Niedźwiedź na rynku w Przemyślu. Zagubione zwierzę spacerowało po śródmieściu
Nocną porą na przemyskiej starówce przechadzał się nietypowy gość. Liczne filmy opublikowane w internetowych mediach udokumentowały niedźwiedzia, który jakimś sposobem pojawił się w Przemyślu. Eksperci i służby porządkowe apelują, by w kontakcie z dużym zwierzęciem zachować spokój i nie podchodzić do zagubionego drapieżnika.
W ostatnim czasie możemy mówić o nasileniu kontaktów ludzi z niedźwiedziami. W efekcie jednego z takich spotkań doszło do tragedii w powiecie sanockim, gdzie zwierzę śmiertelnie zaatakowało 58-letnią kobietę. Na szczęście podczas podobnego zdarzenia w Przemyślu niedźwiedź nikogo nie zaatakował i odszedł w stronę lasu. Niedźwiedź w Przemyślu Chodź niedźwiedzie nieodzownie kojarzone są z terenami Podkarpacia, ich obecność w tamtejszych miastach stanowi egzotyczny widok. Nie dziwi więc zaskoczenie mieszkańców Przemyśla, którzy po godzinie 22 dostrzegli dużego ssaka, przechadzającego się po śródmiejskich uliczkach. Niemal niezwłocznie internet obiegły nagrania, gdzie zagubione zwierzę tuła się po przemyskim rynku. Jednym z internautów, który opublikował podobne wideo, był burmistrz tego miasta Wojciech Bakun. Samorządowiec apelował o zachowanie ostrożności oraz o natychmiastowe powiadomienie Straży Miejskiej w momencie spotkania niedźwiedzia. Oglądając niektóre z nagrań udostępnionych w internecie, można dojść do skutku, że apele burmistrza były zrozumiałe. W spotkaniu z tak niebezpiecznym ssakiem najważniejsze jest zachowanie zdrowego rozsądku. Nie znając zamiarów zwierzęcia, należy wycofać się w bezpieczne miejsce, a nie prowokować stworzenie, podchodząc jak najbliżej w trosce o dobry kadr. Niedźwiedź poza miastem Na szczęście niedźwiedź po odwiedzeniu Przemyśla skierował się w stronę lasu, jego naturalnego domu. Jak przekazała w rozmowie z PAP mł. asp. Karolina Kowalik z Komendy Miejskiej Policji w Przemyślu, funkcjonariusze przez cały czas obserwowali zachowanie zwierzęcia, kontrolując jego drogę powrotną. Ssak sam udał się w kierunku lasu, a służby porządkowe nie musiały stosować bezpośrednich środków przymusu. Niedźwiedzi kryzys – jak poradzić sobie z napływem dużych ssaków? W związku z nasilającą się liczbą incydentów, w których udział biorą ludzie oraz niedźwiedzie, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie zdecydowała się wprowadzić program monitoringu tych niebezpiecznych ssaków. Wart ponad 16 mln zł projekt ma ograniczyć występowanie potencjalnych konfliktów. Do tej pory służbom udało się odłowić osiem drapieżników na terenie gmin Solina i Baligród. Siedmiu z nich założono obroże GPS, pozwalające na śledzenie ssaków. Monitoring ma pomóc służbom w szybszym reagowaniu na zagrożenia, a sam program – zaplanowany do końca 2029 roku – zakłada m.in. montaż odpornych na niedźwiedzie śmietników oraz sadzenie drzew owocowych w głębi lasów, co zachęci zwierzęta do pozostawania w swoim naturalnym środowisku. Równolegle w połowie maja Sejm przyjął nowelizację przepisów, która pozwala myśliwym na odstraszanie niedźwiedzi i żubrów za pomocą broni gładkolufowej z gumową, nieśmiercionośną amunicją. Nowe prawo, będące odpowiedzią na spadek skuteczności dotychczasowych metod, wyłącza także odpowiedzialność karną w przypadku przypadkowego zranienia lub zabicia zwierzęcia w stanie wyższej konieczności, np. w obronie ludzi. Podobne działania realizowane są w innych krajach, gdzie liczba niedźwiedzich incydentów znacząco wzrasta. Słowacki rząd w ubiegłym roku zezwolił na rekordowy odstrzał tych zwierząt, doprowadzając do zabicia ponad 150 ssaków. Według prawa gatunek ten pozostaje całorocznie chroniony. Źródło: Przemyśl.naszemiasto.pl
Nie wyróżnia go wysokość, ale jest najtrudniejszym szczytem Polski. W tym roku jego zdobycie będzie praktycznie niemożliwe
Nie jest ani wysoki, ani trudny – wyróżnia go za to położenie i niedostępność. Opołonek, najbardziej na południe wysunięty punkt Polski, w tym roku będzie praktycznie niemożliwy do zdobycia. Zwykle był celem garstki pasjonatów, ale rok 2025 przyniósł tak duże zainteresowanie, że Bieszczadzki Park Narodowy zdecydował o odwołaniu jedynego legalnego wejścia w roku.
Opołonek, wznoszący się na 1028 m n.p.m., to miejsce wyjątkowe na mapie Polski – najdalej wysunięty na południe punkt naszego kraju. Przez lata owiany aurą niedostępności, przyciągał nielicznych turystów, marzących o zdobyciu tego dziewiczego zakątka Bieszczadów Zachodnich, przez który przebiega granica z Ukrainą. Ze względu na brak oficjalnych szlaków, legalne wejście na szczyt od strony polskiej było możliwe tylko raz w roku, 11 listopada, w ramach zorganizowanego marszu. Jednak ogromne zainteresowanie zmusiło Bieszczadzki Park Narodowy do zmiany planów. Rok 2025 i szturm na Opołonek W 2025 roku zapisy na wspólną wędrówkę pobiły rekordy. Formularz zgłoszeniowy, udostępniony na stronie Parku o poranku 2 października, zapełnił się już po siedmiu minutach – tyle wystarczyło, by zgłosiło się 150 osób. Kolejnych 900 próbowało się dostać już po zamknięciu zapisów. Na Park spadła fala krytyki – turystom trudno było uwierzyć w tak błyskawiczne wyczerpanie limitu. BdPN w oficjalnym komunikacie stanowczo zaprzeczył tym zarzutom, tłumacząc, że limit jest niezbędny dla ochrony przyrody oraz zapewnienia bezpieczeństwa w trudnym terenie. Dla 150 szczęśliwców zorganizowano jednak alternatywną trasę. „(…) przebieg planowanej trasy został skrócony do udostępnionego fragmentu istniejącej ścieżki przyrodniczo-historycznej „W dolinie górnego Sanu”. W ramach zmienionej formuły wydarzenia dopuszczony został przejazd uczestników wydarzenia własnym transportem i na własną odpowiedzialność po trasie ścieżki pieszo-rowerowej od parkingu w Bukowcu do wiaty odpoczynkowej na trasie” – informuje Bieszczadzki Park Narodowy. Opołonek w 2026 roku – oświadczenie BPN W tym roku tradycyjny marsz na szczyt nie odbędzie się, a Park nie wydaje również zgód na wejścia indywidualne. „Obecnie nie ma możliwości indywidualnego dotarcia do tego miejsca, nawet po uzyskaniu zgody. Nie są również organizowane wyjścia grupowe ani wycieczki na ten teren. Dodatkowo należy zaznaczyć, że ze względu na zwiększony nacisk na ochronę granicy przez stronę ukraińską, prawdopodobieństwo dojścia do tego punktu od strony Ukrainy jest obecnie bardzo niewielkie. Niezmiennym priorytetem BdPN pozostaje zapewnienie bezpieczeństwa osób przebywających na obszarze Parku oraz ochrona najcenniejszych przyrodniczo terenów, w tym obszarów przyległych do granicy państwa” – pisze Park w nadesłanym do naszej redakcji oświadczeniu. Ale jest iskierka nadziei dla pasjonatów wędrówek. „Zachęcamy zatem do śledzenia aktualnych komunikatów, ponieważ mogą pojawić się nowe inicjatywy umożliwiające odwiedzenie tego rejonu” – poinformował BdPN. Pozostaje uzbroić się w cierpliwość. Źródła: BPN, Wprost Nasza autorka Magdalena Rudzka Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.
Bieszczadzkie żubry rosną w siłę. Rekordowe wyniki marcowego spisu zwiastują potężne wyzwania
Podczas marcowego liczenia żubrów w bieszczadzkich nadleśnictwach udało się naliczyć 940 ogromnych ssaków. Tegoroczny wynik stanowi znaczącą poprawę względem ubiegłorocznego pomiaru – wtedy naliczono o 100 osobników mniej. Jednak nie powinniśmy wyłącznie się cieszyć: naukowcy tłumaczą, jakie negatywne skutki może nieść za sobą tak duży wzrost populacji.
Luty przyniósł historyczne wieści z polskiej części Puszczy Białowieskiej, gdzie populacja żubrów osiągnęła poziom 1176 osobników. Ten imponujący wynik to m.in. efekt udanych migracji zwierząt pomiędzy puszczami Białowieską a Knyszyńską. Powody do świętowania mają również leśnicy z Podkarpacia – bieszczadzka populacja zwiększyła się w ciągu roku o kolejne 100 sztuk. Eksperci studzą jednak entuzjazm, przypominając, że tak dynamiczny wzrost wymaga czujności i monitorowania zagrożeń ekologicznych oraz zdrowotnych. Dokładność bieszczadzkiego spisu Na pierwszy rzut oka dziwić może dokładność, z jaką przeprowadzony został spis. Precyzyjna liczba policzonych osobników jest jednak wynikiem jednodniowej akcji liczenia, która odbywa się we wszystkich jednostkach leśnych (nawet tych zarządzanych przez podmioty prywatne). Finał ten poprzedzają wielodniowe obserwacje stad. Dzięki tak dokładnemu przygotowaniu leśnicy doskonale znają strukturę grup, co pozwala wyeliminować ryzyko dwukrotnego policzenia tych samych osobników. Ile żubrów żyje w Bieszczadach? Jak podaje Edward Marszałek, rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie, podczas marcowego spisu doliczono się łącznie 940 żubrów. Spośród nich 880 osobników bytuje po stronie polskiej, a 60 po słowackiej. Tytuł największej ostoi gatunku przypadł Nadleśnictwu Baligród, gdzie w 14 stadach odnotowano blisko 400 żubrów. Jednak to w Nadleśnictwie Lutowiska, u podnóża masywu Otryt, zaobserwowano największe pojedyncze stado. Obecna struktura populacji, skupionej w dużych grupach rodzinnych, jest charakterystyczna dla okresu wczesnowiosennego. Już niebawem stada ulegną rozproszeniu – znaczna część osobników uda się w wyższe partie gór, gdzie pod okiem żubrzyc (samica nazywana jest również krową) dorastać będzie kolejne pokolenie. To właśnie dlatego spis przeprowadzany jest w marcu: to ostatni moment, na obserwowanie ssaków w dużych skupiskach. Zagrożenia sukcesu populacyjnego Dynamiczny przyrost na ograniczonym obszarze generuje konkretne wyzwania. Edward Marszałek wskazuje m.in. na narastające szkody w uprawach rolnych będące konsekwencją żerowania tych największych polskich ssaków. Kluczowym zagrożeniem pozostaje jednak kwestia zdrowotna. Przegęszczenie stad sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się chorób, takich jak gruźlica czy telazjoza, która co roku dziesiątkuje bieszczadzkie żubry. Przy tak dużej liczbie osobników i częstych kontaktach między grupami ryzyko wystąpienia epidemii drastycznie rośnie, co w przyszłości może doprowadzić do załamania się liczebności gatunku. Aby ograniczać skalę problemu, należy dokładnie prowadzić monitoring osobników, co pozwala szybko reagować na zachodzące w lasach zmiany. Jak zachować się w obecności żubra? Wzrost populacji niesie ze sobą również wyższe ryzyko konfliktów ludzko-zwierzęcych. Największym zagrożeniem jest tu nieodpowiedzialna turystyka, która może prowadzić do tragicznych w skutkach zdarzeń. Już w zeszłym roku przyrodnik Adam Wajrak apelował o zachowanie bezpiecznego dystansu – minimum 100 metrów – podczas obserwacji. Taka odległość gwarantuje żubrowi komfort psychiczny i pozwala na swobodne fotografowanie bez płoszenia stada. Przekroczenie tej granicy jest skrajnie niebezpieczne – odczuwający zagrożenie żubr może zaatakować, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia turysty. Źródła: Nauka w Polsce, Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kultowa restauracja w Bieszczadach wraca! Chata Wędrowca zyskała nowe życie
Chata Wędrowca w Wetlinie przez lata była miejscem, o którym słyszało się jeszcze przed pierwszą wizytą w Bieszczadach. Kultowa restauracja, znana z Naleśnika Giganta, stała się symbolem turystycznych wędrówek i górskich spotkań. Dziś przechodzi transformację – jej historia wchodzi w nowy etap.
Dla turystów Chata Wędrowca od dawna stanowiła stały punkt na mapie polskich gór – miejsce, do którego się wracało i które polecało się innym jako sprawdzony przystanek po górskiej wędrówce. Kultowa restauracja, znana między innymi z Naleśnika Giganta (wielkość liter nie jest przypadkowa), zapisała się w pamięci gości jako przestrzeń odpoczynku, rozmów i spotkań ludzi, których połączyło wędrowanie po bieszczadzkich szlakach. Dziś Chata Wędrowca funkcjonuje już w innym kształcie, a jej historia weszła w kolejny etap. Chata Wędrowca – kultowa restauracja na turystycznej mapie Bieszczad Chata Wędrowca w Bieszczadach była przez lata prowadzona przez małżonków, Ewę i Roberta Żechowskich. To oni nadali temu miejscu charakter i konsekwentnie budowali jego rozpoznawalność w Wetlinie. Restauracja powstała w 2003 roku, w czasie gdy turystyka w Bieszczadach wyglądała inaczej niż dziś – mniej masowo, wolniej, z większym naciskiem na prostotę oraz bezpośredni kontakt z przyrodą i ludźmi spotkanymi na szlaku. Przez blisko dwadzieścia lat Chata Wędrowca funkcjonowała w niemal niezmienionej formule, stając się trwałym elementem lokalnego krajobrazu. Z czasem Chata Wędrowca stała się miejscem kultowym. Nie dlatego, że próbowała być wyjątkowa za wszelką cenę, lecz dlatego, że była przewidywalna w najlepszym znaczeniu tego słowa. Turyści wiedzieli, czego się spodziewać: solidnej kuchni, swobodnej atmosfery i przestrzeni, w której można było na chwilę zwolnić. Symbolem tego doświadczenia stał się Naleśnik Gigant – danie, które z biegiem lat urosło do rangi znaku rozpoznawczego lokalu i zyskało tytuł Certyfikowanego Bieszczadzkiego Produktu Lokalnego. Decyzja o zmianie właściciela i zamknięcie dotychczasowego rozdziału W 2024 roku, po ponad dwudziestu latach prowadzenia lokalu Ewa i Robert Żechowscy sprzedali budynek, w którym mieściła się Chata Wędrowca. Oznaczało to zakończenie działalności restauracji w dotychczasowej formie i zamknięcie pewnego etapu – zarówno dla właścicieli, jak i dla stałych bywalców miejsca. Warto podkreślić, że zmiana dotyczyła samej nieruchomości, a nie całej idei Chaty Wędrowca. Sprzedaż budynku nie była równoznaczna z całkowitym wycofaniem się właścicieli z działalności w Wetlinie, lecz z decyzją o zmianie skali, tempa i filozofii pracy. Tym samym Chata Wędrowca przestała funkcjonować pod dotychczasowym adresem (Wetlina 113), ale nie zniknęła całkowicie z bieszczadzkiego krajobrazu. Chata Wędrowca No. 13 – nowy projekt, nowa lokalizacja, inne tempo Równolegle z zamknięciem restauracji pod adresem Wetlina 113, Ewa i Robert Żechowscy uruchomili nowy projekt – Chatę Wędrowca No. 13. To miejsce wyraźnie inne od dawnej Chaty Wędrowca, zarówno pod względem skali, jak i założeń. Nie ma tu poza sezonem Naleśnika Giganta ani masowej obsługi charakterystycznej dla dużego ruchu turystycznego. Nowy koncept, uruchomiony pod adresem Wetlina 13 (jedynie 400 metrów od poprzedniej lokalizacji), opiera się na mniejszej liczbie gości i większej ilości czasu, który można im poświęcić. Chata Wędrowca No. 13 stawia na spokojniejszy kontakt, rozmowę i bardziej kameralne doświadczenie. To świadoma zmiana kierunku – odejście od gastronomicznego symbolu znanego w całych Bieszczadach na rzecz miejsca, w którym ważniejsza staje się relacja z klientem niż tempo obsługi. W tym sensie Chata Wędrowca No. 13 nie jest kontynuacją dawnej restauracji, lecz jej reinterpretacją. Zachowuje nazwę i doświadczenie właścicieli, ale proponuje zupełnie inną formułę, odpowiadającą na inne potrzeby – zarówno samych prowadzących, jak i odwiedzających ich lokal gości. Nowy lokal pod dawnym adresem – Schronisko Aniołów Budynek przy Wetlinie 113, znany przez lata jako Chata Wędrowca, funkcjonuje dziś pod nazwą Schronisko Aniołów. Nowi właściciele kontynuują działalność gastronomiczną, wykorzystując potencjał miejsca, które od dawna było silnie zakorzenione w krajobrazie Wetliny. Dla części turystów zmiana szyldu nie miała większego znaczenia, z kolei dla innych stanowiła wyraźny sygnał, że miejsce weszło w nową fazę. Schronisko Aniołów obsługuje codziennie wielu gości. Na jego popularność ma też spory wpływ fakt, że w ofercie pojawiają się doskonale znane gościom dania, w tym także Naleśnik Gigant. Jednocześnie lokal buduje własną tożsamość, niezależną od historii Chaty Wędrowca, choć siłą rzeczy z nią porównywaną. Nowi właściciele podkreślają, że stawiają nie tylko na sprawdzone dania, ale dają też możliwość kreatywnego działania swojej załodze. Zmiana, która mówi coś więcej o Bieszczadach Bieszczady coraz częściej doświadczają rotacji miejsc, marek i ludzi. Historia Chaty Wędrowca w Wetlinie jest tego najlepszym przykładem. W przypadku tego miejsca zadziało się wiele w ramach tylko jednego procesu. Decyzja o sprzedaży budynku, powstanie niemalże w jego sąsiedztwie nowego projektu w postaci Chaty Wędrowca No. 13 oraz rozpoczęcie działalności Schroniska Aniołów. Osoby, które ceniły poprzedni stan rzeczy, ale nie śledziły na bieżąco informacji przekazywanych w mediach społecznościowych, mogły przeżyć niemały szok po przyjeździe do Wetliny. Chata Wędrowca nie zniknęła jednak z dnia na dzień. Powstały dwa nowe, oba bardzo ciekawe miejsca. Każde z nich funkcjonuje dziś na własnych zasadach, odpowiadając na inne potrzeby, często też przyciąga zupełnie innych turystów. Dla wielu bywalców to naturalny moment refleksji nad tym, jak zmienia się ich własne doświadczenie Bieszczad. Miejsca pozostają, ale wiele ich elementów ewoluuje – podobnie jak region, a nawet same góry (tu warto wspomnieć choćby niedawno zrealizowany projekt budowy schodów na wybranych fragmentach szlaku prowadzącego z Wołosatego na Tarnicę). Źródło: National Geographic Polska
„Proszę mnie nie odpinać. Chcę jeszcze raz!” Tyrolka w Bieszczadach to hit tego sezonu
Zjazd tyrolski w Wańkowej, 25 km wędrówki na Tarnicę i legendarny Grób Hrabiny – to nie są zwykłe atrakcje turystyczne. To podróż przez ciszę, piękno natury i historie, które zostają w pamięci.
Spis treści: Zjazd tyrolski w Wańkowej Z Wołosatego na Tarnicę W dolinie Sanu Bieszczady – informacje praktyczne – Mowy nie ma. Zmieniłam zdanie, nigdzie nie lecę – przerażona wycedziłam przez zęby, trzymając w rękach błękitny kask. – Nie wygłupiaj się. Włóż go na głowę i delikatnie połóż się na uprzęży, a ja przypnę cię pasami. Będziesz leciała jak ptak – Tomek, operator tyrolki, jak gdyby nigdy nic zwinnie zamocował liny. Coś zatrzasnął, coś przywiązał. Cyk, cyk i zrobione. Zapytał tylko, czy jestem gotowa, i nie czekając na odpowiedź nagle wypuścił mnie z rąk. Pofrunęłam w przestrzeń z prędkością światła. Zjazd tyrolski w Wańkowej Pierwsze sekundy były straszne, piszczałam. Ale już po chwili, pędząc w powietrzu, dokładnie 48 m nad ziemią, przypięta do wyciągu na cieniutkich linkach, poczułam przyjemne dreszcze w brzuchu i równie przyjemny wiatr na twarzy. Za chwilę miało być jeszcze milej, bo tyrolka zwolniła, a ja swobodnie zaczęłam szybować nad nitkami dróg, kwadratami pól wciśniętymi między bukowe lasy, kwietne łąki i faliste pagórki. Pomyślałam, że dobrze zacząć wizytę w Bieszczadach od takiego lotu – z tej perspektywy widać skalę ich piękna. Po kilku minutach tego szaleństwa w przestworzach lekko oszołomiona wylądowałam w bazie docelowej, spojrzałam na wyciąg i krzyknęłam: – Proszę mnie nie odpinać. Chcę jeszcze raz! – Zjazd tyrolski w Wańkowej jest najdłuższy w Polsce, liczy 1350 m. Można na nim jechać, siedząc, lub tak jak ty, położyć się i poczuć prawdziwą adrenalinę – Aleksandra jest dumna z tutejszej tyrolki. To lokalna dyplomowana przewodniczka po Bieszczadach, zawsze poleca ją swoim turystom. Naleśniki giganty Mnie przed chwilą, omawiając dwie trasy, w które planujemy się wypuścić, poleciła zamówić naleśniki giganty. Kiedy jednak rzeczone danie wylądowało przed moim nosem, byłam przekonana, że kelnerka pomyliła zamówienie. – Nasze giganty, z których słynie Schronisko Aniołów, to smażone na głębokim tłuszczu placki oblane warstwami śmietany, jagód i twarożku. Wydajemy ich w sezonie parę tysięcy. Ale nie przypominają tradycyjnych naleśników – uspokaja mnie właściciel Adam Radwański. Prowadzi tę legendarną chatę od ubiegłego roku, poprzedni gospodarze przeszli na zasłużoną emeryturę. Bieszczadzkie zakapiory Tłumaczy, że zdjęcia, które widzę na ścianach, to miejscowe zakapiory, czyli wolne duchy – od lat kręcili się i czasem jeszcze kręcą po okolicy i pomieszkują to tu, to tam. Wiszą tu też portrety profesorów, lekarzy, maklerów giełdowych, którzy rzucili wszystko i przenieśli się w Bieszczady, by być blisko natury, żyć zgodnie z jej rytmem. – Tu znaleźli spokój, równowagę, czasem nawet sens życia. Ich historie zapisane są w tych fotografiach, na tutejszych szlakach między bukami. Czasem do nas wpadają na giganty, pstrąga z Sanu lub baraninę. Dzielą się swoimi opowieściami i przynoszą figurki aniołów. O bieszczadzkich zakapiorach i ich losach wydano sporo książek. Zresztą przed chwilą zgarnęłam z półki miejscowego sklepiku jedną z nich: „Majster biedę...” Andrzeja Potockiego, i po wędrówkach zamierzam do niej zajrzeć. Z Wołosatego na Tarnicę Tymczasem Ola, kończąc naleśnik, zapowiada jutrzejszą wyprawę: – Wystartujemy o 8.00 rano, przejdziemy 25 km z Wołosatego dookoła Tarnicy, a potem na jej szczyt. Gotowa? Dziś już po raz drugi słyszę to pytanie. Jasne, że nie. To jednak cały dzień wędrówki, której nie można skrócić, bo układa się w pętlę. Zastanawiam się, czy dam radę, czy wciąż jestem w formie. Ale chyba lubię ten strach, a najbardziej lubię oswajać go na szlaku, kiedy nie myślę o niczym innym, tylko o drodze, którą mam do pokonania. Kawa pod Tarnicą O szóstej rano budzą mnie jaskółki, sikorki i dzięcioły. Naradzają się tak głośno, że nie sposób spać. Zresztą po co spać w Bieszczadach, kiedy zapach zroszonej trawy o poranku jest tak obłędny. Siadam na drewnianych schodach schroniska, nie ma tu zasięgu, więc nie mogę zacząć dnia od przejrzenia social mediów, e-mali i newsów, otwieram więc Potockiego: „Bieszczady od zawsze były ucieczką grzeszników. Najpierw chronili się tu beskidnicy łupiący kogo popadło, potem zagończycy, co możniejszym puszczali się w zaciąg, wreszcie dezerterzy z carskiej armii i upowscy partyzanci. Karpacka puszcza wszystkim dawała schronienie, a bliskość granicy ułatwiała ucieczkę przed pogonią, to na węgierską, to na polską stronę. Aż nagle nastał kres tamtego świata…”. – Poczytasz o zakapiorach później. Chodź! Jajecznica gotowa, a kawę wypijemy na szlaku – Ola jest bezlitosna, ale wie, że czym wcześniej wyruszymy, tym krócej będziemy szły w pełnym słońcu, a dziś zapowiada się naprawdę upalny dzień. Do Przełęczy Bukowskiej Zostawiamy samochód na parkingu we wsi Wołosate, gdzie ledwo znalazłyśmy miejsce – zjechali tu turyści z całej Polski, widzę rejestracje nawet z Zachodnio-Pomorskiego. Wspólnie z innymi piechurami idziemy do Przełęczy Bukowskiej. Trasa początkowo wiedzie asfaltową ścieką, 11 km wzdłuż drogi krzyżowej – mijamy więc kolejne niewielkie figurki przedstawiające stacje męki pańskiej oraz ruiny XVII-wiecznej cerkwi, do której przylega niewielki cmentarzyk, gdzie pochowano m.in. żołnierzy poległych w I wojnie światowej. Po jakichś 30 minutach marszu wchodzimy do gęstego, kojącego lasu. I od teraz jest tylko piękniej. – Dzisiaj w Bieszczadach znajdziemy mało pozostałości po przedwojennych czasach. Najcenniejsze pamiątki to rośliny. Spójrz na te lipy, jesiony, tam w oddali drzewa owocowe – to one towarzyszyły niegdyś mieszkańcom i przetrwały – tłumaczy Ola, kiedy dochodzimy do panoramy widokowej na Przełęczy Bukowskiej. Trudno nie wyciągnąć tu aparatu. Przed nami rozpościera się bowiem morze porośniętych lasami szczytów większych i mniejszych, łagodnych i stromych: z prawej strony słowacka część gór, na wprost i na lewo Karpaty Ukraińskie, a za plecami polskie Bieszczady. Jednak prawdziwa uczta czeka nas kilkaset kroków dalej – połoniny, które tym razem wyglądają jak bezkresne purpurowe dywany. Kolor zawdzięczają krzakom borówek, które zmarzły podczas wiosennych przymrozków. Wejście na Tarnicę Na Rozsypańcu (1280 m) straszliwie wieje, więc schodzimy szybko w stronę Halicza. Na Przełęczy Goprowskiej w drewnianej wiacie Ola zarządza przystanek. Opowiadając o legendzie, według której na Haliczu niegdyś stała szubienica i wieszano okolicznych zbójów, wyciąga z plecaka niewielki palnik, bidon z wodą i… zaczyna parzyć kawę. Ale to nie koniec niespodzianek, przewodniczka częstuje mnie jeszcze kanapką z pesto z tutejszego czosnku niedźwiedziego, który sama zebrała. Zajadamy i popijamy w absolutnej ciszy, delektując się tym, co dookoła. Gdyby tylko czas mógł się na chwilę zatrzymać… Ostatni odcinek na Tarnicę jest odrobinę trudniejszy, idziemy pod górę po kamienistym, momentami dość stromym szlaku. Musimy być skupione, bo łatwo tu upaść. Ola jednak nie przestaje opowiadać, pokazuje mi na horyzoncie plamy szczawianów – to miejsca, w których przed wojną znajdowały się zagrody zwierząt. Mieszkańcy zajmowali się bowiem wypasem bydła. Nawet nie wiem kiedy docieramy na szczyt, gdzie czeka na nas 7-metrowy krzyż – pamiątka po ks. Karolu Wojtyle, który w 1953 r. także tu dotarł. Z Tarnicy do Wołosatego schodzimy z kolei, kończąc naszą pętlę, wśród kwietnych łąk – dzikie orchidee i maki lekko kołyszą się na wietrze, wystawiając głowy do słońca. W trawach skrzeczą derkacze, a ja patrzę w telefon – aplikacja pokazuje 24,3 km. To najzdrowsze 24,3 km, jakie pokonałam w tym roku. W dolinie Sanu – Spójrz na te ślady łap. Są dość świeże – Ola nagle się ożywia. – Niedźwiedź czy wilk? – pytam. Przewodniczka niepewnie się uśmiecha, więc lekko przestraszone maszerujemy dalej. Dziś jesteśmy w dolinie Sanu, w tzw. Worku Bieszczadzkim, a nasz cel to Grób Hrabiny położony tuż przy najbardziej wysuniętym na południe punkcie Polski. Szlak wiedzie ze wsi Bukowiec, nie ma przewyższeń, liczy ok. 22 km i biegnie wzdłuż nieistniejących dziś przedwojennych wsi. Pierwsza, którą mijamy, nosi nazwę Beniowa i ma dwa znaki rozpoznawcze: stojącą na lekkim wzniesieniu ponad 100-letnią lipę oraz stare cerkwisko – pierwszą świątynię zbudowano tu jeszcze w XVI w., ostatnią zburzono w 1946 r. Dalej przechodzimy obok wciąż istniejących studni, krzyży przydrożnych, a las i tunele drzew, przez które głównie wiedzie szlak, prowadzą nas do dawnej wsi Sianki. Tu robimy przystanek na legendarną świeżo parzoną kawę Oli. – Te fundamenty, które niedawno odnowiono, były częścią dworu Stroińskich, ostatnich właścicieli posiadłości – opowiada przewodniczka i pokazuje mi peryskop. Przykładam do niego oczy i ostrożnie przesuwam tubę wzdłuż osi – widzę na wyświetlaczu, jak kiedyś wyglądało to miejsce, gdzie stał dwór, zagrody i inne domostwa. Z podróży w czasie wybija mnie Ola, tłumacząc, że przed II wojną Sianki były modnym kurortem z trasami narciarskimi, skocznią, a nawet kursującym pociągiem. Jakieś 20 min później docieramy do Grobu Hrabiny, który okazuje się nagrobkami Klary (zmarła w 1867 r.) i Franciszka (zmarł w 1893 r.) Stroińskich. – Wiesz, tu kawałek dalej jest jedno ze źródeł Sanu, symboliczna granica świata, gdzie przyroda i historia splatają się w jedność – mówi zadumana Ola, patrząc na pulsującą rzekę, do której dochodzimy po chwili. Siadamy obie na ławce, na tarasie widokowym. Patrzymy przed siebie, na góry, doliny, w jednej z nich dostrzegam domostwa. To wieś Sianki, wciąż istnieje, ale po ukraińskiej stronie. Bieszczady – informacje praktyczne Warto wiedzieć Zjazd Tyrolski znajdziecie w Centrum Turystyki Aktywnej i Sportu Ski Wańkowa. Bilet ulgowy – 100 zł, normalny 110 zł; Wstęp do Pokazowej Zagrody Żubrów w Mucznem jest bezpłatny. Można zwiedzać ją codziennie w godzinach 9.00–19.00. Więcej bieszczadzkich inspiracji na: podkarpackie.travel Trasy Wołosate–Halicz–Rozsypaniec–Tarnica–Wołosate to klasyczna bieszczadzka pętla. Liczy ok. 25 km, ok. 8 godz. Trzeba mieć dobrą kondycję, bo nie da się jej skrócić. Zaś wędrówka ze wsi Bukowiec do Grobu Hrabiny (ok. 22 km) jest niewymagająca, świetna dla rodzin z dziećmi. Nocleg Bacówka Jaworzec – bez zasięgu, ok. 75 zł/os. Pensjonat Siedlisko Carpathia (Muczne) – ok. 300 zł za domek. Willa w Wiosce Kowala (Rozpucie) – nowoczesna i można skorzystać z kąpieli w balii, ok. 200 zł/noc. Źródło: archiwum NG Nasza autorka Agnieszka Michalak Dziennikarka i redaktorka „National Geographic Traveler" oraz magazynu pokładowego LOT-u „Kaleidoscope". Pisze przede wszystkim o podróżowaniu, interesuje się też dyplomacją. Na wyprawy zawsze zabiera książkę i buty do biegania – bo lubi poznawać nowe miejsca joggingując.
Ta decyzja oburzyła internautów. W Bieszczadach zezwolono na odstrzał niedźwiedzi
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wydał decyzję zezwalającą na eliminację maksymalnie trzech osobników niedźwiedzia brunatnego na terenie gminy Cisna. To środek interwencyjny, wprowadzony po wyczerpaniu innych możliwości.
Spis treści: Zezwolenie na odstrzał niedźwiedzi w Bieszczadach Reakcje na decyzję GDOŚ Choć niedźwiedź brunatny pozostaje w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową i prawo zabrania jego umyślnego zabijania, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zezwolił na odstrzał. Decyzja zapadła w poniedziałek 7 lipca w odpowiedzi na zgłoszoną przez wójta gminy Cisna „potrzebę eliminacji zagrożenia, jakie niedźwiedzie mogą stanowić dla bezpieczeństwa publicznego”. Zezwolenie na odstrzał niedźwiedzi w Bieszczadach Na terenie gminy Cisna od pewnego czasu podejmowano działania mające na celu ograniczenie kontaktów ludzi z niedźwiedziami brunatnymi. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie wydawała zezwolenia na stosowanie różnych metod płoszenia, m.in. przy użyciu petard, broni hukowej, sygnalizatorów dźwiękowych czy pastuchów elektrycznych. Choć próbowano też odławiać osobniki i przenosić je w inne rejony, te działania miały nie przynieść oczekiwanych rezultatów. Z tego względu Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska zezwolił na eliminację do trzech osobników niedźwiedzi brunatnych. Jak zapewnił, tę decyzję poprzedziła „szczegółowa analiza sytuacji oraz narastająca liczba incydentów spowodowanych przez te osobniki”. Jego zarządzenie jest ważne do grudnia 2026 roku, z zastrzeżeniem, że celem mogą być tylko „osobniki zbliżające się do ludzi, bądź penetrujące regularnie siedziby lub siedliska ludzkie, stwarzając tym samym realne zagrożenie dla bezpieczeństwa osób przebywających na terenie Gminy Cisna”. W uzasadnieniu decyzji podano: „Świadczą o stwarzaniu realnego niebezpieczeństwa dla człowieka i jego mienia oraz mają charakter cykliczny. Intensywność incydentów z udziałem konkretnych niedźwiedzi rośnie”. Zanim dojdzie do ewentualnej eliminacji, przewidziano próbę płoszenia. Ponadto zdarzenie musi zostać udokumentowane fotograficznie, a ciało zwierzęcia poddane badaniom weterynaryjnym. Reakcje na decyzję GDOŚ Odstrzałowi niedźwiedzi sprzeciwiają się przyrodnicy. Polski działacz na rzecz ochrony przyrody i dziennikarz Adam Wajrak opublikował w mediach społecznościowych niezwykle emocjonujący post. Napisał: „Niedźwiedź w Polsce jest skrajnie nieliczny – naprawdę włóżcie między bajki liczby podawane przez leśników, że niby jest ich 300. Powód odstrzału: niedźwiedzie są uciążliwe i podchodzą pod zabudowania. No jasne, że podchodzą, jak ludzie walą wszystko do kompostowników, bo śmieci w bieszczadzkich gminach nie są zabezpieczane, a fotografowie przyrody nęcą czym się da te zwierzęta pod swoje czatownie”. Podkreślił też, że decyzja GDOŚ została podjęta wbrew opinii Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Dodał: „Problem na linii człowiek–niedźwiedź da się rozwiązać bez zabijania. Pokazuje to przykład polskich Tatr, gdzie wchodzą 4 miliony turystów i gdzie mamy jedno z najwyższych zagęszczeń niedźwiedzi w Europie. Tam, jak się okazuje, można niedźwiedziami – ale przede wszystkim ludźmi – tak zarządzać, że nie ma kłopotów, choć kiedyś były gigantyczne. (...) Jestem wściekły!”. Pod jego postem pojawiło się mnóstwo komentarzy internautów, którzy dopytują: „Czy możemy jeszcze coś z tym zrobić?”, „Jak można to oprotestować? Są jeszcze szanse, żeby tę decyzję cofnąć?”. Inni z kolei twierdzą: „To szkodliwy i niebezpieczny precedens… Najgorsze z rozwiązań!”. Z dziennikarzem zgodził się też Robert Gatzka, biolog ze Stowarzyszenia Park Ochrony Bieszczadzkiej Fauny. W rozmowie z TVN24 zaznaczył, że problem nie minie, póki mieszkańcy nie nauczą się odpowiednio zabezpieczać odpadów. – Niedźwiedzie chętnie korzystają ze źródła pokarmu, które jest najłatwiej dostępne, a niezabezpieczone kompostowniki i śmieci przy naszych posesjach, to dla nich atrakcyjny i łatwo dostępny pokarm. I nawet jeśli odstrzeli się problematyczne osobniki, to będzie to tylko krótkotrwałe rozwiązanie, bo nie zabezpieczając odpowiednio odpadów, zwabimy następne niedźwiedzie – tłumaczył Gatzka. Źródła: TVN24, wBieszczady.pl Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zobaczysz takie ślady w Bieszczadach? Lepiej zawróć – niedźwiedź może być blisko
Niedźwiedź nie atakuje – zostawia wiadomość. Dla innych niedźwiedzi, ale też dla ludzi. Czy potrafimy ją odczytać i właściwie zareagować?
Spis treści: Dlaczego niedźwiedzie zjadają korę? „Niedźwiedzia przysługa” w Bieszczadach Powiedzenie „rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady” na dobre przyjęło się w mowie potocznej. Co ciągnie nas w ten region? To miejsce, gdzie człowiek wciąż bywa gościem, a dzika przyroda rządzi się własnymi prawami. I to właśnie w Bieszczadach na drzewach pojawiły się ostatnio nietypowe znaki. Głębokie rany na pniach buków i jodeł wyglądają jak dzieło człowieka z siekierą lub działalności korników, jednak prawda jest inna. To swego rodzaju list z lasu, który ma ukryte znacznie. Dlaczego niedźwiedzie zjadają korę? Za śladami na drzewach stoją niedźwiedzie. Na temat tych zwierząt narosło wiele mitów. Dla wielu osób niedźwiedź to przede wszystkim drapieżnik polujący na jelenie i żerujący na padlinie. Ich dieta jest jednak dużo bardziej złożona. Przykładowo, niedźwiedzie z bieszczadzkich lasów zajadą się też korą drzew, najczęściej jodeł. Niedźwiedzie obdzierają pnie z kory, sięgając niekiedy na wysokość dwóch metrów. Ślady ich pazurów tworzą charakterystyczne, równoległe bruzdy. Jak zaznaczają leśnicy, takie rany na drzewach mogą być widoczne nawet przez dziesięciolecia. Dlaczego jednak niedźwiedzie demolują las? To wynika z ich potrzeby żywieniowej. Kiedy brakuje innych pokarmów, niedźwiedzie sięgają po wewnętrzną warstwę kory, bogatą w cukry i inne składniki odżywcze. Dzieje się tak wiosną. – Niedźwiedzie gustują w drzewach z gładką korą, o równym pniu i bez sęków. W leśnych ostępach obserwujemy to zjawisko od lat, ono występuje w zasadzie tylko wiosną i nie każdego roku – objaśnia Kazimierz Nóżka, leśnik, znawca niedźwiedzich zwyczajów. Co ciekawe, niektóre drzewa są odwiedzane przez niedźwiedzie regularnie. To może oznaczać, że pełnią one również funkcję znaczników terytorialnych. Niedźwiedzie zostawiają swój „podpis” w miejscach strategicznych, zarówno przez ślady pazurów, jak i gruczoły zapachowe. To zachowanie znane z innych regionów Europy i Azji. „Niedźwiedzia przysługa” w Bieszczadach Wyrwane pasy kory i zadrapania układają się w specyficzne wzory, które mogą zdradzać nie tylko obecność niedźwiedzia, ale też jego rozmiar i wiek. Co to oznacza dla lasu? Odsłonięte drewno jest podatne na infekcje grzybicze i ataki owadów. Osłabione drzewa są też mniej odporne na susze, burze i inne środowiskowe stresory. Zdjęcia tegorocznych śladów pojawiły się na profilu Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie na Facebooku. – Można by rzec: „niedźwiedzia przysługa”. Nikt jednak nie robi z tego sensacji ani problemu – w lesie niedźwiedź jest przecież u siebie. Takie ślady bytowania wielkiego drapieżnika spotkać można w wielu miejscach, nawet przy turystycznych szlakach. Warto o tym wiedzieć – czytamy we wpisie. Niedźwiedzie pozostają symbolem bieszczadzkiej dziczy, ale ich obecność wiąże się również z wyzwaniami. Coraz częściej widywane są w pobliżu ludzkich siedzib, a dieta tych zwierząt ulega zmianom. Nowością jest nie tylko kora drzew, ale też zawartość koszy na śmieci. I właśnie dlatego tak ważna jest edukacja oraz budowanie świadomości zarówno w kwestii potrzeb niedźwiedzi, jak skutków ich działań dla ekosystemu. Źródło: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Krośnie Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Połonina Caryńska fascynuje wędrowców i muzyków. To dlatego o niej śpiewają
Połonina Caryńska jest jednym z najpiękniejszych miejsc w Bieszczadach. Zjawiskowych widoków możemy się tam spodziewać o każdej porze roku. Aby je zobaczyć, trzeba się jednak nieco postarać. Wiedzie na nią pieszy szlak, a jeszcze wcześniej musimy jakoś dojechać w Bieszczady. Pociąg odpada.
Spis treści: Połoniny w Bieszczadach Połonina Caryńska – Miejsce Miesiąca Jak dotrzeć w Bieszczady? Szlak na Połoninę Caryńską Połonina Caryńska ma w sobie dokładnie to, co sprawia, że czasem chcemy rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady. To dzika przyroda, spokój i oczywiście malownicze widoki. Nic dziwnego, że upodobali ją sobie miłośnicy natury, fotografii i górskich wędrówek. Nazwa Połoniny Caryńskiej pochodzi od nieistniejącej już wsi Caryńskie, która znajdowała się u jej podnóża. Wieś zamieszkiwali Bojkowie. Caryńskie opustoszały po II wojnie światowej w wyniku akcji przesiedleńczych, takich jak „Wisła”. Ślady dawnej wsi zachowały się do dziś w postaci zdziczałych sadów czy fundamentów starych budynków. Połoniny w Bieszczadach Przed wyjściem na szlak wyjaśnijmy, czym dokładnie są połoniny. To charakterystyczne dla Bieszczadów wysokogórskie łąki, które znajdują się powyżej granicy lasu. Rozległe tereny pokryte trawami i niską roślinnością oferują niesamowite widoki. Wędrowcy chętnie docierają nie tylko na Połoninę Caryńską, ale też Połoninę Wetlińską i Bukowe Berdo. Każda z nich wyróżnia się unikalnym krajobrazem, wysokością oraz charakterem. Połonina Caryńska jest miejscem o wyjątkowym mikroklimacie. Nawet latem można tu poczuć chłodniejsze, orzeźwiające powiewy wiatru. W pogodny dzień z grzbietu połoniny można dostrzec nawet pasma górskie po stronie ukraińskiej i słowackiej. Połonina Caryńska – Miejsce Miesiąca Połonina Caryńska znajduje się w sercu Bieszczadów, na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Jej grzbiet rozciąga się na długości około 4,5 km, a najwyższy szczyt wznosi się na 1297 m n.p.m. Miejsce to słynie z niepowtarzalnych kolorów, które zmieniają się wraz z porami roku – od soczystej zieleni wiosną i latem, przez złociste barwy jesieni, aż po zimowe biele. Nic zatem dziwnego, że to miejsce od lat działa na wyobraźnię nie tylko podróżników, ale również artystów. Połonina Caryńska jest bohaterką wielu piosenek. Wspomnijmy np. „Bieszczady” w wykonaniu Grzanego Wina czy „Ofiarom Trenera Klausa” z repertuaru Wiewiórki na Drzewie. Nawiązania do Bieszczadów często pojawiają się też w tekstach zespołu Stare Dobre Małżeństwo. Połonina Caryńska jest domem dla wielu unikalnych gatunków roślin i zwierząt. Flora obejmuje m.in. goryczki, pierwiosnki, arniki oraz liczne gatunki traw i mchów. Wiosną i latem połoninę zdobią kwitnące rośliny alpejskie i subalpejskie. Fauna także zachwyca różnorodnością. Przy odrobinie szczęścia w oddali można zaobserwować jelenie karpackie, rysie czy nawet niedźwiedzie brunatne. Niebo nad połoniną przecinają orły przednie i myszołowy, a także inne gatunki ptaków drapieżnych. Jak dotrzeć w Bieszczady? Najlepiej dojechać w Bieszczady samochodem lub pociągiem do Sanoka, a stamtąd przesiąść się do lokalnego autobusu w kierunku Ustrzyk Górnych, Wetliny lub Cisnej – miejscowości, które są doskonałymi bazami wypadowymi. Ustrzyki Górne to najbliższa miejscowość dla tych, którzy chcą rozpocząć wędrówkę na Połoninę Caryńską. Szlaki na połoninę zaczynają się właśnie tutaj, a także w Brzegach Górnych. Szlak na Połoninę Caryńską Szlaki prowadzące na Połoninę Caryńską oferują różne poziomy trudności, co sprawia, że miejsce to jest dostępne zarówno dla doświadczonych wędrowców, jak i rodzin z dziećmi. Najkrótsza i najłatwiejsza trasa rozpoczyna się na Przełęczy Wyżniańskiej, gdzie znajduje się parking (płatny). Po przejściu przez drogę wojewódzką nr 897 kierujemy się zielonym szlakiem w stronę połoniny. Pierwszy odcinek prowadzi przez otwarty teren, a następnie wchodzi w las, gdzie podejście jest łagodne. Po wyjściu z lasu wkraczamy na grzbiet połoniny, skąd roztacza się piękna panorama na okoliczne pasma górskie. Inne szlaki prowadzące na Połoninę Caryńską to m.in.: Szlak czerwony z Brzegów Górnych (ok. 3,5 km) Szlak czerwony z Ustrzyk Górnych (ok. 5 km) Szlak żółty, a następnie zielony z Bereżek (ok. 6 km) W okolicach Połoniny Caryńskiej znajdują się dwa popularne schroniska turystyczne: Schronisko PTTK „Kremenaros” w Ustrzykach Górnych i Schronisko PTTK „Chatka Puchatka” na Połoninie Wetlińskiej. Źródło: National Geographic Polska
Najpiękniejsze miejsca w Polsce – TOP 5 wyjątkowych destynacji na każdą porę roku
Chcesz poznać najpiękniejsze miejsca w Polsce? Oto TOP 5 zakątków, które oferują niezapomniane widoki, ciszę i przyrodę w najczystszej postaci. Idealne na weekendowy wyjazd i dłuższe wyprawy.
Spis treści: Bieszczady – niebo pełne magii Rudawy Janowickie – wędrówki po Karkonoszach Dolina Biebrzy – podróż do przeszłości Wzdłuż Bałtyku – rowerem przez Półwysep Helski Wielka Pętla Wielkopolski – żegluga po wodach regionu Polska pełna jest miejsc zachwycających naturą i historią, od gór po morze. Przedstawiamy poniżej TOP 5 miejsc, które warto odwiedzić, by odkryć piękno naszego kraju. Bieszczady – niebo pełne magii Gdy zapada zmierzch, niebo nad Bieszczadami zamienia się w czarną płachtę usianą jasnymi punktami. Po chwili pojawiają się światełka planet – Saturna i Jowisza – oraz szeroki pas Drogi Mlecznej. Dziś o taki widok coraz trudniej. Światła miast docierają już niemal wszędzie, tworząc łunę, która nawet w środku nocy rozświetla niebo. Dlatego w Bieszczadach stworzono park naturalny mający chronić niebo przed zanieczyszczeniem sztucznym światłem. To drugie pod względem wielkości takie miejsce w Europie. Bieszczadzki Park Ciemnego Nieba zajmuje aż 113 846 ha i jest najlepszym w Polsce miejscem do obserwacji gwiazd. Jest tu po prostu najciemniej. Dostęp do parku jest bezpłatny – każdy może tu przyjechać i spędzić noc na obserwacjach. Są też specjalistyczne pokazy prowadzone przez astronomów. I miejsca uważane za najlepsze do patrzenia w niebo: punkt widokowy nad Lutowiskami, Chata Socjologa na Otrycie, Przełęcz Wyżna czy Chatka Puchatka na Przełęczy Wetlińskiej. Rudawy Janowickie – wędrówki po Karkonoszach Skalne bloki i fantazyjne ostańce, średniowieczne zamki, szerokie panoramy, leśne gęstwiny – wędrowanie po Rudawach Janowickich, jednym z karkonoskich pasm, jest podróżą pomiędzy miejscami budzącymi zachwyt. Większość szlaków pieszych ma ok. 10 km długości i nie wymaga szczególnej kondycji. Jedną z większych atrakcji regionu są Kolorowe Jeziorka – cztery akweny powstałe w dawnych wyrobiskach niemieckich kopalń. Intensywny, niemal nierzeczywisty kolor ich wody pochodzi od wysokiej zawartości składników mineralnych, siarki, miedzi czy związków żelaza. Górniczą historię ma też osada Miedzianka – założona dla pracowników kopalni, a po upadku przemysłu górniczego zlikwidowana. Dziś miejsce powoli się odradza. Mniej szczęścia miał zamek Bolczów zbudowany w 1375 r. i zniszczony przez Szwedów niecałe 300 lat później. Od tego czasu pozostał ruiną – jednak tak malowniczą, że stał się jednym z głównych punktów na mapach zapuszczających się tu piechurów. Dolina Biebrzy – podróż do przeszłości Napędzana ciepłym powietrzem gondola sunie niemal bezszelestnie, unosząc się nad meandrującą wstęgą rzeki. W promieniach wschodzącego słońca dolina Biebrzy wydaje się światem sprzed kilu tysięcy lat. W Europie pozostało już niewiele takich miejsc – w których obecność człowieka jest niemal niezauważalna. Godzinne loty balonem nad Biebrzą – organizowane przez kilka miejscowych firm – pozwalają spojrzeć na tę krainę z lotu ptaka. Z tej perspektywy najłatwiej docenić ogrom biebrzańskich bagien. Balon idealnie nadaje się też do podpatrywania zwierząt. Przebijające się przez mokradła łosie, watahy wilków przemierzające leśne ścieżki, bieliki wypatrujące na grubych konarach zdobyczy nie traktują powietrznego statku jako zagrożenia, co najwyżej uniosą głowy. Kto woli jeszcze bliższy kontakt z naturą, może wsiąść do kajaka. Biebrza ma 164 km długości, a jej nurt jest niezwykle spokojny. Spływ nie jest wymagający i pozwala dostać się w trudno dostępne miejsca, w których łatwo spotkać dzikie zwierzęta. Wzdłuż Bałtyku – rowerem przez Półwysep Helski 42 km – dystans, który da się bez większego wysiłku pokonać rowerem w jeden dzień. Z Jastrzębiej Góry na sam kraniec Półwyspu Helskiego. Pedałując tuż przy linii brzegowej, podziwiając z klifów jasny piach plaży i poszarpane fale Bałtyku, a później jadąc przez sosnowe lasy porastające pas lądu wcinający się w morze. Ten odcinek jest częścią trasy rowerowej R10, biegnącej wzdłuż całego polskiego wybrzeża. Ścieżka w większości jest odseparowana od ruchu samochodowego i pozwala bezpiecznie sunąć we własnym tempie. Na trasie mamy dawne rybackie wioski, port we Władysławowie. Są drewniane mola i latarnie morskie. Po drodze można robić przystanki na wypatrywanie kormoranów i mew oraz fok. A na koniec zatrzymać się w którejś z rybnych knajpek, by spróbować bałtyckiej flądry, śledzia lub szprotek. Wielka Pętla Wielkopolski - żegluga po wodach regionu Wielkopolska nie kojarzy się z jeziorami i rzekami, tymczasem to jedna z bogatszych w akweny części Polski. I spora część z nich jest żeglowna. Najdłuższy szlak wodny ma blisko 700 km. To Wielka Pętla Wielkopolski, pozwalająca okrążyć niemal cały region. Wodna trasa zapuszcza się pomiędzy kanały i śluzy, ale też prowadzi przez wartki nurt kilku rzek oraz jeziora słynące z nadzwyczajnej czystości. Całą Pętlę można przepłynąć kajakami, ale ze względu na duży dystans potrzeba na to sporo czasu. Wygodniejszym sposobem może być wyczarterowanie barki – jest ona dużo szybsza, a żeglowanie tego rodzaju łodzią nie wymaga specjalnych uprawnień. Da się też na niej spać i gotować. Dla tych, którzy wolą trzymać się lądu, Wielkopolska ma inną atrakcję – konne podróże przez Puszczę Notecką. W tym sosnowym lesie, zamieszkanym między innymi przez wilki, wytyczono kilka tras dla miłośników podróży w siodle. Wystarczy podążać za oznaczeniami, które widoczne są na pniach drzew. Zainspirowany? Te wyjątkowe miejsca w Polsce oferują niezapomniane wrażenia, które przybliżają do natury i historii kraju. Od gór po morze, każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowe miejsce. Co można z niego zobaczyć?
Jej nazwa wcale nie jest polska, a w jej szczycie znajduje się ukryta jaskinia. Przy odrobinie szczęścia można z niej dostrzec pięć krajów. Tarnica, czyli najwyższy szczyt Bieszczad, to wyjątkowa góra.
W tym artykule: Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Tarnica należy do Korony Gór Polski Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Wznosząca się na wysokość 1346 m.n.p.m. Tarnica to najwyższy szczyt polskiej części Bieszczad. Geograficznie należy do Bieszczad Zachodnich, a bardziej szczegółowo – do tzw. Pasma Połonin. Obok połonin Caryńskiej i Wetlińskiej to właśnie Tarnica jest najpopularniejszym turystycznym punktem Bieszczad. I nie bez powodu – należy do najpiękniejszych i najbardziej atrakcyjnych widokowo miejsc w całym paśmie. Swoją nazwę Tarnica zawdzięcza językowi rumuńskiemu Najwyższy szczyt Bieszczad to góra o charakterystycznym kształcie. Jej grzbiet jest wydłużony, ale nierównomiernie. Widać w nim wyraźne wgłębienie, przypominające siodło. To Przełęcz pod Tarnicą, zwana też Przełęczą Siodło lub Siodłem pod Tarnicą. Po rumuńsku „tarnița” (czytane „tarnica”) opisuje właśnie takie „siodłowate” miejsce w górach. Niższy koniec tego siodła to szczyt zwany Tarniczką. Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pies... Tarnica należy do Korony Gór Polski Oprócz Tarnicy tworzy ją jeszcze 27 najwyższych szczytów wszystkich pasm górskich naszego kraju. Koronę Gór Polski zatwierdzono w 1997 roku. Inicjatorami przedsięwzięcia byli Marek Więckowski i Wojciech Lewandowski z miesięcznika „Poznaj Swój Kraj”. Aby wejść na wszystkie jej szczyty, trzeba pokonać ponad 30 tysięcy metrów deniwelacji. To przy okazji doskonały sposób na poznanie także tych mniej znanych polskich pasm górskich – np. Gór Złotych czy Gór Bardzkich. Wewnątrz szczytu Tarnicy znajduje się jaskinia „Jaskinia w Tarnicy” zaczyna się kilkanaście metrów od szczytu, przy żółtym szlaku turystycznym. Ma długość 16 metrów i schodzi na 6 metrów w dół. Odkryto ją bardzo niedawno, bo w 2003 roku. Naturalne procesy erozji otworzyły wtedy wejście do tzw. studzienki otwierającej jaskinię. W roku 2008 dyrekcja Bieszczadzkiego Parku Narodowego zdecydowała o zasypaniu wejścia do jaskini, ze względu na bezpieczeństwo turystów. Najwyższy szczyt Bieszczad to wyjątkowy punkt widokowy Z Tarnicy niemal we wszystkich kierunkach rozpościerają się zachwycające widoki na Bieszczady. Widać zarówno polską, jak i ukraińską część pasma. Doskonale widoczne są przede wszystkim najbliższe szczyty: Krzemień, Kopa Bukowska, Szeroki Wierch i Halicz. Nieco dalej w kierunku północno-zachodnim – nasze dwie najpiękniejsze połoniny: Caryńska i Wetlińska, a także Wielka i Mała Rawka oraz Krzemieniec. Poza tym szczyty ukraińskie, m.in. Pikuj, Kiczera i Czeremcha. Przy dobrej widoczności dostrzeżemy też Tatry, leżące w odległości ponad 220 km oraz szczyty Beskidu Niskiego (140 km). Nieco łatwiej jest dostrzec bliżej położne ukraińskie pasmo Gorganów. To jedne z najdzikszych gór Europy. Z Tarnicy można zobaczyć 5 krajów To jednak nie wszystko. Pasjonat dalekich obserwacji Sławomir Cyzio na swoim blogu h300.pl opisał, jak z Tarnicy udało mu się dostrzec i sfotografować góry położone w 5 krajach. Przy dobrej pogodzie z Tarnicy oprócz polskiej i ukraińskiej części Bieszczad można dostrzec ich część słowacką, a także pasma w Rumunii oraz słynną z upraw winorośli wulkaniczną górę Tokaj na Węgrzech. Tak dalekich obserwacji autor bloga dokonał zimą 2020, przy słonecznej pogodzie z cyrkulacją przejrzystego, arktycznego powietrza. Atrakcje Podkarpacia – sprawdź, jakie miejsca warto zobaczyć w południowo-wschodniej Polsce Atrakcje Podkarpacia to zdecydowanie więcej niż tylko zamki, kościoły czy skanseny. To także górskie szczyty, szlaki turystyczne i parki narodowe. Odkryj z nami piękno tego regionu! Szlak na Tarnicę z Wołosatego jest najpopularniejszy Zdobywanie Tarnicy można rozpocząć z dwóch miejsc. Pierwsze to Wołosate, wioska stanowiąca punkt wypadowy na wiele popularnych bieszczadzkich szlaków. Stąd na najwyższy szczyt Bieszczad prowadzi szlak niebieski. To najkrótszy pieszy szlak na Tarnicę. Jego przejście zajmuje około 2,5 godziny. Pokonujemy w tym czasie przewyższenie wynoszące 610 m. Można też wybrać się nieco dłuższą trasą, z lepiej skomunikowanych Ustrzyk Górnych. To szlak czerwony, z przewyższeniem 741 m i czasem przejścia około 3 godzin. Są i bardziej ambitne możliwości. Z Wołosatego prowadzi na Tarnicę także szlak czerwony, przez okoliczne szczyty: Rozsypaniec i Halicz. Ta trasa ma długość ponad 14 km, przewyższenie 841 m. Na jej pokonanie trzeba zarezerwować aż 8 godzin. Szlak na Tarnicę z Mucznego – dla samotników Ciekawą opcją jest rozpoczęcie wędrówki w Mucznem. Ta położona na końcu utwardzonych dróg osada kiedyś była miejscem niedostępnym dla zwykłych obywateli. Stał tu bowiem ośrodek wypoczynkowy dla komunistycznych dygnitarzy. Budynek stoi do dziś, ale stał się Centrum Promocji Leśnictwa. Teraz nocleg może zarezerwować tu każdy. Maleńkie Muczne oferuje także inne opcje noclegowe. W wioseczce tej rozpoczyna się szlak oznaczony kolorem żółtym, który następnie przechodzi w niebieski. To świetny wybór dla turystów nie lubiących tłumów. Droga na Tarnicę z Mucznego jest znacznie rzadziej uczęszczana. Co prawda szlak jest dość długi – ma ponad 8 km i przewyższenie 841 m. Ale przez dłuższy czas prowadzi górskimi grzbietami, a nie lasem. Mamy więc możliwość podziwiania widoków dużo dłużej. Po drodze zdobywamy także dwa inne bieszczadzkie szczyty – Krzemień i Bukowe Berdo. Na tę wycieczkę trzeba przeznaczyć przynajmniej 4 godziny. Najwyższy szczyt całego pasma Bieszczad leży na Ukrainie Bieszczady to pasmo górskie leżące w trzech krajach: Polsce, Ukrainie oraz na Słowacji. Potraktowane jako całość Bieszczady mają inny najwyższy punkt. Jest nim ukraińska góra Pikuj o wysokości 1408 m.n.p.m. To jednocześnie najwyższy punkt Bieszczadów Wschodnich, leżących w całości w Ukrainie. Pikuj to także bardzo atrakcyjny turystycznie szczyt. Wystaje kilkaset metrów ponad otaczające go doliny, więc oferuje niezapomniane widoki. Może właśnie dzięki swojej wybitności (czyli wysokości wobec otoczenia) od wieków jest szczytem granicznym. Do rozbiorów biegła przezeń granica między Polską a Węgrami. Potem – między Monarchią Habsburgów a Austro-Węgrami. Tuż przed II wojną światową znajdowała się na nim z kolei granica polsko-czechosłowacka.
Pożar Połoniny Caryńskiej w Bieszczadach. Zawinili lekkomyślni turyści?
Informacja o pożarze jednej z połonin w Bieszczadach obiegła media w poniedziałkowy wieczór. Według wstępnych ustaleń, najbardziej prawdopodobną przyczyną zaprószenia ognia był niedopałek papierosa.
W tym artykule: Pożar Połoniny Caryńskiej Co było przyczyną pożaru Połoniny Caryńskiej? W poniedziałek, 8 kwietnia, w godzinach wieczornych, Państwowa Straż Pożarna w Ustrzykach Dolnych otrzymała zgłoszenie o pożarze na Połoninie Caryńskiej w Bieszczadach. Ogień – według wstępnych szacunków – strawił prawdopodobnie ok. 5 hektarów traw. Na szczęście w zdarzeniu nikt nie ucierpiał. Szczegóły do sprawdzenia poniżej. Pożar Połoniny Caryńskiej Z dostępnych do tej pory informacji wiemy, że w trwającej trzy godziny akcji przeciwpożarowej udział wzięły 84 osoby z Państwowej Straży Pożarnej, Ochotniczej Straży Pożarnej, Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego oraz Nadleśnictwa. Strażakom działania gaśnicze utrudniał silny wiatr, który po wstępnym opanowaniu sytuacji, sprawił, że ogień ponownie zaczął się rozprzestrzeniać. W związku z tym, że żywioł zajął rejon kopuły szczytowej, ratownicy na miejsce musieli dojechać quadami. – Zakończyła się akcja gaśnicza na Połoninie Caryńskiej. Pożar został zgłoszony przez turystę o 18:20 do Państwowej Straży Pożarnej w Ustrzykach Dolnych. O 21:10 pożar został ugaszony – trwa dogaszanie pożarzyska. Przekazujemy serdeczne podziękowania za szybką akcję służb: PSP z Ustrzyk Dolnych, OSP z Lutowisk, OSP z Ustrzyk Górnych, GOPR i Nadleśnictwa Stuposiany – poinformował późnym wieczorem Bieszczadzki Park Narodowy. Bryg. Krzysztof Brudek, dyżurny Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie, w rozmowie z PAP zdrodził, że „pożar był gaszony tłumicami, czyli podręcznym sprzętem gaśniczym, który wykorzystywany jest do tłumienia ognia”. Katastrofalne pożary w Kalifornii już kilkanaście tysięcy lat temu siały spustoszenie. W ich wyniku wymarła megafauna Nie tylko obecnie, ale też kilkanaście tysięcy lat temu katastrofalne pożary w Kalifornii w USA siały spustoszenie. Być może przyczynił się do nich człowiek. W konsekwencji wymarły tam l... Co było przyczyną pożaru Połoniny Caryńskiej? Na razie nie są znane przyczyny pojawienia się ognia. Niewykluczone jednak, że przyczynili się do tego lekkomyślni turyści. Jak podaje Bieszczadzki Park Narodowy, pożar suchych traworośli powstał najprawdopodobniej od niedopałka papierosa. Z wtorkowego komunikatu BPN dowiadujemy się, że pożar Połoniny Caryńskiej strawił nie 5, a 1,45 ha powierzchni. Wieczorne szacunki były nieco zawyżone ze względu na łatwo rozniecanych przez mocny wiatr rozproszonych zarzewi ognia. – Na pożarzysku nie zaobserwowaliśmy strat przyrodniczych wśród zwierząt kręgowych. Liczba zniszczonych bezkręgowców jest trudna do oszacowania. Ponieważ w obrębie pożaru nie występowały połoninowe torfowiska zawieszone i gleby murszowe, pożar miał charakter powierzchniowy – czytamy na facebookowym profilu parku. <iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="781" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/post.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FBieszczadzki.P.N%2Fposts%2Fpfbid0yshbtT9ep2JmJP1kVEoV4XKXKPbV33JrpvEfMuofLMQmYpUNCRmiChS19VwhLsZVl&show_text=true&width=500" style="border:none;overflow:hidden" width="500"> Do podobnego zdarzenia w tym samym miejscu doszło 30 lat temu. Wówczas roślinność dość szybko się zregenerowała z uwagi na mało uszkodzone części podziemne. O tym, czy tak będzie i tym razem, dowiemy się na przestrzeni najbliższych kilku miesięcy. – Skutki obecnego pożaru będą obserwowane w kolejnych miesiącach. Dziękujemy wszystkim służbom które przyczyniły się do szybkiego ugaszenia zarzewi ognia i powstrzymały przeniesienie się ognia na las. Szczególne podziękowania należą się pracownikom Parku, którzy całą noc czuwali nad pożarzyskiem – w warunkach silnego wiatru i tłumili potencjalne zarzewia ognia. Wszystkie obszary połoninowe są wyposażone w specjalne skrzynie z tłumicami, które najlepiej służą do gaszenia pożarów traw, dzięki m.in. temu rozmiar pożaru jest niewielki. Najważniejsza była jednak szybka reakcja – zaznaczaja pracownicy Bieszczadzkiego Parku Narodowego. I dodają: – Jeszcze raz apelujemy: używanie otwartego ognia jest zabronione w parku narodowym. Nie wyrzucajcie niedopałków w darń roślinną – jest to wykroczenie wobec zapisów Ustawy o ochronie przyrody. Ponadto – jak potwierdzili naszej redakcji – szlak w okolicy, gdzie doszło do pożaru, jest otwarty dla turystów. Źródło: Bieszczadzki Park Narodowy. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Może i nie są najwyższe na świecie, ale i tak zachwycają! Oto najpiękniejsze góry w Polsce
Polska nie jest krajem górskim, jednak żeby móc przeżyć niezapomnianą przygodę w malowniczej okolicy, nie trzeba wyjeżdżać za granicę. Gdyby zsumować długość wszystkich szlaków pieszych w polskich górach, z całą pewnością otrzymalibyśmy pięciocyfrową liczbę, więc jest w czym wybierać. Każdy miłośnik trekkingu ma swoje ulubione trasy. Poniżej wymieniamy najpiękniejsze góry w Polsce, które naszym zdaniem zasługują na szczególną uwagę.
W tym artykule: Orla Perć Dolina Chochołowska Szlak ze Szczyrku na Skrzyczne Szlak z Przełęczy Krowiarki na Babią Górę Szlak z Nowej Słupi do Świętej Katarzyny Szlak z Ustrzyk Górnych do Wetliny Szczeliniec Wielki Śnieżka W Europie jest wiele typowo górskich krajów. Polska nie jest zaliczana do tego grona, ale i tak możemy uznać, że nasze terytorium jest w tym względzie mocno uprzywilejowane. W granicach Polski występują trzy łańcuchy górskie (Góry Świętokrzyskie, Sudety i Karpaty), które dzielą się na aż 46 pasm. Każde z nich charakteryzuje się unikatowym pięknem i indywidualnymi walorami. Orla Perć Naszą wycieczkę zaczynamy w Tatrach. Orla Perć to bez wątpienia jeden z najsłynniejszych szlaków pieszych w Polsce i przy okazji – także najtrudniejszy. Bezpiecznie mogą poruszać się tam osoby, które zdobyły już niejeden szczyt i poznały techniki wspinaczkowe, obowiązkowo zaopatrzone w odpowiedni ekwipunek. Kije trekkingowe i buty do hikingu? To za mało. Absolutną podstawą są solidne buty górskie i kask wspinaczkowy (chroniący głowę w razie upadku i przed spadającymi odłamkami skalnymi), a w sezonie zimowym – także raki (raki, nie raczki) i czekan. Przyda się tam także uprząż asekuracyjna i lonża, bo na wielu fragmentach szlaku pojawia się znaczna ekspozycja (w takich miejscach pojawiają się ułatwienia w postaci drabinek, łańcuchów i klamer). Trasa rozciąga się między przełęczami Zawrat i Krzyżne. W rejon Orlej Perci można dotrzeć kilkoma ciekawymi szlakami. Największą popularnością cieszy się trasa ze schroniska „Murowaniec” na Zawrat. Przejście grani zajmie minimum 6 godzin, a do tego należy także doliczyć czas na wejście i zejście. Dolina Chochołowska Pozostajemy w malowniczych Tatrach, ale z najtrudniejszego szlaku przenosimy się na jeden z najłatwiejszych. Dolina Chochołowska jest największą i najdłuższą ze wszystkich tatrzańskich dolin. Stanowi wspaniały punkt startowy, z którego można dotrzeć w wyższe partie Tatr Zachodnich, ale sama w sobie też stanowi niezwykle atrakcyjną trasę. Na 10-kilometrowej trasie nie występują żadne trudności, a suma wzniesień to zaledwie 250 m. To czyni ją dostępną dla wszystkich, także dla dzieci czy osób starszych. Trasa rozpoczyna się przy parkingu w Siwej Polanie, skąd wchodzimy na teren Tatrzańskiego Parku Narodowego. Dojście do Polany Chochołowskiej nie powinno potrwać dłużej niż 2 godz. Warto dodać, że Dolina Chochołowska jest jedną z nielicznych tatrzańskich dolin, które są dostępne dla rowerzystów. Szlak ze Szczyrku na Skrzyczne Z najwyższych gór w Polsce przenosimy się do Beskidu Śląskiego. Najwyższy szczyt tego pasma – Skrzyczne – wznosi się na 1257 m n.p.m. Podejście jest dość wymagające (nie technicznie, a kondycyjnie), ale trudy wyprawy wynagrodzą wspaniałe widoku. Z wierzchołka można podziwiać zachwycającą panoramę właściwie całego Beskidu Śląskiego, a oprócz tego także Beskid Żywiecki i zachwycające Jezioro Żywieckie. Przy dobrej pogodzie na horyzoncie uda się dostrzec Tatry. Ze Szczyrku na Skrzyczne wychodzą dwa szlaki piesze – zielony i niebieski. Pierwszy prowadzi przez przełęcz Becyrek, natomiast drugi przez Halę Jaworzyna. Oba charakteryzują się niemal identyczną długością (5,1 i 5 km) i zbliżonymi przewyższeniami (763 m i 751 m). Dotarcie na szczyt powinno zająć ok. 2,5 godz. Bardziej wytrwałym piechurom polecamy wydłużyć wycieczkę i udać się ze Skrzycznego na Malinowską Skałę. To bez wątpienia jedna z najbardziej malowniczych tras w okolicy. Szlak z Przełęczy Krowiarki na Babią Górę https://media.immediate.co.uk/volatile/sites/63/2024/08/babia-gora1341136-de14ad7.webpBabia Góra / fot. Jerzy Opioła - Praca własna, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9440587 Z Beskidu Śląskiego robimy skok do Beskidu Żywieckiego, gdzie wznosi się najwyższy szczyt w polskich Beskidach. Babia Góra, nazywana też Diablakiem albo Kapryśnicą, mierzy aż 1725 m n.p.m. O łatwym podejściu można zapomnieć, ale warto podjąć trudy wędrówki. Trzeba bowiem wiedzieć, że słynna Babia Góra to jeden z najatrakcyjniejszych punktów widokowych w polskich górach. Przy dobrych warunkach pogodowych z wierzchołka można dostrzec aż 400 (to nie pomyłka) szczytów! Na Diablaka prowadzi kilka szlaków, ale naszym zdaniem najciekawsza jest trasa z Przełęczy Krowiarki. Stamtąd należy udać się niebieskim szlakiem do schroniska na Markowych Szczawinach, gdzie wchodzimy na żółty szlak i Przełęczą Akademików docieramy na sam szczyt. Ten odcinek oferuje prawdziwie wysokogórskie wrażenia, bo na niektórych fragmentach trzeba korzystać z ułatwień w postaci łańcuchów i klamer. Wejście powinno zająć 4,5 godz. Trzeba pamiętać, że Babia Góra nie bez powodu nazywana jest Kapryśnicą. Warunki pogodowe mogą zmienić się tam w jednej chwili, więc zawsze trzeba mieć ze sobą odzież przeciwdeszczową. Szlak z Nowej Słupi do Świętej Katarzyny Kolejny szlak, który warto pokonać, rozciąga się w Górach Świętokrzyskich. Nie jest to najwyższy łańcuch w Polsce, ale nie brakuje mu uroku, który dodatkowo podsycają liczne legendy i podania, tworzące tajemniczą, niemal mistyczną atmosferę. Trasę rozpoczynamy w Nowej Słupi, gdzie obieramy kierunek na Święty Krzyż. Tam mijamy tajemniczy posąg pielgrzyma, prawdopodobnie pochodzący z XIII wieku. Kogo przedstawia? Niektórzy twierdzą, że jest to pielgrzym zmieniony w kamień. Inna wersja głosi, że w posągu zaklęty jest pustelnik, który kiedyś był złoczyńcą, ale nawrócił się na drogę wiary. Choć niewykluczone też, że tajemnicza rzeźba to grzesznica, która w ramach pokuty miała udać się do klasztoru. Inne ciekawe miejsca na trasie to prastare miejsce kultu Słowian i okazały klasztor. Osoby, które w górskich wycieczkach szukają przede wszystkim kontaktu z naturą, będą zachwycone tamtejszymi gołoborzami. Z Łysicy schodzimy do malowniczej Świętej Katarzyny. Szacowany czas wycieczki to ok. 5 godz. Szlak z Ustrzyk Górnych do Wetliny W zestawieniu po prostu nie może zabraknąć Bieszczad, gdzie znajduje się wiele fantastycznych szlaków. Osoby odwiedzające wschodnie rubieże Polski najczęściej obierają za cel Tarnicę, czyli najwyższy ze wszystkich bieszczadzkich szczytów. To świetny wybór, jednak my polecamy szlak wiodący przez zapierające dech w piersiach połoniny, które są wizytówką tego pasma. Zaczynamy w Ustrzykach Górnych. Spod schroniska „Kremenaros” udajemy się w kierunku Połoniny Caryńskiej. Zanim dotrzemy na jej grzbiet, nacieszymy oczy fantastyczną panoramą Tarnicy i obu Rawek, Wielkiej i Małej. Gdy dotrzemy na najwyższy punkt Połoniny Caryńskiej, naszym oczom ukaże się Połonina Wetlińska. Trasa na jej grzbiet prowadzi przez Brzegi Górne. Z Połoniny Wetlińskiej udajemy się już do Wetliny. Na trasie nie napotkamy istotnych trudności technicznych, ale dedykujemy ją wytrwałym piechurom. Przewyższenia są znaczne, a na jej przejście trzeba zarezerwować sobie minimum 9 godz. Czy warto podejmować tak znaczny wysiłek? Oczywiście, że tak! Widok bezkresnych traw wynagrodzi nawet największy trud wędrówki. Szczeliniec Wielki https://media.immediate.co.uk/volatile/sites/63/2024/08/6-gory-inne-niz-wszystkie1331633-b630b32.webpSzczeliniec / fot. Getty Images Nasz kolejny punkt jest zlokalizowany w tak samo malowniczych, co tajemniczych Górach Stołowych. Najwyższym szczytem tego sudeckiego pasma jest Szczeliniec Wielki, wznoszący się na 919 m n.p.m. To bez wątpienia jeden z najciekawszych szczytów zaliczanych do Korony Gór Polski. Dlaczego? Po pierwsze, zapewnia zapierającą dech w piersiach panoramę, obejmującą Góry Stołowe i inne pasma Sudetów. Po drugie, w obszarze wierzchołka znajduje się wspaniały kamienny labirynt, utworzony przez fantazyjne formy skalne. Na szczyt polecamy dotrzeć żółtym szlakiem z Karłowa. Stamtąd po krótkim marszu docieramy do wykutych w skale stopni. Podobno jest ich 665, ale przyznajemy – nie liczyliśmy. Trasa jest łatwa technicznie, ale ze względu na jej specyfikę, nawet doświadczeni piechurzy mogą odczuć w nogach trudy marszu. Śnieżka Naszą wycieczkę po najciekawszych szlakach i szczytach kończymy w Karkonoszach. To właśnie w tym pasmie wznosi się najwyższy szczyt Sudetów – mierząca 1602 m n.p.m. Śnieżka. Widok z wierzchołka jest po prostu niesamowity. Przy sprzyjającej pogodzie można sięgnąć wzrokiem na odległość niemal 200 km, a panorama nie jest jedyną atrakcją tego miejsca. Na szczycie można podziwiać słynne Obserwatorium Meteorologiczne na Śnieżce, które wyglądem przypomina latający spodek. Inny ciekawy obiekt to zabytkowa kaplica św. Wawrzyńca, patrona przewodników górskich. Wymieniając ciekawe miejsca w górach, po prostu nie da się pominąć atrakcji oferowanych przez ten wyjątkowy szczyt. Warto podkreślić, że atrakcją samą w sobie jest nie tylko szczyt, ale także droga, którą trzeba przejść, by dotrzeć na wierzchołek. Szlaki prowadzące na Śnieżkę rozpoczynają się w Karpaczu i wszystkie spotykają się przy Domu Śląskim. W naszej opinii na największą uwagę zasługują trasy żółta, zielona i niebieska. Szlak żółty prowadzi wzdłuż świątyni Wang, Pielgrzymów i Słonecznika. Szlak zielony omija wspaniały kościół Wang, ale pozwala podziwiać m.in. Kocioł Wielkiego Stawu. Trasa niebieska, nasz faworyt, wiedzie wzdłuż świątyni Wang, skąd prowadzi do „Samotni” – jednego z najstarszych górskich schronisk w Polsce. Nieopodal znajduje się kolejne schronisko – „Strzecha Akademicka”. Po drodze można nacieszyć oczy zachwycającym widokiem Małego Stawu, jednego z najbardziej malowniczych jezior w Karkonoszach. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Budowano ją 9 lat, waży 2 mln ton. Zapora w Solinie zmusiła do przesiedlenia aż 3 tys. mieszkańców wsi
Zapora w Solinie to jedna z największych i najważniejszych budowli hydrotechnicznych w Polsce. Znajduje się na rzece San, około 80 km na południe od Rzeszowa.
W tym artykule: Historia zapory w Solinie Budowa tamy i elektrowni Znaczenie zapory w Solinie Ciekawostki o zaporze w Solinie Tama ta jest zarówno źródłem energii elektrycznej, jak i ważnym elementem ochrony przed powodzią oraz zapewnienia stabilnego poziomu wody w rzece San. Zapora w Solinie została zbudowana w latach 60. XX wieku. Była wówczas jednym z największych tego typu obiektów w Europie. Historia zapory w Solinie Pierwszy projekt zagospodarowania hydroenergetycznego Sanu poprzez budowę zapory wodnej opracował już w 1921 r. prof. Karol Pomianowski z Politechniki Warszawskiej. W lipcu 1934 roku w rejonie Soliny doszło do powodzi. Jej skutki doprowadziły do podjęcia przez lokalne władze decyzji o zbudowaniu zapory. Trzy lata później na zaproszenie ówczesnego rządu w okolice Soliny przybył światowej sławy szwajcarski geolog Maurice Lugeon. Miał określić przydatność regionu do wzniesienia potężnej tamy w samym sercu Bieszczadów. Miejsce to zostało wybrane dzięki obecności odpornego piaskowca, który wytrzyma napór wody. Plany zostały zarzucone z powodu II wojny światowej. Po jej zakończeniu władze PRL wróciły do pomysłu w 1955 r. Konieczne było wysiedlenie wielu osób. Pod wodą miała znaleźć się nie tylko Solina, ale również okoliczne przysiółki, m.in. Zadział i Podkaliszcze, Taleśnica Sanna, czy też opuszczony po wojnie Horodek. Wyburzonych zostało kilkaset domów, budynków gospodarczych, nie mówiąc o przepięknych cerkwiach, które były symbolem regionu. Przesiedlonych zostało ok. 3 tys. mieszkańców. Budowa tamy i elektrowni Budowa zapory w Solinie rozpoczęła się w 1960 roku i trwała blisko 9 lat. Prace budowlane były prowadzone przez ponad 2 tysiące robotników i inżynierów. Właśnie w tym czasie powstała jedna z największych budowli hydrotechnicznych w Polsce. Koszt budowy szacuje się na 1,5 mld zł. Projekt zapory został opracowany przez zespół inżynierów. Projektantem założeń zapory był inżynier Bolesław Kozłowski. Głównym architektem był Karol Pomianowski. Za część hydrotechniczną odpowiadał inż. Feliks Niczkie. Budowa zapory była bardzo skomplikowana i wymagała zastosowania wielu innowacyjnych rozwiązań technicznych. Pierwszym etapem było wykonanie fundamentów pod zaporę, których budowa trwała około dwóch lat. Następnie wykonano betonowe filary, na których opiera się korona zapory. Korona zapory ma długość około 664 metrów i składa się z 27 przęseł. Wewnątrz korony znajduje się komora przelewowa, która umożliwia kontrolowane zrzucanie wody w przypadku zagrożenia powodziowego. W pobliżu zapory zbudowano elektrownię wodną o mocy 200 MW. Wykorzystuje ona energię spiętrzonej wody przepływającej przez turbinę, wytwarzając tym samym energię elektryczną. Tama w Solinie jest wykonana z betonu, a jej maksymalna wysokość wynosi około 82 metrów. Konstrukcja zapory opiera się na betonowych filarach, zbudowanych na skale granitowej. Cała budowla waży około 2 milionów ton. Ostatecznego zalania dokonano we wrześniu 1967 r. Wstępny rozruch pierwszej turbiny odbył się 9 marca 1968 r., a 20 lipca oddano zaporę do eksploatacji. Skutkiem ubocznym projektu zalewania Soliny było pozostawienie wielu szczątków dawnego życia na terenie regionu. Na dnie zbiornika można znaleźć niewykarczowane drzewa, fragmenty nierozebranych budynków, piwnic, a nawet przedmioty użytku codziennego. Według ustaleń budynki miały być usunięte podczas przygotowywania terenu pod zalanie do jesieni 1963 r., lecz tego terminu nie dotrzymano. Znaczenie zapory w Solinie Zapora znajduje się na wysokości około 446 metrów n.p.m. Dzięki niej powstało sztuczne jezioro – Zalew Soliński, zwany Bieszczadzkim Morzem. Ma powierzchnię ponad 22 km kw. i pojemność 472 milionów metrów sześciennych wody. Akwen ten jest popularnym miejscem wypoczynku dla turystów, wędkarzy i miłośników sportów wodnych. To jedna z atrakcji rejonu Bieszczad. Ważnym aspektem działania zapory w Solinie jest ochrona przed powodzią. W przypadku zagrożenia powodziowego, zapora pozwala na kontrolowane zrzucanie wody, co zapobiega przelaniu się rzeki. Ponadto, dzięki zapobieganiu powodziom, zapora w Solinie jest również elementem ochrony przed erozją. Zapora w Solinie jest też ważnym elementem krajobrazu i zabytkiem techniki. Zlokalizowana w pięknej okolicy Beskidu Niskiego, jest często odwiedzana przez turystów, którzy chętnie spacerują po okolicznych szlakach turystycznych. Warto również zwiedzić wnętrze zapory. Na zachodnim brzegu jeziora znajduje się miejscowość uzdrowiskowa Polańczyk. Zapora w Solinie to także atrakcyjne miejsce turystyczne. Zalew oferujące wspaniałe widoki i wiele możliwości wypoczynku. Na terenie zapory znajduje się m.in. punkt widokowy, z którego roztacza się piękny widok na jezioro i okoliczne góry. Woda z jeziora Solińskiego jest bardzo czysta i bogata w ryby, dlatego stanowi ono popularne miejsce dla wędkarzy. Ciekawostki o zaporze w Solinie Oto kilka ciekawostek związanych z zaporą w Solinie: Budowa zapory w Solinie wymagała przesiedlenia około 3 tysięcy osób z okolicznych wsi. W ramach kompensacji mieszkańcom zapewniono nowe domy i ziemię pod uprawy. Zatopione wsie zostały przeniesione w nowe miejsca. W pobliżu zapory znajduje się Jezioro Myczkowskie. Znajduje się na nim zapora w Myczkowcach. Ma ona 430 m długości i 23 m wysokości. Region Jeziora Solińskiego to również oderwane od cywilizacji „dzikie” rezerwaty przyrody. Do najciekawszych należy ten nad Jeziorem Myczkowieckim, zajmujący prawie 165 h, gdzie możemy spotkać prawdziwie alpejskie krajobrazy. W okolicach zapory w Solinie można spotkać wiele gatunków zwierząt i roślin, w tym rzadkie i chronione gatunki. W rejonie jeziora występują m.in. raki, bobry, łosie, a także orły i bociany. W lipcu 2015 r. na zaporze w Solinie powstał największy ekologiczny mural w Europie. Dzieło zostało wykonane bez użycia farby i jest hołdem złożonym sile natury. Stworzono go poprzez wyczyszczenie niektórych elementów ściany zapory wodą pod ciśnieniem. W 2022 r. uruchomiona została w Solinie kolej gondolowa. Jej trasa biegnie obok zapory. Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie.
Jesień w Polsce. Oto 10 miejsc, które warto odwiedzić wraz z zakończeniem lata
Jesień w Polsce kojarzy się przede wszystkim ze spadającymi liśćmi z drzew, częstymi opadami deszczu, krótszymi dniami i chłodniejszymi wieczorami. Są jednak miejsca w kraju, które właśnie o tej porze roku mają swoją wyjątkową magię.
W tym artykule: Rezerwat Przyrody Kręgi Kamienne w Odrach Muzeum Mydła i Brudu w Bydgoszczy Zamek Krzyżtopór w Ujeździe Rezerwat Przyrody Sine Wiry w Bieszczadach Badawczo-Szkoleniowy Ośrodek Manewrowania Statkami w Kamionce Kompleks „Riese” Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach Winnica Adoria w Zachowicach Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach Farma dyń w Powsinie Jesień w Polsce nie musi oznaczać wyłącznie wieczorów spędzonych pod kocem z kubkiem gorącej herbaty w ręku. Poniżej prezentujemy 10 miejsc z całego kraju, do których warto zawitać wraz z początkiem przedostatniej pory roku. Rezerwat Przyrody Kręgi Kamienne w Odrach Odry to wieś w Borach Tucholskich koło Czerska. W pobliżu znajduje się rezerwat „Kamienne kręgi”. To największe w Polsce skupisko takich obiektów. Rezerwat leży na prawym brzegu Wdy. Kręgi mają od 15 do 33 m średnicy. W każdym jest od 16 do 29 kamieni, wystających z ziemi na 20–70 cm. W rezerwacie są także kurhany. W kręgach i kurhanach odkryto ponad 600 grobów z I i II w. n.e. Od 15 września 1958 r. teren jest prawnie chronionym rezerwatem przyrody – nie tylko dla zachowania obiektu archeologicznego, ale również dla ochrony ponad 86 gatunków porostów (zwykle rosnących tylko na terenach wysokogórskich), które odkryto na 300 głazach. Muzeum Mydła i Brudu w Bydgoszczy Nic tak się człowieka nie ima jak brud. Nic więc dziwnego, że od wieków człowiek z nim walczy, np. mydłem. W Bydgoszczy powstał obiekt upamiętniający setki potyczek człowieka z brudem. Muzeum Mydła i Brudu, bo o nim mowa, jest jedynym takim w Europie. Można w nim zobaczyć średniowieczną łaźnię, wejść do drewnianej balii lub poczuć się jak w XIX-wiecznym pokoju kąpielowym. Przewodnik oprowadza w specjalnym stroju, opowiada ciekawostki związane z „historią brudu" (m.in. o tym, kiedy i z czego zrobiono pierwsze mydło, jaki był stosunek do higieny w starożytności, średniowieczu i epoce nowożytnej). Na miejscu można też samemu zrobić mydło. Muzeum znajduje się w Bydgoszczy przy ul. Długiej. Jest czynne od 10 do 18. Na wizytę zarezerwuj około 60 min. Najciekawsze muzea w Polsce. Już nie musisz szukać! Najciekawsze muzea w Polsce udowadniają, że dzięki różnorodności i niebanalnemu podejściu do tematu potrafią przyciągnąć tłumy zwiedzających. Na które z nich szczególnie warto zwróc... Zamek Krzyżtopór w Ujeździe 15 km na południowy zachód od Opatowa (województwo świętokrzyskie) stoi zamek. Nie byle jaki – największy. Budowę rozpoczęto w 1627 r. I aż do 1682 r., kiedy powstał we Francji pałac wersalski, była to największa tego typu budowla. Jeśli wierzyć legendom, pilnuje jej sam diabeł. Opowieść przekazywana od wieków z ust do ust mówi o olbrzymich skarbach ukrytych w komnacie za trzema parami drzwi. Pierwsze są żelazne, drugie dębowe, a trzecie jesionowe. Skarbu pilnuje diabeł, który za tym, kto ośmieli się przekroczyć próg, zatrzaskuje wrota. Na zawsze. Rezerwat Przyrody Sine Wiry w Bieszczadach Bieszczady są piękne o każdej porze roku, ale najpiękniejsze są właśnie jesienią. Proponujemy odwiedzenie Sinych Wirów, czyli rezerwatu krajobrazowego. Znajduje się na terenach dawnych wsi: Łuh, Zawój i Polanki. Przypada na niego kilkukilometrowy odcinek rzeki Wetliny i południowe stoki wzgórza Połoma (776 m n.p.m.) porośnięte głównie lasem bukowo-jodłowym. Najbardziej charakterystyczną, jedną z najpiękniejszych i najłatwiej dla turysty dostępnych części rezerwatu jest przełom Wetliny przebijającej się przez liczne progi skalne u stóp Połomy. Dotrzeć do Sinych Wirów można z drogi łączącej Bukowiec nad Zalewem Solińskim – gdzie wpada do niego Solinka – z Dołżycą koło Cisnej. Wyruszając z Bukowca, warto w znajdującej się po drodze wsi Terka zobaczyć murowaną dzwonnicę z XIX w. i dawny przycerkiewny cmentarz. Jesień w górach. Poznaj 10 najlepszych szlaków, na które warto wyruszyć w tym okresie Jesień w górach często okazuje się strzałem w dziesiątkę. Bo choć pogoda nie zawsze w tym czasie rozpieszcza, chętnych na zdobywanie kolejnych szlaków nie brakuje. Badawczo-Szkoleniowy Ośrodek Manewrowania Statkami w Kamionce To ewenement. Wybudowany nieopodal Iławy Badawczo-Szkoleniowy Ośrodek Manewrowania Statkami jest jedną z niewielu takich instytucji na świecie. Opiekuje się nim Fundacja Bezpieczeństwa Żeglugi i Ochrony Środowiska, utworzona przez Politechnikę Gdańską, Akademię Morską w Gdyni i miasto Iława. Co tam można zobaczyć? Miniaturę morskiego portu, makiety terminali, kanałów i rzek. Ciekawostka polega na tym, że nie jest to kolejny park miniatur, lecz miejsce, w którym szkolą się zawodowi kapitanowie oceanicznych gigantów. Wykorzystują w tym celu miniaturę portu i miniatury jednostek pływających. Od 1980 r. przeszkolono tam ponad 4,5 tys. kapitanów i pilotów z ok. 50 krajów świata. Podobne ośrodki działają w Port Revel koło Grenoble we Francji, w Warsash nieopodal Southampton w Anglii, w Port Ash w Australii i w dawnym ośrodku US Navy w stanie Massachusetts w USA. Nasz znajduje się we wsi Kamionka nad jeziorem Slim. Kompleks „Riese” Riese znaczy olbrzym. Tak Niemcy nazwali plan budowy… no, właśnie nie do końca wiadomo czego. Pozostawione w terenie i odkryte później materiały budowlane sugerują, że chodzi o coś o wiele większego niż to, z czym możemy dziś obcować. Kompleks „Riese” powstawał od 1943 r. Dziś można zwiedzać to, co udało się zbudować, zanim kres wojny pokrzyżował plany pomysłodawcom obiektu. Można i warto. Przewodnicy snują teorie co do prawdopodobnego przeznaczenia podziemnych korytarzy. Jedna mówi o kwaterze Hitlera, inna o miejscu ukrycia bursztynowej komnaty. To majstersztyk inżynieryjny. Jeśli jesteś w okolicy Wrocławia, koniecznie się tam wybierz. Skamieniałe Miasto w Ciężkowicach Nazwa „Skamieniałe Miasto" wywodzi się z legendy. Według niej kiedyś w tym miejscu stał gród, który za grzechy jego mieszkańców został zamieniony w kamień. Są tam więc teraz skamieniałe „Ratusz", „Warownia Dolna", „Pustelnia". Po prawdzie to bardzo wyjątkowe twory skalne. Natura uformowała je tak, że rzeczywiście mamy wrażenie obcowania ze skamieniałą osadą i jej skamieniałymi mieszkańcami. Winnica Adoria w Zachowicach Jesień to czas winobrania, czyli doskonały, żeby odwiedzić winnicę. Tak, w Polsce! Koło Wrocławia rozciągają się winne uprawy jednej z najlepszych – Adorii. Możesz tu skosztować rieslinga lub chardonmay. Warte grzechu jest też wino musujące. Na miejscu jest sklep, w którym można płacić kartą. Ale zakupy to nie jedyna atrakcja. Właściciel chętnie opowiada o swojej przygodzie z winem, o szczepach, na jakie się zdecydował, i gatunkach, na jakie postawił. Od Wrocławia to tylko około 30 km. Jeśli planujesz testować wina, zaplanuj nocleg w okolicy lub przyjedź z kimś, kto przejmie rolę kierowcy. Polska Toskania – odkrywamy lubuskie winnice z Agnieszką Trolese Słoneczne winnice, proste i pożywne jedzenie i relaks z dala od zgiełku dużych miast. Lubuski Szlak Wina i Miodu nie bez powodu uchodzi za Polską Toskanię. Na podróż po tej wyjątkowej krai... Zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach Labirynt wyrobisk przeznaczony do zwiedzania, niemal 300-metrowa trasa wodna i interesujący park maszyn parowych – to najciekawsze elementy Zabytkowej Kopalni Srebra w Tarnowskich Górach. Zrekonstruowane wyrobiska kopalni pochodzą z XVII i XIX w. i są świadectwem bogatej historii Ziemi Tarnogórskiej. Z podszybia szybu „Anioł” można wejść w labirynt chodników. Chodnikiem „Staszica” dociera się do pierwszej komory „Srebrnej” o powierzchni 500 mkw. Zachowana jest w stanie pierwotnym, z odtworzonym stanowiskiem pracy gwarków. W głębi komory znajduje się małe jeziorko i resztki galeny. Jest tu chodnik wodny, którym można przepłynąć łodziami do trzeciego szybu, zwanego „Żmiją”. Długość trasy wodnej to 270 m. Na terenie wokół kopalni jest też Skansen Maszyn Parowych. Kopalnia znajduje się przy ul. Szczęść Boże na skraju Tarnowskich Gór. Farma dyń w Powsinie Dynia to nieodłączny element jesieni. Szczególnie w okresie Halloween. Nic więc dziwnego, że na przełomie października i listopada dużą popularnością cieszą farmy dyń. Najsłynniejsza z nich – Farma Dyniowa Pumpkin Farm Warsaw – znajduje się w podwarszawskim Powsinie, ok. 20 km na południe od centrum stolicy. „Dyniowy raj” można odwiedzać przez cały tydzień, do końca października, w godzinach 9:00–18:00. Na zwiedzających, oprócz dyniowych atrakcji, czeka także mini zoo oraz labirynt z siana. Źródło: materiały prasowe TurboKARTA, własne.
Raj dla włóczykijów i... dla rodzin z dziećmi. Bieszczady i Beskid Niski to wizytówki Podkarpacia
Te dwa pasma górskie nie tylko „odhaczają” większość pozycji na liście turystycznych potrzeb, ale są pełne niedającej się zdefiniować magii. Kto raz trafi w te strony, będzie chciał tu wracać.
W tym artykule: Beskid Niski i Bieszczady – perły Podkarpacia Bieszczady - najciekawsze trasy Beskid Niski - trasa na Kamień nad Jaśliskami Turystyka „widokowa” na Podkarpaciu Raj dla miłośników historii i dobrego jedzenia Bezkresne połoniny i góry, w których pod szczytami nie tworzą się kilometrowe korki. Krajobrazy, które koją i uskrzydlają. Przepiękne i gęsto zalesione parki narodowe. Rozrywki dla najmłodszych podróżników, a także dla dorosłych szukających bardziej ekstremalnych doznań. Świadectwa burzliwej i fascynującej historii. Klimatyczne knajpki z przepyszną lokalną kuchnią oraz prężnie rozwijające się winnice. To zaledwie ułamek atrakcji, które czekają na turystów w Bieszczadach i Beskidzie Niskim. Te krainy kochają zarówno samotni wędrowcy, jak i rodziny z dziećmi. Skąd ten fenomen? Beskid Niski i Bieszczady – perły Podkarpacia Mało kto mówi: „Rzuć wszystko i jedź w Beskid Niski”. W powszechnej świadomości ten teren jest trochę mniej gościnnym i charyzmatycznym podkarpackim rodzeństwem Bieszczad. Niesłusznie. Udała mu się bowiem trudna sztuka – dysponuje bardzo przyjazną turystom infrastrukturą, a jednocześnie nie zatracił swojego nieco dzikiego i nieokiełznanego charakteru. Pasmo górskie rozciągające się od Przełęczy Łupkowskiej na wschodzie, po Przełęcz Tylicką na zachodzie są mekką samotnych wędrowców, „karmiących” się jedynie ciszą i pięknymi krajobrazami, a jednocześnie z otwartymi ramionami witają rodziny z dziećmi, miłośników zabytków i smakoszy. Wieża widokowa na Cergowej, fot. Gabriela Joniec Bieszczady stały się z kolei ziemią obiecaną dla byłych „korposzczurów” zmęczonych zgiełkiem wielkich miast. To tu chętnie osiedlają się artyści, pisarze i ci, którzy szukają natchnienia w ciszy i pięknej przyrodzie. A tych ostatnich jest tu pod dostatkiem. Pomiędzy Przełęczą Łupkowską a Przełęczą Wyszkowską rozciągają się piękne bezkresne połoniny, a ryk żubra, niedźwiedzia czy jelenia to naturalne odgłosy tutejszych lasów. W Bieszczadach znajduje się dużo przystępnych szlaków o umiarkowanym stopniu trudności, m.in. ten prowadzący na Połoninę Wetlińską, Caryńską czy Tarnicę, ale nie brakuje też propozycji dla doświadczonych wspinaczy. Całodniowe wycieczki po dolinach lub szczytach, zapierające dech w piersiach widoki i niepowtarzalny klimat – właśnie z tego słyną Bieszczady. Bieszczady - najciekawsze trasy Trasy spacerowe – Torfowisko Tarnawa i Jeziorka Duszatyńskie Jeziorka Duszatyńskie w rezerwacie Zwiezło Zaczniemy przewrotnie, bo nie od gór, a od... wody. Bieszczady bogate są w wodospady (Wodospad Magurski), rzeki (San, Wetlina czy Solinka) i stawy, ale jezior nie ma tu wiele. Oprócz tego zdecydowanie najsłynniejszego, czyli Jeziora Solińskiego, zwanego też Bieszczadzkim morzem, godne uwagi są właściwie dwa - Jeziorka Duszatyńskie. Położone są one przy Głównych Szlaku Beskidzkim (szlak czerwony), na odcinku biegnącym z Komańczy na Chryszczatą, oraz na terenie pięknego rezerwatu przyrody „Zwiezło”. Powstały one na skutek oderwania się i obsunięcia zachodniego zbocza Chryszczatej w 1907 roku. Obrosły one wieloma legendami. Niektórzy uważali to miejsce za zaczarowane i wierzyli, że osuwisko było dziełem diabła, który rzucił tu ognistą kulę. Inni - że to efekt upadku meteorytu. Jeziorka Duszatyńskie, fot. Norbert Nazarkiewicz Na wysokości 683 m.n.p.m. znajduje się mniejsze z jeziorek, zwane Dolnym, 18 metrów wyżej położone jest Jeziorko Górne. Spacer rozpoczynamy we wsi Duszatyn, a oba jeziorka obchodzimy od lewej strony. Warto o tym pamiętać szczególnie nad Jeziorkiem Górnym, bo ścieżka jest tu słabo oznakowana. Przy symbolicznym grobie młodego leśnika, szlak czerwony zaczyna wspinać się na Chryszczatą, na którą dojdziemy w mniej więcej 45 minut. Jeziorka Duszatyńskie są świetnym celem wycieczki, ale warto je również połączyć z wędrówką czerwonym szlakiem z Komańczy do Wołosatego. Torfowisko Tarnawa i Worek Bieszczadzki Zanim wespniemy się w wyższe partie gór, zatrzymajmy się na chwilę na... mokradłach. W Bieszczadach znajduje się kilkanaście torfowisk, ale tylko kilka z nich udostępniono zwiedzającym. Najlepszą infrastrukturę ma to położone na terenie nieistniejącej już wsi Tarnawa Wyżna. Ścieżka przyrodnicza nad bagienno-łąkowymi terenami prowadzi po poddanych niedawno renowacji kładkach. Torfowisko podzielono na dwie części. Większa z nich (po lewej stronie od parkingu) zajmuje obszar około 20 hektarów, a długość kładek to około 1800 metrów. Mniejsza ma powierzchnię około 6 hektarów, a pomosty ciągną się przez 600 metrów. To świetne miejsce na spacer z rodziną i idealna okazja, aby dokształcić się na temat flory i fauny terenów bagiennych. Najłatwiej dotrzeć tu samochodem, który zostawić można na dużym parkingu. Aby wejść na torfowiska trzeba wykupić jednodniowy bilet wstępu na teren Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Torfowisko Tarnawa, fot. Anna Żuchlińska Torfowiska Tarnawa znajduje się w tzw. Bieszczadzkim Worku, najdalej na południowy wschód wysuniętym skrawku Polski. Wciśnięty jest on między Bieszczady Wysokie i granicę z Ukrainą, którą wyznacza rzeka San. To jeden z rzadziej odwiedzanych rejonów w Bieszczadach, więc ściągają tu wędrowcy spragnieni dzikiej przyrody, ciszy i spokoju. Zabudowania Tarnawy Wyżnej, obok której położone jest torfowisko, zniszczono po II wojnie światowej, a jej ludność została wysiedlona. Trasa górska na Połoninę Wetlińską (z Wetliny przez Przełęcz Orłowicza na Połoninę Wetlińską i jej najwyższy szczyt Osadzki Wierch, powrót przez Hasiakową Skałę i Przełęcz Wyżną) Jeśli jesteś w Bieszczadach, w twoim grafiku nie może zabraknąć Połoniny Wetlińskiej. Świetną bazą wypadową do wędrówek po tym jednym z najsłynniejszych bieszczadzkich masywów są miejscowości Wetlina i Smerek. Jego znak rozpoznawczy to zbocza porośnięte bardzo gęstym lasem bukowym oraz goły szczyt. Z powodu przepięknych widoków i ciągnącej się po horyzont otwartej przestrzeni, spacer grzbietem Połoniny Wetlińskiej to niewyczerpane źródło inspiracji i zachwytów. Tras na Połoninę Wetlińską jest wiele, ale najpiękniejsza z nich swój początek ma w Wetlinie – Starym Siole. Szlak żółty na początku prowadzi drogą asfaltową, aby następnie przerodzić się w szeroką polną drogę. Na granicy lasu znajduje się kasa Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Po ok. 2 km, za wiatą turystyczną, naszym oczom ukaże się grzęda skalna, przy której postawiono barierkę. Idąc dalej ścieżką dojdziemy do Przełęczy Orłowicza, na której nasza trasa łączy się z Głównym Szlakiem Beskidzkim (szlak czerwony). Kierujemy się na wschód i idziemy granią przez Szare Berdo. Przed sobą widzimy grzbiet Hnatowego Berda, a za nim najwyższy punkt trasy – Osadzki Wierch (1253 m n.p.m.). Za szczytem mijamy bacówkę, w której okresowo wypasa się owce. Dochodzimy do Hasiakowej Skały, z której żółtym szlakiem idziemy na południe do Przełęczy Wyżnej. Rozpoznamy ją po dwóch pomnikach: jednemu poświęconemu Jerzemu Harasymowiczowi, a drugiemu - ofiarom gór i ratownikom. Beskid Niski - trasa na Kamień nad Jaśliskami Trasa górska z Lipowca przez Garbki na Kamień nad Jaśliskami, powrót przez cmentarze z okresu I wojny światowej, przełęcz Beskid nad Czeremchą i wieś Czeremcha Trasa zaczyna się we wsi Lipowiec. Zielony szlak prowadzi do lasu bukowego, a za Garbkami łączy się z żółtym (dydaktycznym). Przechodzimy obok osuwiska Nad Sinym Wirem, mijamy kamieniołom Okrągła Wyspa, aż w końcu docieramy do rozwidlenia szlaków. Odbijamy na północ i po 500 m dochodzimy do szczytu Kamienia (857 m n.p.m.), który rozpoznamy po sporym usypisku... kamieni. 50 m od szczytu znajduje się natomiast pomnik upamiętniający Karola Wojtyłę. Schodzimy znowu na rozwidlenie szlaków i zmierzamy w stronę granicy polsko-słowackiej. Idąc na wschód niebieskim szlakiem, mijamy po drodze cmentarze, na których spoczywają ofiary I wojny światowej. Nie przekraczając granicy, podążamy na zachód słowackim czerwonym szlakiem granicznym do przełęczy Beskid nad Czeremchą. Drogą szutrową udajemy się na północ przez nieistniejącą miejscowość Czeremcha. Po drodze mijamy ruiny strażnicy niemieckiej oraz cerkwisko. Wycieczkę kończymy w Lipowcu. Przejście całej trasy powinno zająć około 5 godzin. Samochód da się zostawić przy początku trasy w Lipowcu, ale można również dojść tam na nogach z Jaślisk (3 km), które zasłynęły ostatnio jako miejsce akcji dwóch polskich filmów - „Wina truskawkowego” i „Bożego ciała”. Turystyka „widokowa” na Podkarpaciu Przepiękne krajobrazy to drugie imię zarówno Bieszczadów, jak i Beskidu Niskiego. I chociaż właściwie wystarczy się odwrócić, żeby zobaczyć tam coś zapierającego dech w piersiach, to my szczególnie polecamy dwie miejscówki - wieże widokowe na Cergowej w Beskidzie Niskim i na Korbani w Bieszczadach. Najwyższy z trzech szczytów masywu Cergowa, zwanego też Wielką Górą, wznosi się na wysokość 716 m n.p.m. i to właśnie na nim znajduje się wieża. Turyści mogą z niej podziwiać Beskid Niski, Pogórze Karpackie z Dołami Jasielsko-Sanockimi, Karpaty Słowackie oraz Tatry. Cergowa jest wyjątkowo ciekawa geologicznie - znajdują się na niej liczne osuwiska i jaskinie (które, według legend, były kryjówkami zbójników), a także oczko wodne zwane „Morskim Okiem” oraz źródełko „Złota Studzienka”. Na wieżę widokową na Cergowej można wyruszyć np. z Dukli żółtym szlakiem przez wieś Cergowa. Świetny punkt widokowy znajduje się też na wieży widokowej na Korbani (894 m n. p. m.), z której obejrzeć można Bieszczadzkie Morze oraz panoramę Bieszczadów Wysokich wraz z najwyższym bieszczadzkim szczytem Tarnicą. Samochód warto zostawić na parkingu w Bukowcu, a potem należy udać się zieloną ścieżką do celu. Zajmuje to około godziny. Raj dla miłośników historii i dobrego jedzenia Swój niepowtarzalny klimat Beskid Niski zawdzięcza m.in. dawnym mieszkańcom tego regionu, czyli Łemkom. Świadectwem ich obecności są dawne wsie, które miejscowa ludność musiała opuścić w ramach przymusowych przesiedleń ludności pod koniec II wojny światowej. Niewielu z nich powróciło do swoich dawnych domów, a pozostałości po tętniących życiem miejscach stanowią swoiste echo historii. Odwiedź nieistniejące już łemkowskie wsie, np. osadę Żydowskie. Chcąc dokładniej poznać dawne życie rdzennych mieszkańców Beskidu Niskiego, odwiedź Skansen Kultury Łemkowskiej w Zyndranowej. Cerkiew Św. Michała Archanioła w Świątkowej Wielkiej, fot. Jakub Rybicki Najwspanialszymi śladami kultury łemkowskiej w Beskidzie Niskim są cerkwie wchodzące w skład Szlaku Architektury Drewnianej. Przy trasie Bartne-Krempna znajdują się aż cztery z nich: Świątkowa Mała, Świątkowa Wielka, Kotań i Krempna. Szlak Architektury Drewnianej przechodzi również m.in. przez Bieszczady - szczególnie cennym zabytkiem jest znajdująca się na liście Światowego dziedzictwa UNESCO bojkowska cerkiew w Smolniku n. Sanem. Beskid Niski i Bieszczady to nie tylko historia, ale też bogate tradycje kulinarne. Dzięki położeniu województwa podkarpackiego przy pograniczu polsko-ukraińskim, miejscowa kuchnia to prawdziwy kulturowy i etniczny miszmasz. Składniki serwowanych w tutejszych restauracjach lokalnych przysmaków pochodzą z gospodarstw ekologicznych oraz podkarpackich łąk i lasów. Spróbujesz tu najlepszych proziaków, rozmaitych konfitur i kozich serów. Sery Kozie w Dzikim Winie, fot. Norbert Nazarkiewicz W Dzikim Winie w Daliowej można spróbować kozich serów także w tartach, pierogach i sałatkach, a w menu znajdziemy też koźlęcinę na różne sposoby, pieczone i wędzone pstrągi, proziaki i chały z czosnkiem niedźwiedzim, ziołową zupę rybną, żur grzybowy, domowe ciasta i chleby z ziołowymi pastami oraz przepiórki i jajka przepiórcze z hodowli w obiekcie. Ciekawą propozycją jest też zupa z pokrzywy. Wszystkie produkty pochodzą z sąsiedzkich gospodarstw ekologicznych i dzikiej beskidzkiej łąki. Można tu też kupić na wynos lub zamówić rozmaite przetwory i kozie sery. Menu zmienia się co tydzień, wśród serwowanych potraw znajdują się też potrawy kuchni łemkowskiej, np. fuczki, bandurki, czy ryzanki i bohar. Beskid Niski słynie też ze wspaniałego wina. To Jasłu polskie winiarstwo zawdzięcza swój renesans. Nic więc dziwnego, że właśnie Podkarpacie jest obecnie najprężniej rozwijającym się regionem winiarskim w kraju. Funkcjonuje tu także Jasielski Szlak Winny. W Jaśle znajduje się pierwsza w Polsce miejska winnica, która powstała na zielonych terenach okalających miasto. W Winnicy Sztukówka (w Gliniku Średnim) powstają wina o wdzięcznych nazwach dawnych instrumentów muzycznych: Lira Korbowa, Maryna, Bazuna, Suka, Cymbały, Fidel czy Złóbcoki. Z kolei w Bieszczadach wybornej regionalnej kuchni można spróbować w Karczmie „Paweł Nie Całkiem Święty” w Smereku. Bieszczady, fot. Gabriela Joniec Będąc w Bieszczadach i Beskidzie Niskim warto skorzystać z bogatej oferty lokalnych biur podróży, które proponują m.in. wycieczki jednodniowe. Z Biurem Podróży Bieszczader można przejść się do Jeziorek Duszatyńskich w ramach wycieczki „Traperska przygoda”. Pod nazwą "Bieszczadzki klasyk" kryje się natomiast organizowany przez Biuro Podróży PAWUK dobry dla rodzin z dziećmi oraz seniorów spacer do schroniska pod Małą Rawką (z którego można podziwiać Połoninę Caryńską, Wetlińską i gniazdo Tarnicy) oraz wycieczka na punkt widokowy w Polańczyku – bieszczadzkim uzdrowisku. Ze wzgórza Kiczera widać meandry Zalewu Solińskiego i Bieszczady Wysokie. Z biurem podróży Dzikie Bieszczady można z kolei wybrać się na wycieczkę „Bieszczadzkie smaki połonin”, w ramach której można zdobyć Połoninę Wetlińską oraz kupić lokalne sery w Bacówce. Bieszczady i Beskid Niski to miejsca, w których zmysły karmi się niezapomnianymi widokami i wyjątkową kuchnią, a historią się oddycha. Obie krainy stanowią idealny cel wakacyjnych podróży, zarówno tych w duchu slow, jak i active. #OdkryjNaturęPrzygody na Podkarpaciu! Działanie promocyjne zostało sfinansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020. Więcej informacji o atrakcjach Podkarpacia znajdziesz na stronach https://podkarpackie.travel/ i https://podkarpackie.eu/
Atrakcje Podkarpacia – sprawdź, jakie miejsca warto zobaczyć w południowo-wschodniej Polsce
Atrakcje Podkarpacia to zdecydowanie więcej niż tylko zamki, kościoły czy skanseny. To także górskie szczyty, szlaki turystyczne i parki narodowe. Odkryj z nami piękno tego regionu!
W tym artykule: Ciekawe miejsca na Podkarpaciu Bieszczady – symbol Podkarpacia Rezerwaty i parki na Podkarpaciu Podkarpacie pełne historii Zamki, dwory i pałace województwa podkarpackiego Co warto zwiedzić na Podkarpaciu? Ciekawe miejsca na Podkarpaciu Podkarpackie położone jest w południowo-wschodniej części Polski przy granicy z Ukrainą i Słowacją. Choć województwo, którego stolicą jest Rzeszów, zajmuje dopiero 11. miejsce pod względem powierzchni, to czeka tu na nas wiele atrakcji i każdy z pewnością znajdzie coś dla siebie. Jeśli w najbliższym czasie planujesz krótki wypad na Podkarpacie, to warto zapoznać się z naszymi propozycjami, a z pewnością zaliczysz wyjazd do udanych. Piramidy, parki rozrywki czy zamki? Najciekawsze atrakcje w Polsce Atrakcje w Polsce czynią nasz kraj niezwykle atrakcyjnym turystycznie miejscem. Wspaniałe okazy dzikiej flory i fauny, bajkowe plaże, majestatyczne pasma górskie, zapierające dech w piersiach ... Bieszczady – symbol Podkarpacia Bieszczady to jeden z najpiękniejszych i najdzikszych regionów Polski. Gdy przywołujemy na myśl Podkarpacie, przed oczami od razu ukazuje się urokliwy obraz gór. W województwie podkarpackim znajduje się jednak mnóstwo mniej znanych, ale równie pięknych miejsc i obiektów, które zasługują na szczególną uwagę. Rezerwaty i parki na Podkarpaciu Obowiązkowym punktem na mapie wycieczki po Podkarpaciu są rezerwaty. Pierwszym wartym uwagi jest rezerwat Zwiezło. Słynie on z tzw. jeziorek Duszatyńskich, które powstały w 1907 roku w wyniku długotrwałych deszczy. Atrakcjami rezerwatu są również Potok Olchowaty, który kaskadami spada z większego do mniejszego zbiornika oraz główny Szlak Beskidzki, przebiegający od Komańczy aż po Chryszczatę. Co więcej? Rezerwat Prządki. To tu występują nietuzinkowe twory skalne nazywane „grzybkami”. Powstały one w wyniku erozji i osiągają wysokość nawet 20 metrów. Wiele z nich ma swoje wyjątkowe nazwy, np. Prządka-Matka, Baba, Herszt czy Zbój Madej. Dlaczego tak? O tym już na miejscu. Fani rzadko spotykanych gatunków fauny i powinni odwiedzić również Arbobretum – ogród w Bolestraszycach, Muzeum Bieszczadzkiego Parku Narodowego w Ustrzykach Dolnych i Centrum Magurskiego Parku Narodowego w Krempnej. Podkarpacie pełne historii Na Podkarpaciu znaleźć można również wiele historycznych zamków i dworów przywołujących historyczne czasy. Podczas wycieczki w tamte rejony koniecznie trzeba odwiedzić zespół zamkowy rodu Lubomirskich w Łańcucie, zamek w Krasiczynie, pałac Łosiów w Narolu, pałac Dzieduszyckich w Zarzeczu oraz Dwór Kombornia w Korczynie. Historia tego ostatniego sięga czasów Karola Wielkiego. Dwór miał pierwotnie charakter obronny, a otaczające go malownicze stawy według historyków mogą stanowić resztki fosy. Mało kto wie, że historycznie nazwa "dwór" nie odnosiła się tylko do budynku mieszkalnego szlachty, ale do całego kompleksu zabudowań powiązanych z folwarkiem i wsią. Składały się na niego oficyny folwarczne, dom pański (to, co potocznie nazywa się dworem), kaplice, spichlerze, stajnie, oranżerie i rozległe parki. Wszystkie te elementy można podziwiać w Korczynie. Dzisiaj w dworze mieści się hotel Dwór Kombornia Hotel&Spa, wpisany do programu Heritage Hotels Poland, który skupia obiekty wpisane do rejestru zabytków, aby pielęgnować związane z nimi tradycje. Zamki i pałace na Mazowszu. 5 weekendowych wycieczek w okolice Warszawy Chcesz choć na chwilę uciec od miejskiego zgiełku? Zbliżający się weekend to idealna okazja, by wyruszyć w wycieczkę w okolice Warszawy i odkryć nieznane zabytki. Oto zamki i pałace na Ma... Zamki, dwory i pałace województwa podkarpackiego Prócz pięknych krajobrazów Podkarpacie słynie również z historycznych zamków, skansenów, kościołów i dworów. Wiele z nich wpisanych zostało na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zaliczyć można do nich m.in. kościół w Haczowie – największy drewniany kościół gotycki w Europie pochodzący z I połowy XV wieku. Nie tylko sam budynek ma unikatową wartość. Bardzo cenne jest również jego wyposażenie – kamienna chrzcielnica, piętnastowieczne rzeźby czy barokowy ołtarz. Co warto zwiedzić na Podkarpaciu? W województwie podkarpackim kryje się również wiele miejsc nie tylko dla fanów natury czy historii. Ciekawymi miejscami mogą okazać się ośrodek szybowcowy w Bezmiechowej (istniejący od 1929 roku i uznawany za kolebkę polskiego szybownictwa) oraz ośrodek garncarski w Medynie Głogowskiej. Wartymi uwagi są też muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego w Bóbrce, gdzie powstała pierwsza na świecie kopalnia ropy naftowej, niemiecki poligon rakietowy z II wojny światowej w Bliznej czy najwyższa w Polsce zapora wodna na Jeziorze Solińskim. Odkryj już teraz piękno województwa podkarpackiego! Znasz wszystkie województwa w Polsce? Sprawdź, ile ich jest i jakie mają stolice Jeszcze nie tak dawno temu, Polska była podzielona na 49 województw. Obecnie obowiązujący podział administracyjny kraju uwzględnia jednak mniej, bo tylko 16 jednostek pierwszego stopnia. War...
Bałtyk. Stan obecny, przyczyny kłopotów, perspektywy
Łukasz Supergan o zimowym przejściu gór Polski. „To jest wyzwanie dla ciała”
Łukasz Supergan udowadnia, że w górach nie zawsze chodzi o to, żeby być jak najwyżej. Czasem ważniejsze jest, aby po prostu iść dalej, a najlepiej jak najdalej. Podróżnik dwukrotnie przeszedł samotnie Łuk Karpat, pokonał długodystansowe trasy na Islandii, w Izraelu czy Himalajach, a zimą 2021 roku najprawdopodobniej jako pierwszy człowiek przeszedł 1100 km w polskich górach.
Za nami kolejna, 26. już edycja Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady w Lądku-Zdroju. Przez ponad tydzień ludzie gór mogli brać udział w licznych prelekcjach, wykładach, seansach filmowych i warsztatach. W wydarzeniu wzięli udział najbardziej znani i utytułowani polscy wspinaczce. Łukasz Supergan – specjalista od pokonywania pieszo długich dystansów – opowiadał m.in. o zimowym przejściu gór Polski (1110 km). Jak przygotować się do takiej wyprawy? Czy w lutym noce pod chmurką mogą być ciepłe? O wszystko spytaliśmy eksperta. Mateusz Łysiak: Lubimy wyjeżdżać za granicę i chwalić się zdobywaniem najwyższych gór lub pokonywaniem najbardziej wymagających szlaków. Czy w Polsce też jest miejsce na robienie rzeczy spektakularnych? Łukasz Supergan: Oczywiście. Choćby moje zimowe przejście gór Polski – najprawdopodobniej pierwsze takie w historii. Wolę być jednak ostrożny, bo być może ktoś mnie uprzedził i o tym nie wiem. To też pokazuje, że możesz wejść na ten sam szlak i zrobić na nim coś nowego. Już po wydaniu mojej książki („Szlaki Polski. 30 najpiękniejszych tras długodystansowych” – przyp. red.) dowiedziałem się na przykład, że ktoś próbuje pobić rekord czasowy na mniej znanej nizinnej trasie. Można zatem robić ciekawe, nowe rzeczy nie tylko w górach. Każdy z nas może znaleźć nowy sposób na opisanie znanych szlaków. Wytyczając nowe trasy, zachęcamy też innych do podążania naszymi śladami. To chyba działanie z korzyścią dla wszystkich? Tak, i tu przydają się media społecznościowe, choć wiadomo, że mają dwie strony medalu. Kiedy robiłem zimowe przejście gór Polski, relacjonowałem to w social mediach. Wtedy dużo osób pisało do mnie, że ich inspiruję, a dla mnie to była po prostu próba odpowiedzi na pytanie: „czy potrafię?”. Podejrzewam, że cała masa ludzi też je sobie zadaje. Mam nadzieję, że któraś z moich wędrówek rzeczywiście zmotywuje kogoś do konfrontacji z wątpliwościami, bo to jest moment, kiedy zazwyczaj zaczynamy działać. Dlaczego zdecydowałeś się przejść polskie góry właśnie zimą? Chciałeś być pierwszy? Na początku wcale o tym nie myślałem. Tak naprawdę pomysł zrodził się już w 2016 r. i najpierw planowałem, że przejdę cały szlak latem. Zabrakło mi jednak czasu, ale na komputerze zostały mapy i schematy, a w głowie niedosyt. Kiedy przez pandemię nie wypaliły moje zagraniczne wyjazdy zimowe, wróciłem do tego projektu. Nie zastanawiałem się wtedy, czy ktoś już to zrobił, tylko czy ja dam radę. Wcześniej przechodziłem trudniejsze trasy, przykładowo na Islandii, ale tym razem miałem iść 50-60 dni z małą liczbą odpoczynków. Do tego atrakcje w postaci śniegu i mrozu. To jest wyzwanie dla ciała. Dałem radę – to dla mnie ogromny osobisty sukces i cenne doświadczenie. Zastałeś w górach tzw. prawdziwą zimę? W obliczu zmian klimatycznych niestety coraz trudniej zdefiniować pory roku, ale rzeczywiście była taka zima, jakiej nie było od kilku lat. Kiedy wszedłem w Karkonosze, byłem jednak świadomy tego, że śniegu powinno być jeszcze więcej. Półmetrowe warstwy leżały w miejscach, gdzie puchu powinno być 4 razy tyle. Na pierwszy rzut oka zima wydawała się mocna, ale tak naprawdę była normalna. I krótka. Pierwszy większy opad przypadł na początek mojej trasy, a jakieś 2-3 dni po zejściu z gór nastała odwilż. Często spałeś pod chmurką, ale zapewniasz, że nie było Ci zimno. Jak to możliwe? Myślę, że to nie kwestia przyzwyczajenia do niskich temperatur, a doświadczenie. Z czasem nauczyłem się, jak dobierać właściwy sprzęt i chodzić w taki sposób, żeby nie zmarznąć – rzecz banalna, ale bardzo ważna zimą w górach. Często myślimy, że jak jest zimno, to trzeba się grubo ubrać, a przecież ogrzewamy się też, jedząc i pijąc. Kluczowe jest również wypracowanie najlepszego dla nas systemu biwakowania. Oczywiście najważniejsze to się nie zmoczyć. Taką strategię przygotowuje się na podstawie poprzednich doświadczeń. Niekiedy przydaje się też po prostu szczęście. Na taką wyprawę łatwiej przygotować się fizycznie czy psychicznie? Trudno powiedzieć. Jeśli chodzi o przygotowanie w górach, to było pięć miesięcy regularnych treningów z elementami biegania i chodzenia. Miałem też na sobie różne obciążenia. Ważne, żeby takie treningi były ułożone rosnąco. Moje nastawienie psychiczne było bardzo dobre. Nie bałem się tej wyprawy. Spytałem o przygotowanie psychiczne, bo wiem, że na trasie mijałeś dom. Nie bałeś się, że będzie Cię kusiło, aby przerwać wyprawę i w nim zostać? Dom rzeczywiście kusił, ale nie aż tak bardzo, jak się tego obawiałem. Kiedy startowałem w Świeradowie, myślałem, że po przejściu 800 km zalegnę we własnym łóżku i nie będę chciał iść dalej, ale tak się nie stało. Okazało się jednak, że miałem zapas sił, który sprawił, że podszedłem do tego zadaniowo. Wysłałem sobie jedzenie na kilka dni wprzód, zrobiłem pranie, wyczyściłem sprzęt i sprawdziłem, czy niczego mi nie brakuje. Po 1,5 dnia ruszyłem dalej. Jak wspominasz Babią Górę? Wielu turystów trochę lekceważy ten masyw, a przecież potrafi zmęczyć. Wejście na Babią Górę rzeczywiście było trudne przez śnieg na tzw. Małej Babiej. Potem szło się już przyjemniej po wydeptanym szlaku, ale na szczycie znowu przywitał mnie śnieg i wiatr. Po zejściu był natomiast jedyny moment na trasie, kiedy musiałem zmodyfikować szlak. Po prostu zaczęło padać, a deszcz przy temperaturze powyżej zera nie tylko moczy, ale też wyziębia. Żeby ratować siebie i bagaż, musiałem się ewakuować. W tym przypadku zostawiłem Główny Szlak Beskidzki i zszedłem na stronę Orawy. Na Babiej Górze byłem w sumie już z 10 razy i zawsze podchodzę do niej ostrożnie. Wtedy znowu pokazała, że jest nieprzewidywalna. Zaskoczyła nie śnieżycą, a odwilżą, co zimą w górach może być bardziej niebezpieczne. Pamiętam relacje mediów z Twojej wyprawy. Mówiło się wtedy, że idziesz przez góry samotnie… To była wyprawa samodzielnie przygotowana, ale nie przeprowadzona samodzielnie. Gdybym zaczął liczyć wszystkich ludzi, których spotkałem na trasie i którzy mi pomogli, to pewnie byłoby ich kilkadziesiąt. Musiałbym policzyć gospodarzy schronisk – część z nich mnie przenocowała, u niektórych miałem depozyty jedzenia i gazu. Mam też wielu znajomych w polskich górach, zwłaszcza w Kotlinie Kłodzkiej, więc na tym etapie wyprawy spałem u nich. W Beskidach również udawało mi się znaleźć nocleg pod dachem. Ważne było dla mnie też wsparcie osób, które towarzyszyły mi na trasie nawet przez jeden dzień. Do tego wszyscy, którzy okazywali wsparcie w mediach społecznościowych. I oczywiście trójka fotografów z operatorem – dzięki nim udało mi się udokumentować to przejście. Twoja wyprawa trwała kilka tygodni. Ile zajmuje powrót do siebie, do codzienności? U mnie to jest już łatwiejsze. Po przejściu Łuku Karpat wracałem do ludzi przez kilka tygodni. Po mojej najdłuższej wyprawie, która trwała 2 lata, prawie miesiąc spędziłem w lesie, pracując nad zdjęciami – wtedy też na nowo przyzwyczajałem się do Polski. Teraz trasy są trochę krótsze, ale też przyzwyczaiłem się do powrotów. Scenariusz zawsze wygląda mniej więcej tak samo: wracam do domu, zrzucam z siebie rzeczy, robię pranie, segreguję filmy i zdjęcia. Zazwyczaj po dwóch dniach wracam do rytmu życia domowego, ale to nigdy nie jest na długo. W weekendy często znowu wyskakuję w góry. Można się przyzwyczaić.
Bukowe lasy Bieszczad wpisane na listę Światowego Dziedzictwa Przyrodniczego UNESCO
Na myśl o Bieszczadach nie wszyscy myślą o bukach. To właśnie te drzewa trafiły na listę UNESCO.
W tym artykule: Polska ponownie doceniona przez UNESCO Lasy bukowe, które znajdują się na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, zostały przyłączone do składu europejskiego obiektu „Pierwotne lasy bukowe Karpat i innych regionów Europy”. Jak czytamy w oficjalnym komunikacie, w sumie tworzą go 94 obszary w 18 europejskich krajach. Oprócz bieszczadzkich buków na liście są też między innymi kompleksy leśne w Bośni i Hercegowinie, Czechach, Francji, Macedonii Północnej i Szwajcarii. Pierwotnie w skład obiektu wchodziły dobrze zachowane lasy bukowe Albanii, Austrii, Belgii, Bułgarii, Chorwacji, Niemiec, Włoch, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Hiszpanii i Ukrainy. Wielka Rafa Koralowa nie trafi na listę zagrożonego dziedzictwa. „Hańba dla australijskiego rządu” Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO nie umieści Wielkiej Rafy Koralowej na „zagrożonej liście”. Kolejna ocena stanu australijskich koralowców zostanie przeprowadzona w 2023 roku. Polska ponownie doceniona przez UNESCO Łączna powierzchnia rezerwatów bukowych z Bieszczadzkiego Parku Narodowego wynosi blisko 3300 ha. Są to tereny Pasma Granicznego, dolin Górnej Solinki, Terebowca, Wołosatki oraz zboczy Połoniny Wetlińskiej i Smereka. Warto dodać, że teren objęty decyzją UNESCO zajmuje około 11 proc. całego BPN. Przyrodnicy uważają pierwotne lasy bukowe Bieszczad za przykład zachowanego w stanie nienaruszonym kompleksu leśnego strefy umiarkowanej, a jednocześnie jest to najbardziej kompletny system ekologiczny europejskich lasów bukowych. Są one również bezcennym rezerwuarem materiału genetycznego różnych różnych gatunków zamieszkujących tego typu siedlisko leśne. Na czym polega uniwersalna wartość pierwotnych lasów bukowych Karpat i dawnych lasów bukowych Niemiec? Są one niezbędne do zrozumienia historii ewolucji całego gatunku tych drzew. Buki posiadają znaczenie globalne – są jednym z najważniejszych składników lasów liściastych w strefie umiarkowanej.
Urlop nad... Morzem Bieszczadzkim. Sprawdź, co skrywa Zalew Soliński
Można o nim powiedzieć, że to "wszechstronny" cel podróży, który jednocześnie ma do zaoferowania możliwość obcowania z dziką naturą oraz jest „wygodny” dla przybywających turystów. Wiąże się z nim jednak bolesna historia - dziesiątki straconych pod wodą domów i cerkwi.
Konieczność dla dobra ogółu? Lipiec 1934 roku. W rejonie Soliny dochodzi do powodzi, której skutki doprowadzają do podjęcia przez lokalne władze decyzji o uporządkowaniu gospodarki wodnej dopływów Wisły. Sprawa była na tyle poważna, że trzy lata później na zaproszenie ówczesnego rządu w okolice Soliny przybył światowej sławy szwajcarski geolog Maurice Lugeon w celu stwierdzenia przydatności regionu do wzniesienia potężnej tamy w samym sercu Bieszczadów. Miejsce to zostało wybrane dzięki obecności odpornego piaskowca, który wytrzyma napór wody. Po podjętej decyzji rozpoczęto wielkie wysiedlanie ludności. Tajemnice dna Soliny Pod wodą miała znaleźć się nie tylko Solina, ale również okoliczne przysiółki jak np. Zadział i Podkaliszcze, Taleśnica Sanna, czy też opuszczony po wojnie Horodek. Wyburzonych zostało kilkaset domów, budynków gospodarczych, nie mówiąc o przepięknych cerkwiach, które były symbolem regionu. Przesiedlonych zostało ok. 3000 mieszkańców. Ostatecznego zalania dokonano we wrześniu 1967 r. Spróbujmy jednak odtworzyć sobie atmosferę dawnej Soliny, która dla większości była arkadią nietkniętą dobrami cywilizacji. Mieszkanka Soliny – Wanda Matiasik w rozmowie z rzeszowskim dziennikiem Nowiny24 wspomina: „Ciężko było, przyznaję, ale wesoło, od rana praca w polu, pasienie krów, za to wieczorem potańcówki. Do domu ludowego schodzili kawalerowie z całej wsi. I skrzypce przygrywały i harmonia. Przy lampie naftowej, bo nie mieliśmy elektryczności”. Skutkiem ubocznym projektu zalewania Soliny było pozostawienie wielu szczątków dawnego życia na terenie regionu. Na dnie zbiornika można znaleźć niewykarczowane drzewa, fragmenty nierozebranych budynków, piwnic, a nawet przedmioty użytku codziennego. Według ustaleń budynki miały być usunięte podczas przygotowywania terenu pod zalanie do jesieni 1963 r., lecz tego terminu nie dotrzymano. Morze atrakcji Wartym zobaczenia miejscem dla każdego, kto kocha dziką, nietkniętą naturę są położone ok. 45 minut jazdy samochodem na północ od Jeziora Solińskiego, Skałki Myczkowieckie. Ten prawdziwy pomnik przyrody nieożywionej wznosi się 30 metrów ponad tzw. martwą odnogę Sanu. Unikalna ściana skalna o długości bliskiej 600 metrów znajduje się ok. 1 km poniżej zapory tworzącej sztuczne Jezioro Myczkowieckie. Na jej powierzchni można zauważyć całą mozaikę rzadko spotykanej w tych stronach roślinności ciepłolubnej, a w szczelinach skalnych swoje schronienie znalazło wiele gatunków ptaków, które żyją tutaj w swoich naturalnych warunkach. Punkt widokowy na Sawinie To must-see wszystkich bieszczadzkich wędrówek. Miłośnicy zdjęć panoramicznych oraz pięknych, rozciągających się widoków nie mogą ominąć punktu widokowego położonego zaledwie 750m od centrum Polańczyka na wysokości 516 m n.p.m. To właśnie tu możemy podziwiać jednocześnie panoramę Jeziora Solińskiego na tle bieszczadzkich pasm ze szczytami Smerek, Łopiennik, Magóra Łomiańska, czy Trohaniec. Stąd możemy podziwiać też różnorodność powstałego przez zalanie obszaru czyli liczne wyspy i półwyspy znajdujące się na tafli jeziora. Poznaj bieszczadzką naturę Region Jeziora Solińskiego to również oderwane od cywilizacji „dzikie” rezerwaty przyrody. Do najciekawszych należy ten nad Jeziorem Myczkowieckim, zajmujący prawie 165 h, gdzie możemy spotkać prawdziwie alpejskie krajobrazy. Nie da się przejść obojętnie również obok okolic Góry Sobień, na której szczycie znajdują się ruiny zamku Kmitów z przełomu XIV i XV wieku. Na tym terenie stwierdzono obecność nietypowej dla Polski, ciepłolubnej fauny - w rezerwacie napotkamy ciekawe okazy owadów czy pająków. Mural na zaporze Fenomen Jeziora Solińskiego, czyli przykładu „zarządzania naturą”, jest również źródłem inspiracji dla artystów. Dowód? W lipcu 2015 r. na zaporze w Solinie powstał największy ekologiczny mural w Europie. Dzieło zostało wykonane bez użycia farby i jest hołdem złożonym sile natury, która przez dziesięciolecia trapiła region Soliny licznymi powodziami. Stworzono go poprzez... wyczyszczenie niektórych elementów ściany zapory wodą pod ciśnieniem. Jak przyznaje sam autor projektu, Jarosław Truściński, mural jest odwróceniem pracy artysty, który na białą kartkę zaczyna nanosić swoje dzieło czarnym ołówkiem. W solińskim muralu jest odwrotnie. Artysta na czarnej od osadzonego brudu ścianie, odsłania białe - czyste - elementy. Zalew Soliński na sportowo Fani wszelkich aktywności wodnych również powinni dopisać w swoim letnim kalendarzu wizytę nad Soliną. Szeroki akwen (powierzchnia 2200 ha!) pozwala na uprawianie wodnych szaleństw miłośnikom wakeboardu, skimboardu czy trickboardu. Dla fanów typowego chilloutu zaplanowano możliwość spokojnego dryfowania łodzią po jeziorze z możliwością podziwiania łudząco alpejskich, bieszczadzkich widoków. Autor: Paweł Kowalski
W bieliźnie chcieli wejść na Babią Górę. „Górskie morsowanie” - śmiertelnie niebezpieczny trend zapoczątkowany przez Holendra
Mimo mrozu i opadów śniegu pięcioro turystów postanowiło wybrać się na Babią Górę w samej bieliźnie. Jedna z uczestniczek wspinaczki omal nie przypłaciła tej wyprawy życiem. Z odmrożeniami wszystkich kończyn i w stanie głębokiej hipotermii została przetransportowana do szpitala.
O akcji ratowania „górskich morsów” poinformowała w sobotę wieczorem Grupa Podhalańska GOPR: „W dniu dzisiejszym około godziny 13 ratownik dyżurny naszej Grupy otrzymał zgłoszenie, że w rejonie Gówniaka w Masywie Babiej Góry znajduje się 5 osób, które - pomimo skrajnie trudnych warunków pogodowych - postanowiły zdobyć szczyt niemal bez ubioru. Jest to nowa moda polegająca na chodzeniu po górach zimą wyłącznie w butach i szortach, bez bielizny termicznej, długich spodni, swetra, czy kurtki”. Turyści byli ubrani jedynie w bieliznę. Nie mieli też przy sobie żadnej dodatkowej odzieży, najwidoczniej wierząc w powodzenie swojej wyprawy. Pomoc dla „górskich morsów” wezwali inni turyści idący tym samym szlakiem. W miarę możliwości podzielili się ubraniami z poszkodowanymi, w oczekiwaniu na przybycie pomocy. W związku z dużą liczbą osób mogących potrzebować pomocy, na szlak wysłano 20 ratowników z Grupy Podhalańskiej, Sekcji Babiogórskiej i GOPR Beskidy. „Kobieta w stanie głębokiej hipotermii, z widocznymi odmrożeniami, przytomna, ale bez logicznego kontaktu, ubrana przez turystów w ich prywatną odzież, została dodatkowo zabezpieczona termicznie wyposażeniem ratowników: rękawiczkami, goglami, czapkami, kurtką puchową oraz techniczną. Ratownicy w bardzo trudnych warunkach (wiatr 85 km/h, temperatura odczuwalna -20 stopni) rozpoczęli sprowadzanie poszkodowanej w głębokim śniegu zapadając się po pas, z pomocą turystów, którzy w pierwszej kolejności zajęli się poszkodowaną i zawiadomili ratowników GOPR” - podaje GOPR Beskidy w komunikacie. Kobieta została bezpiecznie sprowadzona, a później zniesiona na dół i przekazana Zespołowi Ratownictwa Medycznego, który przetransportował ją na OIOM Szpitala w Suchej Beskidzkiej. Temperatura głęboka jej ciała wynosiła 25,9 stopni Celsjusza. Turystka przeżyła, znajduje się w szpitalu w ciężkim stanie z odmrożeniami wszystkich kończyn. GOPR Bieszczady podaje też, że w czasie tej dramatycznej akcji ratownicy natknęli się na innych turystów, chcących wejść na Babią Górę. Odradzali im wspinaczkę w trudnych warunkach. „Po 30 minutach nie byli w stanie poradzić sobie na trasie, dlatego zdecydowali się wezwać pomoc. Dotarli do nich ratownicy Sekcji Babiogórskiej zadysponowani do poprzedniej wyprawy, którzy bezpiecznie sprowadzili ich na Przełęcz Krowiarki. Grupa nie była jedyną, które tego dnia zbagatelizowała nasze ostrzeżenia” - podkreśla GOPR. W górach panują obecnie bardzo trudne warunki pogodowe - intensywne opady śniegu powodują, że wiele szlaków jest nieprzetartych i wymaga torowania. Dodatkowo niskie temperatury wymagają posiadania właściwego ubioru oraz dodatkowego wyposażenia. Górskie morsowanie – zdrowa moda czy głupota? O turystce w Babiej Góry zrobiło się głośno w całej Polsce, ale jej przypadek nie jest ani odosobniony, ani nowy. Już w grudniu 2018 roku media obiegła wiadomość i polskich „Icemanach”. Tak nazywali siebie turyści, którzy postanowili w samej bieliźnie wejść na Śnieżkę. Grupę siedmiorga „śmiałków” w stanie bliskim hipotermii ratownicy górscy musieli znosić na własnych plecach. Modę na „górskie morsowanie” w Polsce – i na świecie – rozpoczął Holender Wim Hof, który w 2017 roku zorganizował pierwsze wspólne wejście „Icemanów” na Śnieżkę. Sam Hof ma na koncie półnagą wspinaczkę na Kilimandżaro i Mount Everest, gdzie jednak udało mu się dotrzeć jedynie na wysokość nieco ponad 7000 metrów z powodu kontuzji stopy. Wim Hof urodził się w holenderskim mieście Sittard. Mając siedem lat, chciał zbudować igloo, zasnął jednak w śniegu podczas budowy i trafił do szpitala w stanie hipotermii. Lekarzom udało się uratować Wima, który w przyszłości miał zasłynąć jako „Człowiek Lodu”. Wim przyznaje, że już jako nastolatek praktykował „dyscypliny ezoteryczne” w celu poznawania i kontrolowania zdolności swojego umysłu. „Mając 17 lat, przechodziłem obok bardzo zimnej wody pokrytej cienką warstwą lodu, która wydała mi się bardzo atrakcyjna. Rozebrałem się i zanurzyłem się w niej. Doznałem uczucia, jakby zapaliło się coś w mojej fizjologii, coś na bardzo głębokim poziomie. Poczułem się tak dobrze, że począłem tu wciąż wracać i wracać” - wspominał po latach. Hof stał się szerzej znany po tym, jak pobił kilka światowych rekordów, takich jak najdłuższa kąpiel w lodzie (1 godzina 52 minuty i 42 sekundy). Podczas jednego z takich wyczynów zgodził się połknąć mały termometr, który po godzinie i 44 minutach jego obecności w lodzie odnotował spadek temperatury z 37,7 °C do 37,4 °C (badanie pod okiem dr Marii Hopman). W lutym 2009 Hof wspiął się w ciągu dwóch dni na szczyt Kilimandżaro, ubrany jedynie w szorty i buty. W tym samym roku ukończył maraton za kołem podbiegunowym w Finlandii. Ówcześnie panujące temperatury sięgały −20 °C, a Hof ubrany był jedynie w szorty. Ukończył bieg z czasem 5 godzin i 25 minut. 16 marca 2000 r. Hof ustanowił rekord świata Guinnessa w pływaniu pod lodem, pokonując dystans 57,5 metra. Ostatnio jednak rekord ten pobiła rosyjska pływaczka, o czym pisaliśmy tutaj. Hof wydał dwie książki, w których opisuje opracowaną przez siebie technikę oddechową, która – jak twierdzi – ma pozwalać mu na kontrolowanie temperatury swojego ciała. Technika, zwana zresztą Metodą Hofa, oparta jest na buddyjskiej medytacji tummo. Hof od lat gromadzi wokół siebie wielu fanów, których niektórzy nazywają „wyznawcami”. Naśladowcy Hofa próbują zdobywać zimą szczyty i pokonywać kolejne granice wytrzymałości swoich organizmów. 18-osobowa grupa z Hofem na czele weszła na Kilimandżaro i bezpiecznie zeszła ze szczytu. To może potwierdzać, że tego typu hartowanie i dokonania są możliwe, jednak nie dla wszystkich, a z pewnością wymagają wieloletniego treningu i długich przygotowań. Ci, którzy sami próbują porywać się na podobne wyzwania, muszą liczyć się z ogromnym ryzykiem, co pokazały ostatnie wydarzenia z Babiej Góry.
40 żubrów w Bieszczadach zostanie odstrzelonych. W obawie przed groźną chorobą
Około 40 z 326 żubrów żyjących w zachodniej części Bieszczadów cierpi na groźną chorobę – telazjozę. Widocznie chore zwierzęta będą musiały zostać odstrzelone, aby nie zarazić kolejnych osobników. „Wiemy, że budzą się w Was teraz różne emocje. Złość. Smutek. Żal. Gniew. Strach. W nas też” - piszą przedstawiciele Lasów Państwowych.
O konieczności przeprowadzenia odstrzału poinformowano na profilu Żubry Online. W emocjonalnym wpisie leśnicy opiekujący się bieszczadzkimi żubrami poinformowali, że wydano zgodę na eliminację niektórych chorych żubrów. Do postu dodano zdjęcia pokazujące skutki telazjozy u chorych zwierząt. Fotografie są drastyczne. „Jak wielokrotnie powtarzaliśmy, żubry - jako gatunek objęty ochroną ścisłą i ledwie uratowany od zagłady - są zbyt cenne, byśmy przestali opiekować się nimi i dbać o ich zdrowie. Nawet jeśli, paradoksalnie, ta opieka wymaga podejmowania trudnych, ostatecznych decyzji. Eliminacja pojedynczych osobników jest podyktowana interesem całej populacji. By ją ocalić - populację ponad 8,5 tysięcy żubrów na świecie, z czego 1/4 w Polsce - trzeba poświęcić osobniki chore, które na domiar złego mogą zarazić pozostałe osobniki” - piszą przedstawiciele nadleśnictwa, na terenie którego prowadzony będzie odstrzał. Jeszcze przed rokiem chorych było zaledwie kilkanaście żubrów. Obecne szacunki mówią już o blisko 40 osobnikach cierpiących na telazjozę. W związku z niemożnością przeprowadzenia dokładnych badań wśród dziko żyjącej populacji, chorobę można stwierdzić tylko u zwierząt z wyraźnie widocznymi zmianami chorobowymi, m.in. ze zdeformowanymi, białymi i ślepymi gałkami ocznymi. „Choroba rozprzestrzenia się szybko, od jednego chorego żubra zarażają się średnio cztery kolejne. (…) Przy braku jakichkolwiek działań po dwóch latach cała ta populacja składać się będzie ze ślepych żubrów, dla których egzystencja będzie cierpieniem, a jednocześnie szanse na przetrwanie tej populacji staną się zerowe” - podkreślają leśnicy. Komisja ds. żubrów, w skład której wchodzą naukowcy, leśnicy oraz lekarze weterynarii orzekła, że jedynym sposobem na spowolnienie inwazji pasożytów jest eliminacja maksymalnie do 40 najbardziej chorych i cierpiących żubrów. Te osobniki są też źródłem nicieni, które mogą przejść na kolejne zwierzęta i wywołać u nich chorobę. „Eliminacje będą dotyczyły wyłącznie osobników z wyraźnie widocznymi objawami telazjozy (efekt tzw. „białego oka” widać u żubrów ze sporej odległości), obserwowanymi zaburzeniami behawioralnymi, wskazującymi na pobudzenie układu nerwowego, związanymi z postępującą lub z nieodwracalną ślepotą (ataki agresji, ocieranie okolic oczu o różnorodne przeszkody - wielokrotne próby autoamputacji, spowodowane olbrzymim bólem, m. in. poprzez wyrywanie na sękach gałki ocznej)” - wyjaśniono w oświadczeniu. Długa i bolesna choroba Telazjoza jest groźną chorobą powodowaną przez nicienie. Pasożyty te żyją w gałkach ocznych m.in. przeżuwaczy, powodują u nich ślepotę, zaburzenia ruchu i w konsekwencji śmierć. Chore zwierzęta doświadczają dezorientacji, strachu, frustracji, zaburzeń neurologicznych, bólu wywołanego infekcją. Stają się też agresywne wobec innych osobników, jak też dopuszczają się zachowań autodestrukcyjnych. Telazjoza jest silnie inwazyjna, bo przenoszą ją muchy, których nie sposób wyeliminować ze środowiska, a leczenie żubrów w stanie dzikim jest niemożliwe. Operacja eliminacji chorych osobników będzie starannie przygotowana i przeprowadzona pod nadzorem właściwego powiatowego lekarza weterynarii. Dokona jej wyznaczony pracownik Lasów Państwowych (posiadający odpowiednie uprawnienia). „Od początku przywracania żubra do polskich lasów przykrym, lecz niezbędnym elementem hodowli, była eliminacja niektórych osobników. Tak na terenie parków narodowych, jak i lasów pod zarządem Lasów Państwowych, eksperci typują do eliminacji osobniki chore i niemogące być poddane leczeniu, z urazami lub wadami uniemożliwiającymi im normalne życie, odrzucane przez pozostałe żubry, a także te, które okazały agresję w kontaktach z człowiekiem. Eliminowane są zatem zwierzęta zagrażające istnieniu całego stada (zwłaszcza w przypadku chorób zakaźnych, jak gruźlica) albo skazane na niepotrzebne cierpienie” - czytamy na profilu Żubry Online. Według prof. Wandy Olech, prezes Stowarzyszenia Miłośników Żubrów, coraz trudniejsza sytuacja zdrowotna żubrów w Bieszczadach to również efekt przegęszczenia populacji, w wyniku czego choroba dużo łatwiej przenosi się między zwierzętami. Zdaniem naukowców, konieczne jest rozpraszanie populacji, czyli przesiedlanie żubrów w inne miejsca. Proces przeniesienia zwierząt do innych krajów jest jednak kosztowny i trudny, brakuje też państw, które chciałyby przyjąć na siebie ciężar opieki nad żubrami. Jak dotąd na koszt Lasów Państwowych przetransportowano 7 osobników do Rumunii, która wyraziła chęć opieki nad zwierzętami. Z roku na rok w Bieszczadach przybywa żubrów, obecnie żyje ich tam łącznie 668, z czego 326 w subpopulacji zachodniej. Co roku w Bieszczadach przychodzi na świat ok. 100 nowych żubrów.
Tanie wakacje w Polsce. 5 najlepszych kierunków na niedrogie wczasy
Tanie wakacje w Polsce to warta rozważenia alternatywa dla zagranicznego wyjazdu urlopowego. Nasz kraj ma wiele do zaoferowania turystom, dlatego warto dobrze go poznać. Mamy do wyboru miejscowości położone nad jeziorem, w górach, nad morzem, a nawet z dostępem do pustyni.
Tanie wczasy w Polsce zapewniają nie tylko oszczędność czasu, lecz także czasu podróży. Jest to istotne zwłaszcza wtedy, gdy wybieramy się na wakacje z małymi dziećmi. Ceny noclegów, jedzenia czy rozrywek w naszym kraju są często znacznie niższe niż za granicą. Warto wybierać jednak takie miejsca, które nie są oblegane przez turystów. Tanie wakacje w Polsce: Góry Opawskie Tanie wczasy w Polsce można spędzić w górach. Nie trzeba udawać się do najbardziej zatłoczonych i najdroższych ośrodków, takich jak Zakopane czy Karpacz. Góry Opawskie są równie piękne i zapewniają wiele możliwości spokojnego wypoczynku na łonie natury. Można zatrzymać się w takich miejscowościach jak np.: Pokrzywna, Jarnołtówek, Moszczanka, Cicha Dolina, Głuchołazy. Po przybyciu na miejsce, warto zaplanować wyjście na takie szczyty jak Srebrna Kopa, Biskupia Kopa, Szyndzielowa Kopa czy Zamkowa Góra. Tuż pod Biskupią Kopą znajduje się Schronisko PTTK „Górski Dom Turysty”, a na szczycie Góry Chrobrego została wybudowana kaplica św. Anny, zaprojektowana w stylu gotyckim. Przez Góry Opawskie przepływa malownicza rzeka zwana Złotym Potokiem. Jej nazwa jest związana z przemysłowym wydobyciem złota, które miało w tych rejonach miejsce w XVI wieku. Warto udać się również do Głuchołaz, miejscowości słynącej z wodolecznictwa oraz leczenia w naturalny sposób chorób górnych dróg oddechowych. Do dziś znajduje się tutaj tężnia sielankowa. W Cichej Dolinie można ponadto zwiedzić nieczynną już skocznię narciarską. W Górach Opawskich znajdują się tanie noclegi oraz niedroga oferta gastronomiczna – warto skusić się np. na pstrąga, pierogi ruskie lub włoską pizzę. Tanie wakacje w Polsce: Bieszczady Tani wypoczynek w Polsce zapewniają również Bieszczady, pasmo górskie położone na terenie województwa podkarpackiego. W dalszym ciągu są to jedne z najmniej obleganych przez turystów polskich gór, zwłaszcza poza sezonem. Najlepiej poszukać noclegów w znajdujących się nieopodal głównych szlaków miejscowościach, takich jak np. Ustrzyki Górne, Cisna, Wetlina, Wołosate czy Lutowiska. Znacznie wyższe ceny noclegów, jedzenia czy pamiątek czekają na turystów przyjeżdżających do Soliny czy Polańczyka. Będąc w Bieszczadach warto udać się na tutejsze połoniny, spośród których do najpopularniejszych należą: Połonina Wetlińska, Połonina Caryńska, Połonina Bukowska. Bieszczady słyną również z wielu szczytów, wśród których najbardziej znane to: Bukowe Berdo, Rozsypaniec, Tarnica, Mała Rawka, Wielka Rawka, Halicz, Krzemień, Smerek, Szeroki Wierch. Góry te leżą na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, w którym można spotkać wiele ciekawych gatunków zwierząt, m.in. żubra, rysia, jelenia szlachetnego czy niedźwiedzia brunatnego. Tani urlop w Polsce nie oznacza, że trzeba rezygnować z wszystkich płatnych atrakcji turystycznych. W Bieszczadach warto odwiedzić zwłaszcza Zagrodę Żubra w Mucznem, Muzeum Przyrodnicze Bieszczadzkiego Parku Narodowego czy przejechać się bieszczadzką leśną kolejką wąskotorową. Do wartych zobaczenia, a bezpłatnych dla turystów miejsc, można zaliczyć zwłaszcza Jezioro Myczkowskie, wodospad w Starym Siole oraz okoliczne cerkwie i kapliczki. Tanie wakacje w Polsce: Mikoszewo Wakacje w Polsce tanio można spędzić również nad morzem. Warunek jest jednak taki, aby unikać najbardziej obleganych kurortów, takich jak Kołobrzeg, Gdynia, Gdańsk, Sopot, Władysławowo, Świnoujście czy Międzyzdroje. Spośród wszystkich miejscowości nadmorskich w naszym kraju, najtańsze wakacje w Polsce zapewnia Mikoszewo. Jest to malowniczo położona wieś, położona pomiędzy Gdańskiem a Krynicą Morska. Posiada dostęp do czystej plaży, która nawet w środku sezonu nie przyciąga tłumów turystów. Panuje tutaj spokojna, życzliwa i wolna od pośpiechu atmosfera. Do najciekawszych atrakcji w okolicy Mikoszewa można zaliczyć zabytkowy kościół w Stegnie oraz Muzeum Bursztynnictwa w Jantarze. Będąc na wakacjach w Mikoszewie, warto udać się także do położonego w pobliżu rezerwatu Mewia Łacha. Jest to jedyny w Polsce rezerwat, w którym na stałe występują foki. Można również tutaj spotkać rzadkie gatunki ptaków. Tanie wakacje w Polsce: Beskid Niski Wczasy w Polsce tanio spędzają także turyści wypoczywający na terenie Beskidu Niskiego. Góry te leżą na obszarze województwa małopolskiego oraz podkarpackiego. Są uznawane za najbardziej dzikie pasmo górskie w Polsce. Nawet w samym środku sezonu trudno spotkać tutaj liczne grupy turystów. Najwyższym szczytem, znajdującym się po polskiej stronie Beskidu Niskiego, jest mierząca 997 m.n.p.m. Lackowa. Góry te są na tyle łagodne, że można w nie wybrać się nawet z dziećmi, bez obaw o ich bezpieczeństwo. Dojazd w miejscowości położone w Beskidzie Niskim jest jednak mocno utrudniony – z większości miast w Polsce można się tutaj dostać jedynie samochodem. Nie ma tutaj również rozwiniętej bazy noclegowej, dlatego warto rozważyć możliwość rozbicia namiotu, co przyniesie dodatkowo oszczędności finansowe. Do najciekawszych atrakcji turystycznych tego regionu zaliczają się urokliwe doliny, drewniane cerkiewki, a także renesansowe dwory i kościoły. Tanie wakacje w Polsce: Pustynia Błędowska Warto przyjechać również na wakacje do Dąbrowy Górniczej lub gminy Klucze w województwie małopolskim, aby spędzić tanie wakacje. Polska może się poszczycić znajdującą się na terenie tych miejscowości największą pustynią w całej Europie. Pustynia Błędowska posiada powierzchnię około 33 km kwadratowych, 4 km szerokości oraz 10 km długości. Do jej powstania doszło na skutek działalności mieszkańców oraz masowej wycinki drzew. Pustynia ta w okresie I oraz II wojny służyła jako poligon. Pustynia Błędowska znajduje się na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd. Jest ciekawym miejscem dla turystów, którzy mogą poruszać się pieszo kilkoma szlakami, spośród których najpopularniejszy i najciekawszy to żółty szlak o nazwie Szlak Pustynny PTTK. Przez pustynię przepływa rzeka Biała Przemsza. Znajdują się tutaj również punkty widokowe, z których można podziwiać interesującą panoramę: Wzgórze Czubatka, Wzgórze Dąbrówka, punkt widokowy Róża Wiatrów. Będąc na terenie Pustyni Błędowskiej warto także skorzystać z pobliskich atrakcji turystycznych. Do najciekawszych z nich zaliczają się: Kościół NMP Niepokalanego Poczęcia, wieża obserwacyjna, bunkier z okresu II wojny światowej, budynki dawnej fabryki papieru, Zegarowe Skały, Zamek Ogrodzieniec w Podzamczu, Park Miniatur w Podzamczu, Dom Legend i Strachów, Gród Królewski na Gorze Birów. Na obszarze Pustyni Błędowskiej znajdują się rzadkie gatunki zwierząt i roślin. Na uwagę zasługują zwłaszcza kruszczyk szerokolistny, dziewięćsił bezłodygowy, skowronek borowy, pomocnik baldaszkowy orz świergotek polny. Na terenie pustyni odbywają się ponadto cykliczne imprezy kulturalne, koncerty oraz pikniki rodzinne.
Bieszczady - lekcja czytania przyrody dla mieszczucha. Pomysł na ucieczkę od miasta
Przyjechałam tu, by pospacerować połoninami, pooglądać gwiazdy w noc ciemną jak smoła i zapalić ognisko. Trochę uciec od miasta, zwolnić. Wybrałam Bieszczady, bo są jak magnes - pisze Katarzyna Kachel.
Pierwszy śnieg spadł nad ranem i niewiele po nim zostało. Jakaś brunatna breja i kałuże w miejscach, w których mocniej przyświecało dziś słońce. Marcin ubrany w wojskowy kombinezon moro zacierał z zadowolenia ręce. Lubi, gdy coś się dzieje. Koła naszego patrola boksowały więc przy każdym ostrzejszym zakręcie i grzęzły w co większej dziurze. – Wysiadać, nie przyjechaliście tu na wakacje – krzyczał Marcin, zagrzewając nas do pchania naszej terenówki. Łatwo nie będzie, pomyślałam, z całych sił napierając na „tyłek” wozu i pilnując, by nie zaryć twarzą w błocie. Ciężkie to cholerstwo, ale tym razem poszło. Wystartowaliśmy z Zabrodzia, wioski, którą wchłonęła Solina, niedaleko Jeziora Myczkowskiego. Żołądek podchodził mi do gardła, kiedy Marcin dociskał gazu na leśnych drogach i ostrych trawersach. Samochód momentami zjeżdżał pionowo w dół. Kiedy przekraczaliśmy Myczkowski Potok, trzęsło jak w kolejce wysokogórskiej przy sporym wietrze. Miałam ochotę wysiąść. Marcin kwitował każdy nasz okrzyk śmiechem. O to tu chodzi. Chciałam dzikich Bieszczad, więc je dostałam. Jak magnes Przyjechałam tu, by pospacerować połoninami, pooglądać gwiazdy w noc ciemną jak smoła i zapalić ognisko. Trochę uciec od miasta, zwolnić. Wybrałam Bieszczady, bo są jak magnes. Przyciągają straceńców, miłośników ciszy i coraz częściej tych, którzy lubią zwiedzać ekstremalnie, jak ja. Pierwsi naczytali się prozy Edwarda Stachury i wierzą, że tutejsza przyroda i niesamowita przestrzeń uleczą ich duszę. Drudzy, bo mają dość utartych szlaków, fałszywych nut do kotleta i tłumów. – Porównaj to miejsce z Krupówkami i trasą choćby na Kasprowy czy Giewont – mówi mi Marcin. – Albo ze schroniskami, w których postawiono bankomaty i sprzedaje się tandetne pamiątki. Może dlatego Bieszczady stały się oczywistym rajem zakapiorów, którzy kiedyś porzucili cywilizację i wybrali szorstkie życie wśród gór i jezior. Niektórzy założyli farmy, kupili konie, strugają świątki, malują, otwierają galerie i wypełniają przestrzeń. Bieszczady po akcji „Wisła” zostały niemal puste. Przyroda zagarniała przez lata kolejne wsie, pola, domy i stajnie, a historie o miejscu, w którym można zapomnieć o pogoni za pieniędzmi i wiecznym lęku, przyciągały kolejnych mieszczuchów. I tak jest do dziś. Tu zamieszkał na tratwie Michał Giercuszkiewicz, były perkusista Dżemu, tu domy poodnawiali znudzeni Warszawą rzeźbiarze i muzycy. Tajemnice lasu Marcin się tu urodził. Zna Bieszczady od podszewki. Kiedyś chciał stąd uciec, ale potem docenił to, co go wcześniej przerażało; ciszę, przestrzeń i długą zimę. Już nie tęskni za innym światem. Dziś z miłością opowiada, jak ratował małego niedźwiedzia przed watahą wilków i jak udało mu się ocalić orlika krzykliwego. Nie wie, czy zaatakował go inny ptak drapieżny, ale leżał na ścieżce i nie mógł ruszać skrzydłem. Dziś pewnie jest w drodze do Afryki, bo orliki jakoś nie polubiły tutejszych zim. Marcin radzi, że najlepiej obserwować ptaki latem, choćby na torfowiskach gdzieś między Tarnawą Niżną a Dźwiniaczem Górnym, przy granicy polsko-ukraińskiej, w malowniczo położonej dolinie Sanu. Na chwilę zapominam, że się bałam, i staram się rozejrzeć wokół. Tak by wreszcie dostrzec piękne bieszczadzkie buki, niektóre skarlone tak, jakby powykręcały się w bólu. Patrzę na omszałe drzewa, kobierce widłaków, po których łatwo poznać, że jesień się kończy, a zima może nadejść nagle. Jak ten nieoczekiwany śnieg o poranku. – Patrz – rzuca Marcin. – Choć las przybrał już jesienne kolory, wnętrze ma wciąż zielone. Soczyste. – I jeszcze znajduje, niczym na zawołanie, pięknego grzyba przyssanego do kory drzewa. – To owocnik soplówek – mówi. – Wygląda egzotycznie, niczym podwodny koral. Dziwne, bo spija soki z martwej jodły. Przyroda dla takiego mieszczucha jak jak jest zupełnie nieczytelna. Marcin wie, że kiedy nad głową pojawia się sznur żurawi, zbliża się zima. I że puszczyki uralskie są na te pierwsze przymrozki obojętne. Przerwa na spacer przyda się każdemu. Tyłek boli od skakania po wertepach, a i rytm serca ma szansę się uspokoić. Marcin ucisza grupę i bierze nas w środek lasu, jakby wyczuwał, że właśnie tu zobaczymy coś więcej. Pół godziny czekania z kanapką i termosem zostaje wynagrodzone. Tuż obok nas przechadza się jeleń. W pobożnej niemal ciszy robimy ukradkowe zdjęcia, tak by go nie przestraszyć. Patrzy w naszą stronę, na szczęście wiatr wieje w przeciwną, mamy szczęście. Zerka w las, podrzuca głowę, jakby trochę droczył się z nami i mówił: wiem, że tam jesteście. Do Polańczyka jeszcze kawałek. Po drodze domki w lesie, kwatery o dziwnych nazwach jak U Łosia czy U Gwoździa. Wieczorem będziemy jeść ziemniaki z ogniska i kiełbaski z widokiem na Jezioro Solińskie, a Józek będzie nam grał. W dziwnym mundurze i z małym akordeonikiem, który przytula niczym swój największy skarb. Wszyscy go tu znają, bo jest jak Bieszczady, otwarty, szorstki, z jakąś szramą z przeszłości. Umila ludziom życie za parę groszy albo za napitek. A potem zasypia gdzieś przytulony do mchu, słuchając głosów nocnego lasu. Po takiej nocy z Józkiem i atrakcjami offroadowymi chce się więcej. Dobrym wyborem jest tyrolka, o ile się jest prawdziwym kamikadze. Najważniejsze, że wreszcie możesz oderwać się od ziemi i polecieć nad wodami Jeziora Solińskiego. Przyglądam się podejrzanie metalowej linie, ale jest gruba, dobrze owinięta wokół drzewa i daje jakieś choćby mizerne poczucie bezpieczeństwa. Najtrudniejszy pierwszy krok, a raczej pierwszy skok. Wisisz nad wodą na wysokości ok. 20 m i pędzisz z prędkością 60 km/godz. Szkoda, że tylko minutę, ale przecież te 60 sekund wystarczy, by przez głowę przeleciały ci najważniejsze rzeczy i sprawy. Zwłaszcza gdy się ma lęk wysokości.
Bieszczady z grzbietu konia. Rajd przez połoniny
Bukowe lasy i chłodne potoki dają poczucie wolności nieporównywalne z niczym. Ruszamy konno po dzikim wschodzie.
Leżę na plecach. Próbuję się jakoś pozbierać. Poruszam palcami nóg, by sprawdzić, czy wszystko w porządku. Czuję zapach trawy, którą połamałem własnym ciałem. Na tle nieba nade mną pojawia się głowa Krzysztofa. Uśmiecha się jakby trochę kpiąco. Za nim widzę spiczaste uszy tego skurczybyka, który posłał mnie na ziemię. – Żyjesz? – pyta Krzysztof. Jego rozbawiony wzrok świadczy o tym, że wie, że nic mi się nie stało. – Zasada jest taka: spadasz z konia, wstajesz, otrzepujesz się i jedziesz dalej. Wierz mi, przerabiałem to dziesiątki razy. Podciągam się więc na kolana i dźwigam. Krzysztof wręcza mi sznurek służący za uzdę konia, z którego właśnie spadłem. Nie do końca wiem, jak to się stało. Naszą jazdę zakłócił nagły skok zwierzęcia w bok, a ja sekundę później leżałem już w trawie. Stękając, wdrapuję się na jego grzbiet. Przemierzamy Bieszczady. To ostatni zakątek Polski, który można przebyć na koniu, nie będąc zmuszonym co chwila omijać miast i przecinać ruchliwych ulic. Kraina traw sięgających do pasa, chłodnych potoków, gęstych bukowych lasów. Rozgwieżdżonego nieba, w które można się wpatrywać przed zaśnięciem, leżąc w hamaku podwieszonym obok ogniska. Rzuć wszystko... Jedziemy wzdłuż granicy państwowej - po drugiej stronie jest już Słowacja. Kierujemy się na południowy wschód. Wyruszamy z okolic Czeremchy, przesuwając się w kierunku bieszczadzkich połonin. Te trawiaste łagodne zbocza przyciągają koniarzy od dekad. W ostatnich latach powstało tu kilka niewielkich stadnin prowadzonych przez zapaleńców, którzy zgodnie ze stereotypem rzucili wszystko i przenieśli się w Bieszczady. Organizują konne obozy oraz przejażdżki dla turystów. Większość trwa kilka godzin. Krzysztof, właściciel jednej z tych stadnin, namówił mnie jednak na kilkudniową wędrówkę i pokonanie blisko 200 km na końskim grzbiecie. Skusiły mnie opowieści o tym, że będziemy tylko my, konie i przyroda. Być może też napotkany po drodze niedźwiedź lub żyjące tu dziko żubry. W mojej głowie rozwinęła się taśma obrazów z amerykańskich filmów. Otwarta przestrzeń, konie, kowbojskie życie. I metalowy kubek, do którego wlewa się herbatę ze zdjętego z ognia osmolonego czajniczka. A wcześniej gorąca fasola wyjadana wprost z menażki. To tylko fragment. Czytaj więcej w sierpniowym wydaniu National Geographic Traveler (8/2020)