Z Polski do niedocenianej stolicy Europy. Ryanair kusi nowym połączeniem i niskimi cenami
Polscy pasażerowie już zacierają ręce. Ryanair ogłosił właśnie nowe połączenie, które z pewnością wzbudzi zainteresowanie i doskonale zainauguruje sezon wiosenno-letni.
W tym artykule: Ryanairem z Gdańska do Bratysławy Co warto zobaczyć w Bratysławie? Gdy większość z nas przygotowuje się do zimowych wyjazdów, linie lotnicze już kuszą pasażerów wiosenno-letnią siatką połączeń. Tak jak Ryanair, który w miniony czwartek (23 stycznia) zdradził swoje plany względem lotniska w Gdańsku. Niskobudżetowy przewoźnik w nadchodzącym sezonie nie tylko zwiększy częstotliwość lotów na najpopularniejszych trasach, ale także obierze zupełnie nowy kierunek. Szczegóły w dalszej części artykułu. Ryanairem z Gdańska do Bratysławy Najbliższe miesiące zapowiadają się niezwykle ciekawie dla podróżujących liniami Ryanair z portu lotniczego im. Lecha Wałęsy. Irlandzki gigant ogłosił, że latem 2025 obsłuży aż 42 trasy. Ponadto, dzięki pięciu samolotom stacjonującym na tamtejszym lotnisku, zwiększy częstotliwość lotów na 20 trasach, w tym m.in. do Sztokholmu, Malagi czy Paryża. Na tym jednak nie koniec dobrych wiadomości. 1 kwietnia przewoźnik zainauguruje połączenie między Gdańskiem a Bratysławą. Trwające niewiele ponad półtorej godziny loty do stolicy Słowacji będą odbywały się trzy razy w tygodniu – we wtorki, czwartki i soboty. Odpowiednio o godz. 14:55, 8:50 i 23:55. Powrót od naszych południowych sąsiadów zaplanowano na te same dni – wtorek (12:55), czwartek (6:50) i sobota (21:35). Ci, którzy zdecydują się zaplanować podróż już dziś, mogą skorzystać z promocji i kupić bilety za mniej niż 100 złotych w jedną stronę. – Aby uczcić tę okazję, oferujemy bilety już od 95 zł na podróże do lipca. Nie przegapcie – zarezerwujcie swoje letnie wakacje już dziś na 20 trasach – zachęca Alicja Wójcik-Gołębiowska, country manager Ryanair na region CEE i kraje bałtyckie. Co warto zobaczyć w Bratysławie? O Bratysławie nieprzypadkowo mówi się, że jest najbardziej niedocenianą stolicą Europy. Położona blisko Wiednia i Budapesztu, często pozostaje w ich cieniu i nie wydaje się wystarczającym celem, a to błąd. Bowiem największe miasto Słowacji, wbrew powszechnej opinii, ma naprawdę wiele do zaoferowania. – To urokliwe miasto, znane z malowniczego Starego Miasta, ikonicznego Zamku Bratysławskiego i tętniącej życiem kultury kawiarnianej, jest idealnym miejscem na letni city break lub kulturalną podróż – dodaje Alicja Wójcik-Gołębiowska. Do największych atrakcji Bratysławy należą: Zamek Bratysławski – majestatyczna warownia górująca nad Dunajem, której historia sięga X wieku; Katedra św. Marcina – miejsce koronacji węgierskich królów i jeden z najważniejszych zabytków gotyckich w Słowacji; Brama Michalska – jedyna zachowana brama miejska z czasów średniowiecznych. Zamek Devin – malownicze ruiny położone u ujścia Morawy do Dunaju; Kościół Slavin – symboliczny punkt miasta z piękną panoramą Bratysławy; Pałac Prymasowski – elegancki pałac z XVIII wieku, który dziś pełni funkcję siedziby burmistrza. Przypomnijmy, że w 2025 roku Ryanair będzie obchodził 20-lecie działalności w Polsce. Jubileusz ten zapowiada się rekordowo. W nowym rozkładzie lotów przewoźnik doda aż 23 nowe kierunki, co zwiększy ich liczbę do 307. Co więcej, po raz pierwszy w historii na polskim rynku linie zaoferują aż 20 milionów miejsc w ciągu jednego roku. – Podstawą tego sukcesu jest rekordowy letni rozkład lotów na rok 2025, w którym Ryanair będzie operował z 13 polskich lotnisk, w tym 6, na których bazuje 44 samoloty. Te samoloty połączą Polskę z ponad 300 kierunkami, w tym 23 nowymi letnimi trasami – podkreśla dyrektor handlowy w Ryanairze Jason McGuinness. Źródła: Ryanair; National Geographic Traveler Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Bratysława – atrakcje i zabytki. Z czego słynie stolica Słowacji?
Położona nad Dunajem Bratysława z roku na rok przyciąga coraz więcej turystów z całego świata. Mimo że skrywa się w cieniu Wiednia, Budapesztu i Pragi, ma naprawdę wiele do zaoferowania. Sprawdź, z czego słynie stolica Słowacji i jakie atrakcje czekają na miejscu.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Bratysławie Historia Bratysławy Pogoda w Bratysławie Kiedy jechać do Bratysławy? Jak dojechać z Polski do Bratysławy? Atrakcje Bratysławy Co warto zobaczyć w Bratysławie? Ciekawostki o Bratysławie Bratysława, choć skrywa ponad dwa tysiące lat historii, to jedna z najmłodszych stolic na świecie. Mimo że najczęściej odwiedzana jest przy okazji podróży do Wiednia, Pragi czy Budapesztu, potrafi oczarować swoją kameralnością. Oto nasz redakcyjny przewodnik po największym mieście Słowacji pod względem powierzchni i liczby mieszkańców. Najważniejsze informacje o Bratysławie Słowacja to jedno z siedmiu państw graniczących z Polską. Wartym rozpatrzenia kierunkiem podróży jest jej stolica, Bratysława. Kryje ona wiele tajemnic oraz atrakcji. Ponadto wycieczka tutaj nie kosztuje fortuny. Co warto wiedzieć o Bratysławie? Miasto stołeczne ma nietypowe położenie. Znajduje się na południowo-zachodnim krańcu kraju i jest jedyną stolicą na świecie, która graniczy z dwoma państwami – Węgrami i Austrią. Tylko 60 km dzieli ją od Wiednia i 195 km od Budapesztu. Stolica naszych sąsiadów rozciąga się po obydwu brzegach Dunaju, a jej powierzchnia wynosi 368 km kw. Na terenie miasta ma ujście rzeka Morawa oraz zaczyna się pasmo Karpat (dokładnie Małe Karpaty). Skrajne obszary Bratysławy obejmują Nizinę Zahorską i Naddunajską. Najwyższym punktem miasta jest wzgórze Devínska Kobyla o wysokości 514 metrów n.p.m. Natomiast najniższy punkt znajduje się na powierzchni rzeki Dunaj – 126 metrów nad poziomem morza. Oto 10 miejsc, w których (praktycznie) nie spotkasz Polaków Gdzie jechać na urlop, by uniknąć towarzystwa rodaków? Do tych miejsc Polacy podróżują najrzadziej. Według danych z 2023 roku, mieszka tutaj ponad 440 tysięcy osób, czyli 9% całej populacji Słowacji. Bratysława jest tym samym najgęściej zaludnionym miastem w kraju. Terytorium miasta dzieli się na pięć powiatów miejskich (mestské okresy), 17 dzielnic oraz 20 okręgów. Miastami partnerskimi Bratysławy są m.in. Wiedeń, Praga, Kraków, Ostrawa, Lublana, Dublin oraz Rotterdam. Historia Bratysławy Historia Bratysławy – mimo że leży blisko Polski – nie jest powszechnie znana. Jak się okazuje, stolica naszych południowych sąsiadów ma długą i bogatą przeszłość, która mocno wpłynęła na jej obecne dzieje. Poniżej prezentujemy historyczne ciekawostki o Bratysławie. Pierwsze znane zasiedlenie terenów miasta sięga czasów epoki neolitu. Jednym z najstarszych osiedlonych na tych terenach plemion byli Celtowie. Między 125 a 50 rokiem p.n.e. stworzyli pod wzgórzem zamkowym siedlisko – oppidum bratysławskie. Było ono ważnym ośrodkiem celtyckiej kultury nad Dunajem. Bratysława stała się pierwszy raz miastem. Jej tradycja miejska liczy ponad 2 tysiące lat i należy do najstarszych w Europie. Między I a IV wiekiem Dunaj był granicą Imperium Rzymskiego. Po jego północnej stronie ziemie należały do plemion germańskich, a po południowej – do Rzymian. W Kronice Salzburskiej istnieje pierwsza pisemna wzmianka na temat miasta, a dokładnie o Brezalauspurch – osadzie, która powstała na tych terenach w 907 roku. Słowianie osiedlili się tutaj dopiero w okolicach VI wieku, podczas wędrówek ludów. Bratysława rozwijała się jako ośrodek handlowy. Od X wieku znalazła się w granicach państwa węgierskiego. Zamek wzniesiony na wzgórzu stał się jedną z najlepszych fortyfikacji kraju i był siedzibą częstych wizyt królów. Prawa miejskie Bratysława uzyskała w 1291 roku. Została uznana za miasto królewskie. W roku 1536 następuje przełom. Bratysława, ówczesny Preszburg, zostaje stolicą Królestwa Węgierskiego, co ma ogromny wpływ na rozwój miasta i bogacące się społeczeństwo. Zaczyna się najbardziej znaczący okres w historii stolicy, która cieszyła się królewskim protektoratem. Okres rządów Marii Teresy (1740–1780) okazał się czasem największego rozkwitu miasta. Zakochana w Bratysławie królowa podjęła decyzję o przebudowie zamku, który dzisiaj jest największą atrakcją stolicy. Miał miejsce również trwały wzrost gospodarczy i społeczny. Stolica Węgier wróciła do Budapesztu w 1783 roku. Od tego czasu miasto traciło na znaczeniu. Na początku XIX wieku było oblegane przez wojska napoleońskie. W 1811 roku zamek ucierpiał w wyniku straszliwego pożaru. Podejmowano też próby wywalczenia autonomii od państwa węgierskiego, niestety, z marnym rezultatem, przez co ucierpiała kultura słowacka. Katedra Świętego Marcina gościła 19 ceremonii koronacyjnych węgierskich monarchów do 1830 roku. Symbolem tych uroczystości jest korona Świętego Stefana, umieszczona na 85-metrowej wieży budynku. Do 1918 roku Bratysława wciąż należała do Austro-Węgier. Następnie znalazła się w granicach Czechosłowacji, by po II wojnie światowej stać się siedzibą Słowackiej Rady Narodowej. Rozpad Czechosłowacji w 1993 roku powoduje, że Bratysława staje się stolicą niepodległej Słowacji. Miasto stale się rozwija. Służy jako ośrodek władz centralnych i parlamentarnych. Pogoda w Bratysławie Pogoda w Bratysławie potrafi być zaskakująca. Na przestrzeni lat klimat uległ lekkiej zmianie. Typowo zimowe dni potrafią przeplatać się z cieplejszymi, dlatego ciężko zaobserwować wyraźny koniec lata albo początek zimy. Bratysława leży w strefie umiarkowanej klimatu kontynentalnego. Odznacza się on dużą częstotliwością wiatrów. W ciągu roku występują częste opady deszczu, a roczna ilość opadów wynosi około 650 mm. Jak podają tamtejszej meteorologiczne, w Bratysławie przez ponad 140 dni pada deszcz. Zaskoczyć może fakt, że mniej deszczowym miastem jest Londyn. Średnia roczna temperatura oscyluje w okolicach 11 st. C. Zaobserwować możemy duże różnice w stopniach Celsjusza między latem a zimą. Do najcieplejszych miesięcy zaliczamy standardowo czerwiec, lipiec i sierpień. Wtedy możemy spodziewać się średnio ponad 21 st. C. Najchłodniej jest w okresie od grudnia do lutego. Średnia temperatura wynosi minus 1 st. C. Zima charakteryzuje się ponadto ogromną wilgotnością na poziomie 82%. Kiedy jechać do Bratysławy? Najlepszy czas na wizytę w stolicy Słowacji to wakacje. Od maja do września jest tutaj najcieplej. Upały nie będą nam tutaj doskwierać ze względu na panujący klimat. Przed zaplanowaniem podróży warto pamiętać, że lipiec jest najbardziej deszczowym miesiącem w roku. Cała Słowacja jest jednak atrakcyjnym kierunkiem przez cały rok. Pasma górskie ściągają fanów białego szaleństwa w okresie zimowym. Jaskinie na Słowacji – gdzie warto pojechać? Które robią największe wrażenie? Jaskinie na Słowacji cieszą się ogromną popularnością wśród turystów, prawie tak dużą, jak tatrzańskie szczyty. Które z nich warto zobaczyć? Poniżej wymieniamy najpiękniejsze słowa... Jak dojechać z Polski do Bratysławy? Z Polski do Bratysławy możemy dostać się wiele sposobów. Bardzo bliska odległość zachęca turystów znad Wisły do podróży samochodem. Atutem jest wygoda i dobry stan słowackich dróg. Z Krakowa dojedziemy tutaj w pięć godzin, a z Katowic w niecałe cztery. Przed wyjazdem należy przygotować się, że wiele tras jest płatnych, a oznakowania drogowe mogą się różnić od polskich. Dla osób niezmotoryzowanych polecamy skorzystać z usług PKP. Polskie Koleje Państwowe zapewniają bezpośrednie połączenia. Do Bratysławy dojedziemy z Warszawy, Sosnowca, Zabrza, Katowic oraz Krakowa. Pociąg wyjeżdżający po godzinie ósmej ze stolicy Polski, dowiezie nas w niewiele ponad osiem godzin do Bratysławy. Z Krakowa podróż trwa o dwie godziny mniej. Trasa Warszawa-Bratysława jest również obsługiwana przez Flixbus. Podróż autokarem wynosi około 12 godzin. Jest to zdecydowanie najmniej komfortowa podróż ze względu na poświęcony czas. Przewoźnik autokarowy w swojej ofercie posiada dwa bezpośrednie połączenia codziennie przez cały tydzień. Dosiąść się można w Krakowie, Kielcach, Bielsko-Białej oraz w Żywcu. Atrakcje Bratysławy Zamek Bratysławski – Bratislavský hrad Most SNP i UFO Tower Katedra Św. Marcina Brama Michalska Hlavne namestie Zamek Devin Čumil Co warto zobaczyć w Bratysławie? Atrakcje Bratysławy to świetnie zachowane śródmieście, monumentalny zamek, gotycki ratusz i liczne obiekty sakralne. Każdy znajdzie coś dla siebie podczas wizyty w stolicy Słowacji. Co warto zobaczyć odwiedzając urokliwą Bratysławę? Zamek Bratysławski – Bratislavský hrad Bratislavský hrad to najważniejsza atrakcja Bratysławy. Wzniesiony został na 85-metrowym wzgórzu w centrum miasta, nad brzegiem Dunaju. Jego korzenie sięgają aż X wieku. Przez lata pełnił różne funkcje, w XV wieku został punktem obronnym. Niestety, jest to rekonstrukcja budynku – pierwowzór został strawiony przez pożar, wzniecony przez austriackich żołnierzy w XIX wieku. Decyzję o jego odbudowie podjęto dopiero w 1953 roku. Jego sylwetka z czterema wieżami często kojarzy się z przewróconym stołem. W zamku, niestety, nie znajdziemy pięknych zamkowych komnat. Jego wnętrze mieści ekspozycję Słowackiego Muzeum Narodowego i pomieszczenia reprezentacyjne Rady Narodowej Republiki Słowackiej. Teren wokół zamku zagospodarowano w formie parku na wzór cesarskiego Schönbrunnu. Idealne miejsce na spacer wśród stylizowanych na antyczne posągów, z którego można podziwiać panoramę drugiej strony rzeki i kolejną atrakcję Bratysławy. Most SNP i UFO Tower Budowa mostu, jak i sam obiekt wzbudziła wiele kontrowersji. Aby połączyć Stare miasto z dzielnicą Pertžalkę – sypialnią Bratysławy – zniszczono zabytkową żydowską dzielnicę wraz z synagogą. Uznano to za akt barbarzyństwa. Wizytówka komunistycznej myśli technologicznej została ukończona w 1972 roku. Okrzyknięto ją konstrukcją na miarę XX wieku. Na szczycie 85-metrowego mostu znajdziemy restaurację UFO. Kosmiczna winda zawiezie nas na sam szczyt, z którego będziemy mogli podziwiać roztaczający się widok na Bratysławę, Austrię i Małe Karpaty. Dodatkowo będziemy mogli skosztować miksu kuchni śródziemnomorskiej z azjatycką. Katedra Św. Marcina Bratysława bardzo lubi się z liczbą 85. Jest to kolejny obiekt, którego wysokość liczy 85 metrów. Historia tego miejsca sięga XIV wieku. Przestronne wnętrza zostały urządzone w stylu neogotyckim i wypełnione są kolorami węgierskiej monarchii. Tutaj koronowano 19 władców tego imperium. Na wierzchołku zamiast krzyża wieży znajduje się model korony św. Stefana – pierwszego króla Węgier. Spoczywa na złotej poduszce, waży 300 kg i ma metr średnicy. Brama Michalska Jedna z czterech bram, dzięki której w średniowieczu można było dostać się do miasta. Powstała w 1300 roku i przetrwała do dzisiaj. Brama Michalska służy jako wejście do Starego Miasta, a jej nieodłącznym symbolem jest wieża z dachem w kształcie cebuli. Warto wspiąć się na samą górę i skorzystać z tarasu widokowego. Nasze oczy będą mogły nacieszyć się piękną panoramą Starego Miasta. Hlavne namestie Rynek główny – najbardziej urokliwy plac, pełen kawiarni, piwiarni oraz restauracji. Odbywają się w tym miejscu największe imprezy kulturalne stolicy. Każdy budynek przyciąga wzrok i fascynuje swoją architekturą. Szczególną uwagę zwraca ratusz – pełen śladów przeróbek oraz architektonicznych stylów. Dodatkową atrakcją jest fontanna Maksymiliana. Zamek Devin Dla miłośników zamkowych klimatów polecamy wycieczkę statkiem 10 kilometrów na zachód od Bratysławy. W miejscu, gdzie Morawa spotyka się z Dunajem znajduje się 212-metrowy klif. Na jego szczycie, dominując nad całą okolicą, znajduje się zamek Devin, a dokładniej jego ruina. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 864 roku. Został wysadzony przez oddziały napoleońskie w 1809 roku. W środku znajdują się ekspozycje muzealne dostępne dla turystów. Čumil Znany powszechnie jako najsłynniejszy podglądacz, który stał się jedną z największych atrakcji Bratysławy. Čumil to mosiężny posąg człowieka wynurzającego się z kanału. Krążą legendy, że dotknięcie jego hełmu przynosi szczęście i szybki powrót do Bratysławy. Podglądacza znajdziecie na rogu ulic Pańskiej oraz Lauryńskiej. Zbędne jest wyjaśnianie, co można podziwiać z poziomu ulicy. Podczas podróży do Bratysławy warto zobaczyć także: Kościół św. Elżbiety, znany jako Niebieski Kościół Slavin Pałac Prymasowski Pałac Prezydencki Ciekawostki o Bratysławie W pierwszy weekend września w ramach atrakcji można zobaczyć inscenizacje koronacji królów węgierskich. Odbywa się to dopiero od niecałej dekady. Bratysława posiada wyjątkowe położenie geograficzne. Stolica Słowacji jako jedyna na świecie graniczy z dwoma państwami – Węgrami i Austrią. Nazwa „Bratysława” została urzędowo przyjęto dopiero w 1919 roku. Na przestrzeni kilkuset lat zmieniała się ona. Miasto stołeczne ma również swoje przydomki Little Big City, Beauty on the Danube i najmniej sympatyczne The Suburb of Vienna (przedmieścia Wiednia). W 1762 wystąpił tutaj sześcioletni Mozart. Bratysława aż trzykrotnie gościła mistrzostwa świata w hokeju (1959, 1992 i 2011 r.). Stolica Słowacji przez wiele lat słynęła z wielojęzyczności. Można było płynnie żonglować między słowackim, niemieckim i węgierskim. The Flag Ship to restauracja, która wcześniej pełniła funkcje pięknego i ozdobnego teatru. Jest jedną z największych na świecie i może pomieścić ponad 1000 osób. W stolicy Słowacji zaczyna się Małokarpacki Szlak Winny. Dzięki temu można skosztować wielu wyśmienitych, lokalnych win. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
6 pomysłów na weekendowe wycieczki. Sprawdź, dokąd wybrać się na city break
Długi weekend, krótki spontaniczny urlop, przerwa pomiędzy zleceniami? To doskonałe okazje, by urządzić kilkudniowy wypad do innego miasta. Okazuje się, że takie wycieczki nie muszą być ani drogie, ani trudne do zorganizowania.
City break, czyli krótki, najczęściej 2–4-dniowy wypad do innego miasta to świetne rozwiązanie dla osób, które z różnych powodów nie mogą pozwolić sobie na długi urlop. Okazuje się bowiem, że w ciągu krótkiego, ale intensywnego wyjazdu uda się nie tylko zobaczyć najciekawsze zabytki, ale również spróbować tradycyjnych potraw i poczuć atmosferę nocnego życia miasta. Kluczem do sukcesu jest odpowiednie rozplanowanie podróży i… wybór atrakcyjnego miejsca. 6 pomysłów na sprawdzony odpoczynek typu city break >>> Zestawienie zostało przygotowane przez AccorHotels.
Niesamowite odkrycie w Bratysławie. Biżuteria i kosztowności nawet sprzed 1,8 tys. lat
Archeolodzy odkryli na stanowisku w Bratysławie kolekcję starożytnych artefaktów, w tym srebrny pas z okresu rzymskiego – informuje serwis internetowy "Slovak Spectator".
Odkrycia dokonano podczas wykopalisk archeologicznych prowadzonych w związku z pracami przy budowie sieci kanalizacyjnej w Rusovcach – peryferyjnej dzielnicy Bratysławy w południowo-zachodniej części miasta. Archeolodzy odkryli na stanowisku łącznie 245 artefaktów, z których większość stanowią wyroby jubilerskie i biżuteria, monety oraz metalowe sprzączki i zapinki. Jak poinformował Franciszek Zak Matyasowszky, dyrektor Agencji Archeologicznej, do najcenniejszych znalezisk należy damski pas wykonany w całości ze srebra, pochodzący z okresu II-IV wiek n.e. Wśród znalezisk znalazły się też dwa pierścienie z brązu; jeden wykonany dla kobiety, a drugi prawdopodobnie dla dziecka. Na mniejszym pierścieniu umocowano niewielki biały dysk, na którym widnieje postać wojownika lub gladiatora. W dzisiejszej dzielnicy Rusovce w okresie II-IV wiek n.e. istniał rzymski obóz wojskowy Gerulata, należący do systemu umocnień granicznych Limes Romanus, który miał bronić granic rzymskiej prowincji Pannonia Superior (Górna Panonia). Pod koniec IV wieku n.e. rzymscy żołnierze zostali wycofani z obozu Gerulata, a w średniowieczu w XIII wieku na jego miejscu wzniesiono zamek. Źródło: PAP
Przez cały miniony rok wręczaliśmy jubileuszowe flagi NG naszym gościom specjalnym oraz czytelnikom. Dzięki jednym i drugim symbol Towarzystwa zawędrował w polskich rękach na sześć kontynentów. Flaga towarzyszyła Krzysztofowi Wielickiemu na Broad Peak, Beacie Pawlikowskiej w dorzeczu Orinoko, Norbertowi Pokorskiemu nad Cieśniną Naresa na Grenlandii, uczestnikom wyprawy kajakowej na pograniczu wietnamsko-chińskim, a Marcie Sziłajtis w żegludze po wewnętrznych wodach Rosji. Zawisła też w biurze PAH w Sudanie Południowym. Mamy nadzieję, że te obrazy będą dla Was inspiracją i że własne flagi powieziecie w miejsca warte poznania. Niekoniecznie na krańce świata.
Pod flagą NG Skaner Patenty natury Polska murowana Cuda żywej inżynierii: Świat przyrody to niewyczerpane źródło fotograficznych inspiracji i magnetycznych kadrów. Zaś rejestracja i pokazywanie tego piękna jest dla autora rodzajem hołdu dla maszynerii sił natury. Kayapo: Wśród wielu plemion Amazonii Kayapo są wyjątkowi. Żadne inne nie ma tak dobrego PR-u, a nawet kontaktów w świecie gwiazd. Przetrwali prześladowania, bo mieli liderów, dzięki którym obronili swoje tradycje, tożsamość i dumę, a przede wszystkim źródło tego wszystkiego – dziką puszczę. Całkiem nieźle jak na „lud pierwotny”. Chleb na pustyni: Przypominające pustynny miraż emiraty arabskie wręcz ociekają bogactwem. Ten luksus budowany jest rękami pozbawionej praw azjatyckiej siły roboczej, którą wabi perspektywa zarobku. Jednak poprawa statusu materialnego wiąże się z dramatycznymi kosztami w innych sferach. Smok z Komodo: Osiągający trzy metry długości, toczący z pyska ślinę z jadem waran z Komodo to jaszczur ze wszech miar spektakularny. Ale w dzisiejszym świecie duży zwierz ma gorzej – bo zwraca uwagę, bo potrzebuje większych siedlisk i większej ilości pożywienia. Jak zatem radzą sobie warany? Soczi Putina: W organizacji olimpiad sportowe współzawodnictwo już dawno przestało być głównym celem. Liczą się promocja, prestiż i biznes. Nic nie ilustruje tego lepiej niż zimowa olimpiada w Soczi, która ma kosztować astronomiczne 50 mld dol. Kolekcje: Kiedyś kolekcjonowanie okazów dzikiej przyrody – motyli, chrząszczy itd. – było powszechne. Dziś patrzymy na to trochę inaczej, ale zalegające w muzeach setki milionów osobników zebrane przez badaczy i odkrywców z poprzednich wieków są gigantyczną kopalnią wiedzy. Tylko dla prenumeratorów Mount Erebus W Antarktyce jest miejscem, w którym wrząca lawa sąsiaduje z wiecznym lodem. Na granicy tych dwóch światów istnieją skrawki ziemi, w których może utrzymać się życie. Skrawki są maleńkie, a życie ubogie, ale właśnie dlatego można je tam badać na granicy przetrwania.
Nowe połączenie lotnicze: WARSZAWA–BRATYSŁAWA–WARSZAWA
Od 17 maja 2010 r. Polskie Linie Lotnicze LOT uruchamiają regularne połączenie lotnicze pomiędzy Warszawą a Bratysławą.
Samoloty ATR 42 PLL „LOT” ze stolicy Polski do stolicy Słowacji kursować będą 6 razy w tygodniu (oprócz sobót). Wylot z Warszawy zaplanowany jest o godz. 11.45 z przylotem do Bratysławy o godz. 13.20. Powrót z Bratysławy do Warszawy przewidywany jest o godz. 13.50 z przylotem na lotnisko im. Fryderyka Chopina o godz. 15.25. Ceny biletów brutto w obie strony zaczynają się od 402 PLN. Najtaniej można nabyć bilety poprzez stronę internetową www.lot.com lub za pośrednictwem biur agencyjnych. Połączenie lotnicze Warszawy z Bratysławą ma zachęcić polskich turystów do odwiedzania Bratysławy i regionu, który jest bardzo atrakcyjny tak pod względem turystycznym, jak i biznesowym. Mieszkańców Słowacji chcemy również zaprosić do zwiedzania walorów turystycznych Warszawy oraz promować lotnisko im. Fryderyka Chopina na Słowacji, jako idealne miejsce do dalszego podróżowania samolotem po Europie i za Ocean. Port Lotniczy im. Milana Rastislava Stefanika w Bratysławie znajduje się około 9 km od historycznego centrum. Bezpośredni i szybki dojazd na lotnisko umożliwia autostradowa obwodnica.
Większość turystów odwiedza Bratysławę przy okazji wyprawy do tzw. złotego Trójkąta, czyli Wiednia, Pragi i Budapesztu. Sama w sobie skromna stolica Słowacji nie wydaje się wystarczającym celem. To błąd! Wstąpiłam tu na chwilę przesycona atrakcjami cesarskiego Wiednia, a spędziłam cały weekend.
Nie zadeptały mnie tłumy turystów, nie przygnębiły rachunki za kawę, a co ważniejsze – dzięki Bratysławie odkryłam uroki zwyczajności i podróżowania poza sezonem. Bratysławę, jedną z najmłodszych europejskich stolic, lekko senną i nieco wietrzną, odwiedziłam po raz pierwszy pewnego wrześniowego popołudnia. Kolorowe liście spadały z drzew wyrastających za wysokimi płotami przydomowych ogródków dzielnicy willowej położonej niedaleko słowackiego parlamentu. Otaczała mnie cisza zakłócana jedynie szczekaniem psów i szumem mijających mnie trolejbusów, które nic sobie nie robiły z kąta nachylenia jezdni. W przeciwieństwie do nich ja wspinałam się mozolnie do Hradu – zamku wzniesionego na 85-metrowym wzgórzu, wdychając po drodze zapach jesieni, ciesząc się piękną pogodą i niezwykle błękitnym niebem. Na jego tle odcinała się charakterystyczna sylwetka budowli, a właściwie jej rekonstrukcji – pierwowzór został zniszczony przez pożar, który przez przypadek rozniecili austriaccy żołnierze na początku I poł XIX w. Decyzję o odbudowie Hradu podjęto dopiero w 1953 roku. Niektórzy uważają, że zamek przypomina odwrócony do góry nogami stół, którego nogi to cztery rozmieszczone w rogach wieże. Najstarsza, zwana koronacyjną, skrywała insygnia władzy królewskiej, a także astrolabium należące do naszegokróla Władysława Jagiełły. Z bliska Hrad wydaje się surowy, żeby nie rzec – ascetyczny. Przypomina konstrukcje składane z dziecięcych klocków, którym z wiadomych względów brak finezji. Jest to tym dziwniejsze, że przez 250 lat był on rezydencją węgierskich królów, po tym jak Turcy zajęli Budę, a decyzją parlamentu stolicę monarchii przeniesiono do Bratysławy, zwanej wówczas Pressburgiem. Miasto to szczególnie ukochała cesarzowa Maria Teresa, która może być wzorem dla współczesnych feministek. Jak nikt inny umiała ona godzić macierzyństwo i pracę. Urodzenie 16 dzieci nie przeszkodziło jej w sprawnym zarządzaniu gigantycznym austro-węgierskim imperium. 10 spośród 11 córek cesarzowa nadała imię Maria, najsławniejsza i najmłodsza z nich – Maria Antonina – została królową Francji. Marii Teresie, zwanej oświeconą despotką, Hrad zawdzięczał złoty okres w swojej historii. Gotycką twierdzę, którą był wcześniej, zamieniła ona na bardziej dostosowaną do potrzeb monarszego dworu barokową rezydencję. Podobno masywna monarchini zażyczyła sobie szerokich klatek schodowych, by można było po nich jeździć konno, zamiast pokonywać stopnie o własnych siłach. W zamku przez wiele lat mieszkała ukochana córka cesarzowej Maria Krystyna, która wraz z mężem wojewodą Alberetem Sasko-Cieszyńskim, urządzała spotkania z artystami i naukowcami. Para zadbała też o odpowiedni wystrój wnętrz. Zgromadzono tu wiele dzieł sztuki, które stworzyły coś na kształt rodzinnej galerii (obecnie stanowią podstawę zbiorów wiedeńskiej Albertiny). Wokół zamku zaprojektowano park na wzór cesarskiego Schönbrunnu. Jego alejki wieczorem oświetlały dziesiątki zasilanych naftą latarni. Dziś rosną tu okazałe lipy, klony i jarzębiny, pod którymi biegają wiewiórki. Można spacerować wśród stylizowanych na antyczne posągów, odpocząć na ławeczce lub z perspektywy murów obronnych, osiągających nawet 11 metrów szerokości, oglądać panoramę drugiej strony Dunaju. Z góry ostrzegam, że widok jest zdumiewający. Niczym fatamorgana majaczy przed nami przysłaniające horyzont morze socrealistycznych bloków. Dzielnica-sypialnia niczym z sennych koszmarów powstała w latach 70. i 80. na miejscu dawnej osady zwanej Petrzalką. Ta największa dzielnica Bratysławy jest zarazem najgęściej zaludnionym miejscem Europy Centralnej – żyje tu, a raczej nocuje, aż 4,5 tys. osób na 1 km2. Pozbawiony urody, stworzony dla ludzi pracy, czy może raczej robotów, odarty z estetyki i indywidualizmu twór sami mieszkańcy nazywają betonową dżunglą. O dziwo, jest ona turystyczną atrakcją. Owa dżungla jest tłem dla kolejnej wizytówki komunistycznej myśli technicznej – okrzykniętej konstrukcją na miarę XX wieku – Nowego Mostu. Nad tym swego czasu podobno siódmym co do wielkości podwieszanym mostem świata, ukończonym w 1972 roku, nie wiedzieć czemu zawisł latający spodek. Miłośnicy UFO mogą go zwiedzić. Wystarczy skorzystać z kosmicznej windy, dzięki której podróż na wysokość 85 m zajmie kilkadziesiąt sekund. Dawniej na taras widokowy mogli się dostać jedynie partyjni towarzysze, bynajmniej nie po to, by nawiązać kontakt z obcą cywilizacją, ale by śledzić poczynania kapitalistycznej, odległej zaledwie o 3 km Austrii. Obecnie restauracja UFO serwuje mix kuchni śródziemnomorskiej z azjatycką, okraszony widokiem iskrzącej się nocnymi iluminacjami Bratysławy. Obiekt budzi wiele kontrowersji, nie tylko z powodu nieco futurystycznego wyglądu – chodzi bardziej o historię. Aby wybudować most, zniszczono wiele zabytkowych kwartałów miasta, w tym żydowską synagogę, co wielu mieszkańców uznało za barbarzyństwo. Z zamkowego wzgórza na stare miasto dostać się bardzo łatwo – wystarczy zejść w dół. Jego zapowiedzią jest, wchodząca w skład murów obronnych Pressburga, strzelająca w niebo wieża katedry św. Marcina. To już trzeci obiekt liczący 85 m wysokości. Przestronne wnętrze katedry, której historia sięga XIV wieku, wypełnione kolorami węgierskiej monarchii – zielonym, czerwonym i białym – było świadkiem 19 koronacji. Przypomina o tym model korony pierwszego króla Węgier, św Stefana (niewiele brakowało, a ukoronowano by nią Bolesława Chrobrego) umieszczony na wieży zamiast krzyża. Waży 300 kg, ma metr średnicy i leży na złotej poduszce. Koronacje odbywały się z reguły jesienią, ze względu na dostępność młodego wina z otaczających miasto winnic. Przez wieki prawie wszyscy mieszkańcy Pressburga byli w mniejszym bądź większym stopniu zaangażowani w doskonale prosperujący winny biznes. Ceremonii towarzyszył niezwykły przepych, turnieje rycerskie, pieczenie wołów, zabawy, bitwy na wodzie, spektakle teatralne. Po uroczystości monarcha bądź monarchini wyruszali na miasto i przechadzali się wśród wiwatujących tłumów. Aby podążyć koronacyjnym korowodem, wystarczy poszukać drogowskazów – mosiężnych koronek osadzonych w chodnikach. Ja jednak wybieram inną drogę. Wzorem średniowiecznych wędrowców chcę dostać się na stare miasto przez Bramę Michalską. Dawniej nie było to jednak takie proste – w obawie przed Turkami system obronny Pressburga niezwykle wzmocniono. Wieża bramna urosła do 50 metrów, a dostępu do miasta broniła fosa i masywna żelazna krata. Dziś można pod nią spotkać milczących studentów. Ma to związek z przesądem, który mówi, że jedynie pokonanie bramy w milczeniu zapewni powodzenie na egzaminie. Wokół zabytku przywrócono dawną atmosferę. Od rana do wieczora obdarzeni manualnymi i plastycznymi zdolnościami rzemieślnicy i artyści próbują tu sprzedawać wszystko, co wyjdzie spod ich rąk i jakimś cudem przyciągnie uwagę turystów. Najczęściej handlują robioną przez siebie biżuterią bądź akwarelami. Lubię oglądać te pastelowe obrazki, bo zwykle pokazują one miasto z ciekawej perspektywy. Artyści portretują najatrakcyjniejsze fragmenty zabudowy, zwracają uwagę na niuanse trudne do uchwycenia przy pierwszej wizycie. Ulica Michalska – otoczona renesansowymi kamieniczkami – to takie warszaw- skie Krakowskie Przedmieście, z historyczną zabudową, restauracjami, butikami, galeryjkami sztuki, które dekorują sylwetki ufopodobnych czerwonych stworków. Korzystam z okazji, że wciąż jest ciepło i siadam pod markizą restauracji „Altstadt” – zachęcona cygańską urodą syna właściciela. Zamawiam dużą kawę i delektując się jej mocnym aromatem, obserwuję, jak ów obdarzony teatralnymi manierami człowiek wyszukuje wśród spacerujących grupek kolejne ofiary. Widzę też, jak zachodzące słońce pogłębia cienie, zaczarowując przestrzeń wokół Bramy Michalskiej. Bratysławie brak monumentalnych budowli, jednak jej mocną stroną jest wypielęgnowana zwyczajność i ludzka skala. Zachęcona urodą Hlavnych namesti tam kieruję następne kroki, zaopatrując się po drodze w pieczone kasztany. Niestety, ich smak mnie rozczarowuje – to takie odrobinę twardsze słodkie ziemniaki. Rynek nie jest ani duży, ani mały. Siadam na jednej z wielu wolnych ławeczek, choć mój wybór nie jest przypadkowy. Opiera się o nią żołnierz z napoleońskiej armii, choć gdyby nie nos, mógłby on uchodzić za samego Napoleona Bonaparte. Tak zresztą w pierwszej chwili pomyślałam, widząc na głowie figury charakterystyczny cesarski kapelusz. Zresztą, obecność Napoleona w tym miejscu byłaby uzasadniona – w Pressburgu po bitwie pod Austerlitz cesarz Franciszek I zawarł słynny pokój z Francją. Kilka lat później armia Napoleona zjawiła się tu jednak ponownie, by przez kilka dni ostrzeliwać miasto z terenu Petrzalki. Do dziś miejsce to nosi ślady ran po ataku – armatnie kule wbite w elewacje wielu budynków. Pokój Pressburski podpisano w sali kryształowej Pałacu Prymasowskiego, będącego częścią przylegającego do rynku Starego Ratusza. To właśnie w nim przez ponad 500 lat decydowano o sprawach Bratysławy. Trzeba dodać, że stolica Słowacji Bratysławą zwana jest dopiero od 1919 roku. Podobno źródłosłów tej nazwy jest starosłowiański. Co ciekawe, w czasie zmiany nazwy Bratysławę zamieszkiwała głównie ludność węgiersko- i niemieckojęzyczna. Ratusz sam w sobie jest niezwykłą budowlą – to właściwie kilka niezależnych brył, wywykonanych w różnych architektonicznych stylach, które połączono w harmonijny kompleks. W najstarszej, XIV-wiecznej części znajdował się dom starosty Jakuba. Potem dodano i przebudowano dom starosty Pawera i ozdobiono dziedziniec renesansowymi arkadami, z czasem dokupiono jeszcze dwa obiekty, w tym wspomniany powyżej Pałac Prymasowski. Nieco z boku Hlavnych namesti szumi najstarsza fontanna Bratysławy. Na jej szczycie znajduje się figura króla Maksymiliana II, pierwszej głowy koronowanej w tym mieście. Jednak wielu oponuje i twierdzi, że jest to dobrotliwy rycerz Roland, obrońca Bratysławy. Kimkolwiek by nie był, legenda mówi, że raz w roku, w sylwestrową noc, figurka powoli obraca się i salutuje w czterech kierunkach. Jednak zobaczyć to może jedynie kobieta, na dodatek dziewica. Słowacy mają specyficzne poczucie humoru. Kolejnym żartem, który stał się jedną z największych atrakcji Bratysławy na równi z historycznymi zabytkami, jest Cumil – mosiężny człowiek wynurzający się z tunelu. Nie jest to bynajmniej symbol powstańca ukrywającego się w podziemnych labiryntach, tylko podglądacza. Chyba nie trzeba wyjaśniać, co, a raczej kogo można podglądać z poziomu ulicy. No cóż, na szczęście byłam w spodniach, a rozmyślania nad moralnością Cumila przerwały mi nocne iluminacje. Czas na późny obiad – nie sposób przecież zakończyć dnia w dobrym stylu bez obfitego posiłku. Słowacka kuchnia słynie podobno z tego, że do wszystkiego dodaje się boczek. Mając to na względzie, wybieram z karty „Staroslovenskej Krcmy” tylko bezpieczne dania. Na początek zamawiam pyrohy bryndzowe, potem zupę kapustovą i w końcu wieprzowe polędwiczki w grzybowym sosie z knedliczkami, a do tego, oczywiście, butelkę miejscowego wina. Wnętrze krcmy wygląda tak, jakby przeniesiono ją wprost ze średniowiecza, a przynajmniej tak sobie wyobrażam jadłodajnie z tego okresu. Na dębowych ławach leżą wyprawione skóry zwierząt, na ścianach wiszą plecionki, w gliniane misy i dzbany powtykano kwiatowe dekoracje. Kelnerki przebrane na ludowo (choć trudno mi się zorientować, z jakiej epoki są ich kostiumy) krążą wokół stołów. Wino przyjemnie rozleniwia gości, już nie słychać szeptów, a intensywne perrory. Mnie wypełnia błogość po obfitym posiłku, szkoda, że nie można zdrzemnąć się gdzieś w kącie. Z bólem myślę o pokonaniu kilkunastu stopni, by wydostać się na zewnątrz. Przydałby się koń albo przynajmniej winda. Zdana na własne siły, wychodzę na ulicę Michalską. Godzina jest późna, a wokół mnie tętni życie. Spokojne za dnia uliczki wypełnione są teraz szukającym nocnej rozrywki tłumem. Trudno mi uwierzyć, że jeszcze kilka lat temu bratysławskie stare miasto pustoszało o szóstej. Dziś ta godzina to właściwie początek dnia. NO TO W DROGĘ – BRATYSŁAWA • Schronisko Młodzieżowe Mladá Garda, Racianska 103, dwójka od 60 zł. www.mladagarda.info • Hotel Druzba, Botanická 25, dwójka – 140 zł, centrum miasta. www.hotel-druzba.sk www.zlata-noha.sk • Film Hotel, Vysoká 27, tel. +421 55 728 95 25, dwójka od 160 zł. • Velki Frantiskani – najbardziej znana winiarnia z tradycyjną kuchnią, Frantiskánske námestie 10. www.velkifrantiskani.sk • Arkadia – elegancko, świetna kuchnia; Zámocké schodyo. Do Wiednia • Twin City Liner – katamaran, z przystani Novy most w Bratysławie do Schwedenplatz w Wiedniu, 75 minut, 3 razy dziennie tam i z powrotem, 15–27 euro w jedną stronę. www.twincityliner.com • Pociągiem: taniej niż statkiem, z głównego dworca przy Predstanicné namestie 1, kilka połączeń dziennie, ok. 60 min Centrum miasta jest strefą ruchu pieszego. Najlepiej skorzystać z parkingu, od 2 zł/godz., np.: podziemny parking Hotelu Carlton, Hviezdoslavovo namestie; Hotel Danube, Rybne namestie 1; Parking Podziemny Ursulinska. www.bratislava.sk; www.dpb.sk - komunikacja miejska