Rzeka, która ginie w piasku. Delta Okawango w Botswanie to ostatni taki fenomen na Ziemi
Delta Okawango to jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc na Ziemi – rzeka, która kończy swój bieg w piaskach pustyni, zamiast wpadać do morza. Jej rytm wyznacza życie tysięcy zwierząt i ludzi.
Spis treści: Rzeka bez ujścia: wodny fenomen na skraju pustyni Zwierzęta, które nauczyły się żyć z kaprysami delty Ekskluzywne safari, które nie zostawia śladu Nie cisza luksusu, a luksus ciszy Ten fenomenalny ekosystem rozciąga się na rozległej Pustyni Kalahari, gdzie rzeka Okawango po przebyciu ponad tysiąca kilometrów z deszczowych wyżyn Angoli rozpływa się w bezkresnych mokradłach. Delta nie tylko tworzy gigantyczną oazę życia, ale również przestawia sezonowe cykle – powodzie przypadają tu na środek pory suchej. Co więcej, jej znaczenie wykracza daleko poza biologię – to przestrzeń, gdzie zrównoważona turystyka łączy się z ochroną przyrody i dziedzictwem lokalnych społeczności. Rzeka bez ujścia: wodny fenomen na skraju pustyni Delta Okawango w Botswanie jest fenomenem hydrologicznym – zamiast uchodzić do morza, rzeka, która pokonała ponad tysiąc kilometrów z deszczowych wyżyn Angoli, rozlewa się i ostatecznie znika w piaskach rozległej Pustyni Kalahari. To bezodpływowe ujście tworzy jedno z najbardziej tętniących życiem, choć efemerycznych miejsc na Ziemi. Cały system ukształtował się około 10 000 lat temu, po wyschnięciu prehistorycznego Jeziora Makgadikgadi. Obecnie delta, w szczycie powodzi, zajmuje nawet 20 000 km², stając się gigantyczną oazą. Co najbardziej intrygujące – szczyt fali powodziowej dociera do delty w środku pory suchej, między czerwcem a sierpniem. To odwrócenie naturalnego cyklu zamienia jałową równinę w zielony labirynt kanałów i wysp, do którego migruje nawet 200 tysięcy dużych zwierząt – od słoni, po bawoły i liczne drapieżniki. Zwierzęta, które nauczyły się żyć z kaprysami delty Delta Okawango, wpisana na listę UNESCO, jest uznawana za dowód na ewolucyjną adaptację wielu gatunków zwierząt. Ponieważ jej wody są zmienne, tutejsza fauna musiała przystosować się do życia z jej obecnością i brakiem. Lwy Okawango, w odróżnieniu od większości ich kontynentalnych krewnych, rozwinęły unikatową umiejętność: brodzenia i pływania w płytkiej wodzie podczas polowań. Pozwala im to śledzić zdobycz na zalanych wyspach, gdzie inne drapieżniki się nie zapuszczają. Równie spektakularnym przykładem przystosowania jest antylopa kob moczarowy, której długa, wodoodporna sierść i budowa racic umożliwiają błyskawiczny ruch w wodzie. W obliczu zagrożenia instynktownie ucieka do głębszych kanałów, gdzie jej przewaga nad drapieżnikami rośnie. Najnowsze obserwacje wskazują również na zmianę diety słoni (w delcie żyje jedna z ich największych populacji). Coraz częściej nurkują głową w dół, aby wyciągać bulwy i kłącza roślin z dna. W okresach suszy te podwodne węglowodany stają się kluczowym uzupełnieniem ich jadłospisu, co jest nietypowe dla afrykańskich słoni sawannowych. Ekskluzywne safari, które nie zostawia śladu Ta krucha równowaga i cud natury, jakim jest niewątpliwie Delta Okawango, przyciągają turystów, ale rodzi kluczowe pytanie: jak doświadczać tej intymnej, dzikiej przyrody, nie stając się dla niej ciężarem? Właśnie w tej wrażliwej przestrzeni Botswana i sektor turystyczny postawiły na model „Safari Minimalnego Wpływu”. Zamiast budować monumentalne, stałe hotele, branża kieruje się ku modelowi „zrównoważonej intymności”. Przykładem jest inicjatywa Under Canvas od &Beyond, która jesienią 2025 roku otworzyła dwa nowe, kameralne obozy namiotowe: Sandibe i Nxabega. To esencja safari w najczystszej formie, gdzie zaledwie trzy namioty goszczą maksymalnie sześć osób. Całość infrastruktury jest zasilana energią słoneczną, a do eksploracji wykorzystuje się tradycyjne łodzie mokoro, wykonane dziś z włókna szklanego, by chronić lokalne drzewa. Ten model, choć ekskluzywny (Sandibe – terytorium drapieżników, Nxabega – ciche, wodne drogi), ma głęboki wymiar społeczny i ekologiczny. Inwestycje opierają się na koncesjach i partnerstwach, które bezpośrednio wspierają lokalne społeczności i programy ochrony przyrody, takie jak Wild Impact. Nasze pieniądze finansują strażników, patrole antykłusownicze, badania naukowe i wsparcie mieszkańców żyjących na terenie delty. Nie cisza luksusu, a luksus ciszy Delta Okawango stoi przed ciągłym wyzwaniem, a największym luksusem w tym miejscu nie są super king-size łóżka, ani nawet nowy Starlink Wi-Fi dostępny w namiotach. Jest nim intymny kontakt z naturą, cisza przerywana głosem hipopotama, rykiem lwów, chichotem hien oraz miliony gwiazd nad rozległą, płynącą pustynią. Każdy, kto miał okazję oglądać z bliska kąpiące się w rzece hipopotamy, a nocą zasypiać słuchając ich sapania, wie, że to doświadczenie bezcenne. Delta oferuje mnóstwo takich spotkań, a rola odpowiedzialnej turystyki polega na tym, by ta unikatowa możliwość trwała. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Agnieszka Franus Agnieszka Franus – zastępczyni redaktora naczelnego magazynów National Geographic, National Geographic Traveler, redaktor naczelna Kaleidoscope. Z wykształcenia geolog. Jej pasje to historia, fotografia i podróże. Najlepiej wypoczywa wędrując po górach, a w wolnych chwilach lubi gotować dla przyjaciół.
Odkryto trzeci największy diament na świecie
Rząd Botswany poinformował, że na terenie kraju znaleziono jeden z największych diamentów na świecie. Ma 1098 karatów, co plasuje go na trzecim miejscu listy największych diamentowych kamieni szlachetnych na świecie.
W tym artykule: Dwa największe diamenty na świecie Ile lat mają diamenty? Diamenty w kosmosie Odkrycia dokonano na początku tego miesiąca w kopalni Jwaneng, około 120 km od stolicy kraju, Gaborone. Kopalnia jest obsługiwana przez Debswanę – firmę diamentową, która jest wspólną własnością rządu Botswany i firma De Beers Group. Oficjalne konto rządowe na Twitterze poinformowało, że "wpływy z tego diamentu zostaną wykorzystane do przyspieszenia rozwoju narodowego w kraju". "Debswana powinna wykorzystać to najnowsze odkrycie jako punkt zwrotny dla kopalni, aby wykorzystać swoją technologię do realizacji większej liczby takich spektakularnych odkryć" – dodano. Biuro prezydenta Mokgweetsiego Masisi zamieściło również serię zdjęć z oficjalnego prezentowania nowego diamentu głowie państwa i jego gabinetowi. Zgodnie z danymi od firmy Debswana oficjalnie otwarta w 1982 roku kopalnia Jwaneng zwykle daje między 12,5 mln a 15 mln karatów diamentów rocznie. Znalezisko z tego miesiąca jest największym klejnotem wykopanym przez firmę od czasu pierwszego odkrycia diamentów w Botswanie w 1967 roku – zaznacza rząd kraju. View oEmbed on the source website Dwa największe diamenty na świecie Największym diamentem, jaki kiedykolwiek zarejestrowano, jest 3,106-karatowy Cullinan Diamond, który znaleziono w 1905 roku na terenie RPA. Obecnie nie przypomina jednak swojego pierwotnego kształtu – w późniejszych latach został on pocięty na mniejsze kamienie, a część z nich trafiła do klejnotów koronnych brytyjskiej rodziny królewskiej. Uważa się, że drugim co do wielkości odkryciem wśród diamentów jest Lesedi La Rona, 1109-karatowy kamień znaleziony w 2015 roku przez kanadyjską firmę Lucara Diamond w kopalni Karowe, również w Botswanie. Dwa lata później sprzedano kamień luksusowemu salonowi jubilerskiemu Graff za zawrotną cenę 53 milionów dolarów. Przez chwilę jego pozycja na drugim miejscu była jednak zagrożona. Surowe diamenty nie zawsze mają podobną jakość – niektóre z nich są jakości przemysłowej, inne nadają się na klejnoty, a wpływ na ich kosztowność ma kolor, przejrzystość, wielkość i kształt kamienia. W 2019 roku w Botswanie znaleziono 1758-karatowy diament o nazwie Sewelô i zapowiadało się, że to on zajmie drugie miejsce wśród największych diamentów na świecie, jednak po dokładnym zbadaniu kamienia eksperci uznali, że jego jakość nie jest odpowiednio wysoka. W 2020 roku diament ten został zakupiony przez francuską markę Louis Vuitton za nieujawnioną publicznie sumę. Ile lat mają diamenty? Uważa się, że najstarsze diamenty na świecie skrystalizowały się około 3,3 miliarda lat temu. Po raz pierwszy odkryto je na terenie Indii, a następnie w Brazylii. Kamienie te są najtwardszą naturalną substancją na ziemi – są tak twarde, że jedyną rzeczą, która może zarysować diament jest inny diament. Mają również wysoką temperaturę topnienia (3547℃) i wrzenia (4827℃ ). Występują w różnych kolorach – zwykle są bezbarwne lub bladożółte, ale można spotkać je również w odcieniach brązu, błękitu, zieleni, pomarańczu, czerwieni, różu, a nawet czerni. Diamenty w kosmosie Co najciekawsze, diamenty nie występują tylko na Ziemi. W 2004 roku naukowcy odkryli planetę, która ich zdaniem w większości składa się z węgla, a w jednej trzeciej jest czystym diamentem. Być może jeszcze bardziej zdumiewające jest to, iż naukowcy odkryli gwiazdę, która w zasadzie jest diamentem o masie dziesięciu miliardów trylionów trylionów karatów. Nazwali ją "Lucy" – po piosence Beatlesów "Lucy in the Sky with Diamonds".
Gigantyczny diament znaleziony w Botswanie. Może być trzecim co do wielkości w historii
O wydobyciu kamienia o masie 1098 karatów poinformowała firma wydobywcza Debswana. Nowo odkryty diament może być trzecim największym diamentem, jaki kiedykolwiek znaleziono.
Gigantyczny klejnot odkryto 1 czerwca w kopalni Jwaneng w południowej Botswanie, która według Bloomberga jest uważana za najcenniejszą kopalnię na świecie. W środę 16 czerwca przedstawiciele firmy wydobywczej Debswana przekazali rekordowy diament prezydentowi kraju Mokgweetsiemu Masisiemu. Lynette Armstrong pełniąca obowiązki dyrektora Debswany powiedziała, że diament o wymiarach 73 na 52 na 27 mm jest największym jaki odkryto w ciągu 50 lat działalności firmy. – Z naszej wstępnej analizy wynika, że może to być trzeci co do wielkości klejnot na świecie. Rzadki i niezwykły kamień wiele znaczy w kontekście diamentów i samej Botswany. Przynosi nadzieję narodowi, który walczy – powiedziała Armstrong. Sierra Leone: Krew za diamenty Uważane za najcenniejsze kamienie szlachetne na świecie. Mieszkańcy Sierra leone płacą za nie najwyższą cenę. Największym diamentem, jaki kiedykolwiek znaleziono jest Cullinan – dzięki masie 3106 karatów jest większy od obu kolejnych rekordzistów razem wziętych. Cullinan został odkryty w RPA w 1905 roku. Trzy lat później został pocięty na około 100 fragmentów, a największy z nich (530-karatowy) został wysłany do Londynu, gdzie został osadzony w królewskim berle, jednym z klejnotów koronnych Anglii, które są przechowywane w Tower of London. Drugie miejsce zajmuje o wiele mniejszy kamień – 1109-karatowy Lesedi La Rona, odkryty w 2015 roku, także na terenie Botswany. Czemu diamenty są cenne? Jak powstaje rubin? Poznajcie sekrety minerałów i szlachetnych kamieni Kamień kamieniowi nierówny, ale nie ma chyba takiego, który nie znalazłby żadnego zastosowania. Jak powstają i co z nimi robimy? Ile jest wart rekordowy diament? Debswana jeszcze nie podjęła decyzji, czy sprzeda gigantyczny diament za pośrednictwem De Beers – międzynarodowej korporacji specjalizującej się w wydobyciu i handlu diamentami, czy za pośrednictwem państwowej firmy Okavango Diamond Company. Na razie wszyscy zainteresowani czekają na wycenę znaleziska. Dla porównania dodajmy, że 1109-karatowy Lesedi La Rona w 2017 roku został sprzedany za 53 mln dolarów. – Debswana będzie współpracować z rządem Republiki Botswany i firmą De Beers, aby wycenić i sprzedać diament tak, aby zapewnić maksymalne korzyści mieszkańcom Botswany – powiedziała rzeczniczka firmy Rachel Mothibatsela. Debswana jest spółką powstałą na mocy porozumienia (tzw. joint venture) między Anglo American De Beers i rządem Botswany, która jest wiodącym producentem diamentów w Afryce. Na Uranie i Neptunie diamenty spadają z nieba. Naukowcy wiedzą, dlaczego Nie na powierzchni tych zmrożonych planet, ale tysiące kilometrów pod nią ciśnienie i temperatura są tak duże, że fragmenty węgla z rozłupanych węglowodorów zbijają się w diamenty i o... Minister ds. minerałów, Lefoko Moagi, powiedział, że odkrycie gigantycznego diamentu, który jeszcze nie otrzymał oficjalnego imienia, nie mogło nastąpić w lepszym momencie. Pandemia COVID-19 mocno odbiła się na sprzedaży diamentów w 2020 i w początkach 2021 roku, co było ogromnym ciosem dla krajowej gospodarki, której eksport w 90 proc. opiera się na diamentach. W ubiegłym roku całkowita sprzedaż surowca diamentowego w kraju spadła o 30 proc. Także produkcja Debswany spadła do 16,6 mln karatów, czyli o 29 proc. w porównaniu z rokiem 2019. Sprzedaż spadła o 30 proc. Drogocenne znalezisko może okazać się receptą na problemy branży wydobywczej. Obecnie botswańska firma planuje zwiększyć produkcję do poziomu sprzed pandemii.
Botswana ewakuuje czarne nosorożce, aby chronić je przed kłusownikami
Wstrzymanie turystyki w czasie pandemii sprawiło, że problem kłusownictwa w delcie Okawango się zaostrzył. Walcząc z trwającymi powodziami, pracownicy rządowi w północno-zachodniej Botswanie ścigali się z czasem, by ewakuować kilka czarnych nosorożców z rozległej, bagnistej delty Okawango.
Wysiłki podejmowane przez urzędników w celu znalezienia i przeniesienia nosorożców – które zostały skomplikowane przez powodzie zalewające lokalne drogi – nastąpiły po fali napadów kłusowników w marcu, w wyniku której zginęło co najmniej sześć zwierząt. Urzędnicy z Botswany uznali ewakuację za konieczną, ponieważ coraz bardziej martwili się, że kłusowników ośmieli nieobecność turystów w Okawango podczas pandemii koronawirusa – mówi Dereck Joubert, który wraz z żoną Beverly przewodzi botswańskiej organizacji non-profit Rhinos Without Borders, zajmującej się przenoszeniem nosorożców z miejsc zagrożonych kłusownictwem w Afryce Południowej na obszary uważane za bezpieczniejsze. Ograniczona obecność ludzi związana z pandemią, ułatwia polującym przemieszczanie się będąc niezauważonymi, a tylko w marcu, na początku epidemii, sześciu kłusowników zostało zabitych przez organy ścigania – podało Ministerstwo Środowiska, Ochrony Zasobów Naturalnych i Turystyki Botswany. „Ministerstwo jest świadome, że kłusownicy mogą próbować wykorzystać zamknięcie i brak ruchu turystycznego w odległych rejonach w celu prowadzenia nielegalnej działalności” – podał rząd Botswany w oświadczeniu prasowym z kwietnia, dodając, że zintensyfikowano działania inwigilacyjne przeciwko kłusownictwu. Szacuje się, że w całej Afryce żyje około 20 000 białych nosorożców, ale tylko około 4 500 czarnych nosorożców – zagrożonych wyginięciem. Oba gatunki żyją w delcie Okawango, ale tylko krytycznie zagrożone czarne nosorożce są ewakuowane w bezpieczne miejsce. W 1992 r. ostatni rodzimy czarny nosorożec Botswany padł ofiarą kłusowników, a od początku XXI wieku niewielka liczba zagrożonych zwierząt została ponownie wprowadzona na ten obszar z Republiki Południowej Afryki (niektóre z nich z pomocą Joubertów). Joubertowie, którzy są związani z National Geographic, a także prowadzą kilka domków ekoturystycznych w delcie Okawango za pośrednictwem swojej firmy Great Plains Conservation, szacują, że w terenach delty można dziś znaleźć mniej niż 20 nosorożców czarnych. Wysiłki w celu ewakuacji nosorożców do nieujawnionego miejsca, były pilne nie tylko dlatego, że pracownicy ścigali się z czasem, by prześcignąć kłusowników. Musieli także wykonać zadanie przed pełnią księżyca. – Kiedy księżyc jest w pełni, jego jasne światło ułatwia kłusownikom znajdowanie i zabijanie nosorożców bez latarek – kluczowej wskazówki, której strażnicy szukają podczas swoich nocnych patroli w delcie – mówi Joubert. Uważa się, że pełnia księżyca w marcu, podczas pierwszego tygodnia blokady koronawirusa w RPA, była kluczowym czynnikiem powodującym nasilenie działań kłusowników. – Za każdym razem, gdy w Afryce pojawia się krwawy księżyc lub pełnia księżyca, wszyscy zaangażowani w ochronę przyrody – szczególnie w ochronę nosorożców – wzdrygają się – mówi Joubert. Ze względu na ulewne deszcze i powodzie panujące na przełomie kwietnia i maja, znalezienie nosorożców i tak trudne w zwyczajnych okolicznościach, tym razem było wyjątkowo wymagającym zadaniem. Nosorożce są obserwowane z powietrza, a następnie wysyłane są po nie ciężarówki, które zabierają zwierzęta tam, gdzie drogi są przejezdne. – Kiedy w okolicy pada dużo deszczu, drogi robią się bardzo błotniste i to jest część romantyzmu tego miejsca. To jeden z powodów, dla których turyści chcą tam pojechać – ponieważ jest to miejsce tak niedostępne i to jest część cudu – mówi John Hilton, konserwator przyrody, regionalny dyrektor ds. National Geographic Okavango Wilderness Project. Mówi, że w typowym roku byłby to szczytowy okres turystyczny, a zwiedzający przybywaliby drogą powietrzną lub łodzią, nawet w przypadku powodzi i intensywnych opadów. Miejsce, do którego trafiły zagrożone nosorożce pozostaje tajemnicą. – Mogę tylko powiedzieć, że podejmujemy niezbędne kroki, aby chronić nasze nosorożce. Nie mogę mówić o żadnych szczegółach dotyczących bieżącej działalności – mówi Cyril Taolo, pełniący obowiązki dyrektora Departamentu Dzikiej Przyrody i Parków Narodowych Botswany, który odmówił podania szczegółowych informacji na temat ewakuacji. Jak podkreślają Joubertowie, podejmowanie takich działań jest kluczowe. W ciągu ostatnich kilku lat nasiliły się przypadki kłusownictwa w Botswanie, zarówno na słonie, jak i nosorożce. Lukratywny handel rogami nosorożców w regionie jest kontrolowany przez międzynarodowe syndykaty przestępcze – twierdzą eksperci. W zeszłym roku kłusownicy zabili ponad dwa tuziny nosorożców w całej Botswanie, a liczba ta została już przekroczona w ciągu pierwszych czterech miesięcy 2020 roku – zauważa Dereck Joubert. Mimo to uważa Botswanę za jedno z najbezpieczniejszych dla nosorożców miejsc w Afryce. – Chociaż opłakujemy każdego zabitego nosorożca i każdego słonia, trzeba to postrzegać w kontekście. Liczby w Botswanie są nadal stosunkowo niskie – mówi. Źródło: NationalGeographic.com: Botswana is evacuating black rhinos amid poaching threat
Odkryto przyczynę zagadkowych śmierci setek słoni w Botswanie
Toksyny produkowane przez mikroskopijne algi żyjące w zbiornikach wodnych okazały się winnymi śmierci setek słoni w Botswanie. Ten kraj jest domem dla jednej trzeciej, stale malejącej, populacji afrykańskich słoni.
O tym, że coś nowego i bardzo niedobrego dzieje się z olbrzymimi zwierzętami podniesiono gdy na przestrzeni maja i czerwca w delcie rzeki Okawango znaleziono 330 padłych osobników. Dość szybko wykluczono kłusowników, zaczęto szukać innych możliwych przyczyn. View oEmbed on the source website Teraz wiadomo, że zabiły je połknięte z wodą cyjanobakterie, popularnie zwane sinicami. Ta gromada organizmów samożywnych, niegdyś uznawanych za rośliny, według aktualnej taksonomii zalicza się je do królestwa bakterii. Namnażają się łatwo w stojącej wodzie – nazywa się to zakwitem. W sprzyjających warunkach tworzą olbrzymie kolonie niebiesko-zielonych alg. Obumierające, organizmy wydzielają toksyny groźne dla zwierząt i ludzi. Masowe i coraz dłuższe czasowo występowanie zakwitów wody, jest przejawem zaburzenia równowagi ekologicznej. Z jednej strony zakwity stają się coraz powszechniejsze na skutek rosnącej żyzności wód (rośnie dopływ substancji mineralnych i organicznych na skutek działalności człowieka jak ścieki komunalne, nawozy sztuczne). Z drugiej strony ”pomaga” ocieplenie klimatu – cyjanobakterie preferują wody o wyższej temperaturze. O tym, że to toksyny sinic zabiły słonie w Botswanie wiadomo dzięki wynikom badań laboratoryjnych prowadzonych równolegle w RPA, Kanadzie, Zimbabwe i Stanach Zjednoczonych. Wiele z padłych słoni odkryto koło wodopojów. Urzędnicy odpowiedzialni za ochronę fauny i flory Botswany zdawali sobie sprawę, że sinice są w tych zbiornikach wody pitnej. Sądzono jednak, że skoro zakwity są tylko na obrzeżach, a słonie piją zwykle stojąc w samym środku stawu, to są bezpieczne. - Najnowsze testy wykryły w ciałach zwierząt neurotoksyny pochodzące od sinic. Jednoznacznie uznaliśmy ich połknięcie za przyczynę śmierci zwierząt – wyjaśnił na konferencji prasowej Mmadi Reuben, naczelny weterynarz botswańskiej służby nadzoru nad parkami przyrody i dzikimi zwierzętami (DWNP). Umieranie słoni zatrzymało się pod koniec czerwca, co nałożyło się na nadejście pory suchej i zniknięciem oczek wodnych z których piły zwierzęta. Urzędnicy i naukowcy nie uzyskali jeszcze wszystkich odpowiedzi, np. dlaczego osobniki padły jedynie na tym jednym obszarze.
Pandemia to raj dla kłusowników. Botswana ewakuuje nosorożce
Walcząc z trwającymi aktualnie powodziami, pracownicy rządowi w północno-zachodniej Botswanie robią wszystko, co w ich mocy, by ewakuować kilka ostatnich czarnych nosorożców z rozległej delty Okavango. Akcja mająca na celu odnalezienie i przemieszczenie zwierząt jest skutkiem co najmniej 6 zabójstw nosorożców z rąk kłusowników w marcu tego roku.
“Urzędnicy z Botswany uważają, że ewakuacja zwierząt jest niezbędna, ponieważ coraz bardziej obawiają się, że kłusownicy są ośmieleni brakiem turystów w Okavango, który wynika z pandemii koronawirusa” – powiedział Dereck Joubert, który wraz z żoną Beverly prowadzi w Botswanie nonprofitową organizację "Rhinos Without Borders", zajmującą się przenoszeniem zagrożonych kłusownictwem nosorożców z RPA na uznane za bezpieczniejsze dla zwierząt obszary Botswany. Zredukowana obecność ludzi ułatwia nielegalne polowania w niewidocznych miejscach, a według danych Botswańskiego Ministerstwa Środowiska, Ochrony Zasobów Naturalnych i Turystyki w samym kwietniu aż sześciu kłusowników zostało tam zastrzelonych przez organy ścigania. "Ministerstwo jest bardzo świadome, że kłusownicy mogą próbować wykorzystać brak ruchu turystycznego na odległych obszarach do prowadzenia nielegalnej działalności" – napisał rząd Botswany w swoim oświadczeniu prasowym z końca kwietnia, dodając, że w ostatnim miesiącu podwoił wysiłki na rzecz zwalczania kłusownictwa, w wyniku których przez cały miesiąc u nie stwierdzono żadnych prób podjęcia takiej aktywności. To nie pierwszy raz, kiedy Botswana mierzy się z widmem wyginięcia czarnych nosorożców. W 1992 roku z rąk kłusownika zginęło ostatnie miejscowe zwierzę i dopiero na początku nowego tysiąclecia postanowiono odbudować populację tych nosorożców w delcie Okavango, sprowadzając niewielką liczbę osobników z krajów Afryki Południowej. Trwająca akcja ewakuacji nosorożców jest niezwykle pilna, ponieważ pracownicy próbują wykonać zadanie przed pełnią księżyca. Jak wyjaśnił wspomniany wcześniej Dereck Joubert, kiedy na początku maja księżyc będzie w pełni, jego jasne światło ułatwi kłusownikom odnalezienie i zabicie nosorożców bez światła latarki. A właśnie to światło najbardziej ułatwia nocnym strażnikom namierzenie nielegalnie polujących osób. Do akcji ewakuacyjnej włączyła się również organizacja Joubertów, która pomaga w transporcie zwierząt i wypożycza botswańskim organom niezbędne do tego przedsięwzięcia sprzęty. Z powodu ulewnych deszczy i powodzi znalezienie nosorożców jest szczególnie trudne, więc urzędnicy namierzają je z powietrza, a następnie wysyłają ciężarówki wszędzie tam, gdzie drogi są przejezdne. Cel podróży nosorożców z Botswany pozostaje poufny. "Mogę tylko powiedzieć, że podejmujemy niezbędne środki w celu ochrony naszych nosorożców" – powiedział Cyril Taolo, dyrektor zarządzający Departamentu Przyrody i Parków Narodowych w Botswanie, który odmówił podania konkretnych informacji na temat ewakuacji – "Nie mogę mówić o szczegółach trwającej operacji". Szacuje się, że w całej Afryce jest około 20 000 białych nosorożców, lecz tylko około 4500 czarnych, nad którymi wisi widmo wyginięcia. Oba te gatunki żyją w Okavango, ale obecnie tylko krytycznie zagrożone nosorożce czarne są ewakuowane w bezpieczne miejsce. W zeszłym roku kłusownicy zabili tu ponad 20 ze wszystkich nosorożców, a rok 2000 osiągnął ten wynik już w ciągu pierwszych czterech miesięcy. Mimo to Botswanę uważa się za jedno z najbezpieczniejszych miejsc dla tych zwierząt w Afryce.
Odwodnienie, toksyny, nieznany wirus. Co stoi za śmiercią setek słoni w Botswanie?
Co najmniej 280 martwych słoni znaleziono w Botswanie od marca tego roku. Ich śmierć, choć gruntownie badana przez specjalistów z różnych dziedzin, wciąż pozostaje niewyjaśniona. Mnożą się jednak teorie dotyczące tego, co może stać za tragedią. Od odwodnienia, przez zatrucie, po pojawienie się nowego wirusa – zobacz, co zagrażania botswańskim słoniom.
Naukowcy obserwujący zwierzęta z powietrza zauważyli, że wiele z nich przed śmiercią wydaje się zorientowana i oszołomiona. Krążą wokół, chwieją się, a w końcu padają na ziemię i tak zastygają. Duża liczba nagłych zgonów sugeruje, że powodem nagłej zapaści nie jest choroba już znana tym zwierzętom. Padłym słoniom nie brakuje też kłów, można więc wykluczyć kłusownictwo. Ale tragiczny bilans wciąż rośnie. Państwowi urzędnicy donoszą o 281 martwych zwierzętach znalezionych od marca tego roku. Lokalni działacze ekologiczni mówią, że skala może być jeszcze większa, bo do części padłych zwierząt nie można dotrzeć lub ich przepadać. Markus Hofmeyr, lekarz weterynarii i były szef służb weterynaryjnych w Parku Narodowym Krugera, mówi, że choć straty liczebne nie zagrażają istnieniu całej populacji, to trzeba jak najszybciej postawić właściwą diagnozę, aby uniknąć dalszego rozprzestrzeniania się zagrożenia. Rząd Botswany ogłosił, że ma już wstępne wyniki badań laboratoryjnych padłych słoni, ale czeka na ich ostateczne potwierdzenie. Eksperci twierdzą, że uzyskanie dokładnego wyjaśnienia wymaga pobrania próbek tkanek ze zwłok oraz gleby i wody w pobliżu ich odnalezienia – najlepiej wkrótce po znalezieniu martwych zwierząt. Mimo braku dokładnych wyników badań, eksperci komentują kilka możliwych wyjaśnień pomoru wśród słoni. Głód lub odwodnienie Ten powód odrzucił m.in. Erik Verreynne, lekarz weterynarii i konsultant ds. dzikiej przyrody w rządzie Botswany, który kieruje programem hodowli bydła w rejonie, gdzie zginęły słonie. – Roślinność jest bujna i zielona po roku znacznie lepszym pod względem opadów w porównaniu z suszą z poprzednich lat – mówi. Toksyny w wodzie Sinice – niebiesko-zielone glony – mogą być śmiertelne, a wiele słoni znaleziono w pobliżu oczek wodnych lub stawów. Ale słonie zazwyczaj piją ze środkowej części zbiorników wodnych, nie z krawędzi, na których gromadzą się sinice. Ponadto z czasem opady zwykle zmywają bakterie, a słonie umierają w tym regionie od kilku miesięcy. Sinice prawdopodobnie spowodowały wymieranie prehistorycznych stad słoni. Możliwe, że słonie w Botswanie były chore na coś innego, co powodowało gorączkę, dlatego przed śmiercią kierowały się do wody, a umarły wkrótce po jej wypiciu lub jeszcze zanim zdążyły się napić. Jedynym sposobem potwierdzenia lub wykluczenia obecności sinic w wodzie, którą piły zwierzęta, jest przetestowanie próbek wody. Badania są już w toku. Wąglik Nagła śmierć słoni po wykazaniu objawów neurologicznych – takich jak zaburzenia koordynacji, chwianie się i oszołomieni – sugeruje, że zatrucie wąglikiem można uznać za prawdopodobne. Bakteria powodująca tę chorobę zakaźną występuje naturalnie w glebie i wiadomo, że zwierzęta domowe i dzikie na całym świecie są na nią podatne. Słonie mogły zarazić się, gdy wdychały lub połykały skażone drobinki gleby, roślin czy wody. Jednak Departament Dzikiej Przyrody i Parków Narodowych w Botswanie twierdzi, że wyeliminował wąglika jako możliwą przyczynę śmierci zwierząt, choć nie podano jeszcze szczegółowych informacji. Michael Kock, który pracował nad przypadkami wąglika u słoni w tym regionie w latach 90., mówi, że naukowcy muszą pobrać próbki krwi od padłych zwierząt w ciągu kilku godzin po ich śmierci, aby uzyskać rzetelne i w pełni wiarygodne wyniki. Kiedy ciało zacznie się rozkładać, identyfikacja wąglika będzie niezwykle trudna. Jeśli to wąglik zabija słonie, trudno będzie się go pozbyć. Trzeba będzie spalić ciała zwierząt, co będzie czasochłonne i trudne logistycznie, oraz kosztowne. Zatrucie Jedną z ważnych teorii jest ta, że słonie mogły zostać otrute przez okolicznych rolników, którym zwierzęta wyjadają i niszczą plony, warzywa, czy zabudowania. Ale do trucia zwierząt najczęściej stosuje się takich okolicznościach cyjanek, a ten jest łatwy do wykrycia w tkankach, nawet długo po śmierci. Poza tym nie ma dowodów, że padają padlinożercy żerujący na tuszach martwych zwierząt. W przypadku zatrucia cyjankiem, sępy i hieny jedzące zatrute mięso, także poniosły by śmierć. Podejrzane mogą być inne trucizny, takie jak fluorooctan sodu, który czasem jest stosowany jako pestycyd i szybciej się rozkłada. Aby to zweryfikować, naukowcy musieliby zbadać wątroby i żołądki martwych słoni. Wirus zapalenia mózgu Nagła śmierć poprzedzona objawami neurologicznymi może też wskazywać na obecność wirusa atakującego mózg i powodującego niewydolność serca. Wirus może być wydalany z kałem gryzoni, a do organizmu słoni dostawać się razem ze skażoną odchodami roślinnością. Ponad 60 słoni w Parku Narodowym Krugera zmarło w ten sposób na początku lat 90. Stało się to w pierwszym mokrym roku po ciężkiej suszy – warunkach zbliżonych do obecnie panujących w Botswanie. Ale w ognisku śmierci słoni nie wykryto większej niż zazwyczaj liczby gryzoni, co miałoby potwierdzić, że za ich śmierć słoni odpowiada wirus pochodzący od gryzoni. Zabójcze mikroby Bakterie i wirusy, które wcześniej nie były śmiertelne dla określonych gatunku, mogą ewoluować i stać się poważnym zagrożeniem. Nagłe i ekstremalne zmiany klimatu, terenu czy stanu zdrowia gospodarzy (w tym wypadku słoni) mogą powodować zmiany w bakteriach lub wirusach. W 2015 r. około 200 000 antylop zmarło w Kazachstanie w wyniku zatrucia krwi po ekstremalnym upale i wilgoci, które spowodowały, że pospolita bakteria Pasteurella (która w normalnych warunkach jest nieszkodliwa dla zwierząt) rozmnożyła się i doprowadziła do zakażenia. Weterynarze twierdzą, że coś podobnego może się dziać ze słoniami. Ale temperatury w tym regionie nie były ostatnio wyjątkowo wysokie, a liczba zgonów wciąż jest stosunkowo ograniczona, co czyni teorię mniej prawdopodobną. Wszystko wskazuje na to, że mimo wielu teorii wciąż musimy czekać na ostateczną odpowiedź. Żródło: NationalGeographic.com
Setki martwych słoni w Botswanie. Naukowcy szukają rozwiązania zagadki ich śmierci
350 padłych słoni znaleziono w Botswanie w ciągu ostatnich dwóch miesięcy. Pracownicy tamtejszych parków narodowych oraz eksperci z innych krajów zastanawiają się, co zabija zwierzęta. Wstępnie wykluczono kłusownictwo. Lekarze martwią się także, że jeśli to choroba, może być niebezpieczna dla ludzi.
Śmierć setek słoni w Botswanie określa się jako „całkowicie bezprecedensową”. Dr Niall McCann z brytyjskiej organizacji charytatywnej National Park Rescue poinformował, że w delcie Okawango od początku maja zauważono już ponad 350 padłych zwierząt. Po raz pierwszy o niepokojącym zjawisku poinformowano na początku maja. Wtedy to ekolodzy przelatujący nad rejonem delty Okawango zaobserwowali pierwsze ciała zwierząt. Naliczyli ich wówczas 169. – Zauważyli 169 zwierząt podczas trzygodzinnego lotu. Możliwość zobaczenia i policzenia tak wielu osobników podczas trzygodzinnego lotu była niezwykła – powiedział McCann. – Miesiąc później w dalszych dochodzeniach zidentyfikowano znacznie więcej tusz, dzięki czemu ich liczba przekroczyła 350. Jest to całkowicie bezprecedensowe pod względem liczby słoni ginących w jednym wydarzeniu niezwiązanym z suszą – dodał. Z kolei dr Cyril Taolo, pełniący obowiązki dyrektora departamentu dzikiej przyrody i parków narodowych w Botswanie, powiedział, że do tej pory potwierdził, że co najmniej 280 słoni zmarło z podobnych przyczyn. Jest w trakcie potwierdzania reszty przypadków. Taolo przyznał, że nie wie, co powoduje śmierć zwierząt. Tajemnicza zaraza? Już w maju eksperci oraz rząd Botswany wykluczyli kłusownictwo jako przyczynę nagłej śmierci tak wielu słoni. Zauważono bowiem, że kły zwierząt nie zostały usunięte, a to właśnie dla nich słonie są najczęściej nielegalnie zabijane. Do tej pory nie udało się jednak odkryć, dlaczego zwierzęta umierają. A wyniki badań laboratoryjnych tanek pobranych od padłych zwierząt będą dostępne za kilka tygodni. Także McCann wskazuje na inne czynniki mające świadczyć, że za masową śmiercią słoni stoi coś innego, niż kłusownictwo. Są inne rzeczy, które wskazują na coś innego niż kłusownictwo. – Umierają tylko słonie i nic więcej. Gdyby kłusownicy używali np. cyjanku (do otrucia zwierząt), można by spodziewać się innych zgonów – powiedział dr McCann. Wstępnie wykluczono także zatrucie wąglikiem naturalnym, który w ubiegłym roku zabił w Botswanie co najmniej 100 słoni. Wciąż jednak nie można jednoznacznie wykluczyć zatrucia lub choroby. Tym bardziej, że sposób w jaki zwierzęta umierają, zdaje się być charakterystyczny. Wiele z nich upada na twarz i nie jest w stanie się podnieść. Obserwacje innych słoni pokazują, że zwierzęta przed śmiercią chodzą w kółko i wydają się chwiać. To może oznaczać, że śmierć ma związek z czymś, co atakuje ich układ neurologiczny. Dr McCann zwraca też uwagę, że nie znając przyczyny śmierci zwierząt, nie można wykluczyć, że okaże się nią choroba potencjalnie mogąca także przejść ze słoni na ludzi. Szczególnie jeśli przyczyną zakażenia jest źródło wody lub gleba. – To jest katastrofa związana z ochroną środowiska, ale może też być kryzysem dla zdrowia publicznego – powiedział.
Wszyscy pochodzimy z Botswany. To może być nowy rozdział w opowieści o naszym istnieniu
Pustynia Kalahari nie kojarzy się z miejscem, gdzie mogłoby narodzić się życie. Piach i solniska po horyzont czynią ten należący do Botswany, Namibii i Zimbabwe obszar jednym z bardziej ekstremalnych.
Cofnijmy się jednak 200 tys. lat i w tym samym miejscu tonęlibyśmy w mokradłach i strumieniach zasilających nieistniejące już jezioro Makgadikgadi. Nad jego brzegami, zdaniem naukowców z Australii, znajduje się miejsce narodzin przodków współcześnie żyjących ludzi. O odkryciu bazującym na badaniu genetycznych śladów sprzed dziesiątek tysięcy lat donosi magazyn ”Nature”. Dokonali go eksperci z Instytutu Garvan oraz uniwersytetów w Sydney i Nowej Południowej Walii. To może być nowy rozdział w opowieści o naszym istnieniu. – Napisaliśmy historię człowieka na nowo – przekonuje kierująca zespołem australijskich ekspertów prof. Vanessa Hayes. View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website View oEmbed on the source website Dzieląca swoją pracę między Sydney i Kalahari, Hayes należała do zespołu który jako pierwszy przeprowadził pełne sekwencjonowanie ludzkiego DNA. Po tamtym sukcesie kontynuowała pracę nad mitochondrialnym DNA przekazywanym w niezmienionej postaci z matki na dziecko. Robiła to w nadziei, że uda się jej trafić na ślad pierwszych kobiecych przodków współczesnego człowieka. Pobierając próbki genetyczne od członków różnych afrykańskich plemion trafiła ostatecznie na grupę ludzi Khoisan, a dokładnie plemię Buszmenów Ju/’hoansi. – Nie zdziwili się specjalnie, gdy im powiedziałam, że noszą w sobie ślad po ludziach żyjących w tym samym miejscu co oni, ale przed tysiącami lat. W swojej, przekazywanej ustnie historii Ju/’hoansi nigdy nie opuścili miejsca narodzin. Zawsze tam byli – tłumaczy prof. Hayes. W okresie kształtowania się pierwszych gromad ludzkich, naszych bezpośrednich biologicznych przodków, olbrzymie (większe of współczesnego Jeziora Wiktorii) wody Makgadikgadi zaczęły się dzielić na mniejsze zbiorniki rozdzielone bardziej suchymi obszarami. Tam właśnie zaczęło tętnić pradawne życie ludzkie. Według australijskiej badaczki, to była prawdziwa ”oaza”. Około 130 tys. lat temu zmiany w klimacie Ziemi zapewniły wyższą temperaturę i silne ulewy na terenach położonych na północny-wschód od jeziora. W ten sposób aż do wybrzeża utworzył się bogaty w roślinność i zwierzęta korytarz. Część pierwszych plemion zdecydowała się wykorzystać okazję i migrować w tamtym kierunku, opuszczając na zawsze ”kolebkę ludzkości”. To oni mieli podbić i skolonizować resztę Ziemi. - To wszystko bardzo zgrabnie opowiedziana historia o naszych początkach, ale nie wszystkich przekonuje ta wersja wydarzeń. Choćby profesora David Lamberta z Australijskiego Centrum Ewolucji Człowieka, jednego z kluczowych ekspertów od DNA pierwszych ludzi. Dla niego dowody zebrane przez zespół prof. Vanessy Hayes nie są wystarczająco mocne – zwraca uwagę dziennik ”The Sydney Morning Herald” - Nawet autorzy opisanego w ”Nature” badania są ostrożni wobec swojej teorii. A to czasopismo słynie z umiejętnego sprzedawania prezentowanych tam tekstów – prof. Lambert zwraca uwagę na ostatni akapit, w którym zespół prof. Hayes ”dopuszcza możliwość”, że pierwsi ludzie wyewoluowali równocześnie w kilku miejscach w Afryce a dopiero potem zaczęli się ze sobą łączyć. Czyniłoby to z Kalahari nie jedyną, a jedną z kilku kolebek ludzkości. – To dyskusyjny temat, i dlatego tak mnie to martwi. Bardzo nie lubię tego artykułu. Jest dla mnie bardzo, bardzo trudny – przekonuje naukowiec.
Ten Polak kręci zapierające dech w piersiach filmy. Zobacz jego niezwykłe ujęcia z całego świata
W sfilmowanych przez niego miejscach: Zakynthos, Namibii, Botswanie, a nawet w Warszawie zakochasz się od razu. Oto Maciej Tomków. Operator do zadań specjalnych.
„Było tam tak pięknie, że nie oddają tego żadne zdjęcia”. Zdarzyło ci się wypowiedzieć te słowa? Zobacz ujęcia Macieja Tomków, operatora filmowego i autora zdjęć timelapse z całego świata. Dzięki swoim umiejętnościom i nowoczesnej technologii potrafi uchwycić to, co nieuchwytne. Dosłownie. Bo technika filmowania timelapse wiąże się z rejestrowaniem długotrwałych procesów zachodzących w naturze, które są niezauważalne dla ludzkiego oka. Na przykład… najciemniejszego nieba na świecie i przemieszczających się po nim gwiazd. Cierpliwość i poświęcenie Takie prace wymagają jednak poświęcenia. Jego 4-minutowy materiał timelapse z Namibii powstawał łącznie 24 dni, z czego 20 Tomków spędził pod gołym niebem. Temperatury w dzień sięgały 38 stopni, noce były zdecydowanie chłodniejsze - ok. 8 stopni, a różnice temperatur dotkliwe. Do tego cały sprzęt filmowy ważył ok. 45 kg. Mimo wszystko operator kocha pracę w terenie: - Największą przyjemność sprawia mi praca w plenerach. Towarzyszy mi tylko cisza i spokój. Bardzo dobrze pamiętam noc na pustyni Namib wśród najpiękniejszych wydm świata: żadnej żywej duszy, po prostu pustka. Wtedy naprawdę czuję i dostrzegam piękno otaczającego nas świata – opowiada. I czaruje swoim obiektywem. Od Warszawy wszystko się zaczęło Tomków kinematografią zainteresował się 6 lat temu. Na poważnie. Podjął naukę w Tiffen International Steadicam Workshop w Oxfordzie, a swój warsztat operatorski doskonalił w Akademii Multi Art w Krakowie, gdzie awansem przeskoczył dwa lata, dostając się na Podyplomowy Kurs Operatorski. Jego autorska produkcja „Warsaw Halla” w 2014 roku została uznana najlepszym filmem promującym Warszawę. Warto dodać, że materiał powstawał w nietypowy sposób. Ponieważ Tomków przez wiele lat trenował jazdę agresywną na rolkach i akrobatykę sportową, wykorzystał swoje umiejętności i kamerował jeżdżąc na rolkach. Unikatowe! Klatka po klatce na Zakynthos W 2015 roku wziął udział w 3. edycji projektu „Dream Walker – Around The World in 80s Jumps”, która odbyła się na greckiej wyspie Zakynthos. Realizowałem wówczas ujęcia timelapse do filmu, dokumentującego skoki na linach z wysokości. Zrodził się z tego projektu kolejny autorski film zrealizowany w technice timelapse - „Treasures of Zakynthos”. Obejrzało go ponad 900 000 ludzi w 150 krajach! Materiał zdobył nagrodę Vimeo Staff Picks oraz „Best Timelapse” na Los Angeles Independent Film Festival Awards. W międzyczasie Tomków pracował przy produkcjach fabularnych, dokumentalnych i reklamowych, teledyskach i etiudach. W większości jako operator steadicamu. - Cieszę się, że ten zawód pozwala mi realizować autorskie projekty – mówi. Ma jeszcze wiele pomysłów!
Po zabiciu najbardziej znanego lwa w Zimbabwe - Cecila, linie lotnicze wprowadzają zakaz przewozu trofeów myśliwskich.
Linie lotnicze wprowadzają zakaz przewozu trofeów myśliwskich. Decyzję taką podjęły już Air France, KLM, Iberia, IAG Cargo, Singapore Airlines, linie Delta i australijskie Qantas. Jeszcze przed zabiciem Cecyla, przepisy zaostrzyły południowoafrykańskie linie South African Airways, Emirates, Lufthansa i British Airways. Zakazują one przewozu samolotami trofeów myśliwskich, a szczególnie słoni, lwów, nosorożców i innych zagrożonych gatunków. Cecil został zabity przez amerykańskiego dentystę. Władze Zimbabwe domagają się jego ekstradycji. Podejrzewa się, że lew, ulubieniec Zimbabwe, został wywabiony z terytorium Parku Narodowego Hwange, a następnie raniony przez myśliwego z kuszy i dobity strzałem z broni palnej po ok. 40 godzinach. Zwierzęciu odcięto łeb, a następnie obdarto je ze skóry. Czyn Palmera wywołał burzę w internecie. Na Twitterze powstał specjalny hashtag - #cecilthelion, pod którym internauci nie szczędzą Amerykaninowi ostrej krytyki. - Sprawa Cecila pokazuje, że opinia publiczna nie zgadza się na zabijanie zagrożonych gatunków zwierząt. Ta zmiana wpływa na decyzje linii lotniczych. Powiązany z tym trofeistyczny biznes sprawia, że ubywa nam praktycznie wszystkich gatunków uznawanych jeszcze niedawno za niezagrożone - komentuje Paweł Średziński z WWF Polska. - Linie lotnicze odpowiadają zatem na apele swoich pasażerów i dbając tak o wizerunek jak i klientów wspierają ochronę przyrody. Na szczęście myśliwi wyjeżdżający na polowania np. do Afryki są mniejszością. A my jako społeczeństwo zmieniamy się i nie traktujemy zabijania zwierząt jako konieczności.
W reakcji na zabicie lwa Cecila przez dentystę ze Stanów Zjednoczonych w Zimbabwe, rząd Botswany zdelegalizował sportowe polowania.
Rzecznik rządu Jeff Ramsay wyjaśnił, że rząd Botswany przyjął z ogromnym smutkiem informacje o odstrzeleniu będącego pod ochroną lwa, który, jak donoszą media, został podstępem wywabiony z Parku Narodowego Hwange w Zimbabwe. – Sugerujemy odpowiednim władzom szybkie ukaranie winnych – powiedział Ramsay. – Mamy nadzieję, że zostaną oni skazani za swój nielegalny czyn. – Uważamy, że łowieckie safari są zagrożeniem dla wielu gatunków takich jak lwy oraz że utrudniają nasze regionalne działania na rzecz walki z kłusownictwem, bo napędzają nielegalny handel, który do tego kłusownictwa zachęca – dodał Ramsay. – Od dziś myśliwi polujący dla sportu nie będą mile widziani w naszym kraju. Przypomnijmy, że kilka dni temu świat obiegła wiadomość o śmierci lwa Cecila. Amerykanin Walter Palmer, z zawodu dentysta, wywabił go z parku narodowego za pomocą przymocowanej do samochodu padliny, a następnie zabił. Potem próbował zniszczyć wszczepiony pod skórę zwierzęcia nadajnik. Mężczyzna od tamtej pory ukrywa się. Rząd Zimbabwe wystąpił o jego ekstradycję ze Stanów Zjednoczonych. (Czytaj więcej o okolicznościach śmierci Cecila)
Sucha woda - Park Narodowy Etosha Nazwa tego jednego największych w świecie parków narodowych (22 tys. km²) w języku lokalnego plemienia Owambo oznacza „miejsce suchej wody”. To nawiązanie do wielkiego, ciągnącego się przez 130 km, pokrytego solnym nalotem błotniska. Według buszmeńskiej legendy było kiedyś jeziorem powstałym z łez kobiety rozpaczającej po stracie dziecka zabitego przez wrogich myśliwych. Po ulewnych deszczach otoczony sawanną, wyschnięty obszar przeistacza się w płytkie jezioro przyciągające flamingi. Innych zwierząt też jest tu mnóstwo – z Wielkiej Piątki brakuje jedynie bawołów. Przy lodżach zrobiono amfiteatry, przy których można obserwować zwierzęta podchodzące do wodopojów. gdzie: Namibia kiedy: od czerwca do lipca więcej: www.etoshanationalpark.co.za Na piątkę z plusem - Park Narodowy Krugera Wśród bywalców safari to miejsce kultowe. Jego nazwa upamiętnia południowoafrykańskiego polityka uznawanego za bohatera historii RPA, Paula Krugera. To on właśnie w 1898 r. proklamował powstanie państwowego obszaru chronionego, w 1926 r. przekształconego w Park Narodowy Krugera. Występuje tu cała Wielka Piątka, w tym około 1300 białych i 200 czarnych nosorożców. No i całe mnóstwo innych zwierzaków. Ze względu na asfaltowe drogi można jeździć po nim własnym, niekoniecznie terenowym samochodem. Słoń na szczęście - Park Narodowy Chobe Dumą parku jest 55 tys. żyjących w nim słoni, co oznacza największe ich zagęszczenie w skali całej Afryki! Atrakcją parku są też wycieczki łodziami po stanowiącej granicę między Botswaną a Namibią rzece Chobe. PN Chobe gdzie: Botswana kiedy: kwiecień– –grudzień więcej: www.botswanatourism.co.bw (FOT. SHUTTERSTOCK) Parki Afryki wybór Travelera