National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-12-01T11:49:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Grzyby z Czarnobyla są nie tylko odporne na promieniowanie jonizujące. One się nim prawdopodobnie żywią
items: Czy renifer Rudolf naprawdę mógłby świecić? Naukowcy wyjaśniają świąteczną legendę
items: Samiec w ciąży? Naukowcy odkryli sekret koników morskich
items: Twój kod życia mówi więcej niż myślisz – genetyka pomaga zrozumieć historię całej ludzkości
items: Z czego zbudowany jest kod życia? Tajemnice budowy DNA
items: To jedne z najstarszych stworzeń na Ziemi. Uczą się i zapamiętują, choć nie mają mózgu
items: Nietoperze świecą jak dekoracje na Halloween. Upiorna zieleń zadziwiła naukowców
items: Zagadka z dzieciństwa rozwiązana. Wiemy już, dokąd nocą tupta jeż
items: Czy pies ma kolana? Weterynarze rozwiewają popularny mit
items: Pająki podróżują latając, nawet na setki kilometrów. I robią to właśnie teraz
items: Jest rudym kuzynem szopa pracza. Wśród gałęzi drzew porusza się z niezwykłą gracją
items: Trudno oderwać od niej wzrok. Mandarynka to prawdziwy klejnot wśród ptaków
items: Pluskwa to zwierzę udomowione, koń już nie? Nowa definicja podzieliła biologów
items: Rewolucja epigenetyczna w medycynie. Nowe metody wykrywania raka
items: Wygląda jak zabawka, ma 2 cm. długości, a jego samce zachodzą w ciążę. Wyjaśniono niezwykłą biologię pławikonika
items: Wstręt to nie kaprys. To naturalny mechanizm chroniący przed zatruciem
items: Biomimetyka, czyli sztuka kopiowania doskonałości. Jak natura inspiruje technologie
items: Koty potrafią zrobić niemal 300 różnych min. Używają ich na potęgę
items: Powstał globalny atlas podziemnej grzybni. Zmienia naszą wiedzę o biosferze Ziemi
items: Rekiny błękitne jak kameleony oceanu. Naukowcy z Hong Kongu odkryli ich zdolność do zmiany koloru
items: Tajemnice ptasiego słuchu. Ptaki słyszą lepiej od nas i potrafią zatykać uszy
items: Dlaczego ptaki śpiewają o brzasku? Zaskakujące wyniki badań
items: Jeden kieł, a robi z nim cuda. Narwal jednozębny zadziwia naukowców
items: Australijska firma stworzyła komputer z ludzkimi neuronami. Można go wynająć lub kupić
items: Naukowcy zbadali długość życia kotów różnych ras. Różnice są drastyczne

Grzyby z Czarnobyla są nie tylko odporne na promieniowanie jonizujące. One się nim prawdopodobnie żywią
type: item
date: 2025-12-01T11:48:41.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: czarnobyl
subject: grzyby
subject: promieniowanie
description: Prawie 40 lat po eksplozji reaktora nr 4 w elektrowni jądrowej w Czarnobylu, życie w Strefie Wykluczenia wokół niej zdaje się rozkwitać. Różnorodne formy życia nie tylko przetrwały skażenie, lecz wręcz zaadaptowały się do niego. Jak grzyby z gatunku Cladosporium sphaerospermum. Czy organizmy te staną się naszą przepustką do długotrwałych podróży kosmicznych?
encoded: Spis treści: Życie w Strefie Wykluczenia Czy radiosynteza istnieje? Grzybowe pancerze ochronne Ekstremofile lubiące radiację 26 kwietnia 1986 roku doszło do największej katastrofy radiacyjnej w historii energetyki jądrowej. W wyniku eksplozji reaktora nr 4 elektrowni jądrowej w Czarnobylu doszło do uwolnienia do atmosfery ogromnych ilości radioaktywnych izotopów, m.in.: jodu-131, cezu-137, strontu-90, plutonu. Poza kilkudziesięcioma osobami, które zmarły bezpośrednio w wyniku eksplozji oraz w ciągu następnych tygodni na ostrą chorobę popromienną, szacuje się, że w skutek nowotworów wywołanych skażeniem, mogły umrzeć tysiące ludzi. Jednak liczby te są wciąż szeroko dyskutowane. Życie w Strefie Wykluczenia Tuż po katastrofie sądzono, że życie nigdy nie wróci w to skażone miejsce. Jednak dość szybko okazało się, że przyroda potrafi poradzić sobie nawet w najtrudniejszych warunkach. Wystarczy, że człowiek jej w tym nie przeszkadza. Już w dekadę po katastrofie naukowcy z Narodowej Akademii Nauk Ukrainy przeprowadził badania terenowe w Strefie Wykluczenia, by sprawdzić, jakie formy życia – jeśli jakiekolwiek – znajdują się w konstrukcji otaczającej zniszczony reaktor. Odnaleźli wówczas m.in. całą społeczność grzybów, dokumentując aż 37 gatunków. Co istotne, organizmy te były ciemno ubarwione, aż po czerń. Ich komórki były bogate w pigment melaninę. Najwyższy poziom skażenia wykazywały próbki zawierające Cladosporium sphaerospermum. Jest to mikroskopijny grzyb chorobotwórczy, wywołujący m.in. alergie u ludzi. Powszechnie występuje na sufitach pryszniców i łazienek w postaci czarnych plam – tzw. grzyba. Może żywić się olejem zawartym w farbach i jest bardzo trudny do usunięcia. W Czarnobylu znaleziono go na wewnętrznych ścianach jednego z najbardziej radioaktywnych budynków na Ziemi. W dodatku wydawał się wręcz rozkwitać w tym zabójczym środowisku. Czy radiosynteza istnieje? Od tamtej pory Cladosporium sphaerospermum jest bacznie analizowany przez naukowców z całego świata.…

grzyb-czernobyl-1-b02e17c.jpg
width: 1686
height: 1125

Czy renifer Rudolf naprawdę mógłby świecić? Naukowcy wyjaśniają świąteczną legendę
type: item
date: 2025-11-30T12:01:22.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Nauka
subject: biologia
subject: boże narodzenie
subject: fizyka
subject: renifery
subject: święty mikołaj
description: Pędzący zaprzęg reniferów na stałe wpisał się w scenerię świąt Bożego Narodzenia. Rudolf i jego ekipa pojawiają się w bożonarodzeniowych filmach, książkach i opowieściach, a świąteczne gadżety z ssakami z północy w roli głównej można kupić na całym świecie. Czy czerwony nos Rudolfa mógłby jednak istnieć naprawdę?
encoded: Renifer Rudolf, który przewodzi zaprzęgowi Świętego Mikołaja, od lat znany jest ze swojego charakterystycznego czerwonego nosa. Świecąca część ciała rozsławiła północnego ssaka do tego stopnia, że badacze zaczęli zastanawiać się nad naukowym wytłumaczeniem tego wyjątkowego zjawiska. Dla fanów bożonarodzeniowego klimatu odpowiedź może być jednak mało satysfakcjonująca. Świecąca przyroda, czyli reakcje bioluminescencyjne W przyrodzie jesteśmy w stanie dostrzec wiele zwierząt, które do egzystencji używają świecących części ciała. Mieniący się wabik na głowie niektórych żabnic pozwala im łatwiej schwytać ofiarę w ciemnych wodach głębinowych, podczas gdy świetliki używają jarzących się odwłoków do komunikacji. Bioluminescencja jest cechą, którą niektóre gatunki zwierząt wykształciły na drodze ewolucji. Zarówno u ryb, jak i u owadów charakterystyczne świecenie było mechanizmem mającym na celu przystosowanie zwierzęcia do aktualnie panujących warunków. Charakterystyczne wytwarzanie światła jest efektem reakcji chemicznej zwanej reakcją bioluminescencyjną. Niektóre organizmy posiadają w swoim ciele lucyferyny — związki chemiczne zdolne do emitowania światła. Gdy lucyferyna reaguje z enzymem lucyferazą i tlenem, w komórkach powstaje tzw. „zimne” światło, czyli bioluminescencja. W ten sposób wiele dorosłych organizmów potrafi aktywnie regulować swoje świecenie — włączając lub wyłączając je poprzez kontrolę tlenu, enzymów lub zasłanianie narządów świetlnych. Czy renifery mogłyby świecić? Jak przyznaje biolożka morska Danielle DeLeo w rozmowie z serwisem„Science News”, szansa, aby renifery wykształciły zdolności bioluminescencyjne, jest „bardzo, bardzo mała”. U żadnego ssaka ani ptaka nigdy nie wykształciła się zdolność do takiej formy wytwarzania światła. Mimo, że szansa jest niezwykle mała, należy pamiętać, że zjawisko bioluminescencji pojawiło się w naturze ok. 500 mln lat temu i wykształciło się niezależnie co najmniej 100 razy w różnych, niespokrewnionych ze sobą grupach o…

shutterstock2284654923-0cad90e.jpg
width: 4000
height: 2667

Samiec w ciąży? Naukowcy odkryli sekret koników morskich
type: item
date: 2025-11-13T09:01:11.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ciąża
subject: NatGeoBN
subject: rozmnażanie
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Samce koników morskich zachodzą w ciążę i rodzą młode. Najnowsze badania pokazują, że wszystko odbywa się bez udziału typowych żeńskich hormonów.
encoded: Naukowcy z Uniwersytetu w Konstancji we współpracy z ekspertami z South China Sea Institute for Oceanography w Guangzhou, Uniwersytetu w Kilonii oraz Uniwersytetu Harvarda, dokonali przełomowego odkrycia w świecie biologii. Pod kierownictwem prof. Axela Meyera zbadali koreańskie koniki morskie (Hippocampus haema), u których – wbrew znanym schematom biologicznym – to samce zachodzą w ciążę i rodzą potomstwo. Męska ciąża została dokładnie przeanalizowana na poziomie molekularnym i komórkowym. Wnioski są niezwykłe – samce pełnią funkcję biologiczną typową dla samic, a proces odbywa się bez udziału żeńskich hormonów. Jak działa kieszeń lęgowa u koników morskich? Hippocampus haema to wyjątkowy gatunek ryby z rodziny Syngnathidae, u którego samce posiadają wyspecjalizowaną strukturę zwaną kieszenią lęgową. To właśnie do niej samice składają jaja, które są następnie zapładniane przez samca. Kieszeń ta pełni funkcję podobną do macicy i łożyska ssaków. W jej wnętrzu rozwijają się zarodki, zaopatrywane w tlen i składniki odżywcze bezpośrednio z ciała ojca. Kieszeń lęgowa ulega w czasie ciąży znaczącym zmianom. Tkanka tej części ciała grubieje i rozwija sieć naczyń krwionośnych, tworząc środowisko optymalne dla wzrostu zarodków. Męskie hormony przejmują kontrolę nad ciążą Największym zaskoczeniem dla naukowców było odkrycie, że cały proces ciąży u samców koników morskich zachodzi bez udziału estrogenów – typowych hormonów żeńskich, znanych z roli w ciążach ssaków. Zamiast tego, kluczową rolę pełnią androgeny, czyli hormony męskie. Jak tłumaczy prof. Axel Meyer, to właśnie androgeny odpowiadają za rozwój i funkcjonowanie kieszeni lęgowej. Powodują one pogrubienie skóry brzucha oraz rozwój naczyń krwionośnych, umożliwiających transport substancji odżywczych i gazów. To przełomowe odkrycie pokazuje, że ewolucja ciąży u koników morskich obrała zupełnie inną ścieżkę niż u ssaków. Mimo że efekt końcowy – rozwinięcie zarodków wewnątrz ciała rodzica – jest podobny, mechanizmy hormonal…

konik-morski-ciaza-7a56247.jpg
width: 1575
height: 1050

Twój kod życia mówi więcej niż myślisz – genetyka pomaga zrozumieć historię całej ludzkości
type: item
date: 2025-11-10T07:33:11.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: biologia
subject: chemia
subject: dna
subject: genetyka
description: Genetyka to fascynująca nauka, dążąca do odczytania i zrozumienia samej esencji życia. Opiera się na dwóch fundamentalnych filarach – dziedziczności i zmienności. To właśnie te zjawiska napędzają ewolucję i kształtują bogactwo życia na naszej planecie, a fundamentalna wiedza na ich temat pozwala zmieniać oblicze medycyny, rolnictwa, kryminalistyki, a nawet naszego rozumienia odległej przeszłości.
encoded: Spis treści: DNA jak księga życia Historia odkrywania kodu Trzy filary genetyki Zastosowania, które zmieniają świat Nazwa „genetyka” wywodzi się od starogreckiego słowa „genesis”, oznaczającego pochodzenie. Pod tym pojęciem kryje się nauka o dziedziczności i zmienności organizmów. Dziedziczność wyjaśnia, dlaczego potomstwo dziedziczy cechy po swoich rodzicach, jak choćby kolor oczu matki czy wzrost ojca. Z kolei zmienność wyjaśnia, dlaczego każdy osobnik jest unikatowy, a w obrębie gatunku istnieje tak ogromna różnorodność. DNA jak księga życia U fundamentalnych podstaw genetyki leży niezwykła cząsteczka DNA, czyli kwas deoksyrybonukleinowy. To właśnie w niej, w postaci sekwencji chemicznych „liter”, zapisana jest cała informacja genetyczna organizmu. Jednakże, aby w pełni zrozumieć, jak ta informacja jest przechowywana, kopiowana i odczytywana, należy najpierw poznać jej trójwymiarową architekturę. Struktura DNA nie jest bowiem pasywnym „magazynem danych”. To dynamiczna „maszyna”, w której każda cecha konstrukcyjna ma fundamentalne znaczenie dla jej funkcji. Budowa podwójnej helisy Najtrafniejszą i najczęściej stosowaną analogią, opisującą strukturę DNA, jest obraz skręconej drabiny. W tej wizualizacji, dwie długie, wijące się „poręcze” tworzą tzw. szkielet cukrowo-fosforanowy. Z kolei łączącej je szczeble składają się z par zasad azotowych. Podstawową jednostką budulcową DNA jest nukleotyd, składający się z trzech połączonych ze sobą elementów: pięciowęglowego cukru, zwanego deoksyrybozą; reszty kwasu fosforowego, która nadaje cząsteczce DNA jej kwasowy charakter; jednej z czterech zasad azotowych: adeniny (A), guaniny (G), cytozyny (C) lub tyminy (T). Zasady, o których mowa. dzielą się na dwie grupy: puryny (adenina i guanina) i pirymidyny (cytozyna i tymina). Nukleotydy łączą się ze sobą w długie łańcuchy, tworząc nić DNA. Połączenie to następuje poprzez wiązania fosfodiestrowe, w których reszta fosforanowa jednego nukleotydu przyłącza się do cukru następnego, t…

genetyka-e4784a3.jpg
width: 3200
height: 1800

Z czego zbudowany jest kod życia? Tajemnice budowy DNA
type: item
date: 2025-11-09T07:27:51.000Z
creator: Artur Białek
subject: Nauka
subject: biologia
subject: chemia
subject: dna
subject: genetyka
description: Podwójna helisa DNA, przypominająca skręconą drabinę sznurową, stała się uniwersalnym symbolem życia, dziedziczności i samej esencji tego, kim jesteśmy. Ta niezwykła struktura nie jest jedynie przypadkowym kształtem. Stanowi rozwiązania problemów, przed którymi stoi życie: jak przechowywać ogromne ilości informacji, chronić je przed uszkodzeniami i wiernie przekazywać kolejnym pokoleniom. Jak przedstawia się budowa DNA? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
encoded: Spis treści: Dekonstrukcja nukleotydu Tworzenie łańcucha Nie ulega wątpliwości, że kwas deoksyrybonukleinowy to jeden z najgenialniejszych tworów natury. Nie każdy wie, że DNA pojedynczej komórki zawiera około 6 miliardów par zasad, co w przeliczeniu na jednostki cyfrowe przekłada się na około 1,5 gigabajta danych. Organizm dorosłego człowieka składa się z kilkudziesięciu bilionów komórek. Sumując je wszystkie, należy przyjąć, że cząsteczki DNA we wszystkich komórkach organizmu gromadzą ponad 40 zettabajtów danych, czyli wielokrotnie więcej niż wynosi szacunkowa pojemność wszystkich serwerowni Google na świecie. Genetyka odsłoniła przed nami tajemnice DNA już w XX wieku, gdy powstało słynne „Zdjęcie 51”, niepodważalny dowód na jego helikalną strukturę. Dekonstrukcja nukleotydu Żeby zrozumieć, jak zbudowana jest cała struktura DNA, najpierw należy rozłożyć ją na najmniejsze jednostki budulcowe. Tą fundamentalną „cegiełką” jest cząsteczka zwana nukleotydem. Każdy z miliardów tworzących DNA nukleotydów jest precyzyjnie skonstruowany z trzech odrębnych komponentów. Razem wzięte, tworzą jednostkę zdolną zarówno do budowania struktury, jak i do przenoszenia informacji. Trzy filary Centralnym elementem każdego nukleotydu DNA jest pięciowęglowy cukier (pentoza) o nazwie deoksyryboza. To coś w rodzaju szkieletu, do którego przyłączone są pozostałe dwa komponenty. Cząsteczka ta jest blisko spokrewniona z innym cukrem, rybozą, występującą w RNA. Jednak brakuje jej jednej grupy hydroksylowej (-OH) przy drugim atomie węgla w pierścieniu. Ta pozornie niewielka modyfikacja chemiczna znacząco zwiększa stabilność kwasu deoksyrybonukleinowego, czyniąc go idealnym materiałem do długoterminowego przechowywania informacji genetycznej, w przeciwieństwie do bardziej reaktywnego i krótkotrwałego RNA. Do piątego atomu węgla w cząsteczce deoksyrybozy przyłączona jest (wiązaniem estrowym) reszta kwasu fosforowego, zwana grupą fosforanową. Pełni ona rolę kluczowego łącznika – swoistego „zaczep…

dna-cdb6004.jpg
width: 2842
height: 2000

To jedne z najstarszych stworzeń na Ziemi. Uczą się i zapamiętują, choć nie mają mózgu
type: item
date: 2025-11-03T10:40:45.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: meduzy
subject: mózg
subject: Onet
subject: przyroda
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Tylko zwierzęta z mózgiem i milionami neuronów potrafią uczyć się na błędach? Nic bardziej mylnego. Naukowcy odkryli, że tę zdolność mają także meduzy – stworzenia, które żyją na Ziemi już od pół miliarda lat.
encoded: W tym artykule: Małe i parzące jamochłony Zmyślne meduzy z Karaibów Zalety posiadania układu nerwowego Ludzki mózg składa się z 86 mld neuronów i jest efektem ewolucji trwającej miliony lat. Nic dziwnego, że daje nam tak niezwykłe możliwości. Mamy znakomitą pamięć i rozwinięte zdolności poznawcze, które wyróżniają nas w świecie zwierząt. Jesteśmy w stanie się uczyć i to na wiele różnych sposobów. Wyciągamy wnioski z przeszłości i naprawiamy błędy, które popełniliśmy, żeby ponownie nie wpakować się w kłopoty. Jak się okazuje, to ostatnia umiejętność ma bardzo stare korzenie. Posiadają ją nawet meduzy – jamochłony zaliczane do parzydełkowców. To jedne z najstarszych zwierząt, jakie pojawiły się na Ziemi. Ich układ nerwowy jest bardzo prosty. Meduzy nie mają mózgu, jedynie kilka tysięcy neuronów znajdujących się w całym ciele. A jednak to wystarcza, by łączyć bodźce różnego rodzaju i wyciągać z nich wnioski. Przełomowe badania, rzucające światło na to, jak kształtował się układ nerwowy zwierząt, zostały opublikowane w najnowszym numerze czasopisma „Current Biology”. Przeprowadził je zespół pod kierunkiem neurologa Andersa Garma z Uniwersytetu Kopenhaskiego oraz Jana Bieleckiego z Uniwersytetu Kiel. Małe i parzące jamochłony − Dawniej zakładano, że meduzy uczą się jedynie w najprostsze możliwe sposoby. Jednym z nich jest habituacja, czyli zdolność przyzwyczajania się do pewnego określonego bodźca, takiego jak stały dźwięk albo dotyk – mówi Anders Garm. To właśnie habituacja sprawia, że nie czujemy ubrania, które nosimy. Ponieważ cały czas dotyka ono naszego ciała, nasz mózg przyzwyczaja się do bodźca. W rezultacie przestajemy go odczuwać. − Teraz jednak odkryliśmy, że meduzy posiadają również zaawansowane umiejętności uczenia się. A nawet, że uczą się na błędach. Dzięki nim modyfikują swoje zachowanie – opowiada Garm. Naukowcy doszli do tego wniosku, przeprowadzając eksperymenty z meduzami Tripedalia cystophora. To nieduże zwierzęta należące do kostkowców: gromady skupi…

Meduzy-sa-madrzejsze-niz-myslisz-a7d69be.jpg
width: 5472
height: 3648

Nietoperze świecą jak dekoracje na Halloween. Upiorna zieleń zadziwiła naukowców
type: item
date: 2025-10-27T13:00:48.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: nietoperze
subject: przyroda usa
description: Amerykańskie nietoperze świecą i naukowcy nie mają pojęcia dlaczego. Nowe badania na Uniwersytecie Georgii w USA wykazały, że niektóre północnoamerykańskie gatunki świecą w świetle ultrafioletowym. Wyglądają dokładnie jak halloweenowe dekoracje.
encoded: Zespół z Georgii zbadał 60 muzealnych okazów nietoperzy, należących do sześciu gatunków. Naukowcy stwierdzili, że każdy z nich emitował poświatę podczas ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. Badanie opublikowano w czasopiśmie „Ecology & Evolution”. Które nietoperze świecą? „Świecące” gatunki to: mroczek brunatny (Eptesicus fuscus), kosmatnik rdzawy (Lasiurus borealis), inny kosmatnik: Lasiurus seminolus, nocek szary (Myotis austroriparius), nocek rybożerny (Myotis grisescens) oraz molosek brazylijski (Tadarida brasiliensis). Świecenie u nietoperzy nie są jednak odosobnionym przypadkiem: wcześniejsze badania wykazały, że cała menażeria ssaków wygląda pod światłem UV jak na imprezie. Fotoluminescencja występuje także u ptaków, ostatnio stwierdzono ją w skrzydłach niektórych gatunków sów. Pojawiła się jednak zagadkowa zgodność: u wszystkich 6 gatunków, u obu płci i w każdym wieku, fotoluminescencja wyglądała tak samo. Zawsze emitowały ją: skrzydła, tylne łapy i błony między ich palcami. Poza tym zawsze była zielona, w wąskim zakresie długości fal. Wszyscy świecą tak samo – to przyrodnicza zagadka Zdaniem badaczy wyklucza to kilka możliwych wyjaśnień i jest wyjątkową zagadką. Skoro wszystkie osobniki świecą tak samo, fotoluminescencja raczej nie służy do rozpoznawania pobratymców z własnego gatunku, ani do odróżniania partnerów od rywali. Jak więc to wyjaśnić? – Dane sugerują, że wszystkie te gatunki nietoperzy odziedziczyły tę cechę po wspólnym przodku. Nie wykształciła się ona niezależnie – mówi Steven Castleberry, biolog z Uniwersytetu Georgii (USA). – Dziś świecenie może być już tylko artefaktem, ale kiedyś zapewne pełniło jakąś funkcję – dodaje. Kolejny cel naukowców: zbadać żywe nietoperze Choć długości fal fotoluminescencji mieszczą się w zakresie widzenia nietoperzy, zespół nie jest pewien, czy w ich nocnym środowisku jest w ogóle dość światła, by ją zobaczyć, zwłaszcza w ciemnych kryjówkach. Intrygujące jest to, że miejsca świecenia (skrzydła i tylne koń…

nietoperze-swieca-643a18f.jpg
width: 2112
height: 1576

Zagadka z dzieciństwa rozwiązana. Wiemy już, dokąd nocą tupta jeż
type: item
date: 2025-10-15T09:22:51.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: jeże
subject: przyroda
subject: ssaki
description: Kto z nas nie zastanawiał się kiedyś: „Dokąd nocą tupta jeż?”. Zagadkę dzieciństwa postanowiły rozwiązać Lasy Państwowe. Odpowiedź wcale nie jest taka trudna.
encoded: W tym artykule: Dokąd nocą tupta jeż? Uważajmy na jeże i dbajmy o nie Ciekawostki o jeżach Jesień kojarzy nam się przede wszystkim ze spadającymi liśćmi, kasztanami, ale i zwierzętami, przygotowującymi się na nadejście mroźnych miesięcy. Wśród nich są jeże, które, jak wiele innych stworzeń, zapadają w sen zimowy. Przypomnieć o tym postanowiły Lasy Państwowe, publikując w sieci specjalny post poświęcony tym niewielkim ssakom. Co więcej, leśnicy postanowili odpowiedzieć również na klasyczne pytanie – „dokąd nocą tupta jeż?”. Dokąd nocą tupta jeż? Zanim dowiemy się, co po zmroku robi ten uroczy ssak, warto przypomnieć genezę słynnego pytania. Nieco starsi czytelnicy z pewnością pamiętają emitowany z przerwami od 1982 do 2007 roku na antenie telewizji publicznej program dla dzieci „Domowe przedszkole”. Już w czołówce słychać tam ikoniczne: „Dokąd nocą tupta jeż?”. Po upływie czterech dekadach i kolejnych pokoleniach młodych widzów dopytujących o nocne życie jeży, zagadkę dzieciństwa postanowiły rozwiązać Lasy Państwowe. Z facebookowego wpisu dowiadujemy się, że nocą jeże potrafią przebyć nawet 3 kilometry, co jest nie lada osiągnięciem, biorąc pod uwagę ich niewielkie rozmiary. Główny powód nocnych eskapad mierzących maksymalnie 26 cm ssaków to po prostu chęć zdobycia pożywienia. – A więc już wiemy, gdzie jeże tuptają nocą — jeść! – podkreślają leśnicy. I dodają, że w trakcie jednej nocy jeże zjadają ok. 200–250 g owadów i innych bezkręgowców. Szacuje się, że jeż nocą powinien zjeść pokarm odpowiadający 1/6 masy swojego ciała. Jeżeli jesienią jeż nie będzie ważył co najmniej 700 g, to małe prawdopodobieństwo, że przeżyje zimę. Uważajmy na jeże i dbajmy o nie Leśnicy przy okazji zaapelowali do wszystkich internautów, by szczególnie jesienią uważali na jeże. To czas, kiedy te niewielkie ssaki szukają schronienia i pomału zapadają w sen zimowy. – Jeże zimują bardzo często w parkach i ogrodach w stertach liści. Okres października to ten czas kiedy pomału zapadają w sen zimo…

Dokad-noca-tupta-jez-849ca3c.jpg
width: 4707
height: 3239

Czy pies ma kolana? Weterynarze rozwiewają popularny mit
type: item
date: 2025-09-29T09:07:43.000Z
creator: Igor Szulim
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ciekawostki
subject: Edukacja
subject: pies
subject: psy
subject: zwierzęta
description: Czy pies ma kolana – to pytanie, które zaskakująco często pojawia się wśród właścicieli czworonogów. Choć brzmi nietypowo, odpowiedź jest jednoznaczna i ma ciekawe uzasadnienie.
encoded: Spis treści: Czy pies ma kolana? Ile kolan ma pies? Chore kolano u psa Ciekawostki o psach Wbrew pozorom anatomia psa w wielu aspektach przypomina budowę ludzkiego układu kostnego. Psy, podobnie jak ludzie, mają kolana – zlokalizowane w tylnych łapach. Mało kto jednak wie, że również w przednich łapach znajduje się odpowiednik „kolana”, który pełni zupełnie inną funkcję. Zrozumienie tego układu może pomóc lepiej dbać o zdrowie pupila i rozpoznawać sygnały możliwych kontuzji. Czy pies ma kolana? Pies, podobnie jak człowiek i inne ssaki, ma kolana. Po jednym na każdej z dwóch tylnych łap. Odgrywają one kluczową rolę w poruszaniu się, a konkretnie w chodzeniu, skakaniu czy bieganiu. Psie kolano to niezwykle złożony staw, który składa się z różnych kości: kości udowej, kości piszczelowej, kości strzałkowej, rzepki, łąkotki, więzadeł krzyżowych. Kluczowym elementem stabilizującym kolano psa jest rzepka, która utrzymuje kości na właściwym miejscu i zapobiega ich przemieszczaniu. Powierzchnie stawowe kości pokrywa chrząstka, która pełni istotną funkcję – dzięki niej ruch nie sprawia psu bólu, nawet podczas intensywnej aktywności. Za możliwość poruszania stawem odpowiadają otaczające kolano mięśnie, które generują niezbędną siłę do jego zginania i prostowania. Wiele osób może błędnie interpretować położenie psiego kolana, ponieważ w przeciwieństwie do ludzi, u psa znajduje się ono stosunkowo wysoko – tuż pod kością udową, osłoniętą masą mięśniową. Zdarza się, że za kolano uznaje się niżej położony staw skokowy, co jest anatomiczną pomyłką. W praktyce psy poruszają się na palcach, co wpływa na ich wyjątkowy sposób chodzenia. Ile kolan ma pies? Fakty anatomiczne, które mogą Cię zaskoczyć Nieprzypadkowo fraza „ile kolan ma pies?” znalazła się w czołówce wyszukiwań Google. Zainteresowanie tym tematem wzrosło gwałtownie po emisji odcinka popularnego teleturnieju, w którym uczestnicy musieli odpowiedzieć na pozornie proste pytanie dotyczące anatomii psa. Do wyboru mieli dwie odpo…

biegajace-psy-GettyImages-1202083136-864f860.jpg
width: 5322
height: 3744

Pająki podróżują latając, nawet na setki kilometrów. I robią to właśnie teraz
type: item
date: 2025-09-23T08:03:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: jesień
subject: pająki
description: Babie lato to nie tylko piękne zjawisko – to sposób, w jaki młode pająki kolonizują nowe tereny, unosząc się na delikatnych niciach. O znaczeniu tej strategii opowiada biolog, prof. Stanisław Czachorowski.
encoded: Ciepły jesienny dzień, specyficzne światło które zawdzięczamy coraz niższej pozycji Słońca na niebie i one – srebrne niteczki lecące przez przestrzeń w nieznanym kierunku. Babie lato, zjawisko budzące nostalgię i obecne nawet w wielkich dziełach sztuki, to tak naprawdę strategia przetrwania pająków. Na swoich leciutkich niciach młode pajączki potrafią pokonać setki kilometrów. O znaczeniu tego zjawiska opowiedział PAP ekspert, dr hab. Stanisław Czachorowski, entomolog, profesor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Jak pająki latają? Sekret balonowania Jak wyjaśnia naukowiec, młode pająki przędą delikatne nici, wspinają się na rośliny i wykorzystując elektrostatykę oraz ruchy powietrza, unoszą się niczym na miniaturowych latawcach. Proces ten, zwany balonowaniem, pozwala im „latać” na wysokości nawet półtora kilometra i pokonywać setki kilometrów. To kluczowe dla zasiedlania nowych terenów. Na własnych nogach żaden pająk nie zaszedłby tak daleko. Ta forma zasiedlania ma fundamentalne znaczenie dla przetrwania gatunków, które to robią. Babie lato to zjawisko nie tylko jesienne Choć babie lato kojarzymy głównie z jesienią, tak naprawdę występuje od maja do października. Jesienią staje się jednak szczególnie widoczne – poranna rosa osiadająca na niciach sprawia, że błyszczą w słońcu, a niski kąt padania światła potęguje efekt. W tym czasie cykl rozwojowy wielu gatunków dobiega końca, więc młodych pająków szukających nowych siedlisk jest wyjątkowo dużo. Aeroplankton: życie unoszące się w powietrzu Dyspersja (rozprzestrzenianie się gatunków po świecie) nie jest zarezerwowana tylko dla pająków. To uniwersalny mechanizm w przyrodzie. Rośliny rozsiewają nasiona dzięki wiatrowi, wodzie czy zwierzętom, a pająki i inne bezkręgowce korzystają z ruchów powietrza. Organizmy unoszone w atmosferze określa się mianem aeroplanktonu, analogicznie do planktonu wodnego. Stanowią one źródło pokarmu dla owadożernych ptaków, takich jak jaskółki czy jerzyki. Babie lato to ewolucyjna konieczno…

AdobeStock622371976-39d4a73.jpeg
width: 6720
height: 4480

Jest rudym kuzynem szopa pracza. Wśród gałęzi drzew porusza się z niezwykłą gracją
type: item
date: 2025-09-22T09:30:05.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: Edukacja
subject: przyroda
subject: ssaki
subject: zwierzęta
description: Ostronos rudy, znany również jako koati, należy do rodziny szopowatych. Już na pierwszy rzut oka przypomina swojego słynnego kuzyna, ale prowadzi zupełnie inny tryb życia. Jego królestwem są gałęzie drzew.
encoded: W tym artykule: Jak wygląda ostronos rudy? Gdzie występuje ostronos rudy? Czym żywi się ostronos rudy? Tryb życia ostronosa rudego Rodzina szopowatych dzieli się na pięć rodzajów. Jednym z nich jest Nasua, czyli ostronos. W jego obrębie funkcjonują trzy gatunki: ostronos białonosy, ostronosek górski i bohater tego artykułu, czyli ostronos rudy. Jak wygląda ostronos rudy? Ostronos rudy, inaczej koati (Nasua nasua) to drapieżny ssak z rodziny szopowatych. Przypomina szopa pracza, ale jest od niego wyraźnie smuklejszy i ma dłuższy ogon. Oba gatunki różnią się też umaszczeniem. Swoją nazwę gatunkową zawdzięcza charakterystycznemu, przypominającemu szpic pyskowi – wydłużonemu i zwężającemu się ku przodowi. Oczy zwierzęcia są niewielkie, podobnie jak zaokrąglone uszy. Umaszczenie ostronosa rudego Ciało ostronosa rudego jest pokryte krótką sierścią. Dominującym kolorem jest rdzawobrunatny. Na puszystym ogonie widoczne są ciemne pierścienie. Taki sam kolor mają przednie kończyny. Częściowo ciemny jest też pysk. Na czarnym tle pojawiają się białe plamy – nad i pod oczami oraz na policzkach. Także gardło i klatkę piersiową pokrywa biaława sierść, a część brzuszną – żółtawa. Cyweta afrykańska: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, ciekawostki Cyweta afrykańska jest największym współcześnie żyjącym przedstawicielem gatunku wiwerowatych, czyli łaszowatych. Jak wygląda to niezwykłe zwierzę? Gdzie występuje i jaki prowadzi tryb ... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/cyweta-afrykanska-wystepowanie-srodowisko-pozywienie-rozmnazanie-zagrozenia-ciekawostki-fot-edwin-remsberg-vwpics-universal-images-group-via-getty-images-d35e6e6.jpeg" width="938" height="626" alt="Cyweta afrykańska: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, ciekawostki (fot. Edwin Remsberg/VWPics/Universal Images Group via Getty Images)" title="Cyweta afrykańska: występowanie, środowisko, pożywienie, rozmnażanie, zagrożenia, cieka…

Koati-to-rudy-krewniak-szopa-c106744.jpg
width: 5010
height: 3340

Trudno oderwać od niej wzrok. Mandarynka to prawdziwy klejnot wśród ptaków
type: item
date: 2025-09-18T09:30:29.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: ptaki
description: Kaczka mandarynka od wieków uchodzi w Azji za symbol miłości i szczęścia małżeńskiego. W Polsce, choć uznawana za gatunek obcy, nie stanowi poważnej konkurencji dla rodzimych kaczkowatych. Najliczniej można ją spotkać w warszawskich Łazienkach.
encoded: Spis treści: Jak wygląda kaczka mandarynka? Gdzie występuje kaczka mandarynka? Kaczka mandarynka w Polsce Tryb życia kaczki mandarynki Gatunki obce urozmaicają rodzimą faunę, jednak każdy z nich wywiera mniejszy lub większy wpływ na przyrodę. Te, które w największym stopniu zagrażają bioróżnorodności, określa się mianem inwazyjnych gatunków obcych (IGO). Do tej grupy zaliczana jest między innymi nutria amerykańska, która poważnie zagraża podmokłym i bagiennym ekosystemom, oraz jenot, stanowiący poważną konkurencję dla rodzimych ssaków drapieżnych. Póki co kaczka mandarynka nie została uznana za gatunek obcy, mimo że w Polsce zadomowiła się już kilkanaście lat temu. Jak wygląda kaczka mandarynka? Kaczka mandarynka, czyli Aix galericulata, jest średniej wielkości przedstawicielem rodziny kaczkowatych. Średnia długość ciała dojrzałego osobnika wynosi 41–49 cm. Rozpiętość skrzydeł sięga 65-75 cm. Przeciętna masa ciała to ok. 500 g. Pokrój ciała jest charakterystyczny dla wszystkich kaczkowatych, ale dziób mandarynki, dość krótki i niezbyt spłaszczony, pozostaje unikatową cechą rodzaju Aix. Ubarwienie kaczki mandarynki Tym, co wyróżnia mandarynkę najbardziej na tle jej kuzynek, jest jej okrywa. Zarówno u samca, jak i u samicy, pióra z tyłu głowy układają się w charakterystyczny dziób. Osobniki męskie dodatkowo wyróżniają się jaskrawym, kontrastowym ubarwieniem. Ramieniowe lotki drugorzędowe, wydłużone i przy złożonych skrzydłach tworzące sterczące grzebienie, są rude z białymi końcówkami. Od nasady czerwonego dzioba aż do zakończenia czuba rozciąga się wyraźnie zaznaczony biało-kremowy pas. Czoło jest metalicznie zielone, podobnie jak przód ciemienia. Z kolei pióra pokrywające tył ciemienia i potylicę są rdzawe. Taką samą barwę mają wąskie, wydłużone pióra bokobrodów, które tworzą charakterystyczny kołnierz. Okrywa z przodu szyi, w górnej części piersi i na bokach jest metaliczno-fioletowa, w dolnej części przecięta dwoma białymi pasami. Beżowe pióra pokrywają boki. Spód…

kaczkamandarynka-4d5e871.jpg
width: 5472
height: 3648

Pluskwa to zwierzę udomowione, koń już nie? Nowa definicja podzieliła biologów
type: item
date: 2025-09-16T09:27:46.000Z
creator: Bethany Brookshire
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: udomowienie
subject: zwierzęta
description: Mogłoby się zdawać, że kwestia udomowienia zwierząt i roślin została już dawno rozstrzygnięta. Nic bardziej mylnego. W świecie nauki właśnie rozgorzała gorąca dyskusja na ten temat.
encoded: Spis treści Czym jest udomowienie? Nowa definicja, nowy problem Za i przeciw redefinicji udomowienia Nowe spojrzenie na granice udomowienia Żyjący w mieszkaniu pies to bez wątpienia zwierzę udomowione. Krowa na polu także. Ale wychodzący podmiejski kot, który uwielbia życie na wolności, ale nie pogardzi ciepłym kątem na noc? Tu już odpowiedź nie jest taka oczywista. A zwierzęta, które i tak mieszkają w naszych domach, choć wcale tego nie chcemy – są udomowione, czy nie? Nawet wśród biologów nie ma jednej uniwersalnej definicji udomowienia. Niektórzy próbują taką definicję wreszcie stworzyć. Nie bez problemów. Czym jest udomowienie? Nowa definicja, nowy problem Dwie biolożki, Erin Karlsson i Kathryn Lord zderzyły się z tym problemem, badając dawne radzieckie eksperymenty nad udomowieniem lisów. Wraz ze współpracownikami postanowiły wreszcie stworzyć jedną uniwersalną definicję udomowienia. Według niej, udomowione zwierzęta i rośliny to „populacje gatunków, które ewoluowały w odpowiedzi na niszę lub rolę związaną z ludźmi i które nie są w stanie dobrze funkcjonować poza kontekstem ludzkim”. I tu zaczęły się schody. Według tej logiki nie tylko psy, ale i pluskwy czy szczury są udomowione. Ale konie i pszczoły – nie, bo poradziłyby sobie bez ludzi i środowisk przez nich wytworzonych. Inni naukowcy nie zgadzają się więc z definicją Karlsson i Lord. Niektórzy w ogóle kwestionują potrzebę jej stworzenia. Za i przeciw redefinicji udomowienia Nowa definicja wywołała debatę wśród naukowców. Niektórzy, jak biolog Carlos Driscoll, podkreślają znaczenie zmian genetycznych w procesie udomowienia. Według Driscolla jeśli zmiany genetyczne nie nastąpiły, nie można mówić o udomowieniu. Inni, jak archeobotaniczka Amy Bogaard, zwracają uwagę na wzajemne przystosowanie się ludzi i organizmów. Jak sugeruje, udomowienie to relacja międzygatunkowa, a nie jednostronny proces kontrolowany przez człowieka. Nowe spojrzenie na granice udomowienia Karlsson i Lord mają na to odpowiedź. Proponują …

Ktore-zwierzeta-sa-udomowione-ad84219.jpg
width: 6720
height: 4480

Rewolucja epigenetyczna w medycynie. Nowe metody wykrywania raka
type: item
date: 2025-09-13T13:59:02.000Z
creator: Tomasz K. Wojdacz
subject: Nauka
subject: biologia
subject: epigenetyka
subject: genetyka
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Mechanizmy epigenetyczne sterują rozwojem naszych komórek. Ich zrozumienie pozwoli skuteczniej wykrywać i leczyć choroby.
encoded: Spis treści: Co to jest epigenetyka? Dlaczego epigenetyka może być kluczem do wyjaśnienia, jak powstają choroby? Wczesne wykrywanie nowotworów oparte na epigenetyce Prewencja chorób cywilizacyjnych oparta na epigenetyce Większość z nas pamięta ze szkoły, że to jak wyglądamy i jak funkcjonuje nasze ciało zapisane jest w DNA – materiale genetycznym odziedziczonym od rodziców. Ten sam kod genetyczny znajduje się w niemal każdej komórce naszego ciała, których jest około 30–40 bilionów. I tu pojawia się pytanie, które przez wieki nurtowało naukowców. Jak to możliwe, że z identycznego DNA powstaje tak ogromna różnorodność komórkowa budujące ciało ludzkie? Ciało, w którym jedne komórki przewodzą prąd – komórki nerwowe, inne dają nam możliwość ruchu – komórki mięśniowe itd.? Co to jest epigenetyka? Odpowiedź na to pytanie jest zasadniczo prosta: DNA czytane jest na różne sposoby w różnych typach komórek. To rodzi następne pytanie: kto czy co decyduje o tym, jak materiał genetyczny jest czytany w konkretnej komórce? To właśnie mechanizmy epigenetyczne decydują o tym, jak DNA w komórce jest odczytywane. Dzięki nim z jednej, wspólnej instrukcji powstaje niezwykle złożony organizm, w którym każda komórka odgrywa precyzyjnie zaplanowaną rolę. Epigenetyka to dziedzina nauki badająca te mechanizmy. Dlaczego epigenetyka może być kluczem do wyjaśnienia, jak powstają choroby? Prawidłowe funkcjonowanie mechanizmów epigenetycznych pozwala na rozwój tak skomplikowanej maszyny, jaką jest ludzki organizm, zbudowany z ok. 200 typów komórek. Gdyby taki organizm żył w idealnym środowisku, w którym żaden z czynników nie wpływałby negatywnie na funkcjonowanie mechanizmów epigenetycznych, żylibyśmy długo i w zasadzie bez większości chorób. Takie środowisko niestety nie istnieje. Od naszych pierwszych dni na świecie nasz organizm poddawany jest działaniu niekorzystnych czynników środowiskowych, które zmieniają funkcjonowanie mechanizmów epigenetycznych. Kiedyś myśleliśmy, że zmiany genetyczne, t…

epigenetyka-b2d08a2.jpg
width: 561
height: 374

Wygląda jak zabawka, ma 2 cm. długości, a jego samce zachodzą w ciążę. Wyjaśniono niezwykłą biologię pławikonika
type: item
date: 2025-08-28T05:58:32.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: genetyka
subject: ryby
description: Biologów od dawna intrygowały niezwykłe organizmy najmniejszych koników morskich. Po zbadaniu genomu tych rybek wreszcie wiadomo, jak osiągnęły miniaturowy rozmiar, dziwny kształt i niespotykaną strategię rozrodczą.
encoded: Najmniejsze pławikoniki (m.in. Hippocampus bargibanti) to niezwykłe morskie rybki, których długość rzadko przekracza dwa centymetry. Słyną z doskonałego kamuflażu – upodobniły się do kolorów i faktur korali, wśród których żyją. Niektóre gatunki mają na skórze guzki do złudzenia przypominające polipy korali, co czyni je niemal niewidzialnymi zarówno dla drapieżników, jak i dla nurków. Co odkryli naukowcy w genach pławikonika? Naukowcy z Chin i Niemiec postanowili zbadać, w jaki sposób ewolucja doprowadziła do tak perfekcyjnego i ekstremalnego przystosowania. Najpierw stworzyli kompletną mapę genomu pławikonika, a następnie porównali ją z genami jego najbliższych krewnych. Analizowali zarówno obecność i aktywność genów, jak i rozwój zarodkowy. Szczególne zainteresowanie wzbudził gen nazwany hoxa2b, odpowiadający za „plan budowy ciała” u większości zwierząt. Odkryto, że u najmniejszych pławikoników gen ten po prostu nie działa. Prawdopodobnie to główny powód, który doprowadził do miniaturyzacji i niezwykłego kształtu tej rybki. Badania ujawniły, że koniki karłowate w drodze ewolucji straciły aż 438 genów obecnych u innych koników morskich. Poza tym kolejne 635 genów wskutek mutacji zostało wyłączonych. Zanikły u nich także liczne mechanizmy kontrolujące procesy wzrostu i rozwoju. Według autorów artykułu, opublikowanego właśnie w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences” to właśnie utrata genów i elementów regulacyjnych odpowiada za ich wyjątkowe cechy i symbiotyczny tryb życia wśród korali. Ciąża samców wyjaśniona Kolejnym zaskakującym odkryciem było to, że najmniejsze pławikoniki mają znacznie słabszy układ odpornościowy niż inne ryby. Brakuje im kluczowych genów, które zwykle odpowiadają za produkcję białek zwalczających patogeny. Badacze sugerują, że to koralowce, wśród których żyją te ryby, przejęły tę rolę, ponieważ wytwarzają naturalne antybiotyki. Słabsza odporność mogła też doprowadzić do kolejnej biologicznej ciekawostki. Koniki morskie są …

AdobeStock237697702-b67e592.jpeg
width: 4452
height: 2968

Wstręt to nie kaprys. To naturalny mechanizm chroniący przed zatruciem
type: item
date: 2025-08-05T06:00:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: biologia
subject: jedzenie
subject: kuchnie świata
description: Wstręt do jedzenia może oznaczać po prostu to, że nie mamy na coś ochoty. Biologicznie ma jednak dużo ważniejszą rolę: to mechanizm obronny, który ostrzega nas przed spożyciem szkodliwych pokarmów. Ekspertka tłumaczy, czemu jest nam wciąż potrzebny.
encoded: Spis treści Instynkt, który wciąż działa Kulturowe uwarunkowania odrazy do jedzenia Dlaczego dzieci nie lubią brokułów? Wiele pokarmów wywołuje naszą zdecydowaną negatywną reakcję. Dla niektórych zapalnikiem będzie szwedzki sfermentowany śledź Surströmming, a dla innych sardyński ser casu marzu z żywymi larwami owadów , polskie kiszone ogórki czy nawet kopytka. Wywoływany przez nie wstręt, chociaż nie zawsze racjonalny, ma jednak zaplecze ewolucyjne. Jego zadaniem jest zabezpieczenie nie tylko naszego zdrowia, ale i życia. Instynkt, który wciąż działa – Choć na przestrzeni wieków jakość jedzenia uległa znacznej poprawie, to wstręt, który chroni przed spożyciem potencjalnie szkodliwych pokarmów, jest nam potrzebny tak samo teraz, jak i dawniej – tłumaczy Polskiej Agencji Prasowej dr Magdalena Tomaszewska-Bolałek, badaczka z Uniwersytetu SWPS. Tłumaczy ona, że sam wstręt działa jako mechanizm obronny, który chroni nas przed spożyciem takiego jedzenia, które może być dla nas potencjalnie niebezpieczne. Wykrywa elementy, które wskazują między innymi na jego zepsucie, stąd u niektórych odraza spowodowana np. kiszonym jedzeniem. Kulturowe uwarunkowania odrazy do jedzenia Ekspertka zastrzega jednak, że nasze obawy w stosunku do potraw z innych kręgów kulturowych mają inne podłoże. Według dr Tomaszewskiej-Bolałek czujemy niechęć do nieznanych nam pokarmów, bo wyrastaliśmy w przekonaniu, że „tego się nie je”. Stąd właśnie nasza niechęć do jedzenia węży, owadów czy żab. Produkty te w Polsce często uważane są za obrzydliwe, a w innych krajach świata są powszechnie spożywane. – Przekonujemy się o tym bardzo szybko przy dyskusji o wprowadzeniu białka owadziego do diety – konstatuje naukowczyni. Dlaczego dzieci nie lubią brokułów? Na rozwój zmysłu smaku czy węchu ma wpływ wiele różnych czynników: tylko niektóre z nich są genetyczne, a większość ma podłoże psychologiczne czy kulturowe. Początek kształtowania się kubków smakowych przypada już na okres prenatalny. Niemowlęta od razu…

AdobeStock499477395-8c16c6b.jpeg
width: 4315
height: 2244

Biomimetyka, czyli sztuka kopiowania doskonałości. Jak natura inspiruje technologie
type: item
date: 2025-08-03T06:33:51.000Z
creator: Artur Białek
subject: Przyroda
subject: Technologia
subject: biologia
subject: ewolucja
subject: inżynieria
description: Biomimetyka to dziedzina, która pozwala rozwiązać ludzkie problemy dzięki naśladowaniu natury. Nawet najprostsze organizmy żywe potrafią dostosować się do najbardziej niesprzyjających warunków. W praktyce przyroda oferuje nam całą masę gotowych rozwiązań. Naszym zadaniem jest tylko skopiować je i przenieść na grunt inżynierii. Jakie sekrety skrywa świat roślin i zwierząt, które możemy zastosować w technologii?
encoded: Spis treści: Natura jest najdoskonalszym inżynierem Biomimetyka, czyli sztuka naśladowania natury Jak to się zaczęło? Jakie dziedziny zrewolucjonizowała biomimetyka? Praktyczne zastosowanie rozwiązań biomimetycznych Natura kształtowała się w toku trwających miliony lat procesów. Człowiek od dawna bada jej złożoność, ale mimo galopującej technologii świat przyrody wciąż skrywa przed nami wiele tajemnic. Nie ustajemy jednak w pogoni za ich poznaniem, co znajduje odzwierciedlenie w otaczającym nas świecie. Gdybyśmy nie obserwowali organizmów żywych, z całą pewnością nie powstałoby wiele przełomowych wynalazków. Natura jest najdoskonalszym inżynierem Postęp technologiczny, który dokonuje się na naszych oczach, jest nieprawdopodobny. Współczesne rozwiązania cechuje nieporównywalnie większa efektywność i trwałość względem tych, które były stosowane jeszcze nie tak dawno temu. Należy jednak podkreślić, że w kwestii zdolności inżynieryjnych, człowiek nie może równać się z naturą. Wszystko, co najdoskonalsze, powstało w wyniku naturalnych procesów. Weźmy choćby pajęczą sieć. Nici jedwabiu pajęczego wykazują wielokrotnie większą wytrzymałość na rozciąganie niż stal o tym samym przekroju. Albo plaster miodu – struktura składająca się z sześciokątnych komórek, która przy zachowaniu niskiej masy wykazuje niebywałą sztywność i wytrzymałość na ściskanie. Inny przykład? Proszę bardzo – skóra rekina, która dzięki swojej specyficznej budowie znacząco minimalizuje opór wody. Przykładów potwierdzających doskonałość natury jest cała masa. A gdyby tak wykorzystać zaobserwowane w przyrodzie wzorce i procesy, tworząc na ich podstawie rozwiązania dla wielu dziedzin? To już się dzieje i nie ulega wątpliwości, że naśladowanie natury jest przyszłością nauki. Biomimetyka, czyli sztuka naśladowania natury Już sama nazwa „biomimetyka” wskazuje, z jaką dziedziną nauki mamy do czynienia. „Bios”, czyli „życie” i „mimesis”, czyli naśladowanie – biomimetyka to nic innego, jak sztuka naśladowania przyr…

Biomimetyka-49c9df2.jpg
width: 1000
height: 667

Koty potrafią zrobić niemal 300 różnych min. Używają ich na potęgę
type: item
date: 2025-07-31T09:20:08.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: koty
subject: Onet
subject: ssaki
subject: Travel
subject: Wolny czas
subject: zachowania
subject: zwierzęta
description: Kocia komunikacja to nie tylko miauczenie, mruczenie i fukanie. Okazuje się, że koty potrafią robić setki różnych min. Sygnalizują nimi wrogie lub przyjacielskie zamiary.
encoded: W tym artykule: Po drodze na uczelnię Złożona mimika kotów Koty mają miny wrogie i przyjazne Uboczne skutki udomowienia kotów Koty to samotnicy o pokerowym pysku? Nic podobnego. Gdy znajdują się w towarzystwie swoich pobratymców, używają mimiki i to na potęgę. Po prawie rocznych badaniach dwie naukowczynie zidentyfikowały aż 276 różnych kocich grymasów. Te kocie miny są doskonale czytelne dla wszystkich innych kotów znajdujących się w okolicy. Co więcej, jest możliwe, że tak rozbudowany zestaw grymasów koty zawdzięczają nam. A konkretnie – spędzeniu ostatnich 10 tys. lat rozwoju ewolucyjnego w towarzystwie ludzi, podejrzewają Lauren Scott i Brittany Florkiewicz. Ich fascynująca praca o naszych czworonożnych towarzyszach ukazała się w październiku w czasopiśmie „Behavioural Processes”. Po drodze na uczelnię Lauren Scott nie jest zoolożką ani zwierzęcą behawiorystką. To studentka medycyny i miłośniczka kotów. Dwa lata temu studiowała na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles (UCLA). Kilka minut od uczelni znajduje się kocia kawiarenka CatCafé Lounge. Goście mogą tam spędzać czas – a nawet uprawiać jogę – w towarzystwie kilkudziesięciu kotów. Od sierpnia 2021 r. do czerwca 2022 r. Scott zaczęła nagrywać koty po zamknięciu kawiarni. W sumie na taśmach zarejestrowała zachowania 53 zwierząt. Następnie dokładnie przeanalizowała nagrania wraz z psycholożką ewolucyjną Brittany Florkiewicz. Obie badaczki zrobiły zestawienie ruchów mięśni kocich pysków, wykluczając te związane z ziewaniem, żuciem i oddychaniem. Złożona mimika kotów Tym, co pozostało, były ruchy mięśni składające się na miny służące kotom do porozumiewania się ze sobą. Jak się okazało, tych min koty są w stanie zrobić całkiem sporo, bo aż 276. To tylko niewiele mniej niż grymasy, które wykrzywiają twarze szympansów. Małpy naczelne potrafią zrobić 357 min. W przypadku kotów każda mina składała się z około czterech unikatowych ruchów pyska. Było to np. rozchylanie warg, opuszczanie szczęki, rozszerzanie lub z…

Koty-potrafia-zrobic-az-300-min-5e6cd64.jpg
width: 5946
height: 3964

Powstał globalny atlas podziemnej grzybni. Zmienia naszą wiedzę o biosferze Ziemi
type: item
date: 2025-07-24T13:03:54.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: biologia
subject: grzyby
subject: ochrona przyrody
description: Mapa bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych została właśnie opublikowana w prestiżowym czasopiśmie naukowym „Nature”. To pierwsze tak dokładne opracowanie danych DNA grzybów z całego świata, które może pomóc w ochronie ekosystemów i klimatu.
encoded: Spis treści Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Niezwykła mapa światowej grzybni Olbrzymie przedsięwzięcie badawcze Naukowcy opublikowali pierwszą na świecie szczegółową mapę bioróżnorodności podziemnych grzybów mykoryzowych. Mykoryza to symbioza między grzybami a korzeniami roślin. To zjawisko kluczowe dla życia i zdrowia wielu roślin, w tym drzew. Grzyby dostarczają roślinom wodę i składniki mineralne (np. fosfor), a w zamian otrzymują produkty fotosyntezy (cukry). Nowa mapa to krok milowy w poznaniu funkcjonowania ekosystemów na całym świecie. Grzyby mykoryzowe: podziemne serce ekosystemów Grzyby mykoryzowe odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu ekosystemów: wspomagają rośliny w pobieraniu składników odżywczych, magazynują ogromne ilości węgla (ok. 13 miliardów ton CO₂ rocznie), regulują obiegi wody i składników mineralnych. Mimo to, do tej pory pozostawały niemal całkowicie pomijane w strategiach ochrony środowiska, politykach klimatycznych i działaniach na rzecz odbudowy przyrody. Te podziemne ekosystemy mają ogromny, lecz dotąd słabo poznany wpływ na funkcjonowanie całej biosfery. Wśród grzybów mykoryzowych można wyróżnić dwa główne typy ich symbiozy z roślinami. Ektomykoryza polega na tym, że strzępki grzybni nie wnikają do wnętrza komórek korzenie roślin, lecz oplatają je z zewnątrz. Grzyby ektomykoryzowe dominują w chłodniejszym klimacie. W cieplejszym (np. Azji Południowo-Wschodniej) zdecydowanie przeważa endomykoryza, czyli głębsza symbioza grzybni z korzeniem, w której strzępku grzyba wnikają do wnętrza komórek gospodarza. Niezwykła mapa światowej grzybni Badanie opublikowane w „Nature” stanowi efekt współpracy międzynarodowej sieci naukowców zrzeszonych w inicjatywie SPUN (Society for the Protection of Underground Networks), która rozpoczęła działalność w 2021 roku. Przeanalizowano w nim ponad 2,8 miliarda sekwencji DNA grzybów zebranych z 130 krajów. Dzięki temu udało się stworzyć mapę mikoryzy na całym świecie, z rozdzielczością 1 km². No…

ecosystem-engineers-at2-80ea0e0.jpg
width: 1920
height: 1080

Rekiny błękitne jak kameleony oceanu. Naukowcy z Hong Kongu odkryli ich zdolność do zmiany koloru
type: item
date: 2025-07-21T08:22:02.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: fizyka
subject: kolory
subject: rekiny
subject: ryby
description: Na konferencji naukowej odbywającej się w Antwerpii naukowcy zaprezentowali wyniki rewolucyjnych badań dotyczących życia podwodnych drapieżników. Rekiny błękitne dzięki zmianie barwy zwiększają swoje możliwości kamuflażu pomagającego w upolowaniu ofiary.
encoded: Spis treści: Co wykazały badania? Jak naukowcy sprawdzili zdolność rekina do zmiany koloru? Co odkrycie oznacza dla ludzi? Rekin błękitny (również znany jako żarłacz błękitny) to gatunek drapieżnej ryby, zamieszkującej praktycznie wszystkie oceany na świecie. Dorosłe osobniki tego gatunku osiągają zwykle 2–3 metry długości. Smukłe i długie ciało rekinów oraz sierpowate płetwy i wydłużony pysk sprawiają, że żarłacze są jednymi z najlepszych pływaków w oceanach. Co wykazały badania? Skórę rekina błękitnego pokrywają malutkie, twarde łuski, które działają jak naturalne filtry światła. Denticle („małe zęby”) – tak nazywane są przez naukowców – zawierają mikroskopijne warstwy specjalnych kryształów i pigmentów, dzięki którym skóra przybiera przeróżne kolory. W łuskach znajdują się: kryształy guaniny – to naturalny związek chemiczny, który działa jak lusterko. Odbija on światło, szczególnie niebieskie, dzięki czemu rekin wydaje się intensywnie niebieski w wodzie. melanina – ciemny pigment (ten sam, który mamy w skórze czy włosach). Działa jak pochłaniacz światła: „zamyka” inne kolory, więc niebieski staje się bardziej wyrazisty. W efekcie to połączenie – odbicia i pochłaniania światła – sprawia, że rekin wygląda tak, jakby jego skóra świeciła głęboką, metaliczną niebieską barwą. Co ciekawe, struktury mogą ulegać modyfikacji w zależności od warunków panujących w oceanie (np. głębokości, ciśnienie), co również wpływa na odcień, jaki przybiera skóra drapieżnika. Jak naukowcy sprawdzili zdolność rekina do zmiany koloru? Do przeprowadzenia badania naukowcy używali nie tylko żywych osobników, żyjących w wodzie. Zespół kierowany przez hongkońskiego biologia morskiego, dr. Xabiera Irigoiena, korzystał w dużej mierze ze skóry martwych egzemplarzy tego gatunku. Po zebraniu danych określających właściwości rekiniej skóry – takich jak mierzona w nanometrach (milionowych częściach milimetra) grubość i rozmieszczenie warstw kryształków – przeprowadzono komputerową symulację. Proces ten…

Rekin-blekitny-bc84443.jpg
width: 1000
height: 667

Tajemnice ptasiego słuchu. Ptaki słyszą lepiej od nas i potrafią zatykać uszy
type: item
date: 2025-07-20T10:14:56.000Z
creator: Aleksander Kusznir
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: ptaki
description: Ptasie zmysły od dawna fascynują naukowców, ale to słuch – obok wzroku – odgrywa jedną z kluczowych ról w życiu ptaków. Dzięki wieloletnim badaniom wiemy dziś, że potrafią nie tylko upolować zdobyć wyłącznie za pomocą słuchu, ale także rozpoznać członka rodziny po głosie. Oto, czego jeszcze nie wiesz o ptasim słuchu!
encoded: Spis treści: Ptaki nie mają uszu? Niezwykła anatomia narządu słuchu Rola słuchu w ptasim życiu Jak słuch pomaga ptakom w komunikacji? Mechanizm ochrony słuchu – jak ptaki nie głuchną od własnego śpiewu? Ptasi słuch to jedno z najbardziej zdumiewających arcydzieł przyrody – jest niezwykle precyzyjny i czuły. Choć ptaki nie mają widocznych uszu w postaci małżowin usznych, słyszą doskonale – często lepiej niż ludzie. Dzięki temu rozpoznają głosy bliskich, potrafią polować w całkowitej ciemności, a nawet chronią swój słuch, przed własnym, donośnym śpiewem. Zajrzyjmy zatem do wnętrza ptasiego ucha i odkryjmy, jak naprawdę działa ten wyjątkowy narząd. Ptaki nie mają uszu? Niezwykła anatomia narządu słuchu Budowa ptasich uszu jest wyjątkowa – znacząco różni się od ludzkiej oraz innych ssaków. Ptaki nie mają małżowin usznych – zastępują je otwory słuchowe, często symetrycznie rozmieszczone po bokach głowy, tuż za oczami, i zwykle ukryte pod piórami. U wróblowatych, drozdowatych czy krukowatych ptaków wielkość tych otworów jest porównywalna do ziarnka grochu. U sów otwory te są znacznie większe i niesymetrycznie osadzone. U wielu gatunków prawe ucho znajduje się poniżej oka – na godzinie siódmej, a lewe powyżej oka – na godzinie drugiej. Taka budowa umożliwia im precyzyjne lokalizowanie dźwięków w przestrzeni, szczególnie podczas polowania w nocy. Niektóre sowy, jak uszatki czy puchacze, mają charakterystyczne wypustki przypominające uszy. Nie pełnią one jednak funkcji słuchowych, prawdopodobnie służą do komunikacji i wyrażania emocji. Rola słuchu w ptasim życiu Zmysł słuchu w życiu ptaków odgrywa kluczową rolę – pomaga zarówno w znalezieniu i wyborze partnera, jak i w rozpoznaniu członka rodziny czy też zagrożenia. Jednym z najbardziej imponujących przykładów wykorzystania słuchu u ptaków jest sowa płomykówka (Tyto alba), gatunek występujący również w Polsce. W jednym z eksperymentów umieszczono płomykówkę w zupełnie ciemnym pomieszczeniu, którego podłogę wyłożono pianką. P…

ptasi-sluch-4bd954b.jpg
width: 1024
height: 685

Dlaczego ptaki śpiewają o brzasku? Zaskakujące wyniki badań
type: item
date: 2025-07-07T07:01:58.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: ptaki
subject: śpiew
description: Poranny ptasi budzik to symbol każdego lata. Czemu jednak najgłośniejsze śpiewy słychać właśnie o brzasku? Naukowcy z Uniwersytetu Cornella przeprowadzili wyjątkowe badanie, które obala wcześniejsze teorie. Warto poznać jego wyniki!
encoded: Spis treści: Tajemnica porannego chóru Cztery hipotezy, ale która prawdziwa? A jednak: terytorium i dieta Głos natury i przyszłe odkrycia Z pierwszymi promieniami słońca rozległe, podzwrotnikowe lasy indyjskich Ghatów Zachodnich ożywają symfonią ptasich głosów. To właśnie tam naukowcy wywodzący się z Katedry Ornitologii amerykańskiego Uniwersytetu Cornella i zrzeszeni wokół indyjskiego Projektu Dhvani rozstawili imponującą siatkę mikrofonów, która miała uchwycić każdy trel, świergot czy pohukiwanie. Wszystko po to, by zrozumieć, czemu ptaki śpiewają o określonych porach dnia. Tajemnica porannego chóru Kilka miesięcy – tyle zajęło badaczom akustyczne monitorowanie lasu. Pozwoliło ono porównać aktywność wokalną określonych gatunków ptaków zarówno o świcie, jak i o zmierzchu. Okazało się, że aż 20 z nich – na przykład komarówka szarogłowa, dziwogon rajski czy świstunka wielkodzioba – zdecydowanie z większą intensywnością prezentuje swoje arie zaraz po wschodzie słońca. Jedynie nieliczne, takie jak kurtnik czarnoczelny, były bardziej aktywne podczas jego zachodu. Cztery hipotezy, ale która prawdziwa? Wśród ornitologów dominowały do niedawna cztery hipotezy dotyczące śpiewu o świcie. Pierwsza i najbardziej popularna wskazywała na korzystne warunki akustyczne: obniżona temperatura powietrza przed wschodem słońca i niska prędkość wiatru miała sprzyjać rozchodzeniu się dźwięku, a dzięki temu lepiej przyciągać partnerki. Druga teoria obejmowała obronę swojego terytorium, a trzecia wykorzystanie wolnego czasu przed świtem, kiedy nie ma jeszcze wielu owadów. Czwarta stawiała na brak wymaganej ilości światła potrzebnej do żerowania, ale wystarczało go na ptasie spotkania towarzyskie. A jednak: terytorium i dieta Analiza obszernych wyników wykazała jednak, że największego wpływu na ptasie trele nie ma wcale poranny brak wiatru czy niska temperatura. Zdarzało się, że w południe czy wieczorem słychać je było jeszcze lepiej! Okazało się, że główną rolę grają tutaj czynniki społeczn…

ptasi-spiew-komarowka-7394406.jpg
width: 536
height: 357

Jeden kieł, a robi z nim cuda. Narwal jednozębny zadziwia naukowców
type: item
date: 2025-07-05T06:31:47.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: dzikie zwierzęta
subject: ssaki
subject: walenie
description: Narwal jednozębny (Monodon monoceros), znany jako morski jednorożec, to niezwykły ssak zamieszkujący arktyczne wody. Jego charakterystyczny spiralny kieł budzi fascynację i wiele pytań.
encoded: Spis treści: Narwal jednozębny – wygląd i cechy morfologiczne Środowisko życia i występowanie narwali Co je narwal jednozębny? Rozmnażanie i rozwój młodych Rola kła narwala Zagrożenia i ochrona gatunku Narwal jednozębny należy do rzędu waleni (Cetacea), podrzędu zębowców (Odontoceti), i rodziny narwalowatych (Monodontidae), do której należy także białucha arktyczna. Naukowa nazwa Monodon monoceros pochodzi od greckich słów „monos” – jeden i „odous” – ząb, co dosłownie znaczy „jeden ząb”. Narwal jednozębny to gatunek monotypowy, bez wyróżnionych podgatunków. Z punktu widzenia ewolucji, uważa się, że narwale wyewoluowały w plejstocenie, dostosowując się do surowych warunków lodowych północnych oceanów. Narwal jednozębny – wygląd i cechy morfologiczne Narwale osiągają długość od 4 do 5,5 metra i ważą od 800 kg do 1600 kg. Samce są zwykle większe i cięższe niż samice. Ich ciało jest walcowate, bez płetwy grzbietowej. Ta cecha ułatwia poruszanie się pod lodem morskim. Skóra narwala zmienia kolor wraz z wiekiem. Młode są niebieskoszare, dorosłe marmurkowe, a bardzo stare osobniki przybierają barwę niemal całkowicie białą. Najbardziej charakterystyczną cechą narwala jest przerośnięty lewy kieł. To długi, spiralnie skręcony narząd, który może mierzyć nawet do 3 metrów. Kieł ten posiada miliony zakończeń nerwowych. Najnowsze badania wskazują, że pełni funkcję czuciową – wykrywa zmiany ciśnienia, temperatury i zasolenia wody. Środowisko życia i występowanie narwali Narwale zamieszkują zimne wody arktyczne, głównie wzdłuż wybrzeży Kanady, Grenlandii, Norwegii i Rosji. Spotykane są na obszarach pokrytych lodem morskim, często w pobliżu polinii – naturalnych otworów w lodzie, które umożliwiają im oddychanie. Ich migracje są sezonowe – zimą przebywają w głębszych, lodowych wodach, latem migrują w kierunku ujść rzek i fiordów. Badania z wykorzystaniem tagów satelitarnych pokazują, że narwale mogą przemieszczać się nawet o 1500 km między sezonowymi siedliskami. Ich środowisko życia…

Narwal-jednozebny-fot.dottedhippoGetty-Images-17df81a.jpg
width: 6336
height: 3564

Australijska firma stworzyła komputer z ludzkimi neuronami. Można go wynająć lub kupić
type: item
date: 2025-07-04T14:45:51.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Technologia
subject: biologia
subject: komputery
subject: neurologia
description: To nie science-fiction: komputer z 800 tys. żywych ludzkich neuronów nie tylko już istnieje, ale trafił do sprzedaży. Startup z Australii oferuje urządzenie oparte na układach scalonych i komórkach nerwowych. System jest zdolny do podtrzymania życia neuronów przez pół roku.
encoded: Spis treści Hybryda mózgu i krzemu – niezwykła technologia w praktyce Potencjał CL1 w badaniach nad kreatywnością i mózgiem Australijski startup Cortical Labs we współpracy z brytyjską firmą bit.bio opracował niezwykły komputer, niczym z powieści science-fiction. Obok elektroniki tworzy go sieć neuronalna zbudowana z żywych ludzkich komórek nerwowych. Hybryda mózgu i krzemu – niezwykła technologia w praktyce Hybrydowy komputer CL1, łączący krzemowe układy scalone z ludzkimi neuronami, bazuje na wcześniejszym prototypie DishBrain – kulturze neuronów która wsławiła się tym, że samodzielnie grała w grę Pong. DishBrain nauczył się grać w Ponga lepiej i efektywniej niż zwykły model sztucznej inteligencji. Każdy CL1 zawiera około 800 000 neuronów hodowanych bezpośrednio na chipie krzemowym, wspieranych przez specjalistyczny system podtrzymujący ich funkcje życiowe. Szacowany czas życia neuronów w komputerze, a zatem i działania takiego komputera – to pół roku. Choć obecne możliwości CL1 nie dorównują superkomputerom, wyróżnia go wyjątkowa energooszczędność – cała szafa typu rack, zapełniona biokomputerami CL1, zużyłaby zaledwie 1 000 watów, co jest ułamkiem obecnie zużywanej energii. Takie szafy są standardem w centrach danych, centrach AI i serwerowniach. Nowoczesne centra sztucznej inteligencji powstają jak grzyby po deszczu, a ich zapotrzebowanie na energię jest już tak duże, że cyfrowi giganci tacy jak Meta, Google, Amazon czy Microsoft, interesują się budową własnych elektrowni atomowych. Potencjał CL1 w badaniach nad kreatywnością i mózgiem System CL1 potrafi uczyć się i adaptować w czasie rzeczywistym, a więc ma potencjał, którego nie oferują tradycyjne modele cyfrowe. Neurony, będące efektem czterech miliardów lat ewolucji, są samo-programujące i wysoce elastyczne, co czyni je wyjątkowym narzędziem. CL1 otwiera nowe możliwości dla eksperymentów naukowych, szczególnie w badaniach nad mózgiem, kreatywnością czy zaburzeniami neurologicznymi. Przykładowo, kultury komó…

white-box-with-wires-and-tubes-leading-into-different-pieces-of-a-machine-f53a986.jpg
width: 1200
height: 750

Naukowcy zbadali długość życia kotów różnych ras. Różnice są drastyczne
type: item
date: 2025-07-04T11:05:40.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: biologia
subject: koty
subject: przyroda
subject: Wolny czas
subject: zwierzęta
description: Planujesz przygarnięcie kota? Sprawdź, które rasy żyją najdłużej, a które najkrócej. Naukowcy zebrali dane, które mogą mieć realne znaczenie zarówno dla przyszłych, jak i obecnych opiekunów zwierząt.
encoded: W tym artykule: Które rasy kotów żyją najdłużej? Te koty mogą żyć krócej od innych Pracownicy schronisk dla zwierząt często podkreślają, że czworonogi to nie zabawki. Decydując się zakup lub adopcję pupila musimy liczyć się z tym, że to przygoda, ale przede wszystkim obowiązek. Przed przygarnięciem czworonoga warto zebrać też jak najwięcej informacji o nim samym, jak i o rasie. Wiadomo już, które rasy psów żyją najdłużej, a jak wyniki analogicznych badań wyglądają w przypadku kotów? Różnice między niektórymi rasami są drastyczne. Które rasy kotów żyją najdłużej? Cytowany przez serwis New Scientist Dan O’Neill z Royal Veterinary College w Wielkiej Brytanii podkreśla, że w porównaniu z psami, naukowcy jak dotąd poświęcali znacznie mniej uwagi kotom. To, które ras mają szanse na kocią długowieczność, długo pozostawało niejasne. Aby zgłębić kwestię długości życia Filemona i spółki, O’Neill wraz z innymi badaczami przeanalizowali dane dotyczące 7936 kotów zmarłych w latach 2019–2021. Próba badawcza dotyczyła wyłącznie czworonogów z Wielkiej Brytanii. Pierwszym efektem prac naukowców było ustalenie średniej długości życia kotów. Ta, jak się okazuje, wynosi niewiele ponad 11,7 roku. Przy czym z analizy wynika, że samice żyją nieco dłużej (średnio 12,5 roku), a samce przeżywają średnio 11,2 roku. Im dalej zagłębiamy się w te różnice, tym robi się ciekawiej. Badacze ustalili na przykład, że mieszańce żyją średnio dłużej (11,9 roku) niż rasowce, u których średnia długość życia wyniosła 10,4 roku. Był Gacek, jest Zenek. Kolejny futrzak skradł serca polskich turystów Kot Zenek to kolejny – zaraz po Gacku – futrzak z Pomorza Zachodniego, który bardzo szybko podbił serca mieszkańców i turystów. Czy czworonóg z Wolina dorówna sławą szczecińskiemu pup... Te koty mogą żyć krócej od innych Jak to przekłada się na konkretne rasy kotów? W zebranych danych 15 lub więcej zgonów dotyczyło dwunastu ras, w tym mieszańców. To wystarczało, aby ustalić, że najdłużej żyją koty birmańskie. Ich ś…

ile-zyja-koty-f3668d3.jpg
width: 3456
height: 2304