Mroczna strona psychologii. Te eksperymenty na dzieciach przerażają do dziś
Eksperyment już z definicji wiąże się z ryzykiem. Co jednak, gdy jego uczestnikiem staje się niczego nieświadome dziecko? Mały Albert, Monster Study i historia opisana w filmie „Bliscy Nieznajomi” to trzy przykłady badań prowadzonych na granicy moralności i etyki. Pokazują, że psychologia ma również swoją ciemną stronę.
Badania i eksperymenty od lat stanowią jedno z najważniejszych źródeł weryfikowania hipotez badawczych oraz poszerzania wiedzy. Jedną z najważniejszych kwestii, o których nie można zapominać, jest jednak etyka ich prowadzenia. Współcześnie ogromną wagę przykłada się do tego, by osoby uczestniczące w badaniach były bezpieczne i dobrze traktowane. Nie zawsze jednak tak było. Psychologia jako nauka ma również stronę, z której z pewnością nie jest dumna. Mały Albert – Dziecko, któremu „zaprogramowano” strach (1920) Pomysłodawcą tego eksperymentu był amerykański psycholog John B. Watson – kluczowa postać w historii psychologii i jeden z najważniejszych przedstawicieli behawioryzmu. Przedmiotem jego badań były przede wszystkim ludzkie zachowania oraz reakcje na różnego rodzaju bodźce. Watson był przekonany, że możliwości kształtowania człowieka w określonym kierunku są nieograniczone. Dlatego razem z Rosalie Rayner przeprowadził eksperyment z udziałem dziewięciomiesięcznego chłopca, którego na potrzeby badania nazwano „Albertem B.”. Celem badaczy było wykazanie, że reakcję emocjonalną można warunkować, a także pokazanie, jak może rozwijać się fobia. Kiedy chłopiec głaskał białego szczura, naukowcy wydawali głośny, przerażający dźwięk. Sytuację powtarzano kilkakrotnie, a następnie pokazano dziecku zwierzę bez użycia hałasu. Mimo to Mały Albert zareagował płaczem, podobnie jak wcześniej. Eksperyment doprowadził do ukształtowania się reakcji lękowej oraz jej generalizacji. Strach wywoływał już nie tylko biały szczur, ale także inne futrzane zwierzęta i przedmioty. Monster Study – Eksperyment, który przez dekady próbowano ukryć (1939) To eksperyment, który przez ponad 60 lat pozostawał szerzej nieznany, a gdy go ujawniono, wywołał ogromny skandal. Właśnie wtedy utrwaliła się nazwa, pod którą jest dziś znany. Za badaniem stali logopeda Wendell Johnson i jego doktorantka Mary Tudor, którzy chcieli sprawdzić, czy jąkanie jest czymś, z czym dziecko się rodzi, czy raczej problemem, który może rozwijać się pod wpływem krytycznych reakcji dorosłych. Eksperyment przeprowadzono na 22 dzieciach z sierocińca w wieku od 5 do 15 lat. Badanych podzielono na dwie grupy. Pierwsza otrzymywała terapię pozytywną – dzieci chwalono za płynność mówienia, zachęcano do rozmowy i zapewniano, że ich wymowa jest prawidłowa. Druga grupa otrzymała negatywne komunikaty – dzieciom mówiono, że się jąkają, krytykowano je, poprawiano i podważano ich sposób mówienia niezależnie od tego, jak faktycznie mówiły. Po kilku miesiącach zaobserwowano znaczące zmiany w zachowaniu dzieci z drugiej grupy. Zmienił się ich sposób komunikacji. Stały się bardzo nieśmiałe i niepewne. Mimo że nie rozwinęły neurologicznego zaburzenia mowy, zaczęły wykazywać zachowania przypominające jąkanie. Johnson nigdy nie opublikował wyników badania, prawdopodobnie dlatego, że zdawał sobie sprawę z jego etycznej wątpliwości. Bliscy nieznajomi – Tajne badanie bliźniąt i trojaczków (lata 60. i 70.) To historia, na podstawie której powstał film dokumentalny „Three Identical Strangers”, znany także pod polskim tytułem „Bliscy nieznajomi”. Opowiada on o tajnym badaniu psychiatry Petera Neubauera, prowadzonym w latach 60. i 70. XX wieku. Badacz chciał odpowiedzieć na jedno z najważniejszych pytań psychologii: co ma większy wpływ na ludzkie zachowanie – genetyka czy wychowanie? W tym celu, razem z Violą Bernard oraz przy współpracy z nowojorską agencją adopcyjną Louise Wise Services, rozdzielano po urodzeniu bliźnięta oraz trojaczki. Dzieci trafiały do rodzin o różnym statusie społeczno-ekonomicznym, a następnie obserwowano ich rozwój. Rodzin adopcyjnych nie poinformowano jednak, że ich dziecko zostało rozdzielone z rodzeństwem – ani podczas procesu adopcyjnego, ani przy okazji późniejszych obserwacji. Według relacji Sharon Morello, jednej z uczestniczek badania, psychiatra miał odwiedzać jej dom, przedstawiając wizyty jako rutynową kontrolę tego, czy dobrze czuje się w rodzinie adopcyjnej. Miał przeprowadzać z nią wywiady, robić zdjęcia i nagrywać filmy, między innymi wtedy, gdy jeździła na rowerze. Kobieta dopiero w wieku 49 lat dowiedziała się, że ma bliźniaka. Mimo wieloletnich badań Neubauer nie zdecydował się upublicznić wyników, a akta przekazano Uniwersytetowi Yale. Pomimo żądań części uczestników dokumenty mają pozostać tajne do 2065 roku. Aby przybliżyć tę historię, Tim Wardle wyreżyserował film dokumentalny „Bliscy nieznajomi” z 2018 roku. Produkcja pokazała tragiczne konsekwencje, z którymi przez lata musieli mierzyć się nieświadomi uczestnicy badania. Konsekwencje eksperymentów na dzieciach Według części źródeł matka Małego Alberta pracowała w szpitalu, w którym prowadzono eksperyment i miała otrzymać zapłatę za udział syna w wysokości jednego dolara. W przypadku Monster Study badanie przeprowadzono na dzieciach z sierocińca, czyli na szczególnie wrażliwej grupie, która nie miała możliwości wyrażenia świadomej zgody. Uczestnicy badania Neubauera o tym, że w ogóle brali udział w eksperymencie, dowiadywali się wiele lat później – często przypadkiem. Właśnie dlatego współcześnie etyka prowadzenia badań jest tak istotna. Odpowiedzialność za osoby badane jest ogromna, zwłaszcza gdy uczestnikami są dzieci. Konsekwencje takich eksperymentów mogą trwać przez długie lata i wpływać na całe dorosłe życie. Źródła: American Psychological Association, Simply Psychology, Science in Sights, Yale Daily News Nasza autorka Gabriela Celińska Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.
„Telepatia bliźniąt” pod lupą. Co odkryli naukowcy i dlaczego wciąż nie ma jednoznacznej odpowiedzi?
Telepatia bliźniąt od lat pobudza wyobraźnię. Choć liczne historie opisują niezwykłą więź między rodzeństwem, nauka wciąż nie potwierdziła jej istnienia. Sprawdzamy, skąd wziął się ten mit i co na ten temat mówią badania.
Spis treśći: Czym właściwie jest „telepatia bliźniąt”? Skąd wziął się mit o telepatii? Dlaczego nauce trudno to potwierdzić lub obalić Geny, wspólne środowisko i złudzenie telepatii Od kończenia nawzajem zdań przez pojawianie się w identycznych strojach bez wcześniejszego ustalania, po deklaracje o odczuwaniu bólu rodzeństwa - bliźnięta od dawna fascynują swoimi unikalnymi zdolnościami. Ich osobliwa, głęboka więź, fascynuje także naukowców. — Istnieje ogromna liczba twierdzeń i mitów na temat bliźniąt — mówi Joanne Broder, praktykująca psycholożka , członkini American Psychological Association i mama bliźniąt. Jednym z najtrwalszych przekonań jest tzw. telepatia bliźniąt — rzekoma pozazmysłowa więź między rodzeństwem. Choć anegdoty są liczne, dowody naukowe wciąż wymykają się badaczom. — Nawet jeśli to nie jest „telepatia”, fascynujące jest, jak bardzo bliźnięta są wrażliwe na emocje i potrzeby tej drugiej osoby — podkreśla Tania Johnson, psycholożka i współzałożycielka Institute of Child Psychology w kanadyjskiej Albercie. Czym właściwie jest „telepatia bliźniąt”? Telepatia bliźniąt to przekonanie, że bliźnięta — szczególnie identyczne, jednojajowe — potrafią odczuwać nawzajem swoje emocje, myśli czy doznania fizyczne na odległość, bez udziału żadnego z pięciu znanych zmysłów. Zwolennicy opisują to jako „cichą wiedzę” — instynktowną świadomość, która może ostrzec jedno z nich przed niebezpieczeństwem, „odebrać” ból drugiego lub sprawić, że w danej chwili pomyślą o tym samym. Anegdoty bywają poruszające, a czasem dramatyczne. Jedno z bliźniąt odczuwa nagły, ostry ból w ramieniu dokładnie w chwili, gdy drugie — setki kilometrów dalej — łamie rękę. Innym razem pojawia się niepokój w chwili, gdy brat ma wypadek samochodowy. — „Nakładanie się” mentalne bywa tak silne, że jednojajowe bliźnięta są czasem niesłusznie oskarżane o ściąganie na egzaminach, nawet gdy rozwiązują testy osobno — mówi Nancy Segal, dyrektorka Twin Studies Center na California State University w Fullerton. Badacze ujmują to zjawisko w kategoriach pozazmysłowego postrzegania (ESP) — przekazywania myśli i uczuć bez udziału bodźców zmysłowych. Niektórzy spekulują, że wyjątkowo bliska więź emocjonalna i biologiczna mogłaby stanowić kanał dla takich „transmisji”. Skąd wziął się mit o telepatii? Koncepcja telepatii bliźniąt zyskała popularność pod koniec XIX wieku, w epoce rosnącego zainteresowania spirytualizmem i wczesnej psychologii. W 1882 roku w Londynie powstało Society for Psychical Research (SPR), które jako jedno z pierwszych gromadziło relacje o telepatii, w tym wśród bliźniąt. Brytyjski autor i parapsycholog Frederic W.H. Myers, współzałożyciel SPR, ukuł termin „telepathy” i opisał w swojej książce z 1903 roku Human Personality and Its Survival of Bodily Death przypadki bliźniąt odczuwających wzajemnie ból czy dzielących myśli na odległość. W XX wieku temat podejmowano także w USA. Profesor Horatio H. Newman z University of Chicago współtworzył jedne z pierwszych szeroko zakrojonych badań nad bliźniętami w latach 30., a później wydał Twins and Super-Twins, gdzie przytoczył liczne anegdoty o rzekomej telepatii. W tym samym czasie parapsycholodzy z Duke University również dokumentowali relacje bliźniąt w ramach badań nad ESP, choć skupiali się głównie na odgadywaniu kart czy „zdalnym widzeniu”, a nie na zjawiskach specyficznych dla bliźniąt. Mimo tego zainteresowania nigdy nie udało się naukowo potwierdzić zjawiska telepatii bliźniąt. Dlaczego nauce trudno to potwierdzić lub obalić Udowodnienie (lub obalenie) tego zjawiska jest wyjątkowo trudne. — Nie ma obecnie zbyt wielu badań na ten temat — zaznacza Broder. I choć zagadnienie wciąż pozostaje otwarte, dynamika relacji bliźniąt jest niezwykle złożona. Kilka prac naukowych jednak istnieje i tylko podsyca ciekawość. W pilotażowym badaniu z 2013 roku, opublikowanym w Journal of Scientific Exploration, jedno z bliźniąt poddawano nagłym bodźcom, np. głośnym dźwiękom czy ciepłu, jednocześnie monitorując reakcje fizjologiczne drugiego. W jednej z czterech par odnotowano reakcję wyraźnie odbiegającą od przypadku. Rok wcześniej badacze z Danii uzyskali podobne, choć nie rozstrzygające wyniki. Jeszcze niedawno, w 2024 roku, szwedzcy naukowcy przeprowadzili 91 prób w trzech eksperymentach z udziałem wielu par bliźniąt jednojajowych. W każdej próbie jedno otrzymywało bodziec, a u drugiego mierzono aktywność elektrodermalną. Bliźnięta potrafiły wskazać moment stymulacji w 18 z 91 przypadków — niemal dwa razy częściej niż wynik na próbie losowo wybranych osób. Autorzy nie ogłosili odkrycia telepatii, ale uznali wyniki za istotne statystycznie i warte dalszych badań. Inne próby, w tym sondaże SPR czy badania EEG, również rejestrowały pewne korelacje, ale nie potwierdziły jednoznacznej komunikacji telepatycznej. Co więcej, nawet najciekawsze rezultaty często nie znajdują potwierdzenia w próbach powtarzania eksperymentów. — Wiele badań nie pokazuje żadnego telepatycznego związku — mówi Johnson. Ostatecznie — podsumowuje Segal — „większość badań nie znajduje dowodów na ESP, a nieliczne wyniki istotne statystycznie nie zostały powtórzone. Nie mamy wiarygodnych naukowych dowodów na istnienie telepatii bliźniąt”. Geny, wspólne środowisko i złudzenie telepatii Dlaczego więc tak wielu bliźniaków wierzy, że doświadczyło telepatii? Segal wskazuje na prostsze i lepiej udokumentowane wyjaśnienia niż ESP. Bliźnięta zwykle dorastają w tym samym środowisku, z tymi samymi opiekunami, doświadczeniami, rutynami, grupami rówieśniczymi i wpływami kulturowymi. Dzielą też geny, style przywiązania i temperament. W efekcie ich zachowania, reakcje i myśli mogą być bardzo podobne, co łatwo pomylić z czytaniem w myślach. — To raczej więź komunikacyjna niż telepatia — mówi Broder. Nawet bliźnięta wychowywane osobno często wykazują zadziwiające podobieństwa w wyborach i gustach, co może wynikać z genetycznej predyspozycji. To również potrafi sprawiać wrażenie ESP. Dochodzi do tego błąd poznawczy zwany zafałszowaniem retrospektywnym — kiedy wspomnienia są zniekształcane po fakcie, aby lepiej pasowały do opowieści. Mimo że obecny stan wiedzy sugeruje, iż telepatia bliźniąt to mit, Segal zaznacza — Naukowcy powinni pozostać otwarci na fakty, które kiedyś mogą to potwierdzić. Choć ten dzień wydaje się bardzo odległy — o ile w ogóle nadejdzie. Źródło: National Geographic
Są kuzynami, ale genetycznie to rodzeństwo. Ich rodzice pobrali się z bliźniętami
Bliźnięta jednojajowe niezwykle rzadko wiążą się z innymi identycznymi bliźniętami. Dzieci takich par to prawdziwy fenomen genetyczny. Są kuzynami, czy może jednak rodzeństwem? Niektórzy mówią, że to bliźnięta czwartorzędowe.
W tym artykule: Kiedy bliźniak zakocha się bliźniaczce... razy dwa Wyjątkowa rodzina fascynuje naukowców Bliźnięta jednojajowe a dwujajowe Chyba każdy zna bliźnięta jednojajowe, które oprócz identycznego wyglądu dzielą też podobny styl ubierania się czy zainteresowania. A co, gdy dwóch bliźniaków zakocha się w tak samo wyglądającej kobiecie? Rozwiązaniem sporu o serce może być tylko siostra bliźniaczka. I choć taka historia wydaje się nierealna, to zdarzyła się naprawdę i to co najmniej dwukrotnie. Kiedy bliźniak zakocha się bliźniaczce... razy dwa Małżeństwa bliźniaków jednojajowych z bliźniaczkami jednojajowymi są niezwykle rzadkie. Jeden z najbardziej znanych przypadków dotyczy Josha i Jeremy'ego Salyers oraz Brittany i Briany Deane z USA. Bracia poznali swoje przyszłe żony tego samego dnia (a jakżeby inaczej) podczas festynu z okazji Święta Bliźniaków w Ohio w 2017 r. Rok później obie pary zorganizowały wspólną ceremonię ślubną w tym samym miejscu. Jeszcze ciekawszym fenomenem są dzieci takich par. W styczniu 2021 r. Brittany i Josh powitali na świecie syna, Jetta. Cztery miesiące później rodzina Briany i Jeremy'ego również powiększyła się o pierworodnego syna, Jaxa. W kontekście naukowym chłopcy mają taki sam zestaw genów ze strony ojca i matki, co czyni je „bratankami genetycznymi”. To oznacza, że chociaż formalnie są kuzynami, mają wyjątkowo bliską więź genetyczną, niemal jak rodzeństwo. Takie przypadki są fascynujące zarówno dla laików, jak i dla naukowców zajmujących się genetyką. Nie powinno więc nikogo dziwić, że rodzina Salyersów cieszy się niemałą popularnością za oceanem. Oba małżeństwa dzielą się aspektami swojego życia za pośrednictwem mediów społecznościowych. Często goszczą też w programach telewizyjnych. Ich wyjątkowa dynamika rodzinna jest okazją do naukowych i społecznych obserwacji. Eksperci badający genetykę i psychologię bliźniąt uważają takie przypadki za bezcenne dla zrozumienia, w jaki sposób podobieństwa genetyczne wpływają na zachowanie, relacje i rodzicielstwo. Historia Salyersów oferuje również wgląd w społeczne postrzeganie bliźniąt. Wyjątkowa rodzina fascynuje naukowców Brittany i Josh oraz Briana i Jeremy to niejedyne takie „czworaczki” w Stanach Zjednoczonych. Amerykańska prasa ainteresowała się podobną historią sióstr bliźniaczek Venessy i Kerissy Sealby. Obie związały się z bliźniętami jednojajowymi Jacobem i Lucasem. Jak zauważyła Venessa, to oczywiste, dlaczego zainteresowała się Lucasem, a nie wyglądającym tak samo Jacobem. – Oboje jesteśmy towarzyskimi bliźniakami. W liceum ja mówiłam w imieniu Kerissy, a on mówił w imieniu Jacoba – mówiła w programie „Today”. W odróżnieniu od Salyersów rodzina Sealbich nie brała pod uwagę podwójnej ceremonii ślubnej. Venessa i Lucas zawarli związek małżeński w październiku 2022 r., a Kerissa i Jacob w czerwcu 2023 r. Wszyscy mieszkają w mieście Oregon w sąsiadujących ze sobą domach. Oba małżeństwa doczekały się dzieci. Venessa i Lucas mają córkę Adrien (urodzona w listopadzie 2023 r.), a Kerissa i Jacob starszą o niewiele ponad rok Sophie. Tak jak i w przypadku Salyerów, Sophie i Adrien są kuzynkami, a jednocześnie genetycznym rodzeństwem. Niektórzy genetycy określają takie pokrewieństwo jako bliźnięta czwartorzędowe. Wilfred i Ruby Westwood uchodzili za największe dzieci na świecie. Oboje zginęli tragicznie Wilfred i Ruby Westwood mieli rozmiary i wagi nieadekwatne do swojego dziecięcego wieku. Ich ojciec zobaczył w tym sposób na zarobek. Tak gigantyczne rodzeństwo z Nowej Zelandii ruszyło w tras... Bliźnięta jednojajowe a dwujajowe Bliźnięta jednojajowe rozwijają się, gdy jedna zapłodniona komórka jajowa (zygota) dzieli się na dwa zarodki. Ponieważ pochodzą z tej samej komórki jajowej i zostały zapłodnione przez jeden plemnik, mają identyczny materiał genetyczny. Tego rodzaju bliźnięta są zawsze tej samej płci i wyglądają bardzo podobnie. Mogą jednak występować drobne różnice wynikające z czynników środowiskowych i epigenetycznych. Bliźnięta dwujajowe powstają, gdy dwie oddzielne komórki jajowe są uwalniane w trakcie jednego cyklu menstruacyjnego i zapłodnione przez dwa różne plemniki. Mają one różny zestaw genów, podobnie jak zwykłe rodzeństwo. Mogę więc być różnej płci. Ich stopień podobieństwa genetycznego wynosi około 50%. Tak jak w przypadku innych braci i sióstr. Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska”. Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Mateusz Łysiak Dziennikarz zakręcony na punkcie podróżowania. Pierwsze kroki w mediach stawiał w redakcjach internetowej i papierowej magazynu „Podróże”. Redagował i wydawał m.in. w gazeta.pl i dziendobrytvn.pl. O odległych miejscach (czasem i tych bliższych) lubi pisać nie tylko w kontekście turystycznym, ale też przyrodniczym i społecznym. Marzy o tym, żeby zobaczyć zorzę polarną oraz Machu Picchu. Co poza szlakiem? Kuchnia włoska, reportaże i pływanie.
To niezwykle rzadki przypadek medyczny. Roczne dziecko miało w mózgu nierozwinięty płód swojego bliźniaka
W mózgu rocznej dziewczynki lekarze znaleźli nierozwinięty płód jej bliźniaczki. Neurochirurgom udało się go usunąć. Miał zaczątki kończyn, kręgosłup i kości.
Opis niezwykle rzadkiego medycznego przypadku znalazł się w numerze czasopisma naukowego „Neurology”. To historia rocznej dziewczynki, której personaliów nie ujawniono. Wiadomo tylko, że pochodzi z Chin. Dziecko trafiło pod opiekę lekarzy, ponieważ jego funkcje motoryczne nie rozwijały się tak szybko, jak powinny. Nie było w stanie samo siedzieć. Rodzice spostrzegli również, że obwód głowy dziewczynki jest powiększony – wynosił 56,3 cm. Dziecko nie wykazywało jednak żadnych symptomów nadciśnienia śródczaszkowego (jak zawroty głowy czy wymioty). Skany mózgu wskazały na przyczynę problemu. W mózgu dziecka znajdował się nierozwinięty płód jej bliźniaczki. Miał ok. 10 cm. Bardzo rzadka anomalia Masa w głowie dziecka była przykładem tzw. fetus in fetu – rzadkiej anomalii, pojawiającej się w rozwoju płodowym. Dochodzi do niej, gdy rozwija się ciąża mnoga. Może się wówczas zdarzyć, że na bardzo wczesnym etapie rozwoju jeden zarodek zostaje wchłonięty przez drugi. Urodziło się pierwsze na świecie dziecko z współdzielonej ciąży Donna i Jasmine Francis-Smith właśnie powitały na świecie swojego synka Otisa i nie byłoby w tym nic niezwykłego, gdyby nie fakt, iż jest to pierwszy przypadek współdzielonej ciąży na ś... Fetus in fetu występuje średnio raz na pół miliona urodzeń. Najczęściej „pasożytniczy bliźniak” zostaje wykryty w obrębie jamy brzusznej dziecka. Znalezienie go w mózgu zdarza się ekstremalnie rzadko. Według artykułu opublikowanego w 2021 roku w czasopiśmie „World Neurosurgery”, nauka zna mniej niż dwadzieścia takich przypadków – na 200 wszystkich fetus in fetu opisanych w literaturze. Genetyczny bliźniak w mózgu Jak powiedział dr Li Chunde z Beijing Tiantan Hospital, jeden z współautorów pracy z „Neurology”, masa usunięta z głowy dziecka to zdeformowany bliźniak jednojajowy z ciąży dwuowodniowej. Badania DNA wykazały, że płód miał identyczny materiał genetyczny jak mała pacjentka. To oznacza, że powstał na skutek nieprawidłowo rozwijającej się ciąży bliźniaczej. W ciąży mnogiej jednojajowej zapłodniona zostaje tylko jedna komórka jajowa. Już po zapłodnieniu, na bardzo wczesnym etapie, rozwijająca się grupa komórek dzieli się na dwie. Naukowcy przypuszczają, że w tym przypadku do wchłonięcia jednego zarodka przez drugi doszło na samym początku ciąży. Wtedy, gdy zapłodniona komórka jajowa znajdowała się w stadium zwanym blastocystą. Jak napisali autorzy artykułu „wewnątrzczaszkowy fetus in fetu prawdopodobnie rozwinął się z nierozłączonych blastocyst (...). Połączone części rozwinęły się w przodomózgowie gospodarza i otoczyły drugi embrion”. W ten sposób nierozwinięty płód znalazł się w mózgu dziecka. Zaczątki rąk i nóg Płód miał zaczątki kończyn górnych i dolnych. Między innymi wykryto nierozwinięte kości piszczelowe i udowe. Lekarze rozpoznali również rozszczep kręgosłupa. To wada rozwojowa polegające na nieprawidłowym rozwoju kręgosłupa. Powoduje ją niedomknięcie kanału kręgowego. Wada ta powstaje już w ok. 3 tygodniu ciąży. Artykuł, w którym opisano przypadek, nie wyjaśnia, jaki był stan dziewczynki po operacji. Nie jest jednak wykluczone, że wyzdrowieje i będzie się poprawnie rozwijać. Najbardziej kontrowersyjne eksperymenty medyczne w historii Począwszy od nazistowskich eksperymentów medycznych po próby genetycznej modyfikacji dzieci, nieetyczne badania naukowe budzą kontrowersje. Czy współcześni uczeni powinni się do nich odwoł... Tak wynika z opisu jednego z kilkunastu znanych przypadków wewnątrzczaszkowego fetus in fetu. Wykryto go w 1982 roku. Wówczas w ręce lekarzy trafiło sześciotygodniowe dziecko. Miało nietypowo powiększoną głowę. Po otwarciu jego czaszki okazało się, że miało w niej nierozwinięty płód bliźniaka. Mierzył aż czternaście centymetrów. Miał kończyny, korpus, głowę i inne rozpoznawalne cechy anatomiczne. Jak podaje „The Miami Herald”, który przypomniał tamtą historię, po operacji usunięcia masy dziecko wróciło do zdrowia. Źródła: Medpage Today, Neurology, World Neurosurgery. Nasz ekspert Magdalena Salik Dziennikarka naukowa i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Pasjami czyta i pisze, miłośniczka literatury popularnonaukowej i komputerowych gier RPG. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Na Sri Lance udomowiona słonica pierwszy raz od 80 lat urodziła bliźnięta
Grono mieszkańców sierocińca dla słoni w wiosce Pinnawala powiększyło się o dwóch samców.
W tym artykule: Słonie bliźnięta na Sri Lance Baby boom w świecie zwierząt Bliźniacze ciąże nie są częste wśród ludzi, a u zwierząt to już prawdziwa rzadkość. Nic dziwnego, że narodziny dwóch słoniątek na Sri Lance tak bardzo poruszyły media na całym świecie. To pierwszy taki poród w kraju od 80 lat. Kobieta wdała się w „romans” z szympansem. Pracownicy zoo musieli interweniować W filmach wielokrotnie mogliśmy oglądać wyjątkowe przyjaźnie między ludźmi a dzikimi zwierzętami. Takie relacje w rzeczywistości mogą bardziej szkodzić niż pomagać. Słonie bliźnięta na Sri Lance Mamą bliźniąt jest 25-letnia słonica Surangi. Maluchy przyszły na świat w Pinnawala – sierocińcu dla słoni. Miejsce jest jedną z największych atrakcji turystycznych na Sri Lance. Ojciec bliźniąt – 17-letni Pandu – również przebywa w sierocińcu. – Zarówno słoniątka, jak i ich matka mają się dobrze. Dzieci są stosunkowo małe, ale są zdrowe – mówiła Renuka Bandaranaike, szefowa ośrodka w rozmowie z BBC. Sierociniec Pinnawala został założony w 1975 r. Misją placówki jest ratowanie rannych słoni, które samodzielnie nie przeżyłyby na wolności. Obecnie na miejscu przebywa ponad 90 osobników. Nowo narodzone bliźnięta zostały już oficjalne dopisane do listy mieszkańców. Do sieci trafiło pierwsze nagraniu maluchów (obaj płci męskiej). Słoniątka poruszają się już samodzielnie, ale przez najbliższe miesiące będą karmione przez matkę. View oEmbed on the source website Słonie rodzą maksymalnie od 4 do 5 dzieci w swoim życiu. Długość ciąży różni się w zależności od gatunku. U słoni indyjskich są to aż 22 miesiące. Samice kolibrów upodabniają się do samców. To zwiększa ich szanse na przeżycie Samice kolibrów mają nietypowy sposób na odstraszanie agresywnych adoratorów. Same się do nich upodobniają. Baby boom w świecie zwierząt Według Society for the Protection of Animals Abroad (SPANA) szanse na urodzenie bliźniąt w przypadku słoni wynoszą zaledwie 1 proc. Wyjątkowe rodzeństwa najczęściej przychodzą na świat wśród żyjących na wolności słoni afrykańskich. Ostatni raz udomowiona słonica urodziła bliźnięta na Sri Lance w 1941 r. Późniejsze bliźniacze porody zdarzały się tylko w parkach narodowych. Bliźniaczy poród słoni na Sri Lance to niejedyna dobra wiadomość ze świata zwierząt w ostatnich miesiącach. Na początku sierpnia panda z francuskiego zoo również została mamą bliźniąt. Dodajmy, że te czarno-białe niedźwiadki rzadko zachodzą w ciążę. Huan Huan jest jednak wyjątkiem. W sumie ma już trójkę dzieci. O narodzinach mustela siwego we Włoszech również było bardzo głośnego. Ispera, czyli Nadzieja przyszła na świat w akwarium, gdzie żyją same samice. Jak to możliwe? Sprawdź!
Bliźniaki jednojajowe nie są genetycznymi kopiami. Nowe badanie
Dotąd sądzono, że bliźniaki jednojajowe są genetycznymi kopiami i wszelkie obserwowane różnice, czy to fizyczne czy behawioralne da się u takich bliźniąt wyjaśnić czynnikami środowiskowymi. Tymczasem nie jest to takie oczywiste. Opublikowane w „Nature Genetics” badanie sugeruje, że nie docenia się wpływu czynników genetycznych na kształtowanie owych różnic.
„Identyczne” monozygotyczne bliźnięta pochodzące z jednej zapłodnionej komórki rozrodczej mogą zacząć różnić się na poziomie genetycznym już na wczesnym etapie rozwoju embrionu. Nowe odkrycie niesie za sobą skutki dla praktyki wykorzystywania bliźniąt jednojajowych w badaniach, w których trzeba odsiać wpływ wychowania od bagażu genetycznego (ang. nurture vs. nature). - Tradycyjnie wykorzystuje się identyczne bliźniaki by oddzielać w analizie chorób wpływ środowiska od wpływu genów. Np. jeżeli takie bliźniaki zostały rozdzielone po urodzeniu i wychowywały się w dwóch różnych rodzinach, to jeżeli tylko u jednego zdiagnozowano spektrum autyzmu, to znaczy wpłynęło na to środowisko. Ale to wniosek szczególnie groźny – przekonuje w rozmowie z AFP Kari Stefansson, szef islandzkiego laboratorium deCODE, firmy córki amerykańskiego koncernu farmaceutycznego Amgen. Kierowany przez Stefanssona zespół genetyków zsekwencjonował genomy 387 par bliźniąt monozygotycznych, ich rodziców, ich współmałżonków oraz dzieci. Szukano powtarzających się mutacji, szczególnie tych zachodzących na embrionalnym etapie rozwoju. Okazało się, że już w tym wczesnym stadium pozornie identyczne bliźnięta różnią się średnio 5,2 mutacjami genetycznymi. W 15 proc. przypadków liczba mutacji była nawet większa, czytamy w informacji prasowej. Mutacje embrionalne są o tyle szczególne, że powszechnie występują później zarówno w komórkach już dorosłego organizmu, jak i dziedziczone są przez kolejne pokolenie. W jednym analizowanym przypadku, pewna mutacja ze stadium embrionalnego obecna była we wszystkich komórkach jednego z bliźniąt, ale już kompletnie nieobecna w ciele drugiego. - W tym przypadku, z początkowej „masy” z której rozwijały się istoty ludzkie, jedno z bliźniąt powstało wyłącznie z komórek w których zaszła mutacja, a drugi bliźniak z komórek, w których tej mutacji nie było. Takie obserwacje pozwalają śledzić drogę tworzenia się bliźniactwa – zauważa Stefansson. Jego zdaniem, wobec zaobserwowanych dowodów na zróżnicowanie genetyczne bliźniaków jednojajowych używanie określenia „identyczne” może być błędne. – Poprawniej stosować monozygotyczne – przekonuje szef deCODE.​
Dwugłowy wąż znaleziony na Florydzie. Kot przyniósł go opiekunom w prezencie
Maleńki wąż smugowy do domu rodziny Rogersów w Palm Harbor na Florydzie trafił dzięki kotu. To właśnie kot przyniósł nietypowe stworzenie do mieszkania i zostawił na dywanie w salonie, jakby chciał przedstawić węża innym członkom rodziny. Kay Rogers zdecydowała zatrzymać węża, a nawet nadała mu imię – Dos.
Dos to z hiszpańskiego dwa. Idealne imię dla węża, który ma dwie głowy, dwa mózgi, ale tylko jedno ciało. – Jego największym problemem jest jedzenie. Próbujemy wielu rzeczy, ale on ma problemy ze skoordynowaniem swoich dwóch głów – napisała na Facebooku Kay Rogers, właścicielka kota i węża, która w sieci poinformowała o znalezisku oraz o dalszych losach dwugłowego Dos. Przez problemy – nie tylko z jedzeniem – wąż musiał trafić pod opiekę ekspertów do Fish and Wildlife Research Institute (Instytutu Badań nad Rybami i Dziką Przyrodą). Naukowcy poinformowali, że obie głowy gada reagują na bodźce i poruszają się, jednak nie zawsze w tym samym kierunku. Narodziny dwugłowych węży są rzadkością, choć nie jest to żadne nadprzyrodzone zjawisko – jak wierzą m.in. mieszkańcy indyjskiej wioski Ekarukhi. Gdy w 2019 roku natrafili na dwugłową kobrę orzekli, że musi być ona wcieleniem bóstwa. Niestety naukowcy ucinają te teorie stwierdzając wprost, że dwie głowy i jedno ciało to wynik rzadkiej nieprawidłowości, która pojawia się podczas rozwoju embrionalnego, gdy bliźniaki jednojajowe nie są w stanie w pełni się rozdzielić – donosi Live Science. Stan ten występuje u wszystkich rodzajów zwierząt, znane są podobne przypadki wśród jeleni czy morświnów. Co więcej dzięki mediom społecznościowym i internetowi doniesienia o bicefalicznych (czyli dwugłowych) wężach coraz częściej dociera do nas z różnych zakątków świata. I tak w 2019 roku w New Jersey pojawił się dwugłowy grzechotnik o imieniu Double-Dave, a w 2018 roku dwugłowa żmija wślizgnęła się na posiadłość rodziny w Wirginii. W przypadku zwierząt żyjących na wolności bicefalia jest poważnym zagrożeniem, gdyż dwa konkurujące ze sobą mózgi utrudniają takie procesy, jak polowanie, jedzenie, czy ucieczka przed drapieżnikami. W związku z tym często trafiają pod opiekę ekspertów ds. dzikiej przyrody. Na razie Dos jest pod opieką FWC. Eksperci zidentyfikowali Dos jako młodego osobnika Coluber constrictor Priapus - małego, niejadowitego węża powszechnie występującego w południowo-wschodnich Stanach Zjednoczonych. Choć pod opieką herpetologów FWC Dos z pewnością ma większe szanse na przeżycie, niż na wolności, to jego życie nie będzie łatwe. Obserwowanie jego zachowań i zwyczajów może jednak dać naukowcom lepszy wgląd w tajemnice przyrody.
Bliźnięta to ewolucyjna zagadka. Biolodzy w końcu znaleźli jej rozwiązanie
Kiedy na świat przychodzą bliźnięta, nie zawsze są do siebie podobne. Porody bliźniąt dwujajowych od dawna są dla naukowców ewolucyjną zagadką. Badacze postanowili wesprzeć się modelami matematycznymi i komputerowymi i wyjaśnić zagadkę.
Bliźnięta jednojajowe – czyli identyczne – przychodzą na świat, gdy jedna zapłodniona komórka jajowo przypadkowo dzieli się na dwa. Jednak w przypadku bliźniąt dwujajowych – jak wskazuje nazwa – mamy do czynienia z dwiema oddzielnymi komórkami jajowymi uwolnionymi w tym samym czasie i zapłodnionymi. Naukowcy zajmujący się biologią ewolucyjną oraz zdrowiem populacji wykorzystali symulacje komputerowe i modelowanie, a wyniki swoich obserwacji opublikowali w Nature Ecology & Evolution. Chcieli wyjaśnić, dlaczego dobór naturalny sprzyja uwalnianiu dwóch komórek jajowych w tym samym czasie, pomimo niskiej przeżywalności bliźniąt i większego ryzyka związanego z porodem bliźniaczym dla matek. Innymi słowy – czy podwójna owulacja była faworyzowana przez dobór naturalny, czy podobnie jak w przypadku bliźniąt jednojajowych jest wynikiem „przypadku”? Więcej czy lepiej Po pierwsze autorzy publikacji zwracają uwagę, że skłonność do ciąż bliźniaczych jednojajowych nie jest dziedziczona, ani zależna od wieku matki. Inaczej jest w przypadku bliźniąt dwujajowych – skłonność do takich ciąż jest dziedziczna oraz rośnie z wiekiem kobiety. Naukowcy twierdzą, że te zależności mogą sugerować, że nie mamy do czynienia z przypadkiem. Jak jednak wytłumaczyć celowość podwójnej owulacji, skoro w populacjach pozbawionych stałego dostępu do opieki medycznej ciąża bliźniacza niesie ze sobą duże ryzyko? Nie tylko śmierci bliźniąt w czasie porodu lub w młodym wieku, ale też wielu powikłań i zagrożenia życia dla matki. „Wydaje się, że kobiety, podobnie jak inne wielkie małpy człekokształtne, rodzą po jednym dziecku na raz. Jeśli więc bliźniactwo jest tak kosztowne, dlaczego ewolucja go nie usunęła?” – mówi Joseph L Tomkins, profesor biologii ewolucyjnej na University of Western Australia. „Paradoksalnie w populacjach o wysokiej płodności matki bliźniaczek często mają pod koniec życia więcej potomstwa niż inne matki. Sugeruje to, że posiadanie bliźniaków może przynieść ewolucyjną korzyść, przynajmniej matkom” – wyjaśnia Tomkins. Symulacja płodności Aby rozwiać wątpliwości Tomkins wspólnie z Bobem Blackem i Rickiem Smockiem stworzył symulacje i modele matematyczne oparte na danych dotyczących przeżywalności matek, dzieci i płodów z rzeczywistych populacji. Dla przygotowanych modeli ustalili trzy grupy kobiet, dzieląc je według przebiegu cyklu owulacyjnego – czy dochodziło do uwolnienia jednej komórki jajowej czy dwóch. Oraz trzeci typ – gdy w wieku ok. 20-25 lat cykl kobiety się zmieniał. W tej grupie kobiety początkowo miały pojedynczą owulację, a z wiekiem – podwójną. Następnie badacze porównali liczbę dzieci, które przeżyły, dla grup kobiet o różnych modelach owulacji. „Kobiety, które przeszły od owulacji pojedynczej do podwójnej w wieku około 20 lat, miały najwięcej dzieci, które przeżyły – wynika z naszych modeli. Więcej niż te, które zawsze uwalniały jedną komórkę jajową lub zawsze dwie” – przywołuje wyniki Tomkins. Sugeruje to, że dobór naturalny sprzyja zmianie z owulacji pojedynczej na podwójną wraz z wiekiem kobiety. Przyczyną zmiany jest wzrost prawdopodobieństwa, że zapłodnione jajo da żywy płód. Dwie komórki jajowe to większe szanse, że przynajmniej jedno z nich rozwinie się prawidłowo i doprowadzi do pomyślnego porodu. Ale bliźniactwo dwujajowe jest „skutkiem ubocznym” tej ewolucyjnej strategii. Podwójna owulacja, która ma zwiększyć szanse na urodzenie żywego dziecka, jest „skuteczna” wtedy, gdy tylko jeden z zarodków przeżywa. Wynika to z kolejnego modelu przygotowanego przez ekspertów. Tym razem w przypadku kobiet, które zawsze przechodziły podwójną owulację, w symulacji komputerowej „usunięto” jeden z płodów przed porodem. Wyniki pokazały, że kobiety z podwójną owulację, które nigdy nie urodziły bliźniąt, ostatecznie miały najwięcej dzieci. Więcej niż te, które przeszły z owulacji pojedynczej do podwójnej, a które choć raz urodziły bliźnięta. Katarzyna Grzelak
Pierwsze takie bliźniaki w Polsce. Różnego koloru skóry
Dzieci przyszły na świat 28 października. Jason jest czarny, jego siostra Joanna jest biała. To bliźnięta dwujajowe a dziewczynka jest albinoską. Choć sytuacja, szczególnie z polskiego punktu widzenia, jest rzadka to nie kryje się za tym żadna tajemnica. Z naukowego punktu widzenia bielactwo to po prostu brak pigmentu w skórze, włosach i tęczówce oka. W Kamerunie, z którego pochodzą rodzice bliźniaków, sprawa jest dużo bardziej poważna i smutna.
- Witamy na świecie bliźnięta: Jasona i Joannę! Gratulujemy dumnym Rodzicom! – poinformowało na Facebooku łódzkie Centrum Medyczne im. L. Rydygiera. Do informacji dołączono zdjęcie śpiących maluchów. Feumi Wanji Ornella Diana oraz Minkoumou Noumi Alex Franck mieszkają na stałe w Polsce. Mama dzieci studiuje w Łodzi. Oboje rodzice mają ciemną skórę. fot. Facebook/Centrum Rydygiera - Narodziny bliźniąt o różnych kolorach skóry nie zdziwiły rodziców. Ich mama spodziewała się, że któreś z jej dzieci może być białe. Ma dwóch braci i wuja, którzy też urodzili się z albinizmem. Także tata w dalszej rodzinie miał takich krewnych – tłumaczy ”Dziennik Łódzki”. Gazeta cytuje dr. Janusza Lasotę, konsultant oddziału położniczo-ginekologicznego szpitala im. Rydygiera: - To może dziwić osoby nieznające się na medycynie, ale pod względem genetycznym jest to sytuacja po prostu możliwa. Według taty, Alexa Francka, kolor skóry jego dzieci nie ma znaczenia. – Wszystko zależy od nastawienia ludzi – tłumaczy dziennikowi. Prawdopodobnie rodzina zostanie w Polsce i tu będzie wychowywać swoje dzieci. Powrót do słonecznego Kamerunu wiązałby się z ryzykiem. Po pierwsze albinosi są bardziej podatni na raka skóry. Po drugie ta genetyczna choroba obarczona jest w Afryce olbrzymią stygmą. Według aktualnych danych ASMODISA (World Association for Advocacy and Solidarity of Albinos) Kamerun jest jednym z 26 państw Afryki w których dosłownie poluje się na osoby z bielactwem. Są one mordowane a ich ciała ćwiartowane i sprzedawane na czarnym rynku. Wiele tamtejszych plemion uważa, że mięso albinosa można stosować w magicznych rytuałach. Dużo uwagi poświęciła temu problemowi podróżniczka i dziennikarka, Martyna Wojciechowska w filmie dokumentalnym ”Ludzie duchy”. View oEmbed on the source website Albinosi wyróżniają się niezwykle jasną skórą, białymi włosami, rzęsami i brwiami. Dzieci z bielactwem zaraz po urodzeniu są bardzo różowe, bo przez ich skórę widoczne są naczynia krwionośne. Oczy takich osób bywają najczęściej bladoniebieskie. Albinosi są bardzo wrażliwi na promieniowanie UV, bardzo łatwo pojawia się u nich stan zapalnych skóry. Stan ten wywołuje w organizmie brak enzymu – tyrozynazy. Bez niej nie może dojść do procesu powstania pigmentu, czyli melanogenezy. Biorąc pod uwagę, że w rodzinie obojga rodziców Jasona i Joanny były osoby z bielactwem, istniało 25 proc. prawdopodobieństwo, że któreś z bliźniąt też będzie białe.
Dwa słowa o bliźniętach. "Czasami przechodzi mnie dreszcz, gdy obserwuję niesamowite podobieństwo ich zachowań" [REPORTAŻ]
Każdego lata w pierwszy weekend sierpnia tysiące bliźniąt zjeżdża do Twinsburga w amerykańskim stanie Ohio, miasteczka nazwanego na cześć bliźniąt przez braci bliźniaków dwa wieki temu.
Dave i Don Wolfowie z Fenton w stanie Michigan na festiwalu goszczą od lat. Tak jak większość bliźniąt przyjeżdżających do Twinsburga, bracia lubią przebywać w swoim towarzystwie. W zasadzie spędzili ze sobą całe życie. Przez ostatnie 18 lat 53-letni kierowcy z długimi, identycznymi brodami przejechali wspólnie ponad 5 mln kilometrów, wożąc po Stanach towary wielką ciężarówką. Kiedy jeden siedzi za kierownicą, drugi odsypia w kabinie. Słuchają tych samych stacji radiowych, muzyki w stylu country gospel, a ich ulubione przekąski w drodze to kiełbasa pepperoni, jabłka i ser cheddar. W wolne dni polują lub łowią ryby. Razem, rzecz jasna. Taki styl życia najbardziej im odpowiada. – To pewnie typowe dla bliźniąt – mówi Don. Dzisiejszego popołudnia na festiwalu bracia zatrzymali się przy stoisku badawczym sponsorowanym przez FBI, Uniwersytet Notre Dame i Uniwersytet West Virginia. Wewnątrz wielkiego białego namiotu technicy fotografują pary bliźniąt aparatami o dużej rozdzielczości, pobierają ich odciski palców i skanują tęczówki, by sprawdzić, czy najnowocześniejsze oprogramowanie będzie w stanie je rozróżnić. – Mimo że jednojajowe bliźnięta mogą wyglądać niemal identycznie, system cyfrowej identyfikacji potrafi wypatrzyć różnicę w układzie piegów, porów czy kąta ułożenia brwi – wyjaśnia informatyk Patrick Flynn. Jak dotąd nawet najbardziej zaawansowane technologicznie programy mylą się z powodu załamania światła czy zmiany wyrazu twarzy. Bracia Wolfowie stanowią dla naukowców nie lada wyzwanie, bo brody zasłaniają każdemu połowę twarzy. Badanie zdaje się ich bawić. – Gdy pstryknięto mi zdjęcie, zapytałem jednego z techników, czy gdybym teraz popełnił jakąś zbrodnię, a następnie zgolił brodę, rozpoznano by mnie na podstawie wcześniejszej fotografii. Mój rozmówca po chwili namysłu odparł, że prawdopodobnie nie, ale poradził, bym jednak tego nie robił. Biologia i środowisko Flynn i jego współpracownicy nie są jedynymi naukowcami prowadzącymi badania w Twinsburgu. Kilka innych zespołów rozstawiło swoje namioty na obrzeżach festiwalowego terenu. Tuż obok stanowiska FBI ulokowali się badacze z Monell Chemical Senses Center w Filadelfii, którzy zapraszają bliźnięta na degustację alkoholu, by sprawdzić, czy ich reakcje smakowe będą takie same. Nieco dalej lekarz rozmawia z dwiema siostrami o chorobach kobiecych, a inny prowadzi wywiad z kolejną parą bliźniąt na temat uszkodzeń skóry. Badanie bliźniąt daje okazję odkrycia zagadki wpływu biologii i wychowania na charakter człowieka. Ponieważ bliźnięta jednojajowe pochodzą z jednego zapłodnionego jajeczka, które dzieli się na dwa, mają identyczny kod genetyczny. Jakiekolwiek różnice między nimi – np. jedno z rodzeństwa może mieć skórę, która wygląda młodziej – wywołane są czynnikami środowiskowymi, takimi jak krótsza ekspozycja na słońce. Innym tropem badawczym jest analiza porównawcza doświadczeń bliźniąt jednojajowych i dwujajowych, zrodzonych z różnych komórek jajowych, które mają średnio połowę genów wspólnych. Dzięki takim badaniom można ocenić, w jakim zakresie to geny determinują nasze życie. Jeżeli bliźnięta jednojajowe są w większym stopniu narażone na daną chorobę niż bliźnięta dwujajowe, wówczas można uznać, że podatność na tę przypadłość ma swoje źródła przynajmniej w części w dziedziczności. Badania nad bliźniętami pozwoliły naukowcom na wyciągnięcie radykalnych wniosków: biologia i wychowanie nie są jedynymi siłami oddziaływającymi na człowieka. Zgodnie z odkryciami nowej dziedziny nauki – epigenetyki – trzeba brać pod uwagę trzeci czynnik. W pewnych przypadkach spełniał on funkcję pomostu między środowiskiem i genami, a w innych samodzielnie oddziałuje na kształt osobowości. Bliźnięta Jim Pomysł wykorzystania bliźniąt do zmierzenia wpływu dziedziczności nie był nowy, ale dopiero przypadek dwóch braci bliźniaków o imieniu Jim pozwolił wykorzystać go w pełni. Urodzeni w Piqua w stanie Ohio w 1939 r. Jim Springer i Jim Lewis zostali oddani do adopcji jako niemowlęta i byli wychowani przez dwie różne pary, które dały przybranym synom takie samo imię. Gdy Jim Springer spotkał się z bratem w 1979 r. (mieli wtedy 39 lat), odkrył szereg innych podobieństw. Obaj mężczyźni mierzyli 180 cm i ważyli 82 kg. Dorastając, obaj mieli psa imieniem Toy i spędzali wakacje w St Pete Beach na Florydzie. Jako młodzi mężczyźni obaj ożenili się z kobietami o imieniu Linda, a następnie rozwiedli. Drugie żony obu panów miały na imię Betty. Synom nadali imiona James Alan i Alan James. Obaj pracowali na część etatu jako szeryfowie, lubili majsterkowanie, cierpieli na uporczywe migreny, palili papierosy marki Salem i pijali piwo Miller Lite. Mimo że nosili inne fryzury, obaj uśmiechali się w podobny sposób, a ich głosy były nie do rozróżnienia. Obaj też przyznali, że lubią zostawiać swoim żonom liściki miłosne w różnych miejscach domu. Thomas Bouchard, psycholog z Uniwersytetu w Minnesocie, dowiedziawszy się o ich istnieniu, zaprosił obu na serię testów. – Pamiętam, jak siedzieliśmy przy jednym stole podczas pierwszego spotkania. Obaj mieli paznokcie obgryzione do samej skóry. Pomyślałem, że żaden psycholog nigdy o to nie zapyta, a mnie objawiło się to samo. Sceptycy twierdzili później, że podobne szczegóły wyolbrzymiano i wiele z nich było wyłącznie dziełem przypadku. Mimo to Nancy Segal, profesor psychologii na Stanowym Uniwersytecie Kalifornii w Fullerton, potwierdza, że podobieństwa między braćmi Jim są niezwykłe. – Poznałam ich jakiś rok po ich pierwszym spotkaniu i byli naprawdę identyczni. Każdy nosił inną fryzurę, ale i tak trudno było ich rozpoznać. Od tego czasu badacze odkryli więcej bliźniąt rozłączonych w dzieciństwie. W ciągu 20 lat 137 par bliźniąt odwiedziło laboratorium Boucharda w ramach programu nazwanego Badaniem Rozdzielonych Bliźniąt. Rodzeństwa badano pod kątem zdolności umysłowych, np. znajomości słownictwa, arytmetyki, pamięci wizualnej i orientacji przestrzennej. Rodzeństwa przeszły również badania płuc i serca, analizę fal mózgowych, rozliczne testy osobowości i na inteligencję. Pytano je nawet o przeszłość seksualną. Łącznie każdy bliźniak musiał odpowiedzieć na ponad 1,5 tys. pytań. Uzbrojony w ogromną liczbę danych Bouchard, Segal oraz ich współpracownicy zabrali się do odkrywania jednej z najbardziej tajemniczych zagadek ludzkiej biologii: dlaczego niektórzy są smutni, a inni weseli z natury? Dlaczego jedni są towarzyscy, a drudzy nieśmiali? Skąd bierze się inteligencja? Kluczowy w ich podejściu do problemu był statystyczny wskaźnik odziedziczalności. Szeroko rzecz ujmując, odziedziczalność danej cechy to zakres, w jakim różnice między członkami populacji można wytłumaczyć różnicami genetycznymi. Porównując prawdopodobieństwo tego, że bliźnięta jednojajowe mają pewną wspólną cechę, z prawdopodobieństwem wystąpienia danej cechy u bliźniąt dwujajowych, badacze są w stanie obliczyć, w jakim stopniu różnica ta wynika z uwarunkowań genetycznych. Przykładowo, wskaźnik wzrostu danego człowieka często szacuje się na 0,8, co znaczy, że 80 proc. różnic we wzroście członków danej społeczności wynika z różnic w ich genotypach. Po zapoznaniu się z danymi uzyskanymi w badaniach bliźniąt zespół Boucharda uznał, że u osób wychowanych w tym samym kręgu kulturowym, z takimi samymi możliwościami rozwoju, różnice w inteligencji wynikały w większym stopniu z różnic dziedzicznych niż wykształcenia czy wychowania. Wykorzystując dane otrzymane w czterech różnych badaniach, uzyskano wskaźnik odziedziczalności na poziomie 0,75 dla inteligencji, co sugeruje przeważający wpływ dziedziczności. Wnioski te stoją w sprzeczności z dotychczasowymi poglądami prezentowanymi przez behawiorystów, którzy utrzymują, że nasze mózgi były czystymi kartami czekającymi na zapisanie przez doświadczenie. Z kolei sugestia, że inteligencja jest dziedziczona, przyczyniła się do powstania skompromitowanej teorii eugeniki, która pojawiła się w Anglii i USA na początku XX w. Promowała ona poprawę jakości genetycznej ludzkości za sprawą selektywnego rozmnażania. Badacze próbowali odpowiedzieć na pytanie, w jakim stopniu rodzice wpływają na inteligencję dzieci. Porównanie bliźniąt jednojajowych dorastających w różnych rodzinach z bliźniętami wychowanymi przez tych samych rodziców wykazało, że wyniki IQ każdej z par były zbliżone. Wyglądało na to, że nie jest ważne, w jakiej rodzinie wychowuje się rodzeństwo. – Nie znaczy to jednak – jak wyjaśnia Bouchard – że rodzice nie mają żadnego wpływu na swoje dzieci. – Bez kochających i wspierających rodziców dziecko nie wykorzysta w pełni swojego potencjału. Ale gdy doszło do wyjaśnienia, dlaczego dana grupa dzieci miała różne wyniki IQ, okazało się, że za 75 proc. różnic odpowiadały geny. W jednym z badań naukowcy dowiedli, że prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa przez bliźniaka jednojajowego, którego brat lub siostra ma kryminalną przeszłość, jest o 1,5 raza większe niż w przypadku bliźniąt dwujajowych, co zdaje się sugerować, że czynniki genetyczne wzmacniają przestępcze skłonności. Inne testy pokazały, że gorliwość religijna jest w dużej mierze cechą dziedziczną, choć wybór samej religii – już nie. Gdziekolwiek naukowcy szukali – wszędzie odkrywali odcisk niewidzialnej ręki genetyki, która kształtuje nasze życie. Rozdzieleni po urodzeniu Dla dwóch par w Kanadzie wpływ DNA na zachowanie to coś więcej niż tylko akademickie rozważania. Od 2000 r. wychowują bliźnięta jednojajowe w odległości 440 km od siebie w ramach przypadkowego eksperymentu naukowego. Lynette i Mike Shawowie poznali Allyson i Kirka MacLeodów w agencji adopcyjnej. Państwo Shawowie mieszkają w Amherstburgu w stanie Ontario, a rodzina MacLeodów w Sutton nieopodal Toronto. W lutym 2000 r. wraz z innymi rodzinami chcącymi adoptować dzieci pojechali do Chenhou w prowincji Hunan w Chinach. – Gdy dwie dziewczynki wyszły z windy, spojrzałem na nie i powiedziałem do żony: – To niezwykłe, wyglądają identycznie – mówi Mike. – Identycznie płakały i śmiały się w ten sam sposób – dopowiada Lynette. Przed podróżą do Chin obie pary widziały zdjęcia dzieci, wówczas sześciomiesięcznych niemowląt, i zastanawiały się, czy są one siostrami. Pracownicy sierocińca zapewniali, że nie, choć obie miały wpisaną tę samą datę urodzenia. W każdym razie wiadomo było, że nie zostaną oddane jednemu małżeństwu. Gdyby rodziny Shawów i MacLeodów nie zdecydowały się na adopcję, dzieci czekałyby na czwórkę nowych rodziców. Rozumiejąc, że jeśli one nie wezmą sióstr, dziewczynki zostaną rozdzielone na zawsze, obie rodziny postanowiły zabrać swoje nowe córki do Kanady i wychować bliźniaczki osobno. Co kilka tygodni MacLeodowie wybierają się w czterogodzinną podróż do Amherstburga lub Shawowie jadą do Sutton. Gdy samochód MacLeodów zatrzyma się na podjeździe, Lily pędzi prosto w ramiona siostry Gillian. 12-latki mają okrągłe buzie i proste, czarne włosy do ramion, choć Lilian od niedawna nosi różowy aparat na zębach. – Są identyczne z wyglądu i zachowania – mówi Lynette. Adopcyjni rodzice zdają sobie sprawę, w jak niezwykłej sytuacji się znaleźli. Na świecie znanych jest tylko kilka przypadków adopcji z Azji, w wyniku których rozdzielono bliźnięta, a te są nieświadome sytuacji. Ich córki najwyraźniej dobrze znoszą układ, w jakim przyszło im żyć. – Nie jestem zachwycona, ale też nie cierpię z tego powodu. Gdybyśmy mieszkały bliżej siebie, zapraszałybyśmy się na noc – opowiada Lily. – To byłoby fajne – potwierdza Gillian. Dzięki stałemu kontaktowi rodzice dziewczynek mogą porównywać rozwój i dokonania sióstr. W wieku 14 miesięcy obie zaczęły chodzić – w tym samym dniu. Obie miały małe ubytki w zębach i „leniwe oko”. Już w wieku dwóch lat Gillian rozstawiała po kątach starsze dzieci. Gdy dorastały, Lily okazała się utalentowana artystycznie, a Gillian – sportowo. Zapewne wpływ na to miało zainteresowanie sportem pozostałych dzieci Shawów, Heather i Eriki. – Ale nagle Lily wygrała bieg na 100 m i sam zacząłem się zastanawiać nad wpływem biologii i wychowania na życie naszych córek – wspomina Kirk. – Chcielibyśmy wierzyć, że jako rodzice możemy kształtować charakter naszego dziecka – mówi Allyson. A chwilę potem podczas rozmowy jej córka Lily przewraca oczami w identyczny sposób jak jej siostra Gillian i Allyson natychmiast przypomina sobie o siostrze bliźniaczce córki. – Czasami przechodzi mnie dreszcz, gdy obserwuję niesamowite podobieństwo ich zachowań – zdradza Allyson. Trzeci element To, że Lily i Gillian są tak podobne, choć wychowały się w różnych rodzinach, podkreśla dziedzictwo genetyczne łączące bliźnięta jednojajowe. Lecz dwaj bracia z Maryland znaleźli się w zgoła odmiennej sytuacji. Wychowani w tej samej rodzinie nie mogliby różnić się od siebie bardziej. Jaka moc ma siłę zniweczyć działanie biologii i wychowania? – Na przerwie widziałem dziś chmurę cumulus congestus – mówi Sam, podtrzymując rozmowę w oczekiwaniu na powrót brata Johna ze szkoły. – Potem przemieniła się w nimbostratusa. Sam, sześcioletni okularnik, mówi jak profesor meteorologii. Najnowszym konikiem chłopca są chmury. Przedtem fascynował się pociągami, kosmosem i mapami. Ostatnio czyta encyklopedię dla dzieci, kolekcjonując fakty tak, jak wiewiórka zbiera orzeszki. Bliźniaki chodzą do pierwszej klasy w różnych szkołach podstawowych, tak by John miał zapewnione tyle uwagi nauczycieli, ile potrzebuje. (Na prośbę rodziców nie publikujemy ich nazwiska). Po wyjściu ze szkolnego autobusu John biegnie do domu i wpada w objęcia Sama. John śmieje się, lecz nic nie mówi. Gdy Sam luzuje uścisk, John podchodzi do skrzyni wypełnionej pluszakami i zaczyna klaskać z podniecenia. Znów jest w swoim świecie. U obu chłopców tuż przed ich drugimi urodzinami zdiagnozowano autyzm, ale u Johna objawy choroby są znacznie poważniejsze i obejmują nadpobudliwość ruchową, opóźnienie mowy i trudności w utrzymaniu kontaktu wzrokowego. Sam też ma ograniczenia, lecz dotyczą przede wszystkim umiejętności społecznych. Fakt, że obaj chorują na autyzm, nie jest niezwykły. Gdy u jednego z bliźniąt jednojajowych diagnozuje się tę przypadłość, prawdopodobieństwo jej wystąpienia u drugiego wynosi 70 proc. Przyczyny choroby nie są znane, a na autyzm zapada średnio jedno na czterysta dzieci. Dziedziczność zdaje się odgrywać tu istotną rolę, choć specjaliści są zdania, że autyzm wywołują niezidentyfikowane dotąd czynniki środowiskowe. Badanie przeprowadzone na bliźniętach w Kalifornii w zeszłym roku pokazało, że doświadczenia prenatalne i pierwszy rok życia mają duży wpływ na podatność dzieci na tę przypadłość. Rodzice Johna zastanawiają się, czy tak było w przypadku ich syna. Chłopiec urodził się z wrodzoną wadą serca i w wieku 3,5 miesiąca przeszedł poważną operację, a następnie dostał silne leki zwalczające infekcję. – Przez pierwsze pół roku życia John przebywał w skrajnie odmiennych warunkach niż Sam – zauważa ojciec. Wkrótce po postawieniu diagnozy rodzice zgłosili synów do badania prowadzonego w Instytucie Kennedy Kriegera w Baltimore. Pobrano próbki krwi i przekazano je także zespołowi naukowców z Johns Hopkins University, którzy badali związek między autyzmem a procesami epigenetycznymi – chemicznymi reakcjami niezwiązanymi z biologią ani wychowaniem. Zdaniem naukowców stanowią one ten „trzeci czynnik” kształtujący ludzki charakter. Rzeczone reakcje wpływają na to, w jaki sposób uwidacznia się nasz kod genetyczny – które geny podlegają wzmocnieniu i osłabieniu, a które są wyłączane w celu budowy kości, mózgu i innych organów. Wyobraźmy sobie nasze DNA jako ogromną klawiaturę, a geny jako klawisze – każdy reprezentujący inny segment DNA odpowiedzialny za inną nutę, czy też cechę, przy założeniu, że wszystkie klawisze składają się na to, jacy jesteśmy. Otóż procesy epigenetyczne określają, które klawisze i z jaką siłą zostaną wciśnięte, co znacząco wpływa na melodię utworu. Badania pokazały na przykład, że gdy samica szczura poddana jest działaniu stresu podczas ciąży, może to wywołać epigenetyczne zmiany u płodu, które z kolei mogą prowadzić do zmian behawioralnych w życiu dorosłym gryzonia. Inne zmiany epigenetyczne zdają się występować losowo. Ponadto niektóre procesy epigenetyczne, np. proces transformacji komórek w serce, mózg lub komórki wątroby, są całkowicie normalne. – Podczas ciąży zachodzi wiele procesów epigenetycznych wspomagających przekształcanie się komórek w wyspecjalizowane tkanki – wyjaśnia Andrew Feinberg z John Hopkins University. Badanie prowadzone przez Feinberga koncentruje się na konkretnym procesie epigenetycznym zwanym metylowaniem DNA, który powoduje wzmocnienie lub osłabienie wpływu danych genów. Aby lepiej zrozumieć powiązanie tego procesu z autyzmem, Feinberg wykorzystuje skanery i komputery do przeszukiwania próbek DNA autystycznych bliźniąt pod kątem znaczników epigenetycznych, czyli punktów w genomie, w których metylowanie zmienia wzór ekspresji genów. Celem badania będącego w toku jest ustalenie, czy osoby cierpiące na ciężką postać autyzmu, takie jak John, mają odmienny profil metylowania niż inni. Jeżeli tak się okaże, być może naukowcom uda się odpowiedzieć na pytanie, dlaczego John tak bardzo różni się od brata. Mimo że obaj mieli takie same klawiatury, ich organizmy wygrywały na nich zupełnie inne melodie. Zdaniem Aturasa Petronisa z Centrum Uzależnień i Zdrowia Psychicznego w Toronto to obiecujące podejście do tematu. Od pewnego czasu badacze wiedzą już, że złożone zaburzenia takie jak autyzm są w znacznym stopniu dziedziczne. Jednak analiza sekwencji DNA nie wyjaśniła, dlaczego bliźnięta jednojajowe, jak Sam i John, różnią się pod względem zachowania. – Po 30 latach badań nad genetyką molekularną potrafimy wytłumaczyć przyczyny powstawania jedynie około 2–3 proc. dziedziczonych skłonności do chorób psychicznych – mówi. Reszta pozostaje tajemnicą. To jeden z powodów, dla którego amerykański Narodowy Instytut Zdrowia stworzył Kompleksowy Program Badań nad Epigenetyką w 2008 r., przekazując 185 mln dolarów na badania przeprowadzone w 40 laboratoriach. Zarówno Feinberg, jak i Petronis otwarcie przyznają, że badania te są wciąż na bardzo wczesnym etapie zaawansowania. Naukowcy dopiero zaczynają rozumieć związek procesów epigenetycznych ze złożonymi zaburzeniami, takimi jak autyzm. Udało im się już dociec, że niektóre z tych procesów, w odróżnieniu od sekwencji DNA, można modyfikować. Geny zmutowane w wyniku procesu metylowania mogą zostać przywrócone do stanu wyjściowego stosunkowo łatwo. I mimo że nie stanie się to w najbliższej przyszłości, jest nadzieja, że pewnego dnia epigenetyczne błędy będą tak proste do naprawienia jak nienastrojone pianino. Ołówkiem czy długopisem Tymczasem na festiwalu Dni Bliźniąt Danielle Reed przed stoiskiem Centrum Monell próbuje namówić bliźnięta na udział w swoim badaniu na temat alkoholu. Idzie jej świetnie, para za parą zapisuje się na testy. Reed, genetyk z wykształcenia, od lat pracuje z bliźniętami. – Jeśli przyjrzymy się ich parze, oczywiste będzie, jak wiele z ich podobieństwa zapisane jest w genach. W wielu sprawach rodzeństwo jednojajowe jest identyczne i nie podlega modyfikacji. Jednak po bliższym poznaniu wyraźnie widać oczywiste różnice. W moim odczuciu to epigenetyka jest źródłem wielu z nich – mówi Reed. – Jeszcze 50 lat temu przyczyny alkoholizmu czy chorób serca upatrywano w niehigienicznym życiu. Kiedyś schizofrenię u dzieci wyjaśniano brakiem matczynej troski. Badania nad bliźniętami dały nam szerszy obraz tego, z czym człowiek się rodzi, a co jest powodowane doświadczeniem – dodaje. Wyniki najnowszych prac z dziedziny epigenetyki pozwalają mieć nadzieję, że wiedza pójdzie jeszcze dalej. – Podoba mi się koncepcja, według której Matka Natura pisze niektóre rzeczy ołówkiem, a inne długopisem. Tego co napisane długopisem, nie da się zmienić. Za to ołówek można zmazać. Na tym właśnie polega epigenetyka. Obecnie, kiedy możemy obserwować DNA i widzimy, gdzie zapiski wykonano ołówkiem, przed nauką otwiera się nowy rozdział – kończy Reed. Dla sześcioletnich bliźniąt Sama i Johna świat jest pełen nadziei. John niedawno zaczął więcej mówić, rozszerzając zasób wypowiedzi poza jednowyrazowe polecenia. – Chcę iść pływać duży basen z mama, tata, Sam, John – wypalił pewnego dnia podczas wyjścia na basen. O rany, zdanie złożone z 10 słów wypowiedziane przez najcichszego z chłopców – pisała ich mama na blogu. Tego lata John bardzo się zmienił i zamiast ciągnąć mnie w różne miejsca, sam mówi mi, co chce robić i gdzie pójść. A tymczasem Sam pochłania książki o mitologii greckiej i ortopedii, a przyczynkiem do zgłębienia obu tematów jednocześnie było złamanie łokcia. Chłopiec zainspirowany mitem o Ikarze postanowił zeskoczyć z oparcia kanapy w salonie, lądując nie w morzu, lecz na izbie przyjęć. Każdy z braci bliźniaków próbuje latać na swój własny sposób. Peter Miller, 2012
Statystyki są nieubłagane – liczba mnogich ciąż rośnie. W ostatnich 20 latach o połowę. Z danych GUS wynika, że w 2007 r. w Polsce urodziło się 9104 bliźniąt – 2,34 proc. ogółu urodzeń.
Według szacunków za dekadę już co dwudziesta ciężarna urodzi bliźnięta, a za 40 lat być może nawet co druga. I to mimo że Homo sapiens „z natury” jest tzw. gatunkiem monoowulacyjnym, co oznacza, że w jednym cyklu płodności u samicy dojrzewa jedno zdolne do zapłodnienia jajeczko. Podobnie jest u naszych najbliższych kuzynów – szympansów, goryli i orangutanów, gdzie opisywana w niewoli częstość bliźniaczych urodzeń wynosi odpowiednio 2,36 proc., 0,75 proc. i 1,1 proc. Eksperci nie są zgodni co do przyczyn wzrostu liczby bliźniąt. Jedni upatrują ich głównie w zmianach środowiska i sposobu odżywiania. Obecne zarówno w mięsie zwierząt hodowlanych, jak i w glebie czy wodzie substancje hormonopodobne mogą zwiększać liczbę komórek jajowych dojrzewających jednocześnie w jednym cyklu. Inni twierdzą, że „winne” są socjologia i demografia – kobiety coraz później decydują się na dziecko, a u 40-latki szansa na bliźniaki rośnie sześciokrotnie (to efekt podwyższonego stężenia hormonu FSH w przysadce, które poza tym również jest dziedziczne). W USA bliźnięta stanowiły ponad 1/5 urodzeń u kobiet powyżej 45. roku życia i tylko 2 proc. u nastoletnich matek. Nie bez znaczenia jest też rozwój technik wspomaganego rozrodu – zarówno stymulacji hormonalnej, jak i zapłodnienia in vitro. Z danych jednej tylko Kliniki Położnictwa i Ginekologii w Warszawie wiadomo, że o ile do końca XX w. odsetek porodów bliźniaczych nie przekraczał 1,5 proc., to w minionej dekadzie wzrósł do niemal 5 proc., z czego 1/5 była wynikiem stosowania technik wspomaganego rozrodu. Trzeba pamiętać, że te dane odnoszą się tylko do popularniejszych bliźniąt dwujajowych, zwanych fachowo dizygotycznymi. Taka para dorasta co prawda we wspólnej macicy, ale powstaje w wyniku niezależnego zapłodnienia dwóch komórek jajowych dwoma różnymi plemnikami. Bywa, że pochodzącymi od dwóch różnych ojców. Ma zatem ze sobą tyle wspólnego co zwyczajne rodzeństwo. Takie heterozygotyczne bliźnięta mogą np. mieć różny kolor skóry. Znany jest przypadek angielskich bliźniaczek, których rodzice sami pochodzili z mieszanych rasowo małżeństw. Jedna z dziewczynek ma jasną skórę i blond włosy, druga zaś i skórę, i włosy ma bardzo ciemne. Szanse na to, że w dwóch plemnikach i dwóch jajeczkach znajdowały się różne zestawy genów odpowiedzialnych za kolor skóry i że „białe” trafiły akurat na „białe”, a „czarne” na „czarne”, określono jako mniej niż jedna na milion. Więcej emocji budzą jednak bliźnięta monozygotyczne powstałe z jednego jajeczka matki. Są zawsze (no, prawie) tej samej płci i wyglądają niemal identycznie. Przyczyna podziału pojedynczego zapłodnionego jaja na dwa niezależne byty jest nieznana, a częstość urodzin takich bliźniąt jest zbliżona na całym świecie (0,3–0,4 proc.). Identyczne bliźniaki dzielą ze sobą nie tylko macicę, ale i łożysko, a często także błony płodowe. W takich parach dochodzi np. do podkradania krwi i jeden z płodów rozwija się kosztem drugiego. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do obumarcia jednego z bliźniąt jeszcze w macicy. Bywa, że bliźniaka odkrywa się po latach, przy okazji badań kontrolnych, jako masę komórek tkwiących w płucu czy jamie brzusznej. Czasem bliźnięta są zrośnięte. Najbardziej uznana teoria mówi, że dzieje się tak, gdy zygota dzieli się bardzo późno, po 12 i więcej dniach od zapłodnienia, i wtedy nie do końca się to udaje. Mniej więcej 1/4 identycznych bliźniąt można by nazwać lustrzanymi. Powstają, gdy zapłodnione jajo „decyduje się” podzielić na dwa stosunkowo późno (ok. siódmego dnia). Takie bliźniaki różnią się niczym lustrzane odbicia, jedno jest np. prawo-, a drugie leworęczne, jedno ma pieprzyk na lewym, a drugie na prawym ramieniu itp. Dzięki postępom genetyki udało się odkryć istnienie nieznanych wcześniej typów bliźniąt, np. seskwizygotycznych. W 2007 r. opisano parę, która po matce dziedziczyła dokładnie te same geny, a po ojcu – różne. Był to efekt zapłodnienia jaja przez dwa plemniki i losowego odrzucenia jednego kompletu genów w trakcie podziału tak powstałej zygoty. Jedno z nich było hermafrodytą, drugie – chłopcem.