zderzaczowi Hadronów. Kwarki zazwyczaj występują w grupach po dwa lub trzy tworząc w ten sposób hadrony. Od dawna uważano, że mogą także łączyć się w struktury cztero- lub pięcioelementowe. Istnienie tetra- i pentakwarków potwierdzono dzięki naukowcom z CERN-u, a teraz udało im się odkryć całkiem nową, niespotykaną dotychczas cząstkę. W ramach eksperymentu LHCb poinformowano o zaobserwowaniu nowego typu tetrakwarka. – Już samo istnienie cząstek stworzonych z czterech kwarków jest czymś niezwykłym. Teraz odkryliśmy pierwszą cząstkę złożoną z czterech ciężkich kwarków tego samego typu. Jest ona zbudowana z dwóch kwarków powabnych i dwóch antykwarków powabnych. Dotychczas znaliśmy tetrakwarki składające się co najwyżej z dwóch ciężkich kwarków i nigdy nie zawierały one więcej niż dwóch kwarków tego samego typu – mówi Giovanni Passaleva, rzecznik prasowy LHCb. Egzotyczny hadron został odkryty, gdy rozpadł się na dwa mezony J / ψ, z których każdy składał się z kwarku powabnego i antykwarku powabnego. Cząstka wydaje się być pierwszym znanym tetrakwarkiem zbudowanym w całości z „ciężkich kwarków”. Nowy tetrakwark nosi nazwę X (6900) – liczba odnosi się do jego masy 6900 MeV / c2. Z kolei litera X oznacza fakt, że fizycy LHCb nie są jeszcze pewni co do kluczowych właściwości cząstki, w tym jej powiązań, parzystości i zawartości kwarków. Fizycy nie mają jeszcze bowiem pewności, czy mają do czynienia rzeczywiście z nowym tetrakwarkiem, czy z dwoma hadronami składającymi się z dwóch kwarków – za to powiązanymi w strukturę przypominającą molekułę. Nowe odkrycie – zdaniem pracowników CERN – to okazja do przetestowania modeli teoretycznych, oraz późniejszego ich wykorzystania do wyjaśnienia natury materii. – To nowe odkrycie dostarcza dalszych kluczowych dowodów na zachowanie kwarków i ich interakcji. Niewątpliwie będzie to bardzo interesujące dla teoretyków pracujących nad lepszym zrozumieniem egzotycznych hadronów. Dane, które będziemy gromadz…

wielki-zderzacz-hadronow-miesci-sie-w-osrodku-cern-pod-genewa-fot-getty-images-8b8fa67.jpeg
width: 1024
height: 683

Ta maszyna miała zniszczyć świat. Od tysięcy lat straszymy się końcem
type: item
date: 2018-01-26T09:00:45.000Z
creator: redakcjang
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: kalendarz majów
subject: koniec świata
description: Koniec świata to święto ruchome. Jakoś wielu je przewiduje, ale gdy przychodzi do konkretnej daty... przekładamy.
encoded: Ludzkość jest od apokalipsy uzależniona. Gdyby wierzyć wszystkim wieszczom zagłady, nasz świat kończyłby się niemal co roku. Szczególnie dużo proroctw pojawiło się w ostatnich dekadach. Najgłośniejszą był problem Y2K. Gdy zagrożenie komputerowe związane z pluskwą milenijną w 2000 roku okazało się zbyt błahe, na wyobraźnię człowieka trzeba było zadziałać czymś większym, straszakiem z pogranicza nauki i fantastyki. Idealny okazał się do tego celu Wielki Zderzacz Hadronów (LHC), 27-kilometrowe cacko wybudowane wspólnymi siłami wielu europejskich państw na granicy Szwajcarii i Francji, sto metrów pod ziemią. Naukowcy z ośrodka CERN chcieli za jego pomocą protonów rozpędzonych do prędkości bliskiej prędkości światła poznać m.in. początki wszechświata. Apokaliptyczne wizje towarzyszyły pracom naukowców od samego początku w 1994 roku. Atmosferę podsyciła publikacja w magazynie "Scientific American", w której to autor zasugerował, że podobna maszyna - Ciężki Zderzacz Jonów budowany pod Brookhaven w stanie Nowy Jork, może wytworzyć małą czarną dziurę, która, co byłoby wyrokiem dla całej planety. Naukowcy pukali się w czoła, używając wielu racjonalnych argumentów na zaprzeczenie tej tezy. "Szansa mniejsza niż jeden do 50 milionów" - mówili, ale to i tak było za dużo. Profesor Frank Close z oksfordzkiego uniwersytetu przekonywał, że to tak jakby wierzyć w główną wygraną w totolotka trzy razy z rzędu. Szukające sensacji media nie chciały jednak słuchać. Zamiast tego ochrzciły Wielki Zderzacz Hadronów mianem sprawcy przyszłej zagłady planety. Katastrofa oczywiście nie nadeszła.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c120bdbeaf5a08e5bc747ceeefb8e0a067062d9a-ca4b152.jpeg
width: 460
height: 287

Zobaczyć niewidzialną część wszechświata
type: item
date: 2015-01-29T10:08:00.000Z
creator: Timothy Ferris
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: cern
subject: ciemna materia
subject: kosmos
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Widzimy jedynie niewielki ułamek tego, co istnieje. Aby móc wykonać przynajmniej pierwszy rzut oka na ukryty w cieniu wszechświat wokół nas, naukowcy nauczyli się wykrywać inne rzeczy: ciemną materię i ciemną energię.
encoded: Kiedyś kosmolodzy „często się mylili, ale nigdy nie mieli wątpliwości”. Dziś mylą się rzadziej, ale wątpliwości są coraz większe. Po dziesięcioleciach badań z wykorzystaniem coraz lepszych teleskopów, detektorów światła i komputerów wiadomo, że wszechświat narodził się 13 mld 820 mln lat temu. Najprawdopodobniej jako pęcherzyk mniejszy od atomu. Po raz pierwszy astrofizycy zdołali zmapować kosmiczne promieniowanie tła (światło uwolnione, gdy wszechświat miał jedynie 378 tys. lat) z dokładnością do 0,1 proc. Ale stwierdzili także, że wszystkie gwiazdy i galaktyki, które widzą na niebie, stanowią jedynie 5 proc. wszechświata, który jesteśmy w stanie obserwować. W dodatku niewidzialna większość składa się z 27 proc. ciemnej materii i 68 proc. ciemnej energii – o których na razie nie wiadomo praktycznie nic. Ciemna materia – choć nikt nie wie, czym właściwie jest – według naukowców odpowiada za wyrzeźbienie płaszczyzn i serpentyn galaktyk, które tworzą wielkoskalową strukturę wszechświata. Ciemna energia jest jeszcze bardziej tajemnicza. Termin ten ukuto, aby opisać wszystko, co przyspiesza tempo jego rozszerzania się. Dziś jest „ogólną etykietą określającą wszystko, czego nie wiemy o właściwościach wszechświata w dużej skali”. Dzisiejszy stan wiedzy kosmologów można by porównać do tej, jaką dysponował Thomas Jefferson w 1804 r., gdy wysłał Meriwethera Lewisa i Williama Clarka na poszukiwanie mamutów włochatych. Ówczesny prezydent Stanów Zjednoczonych i jego współcześni zdawali sobie sprawę, że ogromne połacie Ameryki Północnej od rzeki Missisipi do Oceanu Spokojnego kryć mogą wiele naukowych niespodzianek, ale mieli jedynie mgliste pojęcie o tym, co mogło się tam znajdować. (Czytaj też: Kosmos – obłędnie daleko) Pierwsze podejrzenia dotyczące wszechobecności ciemnej materii pojawiły się w latach 30. ubiegłego stulecia. Szwajcarski astronom Fritz Zwicky, pracując w Mount Wilson w południowej Kalifornii, zmierzył wówczas prędkości, z jaką galaktyki w gromadzie Coma (321 …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6191af536fd39cfd89df6dfbf59a7f0e852fbe40-9b17dda.jpeg
width: 890
height: 668

Nowe odkrycie w CERN. Czym są tajemnicze cząstki?
type: item
date: 2014-11-20T10:28:00.000Z
creator: Materiały prasowe
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Jędną milionową milionowej części sekundy istniały dwie nowe cząstki elementarne zaobserwowane w podgenewskim CERN-ie.
encoded: Dostrzegli je fizycy pracujący w eksperymencie LHCb na Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC). Cząstki nalrżą do rodziny tzw. barionów – relacjonuje dr hab. Marek Szczekowski z Narodowego Centrum Badań Jądrowych. (Przeczytaj o innym odkryciu fizyków z CERN). – Bariony to cząstki składające się z trzech kwarków – mówi dr Szczekowski. I tłumaczy: – Najbardziej znanym barionem jest proton tworzący jądro atomu wodoru. Ponieważ kwarki występują w sześciu rodzajach, to możliwe są również bariony złożone z innych, cięższych kwarków. Do takich należą dwie obserwowane cząstki, oznaczone jako Xi_b'- i Xi_b*-. Obie składają się z kwarków (dsb) dolnego (d), dziwnego (s) i pięknego (b). Dla porównania, proton (uud) to stan złożony z dwóch kwarków górnych (u) i jednego dolnego. Stan energetycznie wzbudzony, oznaczony gwiazdką - Xi_b*-, ma ten sam skład kwarkowy co Xi_b'-, ale w innej konfiguracji energetycznej. Obecność cięższych kwarków s i b powoduje, że obserwowane cząstki są ponad sześciokrotnie cięższe od protonu. Do ich wytworzenia potrzebne są więc duże energie wiązek akceleratora LHC. Średni czas życia takiego dziwnego i pięknego barionu to jedna milionowa milionowej części sekundy (10 do -12 potęgi sekundy). Zmierzone własności cząstek zgadzają się z przewidywaniami modelu kwarkowego. Istnienie nowych cząstek przewidywały znane nam teorie, jednak dopiero teraz udało się je doświadczalnie potwierdzić. Odkrycie to jest kolejnym krokiem pozwalającym wyglądać poza Model Standardowy, a więc uznawaną dziś za niekompletną teorię tłumaczącą, z czego zbudowany jest wszechświat. W eksperymencie LHCb uczestniczą grupy fizyków polskich z laboratoriów w Krakowie (Akademia Górniczo-Hutnicza i Instytut Fizyki Jądrowej PAN) oraz w Warszawie (Narodowe Centrum Badań Jądrowych). (Czy wiesz, że w CERN wymyślono stronę www?)

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/7d842f1edfed6d55c2697582460a5e5752ffd746-3a03c0c.jpeg
width: 800
height: 533

Pierwsza kobieta na czele CERN
type: item
date: 2014-11-04T14:21:00.000Z
creator: Anna Szczypczyńska
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: atlas
subject: cern
subject: wielki zderzacz hadronów lhc
description: Na 173. zamkniętej sesji Rada CERN wybrała kolejnego dyrektora generalnego organizacji. Została nim Włoszka dr Fabiola Gianotti.
encoded: Wybór zostanie formalnie zatwierdzony podczas grudniowej sesji Rady. Nowa dyrektor pokieruje CERN-em (Europejską Organizacją Badań Jądrowych) przez kolejnych pięć lat, począwszy od 1 stycznia 2016. – Wszyscy trzej kandydaci wyłonieni przez specjalnie powołaną w tym celu komisję zrobili na nas duże wrażenie – powiedziała Przewodnicząca Rady CERN, Agnieszka Zalewska – Ale przedstawiona przez dr. Gianotti wizja CERN jako światowego laboratorium akceleratorowego w połączeniu z jej dogłębną znajomością laboratorium CERN i eksperymentalnej fizyki cząstek przesądziły o wyborze. Chcę gorąco podziękować wszystkim kandydatom za to, jak niełatwą decyzję mieliśmy do podjęcia, a komisji za jej niestrudzoną pracę w ostatnich miesiącach. CERN kolebką innowacyjności – Fabiola Gianotti to doskonały wybór na mojego następcę – powiedział z kolei obecny dyrektor generalny CERN, Rolf Heuer. – Wieloletnia współpraca z nią była dla mnie prawdziwą przyjemnością. Z tym większą przyjemnością oczekuję na wspólną pracę w przejściowym roku 2015 wiedząc, że oddaję CERN w doskonałe ręce. – Wybór na stanowisko dyrektora generalnego CERN, w ślad za moimi 15 wybitnymi poprzednikami, to dla mnie wielki zaszczyt i odpowiedzialność – powiedziała dr Gianotti. – CERN jest ośrodkiem naukowej doskonałości, powodem do dumy i inspiracją dla fizyków z całego świata. CERN jest także kolebką licznych technologii i innowacyjności, źródłem wiedzy, edukacji oraz niegasnącym przykładem pokojowej współpracy naukowej. Kombinacja tych czterech atutów czyni CERN wyjątkowym miejscem kształtującym lepszych naukowców i lepszych ludzi. Chcę poświęcić całą swoją energię na utrzymanie doskonałości CERN we wszystkich jego przejawach, licząc na pomoc wszystkich, od Rady CERN poczynając, poprzez personel, na użytkownikach CERN z całego świata skończywszy. Krakowscy fizycy dumni Dr Gianotti kierowała eksperymentem ATLAS od marca 2009 do lutego 2013, a więc w okresie, kiedy eksperymenty ATLAS i CMS pracujące na Wielkim Zderzaczu …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/fe9a56531d74843a065d65e27a0b740165030b0f-84eb710.jpeg
width: 561
height: 373

CERN obchodzi dziś 60-te urodziny!
type: item
date: 2014-09-29T11:36:00.000Z
creator: Materiały prasowe
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
description: CERN, Europejska Organizacja Badań Jądrowych, zgasi dziś 60 urodzinowych świeczek podczas uroczystości z udziałem delegacji rządowych z 35 państw
encoded: Założony w 1954 roku, CERN jest obecnie największym na świecie laboratorium fizyki cząstek elementarnych i czołowym przykładem współpracy międzynarodowej łączącej naukowców nieomal 100 narodowości. Początki CERN sięgają późnych lat 40-tych, kiedy to niewielka grupa uczonych i polityków po obu stronach Atlantyku dostrzegła w naukach podstawowych szansę na pokojową odbudowę Europy po pożodze II Wojny Światowej. To właśnie dzięki tym wizjonerskim zamysłom, 29 września 1954 roku został powołany do życia CERN, z podwójną misją uprawiania nauki najwyższej próby oraz jednania powaśnionych narodów. Przez wszystkie lata swego istnienia CERN zadziwiająco dobrze wywiązywał się z tego zadania które, z czasem, zostało rozszerzone na wszystkie kontynenty. „Od sześciu dekad CERN stanowi miejsce w którym ludzie współpracują ze sobą bez względu na narodowość czy kulturę. Stanowimy pomost między narodami mówiąc jednym, uniwersalnym językiem nauki,” powiedział Dyrektor Generalny CERN Rolf Heuer. „W istocie, nauka jest nierozerwalną częścią kultury. Maestro Ashkenazy, dyrygujący European Union Youth Orchestra podczas dzisiejszych uroczystości, ujął to trafnie mówiąc, że o ile muzyka odzwierciedla nasze życie duchowe i ukazuje nam sens naszego istnienia, o tyle misją nauki jest zrozumienie otaczającego nas świata.” CERN rozpoczął swoje istnienie 29 września 1954 r, kiedy to weszła w życie jego konwencja ratyfikowana przez 12 krajów założycielskich. Z czasem, dzięki odnoszonym sukcesom, CERN przyciągnął kolejne kraje stając się prawdziwie światową organizacją. Obecnie zrzesza 21 krajów i ponad 10 000 użytkowników z całego świata, a kolejne kraje ubiegają się o jej członkostwo. „Z czasem CERN stał się wiodącym ośrodkiem fizyki cząstek na świecie, stale nakierowanym na i osiągającym doskonałość,” powiedziała Przewodnicząca Rady CERN, Agnieszka Zalewska. CERN zajmuje się badaniami podstawowymi w dziedzinie fizyki, próbując zrozumieć z czego zbudowany jest świat i jakie prawa nim rządzą. Od …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f0ef7a463de767e0db413e54ec7aced23c696f38-b48448f.jpeg
width: 1024
height: 576

Antymateria coraz lepiej poznana
type: item
date: 2014-06-04T12:17:00.000Z
creator: Materiały prasowe
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
subject: chemia
subject: materia
subject: nauka
subject: odkrycia
description: Naukowcy z eksperymentu ALPHA w podgenewskim CERN-ie zmierzyli ładunek antywodoru
encoded: Wyniki pomiarów w CERN-owskim Spowalniaczu Antyprotonów (ang.: Antiproton Decelerator, AD) opublikowało “Nature Communications”. Są one zgodne z zerem z dokładnością do ośmiu miejsc po przecinku. Chociaż sam wynik nie jest zaskoczeniem – atomy wodoru są elektrycznie obojętne, to jest to pierwszy tak dokładny pomiar dokonany na atomie antymaterii. „Po raz pierwszy mamy możliwość precyzyjnego badania antywodoru,” powiedział szef zespołu ALPHA Jeffrey Hangst. „Jesteśmy przekonani że technika pułapkowania eksperymentu ALPHA umożliwi jeszcze wiele cennych pomiarów. Z niecierpliwością czekamy na wznowienie programu AD w sierpniu tego roku co przyniesie kolejne pomiary antywodoru z coraz większą dokładnością.” Antycząstki powinny być identyczne z cząstkami materii poza przeciwnym ładunkiem. Podczas gdy atom wodoru złożony jest z protonu o ładunku +1 i elektronu o ładunku -1, antywodór składa się z antyprotonu o ładunku -1 i pozytonu o ładunku +1. Wiemy jednak, że materia i antymateria nie są swoimi dokładnymi przeciwieństwami. W jednej części na 10 miliardów natura wydaje się preferować materię, dlatego tak ważne jest dokładne poznanie antymaterii – główny cel eksperymentów na AD w CERN. ALPHA stosuje złożony system pułapek, który umożliwia wytworzenie i dostatecznie długie przechowywanie atomów antywodoru umożliwiając ich szczegółowe badanie. Zrozumienie asymetrii pomiędzy materią i antymaterią stanowi jedno z najistotniejszych wyzwań współczesnej fizyki. Obserwacja jakiejkolwiek różnicy pomiędzy tymi dwoma może pomóc w rozwiązaniu tej zagadki i otworzyć okno na nową fizykę. W celu zmierzenia ładunku antywodoru, eksperyment ALPHA badał trajektorie atomów wypuszczonych z pułapki i wędrujących w polu elektrycznym. Atomy naładowane byłyby odchylane w polu elektrycznym, podczas gdy neutralne nie. Ładunek atomu antywodoru zmierzony w oparciu o 386 zarejestrowanych przypadkach to (-1.3±1.1±0.4)×10-8. Liczby po znaku ± oznaczają kolejno niepewność statystyczną i systematyczną po…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/c20458b46607d51d03c38500efbc262ea3e304a2-0444697.jpeg
width: 3204
height: 2136

CERN: homepage dla całego świata
type: item
date: 2014-02-19T11:42:00.000Z
creator: Adam Robiński
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: cern
description: To w tym miejscu wymyślono technologie, które zmieniły świat raz na zawsze
encoded: Miejsce jest niezwykłe w swej zwykłości. Ot, ciemny, zapuszczony korytarz w budynku z lat 70. XX wieku na terenie równie wiekowego kampusu naukowego. Rzędy drzwi z nazwiskami w najróżniejszych językach, gabloty z wyjątkowo niszowymi ciekawostkami z dziedzin fascynujących jedynie tęgie umysły ścisłe. A jednak ten korytarz budynku numer 2 w Meyrin pod Genewą był świadkiem wydarzenia, które zmieniło świat. W biurach wzdłuż tego korytarza powstały wszystkie podstawowe technologie, na których bazuje World Wide Web - czytamy na niepozornej tabliczce. I już wiem, dlaczego każdy, kto odwiedza CERN, robi sobie tu zdjęcie. I ja wyciągam więc aparat, by uwiecznić tę "stronę startową". Wspomniana tabliczka w podgenewskim CERN-ie jest materialną pamiątką po pracy Tima Bernersa-Lee i zespołu jego informatyków, którzy na początku lat 90. stworzyli podstawy języka HTML i protokołów transmisji danych, po czym kilka lat później przekazali je do tzw. domeny publicznej. Tym samym zbudowali fundamenty dzisiejszego ogólnodostępnego internetu. Ale jest też pamiątka wirtualna - rekonstrukcja pierwszej, historycznej strony WWW. Ją zobaczyć może każdy bez wychodzenia z domu: http://info.cern.ch/hypertext/WWW/TheProject.html.

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/a7f5bc124cac2498ff1de4f3f167125eb18ff827-350387d.jpeg
width: 1024
height: 683