Koniec z plagą kleszczy w miastach i parkach? Tani i powszechny materiał redukuje ich ilość nawet o 99%
Naukowcy z Kanady odkryli łatwy i tani sposób na ograniczenie ilości kleszczy. Według ich eksperymentu, wysypanie drewnianych zrębków na szlakach i ścieżkach pozwala na niemal całkowitą eliminację tych pajęczaków. Analizę opublikowano w czasopiśmie „Ticks and Tick-borne Diseases”.
Kanadyjskie badanie to świetna wiadomość i dowód na to, że najprostsze rozwiązania bywają najskuteczniejsze. Wykorzystanie zrębków drewnianych jako naturalnej bariery dla kleszczy to genialny ruch – zwłaszcza dla miejskich parków, skwerów i przydomowych ogrodów, gdzie można zabezpieczyć teren niewielkim nakładem pracy. Jak badano skuteczność drewnianych zrębków? Eksperyment przeprowadzono na terenach rekreacyjnych w okolicach kanadyjskiej stolicy – Ottawy. To rejony o wysokim zagęszczeniu kleszczy roznoszących boreliozę. Naukowcy testowali skuteczność jesionowych zrębków wysypywanych wzdłuż szlaków spacerowych. Porównano dwa warianty: zwykłe (naturalne) zrębki – zredukowały liczbę kleszczy o 48%; zrębki nasączone deltametryną (insektycyd m.in. do zwalczania roztoczy i komarów) – zmniejszyły liczbę dorosłych osobników oraz nimf aż o 99% w ciągu dwóch sezonów. Jak to działa? Czyste zrębki tworzą skuteczną fizyczną barierę, oddzielającą leśną roślinność od ścieżek, utrudniając kleszczom przemieszczanie się w stronę ludzi. Wersja z deltametryną łączy tę mechaniczną przeszkodę ze skutecznością chemiczną. Prof. Manisha A. Kulkarni, współautorka publikacji, podkreśla, że jest to metoda prosta, praktyczna i tania. Materiał można pozyskiwać lokalnie, np. z bieżących prac pielęgnacyjnych czy wycinki drzew. Najtrudniejszym elementem takiej strategii jest samo wysypanie zrębków. Pozostają też pytania o to, jak duży teren można w ten sposób zabezpieczyć – z pewnością nie np. rozległy park narodowy. Ale w miastach to metoda na pewno warta rozważenia. Globalny problem z boreliozą Wzrost liczby kleszczy oraz przenoszonych przez nie chorób to coraz większy problem zarówno w Ameryce Północnej, jak i w Europie. Naukowcy wiążą rozszerzanie się zasięgu tych pajęczaków przede wszystkim z postępującym ociepleniem klimatu i łagodniejszymi zimami. Istotne znaczenie mają też zmiany w użytkowaniu i zagospodarowaniu terenów oraz rosnąca liczebność dzikich zwierząt będących głównymi żywicielami kleszczy, ze szczególnym uwzględnieniem gryzoni oraz jeleni. W Polsce jako wektory chorób odkleszcozwych nie bez znaczenia są także zwierzęta domowe, zwłaszcza w miastach. Według oficjalnych danych amerykańskich Centers for Disease Control and Prevention (CDC) skala zjawiska jest ogromna. W samych Stanach Zjednoczonych każdego roku może dochodzić do około 476 tysięcy zakażeń boreliozą. Choroby odkleszczowe w Polsce Problem ten coraz mocniej dotyka również Polskę, gdzie statystyki zachorowań niepokojąco rosną z roku na rok. W 2025 roku w naszym kraju odnotowano około 30 tysięcy oficjalnych przypadków boreliozy. Najwięcej zakażeń wykrywa się w miesiącach letnich. Geograficznymi centrami zachorowalności są województwa mazowieckie, lubelskie, podkarpackie oraz warmińsko-mazurskie. Badania naukowe dowodzą, że kleszcze skutecznie opanowują także miasta. Źródło: Nauka w Polsce Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Badaczki z Uniwersytetu Warszawskiego policzyły to dokładnie. Takie jest realne ryzyko boreliozy w Polsce
Ukąszenie kleszcza to dla wielu z nas spory stres przed przenoszonymi przez te pajęczaki chorobami, szczególnie boreliozą, na którą do tej pory nie ma szczepionki. Nowe badanie naukowczyń z Uniwersytetu Warszawskiego zawiera konkretne liczby i jasno wskazuje, kiedy ukąszenie kleszcza jest najbardziej niebezpieczne.
W Polsce świadomość tego, że kleszcze roznoszą boreliozę, jest już powszechna. Ale jakie jest ryzyko zarażenia po ukąszeniu kleszcza? Ile kleszczy to nosiciele bakterii boreliozy? Jak ryzyko się zmienia w zależności od czasu przebywania pajęczaka w skórze? Na te pytania brakowało dotychczas precyzyjnych odpowiedzi. Badaczki z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego opublikowały niedawno pracę, która w dużej mierze rozwiewa wszystkie te wątpliwości. I – co najważniejsze – ich badanie dotyczy terenu Polski. Jak przeprowadzono badanie? Jak informuje Wydział Biologii UW w mediach społecznościowych, „badaczki z Zakładu Parazytologii (Instytut Zoologii Doświadczalnej, Wydział Biologii UW) mgr Julia Koczwarska oraz dr hab. Renata Welc-Falęciak opublikowały w czasopiśmie „Parasites and Vectors" wyniki badań dotyczące ryzyka zachorowania na boreliozę po pokłuciu przez kleszcza pospolitego w Polsce oraz czynników, które to ryzyko zwiększają”. W pracy uwzględniono wpływ czasu żerowania kleszczy oraz stężenie krętków Borrelia w ich organizmach. Prace prowadzono w latach 2021–2022, wykorzystując metodę nauki obywatelskiej (citizen science). Ochotnicy przesyłali naukowcom usunięte ze skóry kleszcze do analizy laboratoryjnej. Wypełniali też kwestionariusz medyczny po 8 tygodniach od incydentu. Ryzyko boreliozy w Polsce: wyniki badania W badaniu przeanalizowano łącznie 2079 kleszczy pospolitych (Ixodes ricinus), z których większość stanowiły nimfy (69,8%) oraz dorosłe samice. Najważniejsze ustalenia to: Obecność bakterii boreliozy u kleszczy: wykazano, że 15,7% badanych pajęczaków było nosicielami krętków Borrelia. Odsetek ten był wyższy u osobników dorosłych (20,4%) niż u nimf (14,7%). Ryzyko zachorowania: ogólne ryzyko wystąpienia boreliozy po ukąszeniu przez kleszcza (niezależnie od jego statusu zakażenia) wyniosło 3,1%. W przypadku ukąszenia przez kleszcza, u którego potwierdzono obecność DNA Borrelia, ryzyko wzrastało do 16,0%. Czas żerowania a infekcja: Badanie wykazało silną korelację między długością żerowania zakażonego kleszcza a ryzykiem zarażenia boreliozą. Wynosiło ono 10% przy usunięciu kleszcza w ciągu pierwszych 24 godzin i wzrastało do 30%, gdy żerowanie trwało powyżej 48 godzin. Objawy kliniczne: Spośród 54 potwierdzonych przypadków boreliozy rumień wędrujący wystąpił u 64,9% pacjentów. Częstość jego występowania była podobna we wszystkich grupach wiekowych. Co robić, gdy znajdziemy kleszcza na skórze? Z badania jasno wynika, że najważniejsze jest jak najszybsze usunięcie pajęczaka. Tak naprawdę tylko na to mamy wpływ, gdy już kleszcz wgryzie się w skórę. Wydział Biologii UW prowadzi stronę kleszczologia.biol.uw.edu.pl, na której znajdziemy m.in. informacje, jak poprawnie usuwać kleszcze ze skóry, ale też mnóstwo innych przydatnych – i zweryfikowanych naukowo – faktów. Źródła: Wydział Biologii Uniwersytetu Warszawskiego, Parasites & Vectors, kleszczologia.biol.uw.edu.pl Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (ukończyła MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Polska. Przewodnik po najciekawszych miejscach
Polska jest piękna, różnorodna i pyszna. I co tu dużo mówić – po prostu nasza. Kochamy po niej podróżować. Poznawać ją, zwiedzać, odkrywać i zachwycać się. A mamy mnóstwo powodów do dumy. Jedne z najpiękniejszych plaż na świecie – złote, piaszczyste, ciągnące się przez setki kilometrów – są właśnie nad naszym Bałtykiem, nasze rzeki i jeziora są idealne do uprawiania wszelkich sportów wodnych, spływów kajakowych, żeglowania czy wind- i kitesurfingu. Coraz modniejsze staje się wędrowanie po lasach i puszczach w poszukiwaniu ciszy i spokoju w ramach terapii leśnej. Nasze góry też są wyjątkowe – Świętokrzyskie obok Sudetów to wszak jedne z najstarszych pasm górskich w Europie, a Bieszczady wciąż należą do najdzikszych. Mamy urokliwe wioski i miasteczka, imponujące zamki i pałace. A nasza kuchnia w ostatnich latach po prostu eksplodowała bogactwem smaków i form. Dlatego dla wszystkich, którzy podobnie jak redakcja Travelera planują spędzić przynajmniej część wakacji w naszym pięknym kraju, przygotowaliśmy to wydanie specjalne. A w nim aż 70 propozycji, co warto zobaczyć, czego doświadczyć lub spróbować. Od lotu balonem nad Biebrzą, przez ptasi raj w Parku Narodowym Ujście Warty, po malowane domy Zalipia, najlepsze trasy rowerowe, szlaki piesze i kajakowe, glamping na Mazurach, clubbing w Warszawie, jazdę rikszą w Poznaniu i wiele, wiele innych atrakcji. Liczę, że Wasz apetyt na Polskę wzrośnie! Agnieszka Franus redaktor naczelna TEMAT GŁÓWNY | POLSKA: 70 POMYSŁÓW NA WAKACJE BIEBRZA. Spójrz na nią z lotu ptaka. BISKUPIN. Weekend w stylu archeo. KATOWICE. Mocne w technologiach, mocne w kuchni. KUJAWY. Czyste jeziora, dzikie zwierzęta, brak tłumów. WYŻYNA KRAKOWSKO-CZĘSTOCHOWSKA. Szlakiem Orlich Gniazd. GREEN VELO. Wschód na dwóch kółkach. CHEŁMNO. Najlepsze na walentynki. LUBUSKIE. Zapraszamy na winobranie. WOLIN. Spotkanie z wikingami. 5 TRAS ROWEROWYCH. Polska z siodełka. WARSZAWA. Żywiołowa, nowoczesna, zachwycająca. PODLASIE. Poznaj odgłosy puszczy. ZALIPIE. Tutaj kwiaty kwitną nawet zimą. ZAMEK MOSZNA. Magiczne wnętrza, zawiła historia. PUSTYNIA BŁĘDOWSKA. Przygoda na polskiej Saharze. KRYNICA-ZDRÓJ. W krainie Nikifora. MAZURY. Dla hedonistów. ŚWIDNICA. Cud z drewna. ŁÓDŹ. Od strony OFF-u. UJŚCIE WARTY. Rzeczpospolita Ptasia. TYNIEC. Daj się zamknąć w klasztorze. POZNAŃ. Odkryj ulubione miejsca poznaniaków. BIESZCZADY. Poza szlakiem. USTKA. W piachu po pachy. ZAGRODA GUCIÓW. Podróż do Polski, której już nie ma. OPOLE. Spacer aleją gwiazd. ŚWIĘTOKRZYSKIE. Na szlaku przygody. 5 TRAS KAJAKOWYCH. Przepłynąć Polskę. TATRY. Zmierz się z Orlą Percią. SZCZECIN. Zielona oaza na północy. PUSZCZA KAMPINOSKA. Tak blisko miasta, tak bardzo dzika. ROZTOCZE. Kajakiem po Wieprzu. KRAKÓW. Kulinarna stolica Europy. 7 MIASTECZEK. W zwolnionym tempie. SUWALSZCZYZNA. Rozsmakuj się w pograniczu. INOWROCŁAW. Z wizytą w tężniach. TARNOWSKIE GÓRY. W zabytkowej kopalni srebra. KALISZ. Odkryj tajemnice najstarszego miasta w Polsce. PARK MUŻAKOWSKI. Zrealizowane marzenie księcia. WROCŁAW. Daj się zaskoczyć. SUDETY. W labiryncie skał. GDAŃSK. Miasto wolności i sztuki. GÓRY KACZAWSKIE. Karina wygasłych wulkanów. JEZIORO ŁUKNAJNO. Raj dla ornitologów. LUBLIN. Co krok, to legenda. KANAŁ AUGUSTOWSKI. Spłyń kajakiem, przejedź rowerem. KASZUBY. Konno przez wydmy. BESKID NISKI. Tutaj prym wiedzie przyroda. PĘTLA WIELKOPOLSKI. Miesiąc machania wiosłem. 7 SZLAKÓW PIESZYCH. Polska pod twoimi stopami. Numer dostępny w sprzedaży od 30 maja (przez 3 miesiące). Zapraszamy do kultowy.pl >>
Kleszcze: wiosenny wysyp trwa. Są już przypadki boreliozy - ostrzega Sanepid. Sprzyja ocieplenie klimatu
Służby medyczne i sanitarne ostrzegają przed kleszczami. Rozpoczął się ich wysyp i już niestety są pierwsze przypadki zachorowań na boreliozę i inne choroby, które przenoszą. Niestety kleszcze będą nas nękać coraz mocniej, bo ocieplenie klimatu sprzyja tym pajęczakom.
Jak przekonują inspektorzy Sanepidu Polska to teren szczególnego ryzyka jeśli chodzi o kleszcze. Gatunek ten ma w naszym kraju doskonałe warunki do rozwoju. To przede wszystkim liściaste lasy województw: podlaskiego, mazursko –warmińskiego, dolnośląskiego i małopolskiego. Jednak zasięg populacji kleszczy powiększa się i w ciągu ostatnich lat obserwuje się wzrost ich populacji także w centrum kraju, szczególnie na Mazowszu. Właśnie tutaj pierwszym kwartale tego roku odnotowano 232 zachorowań na boreliozę i 2 przypadki kleszczowego zapalenia opon mózgowych. Coraz więcej boreliozy w Europie - ocieplenie sprzyja W ciągu ostatnich 30 lat zachorowalność na kleszczowe zapalenie mózgu zwiększyła się w Europie o 400 proc. Skąd taki gwałtowny przyrost? Zdaniem ekspertów winne jest ocieplenie klimatu. Wzrosty średnich rocznych temperatur, notowane na przestrzeni ostatnich lat spowodowały pojawienie się w Europie Środkowej, w tym w Polsce, gatunków fauny i flory, które wcześniej występowały jedynie na południu Europy, czyli na obszarach cieplejszych i znacznie bardziej wilgotnych. Jednym z tych gatunków, który znalazł dogodne warunki bytowania w polskich lasach, na łąkach, w ogrodach, w parkach i na działkach, są kleszcze. Ocieplenie klimatu odpowiedzialne jest nie tylko za poszerzenie się strefy występowania kleszczy, ale również za przedłużenie okresu ich żerowania. Jeszcze 20 lat temu sezon aktywności kleszczy trwał od kwietnia do października. Łagodniejsze zimy i wcześniejsze wiosny spowodowały, że zaczyna się on już w marcu i trwa do listopada. Niegdyś kleszcze przeczekiwały chłodne okresy pod wilgotną ściółką lub pokrywą śniegu. Jednak podczas łagodnej zimy, jakie obserwujemy od kilku lat, kleszcze mogą żerować cały rok, gdyż udaje im się przetrwać w szyszkach, w sianie lub w sierści zwierząt, a ich ukąszenia mogą być równie niebezpieczne jak latem. Aktywności kleszczy sprzyja też wzrost udziału drzew liściastych w strukturze ogólnej lasów Polski, przez co rozszerzają się strefy endemiczne tego pasożyta. W związku z ociepleniem klimatu nastąpiła także zmiana modelu zachowań Polaków, którzy więcej czasu spędzają w plenerze, częściej uprawiają sport na wolnym powietrzu i podróżują do regionów endemicznych. ________________________________________ Właśnie trwa 10. edycja konkursu TRAVELERY. To najbardziej prestiżowe nagrody podróżnicze. Zagłosuj na "Podróż roku"! View oEmbed on the source website
Uwaga! Wiosną zaczynają atakować komary, meszki, kleszcze, osy i pszczoły. Czy jest się czego bać?
Wraz z początkiem sezonu turystycznego, rozpoczyna się również sezon na stworzenia gryzące i żądlące. Spotkamy je przede wszystkim nad wodą, w liściastych lasach i na wilgotnych łąkach. Najbardziej znane spośród nich to, oczywiście, komary. W Polsce, tak jak w całej Europie, nie przenoszą one jednak żadnych chorób. Wszystkie konsekwencje ugryzienia ograniczają się do kilkudniowego swędzenia i bąbli. Meszki – drugi wakacyjny przeciwnik – też nie są niebezpieczne, ale za to znacznie bardziej dokuczliwe. Po ukąszeniu rozległy, zaczerwieniony, twardy obrzęk utrzymuje się do 14 dni. Powoduje silniejsze swędzenie i większą bolesność. Meszki są maleńkie, z łatwością wciskają się pod ubranie. Zdarza się, że atakują gromadnie, dostając się do uszu, nosa, mogą wpaść do gardła. Spotkanie z chmarą tych owadów jest niezwykle nieprzyjemne, ale dopóki nie jesteśmy uczuleni, nic poważnego nam nie grozi. Inaczej z kleszczami. Te są nosicielami groźnych chorób zakaźnych: wirusowego zapalenia opon mózgowych oraz boreliozy. Przed pierwszą chorobą możemy się zaszczepić, przed drugą – niestety, nie. Pajęczak ten znieczula miejsce, w którym przecina naskórek, dlatego ofiara nie ma pojęcia, że coś się w nią wgryza. Często odkrywa kleszcza na swoim ciele dopiero po kilku dniach. Tymczasem pierwsze 24 godziny od momentu wtargnięcia intruza do organizmu są najważniejsze, wtedy nie dochodzi jeszcze do zakażenia. Dlatego po każdej leśnej wycieczce należy dokładnie obejrzeć całe ciało. Kleszcze lubią delikatne miejsca, wędrują do pachwin, pach, za małżowiny uszne. – Każdy, kto zauważy zaczerwienienie w miejscu ukąszenia, powinien skontaktować się z lekarzem – mówi dr Anna Górkiewicz-Petkow z Kliniki Dermatologicznej w Warszawie. – To jest pierwszy objaw zakażenia boreliozą. Nie wolno go zlekceważyć! Rumień może osiągnąć średnicę kilkunastu centymetrów, ale czasem bywa niewielki. Nie pojawia się od razu, lecz po kilku, a nawet kilkudziesięciu dniach; miejsce ukąszenia należy więc obserwować do miesiąca. Rumień zwykle jest niebolesny i ustępuje. Jeśli nie podjęto leczenia, choroba przechodzi do następnego etapu, długo nie dając żadnych objawów. Gdy w końcu pacjent przychodzi do lekarza, ma już zaatakowane stawy lub układ krążenia. Ukąszenia pszczoły lub osy na pewno nie przeoczymy. Choć bolesne, nie są groźne. Oczywiście, póki nie jesteśmy na nie uczuleni. Co do tego jednak nigdy nie możemy mieć pewności – uczulić można się każdego sezonu. – Reakcja alergiczna występuje z różnym natężeniem, potrafi być bardzo silna – mówi dr Górkiewicz-Petkow. – Tzw. wstrząs toksyczny zaczyna się od obrzęku zazwyczaj wargi górnej czy dolnej, potem przełyku i tchawicy, następnie pojawiają się trudności w oddychaniu, gwałtowny spadek ciśnienia, zaburzenia akcji serca. Takie objawy zagrażają życiu. Potrzebna jest natychmiastowa hospitalizacja. Wyjeżdżając, warto zabrać środki, które odstraszają owady, i takie, które złagodzą skutki ukąszeń. W pierwszej roli dobrze sprawdza się Autan czy Off, w drugiej – Dapis żel oraz Fenistil maść. Obowiązkowe jest wapno zmniejszające objawy uczulenia.