Na Marsie iskrzy. Zaskakujące odkrycie łazika Perseverance
Mars zdradził nam swoją kolejną tajemnicę. Po raz pierwszy wykryto tam wyładowania elektryczne. Odkrycia dokonano dzięki… mikrofonowi zainstalowanemu na łaziku Perseverance.
Naukowcy potwierdzili coś, o czym długo tylko spekulowali. Na Marsie pojawiają się wyładowania elektryczne. Wykryto je wewnątrz burz piaskowych oraz w wirach pyłowych, zwanych „diabłami pyłowymi”. Sygnały zostały zarejestrowane przez mikrofon. Był to instrument SuperCam, znajdujący się na pokładzie łazika NASA Perseverance. Mikrofon ten zebrał do tej pory już ponad 30 godzin dźwięków Czerwonej Planety. To pierwszy w historii mikrofon, który działał na Marsie. Jak przebiegają marsjańskie wyładowania? Przypadkiem mikrofon na łaziku marsjańskim Perseverance nagrał bardzo silne sygnały. Zdarzyło się to w centrum dwóch z tych wirów pyłowych. Ich analizą zajmował się międzynarodowy zespół naukowców. W jego skład weszli również francuscy eksperci z CNRS, Université de Toulouse i Observatoire de Paris. Ustalenie zostało opublikowane w czasopiśmie „Nature”. Analiza wykazała, że sygnały te związane są z elektromagnetycznymi i akustycznymi wyładowaniami elektrycznymi. To – zdaniem naukowców – przełomowe odkrycie. Wykryte zjawisko można porównać do małych wyładowań elektryczności statycznej na Ziemi. To jak dotknięcie metalowej klamki w suchy, mroźny dzień. Pochodzenie marsjańskich wyładowań Skąd biorą się te iskry? Zjawisko to wynika z tarcia drobnych cząstek pyłu, które są stale wzbudzane przez wiatr na Marsie. Pył, pocierając się i zderzając, ładuje się elektronami. Następnie uwalnia te ładunki w formie łuków elektrycznych. Towarzyszą temu fale uderzeniowe, które można usłyszeć. Te łuki są krótkie, mają zaledwie kilka centymetrów długości. Na Ziemi pył także się elektryzuje, zwłaszcza na pustyniach. Rzadko jednak kończy się to prawdziwymi wyładowaniami (iskrami). Na Marsie panują jednak inne warunki, co ułatwia obserwowanie, a w zasadzie usłyszenie tego zjawiska. Mars ma bardzo cienką atmosferę. Składa się ona głównie z dwutlenku węgla. Ta rzadka atmosfera sprawia, że wystąpienie wyładowań jest o wiele bardziej prawdopodobne niż na Ziemi. Ilość ładunku potrzebna do wytworzenia iskier jest tam znacznie niższa. Wyładowanie dające wgląd w Marsa Odkrycie to jest bardzo ważne, bo zmienia naszą wiedzę o chemii atmosfery Marsa. Okazało się, że wyładowania elektryczne mogą tworzyć tam silnie utleniające związki. Takie związki mogą niszczyć cząsteczki organiczne na powierzchni planety. Zakłócają też równowagę fotochemiczną marsjańskiej atmosfery. To odkrycie może nawet wyjaśnić jedną z naukowych zagadek: tłumaczyć, dlaczego metan znika zaskakująco szybko na Marsie. Ładunki elektryczne prawdopodobnie wpływają też na transport pyłu. To oznacza, że odgrywają one kluczową rolę w kształtowanie klimatu Czerwonej Planety. Elektryczność stanowi także potencjalne ryzyko dla ludzi i sprzętu. Może uszkodzić urządzenia elektroniczne w obecnych misjach robotycznych. Może też stanowić niebezpieczeństwo dla przyszłych załogowych misji na Marsa. To nowe badanie potwierdza ogromny potencjał akustyki. Słuchanie Marsa staje się kluczowym narzędziem do jego badania i lepszego poznania. Źródło: Nature Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
To zjawisko tak rzadkie, że nie wszyscy w nie wierzą. W Kanadzie udało się je sfilmować
Piorun kulisty to fenomen który jak dotąd nie ma naukowego wytłumaczenia. Jego istnienie nie zostało potwierdzone, choć istnieją tysiące doniesień i ustnych przekazów. Parze rolników z Kanady udało się nie tylko zobaczyć, ale i sfilmować piorun kulisty.
Spis treści Niesamowite nagranie pioruna kulistego Jak powstaje piorun kulisty? Piorun kulisty jest niemal mitycznym zjawiskiem, o których chyba każdy słyszał, ale prawie nikt go nie widział. Niezwykłe opowieści o ruchomych kulach ognia póki co nie znalazły naukowego wytłumaczenia, ani nawet bezspornego potwierdzenia. W warunkach laboratoryjnych jak dotąd nie udało się wytworzyć kulistej błyskawicy. Tym bardziej cenne jest najnowsze nagranie pioruna kulistego, które udało się uchwycić parze Kanadyjczyków. Niesamowite nagranie pioruna kulistego Kiedy Ed i Melinda Pardy z ganku swojego domu w prowincji Alberta w Kanadzie obserwowali burzę, zauważyli, jak błyskawica uderzyła w ziemię mniej niż kilometr od ich domu. W ślad za uderzeniem pojawiła się niebieska kula światła, unosząca się nad ziemią. Para zarejestrowała to zjawisko na 23-sekundowym nagraniu, które jest jednym z pierwszych na świecie ukazujących najprawdopodobniej piorun kulisty. Według relacji udzielonej stacji telewizyjnej Global News, kula miała średnicę około 1–2 metrów i unosiła się nad ziemią przez około minutę, po czym zniknęła, wydając na koniec charakterystyczny trzask. View oEmbed on the source website Był to niezwykle rzadki przypadek wystąpienia pioruna kulistego – tajemniczego zjawiska atmosferycznego, opisywanego przez świadków od setek lat, ale dotąd naukowo niewyjaśnionego. Opisy takiego pioruna bywają różnorodne – miewa różną wielkość, kolor czy sposób poruszania się. Tak naprawdę nie wiadomo, czy wszystkie te obserwacje dotyczą tego samego zjawiska. Jak powstaje piorun kulisty? W laboratoriach podejmowano próby stworzenia podobnych kul gorącej plazmy, jednak badania nad tym zjawiskiem są trudne z powodu przypadkowości jego występowania. W 2014 roku naukowcom z Chin udało się przypadkowo sfilmować i zbadać piorun kulisty, sugerując że powstaje on z drobin gleby które odparowują w wysokiej temperaturze wywołanej przez uderzenie „zwykłego” pioruna. Opublikowano artykuł naukowy z tej obserwacji, ale nie wszyscy akceptują tę teorię. Piorun kulisty to jeden z kilku bardzo rzadkich fenomenów towarzyszących burzom. Inne to np. dżety czy duszki. Nagranie Pardych nie zostało jeszcze oficjalnie uznane za autentyczny piorun kulisty, ale badacze interesują się materiałem. Znany łowca burz, George Kourounis, uznał je za jedno z najlepszych istniejących nagrań tego zjawiska. Pojawiły się też opinie sceptyków – niektórzy sugerują, że kula mogła być efektem zwarcia w niewidocznych na filmie liniach wysokiego napięcia, lecz państwo Pardy twierdzą, że w pobliżu ich domu takich linii nie ma. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Oto latający Zeus: Japończycy skonstruowali kolczastego drona wywołującego błyskawice
To pierwsza taka konstrukcja na świecie. Japoński dron za pomocą unoszonego pod chmurę burzową przewodu prowokuje uderzenia piorunów. Urządzenie może być używane np. do ochrony linii wysokiego napięcia lub turbin wiatrowych.
Spis treści Dotychczasowe metody wywoływania piorunów Jak działa „dron-Zeus”? Każdej minuty gdzieś na świecie uderza w sumie 6 tysięcy piorunów. Niektóre z nich docierają do gruntu, drzew lub różnych konstrukcji, wywołując pożary i inne szkody. Piorunochrony nie zawsze i nie wszędzie działają. Dlatego od lat podejmuje się wysiłki, by sztucznie wywoływać pioruny i kierować je tam, gdzie szkód nie wyrządzą. Wywoływanie błyskawic przez człowieka jest możliwe od jakiegoś czasu. Jednak do tej pory było dość skomplikowane i kosztowne. To się może zmienić: japońska firma właśnie skonstruowała specjalny dron, który „ściąga” pioruny. Ten „sztuczny Zeus” ma pomóc w ochronie ważnej infrastruktury (np. linii wysokiego napięcia) w trakcie burz. Może potencjalnie zapobiec milionowym stratom. Dotychczasowe metody wywoływania piorunów Pierwsza metoda jest fizycznie dość prosta, jednak logistycznie niełatwa. Wymaga użycia miedzianego przewodu, wystrzeliwanego w chmury za pomocą niewielkiej rakiety meteorologicznej. Różnica potencjałów elektrycznych między gruntem a chmurą sprawia, że drut staje się przewodnikiem elektrycznym i piorun uderza właśnie w niego. Rezultat jednak nigdy nie jest stuprocentowo pewny, a ilość potrzebnego sprzętu i logistyka sprawiają, że techniki tej używano głównie do badań naukowych. Inną metodą jest użycie lasera zamiast miedzianego drutu. Tak okiełznali błyskawice szwajcarscy naukowcy w 2023 roku. Na górze Säntis w północno-wschodniej Szwajcarii podczas burzy wystrzelono w niebo promienie światła laserowego, które przekierowały błyskawicę. Wiązka lasera zadziałała niczym wirtualny piorunochron, który można kierować w dowolną stronę. Jednak ten silny laser był wynikiem wielu lat badań i kosztował około 2 miliardów dolarów. Zatem nie ma szans, by lasery zastąpiły piorunochrony. Jak działa „dron-Zeus”? Firma NTT (Nippon Telegraph and Telephone Corporation) z Japonii opracowała przełomowego drona do kontrolowania wyładowań atmosferycznych. Drony NTT są wyposażone w specjalne klatki Faradaya, które chronią je przed uszkodzeniami powodowanymi przez pioruny. Podczas testów przeprowadzonych w grudniu 2024 roku, dron został wysłany na wysokość 300 metrów pod burzową chmurę. Niósł za sobą przewodzący prąd drut połączony z przełącznikiem na ziemi. Aktywacja przełącznika spowodowała przepływ prądu przez drut, co zwiększyło pole elektryczne wokół drona i przyciągnęło wyładowanie. Mimo, że osłona drona częściowo się stopiła, urządzenie przetrwało tę „próbę ognia”. NTT planuje dalsze udoskonalanie technologii – na przykład poprawę przewidywania miejsc wyładowań. Ale to nie wszystko. Firma myśli też o przechwytywaniu energii z piorunów i bada metody konwersji energii elektrycznej na kinetyczną czy ciśnieniową. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Rudzka Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.
Giewont – krzyż na tej słynnej górze jest symbolem Tatr. Czy faktycznie „przyciąga” pioruny?
Giewont – krzyż na tej górze zwraca uwagę wszystkich osób wizytujących Zakopane. Latem, aby wejść na ten szczyt, na szlaku ustawiają się nawet kolejki. Każdy chce dotknąć krzyża wieńczącego szczyt. Czy ten monument ma też swoje ciemne oblicze i czy „przyciąga” pioruny w czasie burzy? Poznajcie jego historię.
Spis treści: Giewont – krzyż, którego nie da się nie ujrzeć Giewont – krzyż: kiedy się tam pojawił i ile ma metrów? Giewont – krzyż i jego detale Czy krzyż na Giewoncie „przyciąga” pioruny? Giewont jest bezsprzecznie najbardziej popularną górą w Polsce. A jak pisze polski alpinista i taternik Józef Nyka w przewodniku na temat Tatr – wejście na ten szczyt już sto lat temu było swoistym „chrztem bojowym” dla turystów chodzących po górach. Giewont – krzyż, którego nie da się nie ujrzeć „Z każdej prawie chaty Giewonta widać, to też słusznie mu się należy tytuł króla zakopiańskiego” – napisał w 1880 roku Walery Eljasz, malarz i fotograf popularyzujący Tatry i Zakopane. A było to jeszcze dwadzieścia lat przed tym, jak na szczycie pojawił się krzyż. Góra ta po prostu na swoje położenie w Tatrach Zachodnich i charakterystyczny kształt, zawsze rzucała się w oczy. Giewont usytuowany jest w geometrycznym środku polskich Tatr. Nie jest to co prawda najwyższa góra Tatr (wznosi się na 1894 m n.p.m.), ale roztaczają się z niej piękne widoki. Dlatego tak chętnie wdrapują się na nią turyści. W pogodne, letnie dni są ich na tej trasie tysiące. Trasa w obie strony, w zależności od wybranego szlaku, zajmie nam w obie strony nawet 6 godzin. Dlatego warto rozpocząć wycieczkę wcześnie rano. Giewont – krzyż: kiedy się tam pojawił i ile ma metrów? Krzyż na Giewoncie umieszczono w 1901 roku. Była to inicjatywa zakopiańskich parafian i proboszcza ks. Kazimierza Kaszelewskiego z okazji 1900. rocznicy narodzin Jezusa. Było to nie lada wyzwanie, bo krzyż mierzy 17 m wysokości i waży blisko dwie tony (w zależności od źródeł od 1800 do 1819 kg). 400 elementów, z których się składa wykonano w fabryce Józefa Góreckiego w Krakowie, po czym przywieziono ze stolicy Małopolski koleją. Poświęcenie żelaznego krzyża miało miejsce 19 sierpnia 1901 roku na przełęczy o nazwie Szczerba. Zlokalizowana jest w masywie Giewontu. Oddziela jego główny szczyt, Wielki Giewont, od grani Długiego Giewontu. Według Józefa Nyki, dla wielu gazdów był to jedyny raz w życiu, kiedy wdrapali się na szczyt, idąc z pielgrzymką z Zakopanego. W akcji montażu krzyża uczestniczyło kilkaset osób. W tym celu użyto też kilkanaście wozów konnych, które dostarczyły jego elementy na Halę Kondratową. Dalej wnosili je już ludzie. Dwa razy do roku odbywają się pielgrzymki na Giewont – do krzyża. Wierni maszerują 19 sierpnia (w rocznicę umieszczenia krzyża) i 14 września (w Święto Podwyższenia Krzyża Świętego). Wędrowcy rozpoczynają pielgrzymkę z kościoła św. Krzyża w Zakopanem. Giewont – krzyż i jego detale Krzyż na Giewoncie ma w sumie 17 m wysokości, ale na dwa metry zagłębiony jest w skałę. Jego ramię poprzeczne ma długość 5,5 m. Elementami zdobniczymi są są kwadratowe okucia zlokalizowane na wierzchołku oraz na dwóch ramionach krzyża. Na skrzyżowaniu jego ramion, w motywie słonecznym znajduje się łaciński napis: „Jesu Christo Deo, restitutæ per ipsum salutis MCM” – „Jezusowi Chrystusowi, Bogu, w 1900 rocznicę przywrócenia przez Niego zbawienia”. W 2007 roku krzyż na Giewoncie trafił do rejestru zabytków w Małopolsce. Jest to chyba najwyżej położony zabytek w naszym kraju. Krzyż poddawany jest renowacjom. Na przykład w 1975 roku dokonała jej zakopiańska młodzież wspólnie z ks. proboszczem Władysławem Curzydłą. Kolejna miała miejsce w 1994 roku. Wówczas ustabilizowano krzyż i kopułę szczytową. Również w latach 2000 i 2009 dokonano renowacji. Czy krzyż na Giewoncie „przyciąga” pioruny? Dyskusja na temat tego, czy krzyż na Giewoncie „ściąga” pioruny rozgorzała zwłaszcza po ostatniej tragedii, która miała miejsce w sierpniu 2019 roku. Wówczas od porażenia piorunem zginęły 4 osoby, a ponad 150 zostało rannych, w tym 40 – ciężko. Czy w jakimś stopniu przyczynił się do tego zamontowany na szczycie krzyż? Serwis factcheckingowy Demagog przygotował szczegółowy raport na ten temat. Podstawą była analiza aktywności piorunowej w rejonie Giewontu w okresie od 1 stycznia 2008 roku do 30 czerwca 2009 roku zamieszczona na stronie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Okazało się, że liczba piorunów trafiających w kopułę Giewontu w ciągu tego okresu nie przekroczyła 10, przy czym prawdopodobnie większość z nich została przejęta przez metalową konstrukcję. Nie ma co do tego jednak pewności. – W krzyż trafia więc nie więcej niż kilka piorunów rocznie, a obiegowa opinia o kilkuset, wyrastająca jakoby z obserwacji pracowników Parku, rozmija się z faktami. Ponadto rozkład wyładowań pokrywa się z równoleżnikowym przebiegiem grani Giewontu, a nie jest „punktowy”; nie ma więc podstaw do twierdzenia, że metalowa konstrukcja „przyciąga” pioruny z okolicy – czytamy na stronie serwisu Demagog. Uziemienie krzyża ze względów technicznych nie wchodzi w grę Niezależnie od tego, na jaką górę się wybieramy, w przypadku informacji na temat zbliżającej się burzy, należy znaleźć schronienie, a jeśli jego brak – schować w zagłębieniu. Należy unikać przebywania na wzniesieniu i w pobliżu wysokich instalacji i drzew. Źródła: J. Nyka, Tatry Polskie – przewodnik, Latchorzew 2006 Demagog Polskie Radio TVP Kraków Zakopane.pl Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Tak burze wpływają na parzenie herbaty. Naukowcy odkryli zaskakujące działanie pogody
Burze oczyszczają atmosferę i obniżają ciśnienie, co przekłada się na naszą codzienność. Naukowcy potwierdzili nieoczywisty wpływ wyładowań na temperaturę wrzenia wody. To z kolei może zmienić smak herbaty. Doświadczyli tego Brytyjczycy.
W tym artykule: Niskie ciśnienie a temperatura wrzenia wody Anomalie pogodowe w filiżance Jak burze wpływają na parzenie herbaty? Polska, podobnie jak inne kraje w Europie, od kilku dni boryka się z falami upałów. Co jakiś czas temperatury, przynajmniej na chwilę, studzą letnie burze. Wyładowania atmosferyczne mają jednak o wiele większe znaczenie dla środowiska. Deszcz, który towarzyszy burzom, pomaga usuwać zanieczyszczenia i pył z atmosfery, co poprawia jakość powietrza. Pioruny z kolei powodują powstawanie tlenków azotu, które są naturalnym nawozem dla roślin. Azot wchłaniany przez rośliny z gleby sprzyja ich wzrostowi. Inna kwestia to nawadnianie, o ile oczywiście deszcze nie są tak intensywne, że niszczą uprawy. Niskie ciśnienie a temperatura wrzenia wody Jak się okazuje, burze mogą również mieć nieoczywiste skutki. Jeden z nich dotyczy... parzenia herbaty. Pech chciał, że najbardziej odczuli to Brytyjczycy, a przecież właśnie w Wielkiej Brytanii picie herbaty jest rytuałem celebrowanym niemal tak podniośle jak w Japonii. Orkan Ciaran to jedna z anomalii, jakie w ubiegłym roku dotknęły południową Wielką Brytanię. Wówczas część Brytyjczyków została pozbawiona prądu. Mieszkańcy miasteczek borykali się także z powodziami i podtopieniami. Niespełna rok później meteorolodzy z Uniwersytetu w Reading dowodzą, że burze mogą też zepsuć smak herbaty. Jak wynika z badania opublikowanego na łamach „Weather”, czasopisma wydawanego przez Royal Meteorological Society, rekordowo niskie ciśnienie w trakcie burzy doprowadziło do tego, że woda wrzała w temperaturze poniżej 100 stopni Celsjusza. Temperatura wrzenia wody w Reading wynosiła zaledwie 98 stopni Celsjusza. Dla Brytyjczyków wyspecjalizowanych w parzeniu herbaty wydaje się to profanacją. Anomalie pogodowe w filiżance Kiedy orkan Ciaran przechodził przez południe Wielkiej Brytanii, doktorant Caleb Miller, współautor badania, uruchomił w laboratoriach Zakładu Meteorologii aparaturę do dokładnego pomiaru temperatury wrzenia wody. Młody badacz był ciekaw, jak niskie ciśnienie atmosferyczne wpłynie na właściwości wrzącej wody. Zależność ta jest dobrze znana, choćby alpinistom. Wysoko w górach woda wrze w niższej temperaturze. Wynika to z obniżonego ciśnienia atmosferycznego na dużych wysokościach. Naukowcy porównali otrzymane wówczas wyniki z pomiarami tego samego aparatu w różnych warunkach ciśnienia powietrza. Analiza potwierdziła wyraźny związek między ciśnieniem powietrza a temperaturą wrzenia. Jest to więc zjawisko odczuwalne nie tylko w wysokich górach, ale także na wyspach i nizinach. Wszystko dzięki burzom. Czy kawa jest zdrowa? Dzięki badaniom naukowym wiemy, jak ją parzyć i ile można jej wypić dziennie Wielu z nas zastanawia się, czy kawa jest zdrowa. Badania dowodzą, że tak! Trzeba jednak unikać kawy z fusami i szkodliwych dla zdrowia dodatków do niej. Jak burze wpływają na parzenie herbaty? W Wielkiej Brytanii wpływ niskiego ciśnienia na temperaturę wrzenia wody został od razu powiązany z parzeniem herbaty. Połączenie danych z różnych źródeł, w tym z Obserwatorium Atmosferycznego Uniwersytetu w Reading oraz przydrożnych stacji pogodowych w południowej Anglii, pomogło naukowcom śledzić, jak burza przemieszczała się w regionie w porze śniadania. Właśnie wtedy miliony Brytyjczyków zaczynają dzień od filiżanki (lub filiżanek) ulubionej herbaty. We wczesnych godzinach porannych front obniżonego ciśnienia przemieszczał się w kierunku północno-wschodnim. W szczytowym momencie jego oddziaływania temperatura wrzenia wody w niektórych miejscach spadała do nieco ponad 98 stopni Celsjusza. Jak czytamy w serwisie phys.org, według ekspertów optymalna temperatura parzenia herbaty waha się od 98 do 100 stopni Celsjusza. Niższa nie wydobywa pełnego smaku z liści herbaty. Autorzy badania oszacowali, że zjawisko to potencjalnie dotknęło około 20 milionów ludzi w Londynie i południowo-wschodniej Anglii. Teoretycznie tamtego ranka mogło to więc poskutkować nieco mniej aromatyczną herbatą dla znacznej części populacji Wielkiej Brytanii. Źródło: Weather. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Anomalia pogodowa nad Polską. W lipcu miasto wyglądało jak po śnieżycy
Anomalia pogodowa zaskoczyła mieszkańców Małopolski. Przez miasta przeszły letnie burze oraz gradobicie. Po zakończeniu opadów trudno było uwierzyć, że mamy lipiec, a nie grudzień. Ulice i trawniki w Wolbromiu były białe.
W tym artykule: Anomalia pogodowa w Małopolsce Zima zaskoczyła kierowców w lipcu Globalne ocieplenie na świecie Zmiana wzorców pogodowych w nieoczekiwany sposób dotyka coraz więcej miejsc na świecie. Globalne ocieplenie przejawia się nie tylko falami upałów. W tym roku Niemcy doświadczyły poważnych powodzi. Załamanie pogodowe w ostatnich dniach dotknęło także Polskę. Anomalia pogodowa w Małopolsce Przełom czerwca i lipca obfitował w naszym kraju w wysokie temperatury. Po tym czasie na niebie musiały więc pojawić się burzowe chmury. Wyładowania atmosferyczne to nieodłączna część lata. Rzadko kiedy letnie burze wyglądają jednak tak jak te 8 lipca w Małopolsce. Anomalia pogodowa szczególnie dotknęła mieszkańców Wolbromia w powiecie olkuskim. Nad miastem przeszła nie tylko burza, ale też intensywne ulewy i gradobicie. Jak podają lokalne media, w regionie doszło do podtopień i zniszczeń. Ucierpiał między innymi szpital w Olkuszu. W Wolbromiu z kolei drogi zamieniły się w rwące potoki, a dodatkowo były nieprzejezdne z powodu połamanych drzew. Największą sensację wywołał jednak widok Wolbromia po przejściu burzy. Zdjęcia udostępnione w internecie przez mieszkańców wyglądają tak, jakby zostały wykonane zimą. Grad spadł wyjątkowo obficie, a jego objętość szacuje się na około 3 cm. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="709" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FKataklizmyPLWR%2Fposts%2Fpfbid0vff7oKqmch7cGwn3jw63MWY5kHCFNg3SHH3rW3EvdwHFwDBc8KHdhHyopECnTYpVl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Zima zaskoczyła kierowców w lipcu Z relacji mieszkańców wynika, że anomalia pogoda dotknęła nie tylko Wolbrom, ale też Chrzanów i Zakopane. W tych miastach również doszło do podtopień. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wydał dla południowych regionów Małopolski oraz Podkarpacia ostrzeżenia drugiego i trzeciego stopnia. Burze przeszły nad woj. podkarpackim w weekend. Jedne z największych szkód w regionie zanotowano w Mielcu. – Dziś około godz. 13:55 przez #Zakopane przeszła superkomórka burzowa, generując opady dużego gradu oraz intensywne opady deszczu, które doprowadziły do lokalnych zalań i podtopień posesji. [...] Kolejne burze tworzą się i przechodzą na Podhalu, w Beskidzie Żywieckim, w rejonie Tatr i w Bieszczadach. Burze przynosić będą przede wszystkim ulewne opady deszczu. Apelujemy o ostrożność w tych regionach Polski! – pisali w poniedziałek Polscy Łowcy Burz w serwisie X. Rekord marca pobity. Tak ciepło w Polsce nie było od 50 lat Rekord marcowej temperatury powietrza w Polsce po 50 latach oficjalnie pobity. Jak podaje IMGW, termometry pierwszy raz w historii przekroczyły 26 stopni Celsjusza. Globalne ocieplenie na świecie Globalne ocieplenie to temat podejmowany coraz częściej nie tylko przez klimatologów i aktywistów, ale także polityków. To dlatego, że zjawisko charakteryzują nieoczywiste skutki wykraczające poza zmiany klimatu i podnoszenie się poziomu mórz. Globalne ocieplenie wpływa na czas kwitnienia roślin, migracje ptaków i cykle życiowe owadów, co może zaburzyć równowagę ekosystemów. Na przykład wcześniejsze kwitnienie roślin może oznaczać, że nie będą one zsynchronizowane z migracjami zapylaczy. Zmiany klimatu mogą także rozszerzać zasięg występowania chorób przenoszonych przez owady, takich jak malaria czy denga. Dzieje się tak dlatego, że komary, kleszcze i inne wektory coraz lepiej radzą sobie w nowych, wcześniej zbyt chłodnych dla nich, regionach. Zmieniające się wzorce opadów mogą prowadzić do suszy w jednych regionach i powodzi w innych, co wpływa na dostępność wody pitnej i rolniczej. Tzw. kryzysy wodne dotyczą także nie tylko najbiedniejszych wiosek, ale też dużych aglomeracji miejskich. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
Nad Włochami pojawiła się czerwona poświata, która przypominała ogromne UFO. Był to „duszek”
Nad włoskim miasteczkiem, w północnej części kraju, pojawiła się olbrzymia czerwona poświata w kształcie pierścienia. Naukowcy twierdzą, że światło powstało prawdopodobnie na skutek burzy. Niektórzy zastanawiali się, czy jest to aktywność UFO. Okazuje się jednak, że to znane zjawisko atmosferyczne.
W tym artykule: Czym jest olbrzymi czerwony pierścień nad Włochami? Nad Europą zaświecił „duszek” Obserwacje duszków lub elfów są niezwykle trudne Tajemnicze światła na nocnym niebie bardzo często wywołują niemałe poruszenie. Szczególnie gdy są to wiązki, które przybierają zastanawiające i dziwne kształty. Ponadto znikają równie szybko, jak się pojawiają. To wszystko sprawia, że pojawiają się także uzasadnione pytania o ich pochodzenie. W ciągu ostatnich kilku tygodni m.in. nad Hawajami kilkukrotnie pojawiły się „wiry” i „spirale” oraz zjawiska, które przypominały charakterystyczny kod, znany z kultowego filmu Matrix. Czym jest olbrzymi czerwony pierścień nad Włochami? Tym razem to w Europie, a dokładniej nad Włochami, zaobserwowano czerwoną świetlną aureolę. Pojawiła się w okolicach miasteczka Possagno, które znajduje się w regionie Wenecja Euganejska, w północnej części kraju. Wydarzenie zarejestrował fotograf przyrody Valter Binotto, który 27 marca udostępnił zdjęcie na swoich mediach społecznościowych. Fotografia wzbudziła spore zainteresowanie w internecie i od razu pojawiły się pytania o to, czym jest ten enigmatyczny pierścień? Niektórzy spekulowali, że być może to kolejne światło, które wyemitował satelita lub niezidentyfikowany obiekt latający, czyli UFO. Okazuje się jednak, że nic z tych rzeczy. Za zjawiskiem stała natura. Materia powstaje ze światła? Nareszcie znamy odpowiedź na to pytanie Po raz pierwszy eksperymenty wykazały, że z kolizji fotonów – czyli ze światła – może powstać materia. Co ciekawe, aureola wygląda, jakby unosiła się wyłącznie nad włoskim miasteczkiem. To jednak tylko złudzenie optyczne i efekt perspektywy ukazanej na zdjęciu. W rzeczywistości czerwony pierścień mógł mieć średnicę nawet 360 km. To oznacza, że był widoczny nad całym regionem oraz nad częścią Morza Adriatyckiego. Nad Europą zaświecił „duszek” Naukowcy twierdzą, że był to tak zwany sprite, który nazywany jest również duszkiem, chochlikiem, elfem lub krasnoludkiem. Za tymi uroczymi nazwami kryje się jednak niezwykłe zjawisko atmosferyczne, które związane jest z wielkoskalowym wylądowaniem elektrycznym. Powstaje w jonosferze w momencie burzy. Jest powiązanie z wyładowaniami z chmury do gruntu oraz pomiędzy chmurami. Zjawisko to rozpoczyna się na wysokości ok. 70–90 km nad powierzchnią naszej planety. Dolna granica duszka jest obserwowana zazwyczaj na wysokości 40 km. Podczas wyładowania elektrycznego do Ziemi następuje neutralizacja ładunku chmury oraz gwałtowne przemieszczenie się swobodnych elektronów w górę. Dochodzi wówczas do jonizacji atmosfery ponad regionem burzy. Natomiast azot i tlen zaczynają emitować światło o czerwonej barwie w górnej części duszka, dokładnie takie, jakie widoczne było nad Włochami. Z kolei w dolnej części pojawia się światło niebieskie. Największe duszki mogą rozciągać się nawet ponad 600 km nad ziemią. Obserwacje duszków lub elfów są niezwykle trudne Co ciekawe, zjawisko jest opisywane już od 1886 roku, a w przeszłości wielokrotnie było określane jako aktywność UFO. Po raz pierwszy zostało zarejestrowane za pomocą kamery w 1989 roku. Dokonał tego amerykański fizyk z University of Minnesota John Randolph wraz ze swoimi studentami. Udało im się uwiecznić dwie klatki, które przedstawiały jasne kolumny światła powyżej wierzchołków chmur burzowych w północnej części Minnesoty. Zjawisko duszka trwa jednak niezwykle krótko. To zazwyczaj krótkie błyski, które znikają po upływie kilku milisekund. Właśnie dlatego ich obserwacja jest niezwykle trudna z perspektywy ziemskiej, a do ich obserwacji wykorzystuje się satelity. Valter Binotto może więc mówić o niesamowitym szczęściu. Dziennikarze portalu spaceweather.com pokusili się nawet o stwierdzenie, że zdjęcie włoskiego fotografa jest „najlepszym w historii zdjęciem duszka z Ziemi”. Sam autor przyznaje, że to jednak nie pierwszy duszek, którego udało mu się uchwycić. Fotografuje je od 2019 roku, ale uchwycenie pierścienia nad Possagno, jest jego największym fotograficznym osiągnięciem. Źródło: Valter Binotto. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Co się stanie, jeśli zaczniesz strzelać laserem w pioruny? Naukowcy sprawdzili to na szczycie góry w Szwajcarii
Grupa naukowców pracuje nad ulepszeniem działania piorunochronu. Z testów przeprowadzonych na szwajcarskiej górze Santis wynika, że z pomocą lasera da się zmienić tor, którym przemieszcza się piorun. Tym samym da się powiększyć obszar chroniony przed wyładowaniami.
W tym artykule: Jak się chronić przed piorunami? Co to jest piorunochron laserowy? Jak testowano nowe urządzenie? Czy piorun to rzadkie zjawisko? Nic podobnego. Nasza planeta jest stale bombardowana przez pioruny. W każdej chwili nad Ziemią szaleje średnio 2 tys. burz. Może z nich bić nawet kilkadziesiąt piorunów na sekundę. Szacuje się, że co roku pioruny zabijają na całym świecie aż 24 tys. osób. To nie wszystko. Pioruny mogą wywoływać pożary, niszczyć drzewa i budynki, a także instalacje i urządzenia elektryczne. Są gwałtownymi i potężnymi wyładowaniami elektrostatycznymi, w ułamku sekundy wyzwalającymi energię ok. miliarda dżuli. To właśnie sprawia, że w miejscu, w które uderzą, dosłownie sieją zniszczenie. Jak się chronić przed piorunami? Najlepszym sposobem ochrony przed piorunami pozostaje piorunochron. Został wynaleziony jeszcze w połowie XVIII w. przez Benjamina Franklina. Jego najważniejszą częścią jest ostro zakończony metalowy pręt montowany na szczycie budynku, który ma chronić. Tak skonstruowany przyrząd przechwyca wyładowania. Następnie prąd płynie innymi częściami instalacji odgromowej do ziemi. Jak skuteczny jest piorunochron? Przyjmuje się, że w przybliżeniu chroni obszar o takim promieniu, jaką ma wysokość. A zatem piorunochron mający dziesięć metrów zabezpieczy teren o promieniu dziesięciometrowym. To pokazuje niektóre z ograniczeń tego urządzenia. Nie sprawdzi się tam, gdzie na niebezpieczeństwo trafienia piorunem narażona jest duża płaska powierzchnia, np. lotnisko czy farma wiatrowa. Pioruny strzelające z chmur w kosmos. Skąd się biorą „gigantyczne dżety"? Mało kto widział „gigantyczne dżety” na żywo. To dlatego, że trudno je zauważyć zza chmur. O zjawisku wciąż wiemy niewiele, ale najnowsze badania przybliżają nas do poznania elektryz... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/gigantyczne-dzety-to-pioruny-strzelajace-z-chmur-w-kosmos-rekordowe-wyladowanie-mowi-wiecej-o-ich-powstawaniu1-1519ffa.jpeg" width="938" height="528" alt="„Gigantyczne dżety” to pioruny strzelające z chmur w kosmos. Rekordowe wyładowanie mówi więcej o ich powstawaniu" title="„Gigantyczne dżety” to pioruny strzelające z chmur w kosmos. Rekordowe wyładowanie mówi więcej o ich powstawaniu" /> Co to jest piorunochron laserowy? Naukowcy już od kilkudziesięciu lat pracują nad nowymi urządzeniami mającymi usprawnić klasyczne piorunochrony. Opracowaniem jednego z nich zajęło się konsorcjum, w którego skład wchodzi kilka europejskich ośrodków naukowych, m.in. Uniwersytet Genewski i francuska École Polytechnique, a także firma TRUMPF Scientific Lasers. Tym urządzeniem jest piorunochron laserowy. Idea nie jest nowa: zakłada zmianę toru, po którym porusza się piorun, za pomocą lasera. Biegnący w kierunku Ziemi piorun porusza się po drodze najmniejszego oporu. Można na nią wpłynąć, jonizując powietrze nad chronionym obszarem krótkimi, ale silnymi impulsami laserowymi. Koncept testowano już w Meksyku i Singapurze. Jednak stosowane tam urządzenia się nie sprawdziły. Teraz naukowcy udali się na szczyt góry Santis w Szwajcarii. Znajduje się tam 124-metrowa wieża telekomunikacyjna. Średnio każdego roku pioruny uderzają w nią aż 100 razy. Pod wieżą badacze postawili specjalnie zaprojektowane urządzenie, nazwane Laser Lightning Rod (LLR). Po włączeniu jego wiązki strzelały w powietrze. – Prowadziło to do zjonizowania azotu i tlenu, od których odrywały się elektrony. Tak powstało zjonizowane powietrze, które stało się przewodnikiem elektrycznym – wyjaśnia prof. Jean-Pierre Wolf z Uniwersytetu Genewskiego, jeden z autorów badań. Zjonizowane powietrze stawia mniejszy opór, a więc jest idealną drogą dla pioruna. Jak testowano nowe urządzenie? Użyty do badań terawatowy laser skierowano nad szczyt wieży wyposażonej w tradycyjny piorunochron. Testowano go pomiędzy czerwcem a wrześniem 2021 roku. Gdy nad Santis przechodziła burza, laser był włączany, strzelając w chmury ultrakrótkimi impulsami. W ten sposób wytwarzał nad wieżą utrzymujący się zjonizowany kanał, skierowany w górę. Był to potencjalny tor dla pioruna, który powinien zostać ściągnięty nim do klasycznego piorunochronu. Okoliczna przestrzeń powietrzna była na czas testów zamykana. Okazało się, że w czasie testów piorun udało się przechwycić czterokrotnie. Raz uderzył, gdy niebo było czyste, i naukowcy nagrali, jak podąża wzdłuż lasera. Dwanaście razy piorun uderzył w wieżę, gdy laser był wyłączony. Czy pojawienie się lasera powiększyło chroniony obszar? – Ustaliliśmy, że wyładowanie może podążać za laserem już prawie 60 metrów przed osiągnięciem wieży – mówił prof. Wolff cytowany przez serwis phys.org. – Tym samym powiększyliśmy promień chronionego obszaru z 120 do 180 metrów – dodał. Okazało się również, że urządzenie działało nawet w trudnych warunkach atmosferycznych, takich jak mgła. Celem badaczy jest powiększenie chronionego obszaru tak bardzo, jak to możliwe. Docelowo naukowcy chcą, by urządzenie takie jak LLR „wydłużało” 10-metrowy piorunochron o pół kilometra. Badania przeprowadzone w Szwajcarii zostały opisane w czasopiśmie naukowym „Nature Photonics”. Źródła: phys.org, Nature Photonics Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Zjawiska pogodowe La Niña i El Niño będą coraz silniejsze. Co to oznacza dla planety?
Najnowsze badania wykazały, że ocieplający się klimat zwiększy siłę oscylacji południowej (ENSO) do 2030 roku. Oznacza to, że już wkrótce ekstremalne zjawiska pogodowe będą jeszcze częstsze i coraz bardziej intensywne.
W tym artykule: Czym są zjawiska La Niña i El Niño? Do 2030 roku będziemy się zmagać z silniejszymi anomaliami pogodowymi La Niña jeszcze nie była tak silna w tym wieku Oscylacja południowa-El Niño (ENSO) to sytuacja, w której w południowej części Oceanu Spokojnego mamy do czynienia na zmianę ze zjawiskami El Niño, La Niña oraz fazą neutralną. Każde z nich odpowiada konkretnemu stanowi atmosfery oraz wysokości temperatury na powierzchni oceanu. Chociaż do oscylacji południowej dochodzi we wschodniej części Pacyfiku, to jej zasięg jest globalny. Czym są zjawiska La Niña i El Niño? La Niña (hiszp. dziewczynka) jest anomalią pogodową, która polega na tym, że na powierzchni wody utrzymują się ponadprzeciętnie niskie temperatury. Występuje we wschodniej części tropikalnego Pacyfiku. Z kolei El Niño (hiszp. chłopiec) jest zjawiskiem, które polega na utrzymywaniu się ponadprzeciętnie wysokiej temperatury na powierzchni wody w strefie równikowej Oceanu Spokojnego. Zjawiska te mają wpływ na to, czy np. w jednym miejscu na Ziemi będzie więcej deszczu niż zwykle, a w innych dużo mniej. Oznacza to, że niektóre regiony są przez oscylację południową znacznie bardziej narażone na powodzie i podtopienia, a inne na susze i pożary. Anomalie te obejmują tak duży obszar, że wpływają na średnią temperaturę powietrza na całej Ziemi. Do 2030 roku będziemy się zmagać z silniejszymi anomaliami pogodowymi Najnowsze badania wykazały, że w wyniku globalnego ocieplenia do 2030 roku będziemy mieli do czynienia z silniejszymi fazami ENSO. Naukowcy podkreślają, że jest to niepokojące. Modele klimatyczne pokazały, że do tej sytuacji dojdzie kilkadziesiąt lat wcześniej, niż dotychczas przewidywano. Odkrycie zostało opublikowane na łamach czasopisma naukowego „Nature Communications”. Czy czeka nas biała zima? Anomalia pogodowa ma być odczuwalna przez wiele miesięcy La Niña może doprowadzić do tego, że najbliższe miesiące będą wyjątkowo mroźne. W ramach badań eksperci z dziedziny meteorologii i zmian klimatu przeanalizowali dane pogodowe i zapisy temperatur powierzchni wody na Oceanie Spokojnym. Badacze odkryli, że w wyniku postępującego globalnego ocieplenia zmiany w intensywności ENSO nastąpią już w najbliższej dekadzie. Poprzednie badania zakładały, że dojdzie do tego dopiero do 2070 roku. – Silne zjawiska El Niño na wschodnim Pacyfiku w latach 1982 i 1997 roku spowodowały znaczne zakłócenia ekosystemów morskich. Intensywne anomalie oscylacji południowej są również związane z katastrofami naturalnymi, takimi jak powodzie – piszą naukowcy. Dodają, że według ich obliczeń, w przyszłości musimy przygotować się na jeszcze bardziej dotkliwe i długotrwałe susze oraz ekstremalne podtopienia. La Niña jeszcze nie była tak silna w tym wieku Już teraz widzimy, że La Niña jest najsilniejsza w XXI wieku. Zjawisko nieprzerwanie trwa już od 2020 roku. Światowa Organizacja Meteorologiczna przewiduje, że ta sytuacja utrzyma się co najmniej do końca tego roku. To oznacza, że anomalia będzie nam towarzyszyła aż trzy zimy z rzędu. Ostatnie 8 lat to dramatyczny wzrost globalnego ocieplenia. Naukowcy biją na alarm Ciepło, coraz cieplej, gorąco. Jeżeli prognozy się potwierdzą, rok 2022 będzie kolejnym z rzędu, w którym odnotowujemy rekordowe temperatury. Naukowcy wyrażają obawy, że osiągnięcie Po... Tak długo utrzymująca się La Niña będzie miała katastrofalne konsekwencja dla poszczególnych części naszego globu. Eksperci sugerują, że anomalia zacznie słabnąć dopiero w lutym 2023 roku. Zjawisko to wiąże się z suszą w Ameryce Północnej i Środkowej. Z kolei w południowej Azji La Niña jest odpowiedzialna ulewne deszcze, a w zwrotnikowej Afryce – za suszę. Ponadto w wyniku anomalii na Oceanie Atlantyckim odnotowuje się zwiększoną częstotliwość huraganów. Źródło: Nature Communications.
Burza śnieżna. Czym jest i jak powstaje to zjawisko. Zimowe burze zdarzają się rzadziej niż burze w lecie
Burza śnieżna to dość rzadkie i spektakularne zjawisko. Czym są burze śnieżne? Jak powstają i jak się przed nimi zabezpieczyć? Poniżej odpowiadamy na każde z tych pytań.
W tym artykule: Burza śnieżna – co to jest? Czy burze śnieżne występują w Polsce? Śnieżyca połączona z błyskawicami. Skąd się wzięły burze śnieżne? Jak się zabezpieczyć przed burzami śnieżnymi? Burza śnieżna zachwyca tak samo, jak zawieszony w zimowym powietrzu pył diamentowy. Należy jednak pamiętać, że występujące zimą zjawiska burzowe są tak samo niebezpieczne jak te, których możemy doświadczyć latem. O burzach zwykle mówimy w kontekście pory letniej. Nic dziwnego, bo to właśnie wtedy najczęściej występują intensywne opady z silnymi wyładowaniami atmosferycznymi. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że niebezpieczne zjawiska burzowe występują przez cały rok, także zimą. Burza śnieżna – co to jest? Wiele osób utożsamia burzę śnieżną z intensywnymi opadami śniegu. Mimo że podczas zimowej burzy śnieg rzeczywiście pada obficie, to nie należy mylić tego zjawiska ze zwykłą śnieżycą, która w Polsce jest zjawiskiem dość powszechnym. To był podwieczorek na rekordowo wysokim poziomie. Miejsce przyjęcia: okolice Mount Everest Andrew Hughes i grupa wspinaczy zdobywająca Mount Everest przeszła do historii jeszcze przed atakiem szczytowym. Himalaiści urządzili sobie podwieczorek na ośmiotysięczniku. Żeby można było mówić o wystąpieniu burzy śnieżnej, w zimowej pogodzie muszą wystąpić wyładowania atmosferyczne – doziemne lub chmurowe. Zjawiskom tym towarzyszą intensywne opady śniegu (w niektórych przypadkach pojawia się także grad) i silny wiatr. Mogą rozwijać się jako pojedyncza komórka burzowa, burza wielokomórkowa i linia szkwału. Mówimy tu zatem o specyficznej (ze względu na towarzyszący jej opad atmosferyczny) odmianie burzy adwekcyjnej lub frontowej. Czy burze śnieżne występują w Polsce? W Polsce, burze śnieżne zwykle są traktowane jako anomalia pogodowa. Nic bardziej mylnego. Meteorolodzy podkreślają, że właściwie każdego roku występują u nas warunki dogodne do rozwoju tego zjawiska. Burze śnieżne w Polsce najczęściej można zaobserwować od października do kwietnia. Dane historyczne udowadniają jednak, że ta specyficzna pogoda może wystąpić także w maju. Ci ludzie pracują w lodowym piekle. Sami to wybrali. Nowy serial na National Geographic Channel Poznaj sekrety krainy wiecznego śniegu i zobacz pracę naukowców stacji badawczej na Antaktyce. Rusza nowy serial "Antarktyka: lodowe piekło" Oczywiście w zimnych miesiącach burze występują wyraźnie rzadziej niż w ciepłych. Wynika to z faktu, że panujące zimą warunki atmosferyczne są wyraźnie stabilniejsze. Burze śnieżne nie występują często, nie oznacza to jednak, że wraz z końcem pory letniej możemy zapomnieć o gwałtownych wyładowaniach. Dlaczego więc mówi się o nich tak rzadko? Składa się na to kilka czynników: zjawiska, o których mowa, najczęściej mają charakter pojedynczych wyładowań, zwykle rozwijają się w północnej części kraju (ze względu na tzw. efekt jeziora), towarzyszące burzy wyładowania atmosferyczne są trudne do dostrzeżenia (ze względu na intensywne opady śniegu, które znacząco ograniczają widoczność), grzmoty są wyraźnie bardziej przytłumione niż te, które można usłyszeć w trakcie trwania burzy letniej (ponownie, ze względu na silne opady śniegu, które ograniczają zjawisko dyfuzji dźwięku). Przytaczając przykłady burz śnieżnych w Polsce, należy wskazać na 2011 rok. W lutym ośrodek niskiego ciśnienia nad Białorusią przyczynił się napływu arktycznego powietrza nad Polskę. W rezultacie, w północnej i we wschodniej części kraju rozwinęło się kilka komórek burzowych. W maju, chłodny front atmosferyczny zapewnił burzę śnieżną w północnej części województwa śląskiego. W grudniu, rozległy układ niskiego ciśnienia znad Skandynawii doprowadził do wystąpienia układu konwekcyjnego na północy kraju. Ekstremalna pogoda – skąd się bierze? Gwałtowne zjawiska pogodowe zdają się wpisywać na dobre w polski klimat – tegoroczne burze i nawałnice są tego najlepszym dowodem. Są one przede wszystkim następstwem zmian klimatycznych,... Najintensywniejsze burze śnieżne ostatnich lat można było zaobserwować w grudniu 2013 roku. Polska znalazła się wówczas w zasięgu dużego poziomego gradientu ciśnienia, co doprowadziło do napływu arktycznych mas powietrza. Wówczas silne wyładowania z intensywnymi śnieżycami pojawiały się na północy, w centrum i na południu kraju. Śnieżyca połączona z błyskawicami. Skąd się wzięły burze śnieżne? Burze śnieżne powstają w taki sam sposób jak te, które możemy zaobserwować wiosną i latem. Są następstwem chwiejności termodynamicznej i szybkiego spadku temperatury wraz ze wzrostem wysokości, czyli pionowego gradientu temperatury. Istotnym czynnikiem jest też duży gradient ciśnienia, sprowadzający zimne masy powietrza z zachodniej lub północnej części kontynentu. W takich warunkach rozwijają się wysoko wypiętrzone chmury Cumulonimbus, w których powstają wyładowania atmosferyczne. Jak się zabezpieczyć przed burzami śnieżnymi? Burza śnieżna może zachwycić jak zimowy pył diamentowy. Nie można jednak zapomnieć, że mówimy tu o niebezpiecznym zjawisku. Aktywność elektryczna burzy w chłodnych miesiącach jest mniejsza niż w okresie letnim. Wówczas, rozwija się też mniej burz niż latem. W miesiącach zimowych, nasza aktywność na świeżym powietrzu jest ograniczona, częściej spędzamy czas w domu lub w pomieszczeniach. Z tego względu, ryzyko wystąpienia niebezpiecznego wypadku jest niższe w sezonie zimowym niż w letnim. Nie zmienia to jednak faktu, że burza śnieżna także stanowi realne zagrożenie dla życia i mienia, nie tylko ze względu na silny wiatr, nagłe pogorszenie widoczności i warunków drogowych. Co robić, gdy rozwinie się to zjawisko? Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami. Jeżeli burza śnieżna zastanie nas podczas prowadzenia samochodu, należy niezwłocznie poszukać bezpiecznego miejsca, w którym będziemy mogli zatrzymać pojazd. W trakcie śnieżycy przyczepność kół do nawierzchni gwałtownie spada, a widoczność często nie przekracza 100 m. W takich warunkach kontynuowanie jazdy jest niebezpieczne lub wręcz niemożliwe. Osoby przebywające w domu muszą zadbać o zabezpieczenie zwierząt domowych i gospodarskich oraz luźnych przedmiotów znajdujących się w otoczeniu budynku, na balkonie lub tarasie. Jeżeli to możliwe, warto zamknąć okiennice lub opuścić rolety. Jeżeli znajdujesz się na zewnątrz, nie dopuść do wychłodzenia ciała i poszukaj schronienia. Zadbaj też o bezpieczeństwo towarzyszących ci zwierząt. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Sztorm: jak powstaje i ile trwa? Kiedy najczęściej występuje na Bałtyku?
Natura potrafi wyzwolić niszczycielską siłę. Czym jest sztorm? Jak powstaje to zjawisko meteorologiczne i jak długo trwa? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Czym jest sztorm? Jak powstaje sztorm? Kiedy są największe sztormy na Bałtyku? Jak długo trwa sztorm? Największe sztormy na świecie – ciekawostka Silny wiatr, wiejący na otwartych zbiornikach wodnych, potrafi wywołać ogromne fale, które zagrażają nie tylko statkom. Sztorm, bo o tym zjawisku mowa, może wedrzeć się w głąb lądu, niszcząc wszystko, co napotka na swojej drodze. W wielu częściach świata występują kataklizmy, które pochłaniają tysiące istnień ludzkich. Huraganowy wiatr, który w porywach może osiągać prędkość 300 km/godz., wysokie na kilkanaście metrów fale, opady deszczu, które ograniczają widoczność tak samo skutecznie, jak gęsta mgła – sztorm to niszczycielskie zjawisko, które stanowi zagrożenie nie tylko na otwartym morzu. Gdy fale sztormowe docierają do wybrzeży, w jednej chwili niszczą wszystko, co stanie im na drodze. Czym jest sztorm? Mówiąc o sztormie, na myśli należy mieć gwałtowny wiatr, wiejący na otwartym akwenie. W wyniku tego zjawiska, dochodzi do piętrzenia i załamywania fal morskich. Towarzyszą temu gwałtowne zmiany ciśnienia atmosferycznego, często także silne opady i gwałtowne burze z licznymi wyładowaniami. Gdy rozpęta się sztorm, zmiany ciśnienia na 100-kilometrowym obszarze mogą przekraczać 5 hPa, a dobowe wahania nierzadko osiągają 40 hPa. Potęga wiatru Wiatr wciąż jeszcze należy do nieposkromionych żywiołów i sprawia meteorologom niespodzianki. Jest jednym z najpotężniejszych zjawisk przyrody a jego potencjał zniszczenia jest ogromny. Według skali opracowanej przez brytyjskiego admirała Francisa Beauforta, o sztormie należy mówić w sytuacji, w której wiatr wieje z minimalną prędkością wynoszącą 63 km/godz. Mamy wówczas do czynienia z 8. stopniem w 12-stopniowej skali. Sztormy osiągające najwyższą wartość są wywołane przez wiatr wiejący z prędkością przekraczającą 120 km/godz. Jak powstaje sztorm? Skąd biorą się tak silne wichury? Za występowanie niszczycielskich zjawisk odpowiada układ niskiego ciśnienia, powstający w momencie spotkania się skrajnych mas powietrza – zimnych, nadciągających z obszarów polarnych, i gorących, które docierają ze strefy podzwrotnikowej. Znaczne różnice temperatur doprowadzają do wystąpienia głębokiego niżu. Im głębszy, tym większa jest różnica ciśnienia w jego obszarze. Tu nic nigdy nie pozostaje takie samo. Magia wybrzeża Wiele osób ma swoje ulubione miejsce nad morzem, ale tak naprawdę wybrzeża zmieniają się cały czas. Nie ma czegoś takiego jak przejście dwa razy po tej samej plaży... Występowanie skrajnej różnicy ciśnienia na małym terenie prowokuje gwałtowny przepływ mas powietrza. W wyniku tarcia wiatru o powierzchnię wody podnosi się jej poziom w okolicy brzegu. Powstają nagony sztormowe, a jeżeli zjawisko to wystąpi równolegle z przypływem, na powierzchni wody wystąpią wysokie fale (przekraczające 10 metrów). Najgwałtowniejsze sztormy są „dziełem” huraganów, tropikalnych cyklonów i tajfunów. W trakcie występowania tych zjawisk, wiatr może osiągać (w porywach) prędkość przekraczającą 300 km/godz. Tak silne podmuchy mogą wywołać fale wysokie na kilkadziesiąt metrów. Niewiarygodne? A jednak! Najwyższa fala, jaką kiedykolwiek zarejestrowały przyrządy pomiarowe, powstała w październiku 2007 roku, w obszarze wschodniego wybrzeża Tajwanu. Tajfun Krosa wywołał sztorm, który osiągnął 12. stopień w skali Beauforta. Jedna z fal, która dotarła do brzegu, osiągnęła wysokość przekraczającą 32 metry! Kiedy są największe sztormy na Bałtyku? Istnieją miejsca na Ziemi, gdzie sztormowy wiatr wieje nieustannie. Jednym z nich jest tzw. „strefa ryczących czterdziestek”, czyli pas wód oceanicznych okalających półkulę południową między 40. a 50. stopniem szerokości geograficznej. To strefa niskiego ciśnienia, w której występują liczne cyklony. Fale osiągają tam wysokość dochodzącą do 20 metrów. Lodowata woda i sztormowe fale, czyli surfing na Bałtyku Surfing to nie tylko Hawaje, kolorowe szorty i opaleni długowłosi blondyni – piszą entuzjaści tego sportu na Bałtyku. Morze Bałtyckie jest znacznie spokojniejsze, jednak nie oznacza to, że nad Bałtykiem nie występują sztormy. Najpotężniejsze występowały w XIII i XIV stuleciu, czyli tuż przed nastaniem trwającego do 1850 roku okresu Małej Epoki Lodowcowej. Niszczycielskie sztormy występowały też na przełomie XIX i XX wieku. Jeden z najpotężniejszych sztormów, które dotknęły polskie wybrzeże, rozpętał się w październiku 1964 roku. Wówczas, wiatr osiągał prędkość dochodzącą do 162 km/godz. Bałtyk to dość płytki i niewielki zbiornik, o śródlądowym charakterze. Mogłoby się więc wydawać, że jest dość przewidywalny. Otóż nic bardziej mylnego. Warunki atmosferyczne na Morzu Bałtyckim są trudne do przewidzenia, a okres występowania największych sztormów zmieniał się na przestrzeni lat. Jak wynika ze współczesnych danych, średnia liczba dni z wiatrem sztormowym to ok. 45 w roku w części zachodniej, 55 w części środkowej i 48 w części wschodniej. Najwięcej sztormów powstaje w półroczu chłodnym, czyli od października do marca. Przy czym największą częstotliwość tych zjawisk notuje się w listopadzie, styczniu i marcu. W tych miesiącach średnia liczba sztormów dochodzi do sześciu. Najbezpieczniejsze miesiące to natomiast czerwiec i lipiec, kiedy występują maksymalnie 3 sztormy. Ekstremalna pogoda – skąd się bierze? Gwałtowne zjawiska pogodowe zdają się wpisywać na dobre w polski klimat – tegoroczne burze i nawałnice są tego najlepszym dowodem. Są one przede wszystkim następstwem zmian klimatycznych,... Należy podkreślić, że zjawiska sztormowe na Morzu Bałtyckim cechują się dużą niestabilnością. W niektórych latach, wiatrów sztormowych jest kilka razy więcej niż w innych, co dobitnie świadczy o dużej nieprzewidywalności Bałtyku. Jak długo trwa sztorm? Nie da się jednoznacznie określić czasu trwania sztormu. Sztormowy wiatr może wiać przez kilka godzin, jednak najczęściej, zjawisko to utrzymuje się przez kilkadziesiąt godzin. W historycznych źródłach nie brakuje informacji na temat niszczycielskich zjawisk, które trwały przez tydzień lub dłużej. Jeden z najpotężniejszych tak długich sztormów rozpętał się w listopadzie 1703 roku na Kanale Angielskim (La Manche). Prędkość wiatru dochodziła wówczas do 193 km/godz. Największe sztormy na świecie – ciekawostka W Europie największe sztormy występują na Morzu Północnym. Jeden z najpotężniejszych rozpętał się w styczniu 1953 roku. W zachodniej Europie występowały wówczas wyjątkowo potężne nagony sztormowe, co doprowadziło do utworzenia głębokiego niżu nad Morzem Północnym. W następstwie wysokich przypływów i wiatru wiejącego z prędkością 180 km/godz. powstały fale, które zalały 4 proc. powierzchni Holandii. Życie straciło wówczas ok. 1800 osób, a blisko 30 tys. domów uległo zniszczeniu. Jeden z najpotężniejszych sztormów na Starym Kontynencie jest datowany na styczeń 1362 roku. Osiągające 10 metrów fale dosłownie spustoszyły nadbrzeżne miejscowości w Niemczech, Danii, Holandii i Anglii. Śmierć poniosło wówczas ponad 25 tys. osób. Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami. To przerażające dane, jednak należy podkreślić, że na świecie zdarzają się znacznie potężniejsze sztormy. W tym miejscu warto wskazać na zjawisko z maja 2008 roku, wywołane przez cyklon Nargis. Powstały wówczas fale sztormowe, które wdarły się do delty Irawadi w Birmie. W wyniku tego tragicznego zdarzenia, zginęło ponad 146 tys. osób. Jeden z najtragiczniejszych sztormów w dziejach świata rozpętał się w listopadzie 1970 roku, w Zatoce Bengalskiej. Cyklon tropikalny Bhola wywołał wielkie fale sztormowe, które pokonały umocnienia brzegowe i wdarły się w głąb Bangladeszu. Doszło wówczas do cofnięcia się wód rzek, co doprowadziło do śmierci niemal miliona osób. Sztormy kojarzą się przede wszystkim ze zjawiskami atmosferycznymi na morzach i oceanach. Warto jednak zaznaczyć, że równie tragiczne w skutkach mogą być sztormy na jeziorach. Przykładem niech będzie zjawisko zarejestrowane w listopadzie 1913 roku na amerykańskich Wielkich Jeziorach. Porywy wiatru dochodziły wówczas do 140 km/godz., a wysokość fal przekraczała 10 metrów. Podczas sztormu, zatonęło 19 jednostek pływających, a życie straciło 250 osób. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Filmy o zjawiskach przyrody: TOP 7, które choć raz w życiu powinien obejrzeć absolutnie każdy
Ziemia niejedno ma oblicze i nieustannie zaskakuje nieprzewidywalnością oraz nieposkromioną siłą. Oto filmy o zjawiskach przyrody, a więc o burzach, tornadach czy tajfunach, dzięki którym dowiemy się, do czego zdolna jest Matka Ziemia.
W tym artykule: Filmy o zjawiskach przyrody: „2012” Filmy o zjawiskach przyrody: „Fala” Filmy o zjawiskach przyrody: „The Quake. Trzęsienie ziemi” Filmy o zjawiskach przyrody: „Trzęsienie ziemi” Filmy o zjawiskach przyrody: „Niemożliwe” Filmy o zjawiskach przyrody: „Powódź” Filmy o zjawiskach przyrody: „Czas próby” Natura bywa piękna, ale bywa też brutalna. O ile w naszym przypadku możemy powiedzieć, że żyjemy w dość spokojnym regionie, a najniebezpieczniejsze zjawiska przyrody omijają nas szerokim łukiem, inni nie mają tyle szczęścia. Przypomnijmy chociażby tragiczne trzęsienie ziemi i tsunami na Oceanie Indyjskim z 2004 roku, w skutek których życie straciło ponad 230 osób, a kilka milionów zostało bez dachu nad głową. Filmy o kosmosie, które trzeba obejrzeć – RANKING TOP 15 Każda ekspedycja kosmiczna stanowi niezwykłe wydarzenie, które porusza tłumy. W tym kontekście łatwo można zrozumieć, dlaczego kosmos jest jednym z ulubionych tematów największych reżyse... W epicentrum wstrząsów znajdowało się także Haiti. W tym położonym na Karaibach państwie w 2010 roku doszło do jedno z najtragiczniejszych – drugiego pod względem liczby ofiar – trzęsień ziemi w historii ludzkości. Mówiąc o największych katastrofach naturalnych, nie sposób pominąć huraganu Katrina, którego prędkość dochodziła do 280 km/godz. Niszczycielski żywioł sprzed 17 lat doprowadził do śmierci blisko 2 tys. osób. Największe starty ponieśli wówczas mieszkańcy Nowego Orleanu na południu Stanów Zjednoczonych. Zalane zostało niemal całe miasto, a wszystkie wały przeciwpowodziowe zniszczone przez wichurę. Pełną listę najbardziej zabójczych zjawisk pogodowych, które do tej pory odnotowano, opublikowała w 2017 roku Międzynarodowa Organizacja Meteorologiczna (WMO). Znalazły się na niej: wielki cyklon Bhola, który w 1970 roku nawiedził Bangladesz (wówczas Wschodni Pakistan) i pobawił życia prawie pół milion osób; niszczycielskie gradobicie z 1888 roku w indyjskim mieście Moradabad (zginęło 256 osób); uderzenie pioruna w zbiornik ropy nieopodal Durunki w Egipcie 1994 roku (469 ofiar śmiertelnych); tragiczne w skutkach tornado w centrum Bangladeszu z 1989 roku (śmierć poniosło ponad tysiąc osób). Filmy o zjawiskach przyrody: „2012” View oEmbed on the source website Poniżej prezentujemy zestawienie najpopularniejszych filmów o zjawiskach przyrody, które cieszą się dobrymi opiniami wśród krytyków oraz kinomaniaków i – co najważniejsze – są swego rodzaju przestrogą przed skutkami niszczycielskich żywiołów. Ranking otwiera głośny film z 2009 roku zatytułowany „2012” w reżyserii Rolanda Emmericha, opowiadający o końcu świata. To właśnie w 2012 r., a dokładnie 21 grudnia, według kalendarza Majów miała nastąpić apokalipsa. Produkcja prezentuje cały wachlarz zabójczych zjawisk. Począwszy od trzęsień ziemi, poprzez tsunami, na wybuchach wulkanów kończąc. W rolach głównych: John Cusack, Amanda Peet i Chiwetel Ejiofor. Filmy o zjawiskach przyrody: „Fala” View oEmbed on the source website Norweski kandydat do Oscara w kategorii „najlepszy film nieanglojęzyczny” z 2016 roku. „Fala” opowiada o autentycznym zagrożeniu, które czyha na mieszkańców Geiranger, wsi w zachodniej Norwegii. Zdaniem naukowców, jeśli znajdująca się w regionie góra Åkneset pęknie, w tamtejszą ludność uderzy przeszło 80-metrowa fala tsunami. O tym, co w bliższej lub dalszej przyszłości może grozić tysiącom Norwegów przedstawia w swojej produkcji Roar Uthaug. W rolach głównych: Kristoffer Joner, Ane Dahl Torp i Jonas Hoff Oftebro. Filmy o zjawiskach przyrody: „The Quake. Trzęsienie ziemi” View oEmbed on the source website Kolejna norweska propozycja oparta o rzeczywiste zdarzenia. Kolejna z Kristofferem Jonerem w roli głównej. „The Quake. Trzęsienie ziemi” to kontynuacja wspomnianego chwilę wcześniej filmu „Fala”. Fabuła nawiązuje do wydarzeń z 1904 roku, kiedy w stolicy Norwegii, Oslo, trzęsienie ziemi o sile 5,4 w skali Richtera. Po ponad stu latach historia ma się powtórzyć, ale ze zdwojoną siłą. Nikt jednak nie wierzy w podejrzenia naukowców i bagatelizują ich przestróg. W rolach głównych: Kristoffer Joner, Kathrine Thorborg Johansen i Ane Dahl Torp. Filmy o zjawiskach przyrody: „Trzęsienie ziemi” View oEmbed on the source website Wątek trzęsienia ziemi pojawia się w wielu filmach. Przykład? Produkcja z 1974 roku o wymownym tytule „Trzęsienie ziemi” w reżyserii Marka Robsona. Cała akcja rozgrywa się w Los Angeles, który z dnia na dzień stał się epicentrum zabójczego kataklizmu. Rozpoczyna się dramatyczna walka o przetrwanie. Film otrzymał Oscara za „najlepszy dźwięk” i nagrodę za efekty specjalne. W rolach głównych: Charlton Heston, George Kennedy, Walter Matthau i Ava Gardner. Filmy o zjawiskach przyrody: „Niemożliwe” View oEmbed on the source website „Niemożliwe” to oparta na faktach historia rodziny, która przeżyła katastroficzne tsunami w Tajlandii w 2004 roku. Maria i Henry wraz z trójką swoich synów postanawiają spędzić Święta Bożego Narodzenia nad Oceanem Indyjskim. Niestety, rajskie wakacje zamieniają się w istne piekło. 26 grudnia w wybrzeże uderza potężna fala tsunami niszcząca wszystko na swojej drodze. Rodzina Bennettów i pozostali kurortowicze zaczynają walkę o życie. W rolach głównych: Naomi Watts, Ewan McGregor, Tom Holland, Samuel Joslin i Oaklee Pendergast. Filmy o zjawiskach przyrody: „Powódź” View oEmbed on the source website Akcja filmu rozgrywa w miasteczku Huntingburg w stanie Indian. Pewnego dnia spokój tutejszych mieszkańców burzy powódź spowodowana przez obfite i długotrwałe opady deszczu. Jedynym ratunkiem jest ewakuacja. Dlatego ludzie opuszczają domy, zostawiając cały dorobek swojego życia. Jakby tego było mało, w mieście pojawia się grupa bandytów próbująca okraść opancerzoną furgonetkę przewożącą 3 miliony dolarów. W rolach głównych: Morgan Freeman, Christian Slater, Randy Quaid i Minnie Driver. Filmy o zjawiskach przyrody: „Czas próby” View oEmbed on the source website Jedna z najnowszych produkcji na rynku. „Czas próby” to amerykański dramat w reżyserii Craiga Gillespiego z 2016 roku, którego akcja toczy się w latach 50. u wybrzeży Nowej Anglii podczas silnego sztormu. Żywioł przyczynia się do przełamania na pół zmierzającego do Bostonu tankowca Pendleton z 30-osobową załogą na pokładzie. Na pomoc rusz ekipa ratunkowa ze Straży Przybrzeżnej USA. Czy uda im się poskromić kataklizm i uratować życie marynarzy? W rolach głównych: Chris Pine, Casey Affleck, Ben Foster i Holliday Grainger. Źródła: Międzynarodowa Organizacja Meteorologiczna (WMO), imbd.com, filmweb.pl, własne. Zobacz także: Filmy i książki o Rosji, które ukazują brutalną politykę Władimira Putina – TOP 8 Oczy całego świata skierowane są na Ukrainę, gdzie trwa bezprecedensowy atak wojsk rosyjskich na naszego wschodniego sąsiada. Wojna nie rozpoczęła się jednak 24 lutego 2022 r. – jej pocz.. Filmy kręcone na Malcie, w Tajlandii i Tunezji – te produkcje warto zobaczyć chociaż raz w życiu Choć większość turystów kojarzy je przede wszystkim z wakacyjnymi wyjazdami, to właśnie w tych krajach realizowano zdjęcia do wielu zagranicznych, jak i polskich produkcji. Oto filmy kręco...
Meteorolodzy wykryli rekordowe „megabłyskawice”. Jedna z nich miała kilkaset kilometrów
Naukowcy porównują nowych burzowych rekordzistów do potworów. „Megabłyskawice” rzeczywiście mogą przerazić swoimi rozmiarami.
W tym artykule: „Megabłyskawice” to burzowi rekordziści. Jak powstają? O piorunach wiemy coraz więcej, ale to za mało Łowcy Burz i ich elektryzująca pasja Ta wiadomość nie ucieszy osób, które w obawie przed burzą chowają się pod kocem. Na początku lutego Światowa Organizacja Meteorologiczna ogłosiła dwa rekordy dotyczące wyładowań atmosferycznych. Naukowcy odkryli, że burze z piorunami wytwarzają radioaktywność Wiemy, że burze z piorunami mogą wywołać szereg niezwykłych efektów, do których należą przede wszystkim przerwy w dostawie prądu, gradobicia i chowanie się zwierząt domowych pod łóżk... „Megabłyskawice” to burzowi rekordziści. Jak powstają? Jak poinformowali meteorolodzy, 2020 r. był wyjątkowy pod względem burz. 29 kwietnia w USA zarejestrowano najdłuższy piorun w przyrodzie. Rozciągnął się na około 768 km i można go było zobaczyć na niebie od Teksasu do stanu Missisipi. To mniej więcej taka sama odległość jak z Lublina do Berlina. View oEmbed on the source website Wcześniej najdłuższy piorun zaobserwowano podczas burzy w Brazylii w 2018 r. Miał 709 km długości. Niecałe dwa miesiące później w Ameryce Południowej padł kolejny burzowy rekord. 18 czerwca potężne wyładowanie atmosferyczne rozświetliło niebo nad Urugwajem i Argentyną na 17,1 sekundy. Poprzedni rekord – 16,73 sekundy – również padł w Argentynie, w marcu 2019 r. Dodajmy, że błyskawice mają zazwyczaj zasięg nie większy niż 16 km, a błysk trwa zazwyczaj około 1 sekundy. Jak wytłumaczyć te dwa niecodzienne zjawiska? Oba zostały zarejestrowane podczas intensywnych burz, którym towarzyszą tzw. megabłyskawice. Najczęściej pioruny słyszymy, kiedy ładunki elektryczne przemieszczają się między chmurami lub z chmury na ziemię, ale te potrafią obejmować cały mezoskalowy układ konwekcyjny, czyli rozległą burzę wielokomórkową. Tworzy je kilka lub kilkanaście chmur burzowych. Fotografuje chmury. Tym razem uchwycił Armagedon! Zdjęcia tego Polaka robią furorę Łowca chmur poszukuje rzadko spotykanych zjawisk przyrodniczych. A jego zdjęcia, cóż, są po prostu zadziwiające! O piorunach wiemy coraz więcej, ale to za mało Rozwój techniki pozwala naukowcom na dokładniejsze obserwacje anomalii pogodowych. Do niedawna meteorolodzy korzystali z naziemnych tablic do mapowania wyładowań atmosferycznych. Rekordowe pomiary zostały zarejestrowane na nowych satelitach, dzięki którym burze można oglądać z bezpiecznej odległości z perspektywy lotu ptaka. To GOES-16 i GOES-17 obsługiwane przez NASA i Narodową Administrację Oceaniczną i Atmosferyczną (NOAA). Europa dysponuje podobnym sprzętem – Meteosat Third Generation Lightning. Rekordziści z 2020 r. imponują swoimi rozmiarami i siłą, jednak Randall Cerveny, profesor geografii na Arizona State University, mówi, że w pogodzie najprawdopodobniej występują jeszcze większe ekstrema, choć na razie meteorolodzy nie są w stanie wychwycić i zbadać wszystkich. – Teraz, gdy mamy porządny zapis tych potwornych rozbłysków, możemy zacząć rozumieć, jak one występują […], ale nadal jest wiele rzeczy, których o nich nie wiemy – dodaje Michael J. Peterson, naukowiec z Los Alamos National Laboratory. Łowcy Burz i ich elektryzująca pasja Jednych burze przerażają, innych fascynują. Do tej drugiej grupy zaliczają się Łowcy Burz. Pasjonaci ekstremalnych wyładowań atmosferycznych działają prężnie na całym świecie, również w Polsce. Członkowie społeczności nie tylko monitorują pogodę, ale też, a może i przede wszystkim, uwieczniają najciekawsze zjawiska na zdjęciach i nagraniach. Obecnie poszukiwanie burzy nie jest już tak trudnym zadaniem i nie wymaga specjalistycznej wiedzy meteorologicznej. Zajmują się tym specjalne detektory, które rejestrują fale generowane przez wyładowania i określają ich współrzędne. Trzeba oczywiście wiedzieć, jak poprawnie odczytać pomiary. Narzędzia są wykorzystywane między innymi przez instytucje meteorologiczne, energetyczne i lotnicze. Można je również kupić na użytek prywatny – wiedza o zbliżającej się burzy może być cenna przy zabezpieczaniu sprzętów trzymanych na zewnątrz. Źródło: Bulletin of the American Meteorological Society
Naukowcy odkryli, że burze z piorunami wytwarzają radioaktywność
Wiemy, że burze z piorunami mogą wywołać szereg niezwykłych efektów, do których należą przede wszystkim przerwy w dostawie prądu, gradobicia i chowanie się zwierząt domowych pod łóżka. Okazuje się jednak, że wciąż możemy się o nich czegoś nauczyć. Nowe badania, że burze mogą również wytwarzać radioaktywność poprzez wyzwalanie reakcji jądrowych w atmosferze.
W tym artykule: Już ponad sto lat temu podejrzewano że coś jest na rzeczy Pogoń za neutronami Nowe podejście Już ponad sto lat temu podejrzewano że coś jest na rzeczy To może brzmieć jak fabuła przebojowej katastrofy science fiction. W rzeczywistości jednak nie ma się czym przejmować. Od początku XX wieku naukowcy są świadomi promieniowania jonizującego - cząsteczek i fal elektromagnetycznych - padającego z kosmosu na atmosferę ziemską. Promieniowanie to może reagować z atomami lub cząsteczkami, niosąc ze sobą energię wystarczającą do uwolnienia elektronów z atomów lub cząsteczek. Pozostawia więc po sobie jon o dodatnim ładunku elektrycznym. Nieco ponad sto lat temu austriacki fizyk Victor Hess dokonał pomiarów jonizacji w balonie na gorące powietrze pięć kilometrów nad powierzchnią Ziemi. Zauważył on, że stopień jonizacji gwałtownie wzrasta wraz z wysokością, co jest przeciwieństwem tego, czego można by się spodziewać, gdyby źródło promieniowania jonizującego pochodziło z Ziemi. Hess doszedł więc do wniosku, że wysoko w atmosferze musi znajdować się źródło promieniowania o bardzo dużej mocy przenikania. Za odkrycie, tego co zostało nazwane później „promieniami kosmicznymi", otrzymał w 1936 r. Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki. Obecnie wiemy, że promienie kosmiczne składają się z naładowanych cząstek: przede wszystkim elektronów, jąder atomowych i protonów - te ostatnie tworzą jądro wraz z neutronami. Niektóre z nich pochodzą ze Słońca, podczas gdy inne, z odległych eksplozji martwych gwiazd w naszej galaktyce, znanych jako supernowe. Kiedy te promienie kosmiczne dostają się do atmosfery Ziemi, oddziałują z atomami i cząsteczkami, wytwarzając strumień cząstek subatomowych. Wśród nich są neutrony, które nie mają ładunku elektrycznego. W ten sposób promienie kosmiczne są odpowiedzialne za reakcje jądrowe w atmosferze Ziemi. Do dziś sądziliśmy, że jest to np. jedyny naturalny kanał produkujący pierwiastki radioaktywne takie jak węgiel 14C. Słowo „jądrowy", tak złowieszcze w połączeniu z „bombą" lub „odpadami", odnosi się tutaj po prostu do zmian, jakie zachodzą w jądrze atomowym. Pogoń za neutronami Prawie sto lat temu znany szkocki fizyk i meteorolog Charles Wilson zaproponował, że burze z piorunami mogą również wywoływać reakcje jądrowe w atmosferze. Wilson, który prowadził badania terenowe w odizolowanym obserwatorium meteorologicznym na szczycie Ben Nevis, najwyższej góry Wielkiej Brytanii, był zafascynowany tworzeniem się chmur i elektrycznością atmosferyczną. Jednak jego sugestia wyprzedziła odkrycie neutronów - jednego z charakterystycznych produktów reakcji jądrowych - o siedem lat, więc jego teza nie mogła zostać przetestowana. Od czasów Wilsona przeprowadzono wiele badań, w których twierdzono, że wykryto neutrony wytwarzane przez burze, ale żadne z nich nie okazało się ostateczne i bezsprzeczne. Inni poszukiwali energetycznego promieniowania elektromagnetycznego (promieni X i gamma) towarzyszącego lawinie wysokoenergetycznych elektronów, które jak wiemy, są produkowane przez wyładowania atmosferyczne w chmurach burzowych. Obliczenia pokazują, że te elektrony i promienie gamma mogą wybijać neutrony z atomów azotu i tlenu w atmosferze. Jednak mimo że promieniowanie rentgenowskie i gamma zostało zaobserwowane, nigdy nie udało się bezpośrednio zaobserwować reakcji jądrowych zachodzących w burzy. Nowe podejście W nowym badaniu zastosowano inne podejście. Zamiast szukać nieuchwytnych neutronów, autorzy opierają się na innych produktach ubocznych reakcji jądrowych. Jeśli elektrony i promieniowanie gamma powodują, że w wyniku reakcji jądrowych po uderzeniu pioruna powstają niestabilne izotopy azotu i tlenu, to po kilku minutach powinny one rozpadać się tworząc stabilne izotopy węgla i azotu. Co istotne, w wyniku tego rozpadu powstaje cząstka zwana „pozytonem". Wszystkie cząstki posiadają swoje wersje antymaterii - mają one taką samą masę, ale przeciwny ładunek. Kiedy antymateria i materia stykają się ze sobą, anihilują się nawzajem w błysku energii. To właśnie tej energii poszukiwali badacze. Używając detektorów promieniowania nad Morzem Japońskim, zaobserwowali oni jednoznaczne ślady promieniowania gamma anihilacji pozytonowo-elektronowej zachodzącej bezpośrednio po uderzeniach piorunów w niskie zimowe chmury burzowe. Jest to wyraźny dowód na reakcje jądrowe zachodzące w chmurach burzowych. Wyniki te są ważne, ponieważ wskazują na nieznane wcześniej źródło izotopów w atmosferze ziemskiej. Należą do nich węgiel C13, C14 i azot N15, ale przyszłe badania mogą ujawnić także inne, takie jak izotopy wodoru, helu i berylu. Wyniki badań mają również implikacje dla astronomów i naukowców zajmujących się planetami. Inne planety w naszym układzie słonecznym posiadają burze w swoich atmosferach, które mogą wpływać na skład ich atmosfer. Jedną z takich planet jest Jowisz, który w starożytnej mitologii rzymskiej jest... bogiem gromów.
Mammatusy i pomarańczowe niebo. Wyjaśniamy, co działo się nad Warszawą
W miniony czwartek warszawscy obserwatorzy chmur mieli prawdziwą ucztę dla oczu. Wytłumaczenia tych zjawisk szukamy w fizyce.
W tym artykule: Wał szkwałowy i mammatusy – zwiastuny burzy Pomarańczowe niebo nad Warszawą Ostatnie dni były wyjątkowo upalne. Po dość chłodnym maju i początku czerwca, termometry zaczęły niespodziewanie wskazywać wartości powyżej 30 st. Celsjusza. To prędzej czy później musiało zakończyć się gwałtownymi wyładowaniami atmosferycznymi. Front burzowy dotarł do Polski od zachodu. W pierwszej kolejności to mieszkańcy Poznania boleśnie zderzyli się z żywiołem. Na początku tygodnia media społecznościowe obiegły zdjęcia zalanych ulic miasta. Obfite deszcze skutecznie zdezorganizowały funkcjonowanie komunikacji miejskiej w stolicy Wielkopolski. Wał szkwałowy i mammatusy – zwiastuny burzy W czwartek burze dotarły do stolicy, i mimo że nie były szczególnie intensywne, to towarzyszyły im niecodzienne zjawiska pogodowe. Spektakl na niebie rozpoczął się rano, około godziny 9. Wtedy nad Warszawą można było zaobserwować wał szkwałowy, nazywany też chmurą szelfową. Trudno jej nie zauważyć. Najczęściej bardzo ciemna, podłużna, nisko zawieszona jest jednym z najbardziej oczywistych zwiastunów burzy. Jeszcze ciekawiej na warszawskim niebie zrobiło się po południu. Wtedy mieszkańcy stolicy zaczęli wrzucać do sieci zdjęcia charakterystycznych chmur. Jedni porównywali je do folii bąbelkowej, inni do jajek. Pewne jest to, że pojawienie się mammatusów, bo tak brzmi rozwiązanie zagadki, najczęściej jest związane z gwałtownymi burzami. Teorii dotyczących oryginalnego kształtu tych chmur jest wiele i jak na razie, żadna z nich nie została uznana przez wszystkich naukowców. W kręgach akademickich mówi się między innymi, że mammatusy zawdzięczają okrągłe wypustki napływom warstw chłodniejszego powietrza na ciepłe. Wtedy podgrzane krople wody tworzą charakterystyczne kształty. Wał szkwałowy i chmury mammatusy zwiastują burzę, ale nie zawsze towarzyszą zbliżającym się wyładowaniom atmosferycznym. UNESCO chce wpisać Wielką Rafę Koralową na listę zagrożonego dziedzictwa. Australia się buntuje Australijczycy boją się, że wpisanie Wielkiej Rafy Koralowej na listę zagrożonego światowego dziedzictwa niekorzystnie wpłynie na turystykę, ponieważ podróżni nie będą chcieli ogląda.. Pomarańczowe niebo nad Warszawą Wieczorem na chwilę przed tym, jak Warszawę zalały ciemności i spadł deszcz, mieszkańcy stolicy mogli podziwiać wyjątkowy, pomarańczowy zachód słońca. W efekcie całe niebo przybrało jasny kolor. Jak to możliwe? Wytłumaczenia szukamy w fizyce, a dokładnie w prawie Rayleigha, które mówi o zależności rozproszenia światła od długości fal. Kiedy światło słoneczne przechodzi przed atmosferę, widzimy najmniej rozproszone fale w kolorach pomarańczowym i czerwonym. Efekt widać najlepiej o zachodzie, kiedy Słońce jest nad horyzontem. View oEmbed on the source website Tego dnia warszawscy obserwatorzy chmur mieli prawdziwą ucztę dla oczu. Rzadko kiedy jednego dnia na niebie zachodzi kilka tak oryginalnych zjawisk.
Nad Zatoką Pucką pojawiła się trąba wodna. Uchwycili ją spacerowicze [WIDEO]
Niezwykłe zjawisko meteorologiczne mogli obserwować mieszkańcy Gdyni, Kosakowa i Mechelinek. Nad wodami Zatoki Puckiej utworzyła się trąba wodna, wyglądem przypominająca niewielkie tornado.
To nietypowe zjawisko można było zaobserwować w niedzielę, około godziny 19. „Pokaz” trwał zaledwie kilka minut, ale kilku spacerowiczom i łowcom pogodowych ciekawostek udało się uwiecznić trąbę wodną na zdjęciach i filmikach. „Krótko po godzinie 19:00 mieszkańcy północnej części Gdyni, Kosakowa i okolic, oraz rejonu Zatoki Puckiej mogli obserwować bardzo nisko osadzony lej kondensacyjny, a później także trąbę wodną nad wodami Zatoki Puckiej. Lej był widoczny przez przynajmniej 2-3 minuty i towarzyszył mu drugi, słabiej wykształcony zalążek trąby” - tak całe zajście opisano na profilu Sieć Obserwatorów Burz. Tzw. lej kondensacyjny powstał w wyniku zderzenia chłodnego arktycznego powietrza z masami cieplejszego powietrza, które spotkały się nad Bałtykiem. – W niedzielę mieliśmy do czynienia ze słoneczną aurą przeplataną opadami deszczu, śniegu i krupy śnieżnej przy jednoczesnym silnym wietrze. Przy takiej sporej dynamice tworzenie się trąb wodnych jest bardzo możliwe i choć nie jest zjawiskiem częstym, to wcale nie tak zaskakującym – wyjaśnia Agata Wojtkiewicz, dyżurna synoptyk Oddziału Morskiego Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Gdyni w rozmowie z portalem trojmiasto.pl. View oEmbed on the source website Trąba wodna wyglądem przypominała niewielkie tornado, a w połączeniu z ciemnymi burzowymi chmurami mogła stwarzać groźne wrażenie. Na jednym z nagrań zamieszczonych na YouTubie widać też, że obok pierwszej trąby zaczął tworzyć się drugi lej. Na szczęście, wbrew obawom niektórych obserwatorów, trąba nie rozrosła się i nie przybrała na sile. Zamiast tego rozwiała się zaledwie po kilku minutach. Trąba wodna była widoczna co najmniej przez kilka minut i nie wyrządziła żadnych szkód. Oszałamiający podniebny spektakl zaciekawił mieszkańców nadmorskich miejscowości, a całe zjawisko było widoczne m.in. w Gdyni, Kosakowie, Mechelinkach, Rewie, Rumi i Pucku. View oEmbed on the source website Wszystko wskazuje na to, że niedzielna trąba wodna to pierwsze takie zjawisko odnotowane w tym roku. Co więcej, bardzo możliwe, że to pierwsza od lat trąba wodna, którą zaobserwowano o tak wczesnej porze roku. „Trąby wodne w kwietniu są bardzo rzadkim zjawiskiem. Jako ciekawostkę można dodać, że od roku 2000 do dnia dzisiejszego w Europejskiej Bazie Danych o Gwałtownych Zjawiskach Atmosferycznych (ESWD) nie odnotowano żadnego przypadku wystąpienia trąby wodnej w kwietniu” - czytamy na profilu Polskich Łowców Burz.
Oszałamiające błyskawice i niesamowite tornada. Zobacz zwycięskie zdjęcia Storm Photos of the Year
Rozstrzygniętą pierwszą, inauguracyjną edycję nowego międzynarodowego konkursu fotograficznego Storm Photos of the Year, na najlepsze burzowe zdjęcie roku.
Są piękne, dostojne i straszne. 15 poruszających ujęć burz
Codziennie zamieszczacie dziesiątki pięknych ujęć w naszym dziale "Fotografia". Wybraliśmy z nich 15 prezentujących niebezpieczne i mroczne piękno burz.
Zobacz galerię!
Łowcy burz będą zachwyceni. Do 2100 roku będzie znacznie więcej piorunów
Najnowsza teoria dotycząca burzy rzuca nieco więcej światła na zjawisko błyskawicy. Obserwując ruch chmur, David Romps i jego współpracownicy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley opracowali ich zdaniem najdokładniejszy istniejący model przewidujący uderzenia piorunów.
Następnie posłużyli się nim, aby oszacować tempo, w jakim uderzenia będą się mnożyć w przyszłości oraz w jaki sposób przyczyni się to do nasilenia pożarów, przy założeniu, że klimat naszej planety staje się coraz cieplejszy. Aby w czasie burzy wytworzyło się nagłe wyładowanie elektrostatyczne zwane piorunem, w powietrzu muszą być obecne woda, zarówno w stanie ciekłym, jak i stałym, oraz szybkie prądy wstępujące. Zgodnie z teorią Rompsa równanie zawierające wszystkie te czynniki umożliwia nam obliczenie częstotliwości uderzeń piorunów. W swoich kalkulacjach pomnożył on pomiary opadu przez potencjalnie dostępną energię konwekcyjną, czyli wskaźnik przyrostu chmury burzowej. Jego obliczenia oparte na danych z roku 2011 zgadzały się z odnotowanymi uderzeniami piorunów przez 77 proc. czasu. Dokładność modelu konwencjonalnego wynosiła jedynie 39 proc. Im cieplejsze powietrze, tym więcej napędzającej burze pary wodnej jest w stanie zaabsorbować. Uderzenia piorunów mogą wzrosnąć nawet o 12 proc. w USA na każdy OC, z jakim wzrasta średnia temperatura na świecie. Jeśli emisja dwutlenku węgla utrzyma obecne tempo, może to oznaczać 50 proc. więcej uderzeń piorunów do 2100 r.
Te burze słoneczne zniszczyłyby ziemską komunikację
Ślady dwóch dużych burz na Słońcu, które dotarły do Ziemi przed ponad tysiącem lat, odkryto na Grenlandii.
Naukowcy podkreślają, że zarejestrowane burze słoneczne sprzed ponad tysiąca lat były gwałtowniejsze niż te, które obserwuje się obecnie. Nadzwyczajna aktywność słoneczna miała miejsce ponad tysiąc lat temu – informują naukowcy na łamach „Nature Communications”. Burze słoneczne polegają na eksplozjach w atmosferze Słońca. W ich efekcie do Ziemi docierają różnego rodzaju cząstki oraz promieniowanie. Dzisiaj mogą one powodować różnego rodzaju zakłócenia komunikacyjne czy nawet uszkadzać elementy satelitów. Część tzw. wiatru słonecznego wychwytywana jest przez atmosferę ziemską lub ziemskie pole magnetyczne. Cząstki „złapane” przez pole magnetyczne Ziemi docierają do biegunów, gdzie powodują spektakularne zjawiska na niebie w postaci zórz polarnych. Wyniki najnowszych badań dowodzą, że ponad tysiąc lat temu w Ziemię uderzyły dwie potężne fale wiatru słonecznego, będące skutkiem burz na Słońcu. – Gdyby takie olbrzymie burze słoneczne dosięgły Ziemię dzisiaj, miałyby niszczące skutki dla ziemskich systemów energetycznych, satelitów i systemów przesyłania komunikacji – opisuje Raimund Muscheler z Uniwersytetu w Lund (Szwecja). Naukowcy szwedzcy, duńscy i amerykańscy poszukiwali śladów burz słonecznych w rdzeniach lodowych z Grenlandii i Antarktydy. Kilka lat temu znaleźli ślady gwałtownego zwiększenia się poziomu radioaktywnego węgla w trzech pierścieniach datowanych na lata 774-775 oraz 993-994 n.e. Nie od razu jednak ustalono przyczyny owej anomalii. – W najnowszym badaniu postanowiliśmy przeprowadzić systematyczną analizę, aby odkryć przyczyny tych zdarzeń. Odnaleźliśmy równoległe anomalie z tych samych okresów w różnych rdzeniach lodowych – wyjaśnia Muscheler. Mając te nowe wyniki, można było wykluczyć wszystkie pozostałe sugerowane hipotezy, a zostać przy burzach słonecznych jako przyczynach tych tajemniczych anomalii. Naukowcy potwierdzają, że burze słoneczne w przeszłości były większe niż te obserwowane dzisiaj. – Nasze badania powinny prowadzić do ponownego oszacowania potencjalnych zagrożeń związanych z burzami słonecznymi – podsumowuje naukowiec. Źródło: PAP