National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-08-29T11:54:59.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Budda porzucił wspaniały pałac, by wieść żywot żebraka. Legenda wielkiego mędrca jest żywa do dziś
items: Buddyzm ma wyznawców na całym świecie. Jakie są jego kluczowe założenia?
items: To pierwszy dowód na praktykowanie buddyzmu w Imperium Rzymskim. Znalezisko ma ponad 2 tys. lat
items: W poszukiwaniu Shangri-La. Gdzie Tybetańczycy znajdą swoją krainę szczęśliwości?
items: Znaleziono najstarsze chińskie figurki przedstawiające Buddę
items: Chiny: gigantyczny posąg Buddy odkryty pod osiedlem bloków
items: Traveler 1/21
items: Groty Tysiąca Buddów: "Ich znaczenia nie da się przecenić"
items: 3/2014
items: Afgańska misja
items: Portfolio: Chiny
items: Domki dla duchów- Tajlandia
items: Tajlandia-święto przez cały rok

Budda porzucił wspaniały pałac, by wieść żywot żebraka. Legenda wielkiego mędrca jest żywa do dziś
type: item
date: 2025-09-15T06:00:36.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: azja
subject: budda
subject: buddyzm
subject: religie
description: Budda, wielki przewodnik duchowy, żył i nauczał ponad dwa i pół tysiąca lat temu, przynajmniej tak uważa wielu naukowców. Należy jednak podkreślić, że historia księcia, który porzucił wszelkie wygody życia, by osiągnąć stan duchowego oświecenia, w dużej mierze oparta jest na legendach. Nic więc dziwnego, że w wielu fragmentach brzmi niewiarygodnie. Co wiemy na temat założyciela najsłynniejszego systemu religijno-filozoficznego?
encoded: Spis treści: Narodziny przyszłego Przebudzonego W poszukiwaniu prawdy Dar wiedzy dla świata Założyciele wielkich religii albo sami nazwali się bogami, albo twierdzili, że ich działania są boską wolą. W przypadku twórcy buddyzmu było inaczej. Siddahartha Gautama, choć urodził się uprzywilejowany i dorastał w całkowitej izolacji od faktycznego obrazu otaczającego go świata, nie twierdził, że jest kimś więcej niż tylko człowiekiem. Nie inspirowała go żadna wyższa siła. Co więcej, swoim uczniom przekazał, że człowiek sam sobie jest panem i nikt i nic nie rządzi jego przeznaczeniem. Narodziny przyszłego Przebudzonego Jak głoszą tradycyjne podania, przyszły Budda żył w północnych Indiach, w V wieku p.n.e. Przyszedł na świat w arystokratycznym rodzie Siakjów, którego głową był król Siuddhodana. Królewska para długo nie mogła doczekać się następcy tronu. Pewnej nocy 40-letniej królowej Mai przyśniło się, że biały słoń z sześcioma kłami wchodzi w jej ciało. Królewscy mędrcy uznali to za proroctwo. W ich interpretacji, niezwykły sen oznaczał, że władczyni powije wyjątkowe dziecko. Chłopiec urodził się niespodziewanie, gdy królowa odbywała podróż do wioski Lumbini (dzisiejszy Nepal). Otrzymał imię Siddhartha. Król, pragnąc poznać przyszłość swojego jedynego syna, wezwał do pałacu Asitę. Gdy mędrzec ujrzał dziecko, zaśmiał się i zapłakał. Zapytany o tę reakcję, wyjaśnił, że syn Suddhdhany będzie wiódł dobre życie i wpłynie na wiele osób, jednak on sam tego nie doczeka. Życie w „złotej klatce” Gdy chłopiec dorastał, król zauważył, że jego syn jest nieprzeciętnie wrażliwy. Uznał, że tak wyjątkowe dziecko nie może stykać się z bólem i cierpieniem, którego nie brakuje na świecie. Poza tym nie pragnął dla niego życia mędrca. Chciał, by wyrósł na godnego następcę tronu, nie na świętego. Młody Siddhartha Gautama został zamknięty w pałacu, odizolowany od chorób, starości i wszelkich nieszczęść i otoczony luksusami, które przynależały się księciu. Wiódł idylliczne życie, nie zdając sobi…

budda-740c03e.jpg
width: 1000
height: 562

Buddyzm ma wyznawców na całym świecie. Jakie są jego kluczowe założenia?
type: item
date: 2025-09-14T06:32:15.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: azja
subject: budda
subject: buddyzm
subject: religie
description: Buddyzm narodził się w Indiach, ale idee „nauki przebudzonego” wykroczyły dalece poza Azję. Tak naprawdę alternatywy dla tradycyjnych systemów religijnych, afirmujących jednego boga, szukają ludzie na całym świecie. Jakie są kluczowe założenia buddyzmu? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Religia? Filozofia? A może droga życia? Buddyjski światopogląd Różnorodność ścieżek Buddyzm w japońskiej interpretacji Buddyzm tybetański Gdy Budda porzucił życie księcia i został nauczycielem, nauki, które głosił, trafiały przede wszystkim do mieszkańców subkontynentu indyjskiego. Po jego śmierci, w ciągu pięciu wieków rozprzestrzeniły się na centralną, południowo-wschodnią i wschodnią Azję. Współcześnie buddyzm (w sanskrycie i języku pali Buddha Dharma, czyli „nauki przebudzonego”) ma wielu wyznawców także na Zachodzie. Religia? Filozofia? A może droga życia? Buddyzm od początku wymyka się prostym klasyfikacjom. Nauk tych nie można jednoznacznie określić mianem systemu filozoficznego ani religii. To coś w rodzaju połączenia jednej i drugiej kategorii. Nauki Buddy można uznać za nonteistyczny system religijny i filozoficzny. W odróżnieniu od większości religii, buddyzm nie koncentruje się na pojęciu boga i stwórcy. W doktrynie buddyjskiej pojęcia te mają marginalne znaczenie, ale należy wspomnieć, że o ile jej wyznawcy nie afirmują żadnego boga, to także nie negują jego istnienia. Ich ostatecznym celem jest natomiast osiągnięcie oświecenia i wyzwolenia. W centrum buddyzmu stoi zatem samodoskonalenie duchowe. Sama definicja religii jest płynna i zależna od kulturowego kontekstu. Nonteistyczna istota tego systemu stoi w opozycji do zachodniego rozumienia tego pojęcia, najczęściej opierającego się na wierze w osobowego boga. W systemie buddyjskim takie bóstwo jest nieobecne. Budda był człowiekiem – nauczycielem, nie bogiem. System ten obejmuje jednak praktyki duchowe, etykę, wspólnotę i ścieżkę do transcendencji, zatem nie brakuje w nim punktów zbieżnych z choćby dominującym na starym kontynencie katolicyzmem. Buddyjski światopogląd Celem buddyjskiej praktyki jest doświadczenie trwałego szczęścia poprzez oświecenie i urzeczywistnienie potencjału umysłu. Buddyści wierzą, że może tego dokonać każdy człowiek. W jaki sposób? System oparty na czterech prawdach…

buddyzm-b0d0a54.jpg
width: 1000
height: 667

To pierwszy dowód na praktykowanie buddyzmu w Imperium Rzymskim. Znalezisko ma ponad 2 tys. lat
type: item
date: 2023-05-16T10:40:54.000Z
creator: Stanisław Szklarek
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: budda
subject: buddyzm
subject: Edukacja
subject: egipt
subject: imperium
subject: Kultura
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytny egipt
description: Posąg buddy odkryto w Berenike – starożytnym egipskim porcie. Jest to bardzo ważne znalezisko, które mówi nam więcej o kontaktach Rzymu z Indiami.
encoded: W tym artykule: Berenike – starożytny egipski port Posąg Buddy – skąd pochodzi i kiedy go wyrzeźbiono? Więcej egzotycznych znalezisk ze świątyni Izydy w Berenice Polscy archeolodzy w Berenike Kontakty Imperium Rzymskiego z innymi cywilizacjami były bardzo rozległe. Wymianę handlową prowadzono nawet z Cesarstwem Chin. Częściej jednak docierano do portów w Indiach. Do tej pory nie było jednak żadnych świadectw kultu Buddy na terenie Imperium Romanum. Odkrycie w Berenike jest pierwszym tego typu potwierdzeniem. Berenike – starożytny egipski port Najważniejszym portem Egiptu nad Morzem Czerwonym było Berenike, zwane też Barnis. Swoją świetność przeżywało podczas panowania rzymskiego w pierwszych wiekach naszej ery. Był to najważniejszy punkt wymiany morskiej z cywilizacjami Dalekiego Wschodu. Przede wszystkim z Indiami, czasem też z Chinami. Statki z Indii przywoziły drogocenne metale i kamienie szlachetne, kość słoniową czy orientalne tkaniny. Towary wyładowywano, a następnie przewożono na wielbłądach i słoniach przez Pustynię Wschodnią aż do Aleksandrii. Stamtąd dalej dystrybuowano dobra. Przeważnie trafiały one do stolicy imperium. W VI w. Berenike opustoszało. Zapomniane przez wieki miasto jest od lat 90. XX w. badane przez archeologów z różnych krajów, w tym z Polski. Odkrycia figury Buddy dokonał w 2022 r. zespół z Uniwersytetu w Heidelbergu, którym kierował Rodney Ast. Wyniki badań upubliczniono dopiero niedawno. Posąg Buddy – skąd pochodzi i kiedy go wyrzeźbiono? Przedstawienie figuralne Buddy z Berenike ma być pierwszym tego rodzaju znaleziskiem na zachód od Afganistanu. Zaskakiwać może najbardziej to, skąd pochodzi materiał, z którego wykonano ów posąg. Jest to mianowicie marmur pochodzący z Turcji, a konkretnie z okolic dzisiejszego Stambułu. Jak wygląda Budda z Berenike? Rzeźba jest wysoka na 71 cm; Przedstawia stojącego Buddę, podtrzymującego szaty lewą ręką; Jego głowę otacza promienisty dysk, symbol boskiego umysłu; Wykonanie jest bardzo staranne, co świa…

odnaleziono-pierwszy-dowod-na-obecnosc-buddyzmu-w-imperium-rzymskim-fot-cas-uw-3f3de43.jpg
width: 1024
height: 548

W poszukiwaniu Shangri-La. Gdzie Tybetańczycy znajdą swoją krainę szczęśliwości?
type: item
date: 2023-05-09T13:35:00.000Z
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: budda
subject: chiny
subject: Edukacja
subject: Kuchnia
subject: mnisi
subject: Sport
subject: Travel
subject: tybet
description: Czy kraina Shangri-La istnieje naprawdę? To pytanie z pewnością zadaje sobie każdy, kto choć raz sięgnął po książkę „Zaginiony horyzont” autorstwa Jamesa Hiltona. Odpowiedzi udzielają Mirka Duijn i Nina Spiering, czyli reżyserki filmu „Shangri-La. Raj w budowie".
encoded: W tym artykule: Shangri-La – reportaż z mitycznej krainy szczęśliwości Shangri-La – kraina stworzona przez Jamesa Hiltona Zhongdian stał się Shangri-La Strefa Trzech Równoległych Rzek W poszukiwaniu Shangri-La „Shangri-La. Raj w budowie” na Millennium Docs Against Gravity Shangri-La to fikcyjna kraina w Himalajach, położona w Tybecie u podnóża góry Karakal (wyższej niż Mount Everest), stworzona przez Jamesa Hiltona w powieści „Zaginiony horyzont”. Choć od premiery poczytnej lektury mija 90 lat, marzenie o lepszym świecie nie ustaje. Jak wygląda życie w „tybetańskiej krainie szczęśliwości”? Przeczytajcie reportaż ze szczytu świata. Shangri-La – reportaż z mitycznej krainy szczęśliwości Grupa rozradowanych turystów ze wschodnich Chin stara się poruszyć olbrzymim tybetańskim młynem modlitewnym. Wysoki na 15 m, średnicy sięgającej 7,5 m Młyn Modlitewny Szczęśliwego Zwycięstwa ozdobiony został płaskorzeźbami obrazującymi 56 chińskich grup etnicznych współdziałających ze sobą w harmonii. Ubrani w brązowe szaty mnisi z ogolonymi głowami przybywają na pomoc turystom, którzy próbowali pchnąć młyn przeciwnie do biegu wskazówek zegara, czyli – według założeń tybetańskiego buddyzmu – w złą stronę. Mnisi odwracają kierunek obrotu młyna i rozkręcają go niczym gargantuiczny bąk-zabawkę. Czyjś telefon rozbrzmiewa dźwiękami chińskiego przeboju. Kobieta w liliowych rajstopach sięga do olbrzymiej torebki. Mężczyzna w garniturze zaczyna przeszukiwać kieszenie skórzanego płaszcza. Dzwoniący telefon należy jednak do jednego z mnichów, który z fałd swojej szaty wydobywa aparat. Patrząc na rozciągające się u swoich stóp miasto, wykrzykuje coś do słuchawki. Widać stąd hotel Paradise, pięciogwiazdkowego olbrzyma otaczającego basen pływacki i plastikową replikę świętej góry Kawagebo. Wokół rozciągają się rzędy betonowych bloków. Dalej, oparty o zbocze wzgórza, stoi odnowiony XVII-wieczny klasztor Ganden Sumtseling, nieco mniejsza, lecz równie imponująca wersja tybetańskiego kompleksu klasztor…

w-poszukiwaniu-shangri-la-gdzie-tybetanczycy-znajda-swoja-kraine-szczesliwosci-ed54b1b.jpg
width: 2120
height: 1414

Znaleziono najstarsze chińskie figurki przedstawiające Buddę
type: item
date: 2021-12-14T16:59:06.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: budda
subject: buddyzm
subject: Travel
subject: Wolny czas
description: Nowe znaleziska z Shaanx mogą poszerzyć więc wiedzę historyków o kolejne dwa stulecia.
encoded: W tym artykule: Cenne wykopaliska Buddyzm w Chinach W Chinach odnaleziono dwa posążki przedstawiające Buddę. Szacuje się, że oba liczą 2200 lat, co oznacza, że są najstarszym tego typu odkryciem. Poprzednie najstarsze figurki były o 200 lat młodsze. Wyjątkowe rzeźby znaleziono w starożytnych grobowcach członków Wschodniej Dynastii Han. Groty Tysiąca Buddów: "Ich znaczenia nie da się przecenić" Niezwykła skarbnica sztuki stworzonej w oazie na Jedwabnym Szlaku fascynuje badaczy i turystów. Cenne wykopaliska Posążki Buddy nie są identyczne. Jeden przedstawia mnicha stojącego na platformie w długim płaszczu (Siakjamuni), a drugi pięciu wielkich buddów. Obie zostały wykonane ze stopu miedzi, cyny i ołowiu w stylu Gandhary, który rozwinął się na terenie dzisiejszego północno-zachodniego Pakistanu i wschodniego Afganistanu między I a VII wiekiem p.n.e. Figurka Siakjamuniego mierzy nieco ponad 10 cm wysokości. Druga jest płaska i ma 15 cm długości. Figurki znaleziono w północno-zachodniej prowincji Shaanx, gdzie w latach 70. ubiegłego wieku odkryto słynną na cały świat terakotową armię żołnierzy. Prace wykopaliskowe w tym miejscu trwały od czerwca 2020 r. do listopada 2021 r. W tym czasie archeolodzy odkryli 3648 starożytnych grobowców. Większość pochowanych w nich to królewscy krewni, wyżsi urzędnicy i dygnitarze, którzy zapisali się na kartach historii. Chiny: gigantyczny posąg Buddy odkryty pod osiedlem bloków Imponujący, blisko 10-metrowy posąg wykuty w skale odkryto przypadkowo w dzielnicy mieszkaniowej w Chongqing w południowo-zachodnich Chinach. Kamienna postać przypominająca Buddę pozbawiona j... Buddyzm w Chinach – Odkrycie tych posążków ma istotne znaczenie dla badań nad historią buddyzmu w Chinach – powiedział Li Ming, główny archeolog na stanowisku. Ze znanych do tej pory źródeł wynikało, że buddyzm dotarł do Chin w pierwszym wieku naszej ery. Najstarsza chińska świątynia buddyjska, o której wiadomo, została wybudowana w 68 r., w Luoyang w prowincji Henan. Wcześ…

znaleziono-najstarsze-chinskie-figurki-przedstawiajace-budde-20f0153.jpeg
width: 960
height: 540

Chiny: gigantyczny posąg Buddy odkryty pod osiedlem bloków
type: item
date: 2021-02-01T10:52:21.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: budda
subject: chiny
subject: Travel
description: Imponujący, blisko 10-metrowy posąg wykuty w skale odkryto przypadkowo w dzielnicy mieszkaniowej w Chongqing w południowo-zachodnich Chinach. Kamienna postać przypominająca Buddę pozbawiona jest głowy, a na jej szczycie stoją dwa wielopiętrowe bloki mieszkalne. Rzeźba przez lata była ukryta pod warstwą folii, brudu i roślinności.
encoded: Mieszkańcy bloków zbudowanych na stromym zboczu oraz władze dzielnicy Nan'an nie zdawali sobie sprawy z tego, na czym postawione zostały budynki. Posąg został odkryty przypadkowo dopiero podczas niedawnych remontów kompleksu mieszkalnego. Z konstrukcji usunięto nagromadzone opadłe liście oraz śmieci, które zbierały się tu przez ostatnie dziesięciolecia. Po oczyszczeniu posągu lokalni mieszkańcy po raz pierwszy od dziesięcioleci zobaczyli, jak wygląda rzeźba. Posąg przedstawia siedzącą postać z dwoma rękami trzymającymi okrągły kamień przed swoim brzuchem. Jego lewa noga i nadgarstki zostały poważnie uszkodzone, ale linie na jego ciele są wyraźnie widoczne. Jednak eksperci zaproszeni przez biuro zarządzające zabytkami do zbadania posągu stwierdzili, że nie jest on pochodzenia buddyjskiego. Bardziej prawdopodobne, że jest związany z wierzeniami ludowymi. Potwierdza to fakt, że niedaleko miejsca odkrycia posągu znajdowała się kiedyś świątynia poświęcona taoistycznemu bogu piorunów. Została rozebrana w 1987 roku. Zgodnie z ogólnokrajowym przeglądem zabytków kultury posąg powstał w czasach dynastii Qing, jednak dokładna data nie jest znana – podaje South China Morning Post. Wspomniana świątynia o nazwie Leizu powstała w latach 1910-1940, pomnik mógł pochodzić z tego samego okresu. Eksperci podkreślają, że datowanie rzeźby wymaga dodatkowych badań i ekspertyz. Już przed 1997 rokiem rzeźba została zakwalifikowana jako zabytek przez władze dzielnicy, ale przez ostatnie dziesięciolecia została poważnie zaniedbana i zapomniana. Kamienna głowa postaci prawdopodobnie została zniszczona w latach 50. XX wieku, a budynki mieszkalne na szczycie zbudowano w latach 80. - podały regionalne władze w oświadczeniu zamieszczonym na chińskiej platformie Weibo, odpowiedniku Twittera. To, że posąg został ukryty może być skutkiem „szybko postępującej ekspansji miejskiej” - zaznaczają władze Chongqing. W ostatnich dziesięcioleciach miasto błyskawicznie się rozrastało, aby pomieścić 30 mln mies…

lokalne-wladze-zbadaja-wartosc-posagu-i-podejma-kroki-w-celu-jego-ochrony-przed-dalszym-niszczeniem-fot-weibo-35b303e.jpeg
width: 1150
height: 633

Traveler 1/21
type: item
date: 2020-12-18T07:34:09.000Z
creator: Katarzyna Grzelak
subject: Magazyn
subject: Traveler
subject: budda
subject: chiny
subject: ryż
subject: syczuan
subject: wielki mur chiński
description: HITY 2021
encoded: Na ten moment czekamy cały rok. Mamy nadzieję, że Wy również. Oto lista 30 wyjątkowych hitów na 2021 r. Została ona przygotowana przez wszystkie międzynarodowe redakcje Travelera. Podzieliliśmy ją na pięć kategorii (przygoda, natura, kultura, zrównoważony rozwój, dla rodziny). Od nas dołożyliśmy do tej listy także polskie hity. Wyróżniliśmy Biebrzański Park Narodowy, Lublin, leżącą w sercu Sudetów Dolinę Pałaców i Ogrodów, Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego – nasze imponujące dziedzictwo przemysłowe, oraz Orlą Perć uznawaną za najbardziej wymagający turystyczny szlak górski w Polsce. Na liście nie brakuje zaskoczeń – miejsc bardzo mało znanych, o których sami z przyjemnością się dowiadujemy. Dla mnie takimi zaskoczeniami są południowokoreańskie Gyeongju, dawna stolica królestwa Silla, miejsce przepełnione duchowością, wolnością i sztuką, czy miejsce tak odległe i egzotyczne jak należąca do Australii wyspa Lord Howe na Morzu Tasmana, być może ostatni raj na ziemi. Są też i takie kierunki, które lubimy odwiedzać od lat, jak Grecja, a dokładnie wyspa Alonisos, gdzie stworzono azyl dla zagrożonych wyginięciem fok, gruzińska Swanetia, z zachwycającymi dzikością przestrzeniami Kaukazu Zachodniego i niezwykle gościnnymi mieszkańcami, czy też England Coast Path, najdłuższy szlak pieszy na świecie. Teraz pozostaje nam tylko trzymać kciuki za nowy, 2021 rok, żeby udało się nam spełnić większość naszych podróżniczych marzeń.

traveler-1-21-9fab53d.jpeg
width: 627
height: 811

Groty Tysiąca Buddów: "Ich znaczenia nie da się przecenić"
type: item
date: 2019-09-10T04:40:00.000Z
creator: Brook Larmer
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: budda
subject: buddyzm
subject: chiny
subject: jedwabny szlak
subject: podróże
subject: pustynia gobi
subject: Spa
subject: Sport
subject: Travel
description: Niezwykła skarbnica sztuki stworzonej w oazie na Jedwabnym Szlaku fascynuje badaczy i turystów.
encoded: Stosy ludzkich szkieletów na piasku były jak drogowskazy. Xuanzangowi – podróżującemu Jedwabnym Szlakiem w roku 629 n.e. buddyjskiemu mnichowi – bielejące kości przypominały o niebezpieczeństwach czyhających na drodze. Burze piaskowe na pustyni u zachodnich granic chińskiego cesarstwa sprawiły, że mnich błądził i znalazł się na skraju wyczerpania. Upał wywoływał halucynacje, dręcząc go obrazami wojsk na wydmach w oddali. Jeszcze bardziej bał się jednak band rozbójników, którzy napadali na karawany. Na zachód, na dwory Persji i krajów śródziemnomorskich, wieziono jedwab, herbatę i ceramikę; na wschód, do Czangan – jednego z największych miast świata – jechały złoto, klejnoty i konie. Xuanzanga, jak pisał w swoim dzienniku podróży, na duchu podtrzymywało coś, co także wędrowało Jedwabnym Szlakiem – buddyzm. Tą samą drogą napływały inne religie – manicheizm, chrześcijaństwo, zaratusztrianizm, a później islam. Ale żadna nie wywarła tak głębokiego wpływu na Chiny jak buddyzm, który w ciągu trzech stuleci po Chrystusie rozprzestrzeniał się poza granice Indii. A fundamentem tego sukcesu były teksty, które Xuanzang przywiózł z Indii, by przez 20 lat studiować je i tłumaczyć. Pod koniec swej trwającej 16 lat podróży mnich zatrzymał się w Dunhuang, kwitnącej oazie na Jedwabnym Szlaku. Źródło: Flickr/emperornie Około 20 km na południowy wschód od Dunhuang spośród rzeźbionych przez wiatr wydm wyłania się łuk urwiska, które opada ponad 30 m ku korytu rzeki porośniętemu rzędami topoli. W połowie VII w. n.e. w półtorakilometrowej długości skalnym klifie wykuto setki grot. Tu przychodzili pielgrzymi, by pomodlić się o bezpieczny przejazd przez pustynię Takla Makan albo – tak jak Xuanzang – podziękować za szczęśliwą podróż. We wnętrzu – zamiast monochromatycznej martwoty pustyni – feeria barw i ruch. Na ścianach jaśniały tysiące Buddów, we wszelkich kolorach, w szatach lśniących złotem. Apsary (boginki) i niebiańscy grajkowie w zwiewnych, błękitnych sukniach z lapis lazuli płynęli p…

dunhuang-magoaku-eff65ac.jpeg
width: 800
height: 533

3/2014
type: item
date: 2014-03-02T22:00:00.000Z
creator: redakcja
subject: Magazyn
subject: National Geographic
subject: budda
subject: buddyzm
subject: duchy
subject: tajlandia
description: Czarna dziura wątpliwości Już sam fakt, że natura stworzyła coś o masie 10 mld Słońc, wydaje się trudny do zaakceptowania. A jak tu ogarnąć rozumem nieskończoność? Na szczęście nie tylko ja mam z tym problem – temat czarnych dziur fascynuje naukowców od dawna i niezmiennie jest źródłem sporów. Przecież sam Albert Einstein nie wierzył w możliwość ich istnienia.Z ciekawością siadam więc do lektury artykułu Pożeracz gwiazd. Zgodnie z opiniami współczesnych kosmologów czarne dziury istnieją z prawdopodobieństwem 99,9 proc., czyli bliskim pewności. Grawitacja czarnej dziury jest tak silna, że z jej pola nie jest w stanie uciec nawet światło, czyli coś, co przemieszcza się z prędkością 299 792 km/s. Dowiaduję się jeszcze, że czarne dziury są maszynami czasu, bo ich silna grawitacja czas zakrzywia. Gdybyśmy podlecieli blisko horyzontu zdarzeń (linii granicznej między wnętrzem i zewnętrzem czarnej dziury), to przez minutę spędzoną tam minęłoby tysiąc lat na Ziemi. Przyznaję, że ta teoria trochę mnie przerasta, ale przyjmuję ją za fakt potwierdzony naukowo. Kończę lekturę artykułu i mimo wszystko czuję, że wreszcie coś wiem, że jestem bliżej ogarnięcia tematu. Dzień później natrafiam na wywiad z prof. Stephenem Hawkingiem w tygodniku Nature. Słynny fizyk twierdzi, że czarne dziury w opisanej dotychczas postaci nie istnieją. A zatem tak czy nie? Najwyraźniej do końca życia nie poznam odpowiedzi na to pytanie. I to wszystko w XXI w., kiedy wydaje się, że wszystko już zbadano, zmierzono i opisano. Granice ludzkiej wiedzy są na szczęście nieskończone. Jestem więc spokojna o to, że zawsze będziemy mieli o czym pisać na łamach naszego miesięcznika.
encoded: Skaner Eureka! Polska murowana Kambodża: Osada ludzi HIV-pozytywnych funkcją i trybem powstania przypomina dawne kolonie trędowatych. Nie mając wielkiego wyboru, jej mieszkańcy próbują jakoś układać się z życiem. Czarne dziury: Co kryje się w środku niewyobrażalnie ciężkich, wciąż tuczących się materią kosmicznych tworów, z których nawet światło nie może uciec? Osobliwości. Niewyobrażalnie małe. Być może... ziarenka nowych wszechświatów. Lista UNESCO: Pięknych miejsc na świecie jest wiele, ale jak zawsze istnieje też ekstraklasa. Jej rejestr pod egidą UNESCO to prawdziwa lista skarbów. Jest jak stempel jakości, co bywa i wyróżnieniem, i wyzwaniem zarazem. Damaszek: Przez wieki jeden z salonów kultury Bliskiego Wschodu, jej bogactwa i wyrafinowania, przeżywa czas wojny domowej. Mieszkańcy robią wszystko, aby ofiarą konfliktu nie padły zabytki i specyficzna tkanka społeczna miasta, które zawsze było pluralistyczne i wielokulturowe. Wikingowie: Wiele wskazuje na to, że żeglarze ze Skandynawii dotarli do Ameryki na długo przed Kolumbem. Co ciekawe, ich motorem był raczej handel niż łupy. Bo też jakie bogactwa można było zabrać Indianom? Dziki Europejczyk: Tradycje karnawałowych przebierańców korzeniami sięgają czasów pogańskich. Formy bywają różne, ale istota ta sama. Dziki Człowiek – postać znana jak Europa długa i szeroka – pokazuje wspólny kulturowy rdzeń kontynentu. Tuńczyk: Jedna ryba warta milion dolarów? Tak, i nie jest to cena za złotą rybkę, ale za tuńczyka błękitnopłetwego. Japończyk naprawdę jest w stanie dużo zapłacić za dobre sushi. Dla tuńczyków to fatalna wiadomość. Tylko dla prenumeratorów: Wyspa Wrangla Jest niczym Galapagos Północy. Bezludny raj dla arktycznych zwierząt. W czasie ostatnich epok lodowcowych wyspa nie była pokryta w całości przez lód ani zalana, więc przechowała unikalny skrawek dziewiczej plejstoceńskiej tundry. Tekst Hampton Sides Zdjęcia Siergiej Gorszkow

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/e3824fb7deb53c95dc00cbb66d29a7e72ef4a0c6-f80fd30.jpeg
width: 1035
height: 1510

Afgańska misja
type: item
date: 2013-09-18T09:33:31.000Z
creator: Adam Robiński
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afganistan
subject: archeologia
subject: budda
subject: buddyzm
subject: polska
description: Polscy archeolodzy walczą z czasem, by uratować cenne zabytki, zanim firma wydobywcza zamieni miedzianą górę w ogromny krater.
encoded: Ta drobna niebieska linia to granica Czerwonej Strefy. Wszystko co wewnątrz, zniknie w kraterze głębokim na 200 m. Z samą górą Mes Aynak włącznie – archeolog Marek Lemiesz pokazuje palcem na ekran komputera. Mówiąc „wszystko”, ma na myśli rozległe stanowisko archeologiczne o ponadtysiącletniej historii, na którym zabytki buddyjskie sąsiadują z zoroastryjskimi, a budowle sakralne i kompleks miejski z prastarymi kopalniami rudy miedzi, tutejszym skarbem i przekleństwem zarazem. Najnowsze kłopoty rozpoczęły się w 2008 r., kiedy to konsorcjum Metallurgical Corporation of China (MCC) podpisało z rządem afgańskim 30-letnią umowę na pozyskiwanie miedzi. Bank Światowy pożyczył Chińczykom 3 mld dolarów na inwestycję, ale zmusił rząd afgański do przeprowadzenia kompleksowych badań archeologicznych. To był warunek rozpoczęcia wydobycia, które ma dać afgańskiej gospodarce 1,2 mld dol. rocznie i zwiększyć PKB nawet o 5 proc. Odkrywka oznacza bowiem koniec wszystkiego, co znajduje się na powierzchni. Znikną zabytki i ślady osadnictwa sprzed setek, a nawet niemal dwóch tysięcy lat. – Wyrok zapadł, wiemy, że prawie nic stąd nie wywieziemy. Przy dużych pieniądzach dobra kultury schodzą na dalszy plan – Marek Lemiesz nie ma złudzeń. – Mamy tylko nadzieję, że nim wjadą buldożery, uda nam się jak najwięcej zinwentaryzować. Od 2009 r. odkopano setki rzeźb, statuetek i ich fragmentów, głównie z gliny, często malowanych lub złoconych. Samych głów Buddy, bodhisattw i portretów ich czcicieli jest ponad 300 – to więcej, niż w kolekcjach wielu światowych muzeów ze zbiorami sztuki buddyjskiej. (Fot. Michał Przedlacki) Kulturowy przekładaniec Historia Mes Aynak (w języku dari „mała studnia z miedzią”) to zawiła opowieść o korzeniach jeszcze w starożytności. W 329 r. p.n.e. dotarł tu Aleksander Wielki w pogoni za królem Dariuszem III zbiegłym z podbitego Persepolis. W kolejnych wiekach Afganistan wpadł w ręce Seleucydów, potem na fundamentach kultury hellenistycznej powstało państwo baktryjskie.…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/6e378877c68284fedf7aa1bb813286ba7cb724d7-5cca4e1.jpeg
width: 4368
height: 2912

Portfolio: Chiny
type: item
date: 2009-03-24T19:28:57.000Z
creator: Anna Kłossowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: budda
subject: chiny
subject: ryż
subject: syczuan
subject: wielki mur chiński
description: Na początku był Pan Ku, Stwórca, który zrodził się z jaja chaosu i rósł, by wypełnić pustkę pomiędzy yin, ziemią, a yang, niebem. Po śmierci jego ciało zamieniło się w ziemię. To na niej powstało Państwo Środka...
encoded: Wielki Mur Chiński Wanli Changcheng (Mur Dziesięciu Tysięcy Li – li to jednostka długości licząca ok. 500 m) – tak tę ceglaną konstrukcję nazywają sami Chińczycy. Ciągnie się ona od Shanhaiguan nad Morzem Żółtym po przełęcz Jiayu Guan na pustyni Gobi i mierzy 6 430 km. Budowa Wielkiego Muru pochłonęła, wedle różnych szacunków, 2–3 mln istnień. Przy jego wznoszeniu pracowali więźniowie, chłopi, żołnierze, a nawet kobiety i dzieci. Choć jego początki sięgają VII w. p.n.e. – znanego nam oblicza zaczął nabierać za panowania Qinshi Huangdi (221–210 r. p.n.e.). Ten pierwszy cesarz z dynastii Qin biył zarazem tym, który zjednoczył Chiny i pozostawił nam w spadku zastępy terakotowych wojowników. Koniec budowy przypadł na dynastię Ming (1368–1644). Wysoki i szeroki na siedem metrów, najeżony 25 tysiącami strażnic mur nie odegrał roli, do której go stworzono – miał chronić Chińczyków przed najazdami ludów z Wielkiego Stepu (obszar geograficzny ciągnący się od Dunaju po Mongolię i Mandżurię). Kolejnym agresorom zawsze jakoś udawało się go ominąć. Okazywał się jednak przydatny, kiedy trzeba było szybko przerzucić towary i wojska z jednego krańca kraju na drugi. Obok niego przebiegał Jedwabny Szlak. Dziś, choć w dużej części zrujnowany, przyciąga turystów z całego świata odrestaurowanymi fragmentami m.in. w Badaling. W międzynarodowej masie przetaczającej się po flankach są też artyści, tacy jak grupa performersów, pokazanych na zdjęciu obok. Postacie połączone bandażami symbolizują, że ludzie pochodzący nawet z najodleglejszych zakątków świata są sobie bliscy. Wydmy Badain Jaran Mongolia Wewnętrzna Baktriany mogą bez trudu przenosić dwustukilogramowe ładunki i całymi dniami wędrować bez wody. To właśnie one w 2001 r. pomogły wysłannikom National Geographic, Donovanowi Websterowi i George’owi Steinmetzowi, zbadać fragmenty bezkresnych mórz piasku Badain Jaran. Ta licząca 44 tys. km2 strefa wydm-olbrzymów na pustyni Ałaszan w północnych Chinach jest unikatem w świecie. Wysokość p…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/d89f4fbaf8fc547cdff44d7023a0405decea243c-61c4008.jpeg
width: 500
height: 335

Domki dla duchów- Tajlandia
type: item
date: 2009-03-17T14:28:27.000Z
creator: Jerzy Chociłowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: budda
subject: buddyzm
subject: duchy
subject: tajlandia
description: Każdy hotel, fabryka, willa czy zwykła chata w Tajlandii musi mieć schronienie dla własnych duchów.
encoded: SALA PHRA PUM – tak nazywają się po tajsku kolorowe, udekorowane owocami, figurkami zwierząt i girlandami kwiatów domki dla duchów, niezwykle powszechne zarówno w wielkomiejskim, jak i wiejskim krajobrazie Tajlandii. Niektórzy cudzoziemcy biorą je za ołtarzyki Buddy, wymyślne karmniki dla ptaków lub za modele szczególnie czczonych świątyń. Najbliżsi prawdy są ci ostatni. Siedziby, które Tajowie wznoszą dla duchów, są bowiem ustawioną na niewysokim słupku miniaturką wihary – tego budynku w kompleksie świątynnym, w którym mnisi składają ślubowanie. W nim znajduje się też największy posąg Buddy i tam również najtłumniej gromadzą się wierni – by złożyć mu hołd. W przypadku kapliczek dla duchów chodzi jednak o hołd innego rodzaju, można nawet powiedzieć – o zabarwieniu pogańskim. Tak już bowiem jest, że buddyzm w swej tolerancji przygarnia niektóre praktyki animistyczne i żyje z nimi w harmonii i zgodzie. Domek dla duchów jest jak kamień węgielny. Inauguruje każdą budowę, bez względu na jej rozmiar i przeznaczenie. Gdy tylko powstaną wykopy pod fundament, mnich buddyjski błogosławi i poświęca teren. Wkrótce – w terminie wskazanym przez gwiazdy, co jest dla odmiany wpływem hinduistycznym – przystępuje się do instalacji domku dla duchów. Każdy hotel, fabryka, dom towarowy, apartamentowiec, willa czy zwykła chata muszą mieć własny azyl dla duchów, w przypadku rezygnacji z jego urządzenia można się bowiem spodziewać wszelkich możliwych nieszczęść. Złe lub dobre duchy danego miejsca, bądź dusze jego poprzednich właścicieli, potrzebują własnego kąta. Pozbawione go będą nawiedzały ludzi w ich nowej siedzibie. Najgroęniejsze są dusze dzieci oraz osób zmarłych gwałtowną śmiercią. Z niewytłumaczalnych powodów uważa się, że najzłośliwsze duchy są rodzaju żeńskiego. Zakłócając spokój duchom, należy je ułagodzić, przeprosić za najście złożeniem stosownych ofiar. Nie są one wyszukane – na ogół owoce, ryż, kawałek kurczaka, wieprzowiny, koniecznie woda. Poza tym porcelanowe figurki zwi…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f8b24d57cc78902722fe7a3d71b0e36b0429e128-423e76f.jpeg
width: 600
height: 399

Tajlandia-święto przez cały rok
type: item
date: 2009-03-17T13:43:37.000Z
creator: Jagoda Szczurowska-Surdykowska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: Traveler Site
subject: budda
subject: festiwale
subject: podróże
subject: ramadan
subject: tajlandia
description: W Tajlandii od razu rzuca się w oczy uśmiech i beztroska mieszkańców. Z uśmiechem witają cię w hotelu lub biurze, z uśmiechem targuje się bazarowy sprzedawca, uśmiecha się policjant, a nawet jeśli ktoś coś przeskrobie – też się śmieje. Bezustanny festiwal uśmiechu!
encoded: Nic zatem dziwnego, że Tajowie gotowi są świętować każdego dnia. Można spierać się, które z ich niezwykle licznych świąt i festiwali jest najważniejsze, ale na pewno najmocniejszych wrażeń dostarcza Nowy Rok. Tak, ale który? Tradycyjna i wciąż stosowana rachuba czasu liczy się od urodzin Buddy, a więc niedługo – w kwietniu 2007 – zacznie się tutaj rok 2550. Oczywiście, Nowy Rok na modłę zachodnią jest też obchodzony, a w noc sylwestrową niebo nad Bangkokiem tak samo pełne jest sztucznych ogni jak w Europie czy USA. Ale na tym nie koniec: bardzo ważny jest chiński Nowy Rok, święto ruchome, przypadające zwykle na przełomie stycznia i lutego. Obchodzą go jednak wszyscy, bo chińska tradycja i kultura cieszą się tu poważaniem. Przez ulice miast przewijają się wtedy długaśne smoki i pochody z lampionami, a dobiegający zewsząd huk petard ma odstraszyć złe demony. Co więcej – prawie 10 proc. ludności Tajlandii to muzułmanie i dla nich w marcu nadchodzi rok 1428, ale nie świętują tego dnia szczególnie, huczniej obchodzą początek i koniec postu – Ramadanu. No i wreszcie są w Tajlandii liczne tzw. plemiona górskie, wyznające różne religie, nawet animizm. W tej liczbie Meosi, znani niegdyś z uprawy maku na opium, ale też z dzielnej walki z komunistami w Wietnamie, do czego wykorzystywali ich Amerykanie, by później – tak jak innych tamtejszych sojuszników – tchórzliwie porzucić. Dla nich Nowy Rok przypada w pierwszym tygodniu grudnia, gdy tłumnie schodzą się z gór, aby popić taniej gorzały i tańczyć w korowodach. Tajski Nowy Rok – zwany Songkhran – to święto wody. O tej porze powinny zacząć się monsunowe deszcze. Od tego zależą plony, więc o deszcz modlą się wierni w świątyniach. Jednocześnie jest to święto rodzinne, jak u nas na Boże Narodzenie – kto może, powinien zasiąść przy stole z rodzicami i rodzeństwem. W tym okresie pustoszeją biura i fabryki, zapełniają się za to szosy i lotniska. Przed kilku laty miałam wraz z mężem okazję spędzić Songkhran na zapadłej prowincji, w ok…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/f2e4e3934b71535bc585301f99b921ed9dd44527-2b8ba74.jpeg
width: 1000
height: 667