Malownicza Perła Dolnego Śląska. Po 30 latach wraca na kolejową mapę Polski
Przemków, urokliwe miasteczko na skraju Borów Dolnośląskich, wreszcie zyska długo wyczekiwane połączenie kolejowe. Po 34 latach pociągi powrócą, a wraz z nimi – nowa szansa dla lokalnej turystyki.
Spis treści: Pociągi wracają do Przemkowa po ponad 30 latach Przemkowski Park Krajobrazowy – niedoceniana perła Dolnego Śląska Święto Miodu i Wina – regionalna tradycja, która przyciąga turystów Przemków to jedna z dolnośląskich perełek, która wciąż czeka na odkrycie przez turystów. Niebawem będzie to łatwiejsze. Pod koniec lipca pojawił się bowiem komunikat, że Przemków – po ponad 30 latach – wreszcie wraca na kolejową mapę Polski. W ostatnich latach gmina Przemków – mimo malowniczego położenia na skraju Borów Dolnośląskich – nie zbliżyła się popularnością do Wrocławia czy Karpacza. Teraz turyści będą mieli jednak więcej możliwości, by odkryć ten rejon Dolnego Śląska. Pociągi wracają do Przemkowa po ponad 30 latach Gmina Przemków wyróżnia się na tle innych mini regionów m.in. dzięki malowniczemu położeniu na skraju Borów Dolnośląskich, w pobliżu silnie uprzemysłowionego zagłębia miedziowego. W jej skład wchodzi 9 wsi oraz miasto Przemków. „Z uwagi na urozmaicony krajobraz naturalny, bogate zasoby leśne oraz wysoki poziom czystości środowiska naturalnego cały obszar gminy został objęty ochroną Przemkowskiego Parku Krajobrazowego” – dowiadujemy się z oficjalnego komunikatu władz gminy. Rejon ten, mimo naturalnych walorów, pozostawał niedostrzegany przez turystów. Niebawem może się to zmienić. Pod koniec lipca Paweł Gancarz, marszałek województwa dolnośląskiego, poinformował, że po 34 latach pociągi pasażerskie znów pojadą do Przemkowa. Podpisano już umowę na budowę nowej linii kolejowej z Chocianowa. W ramach inwestycji o wartości 76 mln zł powstanie: ponad 18 km nowej linii kolejowej, cztery przystanki na trasie, możliwość dojazdu do turystycznych zakątków regionu. – To inwestycja nie tylko dla mieszkańców. Przemkowski Park Krajobrazowy i wyjątkowe ruchome wydmy we wsi Wysoka w końcu zyskają szansę na kolejowy dojazd i rozwój turystyki – podkreślił Gancarz. Zakończenie prac planowane jest na 2027 rok. Przemkowski Park Krajobrazowy – niedoceniana perła Dolnego Śląska Na szczególną uwagę podróżnych zasługuje chluba regionu – Przemkowski Park Krajobrazowy – jedna z atrakcji Dolnego Śląska. Został utworzony rozporządzeniem Wojewody Legnickiego z 7 czerwca 1997 roku. Obejmuje tereny nadleśnictw Głogów, Przemków i Chocianów. Wśród atrakcji parku znajdują się: wrzosowiska – jedne z najpiękniejszych w Polsce, szczególnie malownicze pod koniec lata i jesienią, ruchome wydmy we wsi Wysoka, dzikie trasy piesze i rowerowe prowadzące przez lasy i łąki, gatunki chronione, w tym bagno zwyczajne, wełnianka pochwowata, widłak cyprysowaty, żurawina błotna i rosiczka okrągłolistna oraz pośrednia. To wszystko sprawia, że rejon idealnie nadaje się na weekendowy wypad dla osób szukających ciszy i kontaktu z naturą. Święto Miodu i Wina – regionalna tradycja, która przyciąga turystów Dodatkową atrakcją regionu jest Dolnośląskie Święto Miodu i Wina, organizowane od 1999 roku w każdy ostatni weekend września. Co roku przyciąga turystów z całej Polski, a nawet z zagranicy. To wydarzenie to: raj dla miłośników miodów i lokalnych przysmaków, okazja do zakupu regionalnych produktów, liczne atrakcje artystyczne i sportowe. To właśnie takie inicjatywy mogą stać się kolejną kartą przetargową regionu, który zyskuje nowe szanse dzięki przywróceniu połączeń kolejowych. Źródła: Przemkow.pl Nasza ekspertka Wiktoria Szydło Dziennikarka i miłośniczka dalekich wypraw rowerowych, okazjonalnie poetka. Z pasją pisze o ciekawych miejscach, zapomnianych szlakach oraz niestworzonych – i tych realnych – historiach.
W Borach Tucholskich odkryto obozowisko partyzantów AK. „Wyglądało jak kapsuła czasu”
Broń i inne liczne zabytki z czasów II wojny światowej znaleźli na terenie Wdeckiego Parku Krajobrazowego w Borach Tucholskich pracownicy parku i wolontariusze. Miejsce to „wyglądało jak kapsuła czasu” – relacjonują odkrywcy.
Spis treści: Okoliczności odkrycia – łut szczęścia Kapsuła czasu z II wojny światowej Obozowisko opuszczone w pośpiechu. Zabytki i ich dalsze losy Było to obozowisko należące do oddziału Armii Krajowej, dowodzonego przez kpt. Alojzego Bruskiego ps. „Grab”. Oddział „Świerki 101”, bo taką nosił nazwę, działał w ramach zgrupowania Inspektoratu Bydgoskiego Armii Krajowej. Był to jeden z najliczniejszych i najaktywniejszych bojowo oddziałów Armii Krajowej, działających na Pomorzu w czasie okupacji. Bruski był bardzo sprawny w działaniu. Przeprowadził wiele udanych akcji przeciwko niemieckim okupantom. Rozpoznał też stanowiska wyrzutni pocisków V1 i rakiet V2 w rejonie Wierzchucinka. Okoliczności odkrycia – łut szczęścia – Można powiedzieć, że odkrycie obozu było na poły przypadkowe i na poły zamierzone. Naszym celem nie było odkrycie samego obozu, lecz poszerzenie wiedzy na temat przeszłości terenu objętego granicami Parku – przekazał National Geographic Polska jeden z odkrywców, Mateusz Sosnkowski, archeolog z Wdeckiego Parku Krajobrazowego. Przed wyruszeniem w teren badacze przeanalizowali zobrazowania uzyskane z LiDARU-u, czyli lotniczego skanowania laserowego. W jednym miejscu dostrzegli coś, co uznali za możliwe ziemianki z czasów II wojny światowej. Było w nich jednak coś zagadkowego – nie sprawiały wrażenia, że zostały wykonane przez regularne jednostki wojskowe. Badacze złapali trop i udali się w teren. Mateusz Sosnowski odpowiadał za wytypowanie obszaru do badań. W terenie wspierał go archeolog Olaf Popkiewicz. Kapsuła czasu z II wojny światowej – Najbardziej zaskoczyło nas to, że miejsce to, po 80 latach, wyglądało jak kapsuła czasu. Przez cały ten czas nikt przed nami nie prowadził tam żadnych poszukiwań – opowiada Sosnowski. Przed badaczami stanął cały zachowany obóz partyzancki Armii Krajowej, opuszczony w pośpiechu przed nachodzącymi niemieckimi żołnierzami. – Jest to niezwykle cenne źródło do poznania codziennego życia w takich miejscach. Zaryzykuję stwierdzenie, że w tej chwili jest to jedyne tak dobrze zachowane takie miejsce w naszym kraju – podkreślił Sosnowski. Co prawda Bruskiemu udało się uciec, to później nie miał szczęścia. Został stracony z polecenia władz komunistycznych w 1946 roku. W wyniku interwencji Bolesława Bieruta, wyrok więzienia zamieniono na karę śmierci. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/01/medalikpolaczone-75ae62b.jpg" width="3407" height="1916" alt="Medalik (rewers i awers) przedstawiający Anioła Stróża oraz wizerunek Św. Rodziny, należący prawdopodobnie do kpt. Alojzego Bruskiego" title="Medalik (rewers i awers) przedstawiający Anioła Stróża oraz wizerunek Św. Rodziny, należący prawdopodobnie do kpt. Alojzego Bruskiego" /> Zdaniem archeologa do tej pory, poza relacjami członków tego oddziału AK oraz osób związanych z działalnością konspiracyjną w czasie II wojny światowej, nie posiadaliśmy żadnych materialnych przedmiotów, które można by bezpośrednio powiązać z działalnością tych partyzantów. Skąd pewność, że to obozowisko należące do oddziału Bruskiego? Jak mówi Sosnowski, relacje członków oddziału były bardzo precyzyjne, dlatego nie może być mowy o pomyłce. W relacjach partyzantów przewija się miejsce w pobliżu łąk o nazwie Gzelowe, jako miejsce tego obozu i Dębia Góra. Opuszczono je w nocy pomiędzy 29 a 30 grudnia 1944 roku. Miejsce, które odkryli badacze, znajduje się dokładnie pomiędzy Dębią Górą a Gzelowym. – Co więcej, w obozie odkryliśmy depozyt amunicji pochodzenia radzieckiego (amunicja do Mosina), którą partyzanci mogli otrzymać tylko w drugiej połowie 1944 roku z rąk radzieckich dywersantów, zrzuconych na te tereny w połowie 1944 roku – tłumaczy Sosnowski. Obozowisko opuszczone w pośpiechu. Zabytki i ich dalsze losy Na podstawie odkrytych przedmiotów badacze stwierdzili, że osoby przebywające w tym miejscu musiały je opuścić w dużym pośpiechu. Porzucono nawet pistolety i karabiny. Odkrywcy natknęli się też na przedmioty osobiste i codziennego użytku. Gdzie trafią zabytki? – W tej chwili zabytki odkryte w trakcie prowadzonych badań znajdują się w konserwacji i opracowaniu przez Wdecki Park Krajobrazowy. Nie ukrywam, że są to niezwykle cenne pamiątki przeszłości dla terenu Pomorza i Borów Tucholskich. Docelowo chcielibyśmy, żeby przedmioty pozostały na miejscu, we Wdeckim Parku Krajobrazowym, ale to już będzie zależało od decyzji Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ze strony Parku postaramy się dochować wszelkich starań, żeby tak się stało – przekazał National Geographic Polska Sosnowski. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Bory Tucholskie są jednym z największych lasów w Polsce. Kryją w sobie wiele tajemnic
Spacery sosnowymi duktami, spływy rzekami, wędrówki między śladami przeszłości. Bory Tucholskie to wspaniałe miejsce i na wakacje, i na krótki wypad.
W tym artykule: Kto zbudował kamienne kręgi? Do czego służyły megalityczne konstrukcje? Bory Tucholskie to drugi co do wielkości las w Polsce Spływ kajakowy Brdą Pomorski akwedukt w Fojutowie Pszczelarstwo w Borach Tucholskich Bory Tucholskie – informacje praktyczne Dojazd Wciąż mamy więcej pytań niż odpowiedzi – mówi Józef Daniłko, licencjonowany przewodnik po Borach Tucholskich. Jesteśmy na stanowisku archeologicznym w Odrach na Pomorzu. Przewodnik prowadzi mnie wąską ścieżką pomiędzy sosnami, by pokazać dzieło stworzone blisko 2 tys. lat temu. Kamienny krąg, będący drugim co do wielkości i najstarszym po Stonehenge skupiskiem głazów w Europie. W przeciwieństwie do angielskiego odpowiednika, ten w Odrach jest wolny od tłumów i wycieczek. W pachnącym żywicą lesie jesteśmy niemal sami. Tysiące lat temu ktoś ułożył z solidnych głazów 12 okręgów (dwa z nich zachowały się do dziś tylko fragmentarycznie). Usypał 20 kurhanów, złożył do ziemi kilkaset ciał zmarłych. Megalityczna budowla nie jest aż tak spektakularna jak Stonehenge. Najwyższe kamienie sięgają jednak ponad 70 cm wysokości. Kto zbudował kamienne kręgi? Budowniczymi prawdopodobnie byli Goci. To lud ze Skandynawii, który przybył na dzisiejsze polskie ziemie jeszcze za czasów, gdy Europą rządzili Rzymianie – mówi Daniłko. – Urządzili tu cmentarz, ale to miejsce musiało mieć znacznie więcej funkcji. Na potrzeby nekropolii nikt nie budowałby tak daleko przemyślanej konstrukcji – zauważa. Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny Warmia i Mazury to rejon, gdzie znajdziemy pamiątki po wielkich majątkach pruskiej arystokracji. Jedną z nich jest niezwykła nekropolia w Markowie, przypominająca kamienny krąg. Na grobach s.. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/354b8a77226338e5d95763b71bc52a542b100df2-4dd58dc.jpg" width="938" height="292" alt="Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny (fot. Lisicui, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Mazurskie Stonehenge. Pruska nekropolia w Markowie przypomina kamienny krąg megalityczny (fot. Lisicui, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> Ustawienie kamieni nie jest przypadkowe. Niektóre wyznaczają punkt wschodu oraz zachodu słońca podczas letniego i zimowego przesilenia. Lud, który je wzniósł, dysponował sporą wiedzą astronomiczną i matematyczną. Po co jednak postawiono kręgi? Do czego służyły megalityczne konstrukcje? – Nie wiemy – przyznaje Daniłko. – Być może odprawiano tu jakieś ceremonie kultowe. A może miejsce było też punktem spotkań starszyzny plemiennej lub pełniło rolę starogreckiej agory. Wiele wskazuje też na to, że kamienie służyły za kalendarz solarny. Próbuję sobie wyobrazić tamte czasy, grupki odzianych w skóry ludzi, którzy w lesie rozpalają ogniska, a płomienie rzucają w mroku cienie na głazy i twarze uczestników obrzędów. Czy czuli się tu bezpiecznie? Czy mieszkali w pobliżu i przychodzili tu niemal każdego dnia? Czy tylko pielgrzymowali do tego punktu dwa razy w roku, by patrzeć, jak słońce wschodzi dokładnie na linii wyznaczanej przez największe głazy? – To nie koniec tajemnic – mówi przewodnik. Pochyla się przy jednym z kamieni i wskazuje na chropowate sztywne mikroporosty na powierzchni. – Część z tych mchów to gatunki wysokogórskie. Nie występują na nizinach. Dlaczego więc tu rosną? Biolodzy nie potrafią na to pytanie odpowiedzieć. Bory Tucholskie to drugi co do wielkości las w Polsce Goci nie byli tu ludem osiadłym. Zamiast zajmować się rolnictwem, przemieszczali się, korzystając z tego, co daje las. Echa tamtych czasów w Borach Tucholskich wciąż wybrzmiewają. Rolnictwo oczywiście dziś tu istnieje, ale daleko mu do wielkopowierzchniowych areałów znanych chociażby z Wielkopolski czy Mazowsza. Ogromne połacie drzew zachowały się tu zresztą w dużej mierze właśnie dzięki mizernym rolniczo ziemiom. Nie opłacało się karczować lasów pod uprawy, które i tak nie przyniosłyby dużych plonów. Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu Za najstarszy park narodowy w Polsce trzeba uznać Pieniński Park Narodowy. Na drugim miejscu jest Białowieski Park Narodowy. Oba powstały przy udziale prof. Władysława Szafera. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najstarszy-park-narodowy-w-polsce-ma-92-lata-powstal-dzieki-niezwyklemu-uczonemu-fot-jerzy-opiola-wikimedia-commons-cc-by-sa-3-0-migrated-0edb809.jpg" width="938" height="570" alt="Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu (fot. Jerzy Opioła, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" title="Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu (fot. Jerzy Opioła, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" /> Dziś te rozciągające się w dorzeczu Brdy i Wdy sosnowe lasy, częściowo włączone w obszar Parku Narodowego Bory Tucholskie, zajmują ponad 320 tys. ha. Są drugim pod względem wielkości – po Puszczy Białowieskiej – obszarem leśnym w Polsce. – Do dziś nazywamy sami siebie Borusami, ludźmi z borów – mówi Daniłko. – Las wciąż jest dla nas środowiskiem naturalnym. Spływ kajakowy Brdą Brda stanowi kręgosłup tej ziemi. Wije się przez lasy i pastwiska, będąc drugą po Wdzie najdłuższą rzeką regionu, i w górnym odcinku jest dość wymagająca. Przychodzi mi się o tym przekonać, gdy wsiadam do kajaka i przez następne godziny całą uwagę muszę skupiać na lawirowaniu pomiędzy głazami na dnie, zatopionymi konarami. Kilka razy toruję sobie drogę siekierką, którą poradził mi wziąć ze sobą właściciel wypożyczalni kajaków. Wycinam nią prześwity pomiędzy gałęziami i pniami drzew, które zwaliły się do wody. Po dopłynięciu do Nowej Brdy rzeka odmienia się jednak jak za zaklęciem. Staje się leniwą strugą, pozwalając mi odłożyć wiosło i zatopić w lenistwie. Kajakarzy czeka jeszcze zapora w Mylofie wymagająca przeniesienia sprzętu na odcinku ok. 200 m. Można skorzystać z wypożyczanych na miejscu wózków. Później trzeba podjąć decyzję, czy trzymać się głównego nurtu rzeki, czy odbić ku Wielkiemu Kanałowi Brdy, XIX-wiecznej budowli hydrotechnicznej. Pomorski akwedukt w Fojutowie Ja jednak postanawiam się przyjrzeć innemu zabytkowi inżynierii. Porzucam kajak, by pojechać do wsi Fojutowo. To w niej stoi najdłuższy w Polsce, mający 75 m akwedukt zbudowany w latach 1841–1848. Gdy podchodzę pod ceglaną ścianę konstrukcji, orientuję się, że budowla jest w rzeczywistości wodnym skrzyżowaniem. Inżynierowie kanału wykopanego, by spławiać drewno i nawadniać pola zorientowali się, że na trasie przekopu biegnie potok Czerska Struga. Stworzyli więc zadziwiający projekt – dwupoziomowy akwedukt odseparowujący od siebie obie drogi wodne. Kanał został poprowadzony górnym poziomem. Czerską Strugę puszczono prostopadle do niego, poniżej, przez ceglany tunel. Obok cieku wodnego idzie w nim wąska kładka. Kiedy na nią wchodzę, mam świadomość, że 9 m nade mną – taka jest bowiem różnica poziomów luster wód obu cieków – toczy się Kanał Brdy. To z pewnością jeden z ciekawszych zabytków hydroinżynieryjnych w Polsce. Pszczelarstwo w Borach Tucholskich Wędrówkę kończę w miejscu, które czerpie garściami z lokalnych tradycji. We wsi Wielki Mędromierz, będącej tutejszym centrum pszczelarstwa. Borusi od wieków zakładali w lasach barcie i wiele osób robi to do dziś. Pozostali trzymają ule w przydomowych ogrodach, a wiele z nich jest wykonywana samodzielnie ze słomy i drewna oraz malowana na żywe kolory. Co warto zobaczyć w województwie kujawsko-pomorskim? Podpowiadamy Wymieniając atrakcje kujawsko-pomorskie, większość osób wskazuje na największe miasta tego województwa. O ile w Toruniu i Bydgoszczy jest wiele ciekawych miejsc do zwiedzenia, to nie można ... W sąsiedniej wsi Łyskowo w świat pszczół można się zresztą zanurzyć niemal dosłownie. Sołtys Marek Kilichowski urządził tu apiinhalator. Czyli pomieszczenie, w którym da się oddychać powietrzem z ula. Badania dowodzą, że w domach pszczół panuje mikroklimat o właściwościach bakterio- i grzybobójczych. Przebywanie w nim dobrze robi na problemy m.in. z drogami oddechowymi. Drewniany domek ma wydzielone dwie izby. W jednej urządzono miejsca do siedzenia, druga przeznaczona jest dla pszczół. Dla bezpieczeństwa gości pomieszczenia oddzielone są siatką. Jest ciepło, dość wilgotno, a powietrze wypełnia ledwo słyszalny, ale stały szum owadzich skrzydełek. Rozsiadam się wygodnie, biorę kila głębokich oddechów i po chwili zaczynam się czuć, jakbym był jednym z rezydentów wielkiego ula. I ze zdziwieniem odkrywam, że całkiem mi tu dobrze. Bory Tucholskie – informacje praktyczne Bory Tucholskie leżą w dorzeczu Brdy i Wdy, Równiny Tucholskiej i Równiny Charzykowskiej. Zajmują teren ponad 300 tys. ha. Ciekawe miejsca Rezerwat Przyrody Kamienne Kręgi w Odrach. Na jego terenie jest 12 różnej wielkości kręgów i 30 kurhanów. W Borach Tucholskich spotkacie żurawie. Na Jeziorze Ostrowitem od wielu lat te ptaki zbierają siły przed jesienną wędrówką. Struga Siedmiu Jezior w Parku Narodowym Bory Tucholskie to unikatowe zjawisko hydrologiczne. Niewielka rzeka łączy siedem jezior rynnowych. Swój początek bierze z jeziora Ostrowitego, a wpada do Jeziora Charzykowskiego. We wsi Klaniny położonej na skraju Borów Tucholskich, niedaleko rzeki Wda, można zobaczyć piękne drewniane chaty. Niektóre domy są do wynajęcia. Dojazd Za punkty wypadowe do Borów Tucholskich uchodzą Chojnice czy Tuchola. Najłatwiej dotrzeć do nich samochodem. Można też pojechać pociągiem do Gdańska i stamtąd pociągiem PolRegio do Chojnic. Noclegi Villa Otton leży nad samym brzegiem Jeziora Charzykowskiego. Pokoje w hotelu Evita w Tleniu to dobra propozycja dla tych, którzy po spacerze po lasach chcą się pomoczyć w basenie lub skorzystać ze spa. Wstęp do parku narodowego Wstęp na teren Parku Narodowego Bory Tucholskie jest płatny. Cena biletu wynosi 6 zł. Można go kupić m.in. w punkcie informacji turystycznej oraz w siedzibie dyrekcji parku w Charzykowach. Dużo wygodniej jednak będzie dokonać opłaty na konto bankowe parku, wpisując w temacie przelewu „opłata za wstęp”. Dowód wpłaty traktowany jest jak bilet. Numer konta bankowego znajdziesz na pnbt.gov.pl. Kajaki Będąc w Borach, warto się wybrać na spływ kajakowy Brdą, zwaną królową borowiackich rzek. Dobra wypożyczalnia kajaków działa w Swornegaciach. Źródło: archiwum NG.
Góry dobre na wszystko Masz problem do rozwiązania, idź w góry, poradziła mi kiedyś bardzo dobra znajoma. I miała rację. Od tamtej pory odwiedzam je regularnie, oczywiście nie tylko po to, by poradzić sobie z kłopotami czy oczyścić i uporządkować myśli, ale bardziej by obcować z naturą i jej absolutnym pięknem. Góry są nieokiełznane, tajemnicze i pełne niespodzianek. Zaskakujące i nieprzewidywalne. Nigdy nie wiem, co się wyłoni za kolejnym zakrętem lub podejściem. Bo nawet jeżeli krajobraz jest mi znany, to chociażby wiszące nisko chmury, zmiana pogody, pory dnia lub światło potrafią go zaczarować i całkowicie odmienić. Trudno też przecenić zalety wędrowania, to chyba najbardziej naturalna z aktywności. Nie tylko poprawia się nasza kondycja, poziom szczęścia za sprawą endorfin, ale też siła woli. Motywujemy się z każdym krokiem, żeby wejść wyżej i zajść dalej. A potem nagradzamy się, odpoczywając na górskich łąkach, skalnych półkach lub zamawiając pyszne dania w schroniskach, bo przy okazji spalamy mnóstwo kalorii. Zaczynamy smakować życie, rytm natury, jej nieposkromioną witalność i energię, a jednocześnie jesteśmy otoczeni ciszą i w nas samych pojawia się spokój. Niedawno wróciłam z austriackich Alp, doliny Zillertal, i to, co mnie tam zachwyciło poza widokami, to mijani na szlaku seniorzy z kijkami i plecakami, którzy w taki właśnie sposób spędzają wolny czas. W Europie mamy mnóstwo wspaniałych szlaków trekkingowych i w tym wydaniu Travelera głównie na nich się skupiamy, ale wędrować można wszędzie i zawsze, bo dzięki temu będziemy w doskonałej formie na lata. Agnieszka Franus redaktor naczelna
Bory Tucholskie rowerem. Czeka 200 km leśnych tras
To nie tylko jeden z największych w Polsce kompleksów leśnych, ale też jedyna w kraju sieć leśnych dróg. Kaszubska marszruta to w sumie blisko 200 km tras rowerowych: dzieli się na cztery szlaki po kilkadziesiąt kilometrów.
W tym artykule: Nawrócony myśliwy INFORMACJE PRAKTYCZNE Ruszamy w Bory Tucholskie trasami Kaszubskiej Marszruty. Wiodą one przez okolice Chojnic, Czerska, Charzyków i Brus. Rozpoczynamy w Brusach. A ledwie kilkanaście kilometrów dalej stoimy już na zaporze na Brdzie w Mylofie – jednej z najstarszych tego rodzaju konstrukcji w Polsce, wybudowanej 170 lat temu, by zasilić wodami Brdy 30-kilometrowy Wielki Kanał Brdy. Nieopodal znajduje się popularna restauracja Aga – miejsce słynące z pysznych pstrągów z miejscowej hodowli i... weekendowych kłopotów ze znalezieniem wolnego stolika. W okolicach Brus czy Mylofu znajdują się ogromne połacie wiatrołomów. To skutki huraganu, jaki przeszedł nad Pomorzem w sierpniu 2017 r. Trzy lata po dramatycznych wydarzeniach uprzątnięto połamane drzewa i wywieziono je z Borów. Wciąż jednak można natknąć się na sterty korzeni. Obok w eleganckich rządkach rośnie już zupełnie nowy las. Przejazdy szutrowymi drogami rowerowymi przez zniszczone huraganem lasy były kiedyś atrakcją samą w sobie. Strzeliste sosny pięły się w górę, a między nimi biegły wąskie nitki szlaku poprowadzone po pasach przeciwpożarowych. Innowacja polegająca na wykorzystaniu leśnych ciągów przeciwpożarowych była możliwa dzięki uczestnictwu w projekcie dwóch nadleśnictw Lasów Państwowych: Przymuszewa i Rytla. To dzięki niej borowiackie drogi rowerowe zyskały jedną ze swoich największych zalet – odsunięcie od hałasu i spalin emitowanych przez auta jadące po okolicznych szosach. Niedaleko Mylofu, nieco z boku Kaszubskiej Marszruty, podziwiamy budynek wyłuszczarni szyszek w Klosnowie. Stojące tu maszyny przez prawie stulecie odpowiadały za długotrwały proces wyłuszczania nasion różnych gatunków drzew. Mimo że dziś już nie pracują, wciąż znajdziemy tu dawne wyposażenie, w tym silnik Diesla z 1913 r., o którym z dumą i zaangażowaniem opowiada nam pracownik miejscowej stacji oceny nasion. Gdy wiele lat temu zaczynał pracę w tym miejscu, selekcja odbywała się jeszcze za pomocą tradycyjnych, wtedy niemal stuletnich metod. Może kiedyś powstanie tu unikalne muzeum leśnej techniki? Na dłuższą przerwę, posiłek lub punkt końcowy dziennego etapu warto wybrać Chojnice, które Jan Długosz nazwał kiedyś kluczem i bramą Pomorza. To jedno z tych miast, które znacząco odmieniły swój wizerunek zaraz po zmianach ustrojowych w Polsce. W bogatej historii miasta, które przez wieki nazywało się Konitz, znajdziemy i wojnę trzynastoletnią, i potop szwedzki, i procesy czarownic. Oryginalna, zaprojektowana przez berlińskich architektów bryła neogotyckiego ratusza góruje nad pochyłym rynkiem z fontanną pośrodku, wzrok przyciągają też odnowione kamienice wokół. Jeszcze niedawno tuż obok chojnickiego rynku przebiegała gwarna „berlinka” z Gorzowa do Elbląga, doskonale znana kierowcom z powodu betonowych płyt, którymi została wyłożona przez niemieckich budowniczych. Dziś głośny tranzyt samochodowy omija miasto dzięki niedawno oddanej obwodnicy. Od kilku lat także z Trójmiasta do Chojnic można dojechać bezpośrednio pociągiem. Nawrócony myśliwy 60 km odizolowanych od spalin odcinków Kaszubskiej Marszruty sprawia, że wspólnym, aktywnym wypoczynkiem na łonie borowiackiej natury mogą się bezpiecznie cieszyć także rodziny z małymi dziećmi. W tym miejscu warto wspomnieć, iż niestety zdarzają się odcinki trasy, gdzie delikatna szutrowa nawierzchnia wymaga pilnego remontu, by tworzące się koleiny i zarastające pobocza nie odbierały przyjemności z jazdy. Szutrowymi leśnymi duktami docieramy do Parku Narodowego Bory Tucholskie. To drugi najmłodszy i czwarty najmniejszy park narodowy w Polsce – zajmuje jedynie ok. 2 proc. powierzchni całych Borów. Szlaki Kaszubskiej Marszruty omijają jego zasadniczą część, warto więc jeden z rowerowych dni poświęcić na osobną wycieczkę w to miejsce. Naprawdę warto! Piękno leśnego boru sąsiaduje tu z krajobrazem sandrowo--pojeziernym. Co więcej, w 2021 r. w oddalonym o kilka kilometrów od parku Chocińskim Młynie planowane jest otwarcie Centrum Edukacji Przyrodniczej PNBT. Trend edukacyjny w lesie dostrzegamy też podczas jednego z noclegów. Właściciel gospodarstwa agroturystycznego w Swornegaciach, gdzie się zatrzymujemy, okazuje się „nawróconym” myśliwym. Kiedyś dużo polował, dzięki czemu doskonale zna okoliczne lasy i zwyczaje mieszkającej tu zwierzyny. Teraz korzysta z tej wiedzy, prowadząc swoich gości na bezkrwawe łowy z lornetkami i aparatami fotograficznymi. I mimo że wciąż z sentymentem opowiada o wiszących na ścianach gabinetu myśliwskich trofeach, w tym pięknych jelenich porożach, to wszyscy zauważamy, że dzisiaj ogromnie cieszy go, że do ukochanej zwierzyny już nie strzela. W okolicach parku narodowego, nad jeziorami Charzykowskim i Karsińskim, znajdują się dwie znane miejscowości wypoczynkowe tej części Borów Tucholskich: Charzykowy i Swornegacie. Obydwie w sezonie dysponują sporą ofertą noclegową i gastronomiczną, choć – będąc uczciwym – atmosfera, jaką latem tu zastajemy, nie zachęca do spędzania czasu w tych miejscach. Dmuchane zabawki i chińszczyzna na straganach nie są dla nas, więc nasz pobyt tutaj ograniczamy zwykle do rybnej obiadokolacji w ulubionej restauracji. Na koniec, przed powrotem do czekającego w Brusach auta, zaglądamy ponownie do może najbardziej wyjątkowej atrakcji przy szlakach Kaszubskiej Marszruty. To tajemniczy, choć jednocześnie kameralny i ciepły ogród rzeźb zmarłego w 2013 r. lokalnego artysty. Józef Chełmowski pozostawił po sobie niezwykłą artystyczną schedę, dowodząc, że określenie „Leonardo da Vinci z Kaszub” nie wzięło się znikąd. Rzeźby, obrazy i oryginalne instalacje zgromadzone w stodole i w domu twórcy zdradzają niezwykłą osobowość autora. Nie można być w Borach Tucholskich i nie zajrzeć do niewielkiego gospodarstwa prowadzonego przez wdowę po artyście. Warto przy okazji odwiedzić galerię miejscowej sztuki i centrum informacji turystycznej w Chacie Kaszubskiej – tuż obok gospodarstwa państwa Chełmowskich. INFORMACJE PRAKTYCZNE Start Najlepszymi miejscami do rozpoczęcia wycieczki są Chojnice i Czersk – do których można dotrzeć pociągiem, a także Brusy i Swornegacie – większe miejscowości, gdzie można pozostawić samochód na kilka dni. n W punktach informacji turystycznej w Chojnicach i Brusach, a także niektórych obiektach na trasie, można otrzymać bezpłatną mapę Kaszubskiej Marszruty. Rower Najlepszym rowerem na weekend w Borach Tucholskich będzie ten crossowy, trekkingowy lub jedna z odmian tzw. roweru górskiego – na szerszych oponach. To ze względu na odcinki szutrowe i bardziej piaszczyste boczne drogi leśne, o które można przedłużyć trasy Kaszubskiej Marszruty. Nocleg W każdej z miejscowości w Borach są gospodarstwa agroturystyczne o różnym standardzie. Najwięcej w Swornegaciach, Charzykowach i Czersku, ale też w Brusach i Męcikale. Ceny: 25–100 zł za noc. Do dyspozycji gości są też obiekty o wyższym standardzie: pensjonaty i hotele w Chojnicach i Swornegaciach. Od 150 zł w górę za pokój. Inna opcja to kempingi; od kilkunastu złotych za dobę. Np. na Campingu Tamowa w Chmielnie zapłacimy 14 zł od osoby plus 12 zł za parking samochodu. Postawienie przyczepy lub jej wynajem to koszt: 13–18 zł, zależnie od jej wielkości. Warto wiedzieć Na trasach Kaszubskiej Marszruty można spędzić nawet kilka dni. Rozrzucenie miejscowości i punktów dojazdowych ułatwia planowanie wycieczek. Dzięki łatwemu transportowi w okolice Chojnic, bez trudu można zorganizować również jednodniowy wypad. W tak trudnych (po huraganie) dla Borów Tucholskich czasach warto zachować się odpowiedzialnie i wspomóc miejscowych przedsiębiorców. Zakupy na drogę zróbcie u kaszubskich sklepikarzy, tam też kupcie pamiątki z wyjazdu. W miejscowych domach można też przenocować.
Weekend w Polsce: dokąd wybrać się w maju?
Maj najlepiej jest spędzić na łonie natury. Zieleń nigdy nie jest bardziej soczysta, a zapach kwiatów bardziej intensywny. W Polsce jest wiele miejsc, które warto w tym czasie odwiedzić. Sami zobaczcie!
W natłoku spraw nie ma możliwości doświadczenia piękna przyrody, ale w weekendy… Internetowe Centrum Podróży eSKY.pl proponuje trzy majowe weekendy spędzić w trzech wyjątkowych Parkach Narodowych i poznać własny kraj. Biebrzański Park Narodowy Pierwsza propozycja to największy park z Polsce. Jego teren obejmuje niemal całą dolinę Biebrzy, od jej źródeł aż do ujścia do Narwi. Ochronę tych terenów zapoczątkowano już w latach międzywojennych tworząc m.in. rezerwat Czerwone Bagno, który nadal jest wyjątkowy na skalę światową. Tam, w środku Europy, do dziś zachował się prawie pierwotny obszar bagienny, nadal praktycznie bezludny. Po latach starań w 1993 roku tereny otaczające Biebrzę zostały uznane za Park Narodowy. Nadal nieczęsto odwiedzany przez Polaków, choć w 2010 Dolina i Bagna Biebrzy otrzymały tytuł Najlepszej Europejskiej Destynacji Turystycznej. Co czeka osoby, które zdecydują się odwiedzić to wyjątkowe miejsce? Samochód najlepiej porzucić w miejscu noclegu i do Parku wybrać się rowerem lub pieszo. Przez Biebrzański Park Narodowy i jego otulinę prowadzi kilka szlaków rowerowych. Na terenie samego parku można nimi przejechać blisko 70 km, większość zaczyna się lub kończy w dużych miejscowościach nieco oddalonych od granic obszaru chronionego – w Tykocinie, Grajewie, Rajgrodzie i Korycinie. Szlaków pieszych jest tu blisko 160 km, w tym 30 km to specjalnie przygotowane ścieżki edukacyjne – z wieżami i pomostami widokowymi, z których można podziwiać osobliwości biebrzańskiej przyrody. Choć dla turystów wędrujących po podmokłych terenach przygotowano specjalne kładki, wybierając się na spacer warto pomyśleć o odpowiednim obuwiu. Wyjątkowo ciekawe jest też podziwianie przyrody z perspektywy wody. Na przyjezdnych czeka tu ponad 220 km tras kajakowych, które można pokonywać stopniowo – podczas spływów krótkich, lub ciągiem podczas takich, które trwają kilka dni. Pływa się tu nie tylko po Biebrzy, ale i kanałami – Augustowskim, Rudzkim czy Woźnawiejskim. Największą atrakcją ostatnich lat są spływy tratwą! Biebrzańskie tratwy to pływające domki, z sypialniami, jadalnią i tarasem widokowym. Wszystko to oczywiście w wersji mikro. Tratwa płynie, a na niej toczy się życie: można łapać słońce, łowić ryby, obserwować przyrodę. I tak przez kilka dni z podziwianiem wschodów i zachodów słońca? Lub chociaż przez chwilę – kilka godzin. A na koniec męczącego dnia – spędzonego na rowerze, tratwie czy w kajaku – można skorzystać z prawdziwej rosyjskiej bani, których sporo jest na tych terenach, albo posłuchać koncertu muzyki klasycznej w łąkach przy akompaniamencie klekotu bocianów. Ktoś jest chętny na taki weekend? Na stronie www.esky.pl można znaleźć hotele z całego regionu Podlasia w cenach od 90 PLN za dwie osoby za dobę. Bory Tucholskie Druga propozycja to jeden z największych kompleksów leśnych w Polsce – ponad 120 tysięcy hektarów, natomiast sam Park Narodowy jest nieco mniejszy i istnieje od 1996 roku. Tu podobnie jak w Dolinie Biebrzy lepiej zrezygnować z samochodu i poruszać się pieszo, rowerem lub kajakiem. Tratw tu co prawda nie ma, ale na kilku tutejszych jeziorach – jest ich tu około 900 – można popływać żaglówką. Najciekawsze spływy kajakowe organizowane są na rzece Brda, należy być przygotowanym na to, że w niektórych miejscach ma ona duży spadek i wartki nurt, co dostarcza sporych wrażeń. Podczas pielgrzymki do Polski w 1999 papież Jan Paweł II wspominał na lotnisku w Bydgoszczy: Pamiętam do dziś, jak płynąłem Brdą w 1953 r. I tak się nam ta rzeka spodobała, że w końcu wybuchł bunt. Wszyscy krzyczeli: Nie płyniemy do Bydgoszczy! Miejsca wyjątkowe na terenie Borów Tucholskich to: Akwedukt w Fojutowie, który jest najdłuższą i najbardziej masywną tego typu budowlą w Polsce (ma 75 metrów szerokości), powstał w 1848 roku; Kamienne Kręgi w Odrach, będące największym w kraju takim skupiskiem, są prawdopodobnie cmentarzyskiem Gotów z I i II w. n.e, ich średnica sięga do 33 metrów; rezerwat przyrody Cisy Staropolskie, który jest najstarszym rezerwatem w Polsce i drugim pod tym względem w Europie – objęty jest ochroną od 1827 – stanowi największe naturalne stanowisko cisa w naszym kraju – rośnie tu ok. 4 tys. okazów. Chcąc odwiedzić te okolice można szukać hoteli na stronie serwisu eSKY.pl – ceny zaczynają się od 110 PLN za dobę dla dwóch osób. Roztoczański Park Narodowy Trzecią propozycją jest najstarszy wśród trzech wymienionych Roztoczański Park Narodowy– utworzono go już 1974 roku. By w pełni poznać uroki Roztocza i samego parku, należy zrezygnować z samochodu i przesiąść się do alternatywnego środka transportu – rower? kajak? Możliwości jest dużo. W okolicach Roztoczańskiego Parku Narodowego wytyczonych jest kilkanaście szlaków rowerowych, co ciekawe – i co bardzo ułatwia zwiedzanie – trasy są tematyczne, więc w zależności od zainteresowań można przemierzać „Szlak walk partyzanckich” lub drogę „Tylko dla orłów”, jechać „Śladami Ordynacji Zamojskiej” lub „Z dala od cywilizacji”. Jest też propozycja dla najbardziej wytrwałych, którzy na poznanie tych terenów mogą poświęcić więcej czasu niż tylko weekend – „Centralny Szlak Rowerowy Roztocza”, którego całkowita długość wynosi 266 km. Należy zaznaczyć, że zaczyna się on w Polsce, ale kończy na Ukrainie. Przez nasz kraj wiedzie blisko połowa trasy. Jeżeli chodzi o kajaki to opcje są trzy: spływ Wieprzem, Tanwią lub Ładą. W zależności od posiadanego czasu i poziomu zaawansowania „kajakarzy”. Na Roztoczu przygotowano też atrakcje na świeżym powietrzu dla tych osób, które nie mają ochoty na rower, piesze wędrówki czy kajak. Popularne stały się wyprawy samochodami terenowymi. Ich pierwszy etap to spora dawka adrenaliny – typowy „offroad”: ostre podjazdy, strome zjazdy, kręte nieprzejezdne szlaki…; drugi to raj dla tych, którzy chcą zrobić kilka ładnych zdjęć i popodziwiać krajobraz. Na specjalne życzenie są też organizowane wyjazdy po zachodzie słońca i nocne wypatrywanie zwierząt, które wychodzą na żer. Należy zaznaczyć, że samochodem nie można wjechać na tereny chronione. Natomiast jest możliwość wjechania do Parku zaprzęgiem konnym. Jako że jest tu prowadzona rezerwatowa i stajenna hodowla konika polskiego, możliwe jest zwiedzanie tych terenów bryczką zaprzężoną właśnie w zwierzę tej rasy. Zaprzęgi mogą się poruszać wyłącznie po wyznaczonych szlakach, lub po ogólnodostępnych drogach. Szczególnie atrakcyjna jest trasa prowadząca przez punkty widokowe na polach Żurawnicy, Tereszpola czy trasy po Roztoczu Szczebrzeszyńskim. Wszystkie hotele z tych okolic można znaleźć w serwisie eSKY.pl na specjalnie przygotowanej mapie wydzielającej obiekty wyłącznie z województwa lubelskiego. Ceny noclegów zaczynają się od 100 PLN za dobę dla dwóch osób.
Słoneczna Dolina w Sudetach nieopodal Lądka Zdroju ma magiczną moc oswajania zimy wierzchem. Przysłowie głosi, że największe szczęście w świecie na końskim leży grzbiecie.
W ostępy z końmi lub psami Najpierw jednak gra wstępna – codzienne zajęcia z koniem i dyżury w stajni, a potem jazda po ośnieżonych trasach, nauka powożenia sań, kuligi z ogniskami i wypady z nartami na okoliczne stoki. Najmocniejszych wrażeń dostarczają jednak rajdy gwiaździste, kiedy w siodle siedzi się po kilka godzin. Można zorganizować nawet kilkudniowy rajd z namiotami. – Zimą konie czują się jeszcze lepiej niż latem i akceptują nawet bardzo niskie temperatury – przekonuje gospodarz Władysław Tomkiewicz. Gorzej z ludźmi. Przy temperaturze – 25OC trudno wytrzymać w siodle dłużej niż kwadrans. Po krótkiej jeździe trzeba ogrzać się przy ognisku, wypić łyk gorącej herbaty. Bez cierpień na dłuższe przejażdżki można się wybierać, gdy temperatura nie jest mniejsza niż – 10OC. Same opady śniegu tylko dodają przygodzie uroku. Jest jak w baśni, jak w Narnii – dodaje gospodyni, pani Bożena. Niewielkie wzrostem, ale z mocnym sercem i charakterem, konie huculskie mają wrodzoną zdolność pokonywania naturalnych przeszkód. W czasie zadymki śnieżnej kładą się i spokojnie oczekują na przejaśnienie, a zanim wejdą na drewnianą kładkę przerzuconą przez potok, sprawdzają ją, uderzając kopytem. Są niezwykle odporne na trudne warunki atmosferyczne, zwłaszcza mróz. Zimowe rajdy konne można zorganizować, wynajmując konie wraz z przewodnikiem- instruktorem w stajni Gładyszów w Beskidzie Niskim i w Regietowie. Łagodne zbocza do 1000 m n.p.m. zapraszają do wędrówki w dzikość bukowych lasów i do spotkania z jeleniem, sarną, wilkiem. Zimą, niepowtarzalny klimat polskiej wsi znajdziemy w pomorskiej Stajni Iskra w Sztumskim Polu, 15 km od Malborka. Wypady w siodle w urzekający spokojem teren to nie tylko obcowanie z oswojonym zwierzem, ale przywilej podpatrywania tych dzikich, które zimą w poszukiwaniu żywności same zbliżają się do domostw. Warto wybrać się na kilkugodzinną przejażdżkę przez głęboki las na Wały Wiślane i nad Stary Nogat. Jeszcze dalej na wschód, na skutym jeziorze Sartai na Litwie, od prawie 200 lat, odbywają się zawody jeździeckie i niezmiennie przyciągają dziesiątki tysięcy widzów. Ski-skiring i skiring, czyli jazdę na nartach za koniem, najlepiej opanowali górale. Ci z Podhala trzymają konie wyłącznie pod skiring, wyścig kumoterek i parady gazdowskie. Z niecierpliwością wyczekują początku sezonu i kolejnych zawodów – a te trwają od połowy stycznia przez sześć tygodni. Małgosi Skupień nikt nie dogoni! Od lat z zapasem wygrywa z kobietami i ze wszystkimi chłopami! Miłośniczka koni z Poronina jest cenionym hodowcą i ma własny pensjonat. Górale górą, niemniej każdy może spróbować swych sił w skiringu. Potrzebne będą zwykłe narty zjazdowe i bardziej niezwykła współpraca z koniem. Ćwiczenia czynią mistrza, czyli rzecz jest dla cierpliwych. Górski Pałacyk w Zakopanem-Kościelisku to adres, pod który powinni zgłosić się ci, co chcą spróbować skiringu, ale także skijoringu, czyli nart za psim zaprzęgiem, snowraftingu – zjazdu pontonami po łagodnym stoku lub spod progu skoczni narciarskiej i hałaśliwego safari na skuterach śnieżnych. Kto nie czytał o psich zaprzęgach w powieściach Jacka Londona, w długie jesienne wieczory powinien nadrobić zaległości – by złapać smak podróży w bezkresnych przestrzeniach dalekiej północy i zrozumieć sens jazdy bez trzymanki w polskich ostępach dzikiej natury. Przed startem psy wpadają w amok. Skaczą, szarpią linami i wyją, a echo niesie ich głosy po lesie. Trzeba mocno przytrzymać sanie, by udało się odpiąć trzymającą je linę. Udało się! Zaprzęg momentalnie nabiera prędkości dochodzącej do 40 km/h, co na leśnych wertepach jest szybkością naprawdę zawrotną – z przejęciem opowiada maszer Krzysztof Nowakowski. – Psy biegną tak 2–3 km, potem przechodzą w kłus, ale nie na długo. Stado kilkunastu jeleni flegmatycznie przekracza drogę przed zaprzęgiem. Psy nie pójdą jednak ich tropem, pobiegną prosto drogą, są tego nauczone. Takie sytuacje będą się powtarzać nie raz. Od lat hodowcy psów ras północnych i towarzyszące im kluby wabią na pokuszenie niezwykłą przygodą. Najlepsze warunki znajdziemy w Bieszczadach, a także w Beskidach, Sudetach, w Pusz-czy Noteckiej, Borach Tucholskich i północno-wschodniej Polsce. Wyprawy maszerskie odbywają się w małych grupach, najczęściej w zaprzęgu jest tylko jedna osoba i maszer-przewodnik. Z czasem można nauczyć się powozić i nie muszę przekonywać, że takie prawo jazdy daje ogromną frajdę. Startujemy wcześnie rano i jazda z przerwami na posiłki trwa przez cały dzień. Przy dobrej pogodzie możemy w weekend pokonać i 100 km. Śnieżny piknik – wieczorem rozbijamy namiot, gotujemy strawę i herbatę ze śniegu. Ciepłe śpiwory dają komfort, a odgłosy lasu i rozmowy psów zapalają światło londonowskiej poniewierki. Tekst: Marek Tomalik, www.australia-przygoda.com
„Przekręć” co jakiś czas choć parę kilometrów – przekonasz się, że będziesz zdrowszy, szczęśliwszy i bogatszy we wspaniałe wspomnienia.
Jazda na rowerze to przede wszystkim wielka przyjemność. Na dodatek tania, całkowicie przyjazna środowisku i pozwalająca na spokojne podziwianie pięknych widoków. Rower w sposób idealny nadaje się do uprawiania turystyki i krajoznawstwa: umożliwia szybsze niż przy wędrówce pieszej przemieszczanie się, na bagażniku rowerowym łatwo można przewieźć niezbędny sprzęt, dostępne są dla nas drogi i ścieżki, których nie przejedziemy samochodem – pisze w przedmowie do książki Szkoła turystyki rowerowej Waldemar Wieczorkowski, przewodniczący Komisji Turystyki Kolarskiej PTTK. Ostatnio odkryli to włodarze wielu polskich miast i gmin. W Warszawie, Krakowie czy we Wrocławiu zbudowano liczne ścieżki rowerowe. W gminach wiejskich poprowadzono szlaki przez piękne i dzikie okolice. Na trasach pojawiły się przyjazne dla rowerzystów schroniska i gospodarstwa agroturystyczne. Czysta przyjemność. A przy tym zdrowa. Regularna jazda na rowerze poprawia sen i nastrój, pozwala na zrzucenie nadwagi, obniża ciśnienie. Jest doskonałym sposobem na kłopoty z kolanami. Staw pracuje w najszerszym zakresie, jest lepiej ukrwiony i szybciej się regeneruje. A zatem: na rower! Ale jaki? NA CZYM JEŹDZIĆ? Żeby poczuć frajdę z jazdy na rowerze, nie trzeba mieć nowego, szykownego bicykla. Na początek można wyciągnąć z piwnicy czy garażu przyjaciela sprzed lat. Jeśli jednak zardzewiał już na tyle, że pedały nie chcą się kręcić, a my chcemy mieć porządny, nowy rower, trzeba przygotować się na wydatek od 1000 zł w górę. Od 1000 do 1500 zł kosztuje przyzwoity rower trekkingowy, który jest najbardziej uniwersalnym modelem. Sprawdza się i przy dojeździe do pracy, i podczas dalszych wypraw. Dobrze konserwowany może służyć latami. Porządne rowery górskie kosztują od 1700 zł. Jazda na nich jest jednak mniej wygodna niż na „trekkingu”, bo wymusza sportową, bardziej pochyloną sylwetkę. Umożliwia za to pokonywanie nawet bardzo stromych podjazdów. Z kolei dla osób, które większość czasu na dwóch kółkach zamierzają spędzić w mieście, najlepsze są tzw. holendry. Nowy rower tego typu kosztuje ok. 2000 zł. Na rynku są też dostępne używane, bardzo tanie modele (nawet za 300 zł). CO DOKUPIĆ DO ROWERU? Do jazdy na rowerze niezbędny jest kask. Wydać na niego trzeba od 100 do 250 zł. Bardzo przydają się rękawiczki, które chronią skórę dłoni przed zdarciem (para z krótkimi palcami od 50 zł). Warto też wypróbować kolarskie spodenki, tzw. pampersy. W kroku bez szwów jest specjalna miękka wkładka, która chroni intymne części ciała. Na przyzwoite „pampersy” trzeba wydać ok. 100 zł. Nie musisz kupować drogich oddychających koszulek i nieprzemakalnych, wiatroszczelnych kurtek. Na wycieczki wystarczy zwykłe sportowe ubranie. Podczas dłuższych wypraw przydają się sakwy zakładane na tylny bagażnik (lepszej jakości kosztują od 200 zł). NA JAKI SZLAK? Na pewno nie należy rowerowej przygody zaczynać od długich i górzystych tras. Pierwsze trasy nie powinny mieć więcej niż 40 km. Bardziej zaawansowana jazda na rowerze poza asfaltami i ścieżkami rowerowymi wymaga i umiejętności technicznych, i „pary” w nogach. Jedno i drugie przychodzi z czasem, w miarę pokonywania kilometrów. RAJDY I SPOŁECZNOŚCI ROWEROWE Ci, którzy szukają chętnych na wspólną wyprawę lub też chcą przyłączyć się do zorganizowanego rajdu, powinni koniecznie zajrzeć na listę dyskusyjną pl.rec.rowery. Tam spotkają przyjazną społeczność cyklistów, gotową pomóc i chętną do odpowiedzi na najtrudniejsze nawet pytania. Z kolei listę rajdów, na które można się zapisać, łatwo znajdziemy na stronie: wyprawy21.cykloid. pl/index.php. Warto jeszcze zajrzeć na www.wrower.pl/forum Na wakacje na dwóch kółkach można także wybrać się za pośrednictwem specjalistycznego biura podróży. Godne polecenia są: wagabunda.com oraz www.wyprawyrowerowe.pl TRASY DLA POCZĄTKUJĄCYCH 1. Kampinoski Szlak Rowerowy Puszcza Kampinoska – las pełen wydm i bagien – zachowała się na skraju Warszawy. Dookoła całego lasu wiedzie Kampinoski Szlak Rowerowy. Trasa zaczyna się i kończy w Wólce Węglowej. Jeśli drogę skrócimy żółtym szlakiem łącznikowym z Mariewa przez Truskaw do Palmir, a potem znów zielonym do Wólki, będziemy mieli do pokonania ok. 42 km. Przejechanie całego Kampinoskiego Szlaku Rowerowego, długości 144,5 km, zajmuje 2–3 dni. Jeśli zmęczymy się, zawsze możemy się zatrzymać w którejś z kampinoskich miejscowości i tam przenocować. www.kampinowska.waw.pl 2. Bory Tucholskie Zakątek Polski rozciągający się między Gdańskiem a Bydgoszczą to świeże leśne powietrze, bogactwo malowniczo położonych niewielkich oczek wodnych i ciekawostek, a także cisza i niewielu turystów. W Tucholi zaczyna się czarny szlak rowerowy długości 115 km. Jego atrakcją jest XIX-wieczny akwedukt w Fojutowie, gdzie dołem płynie Czerska Struga, a 9 metrów wyżej – Wielki Kanał Brdy. Cała trasa kończy się w Bachorzu. Szczegóły w internecie na stronie: www.park.borytucholskie.info 3. Podlaski Szlak Bociani Północno-wschodnia Polska przyciąga miłośników przyrody. Podlaski Szlak Bociani, oznakowany czerwonymi szlakami PTTK, łączy cztery słynne parki narodowe: Białowieski, Wigierski, Narwiański i Biebrzański. Po drodze są także tradycyjne drewniane wsie, gdzie ludzie siedząc na ławeczkach rozmawiają ze sobą białoruską gwarą. Cały szlak ma długość 206 km. Nie spiesząc się, można go pokonać w 4 dni. Ci, co nie mają tyle czasu, mogą wybrać fragment trasy. Jej szczegółowy opis można znaleźć np. na www.wrotapodlasia.pl lub w Atlasie znakowanych szlaków rowerowych. Województwo podlaskie wydawnictwa BiK. TRASY DLA ŚREDNIOZAAWANSOWANYCH 1. Szlak Orlich Gniazd Rowerowy Szlak Orlich Gniazd na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej wiedzie wśród zamków i skalnych ostańców. Zaczyna się w Krakowie i po 188 km kończy w Częstochowie. Całość oczywiście da się podzielić na mniejsze odcinki, a korzystając z mapy turystycznej, można opracować własne warianty – np. odwiedzając jedynie podkrakowskie dolinki. Właśnie w dolinkach można rozsmakować się w „rowerowaniu”. Doliną Kluczwody przejedzie nawet ten, kto na rowerze nie spędził ani minuty przez ostatnich kilka lat. Za to Dolina Będkowska może okazać się technicznie i kondycyjnie trudna również dla zaprawionego cyklisty. 2. Sudecka Trasa Kogeneracji Trasa w postaci pętli długości 50 km prowadzi po polskich Górach Izerskich i czeskich partiach Karkonoszy. Zaczyna się i kończy w Szklarskiej Porębie. Biegnie głównie szutrowymi lub asfaltowymi drogami, miejscami występują ostre podjazdy. Granicę przekracza w Jakuszycach. Po polskiej stronie oznakowana została przez Stowarzyszenie Cyklistów, po czeskiej – biegnie tamtejszą trasą 2 i 2A. Po drodze warto zobaczyć czeskie Wodospady Mumlavy i polską, nieczynną już kopalnię kwarcu „Stanisław” – najwyżej położoną w naszym kraju. 3. Bornholm Na swoje pierwsze rowerowe wakacje najlepiej wybrać się na należącą do Danii bałtycką wyspę Bornholm. Północ wyspy jest bardziej pofałdowana, południe – raczej płaskie. Tamtejsze szlaki rowerowe mają więc różny stopień trudności. Wszystkie są oznakowane zielonymi tablicami z napisem Cykelvej i zapewniają turystom naprawdę piękne widoki. Wielbiciele bornholmskiego „pedałowania” (ich opinie można znaleźć np. na stronie www.bornholm.strona.pl) za najpiękniejszy uznają 35-kilometrowy szlak północnym wybrzeżem wyspy z Allinge przez Gudhjem do Svaneke. TRASY DLA ZAAWANSOWANYCH 1. Dunajski Szlak Rowerowy (Danube Cycle Way) Szlak ma 1 350 km długości i wiedzie przez cztery kraje. Pokonując dziennie od 26 do 106 km (zależnie od trudności trasy i liczby obiektów wartych zwiedzenia), całą trasę można przejechać w 20 dni. Zaczyna się w Donaueschingen w Niemczech, potem mija Ratyzbonę, austriacki Linz i Wiedeń, słowacką Bratysławę, a kończy się w węgierskim Budapeszcie. Można oczywiście przejechać tylko wybrany fragment szlaku. Trasa jest dość popularna i po drodze spotyka się rowerzystów z licznych krajów. Często odchodzi od brzegu Dunaju, by przedrzeć się przez lasy, pola i urocze małe miasteczka. Szlak jest spokojny, niezbyt trudny, ale też ciekawy. 2. Magistrala Rowerowa Słowacki Kras Trasa tworzy dużą pętlę przechodzącą przez najpiękniejsze części Słowackiego Krasu. Oznakowana jest kolorem czerwonym i ma długość 197 km. Do głównych atrakcji należą jaskinie Domica i Gombasecka, dwór w Betliarze oraz Doliny Zadielska i Hajska. Na trasę można ruszyć z Gemerskiej Horki lub Plesiveca. TRASY DLA BARDZO ZAAWANSOWANYCH 1. Dookoła Morza Czarnego Grupka zapaleńców z Tych opisuje na stronie www.wrower.pl, jak pokonała 7000 km wokół Morza Czarnego w 55 dni. Przejechali przez 8 krajów, dziesięciokrotnie przekroczyli wysokość 2000 m .p.m., zdobyli kilka gór, w tym najwyższy szczyt Kaukazu Elbrus (5 642 m n.p.m.) oraz dwa szczyty w Górach Fogaraskich – najwyższych górach Rumunii. W czasie drogi odnotowali 60-stopniową różnicę temperatur (od –15 do +45OC). 2. Canning Stock Route w Australii Jedna z najbardziej ekstremalnych tras na świecie, trudna do pokonania nawet samochodem, liczy 2100 km i wiedzie przez pustynie Australii. Powstała na początku XX wieku. W większości z obecnych na tej trasie studni (wyznaczono ich 51) nie ma dziś wody. Do tej pory rowerem przejechał ją tylko jeden człowiek: Jakub Postrzygacz. Zajęło mu to 33 dni. Za wyczyn został uhonorowany nagrodami Kolos i Traveler. Kto będzie następny? W KSIĘGARNI Aby zaplanować ciekawą wycieczkę, najprościej będzie zajrzeć do księgarni i poszukać przewodników oraz map rowerowych. Całą serię przewodników dla cyklistów oferuje wydawnictwo Pascal (np. Mazury na rowerze, Pomorze i Bornholm na rowerze, Czechy na rowerze). Mniejsi, czasem lokalni wydawcy publikują szczegółowe mapy i atlasy. Top Mapa specjalizuje się w wydawnictwach o Wielkopolsce (wydała np. Nadwarciański Szlak Rowerowy i Transwielkopolską Trasę Rowerową). Pokaęny Rowerowy Atlas Okolic Warszawy to z kolei edycja Carta Blanca. Zaś wydawnictwo BiK opublikowało serię Atlasów znakowanych szlaków rowerowych dla każdego województwa. Dobre księgarnie turystyczne mają oddzielne stoisko z mapami i mapami rowerowymi. WYWIAD Magdalena Cielecka Na rowerze można pojechać wszędzie. Rower jest niemal nieodłącznym towarzyszem Janusza Onyszkiewicza. Z zamiłowania do bicykla znana jest też Paulina Holtz, Anna Popek i Magdalena Cielecka. Jakub Karp: Czy jazda na rowerze jest Twoją pasją? Magdalena Cielecka: Trudno mówić o pasji. Rower towarzyszy mi od dziecka. Jednak kiedyś jazda na rowerze była dla mnie koniecznością, a nie przyjemnością. Mieszkałam na wsi i rower był podstawowym środkiem komunikacji. I może właśnie dlatego tak lubię jeździć. No właśnie, w dorosłym życiu nie zrezygnowałaś z dwóch kółek. Nie. Teraz jazda to wyłącznie przyjemność. Mam rower miejski, tzw. holendra. W sezonie jeżdżę na nim zawsze, gdy pozwala na to pogoda. Czasem wypuszczam się na Kabaty czy do Powsina, ale żeby tam trafić, trzeba niestety kawał drogi jechać po niezbyt ciekawych okolicach. Codziennie, a więc i do pracy, i do kawiarni? Zgadza się. Na rowerze można pojechać wszędzie, niemal na każde spotkanie. Przeszkodą nie są dla mnie ani wysokie obcasy, ani sukienka. A mój rower jest bardzo wygodny, podróżuje się na nim jak na kanapie. Zauważam też, że coraz więcej moich znajomych ma odwagę jeździć rowerem po mieście. Zapanowała swoista moda. No właśnie – odwaga. Trzeba ją mieć, żeby poruszać się po Warszawie na rowerze. A Ty wybierasz chodnik czy ścieżki rowerowe? Jazda po chodniku jest niebezpieczna ze względu na przechodniów, zresztą niezgodna z przepisami. Z kolei ścieżki rowerowe to fikcja w tym mieście. Dlatego jeżdżę po prostu po ulicach.