Moja wyprawa nad Biebrzę. Tu spotkasz łosia i rzadkie gatunki ptaków
Rozlewiska Biebrzy to jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków wędrownych w Europie. Każdego roku zatrzymują się tu tysiące osobników z różnych stron świata. Oto opowieść o miejscu, gdzie natura nieustannie zaskakuje i odsłania swoje najcenniejsze tajemnice.
Spis treści: Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy Spod PKiN w Warszawie ruszam autokarem nad Biebrzę. „Mamy łosia” – mówi przewodnik. Zwierzę spokojnie skubie roślinność, a nad nim krążą trzy bieliki. Nad łąkami nagle podnosi się poruszenie – tysiące batalionów, siewek złotych i gęsi zrywają się do lotu. Chwilę później obserwuję kopulację rycyków i polowanie rybitwy wielkodziobej. W Rutkowskiem dostrzegam w lunecie biały punkt – to bielaczek, rzadki gatunek ptaka z tajgi. Dolina Biebrzy to niekończąca się opowieść, gdzie czas mierzy się nie zegarkiem, lecz rytmem uderzeń tysięcy ptasich skrzydeł. Dlaczego ptaki wybierają Sieburczyn? Relacja z nadbiebrzańskiej skarpy. Wysiadam we wsi Sieburczyn na Podlasiu, położonej w pobliżu doliny Biebrzy. Przewodnik, Rafał Bartosz, prowadzi nas na jedno ze wzgórz tej miejscowości. Rozciąga się stąd tak rozległy krajobraz podmokłych terenów, że trudno objąć go wzrokiem w całości. Grupa uczestników rozstawia lunety, niektórzy mają lornetki, a ja tylko aparat z teleobiektywem. Obserwujemy przemieszczające się z łąki na łąkę bataliony (Calidris pugnax). Obok nich przebywają czajki (Vanellus vanellus), świstuny (Mareca penelope), łabędzie nieme (Cygnus olor), a nawet płaskonosy (Spatula clypeata). To miejsce tętni życiem i wyraźnie pokazuje, jak ważnym przystankiem na migracyjnej mapie Europy jest dolina Biebrzy. Sieburczyn to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na ornitologicznej mapie Podlasia, szczególnie podczas wiosennych i jesiennych przelotów ptaków. Zachowały się tu także niezwykłe okazy starych wierzb, które z daleka przypominają rozłożyste krzewy. Według danych z 2021 r. miejscowość zamieszkuje ok. 78 osób, jednak jej znaczenie przyrodnicze jest nieproporcjonalnie większe – stanowi kluczowe miejsce odpoczynku i żerowania dla wielu gatunków ptaków, zwłaszcza wędrownych, które nie gniazdują w Polsce. W marcu 2026 r. stwierdzono tu niezwykłego gościa – gęś tybetańską (Anser indicus), której naturalny zasięg występowania obejmuje Azję. Zimuje ona głównie w Pakistanie, Indiach i Bangladeszu, natomiast lęgi odbywa w Mongolii, Chinach oraz Kirgistanie. Gatunek ten zasłynął niezwykłymi zdolnościami lotnymi – wcześniejsze badania sugerowały, że ptaki przelatują nad Himalajami na wysokości nawet 9–10 km, a obserwacje wskazywały możliwość przelotów nawet nad Mount Everestem. Najnowsze badania pokazują jednak, że w trakcie migracji ptaki te zazwyczaj nie przekraczają wysokości 6000 m n.p.m., co i tak czyni je jednymi z najwyżej latających ptaków świata. Do 2014 roku informacje o stwierdzeniach gęsi tybetańskiej w Polsce zbierała Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego (PTZool). W tym czasie odnotowano 99 obserwacji obejmujących ok. 119 osobników. Pochodzenie tych ptaków nie jest do końca jasne – większość z nich to prawdopodobnie uciekinierzy z hodowli lub osobniki pochodzące z populacji introdukowanych w Europie Zachodniej, zwłaszcza w Niemczech i Holandii. Gęś tybetańska jest gatunkiem chętnie utrzymywanym przez prywatnych hodowców. W wielu krajach podejmowano również próby jej introdukcji, m.in. w Holandii, Hiszpanii czy Szwecji. Ptaki, które uciekły z niewoli lub zostały wsiedlone, z czasem utworzyły lokalne, rozmnażające się populacje, a ich lęgi odnotowano m.in. w Norwegii, Niemczech, Francji, Holandii oraz Wielkiej Brytanii. Pojawienie się gęsi tybetańskiej w Sieburczynie rodzi więc sporo pytań o jej pochodzenie. Czy był to dziki osobnik, który zboczył z naturalnej trasy migracji, czy raczej ptak pochodzący z europejskiej populacji? Niezależnie od odpowiedzi, takie obserwacje pokazują, jak dynamiczne i wciąż nie do końca poznane są procesy migracyjne ptaków – nawet w dobrze zbadanej części świata, jaką jest Europa. Minuta z życia rycyka. Podglądając przyrodę w Brzostowie Z Sieburczyna udaliśmy się w południe autokarem do Brzostowa, miejscowości położonej w gminie Jedwabne nad Biebrzą. – Mamy łosia – mówi przewodnik. Wszyscy natychmiast się ożywiają. Przez chwilę obserwujemy życie największego ssaka lądowego Polski. Zwierzę znajduje się kilkaset metrów od nas. Spokojnym, pewnym krokiem przechadza się wzdłuż podmokłych łąk, co jakiś czas skubiąc roślinność i podnosząc głowę. Wokół niego toczy się nieustanne życie, szczególnie ptaków, a przestrzeń wypełniają ich głosy. Brzostowo w świecie przyrodniczym uchodzi za „mekkę ptasiarzy” i ornitologów. Położone na granicy Biebrzańskiego Parku Narodowego, znane było niegdyś także z tzw. „pływających krów”, wypasanych na podmokłych łąkach doliny Biebrzy. Dziś pozostały po nich już tylko wspomnienia. Nagle nad rozległymi łąkami rozpętuje się prawdziwy podniebny spektakl. Łoś najwyraźniej coś dostrzegł i przyspiesza kroku, galopując, a w powietrzu pojawiają się trzy bieliki (Haliaeetus albicilla) – jedne z największych ptaków szponiastych w Polsce. Rozpiętość skrzydeł dorosłego osobnika może sięgać nawet do 2,5 metra. Ich obecność wywołuje poruszenie wśród innych ptaków. W popłochu zrywają się nie tylko bataliony, ale także siewki złote (Pluvialis apricaria), gatunek ptaków z rzędu siewkowych (Charadriiformes), gniazdujący w Europie Północnej, na Syberii oraz na Grenlandii. Wielkością siewka złota przypomina kosa (Turdus merula) z miejskiego podwórka, natomiast jej cechy wyglądu są unikatowe: w upierzeniu godowym, czyli od wiosny do lata, jej policzki, gardło, przód szyi, pierś oraz brzuch są intensywnie czarne. Złocisty wierzch ciała oddziela od czerni szeroki, biały pas, biegnący od czoła aż po brzuch. Jeszcze w XIX w. gatunek ten gniazdował w niektórych częściach Polski – m.in. na Mazowszu i Pomorzu. Wiek później, odnotowywano pojedyncze próby lęgów, np. na Mazurach. Obecnie ptaki te pojawiają się u nas wyłącznie podczas przelotów, tworząc niekiedy koncentracje liczące po kilkaset, a nawet kilka tysięcy osobników. Podczas migracji zatrzymują się często na polach uprawnych, pastwiskach czy łąkach, towarzysząc innym siewkowcom, jak np. czajkom zwyczajnym. Po chwili zmieniamy miejsce obserwacji i ruszamy za przewodnikiem lokalnymi ścieżkami Brzostowa. Mijamy gospodarstwo, przy którym pasą się krowy. W tle słychać ćwierkanie wróbla domowego (Passer domesticus) oraz gwizdy kopciuszka (Phoenicurus ochruros). Przy kominie starej drewnianej chaty krążą kawki (Corvus monedula), najmniejsze ptaki z rodziny krukowatych (Corvidae). Wygląda na to, że szykują się do założenia gniazda, choć dziś taki widok w wiejskim krajobrazie odchodzi w zapomnienie. „Mamy kopulację rycyków” – zauważa przewodnik. Spoglądamy niecierpliwie w stronę łąk. Tuż po drugiej stronie Biebrzy para ptaków jest właśnie w miłosnym uścisku, który trwa zaskakująco długo, około minuty. Rycyk (Limosa limosa) w skali Polski to nieliczny, skrajnie zagrożony ptak lęgowy. Gniazduje na podmokłych łąkach i wypasanych pastwiskach w dolinach rzek. W okresie migracji można go spotkać w ujściach rzek, w pobliżu spuszczanych stawów rybnych oraz na mulistych wybrzeżach. To ptak o długich, ciemnych nogach i prostym pomarańczowym u nasady dziobie, osiągającym nawet 10 cm długości. W szacie godowej jego głowa, szyja i pierś przybierają intensywny, rdzawopomarańczowy kolor. Dziś populację krajową rycyka szacuje się na ok. 1,5–2 tysięcy par, choć jeszcze w latach 70. i 80. liczebność szacowano na 7–8 tysięcy par lęgowych. Ni stąd, ni zowąd pojawia się nad nami ptak przypominający mewę śmieszkę (Chroicocephalus ridibundus), jednak po chwili dostrzegamy różnice. To rybitwa wielkodzioba (Hydroprogne caspia) – gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych (Laridae), spotykany w Polsce zwykle na przelotach. Ptak zawisa na moment w powietrzu, po czym gwałtownie uderza w nurt Biebrzy, próbując pochwycić zdobycz, zapewne rybę. Co ciekawe, pierwszy lęg tego gatunku po raz pierwszy w Polsce odnotowano w 2024 r. na Zalewie Szczecińskim. Lęg niestety nie zakończył się sukcesem. Zasięg występowania rybitwy wielkodziobej rozciąga się od Azji i Australii, przez Afrykę, po Amerykę Północną. Jest to ptak związany z piaszczystymi i kamienistymi siedliskami nadbrzeżnymi, gdzie odpoczywa i nocuje, a na miejsca rozrodu wybiera piaszczyste lub kamieniste wyspy. Rutkowskie – finał biebrzańskiej wyprawy W ramach terenowych kursów rozpoznawania ptaków organizowanych przez polskie biuro podróży Horyzonty.pl udajemy się na nasz ostatni przystanek ornitologiczny, jakim jest Rutkowskie, wieś położona w województwie podlaskim, w powiecie łomżyńskim. Leży w Dolnym Basenie Biebrzy, przy granicy Biebrzańskiego Parku Narodowego. To jedno z najważniejszych miejsc dla ptaków podczas migracji, obok Sieburczyna i Brzostowa, teren o wybitnych walorach przyrodniczych. Odnotowywano tu bardzo rzadkie gatunki ptaków, takie jak bernikla rdzawoszyja (Branta ruficollis), kobczyk (Falco vespertinus) oraz wójcik (Seicercus trochiloides). Około godziny 16 stajemy przy ogrodzeniu pomiędzy domami mieszkańców wsi Rutkowskie, gdzie wyłania się wyjątkowy krajobraz terenów podmokłych. Przez lunety oglądamy duże stado gęsi tundrowych (Anser serrirostris). Obok nich dostrzegam mały biały punkcik. Ptak ten kojarzy mi się od razu z „lodówką”, nie tą domową, lecz nazwą morskiego ptaka (Clangula hyemalis), choć nic innego nie przychodzi mi do głowy. Pytam koleżankę obok, czy mogłaby spojrzeć w lunetę i sprawdzić, bo coś mi się tu nie zgadza. Już widzę, jak z tyłu uczestnicy przeglądają przewodnik Collinsa, jeden z najlepszych atlasów do rozpoznawania ptaków w Polsce. – Mamy bielaczka (Mergellus albellus) – zakomunikowali. Byłem zdumiony. To moja pierwsza obserwacja tego gatunku w ogóle. Bielaczek to kaczka nurkująca gniazdująca w tajdze, czyli na terenach północnej Eurazji bogatych w jeziora i rzeki otoczone gęstym lasem iglastym. W Polsce jest gatunkiem rzadkim, pojawiającym się głównie podczas migracji oraz zimą. Liczebność osobników migrujących i zimujących w naszym kraju szacuje się na ok. 1600–5000. Populację europejską natomiast szacuje się na 21–34 tysiące dojrzałych osobników, w tym 10–17 tysięcy par lęgowych oraz 48–166 tysięcy osobników nielęgowych. Bielaczek to niezwykły ptak wodny. Samiec w szacie godowej jest niemal całkowicie biały, z wyraźnym czarnym obszarem wokół oka i kantarka. Samica natomiast przypomina nurogęś (Mergus merganser) – ma czekoladową głowę i brunatnoszare upierzenie, a jej cechą rozpoznawczą są białe policzki. W okresie pozalęgowym samiec przybiera szatę spoczynkową, upodabniając się do samicy (ma wtedy brązową głowę, choć zachowuje jasne policzki). Co ciekawe, bielaczki gniazdują w dziuplach starych drzew, często wykutych przez dzięcioła czarnego (Dryocopus martius), największego dzięcioła w Polsce. Nie mija kwadrans, gdy robiąc zdjęcie krajobrazu z ptakami, dostrzegam w jego rogu kolejnego niezwykłego gościa. To bernikla białolica (Branta leucopsis), gatunek gęsi o biało-czarnym upierzeniu, który w ostatnich dekadach znacząco zwiększył swoją liczebność w Europie. Ptak ten gniazduje kolonijnie, głównie na arktycznych wyspach i wybrzeżach, między innymi na wyspie Kołgujew w Rosji. Wzrost jej populacji wiąże się m.in. z korzystnymi zmianami w użytkowaniu terenów zielonych na obszarach wykorzystywanych podczas migracji i zimowania, co poprawiło kondycję ptaków i zwiększyło sukces lęgowy. W efekcie gatunek stopniowo rozszerza swój zasięg lęgowy w kierunku południowo-zachodnim i zasiedla coraz większe obszary Europy, w tym północną część basenu Morza Bałtyckiego. Zostawiamy Rutkowskie za plecami, zabierając ze sobą nie tylko pełne karty pamięci, ale przede wszystkim wspomnienie spotkania z dziką, nieoczywistą przyrodą w samym sercu Podlasia. Dolina Biebrzy to fascynująca mozaika torfowisk i podmokłych łąk, która od pokoleń gości ptasich migrantów. To tutaj, w środku największego parku narodowego w Polsce, ptaki znajdują niezbędny spokój przed dalszą podróżą. Nic dziwnego, że Biebrza jest uznawana za jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych w tej części Europy. Źródła: ornitofrenia.pl, otop.org.pl, monitoringptakow.gios.gov.pl Nasz autor Aleksander Kusznir Od lat łączy pasję do ptaków z fotografią i edukacją przyrodniczą. Współpracuje z „National Geographic Polska”, gdzie opowiada o świecie natury – zarówno tej, którą spotyka na co dzień, jak i bardziej egzotycznej. Najchętniej o dzikiej przyrodzie, jej ochronie i niezwykłych zachowaniach zwierząt. Pracuje też w laboratorium weterynaryjnym, gdzie na co dzień ma możliwość badania różnych gatunków zwierząt. Inspirację czerpie z podróży i nowych doświadczeń, a twórczą energię najłatwiej odnajduje przy filiżance dobrej kawy – najlepiej pośród śpiewu ptaków.
Biebrzański Park Narodowy w ogniu. To już kolejny pożar
Susza hydrologiczna i silny wiatr nie ułatwiały walki z ogniem w sercu Biebrzańskiego Parku Narodowego. Powtarzające się pożary zagrażają przyszłości unikatowego ekosystemu.
Spis treści: Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Biebrzański Park Narodowy, mimo że obfituje w szuwary, bagna i torfowiska, jest narażony na pożary. Na terenie parku od miesięcy już trwa susza hydrologiczna. To stan, kiedy poziom wody w akwenach utrzymuje się poniżej średniej. Podobna sytuacja dotyczy m.in. Jeziora Maltańskiego, gdzie brak wody doprowadził do odwołania zawodów sportowych. W przypadku parku narodowego spełnił inny czarny scenariusz – pożar. Kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym Wieczorem 15 kwietnia Biebrzański Park Narodowy znów stanął w ogniu. Pożar wybuchł w rejonie miejscowości Małowista i Krasnoborki. Żywioł szybko zajął około 8 hektarów łąk i trzcinowisk. Akcja gaśnicza była wyjątkowo trudna ze względu na podmokły teren, co utrudniło dojazd zastępom straży pożarnej z ciężkim sprzętem. Strażacy z około 20 jednostek PSP i OSP z powiatów sokólskiego i augustowskiego musieli poruszać się pieszo. Byli wyposażeni jedynie w tłumice i lekkie pojazdy terenowe. W gaszeniu pożaru dodatkowym utrudnieniem był wiatr, który sprzyjał rozprzestrzenianiu się ognia. Według wstępnych ustaleń pożar miał kilka ognisk. To może wskazywać na celowe podpalenie. Jeden z druhów OSP zauważył osobę w pobliżu miejsca, gdzie pojawił się ogień, i przekazał tę informację policji. Śledztwo w tej sprawie jest w toku. To już kolejny pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym w ostatnim czasie. Pod koniec marca 2025 roku spłonęło około 90 hektarów terenu. Wówczas w akcji gaśniczej uczestniczyło ponad 120 strażaków, wykorzystując specjalistyczne pojazdy terenowe oraz wsparcie z powietrza w postaci dronów, samolotu i helikoptera gaśniczego. Dlaczego Biebrzański Park Narodowy jest tak cenny? Pożary w Biebrzańskim Parku Narodowym powtarzają się coraz częściej. Zwłaszcza wiosną. Żywioł wymyka się spod kontroli np. podczas wypalania traw. W zaprószenia ognia i jego rozprzestrzenianiu się swój udział mają również podpalacze – a ze strony natury, wspominana susza. Ogień w granicach parku narodowego to podwójny dramat. W końcu dany teren nie bez powodu został objęty szczególną ochroną. W tym przypadku chodzi o największy park narodowy w Polsce. Odgrywa on kluczową rolę w ochronie unikatowych ekosystemów bagiennych i torfowisk, ale nie tylko. Na terenie parku rośnie ponad 1000 gatunków roślin naczyniowych, z czego 90 gatunków podlega ochronie całkowitej, a 17 częściowej. BPN zachwyca również fauną. Doliną Biebrzy zamieszkuje około 27 gatunków ptaków, w tym 181 gatunków lęgowych. Powtarzające się pożary stanowią poważne zagrożenie dla różnorodności biologicznej tego obszaru. W związku z tym konieczne jest wprowadzenie skuteczniejszych środków zapobiegawczych i ochronnych. Źródło: Grajewo24.pl Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Najpiękniejsze miejsca w Polsce – TOP 5 wyjątkowych destynacji na każdą porę roku
Chcesz poznać najpiękniejsze miejsca w Polsce? Oto TOP 5 zakątków, które oferują niezapomniane widoki, ciszę i przyrodę w najczystszej postaci. Idealne na weekendowy wyjazd i dłuższe wyprawy.
Spis treści: Bieszczady – niebo pełne magii Rudawy Janowickie – wędrówki po Karkonoszach Dolina Biebrzy – podróż do przeszłości Wzdłuż Bałtyku – rowerem przez Półwysep Helski Wielka Pętla Wielkopolski – żegluga po wodach regionu Polska pełna jest miejsc zachwycających naturą i historią, od gór po morze. Przedstawiamy poniżej TOP 5 miejsc, które warto odwiedzić, by odkryć piękno naszego kraju. Bieszczady – niebo pełne magii Gdy zapada zmierzch, niebo nad Bieszczadami zamienia się w czarną płachtę usianą jasnymi punktami. Po chwili pojawiają się światełka planet – Saturna i Jowisza – oraz szeroki pas Drogi Mlecznej. Dziś o taki widok coraz trudniej. Światła miast docierają już niemal wszędzie, tworząc łunę, która nawet w środku nocy rozświetla niebo. Dlatego w Bieszczadach stworzono park naturalny mający chronić niebo przed zanieczyszczeniem sztucznym światłem. To drugie pod względem wielkości takie miejsce w Europie. Bieszczadzki Park Ciemnego Nieba zajmuje aż 113 846 ha i jest najlepszym w Polsce miejscem do obserwacji gwiazd. Jest tu po prostu najciemniej. Dostęp do parku jest bezpłatny – każdy może tu przyjechać i spędzić noc na obserwacjach. Są też specjalistyczne pokazy prowadzone przez astronomów. I miejsca uważane za najlepsze do patrzenia w niebo: punkt widokowy nad Lutowiskami, Chata Socjologa na Otrycie, Przełęcz Wyżna czy Chatka Puchatka na Przełęczy Wetlińskiej. Rudawy Janowickie – wędrówki po Karkonoszach Skalne bloki i fantazyjne ostańce, średniowieczne zamki, szerokie panoramy, leśne gęstwiny – wędrowanie po Rudawach Janowickich, jednym z karkonoskich pasm, jest podróżą pomiędzy miejscami budzącymi zachwyt. Większość szlaków pieszych ma ok. 10 km długości i nie wymaga szczególnej kondycji. Jedną z większych atrakcji regionu są Kolorowe Jeziorka – cztery akweny powstałe w dawnych wyrobiskach niemieckich kopalń. Intensywny, niemal nierzeczywisty kolor ich wody pochodzi od wysokiej zawartości składników mineralnych, siarki, miedzi czy związków żelaza. Górniczą historię ma też osada Miedzianka – założona dla pracowników kopalni, a po upadku przemysłu górniczego zlikwidowana. Dziś miejsce powoli się odradza. Mniej szczęścia miał zamek Bolczów zbudowany w 1375 r. i zniszczony przez Szwedów niecałe 300 lat później. Od tego czasu pozostał ruiną – jednak tak malowniczą, że stał się jednym z głównych punktów na mapach zapuszczających się tu piechurów. Dolina Biebrzy – podróż do przeszłości Napędzana ciepłym powietrzem gondola sunie niemal bezszelestnie, unosząc się nad meandrującą wstęgą rzeki. W promieniach wschodzącego słońca dolina Biebrzy wydaje się światem sprzed kilu tysięcy lat. W Europie pozostało już niewiele takich miejsc – w których obecność człowieka jest niemal niezauważalna. Godzinne loty balonem nad Biebrzą – organizowane przez kilka miejscowych firm – pozwalają spojrzeć na tę krainę z lotu ptaka. Z tej perspektywy najłatwiej docenić ogrom biebrzańskich bagien. Balon idealnie nadaje się też do podpatrywania zwierząt. Przebijające się przez mokradła łosie, watahy wilków przemierzające leśne ścieżki, bieliki wypatrujące na grubych konarach zdobyczy nie traktują powietrznego statku jako zagrożenia, co najwyżej uniosą głowy. Kto woli jeszcze bliższy kontakt z naturą, może wsiąść do kajaka. Biebrza ma 164 km długości, a jej nurt jest niezwykle spokojny. Spływ nie jest wymagający i pozwala dostać się w trudno dostępne miejsca, w których łatwo spotkać dzikie zwierzęta. Wzdłuż Bałtyku – rowerem przez Półwysep Helski 42 km – dystans, który da się bez większego wysiłku pokonać rowerem w jeden dzień. Z Jastrzębiej Góry na sam kraniec Półwyspu Helskiego. Pedałując tuż przy linii brzegowej, podziwiając z klifów jasny piach plaży i poszarpane fale Bałtyku, a później jadąc przez sosnowe lasy porastające pas lądu wcinający się w morze. Ten odcinek jest częścią trasy rowerowej R10, biegnącej wzdłuż całego polskiego wybrzeża. Ścieżka w większości jest odseparowana od ruchu samochodowego i pozwala bezpiecznie sunąć we własnym tempie. Na trasie mamy dawne rybackie wioski, port we Władysławowie. Są drewniane mola i latarnie morskie. Po drodze można robić przystanki na wypatrywanie kormoranów i mew oraz fok. A na koniec zatrzymać się w którejś z rybnych knajpek, by spróbować bałtyckiej flądry, śledzia lub szprotek. Wielka Pętla Wielkopolski - żegluga po wodach regionu Wielkopolska nie kojarzy się z jeziorami i rzekami, tymczasem to jedna z bogatszych w akweny części Polski. I spora część z nich jest żeglowna. Najdłuższy szlak wodny ma blisko 700 km. To Wielka Pętla Wielkopolski, pozwalająca okrążyć niemal cały region. Wodna trasa zapuszcza się pomiędzy kanały i śluzy, ale też prowadzi przez wartki nurt kilku rzek oraz jeziora słynące z nadzwyczajnej czystości. Całą Pętlę można przepłynąć kajakami, ale ze względu na duży dystans potrzeba na to sporo czasu. Wygodniejszym sposobem może być wyczarterowanie barki – jest ona dużo szybsza, a żeglowanie tego rodzaju łodzią nie wymaga specjalnych uprawnień. Da się też na niej spać i gotować. Dla tych, którzy wolą trzymać się lądu, Wielkopolska ma inną atrakcję – konne podróże przez Puszczę Notecką. W tym sosnowym lesie, zamieszkanym między innymi przez wilki, wytyczono kilka tras dla miłośników podróży w siodle. Wystarczy podążać za oznaczeniami, które widoczne są na pniach drzew. Zainspirowany? Te wyjątkowe miejsca w Polsce oferują niezapomniane wrażenia, które przybliżają do natury i historii kraju. Od gór po morze, każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Największy park narodowy w Polsce ma 59 tys. hektarów powierzchni. To unikatowe miejsce na skalę Europy
Biebrzański Park Narodowy położony jest w północnej części województwa podlaskiego. To największy park narodowy w Polsce.
W tym artykule: Powierzchnia parków narodowych w Polsce Atrakcje największego parku narodowego w Polsce Największy park narodowy w Polsce – obserwacje ptaków Największy park narodowy w Polsce ma 59 233 hektarów powierzchni (592,23 km kw.). Jest otoczony przez liczącą ponad 66 tys. hektarów otulinę. Biebrzański Park Narodowy został utworzony w 1993 r. dla ochrony największego i najlepiej zachowanego w Europie kompleksu torfowisk dolinnych. Łąki, turzycowiska oraz mechowiska zajmują 70% powierzchni parku. Lasy (głównie bagienne) – 26% Powierzchnia parków narodowych w Polsce Parki narodowe w Polsce obejmują dziś 1,1% powierzchni kraju. We Francji jest to 9,5%, we Włoszech 5%. Lepiej wypadają również Serbia (2,3%) czy Bułgaria (1,8%). Procentowy udział powierzchni parków narodowych jest u nas aż trzy razy mniejszy niż średnia europejska. Oto lista polskich parków narodowych uszeregowanych według powierzchni: Biebrzański Park Narodowy – 592,23 km kw., Kampinoski Park Narodowy – 385,44 km kw., Słowiński Park Narodowy – 327,44 km kw., Bieszczadzki Park Narodowy – 292,02 km kw., Tatrzański Park Narodowy – 211,81 km kw., Magurski Park Narodowy – 194,39 km kw., Wigierski Park Narodowy – 150,85 km kw., Drawieński Park Narodowy – 113,42 km kw., Woliński Park Narodowy – 109,37 km kw., Białowieski Park Narodowy – 105,17 km kw., Poleski Park Narodowy – 97,6 km kw., Roztoczański Park Narodowy – 84,82 km kw., Park Narodowy „Ujście Warty” – 79,56 km kw. Świętokrzyski Park Narodowy – 76,26 km kw., Wielkopolski Park Narodowy – 76,2 km kw., Narwiański Park Narodowy – 73,5 km kw., Gorczański Park Narodowy – 70,3 km kw., Park Narodowy Gór Stołowych – 63,4 km kw., Karkonoski Park Narodowy – 59,51 km kw., Park Narodowy „Bory Tucholskie” – 47,98 km kw., Babiogórski Park Narodowy – 33,92 km kw., Pieniński Park Narodowy – 23,46 km kw., Ojcowski Park Narodowy – 21,46 km kw. Największy park narodowy na świecie to Park Narodowy Grenlandii. Jego powierzchnia wynosi aż 972 tys. km kw. Czyli ponad trzy razy tyle, co powierzchnia całej Polski. Atrakcje największego parku narodowego w Polsce Biebrzański Park Narodowy to jeden z najrzadziej odwiedzanych parków w Polsce. Zupełnie niesłusznie – znajdziemy tu multum atrakcji. Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu Za najstarszy park narodowy w Polsce trzeba uznać Pieniński Park Narodowy. Na drugim miejscu jest Białowieski Park Narodowy. Oba powstały przy udziale prof. Władysława Szafera. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/najstarszy-park-narodowy-w-polsce-ma-92-lata-powstal-dzieki-niezwyklemu-uczonemu-fot-jerzy-opiola-wikimedia-commons-cc-by-sa-3-0-migrated-0edb809.jpg" width="938" height="570" alt="Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu (fot. Jerzy Opioła, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" title="Najstarszy park narodowy w Polsce ma 92 lata. Powstał dzięki niezwykłemu uczonemu (fot. Jerzy Opioła, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-3.0-migrated)" /> Na terenie bagien biebrzańskich wyróżniono aż 60 typów zespołów roślinnych. To jeden z najważniejszych w Europie obszarów lęgowych dla wielu gatunków ptaków związanych ze środowiskiem bagiennym. Takich jak bataliony, bekasy czy narażone na wyginięcie wodniczki. Spotkać tu można także bobra, wilka oraz najbardziej charakterystycznego bywalca biebrzańskich bagien i torfowisk – łosia. Jego liczebność na tym obszarze wynosi obecnie ok. 400 sztuk, co czyni z parku największą ostoję tego ssaka w Polsce. Biebrza zmienia swoje oblicze z każdą porą roku. Jesienią i wiosną rzeka wychodzi ze swojego koryta i tworzy rozległe malownicze rozlewiska. W zimie jej wody są skute grubym lodem. Z kolei latem bagna nieco przysychają i nad brzegami rzeki Biebrzy rozrasta się bujna zieleń. Piękno parku narodowego można podziwiać, zwiedzając go na wiele sposobów: pieszo, na rowerach, konno, kajakiem czy słynną tratwą biebrzańską. Największy park narodowy w Polsce – obserwacje ptaków Największą atrakcją co wiosny nad Biebrzą są ptaki. Tysiącami zatrzymują się na tutejszych rozlewiskach, by odpocząć podczas podróży z zimowisk ku letnim domostwom. To one przyciągają tu ludzi spragnionych kontaktu z dziką przyrodą. Część turystów rusza na szlaki piesze, inni decydują się na spływ kajakami. Naukowcy doliczyli się nad Biebrzą aż 268 gatunków ptaków! Nie trzeba być ornitologiem, by zachwycić się już samą różnorodnością pierzastego świata, tymi setkami ptaków, które odpoczywają, latają, pływają, maszerują, walczą, tokują i śpiewają. Warsztaty ornitologiczne Kto zaś nasyci się już przepychem przyrody, to tu właśnie, nad Biebrzą, ma szansę lepiej poznać i zrozumieć ptaki. Początki są trudne, bo ptaki jakoś nigdy nie chcą się zaprezentować w takiej sylwetce, jak je przedstawia podręczny atlas. Nie mówiąc już o głosie, o którym przewodnik mówi. np. że ma być „ostry” i odmienny od „podobnego, ale cichszego i delikatniejszego”. Po paru próbach początkujący ornitolog poczuje się jak w „Ptasim radiu” Tuwima. Wszystkie ptaki „będą ćwierkać, świstać, kwilić, pitpilitać i pimpilić”. Ale nie warto się zrażać. Cierpliwość popłaca. I co za radość, gdy wreszcie zaczniemy odróżniać pospolitsze łabędzie nieme od rzadkich łabędzi krzykliwych. Gdy urywane „pii-łit” nad głowami rozpoznamy jako głos czajki. I gdy donośnego wieczornego „beczenia” nie weźmiemy za głos owcy, tylko dźwięki tokujących kszyków. Bojownik batalion Wtedy zaczyna się największa przygoda – bezkrwawe łowy, czyli tropienie biebrzańskich rarytasów. Przede wszystkim bojownika bataliona, który stał się oficjalnym symbolem parku narodowego. Jego militarna nazwa wzięła się z wiosennych toków, podczas których samce zbierają się gromadami na wybranych arenach, by toczyć tam zacięte walki. Nieodzowną pomocą w bójkach są wielobarwne kryzy – inna u każdego samca. Panowie stroszą je i prezentują niczym krawaty od Pierre’a Cardina. Elegancja oznacza bowiem zdrowie i siłę. Po co kłuć się dziobem, jeśli i tak wiadomo, kto tu jest najlepszy? Wodniczka Wobec tych kolorowych kryz ptaszek zwany wodniczką wygląda bardzo niepozornie. Ale to on przyciąga nad Biebrzę gros „ptasiarzy”. Tutaj bowiem znajduje się największa w Unii Europejskiej populacja tego gatunku. Na wodniczkę chętnie „polują” śpiochy, dla których zerwanie się z łóżka skoro świt jest jak kąpiel w przerębli. Samce tego ptaszka bowiem śpiewają głównie wieczorami. W Polsce mamy 23 parki narodowe. W kolejce do powstania od lat czeka prawie drugie tyle W jaki sposób tworzy się parki narodowe? Dlaczego powinno nam zależeć, żeby parków narodowych było jak najwięcej? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/w-polsce-mamy-23-parki-narodowe-w-kolejce-do-powstania-od-lat-czeka-prawie-drugie-tyle-fot-matphoto-wikimedia-commons-cc-by-3-0-a0c1ae1.jpeg" width="938" height="625" alt="W Polsce mamy 23 parki narodowe. W kolejce do powstania od lat czeka prawie drugie tyle (Fot. Matphoto, Wikimedia Commons, CC-BY-3.0)" title="W Polsce mamy 23 parki narodowe. W kolejce do powstania od lat czeka prawie drugie tyle (Fot. Matphoto, Wikimedia Commons, CC-BY-3.0)" /> A spotkanie z wodniczką to dopiero początek przygody z biebrzańską przyrodą. Na wytrwałych czekają jeszcze kwietniowe toki cietrzewi, dostojne żurawie, płochliwe bociany czarne, skryte bąki, płaskonosy, bieliki, orliki… Wystarczy tego na wiele weekendów. Źródło: archiwum NG.
Pomysł na romantyczny weekend we dwoje? Poleć balonem nad Biebrzą
Przeklinałam ten prezent. Miał być romantyczny lot balonem. A my trzęsiemy się z zimna o czwartej nad ranem przy kościele w Goniądzu. Gdzie ta Biebrza? Ja się pytam! Nasz instruktor uspokaja mnie. I tak mamy szczęście, że w ogóle polecimy. Balony są bowiem bardzo wrażliwe na pogodę i często po prostu trzeba przełożyć taką przyjemność na kolejny dzień.
W tym artykule: Oko na łosia Rok suma Lot na deser Sami swoi Instruktor znowu próbuje zorientować się, z której strony wieje. A ponieważ wiatr ciągle się zmienia, puszcza jak opętany kolejne dmuchane baloniki i sprawdza, gdzie polecą. Po 45 minutach wreszcie mówi, że już wie, i każe jechać za sobą. Dojeżdżamy do czyjegoś pola. Okazuje się, że to prywatny teren, ale właśnie stąd najlepiej byłoby wystartować, by dolecieć nad Biebrzę. To się gospodarz zdziwi, jak wyjrzy przez okno: my, ogromny balon, wentylatory do napełniania czaszy. Gdy balon podnosi się delikatnie, instruktor odpala palniki i każe nam wskakiwać do kosza. Dodajemy gorącego powietrza i po chwili unosimy się w powietrzu. Sterowność mamy prawie żadną. Jesteśmy zdani na wiatr i jego humory. Poziom adrenaliny wzrasta wraz z kolejnymi metrami nad ziemią. Oko na łosia Na szczęście dziś pogoda jest przychylna. I lecimy mniej więcej w dobrym kierunku. Zasady latania są dość proste. Ciepłe powietrze sprawia, że unosimy się do góry. Im większa różnica temperatury pomiędzy tym, co w czaszy, a tym, co na zewnątrz, tym wyżej się możemy wznieść. Dlatego lepiej latać, gdy jest zimniej, czyli na przykład nad ranem. Po kilku minutach uzyskujemy wysokość przelotową. Nie wiem, ile metrów dokładnie, ale świat pod nami zmienił się na obrazek niczym z dziecięcego rysunku: domy wyglądają jak pudełka, pola jak pokolorowane kredkami kartki papieru, a ludzie jak robaczki. Chodzące na dwóch nogach, ale jednak robaczki. Widok zdecydowanie lepszy niż z samolotu, który zazwyczaj lata dużo wyżej i dużo szybciej. Krajobrazy z perspektywy balonu zmieniają się powoli, można więc je kontemplować. A do tego w balonie panuje niezwykła cisza. Nie dochodzą już dźwięki z ziemi, a ponieważ lecimy z prędkością wiatru, nie ma żadnego szumu. Nie czujemy też chłodu. Na chwilę jesteśmy zawieszeni w czasoprzestrzeni. Do porządku przywołuje nas jednak instruktor, który co rusz chce nam coś pokazać. Na przykład przechadzające się łosie (tak, można je dostrzec wprawnym gołym okiem). Żyje ich w okolicy prawie tysiąc! Rok suma Do Biebrzy dolatujemy mniej więcej po 20 minutach. Najpierw z oddali widać wijącą się wśród pól nitkę. Im bliżej rzeki, tym robi się bardziej malarsko. Grafiki zmieniają się w impresjonistyczne obrazy. Biebrza jest na tyle spokojna, że gdy lecimy nad nią, możemy zrobić zdjęcie swojego odbicia w jej leniwym nurcie. I naszych twarzy, na których rysuje się błogość. Tę przerywa na chwilę łopot skrzydeł uderzających o taflę wody. Co roku przylatują tu tysiące ptaków: gęsi, żurawie, bociany, czajki, rycyki. Długo można wymieniać. Gdzieś z tyłu słychać owady, a pod nami pluskające ryby. Może to sum, zastanawiamy się. Jest szansa, choć populacja tych ryb maleje na tyle, że 2015 r. nad Biebrzą okrzyknięto „rokiem suma”. Przez następne trzy lata nie będzie można ich łowić i rozpocznie się szczegółowy monitoring populacji. Takie akcje odbywają się nad Biebrzą regularnie, dzięki czemu zachowany jest jej zupełnie dziki i naturalny charakter. Nad samym ranem, a jest dopiero siódma, odbywa się tu prawdziwe ptasie radio. Na horyzoncie nie widać żadnych oznak cywilizacji. Przez prawie 40 km nie ma mostu na Biebrzy. To dlatego, że wiosną rzeka tworzy nawet kilkunastokilometrowe rozlewiska. Jedyne takie w całej Europie. Nie ma też słupów wysokiego napięcia, kominów ani reklam. Nie dziwi więc fakt, że Biebrza ma grono swoich wiernych miłośników. Nazywa się ich pieszczotliwie biebrzniętymi. Lot na deser Zaczynam rozumieć, dlaczego zainteresowanie lotami nad Biebrzą jest na tyle spore, że termin trzeba rezerwować najlepiej z dwutygodniowym wyprzedzeniem. – Mamy zapytania nie tylko z całej Polski, ale i z całej Europy – mówi Miłosz Dzieszkowski z firmy Tylko Balonem, która organizuje takie loty. Obcokrajowcy są Biebrzą zachwyceni. Szczególnie Holendrzy, dla których ogromny teren bez zabudowań stanowi niezwykły widok. Robert Dembowski z Biebrza Adventure potwierdza. Sporo gości z jego agroturystyki kusi się na taki przelot. – Szczególnie że mamy idealną lokalizację w samym środku Biebrzańskiego Parku Narodowego, nieopodal rezerwatu Czerwone Bagno. Szanse, by zobaczyć najbardziej malownicze odcinki Biebrzy, są więc naprawdę spore – dodaje. Goście fundują sobie taką przyjemność często w ramach jakiejś specjalnej okazji: rocznicy ślubu czy urodzin. Lub jako kolejną atrakcję podczas dłuższego urlopu w okolicy. Są tratwy, przedzieranie się przez bagna i obserwowanie ptaków. A na deser lot w przestworzach. On zawsze swoich gości zachęca, bo sam leciał i wie, że widoki są nieziemskie. Sami swoi Ja też już to wiem. I szkoda, że za chwilę nasza przygoda dobiegnie końca. Pokonaliśmy dystans ok. 15 km. To niezły wynik, choć czasem podobno udaje się przelecieć ponad 20. Nasz balon tańczy z każdym podmuchem wiatru i do końca nie wiemy, gdzie wylądujemy. Mamy tylko nadzieję, że wodowanie nie wchodzi w grę. Instruktor robi się trochę nerwowy, bo przed nami las. A przecież wylądować można tylko na płaskim, niezalesionym kawałku ziemi. Podczas gdy my robimy kolejne zdjęcia i zachwycamy się kaczeńcami, on dodaje ciepłego powietrza, żebyśmy polecieli jeszcze dalej. W końcu pokazała się nam jakaś wioska, a w niej dom z pięknie wystrzyżonym trawnikiem. Instruktor stwierdza, że to najlepsze miejsce w okolicy, więc zaczynamy schodzić i celować w ów trawnik. Nasze zmagania widzą wszyscy okoliczni mieszkańcy, którzy zeszli się na nasz wypatrzony kawałek ziemi i zajmują nam miejsce do lądowania. Trudno, będą musieli się przesunąć. Chwilę przed wylądowaniem instruktor kurtuazyjnie macha, co ma być pytaniem, czy możemy tu wylądować. Choć przecież gdyby nam odmówili, to i tak nie mielibyśmy wyjścia. Na szczęście właściciel chałupy kiwa potakująco głową. A my miękko opadamy na ziemię, żeby na koniec porządnie łupnąć o trawnik. Zbiegają się gapie. Instruktor nie pozwala nam jeszcze przez chwilę wysiąść, bo wtedy balon mógłby odlecieć. W tym czasie jesteśmy niezwykłą atrakcją. Robią nam zdjęcia. Słyszymy rozmowy, w których zastanawiają się, skąd przybyliśmy. Z Rosji, ze Szwecji, a może z Ameryki? Przez chwilę czujemy się, jakbyśmy lecieli w 80 dni dookoła świata jak bohaterowie książki Juliusza Verne’a. Gdy mówimy, że z Goniądza, ekscytacja opada. – Oni z Goniądza, to nasi! – krzyczy właściciel chaty. A potem tłumaczy, że czuje się prawdziwym szczęściarzem, bo balon wylądował właśnie u niego. Będzie miał dziś o czym swoim znajomym opowiadać. My, po naszym locie, też.
Czy będzie druga Rospuda? Droga ma przeciąć Mazury i Dolinę Biebrzy, są protesty
Przebudowa trasy S16 zakłada nowy czteropasmowy odcinek. Droga między Ełkiem a Mrągowem będzie przebiegać przez samo serce Krainy Wielkich Jezior, jeden z polskich przyrodniczych klejnotów. Kolejnym, który ma ucierpieć jest Dolina Biebrzy, a tu problem jest jeszcze większy, bo polityczny.
Krótki odcinek S16 między drogami S19 w Białymstok, z S61 w Ełku oraz S51 w Olsztynie będzie klamrą, która zepnie ze sobą międzynarodowe szlaki komunikacyjne: Via Baltica oraz Via Carpatia. Ten drugi jest oczkiem w głowie obecnej administracji Polski. – Via Carpatia to priorytet dla aktualnego rządu. Trasa, która połączy północ Europy z południem, ma być gotowa w 2025 – stwierdził niedawno minister infrastruktury Andrzej Adamczyk podczas konferencji w Łańcucie. W tym mieście w 2006 zapoczątkowano projekt na mocy porozumienia ministrów Litwy, Polski, Słowacji i Węgier. Patronem projektu został prezydent wtedt RP Lech Kaczyński. - To był początek Via Carpatia. Z naszego, polskiego punktu widzenia jest to wcielenie, tak bliskiej śp. prezydentowi Kaczyńskiemu idei jagiellońskiej, czyli Europa Centralna rozumiana jako region przyjazny i otwarty nawzajem siebie krajów – dodał minister. Problem w tym, że rozumiana w ten sposób „idea jagiellońska” nie bierze pod uwagę unikalnego bogactwa przyrody doliny Biebrzy. – Droga zniszczy dolinę Biebrzy. Mamy tu największy w Polsce park narodowy, obszary Natura 2000, miejsca ochrony rzadkich ptaków wodno-błotnych. Trasie sprzeciwiają się nie tylko przyrodnicy, ale także okoliczni mieszkańcy – mówi w rozmowie z Dziennikiem.pl Małgorzata Górska z Fundacji Greenmind, była wiceszefowa Biebrzańskiego Parku Narodowego. Robert Chwiałkowski ze stowarzyszenia Siskom zwraca uwagę, że rząd znów popełnia błąd. – Tam, gdzie zaplanowano trasę, dolina Biebrzy ma około kilometra szerokości. Tam są grunty niestabilne, m.in. torfy. Trzeba by zbudować długą estakadę. Do zniszczeń cennych przyrodniczo terenów doszłoby już w czasie budowy i później po oddaniu trasy – tłumaczy. Organizacje ekologiczne i aktywiści już zapowiadają akcje protestacyjne, które mają dorównać protestowi w obronie doliny Rospudy. Z kolei Mazury także nie chcą oddać swoich naturalnych skarbów bez walki. Na stronie Ratujmymazury.pl zbierane są podpisy pod petycją w sprawie uwzględnienia dobra przyrody w planach ministerstw. Zebrano już ponad 3 700 podpisów. Swoje stanowiska w tej sprawie wyrazili także urzędnicy samorządowi między innymi z Mikołajek, Rynu, Orzysza i Mrągowa. Zgodnie przyznają, że owszem zależy im na przebudowie zniszczonych dróg i bezpieczeństwie, jednak nie powinno to odbywać się kosztem przyrody. Do głosu mieszkańców, ekologów i niektórych urzędników dołączają naukowcy. Herpetolog Krzysztof Majcher nie zostawia na pomyśle suchej nitki. - Z całym szacunkiem dla społecznych potrzeb oraz rozwoju kraju, uważam, że dopóki pierwsza łopata nie została wbita w ziemię, należy zrobić wszystko, aby ocalić najcenniejsze walory Warmii i Mazur – napisał w komentarzu dla Gazety Wyborczej.
Kim był Edward Layton i dlaczego jako jedyny wiedział, że Pearl Harbor grozi niebezpieczeństwo? Jak wyglądały kulisy Projektu Manhattan i prace nad stworzeniem bomby atomowej? Na czym polegał tajny plan o kryptonimie Mincemeat (mielone mięso)? Na łamach najnowszego numeru specjalnego National Geographic pt. Sekrety II Wojny Światowej. W kręgu szpiegów i tajnych misji wprowadzamy Czytelników za kulisy operacji specjalnych, przyglądamy się strategiom bitew czy działalności asów wywiadu. II Wojna Światowa to okres w dziejach świata, który wciąż rozpala emocje i jest przedmiotem międzynarodowych dyskusji. Zebrane w tym numerze historie i fakty wyjaśniają, dlaczego tak jest. ROZDZIAŁ 1 | PODPALENIE EUROPY - Wojna nerwów ROZDZIAŁ 2 | ODSZYFROWUJĄC SEKRETY JAPONII - Wielkie starcie na Pacyfiku ROZDZIAŁ 3 | STAWIAJĄC OPÓR RZESZY - Żołnierze podziemia ROZDZIAŁ 4 | KONIEC GRY W EUROPIE - W gąszczu oszustw i kłamstw ROZDZIAŁ 5 | GODZINA ZERO NA PACYFIKU - Tajemnice bomby innej niż wszystkie.
Można nad nią kontemplować lub pływać po niej tratwami. Najlepiej jednak zobaczyć ją z lotu ptaka. Amazonka może się schować!
Nie wiadomo, w którą stronę poleci (i czy w ogóle), gdzie wyląduje i jak długo utrzyma się w powietrzu – informuje mnie dzień przed lotem instruktor, z którym mam wzbić się balonem w powietrze. Bardzo uspokajające. Spotykamy się o 4.30 rano w Goniądzu, na Podlasiu. Pierwsze zadanie: dmuchanie balonów. Takich małych, jak na przyjęcie urodzinowe. Przez chwilę myślę, że doszło do nieporozumienia. Ale nie. Okazują się kluczowe w ustaleniu kierunku wiatru. Dzięki nim wiemy, gdzie mamy pojechać, by wystartować balon i polecieć nim mniej więcej w kierunku Biebrzy. Zadanie drugie: znajdujemy puste pole. Prawdopodobnie jest czyjeś, dlatego lepiej się spieszyć. Bo o oficjalne pozwolenie o 5 rano nikt się nie stara. Rozkładamy czaszę i wypełniamy gorącym powietrzem. Balon wstaje i zaczyna powoli unosić się w powietrze. Na szczęście kosz jest obciążony na tyle, że zdążam do niego wskoczyć. Wiklinowy pojemnik, na którym stoimy, nagle przestaje się wydawać stabilny i porządny. Jest jakiś nieproporcjonalnie mały, a my coraz wyżej wisimy nad ziemią. Do tego ta podłoga – wydaje się, że może w każdej chwili spaść. Wiatr jest łaskawy. I dmucha tak, że dolatujemy nad Biebrzę. Jest lato, więc rzeka maluje zawiłe kreski na podlaskim krajobrazie. Na wiosnę te tereny są zalane i widać prawdziwe rozlewiska. Najpiękniejsze momenty lotu są wtedy, gdy nastaje zupełna cisza, balon leci z prędkością wiatru (tak że my nie odczuwamy chłodu), a krajobraz pod nami zmienia się na tyle powoli, że możemy spokojnie docenić wszystkie jego walory. Wypatruję łosia i doceniam urodę drzew z zupełnie innej perspektywy. Czas lotu to blisko dwie godziny. Ciężko jednak powiedzieć konkretnie, bo to zależy od humoru wiatru i możliwości lądowania. My wybieramy kawałek ogrodu za czyjąś chałupą we wsi Budne. Gdy nadlatujemy, właściciel domu wychodzi na podwórko. Pytamy, czy możemy, a on znacząco kiwa głową. Próbujemy spokojnie wymanewrować, by trafić na środek trawy. Trwa to z 10 min. Wystarczająco długo, by zbiegła się cała wieś. Najpierw jej mieszkańcy są nieufni. Myślą, że przylecieliśmy z daleka. Że to taka podróż w 80 dni dookoła świata. Gdy dowiadują się, skąd lecimy, podchodzą bliżej. – Oni z Goniądza – krzyczy jeden. – Nie bójcie się. Swoi przylecieli!
W najnowszym filmie dokumentalnym włoskiego fotografa Paolo Volponiego (którego zdjęcia National Geographic Polska wielokrotnie publikował) wystąpiła masa polskich aktorów: gęsi, żurawi, batalionów, bocianów, łosi, wilków oraz przedstawicieli innych gatunków zamieszkujących okolice Biebrzy.
Film jest poetycką impresją na temat bogatego życia doliny rzeki na przestrzeni czterech pór roku. Powstawał zresztą lat kilka. Dokument "Biebrza – między jawą a snem" pokazywany jest w studyjnych kinach w całym kraju. Więcej informacji o seansach na facebook.com/biebrza.miedzy.jawa.a.snem. Kadry z filmu Paolo Volponiego "Biebrza – między jawą a snem" oraz View oEmbed on the source website :
Nad Biebrzą rozpoczęło się liczenie łosi. A wszystko to po to, by przyjąć wobec nich jakąś krajową strategię. Bowiem pętają się takie po leśnych odcinkach szos, powodując wypadki i narażając „biednych”, pędzących na złamanie karku kierowców na stratę lub uszkodzenie drogocennego auta.
Włażą do miast, strasząc ludzi, ba, nawet leśnikom, kochającym wszak przyrodę, obżerają młodniki sosnowe. Po prostu zgroza! Według niektórych, zainteresowanych środowisk, łosi jest za dużo i należy znieść obowiązujący od 2001 roku zakaz strzelania do tych” szkodników”! Łosie będą liczone w wybranych miejscach, na terenach suchych, niebagiennych. Jak wiadomo na bagna wrócą na wiosnę, a obecnie trzeba wytyczyć ich szlaki migracyjne, którymi czasowo wędrują w poszukiwaniu pokarmu. Z tego też powodu liczenie odbywa się nie tylko w Biebrzańskim Parku Narodowym, ale też w sąsiadujących z nim nadleśnictwach Knyszyn i Rajgród. Według dotychczasowo znanych danych w Biebrzańskim Parku bytuje około 700 łosi, a drugie tyle w pobliskiej Puszczy Augustowskiej. Trzeba przyznać, że w Podlaskiem nie są one rzadkim widokiem. Zakład Badania Ssaków PAN w Białowieży współpracuje z naukowcami z Białorusi, co pozwala na transgraniczne badania genetyczne tych zwierząt w Polsce i na Białorusi. Wykazały one, że w Puszczy Białowieskiej, z powodu wybudowanego przed laty płotu, rozdzielającego polską i białoruską część, ani łosie, ani żubry nie mają szans na migrację. Prof. Mirosław Ratkiewicz z Uniwersytetu w Białymstoku prowadzi badania dotyczące łosi także w rejonie Kruszynian, Krynek i Boholnik przy wschodniej granicy w Podlaskiem. Przyznał on, że niejednokrotnie nieocenioną dla niego okazała się wiedza i obserwacje w terenie funkcjonariuszy Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej, którzy doskonale wiedzą, gdzie też te łosie tam bywają. Tekst: Agnieszka Budo
Łopaty poszukiwaczy zagłębiały się w miejsce anomalii wskazanej przez georadar. Płytko pod posadzką prezbiterium katedry w Kwidzynie zahaczyły o cegłę. To była, jak sądzili, średniowieczna krypta. – Zeszliśmy w dół – opowiada Łukasz Orlicki, historyk Odsłoniliśmy zbutwiałe wieko trumny. Wśród kości leżał kawałek metalu wyglądający jak zapinka od płaszcza. Poniżej, 2 m pod posadzką, znajdowały się dwie kolejne mogiły. Ubogie wyposażenie mogło wskazywać na groby wielkich mistrzów krzyżac-kich, gdyż reguła nakazywała nawet najwyższych dostojników grzebać wyłącznie w płaszczach. – To odkrycie, jeśli się potwierdzi, będzie bardzo ważne – stwierdza Izabela Kwiecińska, szefowa wykopalisk w katedrze. – Żaden archeolog nie dotarł do tej pory do grobów władców średniowiecznego państwa krzyżackiego w Prusach.
Spis treści – lipiec 2007 Krzyżacy. Zwycięstwo nad nimi pod Grunwaldem weszło do narodowej mitologii. Jednak dziś to nie militarne aspekty funkcjonowania tego rycerskiego zakonu fascynują badaczy. Podbój przestworzy. Z odrobiną przesady można powiedzieć, że eksplorację kosmosu ludzkość rozpoczęła w balonie. Szalejąca malaria. Gwałtownie szerząca się w wielu ubogich krajach choroba zbiera żniwo obfitsze niż kiedykolwiek. Kto wykończył Człowieka Lodu? Uczeni dokonali wiwisekcji i po raz kolejny gruntownie prześwietlili liczącą 5 000 lat mumię odnalezioną w Alpach. Już wiedzą, że trafili na ślad zbrodni. Rajskie ptaki. W pierzastym królestwie cudowronki z Nowej Gwinei mają najbardziej ostentacyjne szaty i zbzikowane zaloty. Syjamskie bliźnięta. Nierozerwalnie złączeni Chang i Eng poradzili sobie w życiu, mając żony i liczne potomstwo. Tylko dla prenumeratorów: Dzikie trawy Wielkie przestrzenie dawnych prerii zostały zaorane. Dziś tylko jeden duży fragment daje wyobrażenie, jak wyglądały.
Dolina Biebrzy, najdzikszej z polskich rzek, wciąż zachwyca harmonią współistnienia natury i ludzi – taką samą, jak przed ponad stu laty.
Płynąłem powoli przestworem zieleni przetykanej wodą. Płaskodenna łódź – jedyny środek lokomocji, jaki mógł mnie tu przynieść – zanurzała się w gęstwinie na wpół zatopionych łanów traw, a rozpychając je na boki, pozostawiała wyraźny ślad. Wokół mnie rozpościerała się panorama doliny najdzikszej z polskich rzek, wspaniały kolaż wody, łąk zwanych tu „bielami” i niewielkich wyniesień – „grądów”. Jeszcze kilka razy mocno odepchnąłem się od dna długachnym wiosłem i po chwili dobiłem do wyniesienia porośniętego starą dąbrową. Z ulgą wyskoczyłem na brzeg, by dać odpocząć ramionom zmęczonym kilkukilometrową wędrówką przez starorzecza i łąki drzemiące pod taflą wody. W dali majaczyły zabudowania łańcuszka wsi rozrzuconych w nieomal równych odstępach na wysokim brzegu Biebrzy. Zapadający zmrok przyniósł ze sobą ciszę, przerywaną z rzadka okrzykami żurawi i świstem skrzydeł przelatujących mi nad głową stad kaczek. Przybyłem w ten dziki zakątek wiedziony chęcią skonfrontowania wrażeń, jakie pozostawia wędrówka przez tę wspaniałą krainę, z opisem podróży, jaką ponad 120 lat temu odbył Zygmunt Gloger – właściciel nieodległego majątku w Starym Jeżewie i zauroczony Podlasiem etnograf. Wielkie nadbiebrzańskie łąki zaczęły zarastać, odkąd rolnicy zarzucili ich koszenie. Do niedawna stanowiły dom dla setek tysięcy błotnych ptaków. Teraz na miejsce traw wkradły się łozowiska i trzcinowiska, stanowiące forpocztę naturalnej sekwencji zmian szaty roślinnej, nieubłaganie prowadzącej do zaniku otwartych przestrzeni. Czy roztaczający się przede mną widok nadbiebrzańskich łąk jest więc tym samym, który opisywał Gloger? By to sprawdzić, ruszyłem jego śladami, mając za przewodnik poruszające sprawozdanie z wędrówki, pozostawione w książce Dolinami rzek. Czytając ją niedawno, zdumiałem się niepomiernie, ponieważ przedstawia ona drobiazgowy opis krainy odchodzącej w mrok historii dopiero w ciągu ostatniego dziesięciolecia. Jeszcze przed rokiem przez wieś Mocarze przechodził nieutwardzony gościniec, w którego piachu grzązł wóz Glogera. Dziś ową drogę pokrywa już asfalt, sfinansowany z funduszy Unii Europejskiej. Jednakże wciąż, tak jak za jego czasów, Mocarze, Brzostowo, Karwowo i pozostałe osady na prawym brzegu Biebrzy zaludniają wrośnięte tu od 600 lat rodziny Mocarskich, Brzostowskich, Karwowskich. Natomiast przed ledwie kilku laty zaczęły na dobre znikać z krajobrazu doliny stogi, pięknie opisane przez Glogera. Swoją niecodzienną wyprawę Gloger i jego współtowarzysze rozpoczęli w leżącej w widłach Biebrzy i Narwi Kępie Giełczyńskiej, z której podówczas górował nad okolicą rozległy dwór. Jego właścicielem był inny miłośnik okolicznej przyrody, ekscentryczny hrabia de Fleury. Tak oto pewnego letniego dnia 1881 r. mieszkańcy nadbiebrzańskich wsi mieli okazję obserwować nie lada dziwowisko: piaszczystym gościńcem ciągnął niezwykły wehikuł – sporej wielkości łódź umieszczona na wozie zaprzężonym w trzy pary koni, powożonym przez stangreta z galonem na czapce. Jego pasażerami było kilkunastoosobowe towarzystwo złożone z chroniących się pod przeciwsłonecznymi parasolami dam oraz dystyngowanych mężczyzn, wyekwipowanych w walizy podróżne oraz... samowar. Zamiarem podróżników było dotarcie do położonego 40 km w górę rzeki Goniądza, a następnie dokonanie pierwszego udokumentowanego spływu Biebrzą, połączonego z etnograficzną i archeologiczną penetracją mijanych miejsc. Po całodziennej znojnej jeździe kompania Glogera dotarła do Osowca, gdzie rozłożyła się na nocleg w zabudowaniach żydowskiej karczmy. Nie skorzystała z zaproszenia arendarza oferującego gościnę pod dachem, gdyż, jak pisze Gloger o noclegu w gospodzie z miliardem much mowy nie było. Towarzystwo zaległo więc pod gołym niebem, na sianie w nieukończonej szopie. Autor Dolinami rzek nie wspomina nic o znacznie gorszej niż muchy biebrzańskiej pladze – komarach. Aż nie chce mi się wierzyć, by letniego noclegu pod gołym niebem nie zakłóciły mu hordy tych owadów, którym każdy odwiedzający te strony musi oddać daninę krwi. Być może podróżnicy byli tak utrudzeni, że nie zwracali uwagi na krwiopijców. Jak jednak świadczą zapiski Glogera, jest bardziej prawdopodobne, że niezwykły urok budzącej się rano przyrody przyćmił wspomnienie o nocnych napastnikach: Biebrza, wijąc się kręto wśród łąk zielonych i gęstych stogów siana, w brzasku porannym dymiła ławami oparów. Różowa łuna rannej zorzy zwiastowała dolinie rychłe przybycie słońca, któremu przyroda zgotowała na powitanie niezrównaną woń świeżości łąk i gajów. Dziś dolina Biebrzy pod Osowcem również pozostawia niezatarte wrażenie. Jednakże samej osady w miejscu, w którym znalazł ją Gloger, już nie ma. W jego czasach zabudowania wsi rozłożone były na rozległej piaskowej wydmie tworzącej przewężenie biebrzańskiej doliny. Rok po pobycie Glogera Osowiec został carskim ukazem przeniesiony o 2 km na północ, zaś na opuszczonym terenie poczęto budować fortyfikacje. W zamyśle wojskowych planistów potężna twierdza miała dać odpór ewentualnemu atakowi wojsk niemieckich z Prus Wschodnich. Budowa i rozbudowa fortów trwała do wybuchu I wojny światowej. Oglądając dziś zwały betonowych pozostałości twierdzy i przepastne, kopane ręcznie fosy, trudno nie zadumać się nad ogromem wysiłku włożonego w jej powstanie. Trud ten opłacił się tylko częściowo. Co prawda początkowo, w latach 1914–1915 obrońcy Osowca skutecznie odpierali niemieckie ataki, ale w końcu ogólne pogorszenie sytuacji wojsk carskich zmusiło garnizon do opuszczenia fortyfikacji i zniszczenia znacznej ich części. Po krótkim postoju w Osowcu Gloger wyruszył z przyjaciółmi do nieodległego Goniądza, niegdyś miasta granicznego, o które toczyły się spory między Koroną i Litwą. Tutaj zwodowano łódź. Niesiona nurtem Biebrzy, dawała swym pasażerom okazję do podziwiania uroku nadrzecznej przyrody i częstych przystanków, wykorzystywanych głównie do poszukiwania na mijanych piaszczystych wydmach krzemiennych pozostałości po niegdysiejszych mieszkańcach tych ziem. Pisał Gloger: Nie spotykamy tu wśród łąk ani pagórków, ani lasów, ani wiosek lub pojedynczych siedzib ludzkich. Wszędzie tylko łąki i łąki, a na nich jakby całe miasta stogów pięknego siana, pozostawionych po Janie Chrzcicielu, skrzętną ręką rolnika na podłożu z palików, by woda w razie powodzi nie uniosła stogu. Owe stogi były do niedawna charakterystycznym elementem nadbiebrzańskiego krajobrazu. Wznoszone (w miejscowej gwarze: „stożone”) po 24 czerwca, stanowiły dla okolicznych wsi cenne dobro, gdyż piaszczyste obrzeża doliny nie dawały wiele siana. W miejscach bardziej suchych stogi stawiano na podstawach z kamieni, zwanych „podziskami”, na które i dziś jeszcze łatwo się wśród biebrzańskich łąk natknąć. Zaś tam, gdzie woda znacznie przybierała, siano jeszcze niedawno układano na podeście z gałęzi. Samo „stożenie” było sztuką wymagającą ogromnej wprawy i wyczucia proporcji. Stogi o nieskazitelnej symetrii wychodziły spod ręki najzręczniejszych gospodarzy, którzy w wielu okolicach potrafili je układać, obywając się bez podtrzymującego strukturę, umieszczanego centralnie drąga – „ściezora”. Odporne na deszcz i najsilniejszy nawet wiatr, trwały w nienaruszonym stanie do późnej zimy, kiedy to ich właściciele wyprawiali się, jak powiadano, „za rzekę”, by po skutej lodem Biebrzy przewieźć siano do stodół. Poczęły ginąć z biebrzańskich łąk wraz ze spadkiem opłacalności gospodarki rolnej, który sprawił, że rolnicy zarzucili koszenie trudno dostępnych, bagnistych „bieli”, gdzie żęcie traw mogło się odbywać jedynie z wykorzystaniem kosy. Kres „stożenia” zaczął następować ok. 10 lat temu, gdy na łąkach, zamiast cebulastych stogów, rozpanoszyły się bezładnie porozrzucane, prasowane bele siana. Wody Biebrzy musiały dosyć szybko unosić ze sobą łódź Glogera, bo sądząc z opisu, jeszcze pod koniec pierwszego dnia spływu dotarła ona na wysokość Bagna Ławki, gdzie przy dobrej widoczności można dostrzec wsie położone na przeciwległych, oddalonych od siebie o 14 km brzegach doliny. Okolicę tę tak oto opisał: Wioski tu jeno można dojrzeć na dalekich wyżynach, nie podlegających zalewom Biebrzy, a zamieszkują w nich w prawym brzegu Mazurzy, a na lewym Podlasianie, i tu i tam prawie sama drobna szlachta, nie różniąca się od siebie mową, ubiorem ani obyczajem: lud dość zamożny, posiadający i ryby, i grzyby i nabiał, bo siana i pastwisk pod dostatkiem. Rzeczywiście, Biebrza nie skąpiła okolicznym mieszkańcom swych bogactw. Poza użytkowaniem nadrzecznych łąk prawie każdy gospodarz wykorzystywał przyległe do nich starorzecza, czyli „jeziora”, do prostej gospodarki rybackiej. Nie było co prawda mowy o zarybianiu starorzeczy, ale za to usuwano z nich regularnie nadmiar wodnej roślinności, a zimą wykuwano przeręble, zapobiegając niedoborowi tlenu. Niemal w każdej zagrodzie wisiała sieć zwana tu „siatką”, którą rozstawiano jeszcze przed świtem, a sprawdzano o zmierzchu, po wieczornym obrządku, przywożąc nierzadko do domu pokaźne okazy szczupaków, linów i leszczy. Do pływania, czyli „jeżdżenia”, po wodach Biebrzy, okoliczni mieszkańcy używali długich, płaskodennych łodzi, wyposażonych w kilkumetrowej długości wiosło, dzięki któremu z łatwością pokonywali zarówno zarośnięte płycizny, jak i otwarte przestrzenie głębszych rozlewisk. Widok takiej łodzi, napędzanej wprawnymi ruchami ramion stojącego na jej „rufie” właściciela, i dziś nie należy do rzadkości. Posiadanie i użytkowanie łodzi stanowiło do niedawna kulturowy wyróżnik, sprawiający, że mieszkańcy nadbiebrzańskich wsi patrzyli nieco z góry na krewnych żyjących w osadach oddalonych od rzeki, nazywanych przez nich z pewnym lekceważeniem „zapolem”. Charakter użytkowania zasobów doliny Biebrzy począł ulegać szybkim zmianom po II wojnie światowej. Dotyczyły one np. zasad połowu ryb i wiązały się upaństwowieniem wód i zakazem stosowania sieci. To, co było uświęconą tradycją, stało się teraz kłusownictwem. W rezultacie zanikła dbałość o zachowanie starorzeczy, ale, jak się łatwo domyślić, przepisy prawne nie ukróciły słabości do pokątnego stawiania „siatek”. Ciemną już nocą zatrzymała się łódź Glogera między zabudowaniami położonego nad samym brzegiem Biebrzy Brzostowa. Przodkowie współczesnych mieszkańców Brzostowa i sąsiednich wsi stanowili niegdyś przedmurze Mazowsza, oddzielonego Biebrzą od Jaćwieży. Współ-czesne Brzostowo to niewielka wieś, nie wyróżniająca się specjalną urodą, za to będąca wielką atrakcją dla europejskiej społeczności ornitologów. Wczesną wiosną na szerokich rozlewiskach, w których przeglądają się okna brzostowskich domostw, rozpoczyna się niezwykły ptasi jarmark. Zatrzymują się tu na odpoczynek tysiące ciągnących na wschód i północ gęsi i łabędzi, napełniając powietrze szumem skrzydeł, krzykiem i gęganiem. Pod lasem zaś przechadzają się stada migrujących żurawi, żerujące zgodnie między pasącymi się łosiami. Na ich spotkanie, tuż po roztopach, do Brzostowa zaczynają przybywać liczniejsze z roku na rok samochody z zagranicznymi rejestracjami. Późniejszą wiosną, gdy rozlewiska obeschną, można w Brzostowie być świadkiem innego spektaklu, którego aktorkami są krowy przepływające wpław Biebrzę, w drodze na porośnięte świeżą trawą „biele”. Towarzyszy im przy tym tumult wszelakiego ptasiego drobiazgu: czajek, rycyków i brodźców, lęgnących się tu w niespotykanej już gdzie indziej liczbie. Pomyślność lęgów skrzydlatych mieszkańców łąk w dużej mierze zależy właśnie od krów, bo ich wypas odstrasza drapieżniki i zapobiega zarastaniu łąk. O dziwo, nie poświęca Gloger ani słowa największym i najbardziej atrakcyjnym mieszkańcom biebrzańskich bagien – łosiom. Być może za jego czasów napotkanie tych zwierząt nie było wcale łatwe. Przez długie dziesięciolecia łosie były nad Biebrzą rzadkie. Sytuacja zmieniła się, gdy po II wojnie światowej otoczono je ścisłą ochroną, dzięki której ich liczebność wzrosła na tyle, że pod koniec lat 60. ub. wieku zostały wpisane na listę zwierząt łownych. Najpierw na pojedyncze biebrzańskie okazy polowali jedynie peerelowscy notable, tacy jak marszałek Marian Spychalski i premier Piotr Jaroszewicz. W późniejszych latach liczba odstrzelonych zwierząt zaczęła tak rosnąć, że łosiom zagroziła zagłada. Co gorsza, myśliwi nie omijali byków o porożu w kształcie rozłożystych łopat, skutkiem czego spotkania z łopataczami są obecnie wielką rzadkością. Widmo wytępienia łosi oddaliło wprowadzenie w 2001 moratorium na odstrzał tych zwierząt. Dzięki niemu dziś zobaczyć łosia może każdy, kto zechce wybrać się na przejażdżkę na przykład Carską Drogą łączącą Strękową Górę z Osowcem. Warto o tym pamiętać, mając na względzie choćby to, że większość odwiedzających Puszczę Białowieską może przyjrzeć się symbolowi kniei – żubrom – jedynie zza ogrodzenia Rezerwatu Pokazowego. Radzę się jednak z wyprawą na spotkanie łosi pospieszyć, bo naciski myśliwych i leśników, niechętnych szkodom czynionym przez nie w lasach, mogą wkrótce sprawić, że widok tych zwierząt przy Carskiej Drodze ponownie stanie się rzadkością. Poranek zastał załogę łodzi na wodzie: Niebawem majestatyczna tarcza słońca wychyliła szerokie, ogniste czoło znad sinej krawędzi dalekich lasów i ozłociła czuby stogów, dęby i kity bujnego oczeretu – pisze Gloger. Począwszy od Brzostowa aż do ujścia Biebrzy do Narwi, prawy (mazowiecki) brzeg rzeki jest już wszędzie wyniosły, pokryty wioskami i łanami bujnego żyta i pszenicy. Natomiast lewy brzeg (podlaski) stanowi aż do samej Narwi rozległą nizinę łąk, które mają najlepsze gatunki traw w pobliżu brzegów rzeki, w miarę zaś oddalania od jej koryta przechodzą w trzęsawiska i łąki błotne. Opisaną przez Glogera część doliny można i dziś podziwiać z punktu widokowego leżącego tuż za Burzynem. Roztacza się stamtąd jedna z najbardziej spektakularnych biebrzańskich panoram. W górę rzeki zamykają ją majaczące na horyzoncie brzeziny Długiego Grądu, w dół zaś ściana najlepiej w środkowej Europie zachowanego kompleksu bagiennych lasów zwanych olsami. Największe jednak wrażenie robi przestrzeń otwierająca się wprost przed oczyma każdego, kto miał szczęście tu zawitać, utkana z meandrującej rzeki i bogactwa odcieni zieloności i żółci. Szczególnie piękna jest Biebrza na przełomie kwietnia i maja, gdy na rozlewiskach rozgaszczają się złote łany kaczeńców. Niewiele już musiało upłynąć wody w Biebrzy, gdy po minięciu Burzyna łódź Glogera zakończyła swój niecodzienny rejs, dobijając do piaszczystego brzegu przy Kępie Giełczyńskiej. Dziś w letnie dni jego śladami podążają miłośnicy kajakowych spływów. Choć nie dostrzegą już całych miast stogów siana, to i tak zabiorą ze sobą wspomnienie dzikiego piękna tych okolic. Jaka przyszłość czeka dolinę Biebrzy? Najbliższe lata będą okresem próby dla biebrzańskiej przyrody, po części kształtowanej ludzkimi rękami. Włodarze utworzonego tu w 1993 r. parku narodowego stanęli niedawno przed dylematem: pozostawić przyrodę swojemu losowi, zgadzając się na naturalny zanik otwartego krajobrazu, czy też raczej starać się zachować w dużej mierze kształtowany przez człowieka charakter rzecznej doliny? Na szczęście górę wzięły względy ochrony ptaków i piękna szerokich łąk. Tak oto historia zatoczyła koło: koszenie „bieli” znów zaczęło przynosić dochody, gdyż ich właścicielom dopłaca się teraz za ścięcie ich własnej trawy i wywiezienie siana. Przyszłość pokaże, czy uda się zachować wciąż tu obecną harmonię współistnienia rzeki i żyjących nad jej brzegami ludzi. BIEBRZAŃSKA STATYSTYKA - Biebrzański Park Narodowy jest największy w Polsce – ma 59 233 ha powierzchni i jest otoczony przez liczącą ponad 66 tys. ha otulinę. - Park narodowy nad Biebrzą został utworzony w 1993 r. dla ochrony największego i najlepiej zachowanego w Europie kompleksu torfowisk dolinnych. Ich tereny są co roku zatapiane podczas wiosennych powodzi. Szerokość rozlewisk dochodzi wówczas do kilku kilometrów. - Łąki, turzycowiska oraz mechowiska zajmują 70 proc. powierzchni parku, a lasy (głównie bagienne) – 26 proc. Na terenie bagien biebrzańskich wyróżniono aż 60 typów zespołów roślinnych. - Rozległe obszary bagienne nad Biebrzą są rajem dla ptaków. Odnotowano tu 268 ich gatunków (na 404 stwierdzone w całej Polsce), z czego 194 tutaj gniazduje, a pozostałe głównie zatrzymują się podczas wiosennych lub jesiennych przelotów. Nad Biebrzą jest m.in. największa w Unii Europejskiej ostoja wodniczki, jedne z ostatnich miejsc występowania kaczki płaskonosa, jedna z największych w Polsce populacji cietrzewi. Wiosną można tu obserwować walki batalionów (symbolu parku), setki łabędzi i tysiące gęsi. - W parku występuje 49 gatunków ssaków, w tym największa w Polsce populacja łosi, licząca blisko 400 sztuk. - Biebrza słynie z bogactwa ryb. W jej wodach żyje 36 ich gatunków. Trafiają się m.in. duże okazy szczupaków, linów, leszczy i sumów.