Dlaczego czekolada drożeje? Wkrótce może stać się synonimem luksusu, jak homar czy kawior
Najbardziej pesymistyczne prognozy mówią, że czekolada może zniknąć do 2050 roku. Inne zakładają, że będziemy musieli porzucić ulubiony, odprężający mózg łakoć do końca stulecia. Jak będzie naprawdę? Drastycznie rosnące ceny i znikające kakao sprawiają, że najpierw może stać się ona synonimem luksusu, na który mogą pozwolić sobie tylko nieliczni, a potem zupełnie rozpłynąć się… ale w powietrzu, nie w ustach.
Ceny kakao osiągnęły w 2025 roku niespotykany poziom – chociaż przez ostatnie 25 lat były bardzo stabilne, to nagle wzrosły czterokrotnie. To nie przypadek: stoją za tym konkretne zmiany klimatyczne, które windują ceny surowców i utrudniają uprawę. Jak te zjawiska przekładają się na świąteczne zakupy Polaków i przyszłość branży czekoladowej? Czekolada drożeje przez zmiany klimatyczne, które dewastują plony Klimat jest głównym czynnikiem upraw kakao, z którego powstaje czekolada. Można je uprawiać w stosunkowo niewielu miejscach na świecie, w których panują odpowiednie warunki. Te zmieniają się jednak w zastraszającym tempie: w 2023 i 2024 roku wystąpiło niezwykłe silne El Niño, które skutkowało utrzymywaniem się ponadprzeciętnie wysokich temperatur na powierzchni Pacyfiku. Efektem były susze, nieregularne opady i wzrost temperatury w Afryce Zachodniej, gdzie zlokalizowane są największe światowe plantacje kakao: na Wybrzeżu Kości Słoniowej oraz w Ghanie. Badania Uniwersytetu Oksfordzkiego wskazują, że susze i anomalie pogodowe w latach 2023–2024 doprowadziły do poważnych strat plonów tego wyjątkowo wrażliwego owocu. Produkcja spadła nawet o 30%. Rolnicy nie nadążają ze zmianami chorujących drzew Rok 2024 został uznany przez NASA za najgorętszy w historii. Ekstremalne zjawiska mają być coraz częstsze, co dodatkowo chwieje rynkiem kakao. Do już i tak trudnych warunków klimatycznych dołączyły jednak choroby plantacji. W Ghanie rozprzestrzenia się wirus obrzęku pędów kakao (CSSVD), który według szacunków lokalnych służb rolniczych odpowiada za utratę nawet 50% zbiorów na wybranych plantacjach. Na Wybrzeżu Kości Słoniowej poważnym problemem jest czarna zgnilizna strąków. Wymiana drzew kakaowca na odmiany odporne na choroby trwa wiele lat – nowe rośliny zaczynają owocować dopiero po 3–5 latach. To powoduje, że rolnicy nie są w stanie szybko dostosować się do zmieniających się warunków, dodatkowo jest to bardzo kosztowne. Według badań przeprowadzonych w Oksfordzie każdy wzrost średniej temperatury o 1°C może zmniejszyć światową produkcję żywności o ok. 4,4%. W przypadku tak wrażliwej rośliny jak kakao prowadzi to do znacznej niestabilności dostaw. Dlaczego czekolada drożeje? Amerykańskie cła i sprzedawana ziemia W 2025 roku Stany Zjednoczone wprowadziły nowe taryfy handlowe: 10% na produkty z wszystkich krajów, 20% na czekoladę z Unii Europejskiej oraz aż 145% na opakowania pochodzące z Chin. USA to największy konsument czekolady na świecie, a wzrost kosztów importu i produkcji znacząco podbił globalne ceny. Nowe taryfy spowodowały również niestabilność rynków finansowych. W rezultacie inwestorzy zaczęli masowo kupować metale szlachetne, w tym złoto, co miało nieoczekiwane skutki dla rynku kakao. Kakao wymieniane na złoto W Ghanie, która jest szóstym największym producentem złota na świecie, rosnące ceny złota oraz niestabilność rynku kakao zachęciły wielu rolników do sprzedaży ziemi nielegalnym kopalniom. Tereny dawnych plantacji zamieniły się w obszary wydobywcze, co dodatkowo ograniczyło światową podaż kakao. Nielegalne wydobycie złota prowadzi także do degradacji środowiska – zanieczyszczania rzek oraz wylesiania. Taki stan rzeczy powoduje dalsze pogłębianie się kryzysu na rynku kakao i utratę miejsc pracy dla tysięcy rolników. Czekolada najbardziej drożeje w Polsce Według danych Eurostatu z 2025 roku, Polska odnotowała najwyższy w Unii Europejskiej wzrost cen czekolady – aż o 39,1% rok do roku. Dla porównania, średnia UE wyniosła 21,1%. Wzrosty są szczególe odczuwalne przed Świętami, gdy zapotrzebowanie na słodycze tradycyjnie rośnie. Eksperci nie przewidują szybkiego powrotu do niskich cen z poprzednich dekad. Przyszłość kakao jest niepewna – zależy od postępu zmian klimatycznych i wyhodowania takich odmian, które odporne będą na choroby. Kurczące się plantacje sprawiają, że pesymistyczne teorie dotyczące zniknięcia czekolady – lub stania się produktem zarezerwowanym wyłącznie dla najbogatszych – są jak najbardziej realne. Źródła: NOAA, Eurostat, University of Oxford, Agricultural Systems Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
Biorą pożyczki, by podróżować. Generacja Z woli długi niż rezygnację z urlopu
Coraz więcej młodych osób traktuje wakacje nie jako przywilej, lecz konieczność – nawet jeśli oznacza to wejście w spiralę zadłużenia. Zaciągane pożyczki stają się sposobem na utrzymanie stylu życia, w którym letni wyjazd jest nieodłącznym elementem budowania tożsamości i społecznego statusu.
Wakacyjny wyjazd jeszcze niedawno uchodził za naturalny element letniego odpoczynku, jednak dla wielu stał się luksusem wymagającym finansowych wyrzeczeń. W obliczu rosnących kosztów życia i niepewności gospodarczej coraz więcej osób decyduje się na kredyt lub pożyczkę, aby sfinansować urlop. Trend ten pokazuje, że potrzeba oderwania się od codzienności bywa silniejsza niż obawy związane z zadłużeniem. Coraz więcej osób finansuje urlop kredytem We Włoszech, jak donosi „La Repubblica”, w 2025 roku aż 9 milionów osób zrezygnuje z urlopu z powodów finansowych. Zjawisko to nie jest odosobnione – Eurostat podaje, że już w 2024 roku 27% mieszkańców Unii Europejskiej nie mogło pozwolić sobie nawet na tygodniowy wypoczynek poza domem. W tle tych ograniczeń rozwija się jednak proces odwrotny, coraz częściej zauważalny, choć rzadziej omawiany publicznie: część osób decyduje się na wyjazd mimo braku środków, finansując go kredytem lub mikropożyczką. W samej tylko Italii w pierwszych pięciu miesiącach 2025 roku udzielono ponad 220 milionów euro pożyczek konsumenckich na cele wakacyjne i turystyczne. Średnia kwota wynosiła około 5500 euro, a spłata rozkładana była zwykle na trzy lub cztery lata. Szczególnie niepokojąca jest struktura wiekowa wnioskodawców – niemal jedna trzecia z nich to osoby poniżej 30. roku życia, czyli pokolenie wychowane na tanich lotach i budżetowych noclegach, które dziś mierzy się z niestabilnymi zarobkami i rosnącymi kosztami utrzymania, traktując nawet weekendowy wyjazd jak inwestycję spłacaną w ratach. Tendencja ta nie ogranicza się wyłącznie do Włoch ani do Europy. W Stanach Zjednoczonych badania wskazują, że około 36% podróżnych jest gotowych zadłużyć się, aby sfinansować wakacje, a wśród młodszych grup – millenialsów i przedstawicieli generacji Z – odsetek ten sięga 42%. Podobne zjawisko obserwuje się w Australii, gdzie aż 40% dorosłych przyznało, że opłaca swoje wyjazdy kredytem konsumenckim lub w formule „kup teraz, zapłać później”. W praktyce oznacza to, że choć część społeczeństwa całkowicie rezygnuje z wakacji, coraz większa grupa uznaje wypoczynek za dobro na tyle istotne, że skłonna jest ponosić ryzyko finansowe, by go sobie zapewnić. Wakacje jako pokaz statusu. Jak media społecznościowe wpływają na decyzje finansowe? Coraz częściej powodem zadłużania się na wakacje nie jest potrzeba odpoczynku, lecz narastająca presja społeczna i kulturowa. Wypoczynek przestaje być prywatnym doświadczeniem, a staje się częścią publicznej narracji, w której urlop musi zostać pokazany, udokumentowany i opatrzony odpowiednim komentarzem w mediach społecznościowych. W efekcie relaks zaczyna być traktowany jak projekt do zrealizowania – wymagający zarówno nakładów finansowych, jak i estetycznej oprawy. Z tego względu wakacje tracą swój pierwotny sens regeneracji ciała i umysłu, a coraz częściej funkcjonują jako symbol statusu, który trzeba zaprezentować. Brak uczestnictwa w tym procesie rodzi poczucie wykluczenia – wielu młodych ludzi przyznaje, że sięga po kredyt nie z powodu braku alternatywy, ale ze strachu przed wypadnięciem z kręgu wspólnych doświadczeń. Mechanizm FOMO, czyli lęku przed utratą tego, co przeżywają inni, sprawia, że wizja urlopu spędzonego w domu czy krótkiego wyjazdu w pobliżu miejsca zamieszkania wydaje się niewystarczająca. Paradoks polega na tym, że właśnie te „nieefektowne” formy spędzania wolnego czasu (jak np. spacer czy lektura książki) potrafią dać równowagę psychiczną i więcej prawdziwego odpoczynku niż egzotyczna podróż na kredyt. Urlop coraz częściej nie jest przeżyciem dla samego siebie, lecz dowodem na bycie „gdzieś” i przeżywanie „czegoś”. Jeśli trzeba wziąć mikropożyczkę, by zdobyć zdjęcie idealnego zachodu słońca nad morzem, dla wielu osób to koszt, który wydaje się uzasadniony. Problem pojawia się wtedy, gdy zamiast wspomnień zostaje zobowiązanie finansowe, a czas wolny – zamiast przynosić ulgę – staje się źródłem dodatkowego obciążenia. Źródła: NSS Magazine, The Latch, Business Insider Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Jak znaleźć tanie bilety lotnicze? Poznaj sprawdzone triki, które pomagają oszczędzić setki złotych
Tanie latanie nie jest dziełem przypadku – za najkorzystniejszymi ofertami stoją konkretne strategie i nawyki podróżnych, którzy wiedzą, jak działa rynek lotniczy. Sprawdź, co może zadecydować o tym, że za bilet zapłacisz kilkaset złotych mniej.
Poszukiwanie taniego biletu lotniczego to proces, który dla wielu osób bywa frustrujący. Dynamicznie zmieniające się ceny i złożone algorytmy linii lotniczych sprawiają, że znalezienie korzystnej oferty wymaga nie tylko cierpliwości, ale i odpowiedniej strategii. Istnieją jednak metody, które pozwalają znacząco obniżyć koszty podróży i zwiększyć szansę na zakup biletu w atrakcyjnej cenie. Kiedy najlepiej latać? Najtańsze dni tygodnia Jednym z najważniejszych czynników pozwalających obniżyć koszt podróży jest elastyczność. Eksperci podkreślają, że nie warto kurczowo trzymać się jednej daty – czasem już przesunięcie lotu o dzień lub dwa może znacząco zmienić cenę biletu. „To zawsze nasza rada numer jeden dla podróżnych” – zaznaczył James Byers, szef zespołu ds. produktów w Google Flights, dodając, że nawet niewielka zmiana planu może przynieść wymierne oszczędności. Najnowsze analizy Google Flights, obejmujące ponad 4000 tras z lat 2021–2025, pokazują, że loty w poniedziałek, wtorek i środę są średnio o 13% tańsze niż te odbywające się w weekend. Podobne wnioski płyną z raportu Hoppera z 2025 roku – wyloty w środku tygodnia pozwalają zaoszczędzić przeciętnie 14% na krajowych połączeniach, a niedziela pozostaje najdroższym dniem podróży ze względu na wzmożony ruch powrotny po weekendowych wyjazdach. Co ciekawe, elastyczność obniża koszty nie tylko biletów lotniczych, ale również noclegów – dane Hoppera pokazują, że ceny hoteli w piątek i sobotę bywają nawet o 20% wyższe niż w dni powszednie. Dlatego planując wyjazd, warto rozważyć start w środku tygodnia i powrót w sobotę lub poniedziałek – taka strategia łączy korzyści zarówno w transporcie, jak i zakwaterowaniu. Mit dnia rezerwacji. Co naprawdę wpływa na cenę biletu lotniczego? Wielu podróżnych wciąż wierzy w mit, że to dzień rezerwacji biletu decyduje o jego cenie. Eksperci podkreślają jednak, że w praktyce różnice są minimalne – analiza Google Flights wykazała, iż wtorek, uznawany za „najlepszy dzień na rezerwację”, jest średnio jedynie o 1,3% tańszy od niedzieli, uchodzącej za najdroższą. Tak niewielka skala oszczędności sprawia, że znacznie ważniejsze okazuje się nie to, kiedy kupujemy bilet, ale kiedy planujemy podróż. Loty w szczycie sezonu letniego, gdy popyt jest najwyższy, należą do najdroższych. Tymczasem przesunięcie wyjazdu na wrzesień lub październik pozwalało w 2024 roku zaoszczędzić średnio 40% wartości biletu. Wynika to z prostego mechanizmu – mniejsze zainteresowanie lotami po wakacjach skłania linie lotnicze do obniżania cen, co przekłada się na realne korzyści finansowe dla elastycznych pasażerów. Choć dla części osób (m.in. rodziców ograniczonych kalendarzem szkolnym czy pracowników branż sezonowych) znaczna zmiana terminów nie wchodzi w grę, eksperci podkreślają, że istnieją inne sposoby na obniżenie kosztów. Dobrym pomysłem jest wtedy wybór tras z przesiadką. Choć wiąże się to z dłuższym czasem podróży i większym wysiłkiem organizacyjnym, potrafi istotnie obniżyć koszty. Dane Google Flights pokazują, że bilety z przesiadkami są średnio o 22% tańsze niż połączenia bezpośrednie, co przy lotach międzynarodowych może oznaczać oszczędności liczone w setkach złotych. Warto jednak odpowiednio się przygotować – najważniejsze rzeczy, takie jak dokumenty, lekarstwa czy ubrania na zmianę, powinny znaleźć się w bagażu podręcznym, aby uniknąć problemów w razie zagubienia walizki lub jej niedostarczenia na czas kolejnego lotu. W ten sposób nawet mniej elastyczni podróżni mogą skutecznie obniżyć koszty podróży. Źródła: CNBC, Google Flights, Hopper Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Podróż do USA stanie się droższa niż kiedykolwiek. Od jesieni wzrosną opłaty ESTA i koszty wiz
Spis treści: Mniej turystów odwiedza Stany Zjednoczone Wzrasta opłata za wjazd do USA Wizy do USA coraz droższe Od początku roku Stany Zjednoczone notują gwałtowny spadek liczby zagranicznych turystów, co wielu ekspertów wiąże z polityką Donalda Trumpa. Wkrótce sytuacja może się jeszcze pogorszyć – nowe przepisy przewidują bowiem podwyższenie opłat dla osób odwiedzających USA, zgodnie z projektem ustawy „One Big Beautiful Bill”. Mniej turystów odwiedza Stany Zjednoczone Według wstępnych danych amerykańskiego Biura Podróży i Turystyki liczba przyjazdów zagranicznych (z wyłączeniem podróżnych z Kanady i Meksyku) spadła w 2025 roku o 1,6%, czyli o ponad 3 miliony w porównaniu z rokiem poprzednim. W samym lipcu odnotowano 19,2 mln wizyt, co oznacza spadek o 3,1% rok do roku i piąty z rzędu miesiąc pogorszenia wyników. Tym samym rozwiały się nadzieje, że ruch turystyczny przekroczy w tym roku poziom sprzed pandemii wynoszący 79,4 mln. Zdaniem ekspertów za niekorzystny trend odpowiadają działania administracji Donalda Trumpa – od polityki celnej, przez cięcia w pomocy zagranicznej, po zmiany w systemie wizowym. Skrócenie okresu ważności wiz studenckich i programów wymiany kulturowej zniechęciło część podróżnych, co dodatkowo osłabiło atrakcyjność USA jako kierunku turystycznego. Skutki są szczególnie widoczne w Europie Zachodniej: w pierwszych siedmiu miesiącach roku liczba turystów z Danii spadła o 19%, z Niemiec o 10%, a z Francji o 6,6%. Światowa Rada Podróży i Turystyki (WTTC) prognozuje, że w 2025 roku wydatki zagranicznych gości w USA zmniejszą się do 169 mld dolarów (ok. 736 mld zł), wobec 181 mld dolarów (ok. 787 mld zł) w roku ubiegłym. – Największa na świecie gospodarka turystyczna zmierza w złym kierunku – podkreśliła w rozmowie z agencją Associated Press Julia Simpson, prezes WTTC. Wzrasta opłata za wjazd do USA Mimo tych ostrzeżeń, administracja Trumpa kontynuuje wprowadzanie kolejnych regulacji. Od jesieni obowiązywać będą wyższe opłaty w ramach Elektronicznego Systemu Autoryzacji Podróży (ESTA), dotyczącego obywateli 41 państw objętych Programem Ruchu Bezwizowego, w tym wszystkich krajów UE oraz Wielkiej Brytanii. Zgodnie z nowymi zasadami, od 30 września 2025 r. koszt ESTA wzrośnie z 21 USD (ok. 91 zł) do 40 USD (ok. 174 zł). Ponieważ jest to warunkiem wjazdu do USA na maksymalnie 90 dni w celach turystycznych lub biznesowych, podwyżka dotknie wszystkich podróżnych korzystających z tej procedury. Nowa opłata składa się z 10 dolarów opłaty manipulacyjnej oraz 30 dolarów autoryzacyjnej. Z tej drugiej części 17 dolarów zostanie przeznaczonych na promocję turystyki w Stanach Zjednoczonych, a 13 dolarów zasili Fundusz Ogólny Skarbu Państwa. W praktyce oznacza to, że część kosztów ponoszonych przez turystów ma wspierać amerykańską gospodarkę. Istotne jest jednak to, że w przypadku odrzucenia wniosku ESTA pobierana jest jedynie opłata manipulacyjna, co chroni podróżnych przed pełnym obciążeniem. Wizy do USA coraz droższe Co istotne, od 1 października 2025 roku podrożeją także wizy dla obywateli krajów objętych obowiązkiem wizowym, takich jak Argentyna, Meksyk, Chiny, Brazylia czy Indie. W życie wejdzie tzw. „opłata za integralność wizy” w wysokości 250 dolarów (ok. 1090 zł), która podniesie całkowity koszt wizy turystycznej do 442 dolarów (ok. 1920 zł). Według US Travel Association, uczyni to amerykańską wizę jedną z najdroższych na świecie – obok australijskiej Visitor visa, kosztującej 195 dolarów australijskich (ok. 545 zł), oraz brytyjskiej wizy sześciomiesięcznej, wycenianej na 127 funtów (ok. 685 zł). Tak wysokie ceny mogą szczególnie zniechęcić podróżnych z Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie zainteresowanie wyjazdami do USA wciąż rośnie, mimo globalnego spadku turystyki (w 2025 roku liczba przyjazdów z Ameryki Południowej zwiększyła się o 0,7%, a z Ameryki Środkowej o 3%). Inaczej wygląda sytuacja w Azji. Od początku roku liczba podróży obywateli Indii do USA zmniejszyła się o 2,4%, głównie wskutek niemal 18-procentowego spadku liczby studentów wybierających tamtejsze uczelnie. Z kolei w przypadku Chin ruch turystyczny pozostaje wciąż daleki od poziomów sprzed pandemii – w lipcu 2025 roku liczba wizyt była aż o 53% niższa niż w 2019 roku. Źródła: CNN, Euronews Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Gdzie w 2025 roku wakacje kosztują najmniej? Nowy ranking zaskakuje
Zestawienie najtańszych wakacyjnych kierunków na 2025 rok pokazuje, że koszty rodzinnego urlopu w popularnych kurortach mogą różnić się nawet o kilkaset złotych. W niektórych miejscach w Europie za posiłki, napoje i inne podstawowe wydatki zapłacimy wyjątkowo mało.
Spis treści: Najbardziej przystępny cenowo kierunek na rodzinne wakacje Jak kształtują się ceny w pozostałych wakacyjnych destynacjach? Ranking najtańszych wakacyjnych kierunków w Europie Wielu turystów, planując rodzinne wakacje, kieruje się nie tylko gwarancją dobrej pogody i dostępnością atrakcji dla dzieci, lecz także kosztami pobytu. Z myślą o tych, którzy chcą połączyć udany wypoczynek z rozsądnym budżetem, brytyjski operator usług finansowych opublikował najnowszy raport Post Office Travel Money Family Holiday. Zestawienie wskazało kierunki, które oferują najlepszy stosunek jakości do ceny, ujawniając, gdzie rodzinne wakacje mogą okazać się najbardziej korzystne finansowo. Najbardziej przystępny cenowo kierunek na rodzinne wakacje Według najnowszego raportu Post Office Travel Money Family Holiday, miasto Marmaris w Turcji wyprzedziło Słoneczny Brzeg w Bułgarii, zdobywając tytuł najbardziej przystępnego cenowo kierunku na rodzinne wakacje w 2025 roku. Analiza porównywała ceny 10 podstawowych artykułów – od posiłków i napojów po kremy z filtrem przeciwsłonecznym. Okazało się, że w 2025 roku popularny kurort nad Morzem Egejskim oferuje turystom najlepszy stosunek jakości do ceny – zestaw 10 produktów kosztuje tam 637 zł. Wynik ten pozwolił Turcji pokonać 15 innych popularnych destynacji, w tym Algarve, Ibizę czy Lanzarote. Marmaris zepchnęło z pierwszego miejsca Słoneczny Brzeg, ubiegłorocznego lidera zestawienia, różnicą... 2,50 zł. Wzrost cen w Bułgarii, napędzany inflacją na poziomie 17,2% w ciągu ostatniego roku, przyczynił się do spadku pozycji tamtejszego kurortu. Choć w Marmaris również odnotowano podwyżki (o 10,3%), to ceny pozostały wyraźnie niższe. Przykładowo butelka piwa kosztuje tam o 4,74 zł mniej niż w Słonecznym Brzegu, krem do opalania jest tańszy o 4,15 zł, a dwudaniowy lunch dla pary dorosłych turystów – o 13 zł. Trzecie miejsce wśród najtańszych kierunków zajęło portugalskie Algarve, które (mimo 15-procentowego wzrostu cen) wciąż oferuje najlepszy stosunek jakości do ceny w strefie euro. Średni koszt 10 produktów wynosi tam 709 zł. Tuż za nim uplasowało się Pafos na Cyprze, z ceną 714 zł, co stanowi niewielki spadek w porównaniu z ubiegłym rokiem. Jak kształtują się ceny w pozostałych wakacyjnych destynacjach? A jak prezentują się kolejne pozycje w rankingu? Turyści planujący wakacje na Ibizie muszą przygotować się na znacznie wyższe wydatki – średni koszt 10 analizowanych produktów jest tam niemal dwukrotnie wyższy niż w Mamaris. Z kwotą 1199 zł za ten sam zestaw, wyspa z archipelagu Balearów okazała się najdroższym kierunkiem spośród wszystkich 16 ujętych w badaniu. Pozycje poszczególnych destynacji pozostają w ścisłym związku z poziomem inflacji. W większości z nich ceny wzrosły, a w ośmiu (w Marmaris, Słonecznym Brzegu, Algarve, Costa del Sol, na Kos, Korfu, Maderze i Majorce) podwyżki przekroczyły 10%. Co istotne, w trzech miejscach odnotowano spadki cen. Przykładem jest Lanzarote, które w 2024 roku zajmowało 7. pozycję wśród najtańszych kierunków, a obecnie znalazło się na piątym miejscu, z kosztem zestawu 10 produktów wynoszącym średnio 749 zł. Ceny spadły też w Pafos na Cyprze oraz na greckiej Krecie. – Inflacja cen w całej Europie oznacza, że rodziny muszą uwzględniać w budżecie rosnące wydatki na posiłki, napoje i inne usługi turystyczne. Starannie zaplanowany budżet i przygotowanie planu wakacji przed wyjazdem mogą znacząco zmniejszyć ryzyko przekroczenia kosztów podczas pobytu za granicą – dodała Laura Plunkett, szefowa działu finansów turystycznych w Post Office Travel Money Family Holiday. Ranking najtańszych wakacyjnych kierunków w Europie: Marmaris (Turcja) Słoneczny Brzeg (Bułgaria) Algavre (Portugalia) Pafos (Cypr) Lanzarote (Wyspy Kanaryjskie) Costa del Sol (Hiszpania) Kreta (Grecja) Kos (Grecja) Rodos (Grecja) Puglia (Włochy) Sliema (Malta) Korfu (Grecja) Funchal (Madera) Poreč (Chorwacja) Majorka (Hiszpania) Ibiza (Hiszpania) Źródło: Travel And Tour World, Post Office Travel Money, Times & Star Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Czy w Polsce przepłacamy za kawę? Statystyki z całej Europy
Portal Numbeo przeanalizował ceny kawy w całej Europie. W raporcie wyraźnie widać kto płaci najwięcej, kto ma największą siłę nabywczą i jak wypada Polska.
Spis treści Polska na tle Europy – spożycie i ceny kawy Gdzie najdrożej, a gdzie najtaniej? „Indeks cappuccino” – relacja cen kawy do zarobków Czy przepłacamy za kawę? Kawa kupiona w kawiarni stała się w Polsce czymś równie oczywistym, co herbata wypita w domu. A także podróże, które pokazują nam, że w niektórych krajach jest ona znacznie tańsza niż u nas. Czy to prawda i faktycznie przepłacamy za kawę? Polska na tle Europy – spożycie i ceny kawy Polacy są trzecimi największymi konsumentami kawy na wynos w Europie – przeciętny pracownik kupuje 1,77 filiżanki dziennie. Wyprzedzają nas tylko Brytyjczycy (1,96 filiżanki) i Belgowie (1,79). Pod względem ceny, Polska plasuje się pośrodku stawki – cappuccino w Warszawie kosztuje średnio 3,64 euro i jest wyraźnie droższe niż w krajach sąsiadujących (z wyjątkiem Niemiec), np. na Słowacji czy w Czechach. Mimo silnej pozycji na rynku kawowym (Polska jest piątym eksporterem kawy w Europie) ceny detaliczne są relatywnie wysokie. Przyczyną mogą być wysokie koszty najmu, podatków i prowadzenia lokali gastronomicznych. Gdzie najdrożej, a gdzie najtaniej? Najdroższe dla kawosza kraje Europy nie zaskakują. Za filiżankę cappuccino najwięcej trzeba zapłacić w Danii – 5,81 euro. Kolejne najdroższe kraje to Islandia (5,33 euro) i Szwajcaria (5,27 euro). Z kolei najtańsze cappuccino można wypić w Kosowie (1,27 euro), Ukrainie (1,36 euro) i we Włoszech (1,53 euro). Warszawa ze średnią ceną 3,64 euro lokuje się pośrodku, ale lokalnie ceny bywają tu wyższe niż w wielu krajach południowej i wschodniej Europy. „Indeks cappuccino” – relacja cen kawy do zarobków Same ceny kawy w Europie jednak nie odzwierciedlają do końca jej rzeczywistej wartości dla mieszkańców – bo zarobki potrafią się na naszym kontynencie diametralnie różnić. W Danii kawa stanowi tylko 0,004% rocznej pensji netto, we Francji 0,0106%, a na Litwie aż 0,021%. Najlepszy stosunek ceny cappuccino do zarobków notuje się we Włoszech – mieszkańcy Rzymu mogą kupić aż 1399 filiżanek za średnią pensję. Na kolejnych miejscach pod tym względem plasują się Szwajcaria, Holandia i Irlandia. Porównując siłę nabywczą, także najdroższa Dania okazuje się jedną z tańszych – ale tylko dla dobrze zarabiających mieszkańców. W krajach Europy Wschodniej ten współczynnik jest znacznie niższy, co potwierdza, że kawa na wynos jest tam mniej dostępna finansowo. Czy przepłacamy za kawę? Choć sam koszt kawy w espresso to tylko ok. 0,00009 euro (przy 9 gramach ziaren), realny koszt filiżanki obejmuje też opłaty za personel, energię, opakowania i dodatki. Średni koszt energii dla firm w UE wynosi 155,80 EUR/MWh (dane Eurostatu z 2024 r.), ale w krajach takich jak Irlandia, Chorwacja czy Węgry ceny te są znacznie wyższe, co również wpływa na ceny kawy. Źródło: Euronews Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Włoskie lato droższe niż kiedykolwiek. Nawet 1500 euro za zwykły namiot na plaży
Ceny na włoskich plażach osiągają rekordowe poziomy. Eksperci alarmują, że lato 2025 we Włoszech to już luksus nie dla każdego. Sprawdź, gdzie jest najdrożej.
Spis treści: Ile naprawdę kosztuje dziś wypoczynek na włoskim wybrzeżu? Dlaczego we Włoszech ceny biją rekordy? W cieniu turystycznego boomu W 2024 roku Włochy odwiedziło rekordowe 65 milionów turystów, co czyni je jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc na świecie. Kraj ten nieustannie przyciąga wyjątkowym połączeniem historii, sztuki, kultury i wybrzeża. Jednak wzrost popularności wiąże się również z rosnącymi cenami – szczególnie na plażach. Media obiegły właśnie zaskakujące informacje o kosztach wynajmu namiotów na luksusowych włoskich przystaniach. Ile naprawdę kosztuje dziś wypoczynek na włoskim wybrzeżu? Organizacja włoskich konsumentów Codacons opublikowała analizę cen na letnich plażach, w której ujawniono szokujące dane. Za dzień spędzony w „standardowym” namiocie plażowym trzeba zapłacić około 600 euro, co zazwyczaj obejmuje dwa leżaki, dwa fotele i stolik. Jednak oferta premium – czyli wynajem tzw. „tenda imperiale” w ekskluzywnych miejscach, takich jak Twiga w Versilii w Toskanii – potrafi kosztować nawet... 1500 euro dziennie. Owe „pałacowe namioty” obejmują wtedy cztery łóżka, cztery leżaki, stół i krzesełka. Podobne stawki obowiązują również w Nikki Beach na Sardynii (około 550 euro) czy w Forte dei Marmi i Wenecji (od 515 do 560 euro). To oznacza, że wakacje we Włoszech stają się coraz droższe nie tylko dla zagranicznych turystów, ale także dla lokalnych mieszkańców. Takie ceny to poważny cios dla rodzin planujących letni wypoczynek. Codacons alarmuje, że za podobne pieniądze można zarezerwować tygodniowy pobyt w hotelu w niektórych regionach. Dlaczego we Włoszech ceny biją rekordy? W cieniu turystycznego boomu Tłumy spragnione słońca i morza, rosnąca popularność włoskich plaż, a także coraz bardziej luksusowe oferty sprawiają, że lokalne władze i przedsiębiorcy coraz częściej stosują taryfy uzależnione od pory dnia, rodzaju usługi czy prestiżu lokalizacji. To klasyczny model dynamicznego ustalania cen. W sezonie letnim nie brakuje ekskluzywnych propozycji, takich jak prywatne kabiny, obsługa premium, muzyka, wysokokaloryczne menu czy koktajle – wszystko to znacząco zwiększa koszt pobytu przy plaży. Organizacja Codacons podkreśla, że to zjawisko odzwierciedla rosnącą presję, jaka spoczywa na najpopularniejszych kurortach. Wysokie ceny dotyczą już nie tylko luksusowych lokalizacji – coraz częściej są odczuwalne również w regionach średniego standardu. Nawet podstawowe oferty, takie jak „standardowy” namiot plażowy, wiążą się z coraz wyższymi dopłatami. To skutek zarówno inflacji, jak i rosnącego popytu na turystyczne doświadczenia w wersji premium – na poziomie, który jeszcze kilka lat temu wydawał się nieosiągalny. Źródła: Codacons, bankier.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Weekend majowy za granicą? Sprawdź najlepsze tanie loty na majówkę 2024
Oto najlepsze promocje na tanie loty na majówkę 2024. Przekonaj się, że aby spędzić długi weekend majowy w Europie, wcale nie trzeba wydawać kroci. Dobrze jednak się pospieszyć. Im bliżej daty wylotu, tym ceny biletów lotniczych mogą być wyższe.
W tym artykule: Tanie loty na majówkę 2024 Gdzie na majówkę w Europie? Najlepsze tanie loty na majówkę 2024 Weekend majowy to znakomita okazja na relaksujący, kilkudniowy wypad w góry, nad morze czy na zagraniczny city break. Szczególnie gdy spojrzymy w kalendarz. Kiedy wypada majówka 2024? W tym roku wyjątkowo korzystnie. Tegoroczny weekend majowy jest wyjątkowo długi. 1 maja wypada w środę, a 3 maja w piątek. Wystarczy więc, że weźmiemy trzy dni wolnego i będziemy mogli cieszyć się 9-dniowym urlopem. Naturalnie rodzi się więc kolejne pytanie: gdzie wyjechać na majówkę 2024? Na przełomie kwietnia i maja Polacy coraz chętniej decydują się na wycieczki do popularnych europejskich metropolii. W tym roku również warto rozważyć taką opcję. A to dlatego, że bilety lotnicze na majówkę 2024 są niedrogie i zachęcają do zagranicznych wojaży. Jak wiadomo, zazwyczaj to właśnie koszty wyjazdu są głównym czynnikiem przy wyborze kierunku. Tanie loty na majówkę 2024 Tanie loty na majówkę 2024 oferują między innymi niskobudżetowe linie lotnicze Ryanair i Wizz Air. Przejrzeliśmy oferty obu przewoźników, a następnie wybraliśmy najciekawsze i najtańsze z nich. Tanie linie lotnicze oferują korzystne cenowo połączenia z Polski na przykład do kilku włoskich miast. W okolicach majówki kusząco wyglądają ceny na bilety, chociażby do Mediolanu. Za lot z Warszawy (wylot w poniedziałek 29 kwietnia o godz. 17:55; powrót w piątek 3 maja o godz. 9:20) w podstawowej ofercie zapłacimy 753 zł. Połączenie obsługuje Wizz Air. Z kolei Ryanair zabierze turystów z Krakowa do Mediolanu np. w poniedziałek 29 kwietnia o godz. 7:00 i wróci w piątek 3 maja o godz. 20:00. Taka podróż w dwie strony to koszt 695 zł. Również z Krakowa za 612 zł kupimy bilet w dwie strony do Wenecji (wylot we wtorek 30 kwietnia o godz. 13:00; powrót w piątek 3 maja o godz. 21:55). Z Ryanairem do Wenecji w przystępnej cenie polecimy także z Katowic. Bilet w dwie strony na podróż w dniach od 30 kwietnia do 3 maja to wydatek 656 zł. Gdzie na majówkę w Europie? Bardzo kuszące ceny biletów lotniczych dotyczą również innych europejskich państw. W dniach 1–4 maja (wylot o godz. 11; powrót o 9:55) z Gdańska do Oslo polecimy już za 252 zł. To niejedyna ciekawa propozycja w tym terminie dla podróżników zafascynowanych Skandynawią. Również z Gdańska z bilet w dwie strony do Sztokholmu zapłacimy tylko 371 zł. Pierwsza trasa jest obsługiwana przez Wizz Air, druga przez Rynair. A może Kopenhaga na długi weekend majowy? Za bilet w dwie strony (Ryanair) z Warszawy do stolicy Danii zapłacimy 470 zł. Wylot z Lotniska Warszawa Modlin 1 maja o godz. 20:40, lądowanie tamże 4 maja o godz. 22:10. Najlepsze tanie loty na majówkę 2024 Warto regularnie sprawdzać tanie loty na majówkę 2024. Ceny biletów mogą i najprawdopodobniej będą ulegać zmianom. Dobrze więc pamiętać o tym, że koszty podróży publikowane w tym artykule odpowiadają ofercie przewoźników z dnia 15.04.2024. Co więcej, są to ceny biletów w najprostszej ofercie. Redakcja nie uwzględniała dodatkowych kosztów wynikających z zabrania na pokład dodatkowego bagażu lub wykupienia ubezpieczenia. Nawet po dodaniu tych opłat tanie loty na majówkę 2024 pozostaną w rozsądnych cenach. Gdzie jeszcze warto spędzić tegoroczny weekend majowy za granicą? Lot w dwie strony z Krakowa do Rygi za 294 zł. 27 kwietnia (07:00) – 4 maja (10:00); połączenie obsługuje Ryanair. Podróż na Łotwę można połączyć z wypadem na Litwę lub Estonię. Lot w dwie strony z Bydgoszczy do Londynu za 450 zł. 29 kwietnia (17:30) – 2 maja (17:15); połączenie obsługuje Ryanair. Lot w dwie strony z Gdańska do Hamburga za 299 zł. 28 kwietnia (11:35) – 1 maja (20:25); połączenie obsługuje Ryanair
Najdroższe rzeczy na świecie. Na pierwszym miejscu top 10 – coś, co ma kosmiczną cenę i jest nie do kupienia
Najnowocześniejszy sprzęt naukowy i pomniki ludzkiej próżności. Ile kosztują najdroższe rzeczy na świecie? Poniżej próbujemy odpowiedzieć na to pytanie.
W tym artykule: Ile kosztuje najdroższa rzecz na świecie? Top10 najdroższych rzeczy na świecie Jeszcze kilka przykładów najdroższych rzeczy Rzeczy, które są „naj”, budzą fascynację. Także wtedy, gdy w grę wchodzą pieniądze. W najdroższym hotelu świata ceny zaczynają się od 80 tys. zł. Najdroższy burger kosztuje 23 tys. zł. Mamy rankingi najdroższych miast w Polsce i w Europie. Istnieje nawet zestawienie najdroższych kierunków podróży. W zestawieniach obejmujących najdroższe rzeczy na świecie znaczącą rolę odgrywają projekty naukowe. Nic dziwnego, zważywszy na to, że np. księżycowy program Apollo kosztował łącznie (po uwzględnieniu inflacji) ok. 257 mld dolarów. To ogromna kwota, choć warto pamiętać, że i tak niewielka w porównaniu ze skalą wydatków wojskowych. Koszt wojny w Iraku szacuje się na dwa biliony dolarów (bilion to tysiąc miliardów). Ile kosztuje najdroższa rzecz na świecie? Wojna czy program Apollo to nie jeden obiekt. W tym zestawieniu skupiamy się na najdroższych rzeczach. Czyli obiektach, których cenę możemy w jakiś sposób określić. Teoretycznie o wartości czegoś decyduje rynek. Czyli to, ile ktoś byłby w stanie za coś zapłacić. Jednak w przypadku najdroższych rzeczy na świecie nie jest to takie proste. Wielu z nich po prostu nie sposób kupić. W takiej sytuacji można się opierać na szacunkowej wartości obiektu. Albo wziąć pod uwagę to, ile pieniędzy kosztowało jego stworzenie. Są to oczywiście wartości przybliżone, ale dobrze obrazują skalę, o której mówimy. Top10 najdroższych rzeczy na świecie Rankingi tego typu z reguły są nieprecyzyjne. Warto jednak zobaczyć, na co ludzkość wydała najwięcej pieniędzy. I zastanowić się, czy najdroższe rzeczy na świecie są dobre dla jakiejś większej części świata, czy też może tylko dla garstki jego uprzywilejowanych mieszkańców. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna zaczyna pękać! Używana przez astronautów bez przerwy od 2000 roku Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) szybko się starzeje, czego dowodem są pojawiające się w jej powłoce pęknięcia. Orbitalna stacja to wspólna inicjatywa 16 państw. Przy jej budowie i funkcjonowaniu mimo zawirowań politycznych współpracują m.in. USA, Niemcy i Francja. Po agresji na Ukrainę ze współpracy wycofała się Rosja. Na pokładzie ISS prowadzone są badania naukowe. Łączny koszt: 160 mld dolarów plus 4 mld dolarów rocznie na utrzymanie stacji. Za kilka lat Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ma spaść do oceanu. Zapora Itaipu Tama i hydroelektrownia Itaipu to największa tego typu konstrukcja na świecie. Jest najdroższym obiektem na Ziemi według „Księgi rekordów Guinnessa”. Zbudowano ją na przełomie lat 70. i 80. w Brazylii, w miejscu wodospadu Guairá na rzece Parana (to jedna z niezwykłych atrakcji turystycznych, których już nie ma). Koszt budowy zapory to – po uwzględnieniu inflacji – 77 mld dolarów. Tama Trzech Przełomów Już w 1919 r. Sun Yatsen, twórca nowoczesnych Chin, wpadł na pomysł, by zbudować Tamę Trzech Przełomów, pozwalającą regulować nurt rzeki i przemieniać jej wielką energię w elektryczność. Marzył o tym również Mao. Projekt zrealizowano w 2006 r. Koszty były ogromne – szacowane na 32 mld dolarów. Doszło też do wysiedlenia prawie dwóch milionów mieszkańców i zatopienia wielu cennych zabytków. Kosmiczny Teleskop Hubble’a (HST) Teleskop Hubble'a zrobił fascynujące zdjęcie galaktyk połączonych rozświetlonym „ogonem” NASA pokazała przepiękną fotografię galaktyk połączonych długim świecącym mostem. Zdjęcie zrobione przez Teleskop Hubble'a ukazuje układ galaktyk Arp 248 odległy od Ziemi o 200 mln lat ... Od 1990 r. Kosmiczny Teleskop Hubble’a (HST) pozwala na obserwację światła docierającego do nas z odległych zakątków kosmosu. Wiele dostarczonych przez niego danych miało przełomowe znaczenie dla astrofizyki. Misja HST kosztowała do tej pory 16 mld dolarów. Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba (JWST) W Teleskop Webba uderzył meteoryt. NASA uspokaja Miesiąc przed rozpoczęciem gromadzenia naukowych danych Teleskop Webba został trafiony mikroskopijnym odłamkiem skalnym. Uderzenie było silniejsze niż testy przeprowadzane na Ziemi. Konstrukt... Jest następcą i uzupełnieniem teleskopu Hubble’a. Został wystrzelony z Ziemi w 2021 r. Kosmiczny Teleskop Webba pozwala m.in. na obserwacje odległych galaktyk oraz badanie wczesnych etapów ewolucji kosmosu. Koszt jego zbudowania i umieszczenia w przestrzeni to 10 mld dolarów. Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) Wielki Zderzacz Hadronów odkrył nowe cząstki. Przybliżą nas do odkrycia natury materii? Zupełnie nową cząstkę – tetrakwark o nazwie X (6900) – odkryto w ośrodku CERN pod Genewą. Cząstka złożona z czterech kwarków może przybliżyć naukowców do odkrycia, w jaki sposób ... Służy do badania właściwości cząstek elementarnych. Znajduje się w europejskim ośrodku badań jądrowych CERN. Najbardziej znany jest z potwierdzenia istnienia bozonu Higgsa, czyli tzw. Boskiej Cząstki. Zbudowanie i obsługa LHC kosztowały łącznie 10 mld dolarów. Jacht „History Supreme” Platyna, kości dinozaurów i nierdzewna stal z rzadkich meteorytów – takie materiały zdobią „History Supreme”, najdroższy jacht na świecie. Do jego budowy użyto 100 ton metali szlachetnych. Wartość statku ocenia się na 4,8 mld dolarów. To pierwszy obiekt w naszym zestawieniu, który można kupić. Nabył go azjatycki miliarder Robert Kuok. Pałac Buckingham Jedna z największych atrakcji Londynu wróciła po ponad roku Żołnierze z 1. Batalionu Coldstream Guards po raz pierwszy od wielu miesięcy przemaszerowali przed Buckingham Palace. Siedziba brytyjskiej rodziny królewskiej to najdroższa nieruchomość na świecie. Wycenia się ją na 3 mld dolarów. Z oczywistych przyczyn nie jest na sprzedaż. Jest to natomiast jedna z najbardziej znanych atrakcji Anglii. Rezydencja Antilia Ten 27-piętrowy budynek jest najdroższą prywatną rezydencją na świecie. Zbudowano go w Mumbaju, w dzielnicy miliarderów Altamount Road. W budynku jest m.in. garaż na 168 samochodów, sala balowa, 9 szybkich wind, kino dla 50 osób, basen, spa, świątynia i pomieszczenie ze sztucznym śniegiem. Warta 2 mld dolarów Antilia należy do indyjskiego miliardera Mukesha Ambani. Northrop B-2 Spirit To amerykański bombowiec obniżonej wykrywalności (stealth). Zdolny do przenoszenia bomb konwencjonalnych i jądrowych. Powstało 21 egzemplarzy, z których 20 służy w siłach powietrznych USA do dzisiaj. Średni koszt wyprodukowania jednego takiego samolotu szacowany jest na 1,3 mld dolarów. Jeszcze kilka przykładów najdroższych rzeczy Warto zwrócić uwagę na jeszcze kilka pozycji. Nie mieszczą się one w naszym top 10. Jednak ich wartość czy cena dają do myślenia. 26 najbogatszych ma tyle majątku, co połowa ludzkości. "Zagraża to przyszłemu postępowi" Walcząca z głodem organizacja Oxfam publikuje raport, z którego wynika, że gdyby na najbogatszych ludzi świata nałożono 1-procentowy podatek od ich majątku można by ufundować edukację dl... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/26-najbogatszych-ludzi-ma-tyle-prawie-polowa-reszty-ludzkosci-nikt-nie-powinien-byc-skazywany-na-wczesny-pogrzeb-lud-analfabetyzm-tylko-dlatego-ze-jest-biedny-b307fd0.jpeg" width="938" height="625" alt="26 najbogatszych ludzi ma tyle prawie połowa reszty ludzkości: „Nikt nie powinien być skazywany na wczesny pogrzeb lud analfabetyzm tylko dlatego, że jest biedny”" title="26 najbogatszych ludzi ma tyle prawie połowa reszty ludzkości: „Nikt nie powinien być skazywany na wczesny pogrzeb lud analfabetyzm tylko dlatego, że jest biedny”" /> Europejski Laser Rentgenowski (XFEL) – wytwarza bardzo silne promieniowanie X, które pozwala naukowcom na „podglądanie” cząsteczek związków chemicznych w akcji. Urządzenie zbudowano w Hamburgu. Koszt budowy to 1,2 mld dolarów. Wendelstein 7-X (W 7-X) – największy na świecie stellarator – prototypowy reaktor termojądrowy. Zbudowano go w Niemczech. Polscy uczeni biorą udział w eksperymencie i współdecydują o jego przebiegu. Zbudowanie instalacji pochłonęło 1 mld dolarów. Koh-in-Noor – jeden z największych brylantów na świecie. Pochodzi z Indii, ale w 1850 r. skonfiskowali go Anglicy. Obecnie wchodzi w skład brytyjskich klejnotów koronnych. Wycenia się go na 591 mln dolarów. Villa Leopolda – druga pod względem wartości prywatna rezydencja na świecie. Jej wartość szacuje się na 508 mln dolarów. Wybudowano ją na Riwierze Francuskiej na terenie należącym niegdyś do Leopolda II, króla Belgii. „Zbawiciel świata” Leonarda da Vinci – najdroższy obraz w historii, znany także jako „Salvator Mundi”. 15 listopada 2017 r. sprzedano go za 450 mln dolarów. Nabywcą był saudyjski książę Badr bin Abdullah bin Mohammed bin Farhan Al Saud.
Nowe ceny biletów PKP Intercity już od 1 marca. Ile zapłacimy za przejazdy?
Na tę wiadomość czekali wszyscy pasażerowie podróżujący pociągami. PKP Intercity, pod naciskiem opinii publicznej, wycofuje się z podwyżek cen biletów, obowiązujących od 11 stycznia br. Ile teraz zapłacimy za przejazd?
W tym artykule: PKP wycofuje się z podwyżek Nowe ceny biletów PKP Intercity LOT konkuruje z PKP Początek 2023 roku nie zwiastował niczego dobrego dla osób podróżujących pociągami. W pierwszym tygodniu stycznia PKP Intercity zapowiedziało podwyżki cen biletów. O 17,8% wzrosły koszty przewozów dla Express InterCity Premium (EIP), o 17,4% Express InterCity (EIC) i o 11,8% w pociągach Twoje Linie Kolejowe (TLK). Po raz pierwszy od 2016 r. zmieniły się także ceny Kart Intercity, które uprawniają do nielimitowanych podróży pociągami PKP Intercity na dowolnej trasie. Biletów w niższych cenach można było szukać w promocyjnych ofertach. Głównym powodem wzrostu kosztów podróży, oprócz inflacji, były podwyżki cen energii. – W porównaniu do stycznia 2022 roku cena energii elektrycznej na Towarowej Giełdzie Energii wzrosła aż o 62,18%. Przełoży się to bezpośrednio na znaczący wzrost prognozowanych na 2023 roku opłat za energię czynną, będącą częścią opłat za energię elektryczną trakcyjną, a co jest tego konsekwencją – na wzrost kosztów usług świadczonych przez PKP Intercity – przekonywał przewoźnik. Po wprowadzeniu nowych cen, za bilety na Pendolino w obie strony na trasie Warszawa–Kraków lub Warszawa–Trójmiasto, pasażerowie musieli przeznaczyć minimum 400 złotych za miejsca w drugiej klasie. Gdy mowa o pierwszej klasie, cena sięgała około 600 złotych. LOT ruszył z wielkimi promocjami i rzuca wyzwanie PKP. Tanie bilety lotnicze już od 99 złotych Rezerwuj tanie bilety lotnicze i ruszaj w swoją wymarzoną podróż! Okazja temu sprzyja, bowiem Polskie Linie Lotnicze LOT wraz z początkiem nowego roku przygotowały dla pasażerów bardzo kusz... PKP wycofuje się z podwyżek Nowy cennik PKP Intercity wywołał poruszenie opinii publicznej do tego stopnia, że w sprawę zaangażował się polski rząd. Pod naciskiem pasażerów i władz, przewoźnik postanowił wycofać się z podwyżek i przywrócić ceny, jakie obowiązywały przed 11 stycznia 2023. – Ceny bazowe na połączenia kategorii TLK i IC będą średnio o około 11 proc. niższe od obecnie obowiązujących, zaś dla kategorii EIC i EIP – średnio o około 15 proc., wracając tym samym do poziomu sprzed 11 stycznia – czytamy w specjalnym komunikacie spółki. Jak podaje strona intercity.pl, „wprowadzenie niższych cen jest możliwe w związku z dodatkowymi działaniami optymalizacyjnymi oraz dzięki zwiększeniu rekompensaty dla PKP Intercity na 2023 rok w ramach umowy dot. świadczenia usług publicznych (PSC, z ang. Public Service Contract)”. Obniżone zostają także ceny: Kart Intercity; biletów odcinkowych; opłat na przewóz rowerów, psa oraz bagażu. Hongkong kusi turystów z całego świata. Miasto rozda pół miliona darmowych biletów lotniczych Jak przyciągnąć turystów w swoje strony? Sposób znalazł Hongkong, który planuje w najbliższym czasie rozdać 500 tysięcy darmowych biletów lotniczych. „To prawdopodobnie największe pow... Niższe ceny biletów PKP Intercity będą obowiązywać od 1 marca 2023 roku. – Potrzebujemy czasu na wdrożenie nowych cenników, zmianę regulaminu, a także planu działalności spółki. Potrzebna będzie też analiza optymalizacji kosztów jej funkcjonowania – zdradził na antenie Polsat News Cezary Nowak, rzecznika PKP Intercity. Warto wspomnieć, że pasażerowie, którzy kupiły bilety odcinkowe lub Karty Intercity w cenach obowiązujących od 11 stycznia mogą domagać się zwrotu środków proporcjonalnie do liczby dni niewykorzystanych Nowe ceny biletów PKP Intercity Ile teraz zapłacimy za przejazd PKP Intercity? Przewoźnik, w dniu w którym ogłosił, że rezygnuje z podwyżek, opublikował cennik dla najpopularniejszych tras w Polsce. Francja i Niemcy szykują 60 tys. darmowych biletów na pociągi Niemcy to kolejny kraj w Europie, który wychodzi naprzeciw miłośnikom kolei. W najnowszym programie Niemcy nawiązali współpracę z Francuzami. LOT konkuruje z PKP Po tym, jak PKP Intercity podniosło koszty swoich usług, pomocną dłoń do podróżujących wyciągnęły Polskie Linie Lotnicze LOT. Narodowy przewoźnik 11 stycznia wystartował z noworocznymi promocjami na połączenia krajowe i międzynarodowe w okresie od 1 lutego do 31 maja 2023 (z wyjątkiem Świąt Wielkanocnych i majówki). Ceny biletów zaczynały się od 99 złotych w jedną stronę i 169 zł za opcję „tam/powrót”. Źródło: intercity.pl
Ceny wakacji jednak spadają? Sprawdź, które kierunki staniały najbardziej
Początkowo im bliżej byliśmy zniesienia blokad związanych z epidemią koronawirusa, tym bardziej rosły ceny zagranicznych wycieczek oferowanych przez biura podróży. Jednak w ostatnich tygodniach trend się odwrócił, a oferty touroperatorów zaczęły nieco tanieć. Gdzie ceny są niższe, a gdzie wyższe niż przed rokiem?
Międzynarodowa turystyka powoli zaczyna się odmrażać po wielkim kryzysie, z jakim musiała się zmierzyć w związku z pandemią koronawirusa. W końcu turystyka to jedna z gałęzi gospodarki, w które epidemia uderzyła najmocniej. Początkowo eksperci sądzili, że po ponownym otwarciu części granic i ośrodków wczasowych, zainteresowanie podróżnych będzie niewielkie, a ceny tak wysokie, że na ewentualny wyjazd będą mogli pozwolić sobie jedynie nieliczni. Tym bardziej, że kryzys finansowo dotknął także wielu potencjalnych turystów. Ceny zagranicznych wycieczek i lotów, które w miarę odmrażania turystyki szybko rosły, teraz nieco przyhamowały, a w ostatnim tygodniu spadły – wynika z raportu Traveldata. Egipt drożeje Największe zniżki odnotowano w ostatnim tygodniu na Gran Canarii i na półwyspie Chalcydyckim – średnio ceny wycieczek na tych kierunkach spadły o 299 i 237 złotych – podaje Instytut Badania Rynku Turystycznego Traveldata przygotowując najnowszy raport o cenach w biurach podróży. Na niewiele mniejsze zniżki – średnio o 212 złotych – mogą liczyć podróżujący do Maroka. „Duży wpływ miały na to znaczące zniżki cen u największych touroperatorów, które mogły zachęcać turystów do zakupów w związku z bliskim już restartem czarterowych połączeń lotniczych” – czytamy w raporcie Traveldata. Ale nie brakuje też zwyżek. W ciągu ostatniego tygodnia najbardziej podrożały wycieczki na Malcie, gdzie ceny wzrosły średnio o 311 złotych, zaś w znacznie już mniejszym stopniu podniosły się ceny wyjazdów na Teneryfę i Rodos – o średnio 79 i 77 złotych. Ogółem w ostatnich dniach oferty wakacyjne oferowane przez biura podróży staniały średnio o 56 złotych. To niewiele, ale po początkowych gwałtownych podwyżkach obecne spadki mogą być zaskakujące. Jedynym kierunkiem, który uniknął wahań cen jest Bułgaria. Już drugi sezon z rzędu ceny są tam bardzo atrakcyjne. W ostatnim tygodniu największe roczne spadki cen Traveldata odnotowała w wypadku wakacji na Cyprze – o 554 złote, na Korfu – o 388, i w Albanii – o 265 złotych. Z kolei największe roczne wzrosty miały miejsce na Synaju, o 366 złotych, a także w Marsa Alam i na Półwyspie Chalcydyckim – o 230 i 170 złotych. W wielu ostatnich zestawieniach Synaj i Półwysep Chalcydycki znajdują miejsce w pierwszej trójce najbardziej drożejących kierunków, zaś Cypr i Korfu wśród najmocniej przecenianych. W wypadku pozostałych kierunków ceny w porównaniach rocznych spadały. Najmniej obniżyły się na wakacje na Wyspach Kanaryjskich – o 11 złotych. Umiarkowanie spadły, licząc rok do roku, ceny wyjazdów do Bułgarii i Turcji – o 38 i 49 złotych. Największa w skali roku przecena objęła tym razem Grecję i wyniosła 141 złotych. Tanie linie szybko reagują Autorzy raportu Traveldata przyjrzeli się także tanim liniom lotniczym i przeanalizowali ceny oferowanych przez nich biletów na trasy uznawane za wakacyjne. W liniach Ryanair ceny w ostatnim tygodniu spadały, ale w Wizz Air były podnoszone. Jak zauważają autorzy raportu, ostatnie zwyżki cen przelotów mogą mieć związek z optymistycznymi prognozami dotyczącymi odmrażani turystyki międzynarodowej. Niskie ceny, obowiązujące w pierwszej połowie maja, mogły być traktowane jako oferta dość teoretyczna, która nie generowała sprzedaży. Gdy pojawiło się zainteresowanie lotami ze strony klientów, linie szybko dostosowały ceny przelotów do popytu. W porównaniu z sezonem 2019 najbardziej wzrosły ceny przelotów do Bułgarii – średnio o 632 złote. Łagodniejszy wzrost widać w przypadku przelotów do Portugalii i Hiszpanii – o 379 i 261 złotych. Dodatkowo jeśli chodzi o Hiszpanie, to nie uwzględniając rejsów na Wyspy Kanaryjskie, wzrost wyniósłby mniej, bo 216 złotych. Jeszcze mniejszy roczny wzrost cen rejsów Traveldata odnotowała w odniesieniu do Włoch i Grecji (Korfu i Ateny) – średnio o 177 i 162 złote. Katarzyna Grzelak
Butelka wody, tani obiad albo litr paliwa - porównaliśmy ceny podstawowych produktów na 6 kontynentach
Przygotowaliśmy zestawienie cen i kilka patentów, które podróżowanie uczynią jeszcze tańszym, a wszystko po to, by zwiedzić jak najwięcej.
Tanie podróżowanie to nasz konik! Sprawdziliśmy ceny podstawowych produktów, takich jak butelka wody, tani obiad czy litr paliwa na 6 kontynentach: w Azji, Afryce, Ameryce Południowej, Ameryce Północnej, Australii i Europie . Przygotowaliśmy też kilka patentów, które podróżowanie uczynią jeszcze tańszym, a wszystko po to, by zwiedzić jak najwięcej. Sprawdź ceny podstawowych produktów >>>
Ile kosztuje fotowoltaika? Cena paneli fotowoltaicznych
Czy wiecie, że słońce świeci z mocą 130 tysięcy lumenów na jeden metr kwadratowy? Jakże nie skorzystać z takiego potencjału? To mnóstwo energii, która się marnuje, podczas, gdy nasze powietrze średnio już nadaje się do oddychania. Panele fotowoltaiczne są bardzo nowoczesnym, ekologicznym i sprytnym rozwiązaniem w pozyskiwaniu energii elektrycznej wprost ze słońca. Jednak legendy jakimi obrósł ten wynalazek wskazują na rzekomy brak opłacalności montażu owego systemu. A przecież wystarczy wziąć pod lupę wszystkie wartości i dodać je do siebie.
Czym są panele fotowoltaiczne? Panele fotowoltaiczne, znane także jako „ogniwa fotowoltaiczne” to systemy, które przetwarzają energię słoneczną na energię elektryczną. Odpowiedni system gwarantuje nam, że napięcie i natężenie jest zgodne z tym, które występuje w naszych gniazdkach. A zatem dzięki ekologicznej i ekonomicznej energii słonecznej pozyskujemy prąd niemal za darmo. Niemal, gdyż koszty montażu owych systemów nie są równe zeru, jednak biorąc pod uwagę nawet bardzo wstępne kalkulacje zastosowanie owego rozwiązania jest zwyczajnie mądre. Panele fotowoltaiczne są krzemowymi płytkami półprzewodnikowymi, wewnątrz których kumuluje się pole elektromagnetyczne. Zasada ich funkcjonowania jest zbliżona do tej, która występuje w charakterystycznych paseczkach, które znamy z kalkulatorów. Jednak w tym wypadku oddają one znacznie potężniejszą niż ta potrzebna do zasilenia małej baterii. Ogniwa (które montujemy zwykle na dachu) łączy się szeregowo, by efekt uzyskiwania energii był możliwie najlepszy. Taki ciąg ogniw nazywany jest „stringiem”. Każde ogniwo, w momencie wystawienia na słońce (nawet to za chmurami), generuje napięcie o średniej wartości 0,5 V. W bardziej technicznym ujęciu proces przebiega następująco: gdy światło pada na ogniwa, z półprzewodników wytrącają się elektrony, dzięki czemu tworzą się przeciwne ładunki. Naturalne działanie pola elektromagnetycznego powoduje rozdzielanie się owych ładunków i powstawanie energii elektrycznej. Falownik (inwerter) sprawia, że powstały prąd stały zmienia się w prąd zmienny, pasujący do naszych europejskich standardów (230/400V, 50Hz). Wiele osób myli panele fotowoltaiczne ze słonecznymi. O tym, czym się one różnią można przeczytać pod TYM linkiem. Panele fotowoltaiczne – cena Cena paneli fotowoltaicznych zależna będzie od powierzchni, jaką zamierzamy przeznaczyć, doboru producenta, oraz rodzaju paneli. Na rynku mamy do wyboru trzy podstawowe typy: - Ogniwa monokrystaliczne ( wysoka wydajność, a zatem idealne rozwiązanie dla małych powierzchni). Przykładowo tego typu panel o powierzchni 1m x 1.7 m jest w stanie wyprodukować prawie 300 W w ciągu doby, podczas średnio słonecznego dnia. Orientacyjny koszt z montażem od około 500 zł do 2000 zł. - Ogniwa polikrystaliczne (mniejsza wydajność, a zatem potrzebują więcej miejsca). Przykładowo taki panel o zbliżone powierzchni do wyżej wspomnianego jest w stanie wyprodukować około 250 W. Orientacyjny koszt zależny jest od kilku czynników, ale cenowo waha się w podobnych ramach. - Ogniwa amorficzne są mniej popularne, mimo atrakcyjnej ceny, gdyż ich wydajność jest dość znikoma. Antycypowana cena tak naprawdę zależna jest od wielkości i rodzaju powierzchni, na której będziemy montować panele. Jeśli przestrzeń nas nie ogranicza, możemy układać fronty paneli pod kątem jak najbardziej zbliżonym do prostego. Jeśli chcemy maksymalnie wykorzystać miejsce, na którym zbudujemy system, wówczas bierzemy pod uwagę odpowiednie nachylenie. Finalnie musimy uwzględnić ilość prądu, jaką chcemy uzyskać. Wówczas uzyskamy w miarę klarowny obraz kosztów, które obejmują nie tylko same urządzenia, ale także montaż, transport, monitoring, a czasem pomoc w uzyskaniu dofinansowania. Mądrze wybierz producenta Na polskim rynku mamy kilka sprawdzonych firm, które nie tylko pomogą nam dobrać odpowiednie dla nas rozwiązanie, ale doradzą, w jaki sposób zdobyć dodatkowe środki, rozłożyć zakup na wygodne raty. Jedną z takich firm jest Stilo Energy. Na co warto zwrócić uwagę podczas wyboru firmy fotowoltaicznej? - Stosunek jakości do ceny - Stosunek wydajności do kosztów ogólnych - Gwarancję producenta (niektórzy oferują aż 25 lat) - Dostępność serwisu konserwacyjno-technicznego Ile zyskujemy dzięki panelom fotowolaticznym? Być może inwestycja wydaje się początkowo dość wysoka, ale długofalowo pozwala nam ona uzyskać ogromne oszczędności, a w pewnym momencie uzyskujemy już prąd całkowicie za darmo. Dodatkowo warto zaznaczyć, że w Polsce funkcjonuje program „Czyste powietrze”, dzięki któremu możemy pozyskać częściowy lub całkowity zwrot kosztów montażu i instalacji. Trudno jest jednak mówić o generalnych kosztach i generalnych zwrotach, gdyż każdy przypadek rozpatrywany jest indywidualnie. Biorąc jednak pod uwagę bardzo ogólne czynniki, koszt może zwrócić się już po kilku latach. A jeśli weźmiemy pod uwagę, iż średnia żywotność paneli wynosi 27-28 lat (przy gwarancji na lat 25) możemy już śmiało dostrzec bardzo wyraźne korzyści płynące z takiej instalacji.
Wakacje we wrześniu. Gdzie będzie najtaniej?
W Chorwacji, Grecji, Bułgarii, Hiszpanii czy Portugalii pogoda we wrześniu utrzymuje się w granicach 24-30 stopni Celsjusza. Sprawdź, jaki kierunek obrać, by wydać jak najmniej.
Sprawdź, które kierunki tanieją we wrześniu >>>
Podobne miejsca, różne ceny – dokąd wybrać się na wakacje?
Weekend z kulturą we Wrocławiu czy w San Sebastian? Podróż śladami historii w Edynburgu czy w Pradze? Europejskie miejscowości, pomimo dzielących je tysięcy kilometrów, bardzo często są do siebie podobne pod różnymi względami. Równie często różnią się cenami. Porównaliśmy je.
Najlepsze tanie kierunki na wakacje 2016. Sprawdź aktualne ceny lotów
Polecamy, zwłaszcza tym, którzy jeszcze nie zaplanowali wakacji.
Znamy 10 najtańszych kierunków w listopadzie. Ceny spadają prawie o połowę!
To najlepszy moment na tanie podróżowanie. Sprawdź, gdzie warto pojechać. Mamy ceny!
W większości europejskich miast ceny najbardziej spadają właśnie w listopadzie – wynika z danych wyszukiwarki hoteli trivago.pl Zobacz 10 miast, w których odnotowano największy spadek cen >>> Niższe temperatury - niższe ceny Spośród przeanalizowanych miast, ceny za nocleg w hotelach najbardziej spadły w Wenecji. Koszt noclegu względem ubiegłego miesiąca zmalał o 44%! Ta tendencja dotyczy większości europejskich metropolii. W zestawieniu trivago.pl znalazły się również polskie miasta. Największy spadek cen zanotowano w Krakowie, ale zarówno w Warszawie, Sopocie, jak i Wrocławiu ceny są niższe niż w październiku. Nie wszędzie tak samo Inaczej wygląda sytuacja w miejscowościach górskich w Polsce. Tu ceny nieznacznie podskoczyły: w Zakopanem o 6%, w Karpaczu o 4%, w Bukowinie Tatrzańskiej o 2%. Ceny za nocleg w górach zmalały tylko w Wiśle, Polanicy i Poroninie. Zestawienie przygotowane przez wyszukiwarkę hoteli trivago.pl uwzględniającą ponad 700.000 hoteli na całym świecie.
Polska wśród 10 najtańszych krajów świata
Polska znalazła się na 8. miejscu na świecie pod względem przystępności cen hoteli. Całkiem niedawno trzy polskie miasta – Gdańsk, Warszawa i Kraków - znalazły się również w pierwszej dziesiątce miast o najlepiej ocenianej infrastrukturze hotelowej
Czy to oznacza, że Polska staje się jednym z najbardziej atrakcyjnych kierunków turystycznych? W kwietniu Polska okazuje się być jednym z najprzystępniejszych cenowo kierunków na świecie - tak wynika z danych zebranych przez porównywarkę cen hotelowych trivago.pl. Średnia cena za pokój dwuosobowy typu standard wynosi tu w tym miesiącu 263 zł. Jest to kwota o 10,5% wyższa niż w ubiegłym miesiącu (238zł), ale jednocześnie o 7,07% niższa niż w tym samym miesiącu w roku ubiegłym (283 zł). Najtańszym polskim miastem okazuje się Rabka-Zdrój, w której średnia cena za pokój hotelowy to 146 zł. Najwięcej za nocleg zapłacimy w Jastarni, gdzie możemy spodziewać się średnich cen na poziomie 359 zł. Najtańszym kierunkiem świata w kwietniu jest natomiast Bułgaria. Średnia cena za pokój dwuosobowy typu standard wynosi tam 238 zł, co stanowi kwotę o 3,48% wyższą niż w marcu 2014 (230 zł) oraz o 4,42% niższą niż w kwietniu ubiegłego roku (249 zł). Podobnych cen mogą spodziewać się również turyści jadący do Czarnogóry czy Wietnamu. Z bardziej odległych kierunków na liście najtańszych znajduje się Kambodża i Indie ze średnią ceną 246 zł oraz Filipiny - 275 zł. Najdroższe hotele w okazały się mieć Brytyjskie Wyspy Dziewicze, gdzie doba hotelowa w dwuosobowym pokoju typu standard kosztuje średnio aż 2095 zł, czyli o 6,86% mniej niż w marcu tego roku (2249 zł) oraz 19,51% więcej niż w tym samym okresie w roku ubiegłym (1753 zł). Jest to również jedyny kierunek, w którym średnia cena za pokój hotelowy przekracza 2000 zł. Do jednych najdroższych celów podróży należą również Malediwy, wyspy Turks i Caicos, Monako czy Antyle.
Lubi średniowieczne stroje i nowoczesne kluby. Ale niestety jest dość droga. My podpowiadamy, jak się dobrze bawić i nie przepłacać.
Czy coś może zrobić pierwsze wrażenie po raz drugi? Okazuje się, że tak. Estonię po raz pierwszy odwiedziłam w 1991 r., dokładnie w czasie puczu sierpniowego. Po raz drugi pojechałam po niemal 20 latach. Niewiele pamiętałam z pierwszej wizyty. Jednak wrażenie było takie samo jak wcześniej – Estonia to Skandy- nawia! Weźmy na przykład krajobrazy. Nie ma w nich nic spektakularnego – zielone niziny z lasami, łąkami i moczarami, pojedyncze zagrody oddalone od siebie o kilometry – a jednak są miłe dla oka. I wprost stworzone do jazdy rowerem. Poboczy dróg nie kalają żadne papierki czy opakowania po napojach, które są przekleństwem polskiego krajobrazu. Ów porządek i estetyka odnoszą się także do miast. Nie ma pstrokacizny reklam, szyldów, banerów. Ludzie też są powściągliwi. A to sprzyja wypoczynkowi. Sprawdź wycieczki i połączenia lotnicze do Estonii W piątkowe popołudnie na ulicach Tallinna widziałam niewiele samochodów, jednak Elin – moja przewodniczka po Estonii – twierdziła, że korki są tam na porządku dziennym. Może to kwestia proporcji – w kraju, w którym mieszka 1,3 mln osób (w Tallinnie zaledwie 405 tys.), to co jest uważane za korek, w dwumilionowej Warszawie byłoby pewnie krótkim przestojem. Miasta wydają się wyludnione, jakby połowa ich mieszkańców wyjechała nagle na piknik na wieś. Na osoby zmęczone zatłoczonymi polskimi miastami taki widok powinien działać kojąco. Na mnie podziałał. A co z cenami? Skandynawskie są iście horrendalne, w Estonii też do niskich nie należą. Wszystko zależy oczywiście od tego, gdzie się stołuje, nocuje i robi zakupy. Starówka Tallinna, jak wszystkie starówki na świecie, jest nastawiona na turystów i nie należy się spodziewać cudów. Swoją drogą pomysł na jej promocję tallińczycy mają bardzo spójny. Wszystko tam jest w klimacie średniowiecza – dziewczyny w strojach z epoki sprzedają na ulicach prażone mig- dały, młodzi mężczyźni proponują wybicie pamiątkowych monet, na rynku odbywa się targ z rękodziełem. Apogeum średniowieczności następuje w niebywale popularnej wśród turystów restauracji Olde Hansa. Potrawy w glinianych misach są podawane przez kelnerki ubrane w czepki i długie suknie. Palą się świece, czasem gra na żywo zespół muzyki dawnej. Na półlitrowy kufelek ciemnego piwa (z ziołami, miodem lub cynamonem) trzeba tam wydać 70 koron (17,5 zł), a litrowy – 125 koron (ok. 31 zł). Ale powiedzmy sobie wyraźnie – trudno o droższe miejsce w Estonii! Cóż, wystarczy poszukać knajp, które odwiedzają Estończycy. I niezależnie od miejsca toast trzeba oczywiście wznieść po estońsku: Terviseks! Estonia – Republika Estońska, należy do Unii Europejskiej, strefy Schengen i NATO. Powierzchnia – 45 tys. km2 (czyli jak woj. podlaskie i lubelskie razem wzięte). Stolica – Tallinn. Ludność – 1,36 mln. Język urzędowy – estoński. Waluta – korona estońska (EEK) = 25 gr; korona jest sztywno powiązana z euro (1 euro = 15,65 korony). Uwaga: od 2011 r. Estonia wchodzi do strefy euro. Już teraz wiele cen jest podawanych w tej walucie. Ptak narodowy – jaskółka dymówka. Kwiat narodowy – chaber. www.visitestonia.com Najtańsze możliwości noclegu dają schroniska młodzieżowe, hostele (także w akademikach), B&B oraz kempingi. Można również sprawdzić oferty małogwiazdkowych hoteli. Tanich noclegów można poszukać na stronie www.balticbo- okings.com/eyha – Stowarzyszenia Estońskich Schronisk Młodzieżowych. Hostele w Tallinnie – najtańsze (od 12 euro za dwójkę) znajdują się na przedmieściach. W tych zlokalizowanych na starówce ceny sięgają nawet 50 euro za pokój dwuosobowy. Hostele w Tartu – dwa usytuowane w miasteczku akademickim, jeden przy Pepleri 14, drugi przy Narva mnt. 27. Pokój dwuosobowy kosztuje 500 koron (ok. 32 euro). Połączenia z Warszawy do Tallin- na ma LOT. Najlepiej na bieżąco sprawdzać ofertę. Można trafić na bilet za 500 zł w obie strony. Samoloty latają codziennie. Z międzynarodowego lotniska Lennart Meri Tallinn Airport można dojechać do odległego o 4 km centrum miejskim autobusem nr 2 (powinien mieć tabliczkę z napisem „Reisisadam (A-termi- nal) – Moigu”. Jednorazowy bilet kosztuje 15 koron (ok. 1 euro). Przejazd taksówką na tej trasie to wydatek 65 koron (4,5 euro). Międzynarodową drogą E67 (Via Balticą) przez Litwę i Łotwę. Trasa od granicy polsko-litewskiej do Tallinna liczy ok. 650 km. Jedna z najtańszych opcji. Połączenia z różnych miejsc w Polsce do czterech estońskich miast (Johvi, Narwa, Parnawa, Tallinn) oferuje m.in. Eurolines. Bilet w dwie strony to wydatek 380 zł. Podobne ceny ma firma Ecolines. Biletów można też szukać na: www.estonia.vel.pl; www.przejazdyautobusowe.eu. Wycieczki objazdowe są organizowane zwykle do trzech krajów nad- bałtyckich (Litwa, Łotwa, Estonia), często także Rosja lub Finlandia. Cena za ośmiodniową wycieczkę autokarową to przynajmniej 1,5 tys. zł (w ofercie ma je m.in. Ecotravel). AUTOBUSY I TALLINN CARD Między miastami kursują autobusy. Przejazd na przykład z Tallinna do Tartu kosztuje 105 koron (bilet ekonomiczny), w II klasie – 125 koron, w I klasie – 155 koron. Uwaga: nie ma biletów „tam i z powrotem”. Rozkład: www.edel.ee. Karty miejskie zwykle nie są specjalną atrakcją i trzeba nieźle się nabiegać, aby wykorzystać wszystkie darmowe oferty. W przypadku oferty Tallinn Card oszczędzamy już, korzystając z turystycznego autobusu „hop on hop off”. Karta jest ważna we wszystkich firmach oferujących tę formę zwiedzania miasta. (Normalnie płacimy od 250 do 350 koron). Najtańsza, czyli 6-godzinna karta kosztuje 185 koron. Bezpłatne są: komunikacja miejska, wstęp do muzeów i zwiedzanie miasta na wycieczce rowerowej – choć w tym ostatnim przypadku trzeba kupić kartę ważną dłużej niż 6 godzin. Są dostępne także 24-, 48- i 72-godzinne (kosztują odpowiednio: 375/435/495 koron). Karta zapewnia także niewielkie zniżki w sklepach lub restauracjach uczestniczących w programie. www.tallinncard.ee Bilet na przejazd komunikacją miejską w Tallinnie, kupiony np. w żółtym R-Kiosku, kosztuje 15 koron normalny i 7 koron ulgowy (trzeba mieć dokument uprawniający do zniżki, np. studenci – kartę ISIC). Uwaga – jeżeli bilet kupujemy u kierowcy, zapłacimy więcej: za normalny 25 koron, za ulgowy 13 koron. Rozkład jazdy komunikacji miejskiej i podmiejskiej w Tallinnie: soiduplaan.tallinn.ee. WYPOŻYCZENIE AUTA Wynajęcie małego samochodu osobowego na dzień to wydatek od 500 koron (33 euro), zaś na 4–7 dni – 350 koron za każdy dzień. Nie warto wypożyczać samochodu, by poruszać się wyłącznie po miastach – do wielu atrakcji dojdzie się na piechotę, a do dalej położonych miejsc można dojechać komunikacją miejską lub taksówką. Ceny paliwa: benzyny bezołowiowej ok. 17,75 korony za litr, ropy ok. 17,45 korony za litr. Ograniczenia prędkości: w obszarze zabudowanym: 50 km/godz., poza obszarem zabudowanym zwykle 90 km/godz., chyba że znaki pokazują inaczej. Latem dozwolona prędkość wzrasta czasami do 110 km/godz. Uwaga: Policja jest bardzo restrykcyjna! TAKSÓWKI Opłata za „trzaśnięcie drzwiami” wynosi zwykle 25 koron (poniżej 2 euro). Opłata za kilometr zależy od miasta oraz korporacji – w Tallinnie jest to przynajmniej ok. 5 koron/km, w Tartu 8 koron/km. WYPOŻYCZENIE ROWERU W Tallinnie kosztuje 13 euro za dzień (rower górski, miejski, trekkingowy) albo 26 euro/dzień za rower szosowy przeznaczony na dalsze wyprawy (www.citybike.ee). W Tartu to wydatek ok. 10 euro/dzień. Trasy rowerowe w Estonii można sprawdzić na stronie www.bicycle.ee. Najlepsza pora to okres letniego przesilenia, kiedy dzień jest bardzo długi. W kuchni estońskiej widać wpływy niemieckie, rosyjskie i skandynawskie. Potrawy są zwykle treściwe, słone i obfite. Typowe dania to sült – galaretka wieprzowa serwowana na zimno z musztardą, marineeritud angerjas – marynowany węgorz, mulgikapsad – duszona kiszona kapusta z wieprzowiną. Kaszanka (verivorst) jest specjalnością w okresie Bożego Narodzenia. Należy też wymienić deser kama – przygotowywany ze zboża, mielonego groszku i zsiadłego mleka. Najbardziej znane marki estońskiego piwa to Saku (najpopularniejsze to Saku Originaal) oraz A. Le Coq (flagowe to A. Le Coq Premium). Z ciemnych piw można spróbować Saku Tume i A. Le Coq Porter. Warto poszukać Puls Extra Lager produkowanego w Parnawie oraz Wiru Kadakaolu (piwa jałowcowego) wytwarzanego na południu Estonii. Najlepiej unikać najbardziej turystycznych miejsc, do których należą na przykład starówki miast, i sprawdzić, gdzie stołują się miejscowi. W porze lunchu w wielu kawiarniach można zjeść „danie dnia” za blisko 3 euro. Posiłek w normalnej restauracji lub pubie kosztuje 5–10 euro. Za obiad w tanim barze zapłacimy 50–70 koron. Główne dania w większości restauracji na Starym Mieście w Tallinnie kosztują 10–20 euro, za półlitrowe piwo zapłacimy tam 2,5–3 euro. Im dalej od rynku, tym taniej, np. w bardzo fotogenicznym Zaułku Katarzyny lokalne (i bardzo dobre piwo) można znaleźć już za 1,5 euro. Restauracje otwierają się zwykle w południe i obsługują gości do 23. Przyjęte jest zostawianie 10 proc. napiwku. butelka wody (1,5 l) 10 koron, puszka coli 9 koron, sok owocowy (1 l) od ok. 14 koron, butelka piwa w sklepie od 10 koron (A. Le Coq Premium ok. 15,50 EEK), mleko (1 l) ok. 7 koron, chleb od 9 koron
Ceny hoteli w Europie drastycznie podrożały
W kwietniu ceny hoteli europejskich wyraźnie wzrosły i to aż o 12 % w porównaniu do zeszłego miesiąca. Pierwszy raz od czerwca wzrosły ceny noclegów powyżej poziomu zeszłego roku. Szczególnie metropolie położone na południu Europy, takie jak Rzym, Barcelona i Istambuł wykazują wzrost aż do 50% cen. Te informacje odnotował Indeks cen hoteli trivago (tHPI), publikowany miesięcznie przez wyszukiwarkę i porównywarkę cen hoteli www.trivago.pl.
Cena noclegów za standardowy pokój dwuosobowy wynosi w kwietniu 115 Euro. To jest o 12% więcej niż w zeszłym miesiącu. Po raz pierwszy od czerwca zeszłego roku przekroczył indeks wartość poprzedniego roku o 3 %. Trzydzieści jeden z pięćdziesięciu krajów wykazało w tym miesiącu najwyższą cenę za nocleg w tym roku. W 2009 roku wzrost cen z marca na kwiecień wynosił tylko 1%. Duży wzrost cen nastąpił nie tylko w drogich metropoliach takich jak Paryż czy Wenecja (o 52 %) ale również w tych najtańszych takich jak Kraków (o 18%) czy Istambuł. Kraków (78 Euro), który jako jedyne polskie miasto znajduje się na liście tHPI nadal należy do metropoli, które oferują niskie ceny noclegów. W tym miesiącu jednak nie jest już najtańszy. Rekord W ciągu ostatnich sześciu miesięcy ceny hoteli europjskich wskazywały raczej tendencję spadkową. Tym bardziej zaskakujący jest drastyczny skok cen w kwietniu. Spowodowany on został nie tylko przez fakt, że w tym miesiącu były Święta Wielkanocne, ale również dlatego, że to ulubiony miesiąc turystów na wędrówki po metropoliach europejskich. Turyści, którzy świętowali Wielkanoc w Rzymie, musieli zapłacić 166 Euro za dobę w standardowym pokoju dwuosobowym, jest to o 45% więcej niż w marcu. W Barcelonie koszt noclegu w hotelu „Samana Santa” kosztuje 132 Euro czyli o 32% więcej. W tej kategorii cenowej noclegi w Barcelonie dostępne były ostatnio w 2008 roku. We Florencji, gdzie z okazji Świąt Wielkanocnych odbyła się „Scoppio del Carro”, noc w hotelu kosztuje średnio o 52% więcej. W typowych miastach turystycznych, jak Nicea nocleg kosztuje w tym miesiącu 116 Euro, o 35% więcej niż w zeszłym, a w Amsterdamie 151 Euro, o 29% więcej. Ceny hoteli w polskich miastach również drożeją! Kraków, jako jedyne polskie miasto należy do 50 metropolii europejskich, które pojawiają się w tHPI (trivago Hotel Price Index). Metropolie, które znajdują się na tej liście, to najpopularniejsze miasta turystyczne Europy. Pomimo, że Warszawa, Wrocław, Gdańsk, Poznań czy Zakopane do nich nie należą posiada trivago dane o skokach i spadkach cen noclegów również w tych miastach. W kwietniu wzrosły ceny w większości tych miastach. Wyjątkiem jest tylko Wrocław (70 Euro), gdzie cena pozostaje taka sama jak w marcu oraz Poznań (70 Euro) który wyróżnia się 9% spadkiem w tym miesiącu. Spośród tych miast w bierzącym miesiącu najdroższe hotele oferuje Kraków (78 Euro), w zeszłym był to Poznań (77 Euro). Najtańsze noclegi są w górach i tak w kwietniu koszt noclegu w Zakopanem wynosi 69 Euro. Cena ta jest o 12% wyższa niż w marcu. Jeżeli zamierzamy wybrać się w tym miesiącu nad morze, do pięknego Gdańska musimy liczyć się z wydatkiem 71 Euro za standardowy pokój dwuosobowy. Indeks cen hoteli trivago tHPI pokazuje średnie ceny noclegów w najpopularniejszych miastach turystycznych Europy. Ceny te dotyczą pokoju standardowego dwuosobowego i są obliczane na podstawie 160 tys. dziennych zapytań o ceny noclegów w hotelach, jakie znajdują się w bazie portalu. Trivago zapamiętuje zapytania podróżnych dokonanych dla każdego miesiąca i dostarcza przydatnych informacji dotyczących cen noclegowych dla poszczególnego miesiąca. Lista tHPI prezentuje ceny hoteli, które są dostępne w internecie. Ten Index zostaje zestawiony na podstawie cen noclegów z 53 wirtualnych biur podróży i sieci hotelowych.