National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-22T08:18:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zanim pojawił się Jezus, tłumy podążały za nim. Jan Chrzciciel zmienił oblicze Judei
items: Te odkrycia archeologiczne z 2025 roku zmieniły naukowe rozumienie Biblii
items: Aniołowie nie byli tacy, jak myślisz. W starożytności budzili przerażenie
items: Dlaczego runęły mury Jerycha? Naukowe wyjaśnienie nie pasuje do wersji z Biblii
items: Czy Jezusa witali trzej królowie? A może jednak było ich dwunastu?
items: Te odkrycia archeologiczne z 2025 roku zmieniły naszą wiedzę o Biblii
items: Czy biblijny król Herod Wielki rzeczywiście był tyranem? Poznaj prawdziwą historię namiestnika Galilei
items: Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
items: Tylko garstka ludzi widziała ten manuskrypt. Dlaczego Kodeks Synajski tak fascynuje badaczy?
items: „Świątynia była imponującym dziełem architektury”. Wraz z jej upadkiem straciliśmy Arkę Przymierza i Tablice Przykazań
items: Arka Noego pełna niespodzianek. Oto lista zwierząt, które się na niej miały znaleźć
items: To miejsce mogło być Edenem. Co badacze w nim znaleźli?
items: Król Dawid to postać historyczna czy fantastyczna? Badacze do dziś nie osiągnęli porozumienia w tej kwestii
items: Arka Noego do dziś fascynuje badaczy biblijnych opowieści. Nikt jeszcze nie natrafił na jej ślad
items: Archeolodzy na tropie Marii Magdaleny. Ta historia rzuca światło na początki chrześcijańska
items: Naukowy dowód na istnienie Mojżesza? Odkrycie z pustyni dzieli badaczy
items: Czy to naprawdę Arka Noego? Przełomowe badania na Górze Ararat
items: Zwoje znad Morza Martwego bez tajemnic. Technologia odkryła najstarsze kopie Biblii
items: Ta księga to prawdziwy unikat. Teraz można ją obejrzeć w Polsce
items: Dwa egzemplarze Biblii brzeskich odnalezione pod Opolem. Naukowcy: są oryginalne
items: Oszałamiający amulet sprzed 1500 lat. Widać na nim króla walczącego z diabłem
items: Naukowcy zidentyfikowali szczątki ważnego średniowiecznego duchownego. Związany jest z drogą św. Jakuba
items: Na Pustyni Judzkiej odkryto materiał sprzed 3800 lat. Był barwiony biblijnym szkarłatem
items: Święte miasto wyglądało inaczej niż sądziliśmy. Nowe odkrycie archeologiczne w Jerozolimie
items: Odkryto najstarszy rękopis jednej z Ewangelii. Wspomina dzieciństwo Jezusa

Zanim pojawił się Jezus, tłumy podążały za nim. Jan Chrzciciel zmienił oblicze Judei
type: item
date: 2026-03-22T08:17:49.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Historia
subject: biblia
subject: chrześcijanie
subject: chrześcijaństwo
subject: chrzest
subject: fakty i mity
subject: izrael
subject: jezus chrystus
subject: starożytność
description: Jan Chrzciciel to jedna z najbardziej fascynujących postaci biblijnych. Jego proroctwa, chrzest Jezusa i niezwykła popularność wśród mieszkańców Judei czynią z niego postać, której wpływ wykraczał daleko poza ramy Ewangelii.
encoded: Spis treści: Jan Chrzciciel w świetle źródeł historycznych i biblijnych Działalność prorocka Jana Chrzciciela i jej wpływ na społeczność Relacje Jana Chrzciciela z Jezusem i znaczenie jego śmierci Dziedzictwo Jana Chrzciciela w tradycji chrześcijańskiej Choć w dzisiejszych czasach Jan Chrzciciel często bywa kojarzony głównie jako ten, który ochrzcił Jezusa, w I wieku naszej ery był postacią niezwykle rozpoznawalną i wpływową w całej Judei. Jego charyzmatyczne nauczanie, radykalny styl życia oraz odważna krytyka władzy przyciągały do niego tłumy ludzi. Zarówno źródła biblijne, jak i historyczne – w tym pisma Flawiusza Józefa – podkreślają jego autorytet i niezależność, która budziła podziw i niepokój ówczesnych elit. Jan Chrzciciel w świetle źródeł historycznych i biblijnych Postać Jana Chrzciciela pojawia się nie tylko w Ewangeliach, ale także w dziełach historycznych, przede wszystkim w pismach żydowskiego historyka Flawiusza Józefa. W swojej pracy „Dawne dzieje Izraela” Józef Flawiusz opisuje Jana jako postać powszechnie szanowaną i cieszącą się wielką popularnością, która nawoływała do cnotliwego życia i odnowy moralnej. Józef zwraca uwagę na wielki zasięg idei Jana i powody jego egzekucji z rozkazu Heroda Antypasa, który obawiał się wpływu proroka na społeczeństwo. Przekaz Ewangelii i wizerunek proroka na pustyni Według Ewangelii Jan prowadził życie ascety. Mieszkał na pustyni, nosił odzienie z sierści wielbłądziej i żywił się szarańczą oraz dzikim miodem. Jego styl życia nawiązywał do tradycji starotestamentowych proroków, zwłaszcza Eliasza. Proroków w Judei często utożsamiano z osobami nawołującymi do nawrócenia i duchowej przemiany. Ewangelie podkreślają, że Jan był tym, który „przygotowuje drogę Panu”, wzywając do pokuty i chrztu na odpuszczenie grzechów. Dlaczego Jan był bardziej znany niż Jezus? W czasach, gdy działał Jan Chrzciciel, jego popularność była tak wielka, że przyćmiła nawet Jezusa. Świadczy o tym fakt, iż tłumy podążały za Janem, uznając go cza…

Jan-Chrzciciel-cf0da0e.jpg
width: 1992
height: 1500

Te odkrycia archeologiczne z 2025 roku zmieniły naukowe rozumienie Biblii
type: item
date: 2026-01-26T08:55:19.000Z
creator: Kelly Faircloth
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: morze martwe
subject: odkrycia archeologiczne
description: Odkrycia archeologiczne ogłoszone w 2025 roku rzucają nowe światło na wydarzenia i realia opisywane w Biblii. Znaleziska dokonane m.in. pod Bazyliką Grobu Świętego, na pustyni Negew, w Megiddo oraz w rejonie Mosulu skłaniają badaczy do ponownego namysłu nad historycznym kontekstem tekstów biblijnych.
encoded: Spis treści: Nowe odkrycia pokazują, jak chrześcijaństwo rozprzestrzeniało się w świecie starożytnym Ogród pod bazyliką, monastycy na pustyni i srebrny amulet Sztuczna inteligencja zmienia datowanie Zwojów znad Morza Martwego Szlaki handlowe starożytności a biblijne obrazy bogactwa Biblijni władcy i cuda w świetle archeologii Odkrycia z zakresu archeologii biblijnej z 2025 roku kreślą żywy obraz bogatego, wzajemnie powiązanego świata, którego ślady – utrwalone w kamieniu i zapisane w tekstach – rozbrzmiewają echem przez tysiąclecia. Trwające wykopaliska w Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie, uznawanej za wzniesioną nad miejscem ukrzyżowania i pochówku Jezusa, pozwalają zajrzeć w najwcześniejsze dzieje tego miejsca. Ukazują również, jak mogła wyglądać jego topografia, zanim w IV wieku wzniesiono kościół. Nowe odkrycia pokazują, jak chrześcijaństwo rozprzestrzeniało się w świecie starożytnym Wykopaliska prowadzone w innych regionach rzucają nowe światło na wczesne rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa – między innymi na ślady VII-wiecznego życia monastycznego w rejonie Zatoki Perskiej. Najnowsze badania wskazują również, jakimi szlakami mógł podróżować św. Paweł, apostoł, który szerzył wiarę chrześcijańską na obszarze Cesarstwa Rzymskiego. Równocześnie zaawansowane technologie badawcze pogłębiają nasze rozumienie Zwojów znad Morza Martwego. Pomagają także odtworzyć rozległe sieci handlowe starożytnego świata, które wyjaśniają, dlaczego kość słoniowa tak często pojawia się na kartach Starego Testamentu. Razem odkrycia te tworzą przekonujący obraz materialnego zaplecza biblijnych opowieści. Jednocześnie zmieniają sposób postrzegania Biblii i historii powstania Pisma Świętego – nie tylko jako księgi wiary, lecz także jako jednego z fundamentalnych tekstów świata starożytnego. Ogród pod bazyliką, monastycy na pustyni i srebrny amulet Bazylika Grobu Świętego w Jerozolimie jest miejscem chrześcijańskich pielgrzymek od czasu, gdy w IV wieku wzniósł ją cesarz Konstantyn. P…

2026-01-23-114901-These-2025-archaeological-discoveries-reshaped-what-we-know-about-the-Bible--Na-605c99e.png
width: 1354
height: 891

Aniołowie nie byli tacy, jak myślisz. W starożytności budzili przerażenie
type: item
date: 2026-01-11T12:46:20.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: biblia
subject: chrześcijaństwo
subject: objawienia
subject: religie
subject: starożytność
subject: wiara
description: W starożytności aniołowie wcale nie przypominali słodkich, bożonarodzeniowych postaci. Często budzili strach, mieli ogniste skrzydła i nadprzyrodzone moce.
encoded: Spis treści: Posłańcy, wojownicy i ogniste istoty Niebiańskie istoty budzące grozę Skrybowie i Czuwający – mitologia i mistyka Hierarchie i przemiana wyobrażeń Daleko im było do pulchnych, rumianych cherubinków znanych ze sztuki renesansu. To były ogniste istoty, które budziły lęk. Dziś aniołowie należą do najbardziej kojących postaci religijnych w zbiorowej wyobraźni. To świetliste, skrzydlate byty, które spokojnie unoszą się nad szopkami bożonarodzeniowymi i śpiewają radośnie. Ich obecność w historii Narodzenia Pańskiego jest zresztą kluczowa dla biegu wydarzeń. W Ewangelii według św. Łukasza anioł Gabriel zapowiada narodziny Jana Chrzciciela jego ojcu Zachariaszowi. Zwiastuje też cudowne narodzenie Jezusa jego matce, Maryi. To aniołowie ogłaszają pasterzom pod nocnym niebem dobrą nowinę wielkiej radości. Co najważniejsze, to anioł przychodzi do Józefa we śnie. Wyjaśnia mu naturę ciąży narzeczonej, która w innych okolicznościach byłaby skandalem. Potem poleca mu uciec z dzieckiem do Egiptu, by uniknąć gniewu Heroda. Bez anielskiej interwencji Jezus nie dożyłby dorosłości. Jednak aniołowie w świecie starożytnym byli znacznie dziwniejsi i bardziej zróżnicowani. Często też byli dużo bardziej onieśmielający, niż sugeruje opowieść bożonarodzeniowa i współczesne przedstawienia. Nawet Gabriel, anioł kojarzony ze świętami, miał w sobie coś surowego. Posłańcy, wojownicy i ogniste istoty Słowo „anioł” (greckie angelos, będące tłumaczeniem hebrajskiego malak) oznacza posłańca. To trafny opis tego, co najwcześniejsze anioły w Biblii robią najczęściej. Przekazują wiadomości od Boga i nagle ingerują w ludzkie sprawy. W Księdze Rodzaju przybywa trzech anielskich gości, aby zapowiedzieć narodziny Izaaka. Inni później wyprowadzają Lota z miasta Sodomy, skazanej na zagładę. Christy Cobb z University of Denver, mówi, że w Biblii aniołowie strzegą Ogrodu Eden, przynoszą wiadomość Abrahamowi, stoją u boku Pana w Niebie, przekazują wieści o cudownych narodzinach, a nawet walczą z Szata…

GettyImages-2228161777-a510470.jpg
width: 6240
height: 4160

Dlaczego runęły mury Jerycha? Naukowe wyjaśnienie nie pasuje do wersji z Biblii
type: item
date: 2026-01-10T11:15:00.000Z
creator: Parissa DJangi
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: historia
subject: izrael
subject: starożytność
subject: starożytny egipt
description: Upadek starożytnego Jerycha od wieków intrygował badaczy. Najnowsze odkrycia archeologiczne rzucają światło na to, co naprawdę mogło doprowadzić do zniszczenia miasta znanego z Biblii.
encoded: Spis treści: Najstarsze ślady osadnictwa w Jerychu Co na temat zniszczenia mówi Biblia? Co odkryli archeolodzy w Tell es-Sultan? Trzęsienie ziemi, ogień czy armia egipska? Odbudowa Jerycha i jego trwałość w historii W ciągu stuleci wykopalisk powstało kilka teorii na temat tego, co naprawdę doprowadziło do upadku jednego z najstarszych miast świata. Upadek Jerycha to jedna z najbardziej znanych historii biblijnych. Według Starego Testamentu Izraelici — grupa Hebrajczyków, którą Mojżesz wyprowadził z Egiptu — zdobyli miasto w spektakularny sposób. Z polecenia Boga okrążyli Jerycho, zadęli w rogi, a przy odrobinie boskiej pomocy dźwięk miał być tak potężny, że powalił ciężkie mury miasta. Opowieść ta podkreślała potęgę Boga i miała dowodzić, że Izraelici są jego wybranym ludem. Jerycho nie było jednak wyłącznie miastem z Biblii. Współczesne Jerycho wciąż istnieje na palestyńskim Zachodnim Brzegu i często uznaje się je za jedno z najstarszych miast na świecie. Ruiny starożytnego Jerycha leżą tuż poza rozległym centrum nowoczesnego miasta. Dziś są częścią wpisanego na listę UNESCO stanowiska archeologicznego Tell es-Sultan. Najstarsze ślady osadnictwa w Jerychu Archeolodzy prowadzą wykopaliska w Tell es-Sultan od ponad wieku. Dzięki temu coraz lepiej rozumieją, jak daleko sięgają korzenie Jerycha. Oto, co ustalono na temat zniszczenia jednego z najstarszych miast świata — i na ile biblijna historia jest zgodna z faktami. Ludzie mieszkają w Jerychu od 10 000 lat. Osada, położona w Dolinie Jordanu, leży na zachód od rzeki Jordan. Jej pierwsi mieszkańcy uczestniczyli w rewolucji rolniczej w tzw. Żyznym Półksiężycu. Przechodzili od łowiectwa i zbieractwa do rolnictwa oraz stałych osiedli. Jerycho miało system murów — być może w celu obrony — oraz kamienną wieżę, której funkcja wciąż pozostaje zagadką. W neolicie i we wczesnej epoce brązu miasto przechodziło okresy zniszczeń i opuszczenia. Znaleziska wskazują jednak, że niemal zawsze było odbudowywane. Archeolodzy ustalili t…

2026-01-07-110730-Is-there-archaeological-evidence-for-the-Biblical-fall-of-Jericho--National-Ge-114934b.png
width: 1288
height: 861

Czy Jezusa witali trzej królowie? A może jednak było ich dwunastu?
type: item
date: 2026-01-05T07:03:47.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: biblia
subject: boże narodzenie
subject: chrześcijaństwo
subject: religie
subject: starożytność
description: Scena z trzema mędrcami klęczącymi przed Jezusem to ikona Bożego Narodzenia. Ale czy naprawdę tylu ich było? Oto, co mówi Biblia, a co późniejsze tradycje chrześcijańskie – również te mniej znane.
encoded: Spis treści: Co naprawdę mówi Ewangelia Mateusza o Mędrcach? Apokryfy opowiadają inną historię Mędrców Ilu było Mędrców i jak się nazywali? Co zostało dopisane do pierwotnej historii? Niewiele scen w chrześcijańskiej wyobraźni jest tak ikonicznych jak trzech podróżnych klęczących przed Dzieciątkiem Jezus. Obok cierpliwie czekają ich wielbłądy, a oni wręczają złoto, kadzidło i mirrę. Jednak ci goście – nazywani rozmaicie mędrcami, astrologami albo królami – należą do najbardziej tajemniczych postaci świata biblijnego. Co naprawdę mówi Ewangelia Mateusza o Mędrcach? Ewangelia Mateusza, jedyne kanoniczne źródło, które o nich wspomina, podaje zaledwie minimum informacji. Nie mówi wprost, kim byli, ani co skłoniło ich do długiej wędrówki na zachód. Przez stulecia lukę tę wypełniali opowiadacze, teologowie i artyści. W efekcie Mędrcy stali się jednymi z najbardziej „dopowiedzianych” bohaterów tradycji chrześcijańskiej. Inspirowali wszystko: od średniowiecznych dramatów liturgicznych po obrazy renesansowych mistrzów. Mateusz nazywa przybyłych do Jezusa mężczyzn mędrcami (gr. magoi). Wcześniej, już wiele wieków przed powstaniem Ewangelii, grecki historyk Herodot używał tego terminu na określenie perskiej kasty kapłańskiej zajmującej się tłumaczeniem snów. Klasyczni autorzy, tacy jak Ksenofont i Strabon, stosowali go wobec ekspertów od spraw religijnych. Słowo to często łączono z zaratusztrianizmem. Do I wieku n.e. w greckojęzycznym świecie śródziemnomorskim zaczęto jednak używać go szerzej — także wobec astrologów albo ludzi parających się wiedzą tajemną. W Ewangelii Mateusza Mędrcy „ze Wschodu” przybywają do Jerozolimy po tym, jak dostrzegli wschodzącą gwiazdę zwiastującą narodziny nowego króla. Sama wzmianka o gwieździe mocno sugeruje, że Mateusz widział w nich astrologów. Mędrcy konsultują się z królem Herodem, którego ta wiadomość niepokoi. Następnie podążają za gwiazdą do Betlejem, gdzie znajdują Dziecię, składają dary — złoto, kadzidło i mirrę — i odchodzą „inną drogą…

trzej-krolowie-GettyImages-1454609231-161ad9a.jpg
width: 4500
height: 3000

Te odkrycia archeologiczne z 2025 roku zmieniły naszą wiedzę o Biblii
type: item
date: 2026-01-02T10:45:56.000Z
creator: Kelly Faircloth
subject: Historia
subject: biblia
subject: bliski wschód
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
description: Od ogrodu przy Grobie Pańskim, po nowe datowanie Zwojów znad Morza Martwego – ostatnie badania dają szczegółowy wgląd w historie związane z Biblią. Jak mijający rok zmienił naszą wizję wydarzeń opisanych w Piśmie Świętym?
encoded: Spis treści: W 2025 roku sporo odkryć związanych z Biblią Starożytny ogród odkryty pod Grobem Pańskim Wczesne chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się z Abu Zabi na przedmieścia Rzymu Ślady chrześcijan w różnych lokalizacjach Nowe spojrzenie na powstanie zwojów znad Morza Martwego Starożytne sieci handlu kością słoniową Nowe odkrycia w starożytnej twierdzy Megiddo Datowanie miejsca jednego z cudów Jezusa Posąg hybrydy ze starożytnego pałacu Znaleziska archeologiczne z 2025 roku dotyczące Biblii malują żywy obraz bogatego, wzajemnie powiązanego świata, którego echa tysiącleci odbijają się w kamieniach i tekstach. W 2025 roku sporo odkryć związanych z Biblią Trwające wykopaliska w Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolimie, która prawdopodobnie powstała w miejscu ukrzyżowania i pochówku Jezusa, nadal dają wgląd w najwcześniejsze fazy istnienia tego miejsca. Dowiadujemy się, jak mogła wyglądać lokalna topografia przed wzniesieniem kościoła w IV wieku. Wykopaliska archeologiczne w innych lokalizacjach ukazują wczesną ekspansję chrześcijaństwa na świecie, w tym ślady życia monastycznego z VII wieku w Zatoce Perskiej. Nowe badania ujawniają również drogi, którymi mógł poruszać się podczas swojej misji św. Paweł, apostoł, który szerzył wiarę chrześcijańską w Cesarstwie Rzymskim. Tymczasem zaawansowane nowe technologie wzbogacają naszą wiedzę o zwojach znad Morza Martwego, a nawet rzucają światło na rozległe szlaki handlowe, które mogłyby wyjaśnić sporą obecność kości słoniowej w Starym Testamencie. Te nowe odkrycia i badania oferują fascynujący wgląd w materialne realia opowieści biblijnych, zmieniając nasze rozumienie Pisma Świętego, zarówno jako księgi wiary, jak i podstawowego tekstu starożytnego świata. Starożytny ogród odkryty pod Grobem Pańskim Bazylika Grobu Pańskiego w Jerozolimie była miejscem chrześcijańskich pielgrzymek i nabożeństw od czasu jej wybudowania przez rzymskiego cesarza Konstantyna Wielkiego w IV wieku. Jednak wieki odcisnęły swoje piętno. Znaczna część obec…

shutterstock2390258577-247a089.jpg
width: 6720
height: 4480

Czy biblijny król Herod Wielki rzeczywiście był tyranem? Poznaj prawdziwą historię namiestnika Galilei
type: item
date: 2025-12-21T11:15:10.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: biblia
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Król Herod znany jest z brutalności i rzezi niewiniątek. Ale czy naprawdę kazał zabić dzieci w Betlejem? Poznaj historię władcy, który przeszedł do legendy jako morderca – i geniusz architektury.
encoded: Spis treści: Król, którego stworzył Rzym Brutalna droga do władzy Czy Herod naprawdę zabił dzieci? Król budowniczy i geniusz inżynierii Ostatnie dni i dziedzictwo króla Heroda Jeśli w historii Bożego Narodzenia istnieje czarny charakter, to jest nim bez wątpienia Herod – monarcha, który rzekomo kazał wymordować tysiące niemowląt i małych dzieci, by pozbyć się rywala, Dzieciątka Jezus. W tradycji chrześcijańskiej zapisał się jako okrutny tyran. Jednak choć jego reputacja człowieka bezwzględnego jest w pełni zasłużona, wcale nie jest pewne, czy rzeczywiście kazał zabić dzieci z Betlejem. Król, którego stworzył Rzym Herod Wielki, który rządził Judeą w latach 37–4 p.n.e., prowadził życie naznaczone politycznymi manewrami i nieustanną walką o utrzymanie władzy. Nie wywodził się z długiej, królewskiej linii. Nie miał też kapłańskiego zaplecza. Był Idumejczykiem – przedstawicielem grupy etnicznej z południowej Judei, uznawanej za potomków biblijnego patriarchy Ezawa. Z tego powodu pozostawał outsiderem wobec dynastii hasmonejskich, które rządziły Judeą przez stulecie przed jego panowaniem. Adam Kolman Marshak, autor książki „The Many Faces of Herod the Great”, zwraca uwagę, że także jego religijne „uprawnienia” były kruche: – Jego dziadek przeszedł na judaizm, dlatego wielu uważało, że nie jest w pełni Żydem. Dla idumejskiego dworzanina zostanie królem Judei było ogromnym politycznym wyczynem. Wymagało dużego szczęścia i pomocy Rzymu. Braki w rodowodzie nadrabiał jednak instynktem politycznym. Dzięki ojcu, Antypatrowi, umiejętnie zabiegał o rzymskie wsparcie w czasie wojen domowych, które rozdzierały wschodnią część basenu Morza Śródziemnego. W 40 p.n.e., gdy wojska Partów zagrażały rzymskim posiadłościom, senat rzymski zdecydował się na śmiały krok. Marek Antoniusz – a wkrótce także Oktawian – przekonali współpracowników, by ogłosić Heroda „królem Żydów”. Tyle, że w praktyce Herod musiał dopiero na tę koronę zapracować. Brutalna droga do władzy Król „Żydów” już istniał, w…

herod-wielki-FABRIC-KOLAZ-32-8df265d.jpg
width: 2813
height: 1875

Czy to możliwe, że ta gwiazda wskazała miejsce narodzin Jezusa?
type: item
date: 2025-12-16T10:16:55.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: betlejem
subject: biblia
subject: boże narodzenie
subject: chrześcijaństwo
subject: Gwiazdy
subject: jezus chrystus
subject: religie
subject: święta
description: Gwiazda Betlejemska od wieków fascynuje teologów, astronomów i historyków. Czy to możliwe, że za tym biblijnym znakiem kryje się rzeczywiste zjawisko astronomiczne?
encoded: Spis treść: Czy mogła to być kometa? Supernowa – zjawisko na niebie? A może rzadki układ planet? Czy to po prostu cud? Historia Gwiazdy Betlejemskiej należy do najbardziej rozpoznawalnych scen w chrześcijańskiej wyobraźni. To olśniewający znak nad miejscem narodzin dziecka, prowadzący tajemniczych przybyszów ze Wschodu do kołyski nowo narodzonego króla. Ewangelia według Mateusza, jedyna księga Biblii wspominająca o tym wydarzeniu, opisuje gwiazdę, która wzeszła na wschodzie. Przyciągnęła uwagę magów, prawdopodobnie astrologów-kapłanów z Babilonii lub Persji, i poruszała się przed nimi, aż zatrzymała się nad miejscem, gdzie przebywał Jezus. Ten epizod liczy zaledwie kilkanaście wersetów. Mimo to rozpalił dwa tysiąclecia spekulacji. Co właściwie zobaczyli magowie? Czy jakieś realne zjawisko astronomiczne mogłoby pasować do opisu Mateusza? Uczeni, astronomowie i teologowie proponowali bardzo różne odpowiedzi – od komet, przez supernowe, aż po koniunkcje planet. Czy mogła to być kometa? Jedno z najstarszych wyjaśnień jest zarazem najbardziej intuicyjne. Komety potrafią być widowiskowe i widoczne na dużym obszarze nieba. W starożytności często przypisywano im znaczenie prorocze. Kometa Halleya pojawiła się na przykład w latach 12–11 p.n.e., a następnie ponownie w 66 r. n.e. Jej pojawienie się 26 sierpnia 12 r. p.n.e. odnotowano w „Księdze Han”, chińskiej kronice astronomicznej. Rzymski historyk Kasjusz Dion łączył widok Komety Halleya nad Rzymem ze śmiercią wodza Marka Agrypy. Gdy chrześcijański teolog Orygenes z Aleksandrii w III w. próbował wyjaśnić niezwykłe ruchy Gwiazdy Betlejemskiej, pisał: – Należy ją zaliczyć do komet, które pojawiają się od czasu do czasu, albo do meteorów, albo do gwiazd brodatych czy w kształcie dzbana… Problem w tym, że chronologia nie pasuje do panowania Heroda Wielkiego, który zmarł w 4 r. p.n.e. i jest wprost wspomniany w Ewangelii Mateusza. Jeśli przyjąć, że ewangeliczna chronologia jest w przybliżeniu poprawna, Kometa Halleya – jedyny se…

GettyImages-1724154376-fceb442.jpg
width: 4754
height: 3389

Tylko garstka ludzi widziała ten manuskrypt. Dlaczego Kodeks Synajski tak fascynuje badaczy?
type: item
date: 2025-12-11T08:45:11.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: biblia
subject: chrześcijaństwo
subject: Edukacja
subject: historia
subject: religie
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
subject: wiara
description: Kodeks Synajski uznawany jest za najstarszy manuskrypt przetłumaczonej Biblii. Ten bezcenny rękopis do dziś inspiruje naukowców, a jego losy i zawartość wciąż budzą emocje.
encoded: Spis treści: Septuaginta – pierwsze tłumaczenie Biblii hebrajskiej na język grecki Kodeks Synajski – najstarszy manuskrypt pełnego Nowego Testamentu Odkrywca Kodeksu Synajskiego – kim był Konstantin von Tischendorf? Gdzie dziś znajduje się Kodeks Synajski? Co zawiera Kodeks Synajski? Struktura, treść i wyjątkowość manuskryptu Kodeks Synajski (znany po łacinie jako Codex Sinaiticus) został spisany w IV wieku i należy do najcenniejszych dokumentów w historii chrześcijaństwa. Zawiera niemal pełny tekst Septuaginty, a także znaczną część Nowego Testamentu. Dla badaczy to nie tylko źródło wiedzy religijnej, ale także historycznej i językowej. Septuaginta – pierwsze tłumaczenie Biblii hebrajskiej na język grecki Aby wyjaśnić znaczenie Kodeksu Synajskiego, należy zrozumieć, czym jest Septuaginta. W dosłownym tłumaczeniu z łaciny słowo septuaginta oznacza „siedemdziesiąt” i odnosi się do liczby uczonych żydowskich, którzy – według tradycji – mieli przetłumaczyć Pięcioksiąg Mojżesza (Torę) z języka hebrajskiego na język grecki koine. Septuaginta (oznaczana skrótem LXX) to najstarsze znane tłumaczenie Biblii hebrajskiej oraz innych tekstów judaistycznych, dokonane z języka hebrajskiego i aramejskiego. Powstawała w kilku etapach między około 250 a 150 rokiem p.n.e. w Aleksandrii, centrum kultury hellenistycznej i jednym z największych ośrodków żydowskiej diaspory. Choć pierwotnie obejmowała tylko Pięcioksiąg, z czasem została poszerzona o kolejne księgi, w tym teksty deuterokanoniczne, których nie ma w hebrajskim kanonie Tanachu, ale które przyjęła później tradycja chrześcijańska, szczególnie w Kościele katolickim i prawosławnym. Septuaginta miała ogromny wpływ na rozwój judaizmu hellenistycznego oraz wczesnego chrześcijaństwa, ponieważ była głównym źródłem tekstów biblijnych dla autorów Nowego Testamentu. Większość cytatów ze Starego Testamentu w Nowym Testamencie pochodzi właśnie z Septuaginty, a nie z oryginalnych hebrajskich wersji. Z czasem pojawiały się liczne kopie, red…

kodeks-synajskiGettyImages-106671087-d907d38.jpg
width: 5068
height: 3543

„Świątynia była imponującym dziełem architektury”. Wraz z jej upadkiem straciliśmy Arkę Przymierza i Tablice Przykazań
type: item
date: 2025-11-11T11:57:14.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: świątynie
description: Świątynia Salomona nie była jedynie monumentalnym miejscem kultu – stanowiła centrum polityczne, ekonomiczne i duchowe królestwa Izraela. Budowa świątyni na Górze Moria, po uprzednim sprowadzeniu Arki Przymierza przez Dawida, była gigantycznym przedsięwzięciem zarówno pod względem kosztów, jak i logistyki. W artykule opisujemy nie tylko architekturę i wymiary budowli, lecz także jej zniszczenie przez Babilończyków oraz dowody archeologiczne potwierdzające istnienie tej starożytnej budowli.
encoded: Spis treści: Wyjątkowa architektura świątyni Upadek i zniszczenie Świątyni Salomona Archeologiczne ślady Pierwszej Świątyni w Jerozolimie Świątynia Salomona, znana także jako Pierwsza Świątynia Jerozolimska, zajmuje wyjątkowe miejsce w historii Izraela i w dziejach religii monoteistycznych. Jej geneza związana jest z pragnieniem króla Dawida, który po zdobyciu Jerozolimy sprowadził do miasta Arkę Przymierza. Ta wcześniej była przechowywana w Szilo w świątyni zwanej Namiotem Spotkania. Ambicją króla Dawida było wzniesienie monumentalnego przybytku, jednak zgodnie z biblijnym przekazem Bóg odmówił mu tego zaszczytu, wskazując na Salomona jako przyszłego budowniczego. Syn Dawida zrealizował projekt w latach 966–959 p.n.e., wznosząc Świątynię na Górze Moria – miejscu symbolicznym, gdzie Abraham miał złożyć Izaaka w ofierze. Świątynia Salomona nie była wyłącznie domem kultu: stanowiła widoczny znak przymierza, była miejscem rytuału ofiary i pomnikiem boskiej chwały. Jej powstanie ugruntowało znaczenie Jerozolimy jako duchowej stolicy narodu i zdefiniowało ramy izraelskiej tożsamości na kolejne stulecia. Wyjątkowa architektura świątyni Budowa Pierwszej Świątyni Jerozolimskiej była przedsięwzięciem nie tylko religijnym, lecz także architektonicznym o wyjątkowej skali i precyzji. Świątynia Salomona wyróżniała się monumentalnymi wymiarami, starannie dobranymi materiałami oraz detalami zdobniczymi, które podkreślały jej znaczenie jako centrum kultu i symbol potęgi króla. Już sama lokalizacja na Górze Moria oraz podział wnętrza na różne strefy kultu świadczyły o przemyślanej kompozycji przestrzeni sakralnej. Rozmiary i struktura Według biblijnych opisów Świątynia Salomona była imponującym dziełem architektury. Jej wymiary określano na około 55 metrów długości, 28 metrów szerokości i 16 metrów wysokości. Najwyższy punkt budowli sięgał około 67 metrów. W Tanachu zapisano inne dane: długość 60 łokci, szerokość 20 łokci i wysokość sieni aż 120 łokci. Choć różne źródła podają odmie…

swiatynia-salomona-shutterstock2173226939-b045306.jpg
width: 4920
height: 2768

Arka Noego pełna niespodzianek. Oto lista zwierząt, które się na niej miały znaleźć
type: item
date: 2025-10-12T11:45:24.000Z
creator: Erin Blakemore
subject: Nauka
subject: biblia
subject: gatunki
subject: historia
subject: nauka
subject: przyroda
subject: zwierzęta
description: Jakie zwierzęta uratowano przed potopem? Lista gatunków, które miały znaleźć się na arce Noego, przez wieki była źródłem licznych sporów. Na liście pojawiały się nie tylko lwy czy słonie, ale i istoty czysto mityczne. Jeden z domnienych pasażerów zaskakuje do dziś.
encoded: Spis treści: Średniowieczne wizje arki i jej pasażerów Jakie gatunki pojawiały się w ikonografii? Od mitu do nauki – reinterpretacja w nowożytności Hybrydy, absurd i narodziny pojęcia gatunku Wokół zwierząt z arki narosło wiele spekulacji – i to z dobrego powodu. Potop, boski nakaz, charyzmatyczna menażeria: historia z Księgi Rodzaju należy do najsłynniejszych w Biblii. Pytanie, jakie gatunki towarzyszyły Noemu i jego rodzinie na własnoręcznie zbudowanym statku, pozostaje trudne, bo Biblia milczy o konkretnych stworzeniach. Z nazwy pojawiają się tylko dwa ptaki – gołębica i kruk, które Noe wypuścił, by sprawdzić, czy wody już opadły i ziemia znów nadaje się do zamieszkania. To jednak nie powstrzymało artystów ani uczonych przed barwnymi – czasem wręcz niedorzecznymi — domysłami o tym, jakie zwierzęta trafiły na pokład. Takie teorie mówią dziś więcej o epokach, w których powstawały, oraz o rozwoju nauki niż o samej arce. Średniowieczne wizje arki i jej pasażerów Spekulacje na temat zwierząt z arki są niemal tak stare jak sama Biblia. Jedna z najwcześniejszych zachowanych ilustracji sceny biblijnej — na monecie z III w. n.e. – przedstawia arkę oraz dwa ptaki uznawane za nawiązanie do gołębicy, którą Noe wypuścił, by sprawdzić, czy ziemia obeschła. – Naturalnie ciągnie nas do opowieści o zwierzętach – mówi starsza kustoszka w J. Paul Getty Museum w Los Angeles, kuratorka wielu wystaw o średniowiecznych ilustracjach zwierząt. Średniowiecznych ludzi fascynował świat przyrody. Próbowali nadać religijne znaczenie każdemu elementowi historii Noego – od symboliki arki przypominającej kościół, po rzekome rozróżnienie między zwierzętami czystymi i nieczystymi na pokładzie. Artyści i uczeni sporządzali więc listy gatunków oraz barwne opowieści powiązane z narracją o Noem w bestiariach – księgach z moralnymi pouczeniami i licznymi ilustracjami. W rezultacie iluminowane rękopisy i średniowieczne obrazy kipią wyobrażeniami życia zwierząt – morskich i lądowych, które rzekomo ocalał…

GettyImages-590668941-2b0e42f.jpg
width: 5100
height: 3455

To miejsce mogło być Edenem. Co badacze w nim znaleźli?
type: item
date: 2025-09-27T07:16:38.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: eden
subject: historia
subject: mezopotamia
description: Ogród Eden, według Biblii, był ziemskim rajem, z którego zostali wygnani Adam i Ewa. Naukowcy próbują rozwikłać, czy mógł istnieć naprawdę i gdzie ewentualnie się znajdował.
encoded: Spis treści: Gdzie według Biblii znajdował się Eden? Co mówią teologowie i badacze? Tajemnicze cztery rzeki Edenu Mezopotamia jako pierwowzór Edenu Czy Eden spoczywa pod wodą? Symbol czy miejsce z mapy? Archeolodzy biblijni wykorzystują starożytne teksty i nowoczesną technologię, by odkryć możliwe tropy jednej z największych tajemnic chrześcijaństwa. Kiedy Bóg wygnał Adama i Ewę z Ogrodu Eden, Biblia podaje, że umieścił przy wejściu cheruba i płonący miecz, aby strzegły powrotu ludzi do tego ziemskiego raju. Jednak to jednoznaczne wygnanie nie powstrzymało archeologów, teologów ani turystów przed próbami odnalezienia Edenu. Gdzie według Biblii znajdował się Eden? Biblijny opis geograficzny daje badaczom pewien punkt zaczepienia. Czytamy, że Eden znajdował się „na wschodzie”, a „w środku ogrodu” rosły Drzewo Życia oraz Drzewo Poznania Dobra i Zła. To właśnie jego owoc zerwała Ewa, mimo zakazu Boga, co doprowadziło do wygnania (Rdz 2:9; Rdz 3:3). Księga Rodzaju (2:10–14) precyzuje jeszcze bardziej: — Z Edenu wypływa rzeka, aby nawadniać ogród, a stamtąd rozdziela się na cztery dopływy. Wymienione są Tygrys i Eufrat, znajdujące się w Azji Południowo-Zachodniej, oraz Piszon i Gichon, których lokalizacji wciąż się poszukuje. Ten stopień szczegółowości jest nietypowy dla Biblii i sprawił, że pierwsi czytelnicy łatwiej uwierzyli w realność Edenu. Co mówią teologowie i badacze? — Uczeni od dawna wysilają wyobraźnię, by określić, czy autor Księgi Rodzaju miał na myśli jakieś konkretne miejsce, czy raczej inspirował się rzeczywistą lokalizacją — mówi Joel Baden, profesor teologii i religioznawstwa na Uniwersytecie Yale. Współcześni badacze wątpią w istnienie Ogrodu Eden. Uważają go raczej za mit wyjaśniający świat, w którym żyjemy. Mimo to niektórzy archeolodzy wciąż szukają rzeczywistego tła jednej z najbardziej znanych biblijnych opowieści. Tajemnicze cztery rzeki Edenu Niektóre elementy geograficzne Edenu można wskazać do dziś. System rzeczny Tygrys–Eufrat jest łatwy do zl…

2025-09-22-150618--ac640d6.png
width: 1277
height: 895

Król Dawid to postać historyczna czy fantastyczna? Badacze do dziś nie osiągnęli porozumienia w tej kwestii
type: item
date: 2025-09-21T11:01:24.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: biblia
subject: izrael
subject: starożytność
description: Król Dawid, biblijny władca Izraela i założyciel dynastii, od setek lat fascynuje historyków, archeologów i teologów. Opowieść o jego dziejach jest jednym z kluczowych elementów narracji Starego Testamentu, jednak czy ta postać, tak dokładnie opisana na kartach Biblii, była rzeczywistym władcą, którego historyczność została potwierdzona naukowo?
encoded: Spis treści: Król Dawid na kartach Biblii. Jak Stary Testament przedstawia władcę Izraela? Dawid historyczny? Powyższe pytanie często pojawia się w debatach akademickich i jak każdy temat biblijny, wzbudza niemałe kontrowersje. Niektórzy badacze podchodzą do biblijnych tekstów z dużą rezerwą, traktując je jako opowieści fantastyczne, przynajmniej do czasu, aż ich historyczność zostanie potwierdzona źródłami archeologicznymi. Są też tacy, według których biblijna narracja ma w dużej mierze charakter historyczny. Ich zdaniem, „brak dowodu nie jest dowodem braku” i trwają przy tym stanowisku do czasu ujawnienia artefaktów przeczących przedstawionym w Biblii opowieściom. Nie inaczej jest w przypadku króla Dawida. Król Dawid na kartach Biblii. Jak Stary Testament przedstawia władcę Izraela? Najdokładniejszy opis Dawida przedstawiają dwie Księgi Samuela. Pewnych informacji na jego temat dostarcza też Księga Królewska i Księga Kronik. Dawid w Księgach Samuela W Księgach Samuela, Dawid jest przedstawiony jako wybraniec Boga, namaszczony na króla przez proroka. Jego pokorę i ufność wobec Stwórcy podkreśla opowieść, w której prosty pasterz triumfuje w starciu z gigantem Goliatem. Po śmierci Saula, Dawid zostaje królem. Jednoczy plemiona Izraela i ustanawia Jerozolimę stolicą swojego królestwa. Odnosi zwycięstwo za zwycięstwem, poszerzając granice imperium. Przenosi Arkę Przymierza do Jerozolimy, czyniąc ją centrum religijnym. Kluczowym momentem jest przymierze Boga z Dawidem, w którym zostało obiecane, że przyszły król z jego linii zbuduje świątynię i ustanowi wieczne królestwo. Ta mesjańska obietnica jest kluczowym tematem, łączącym się z wcześniejszymi obietnicami Boga. Należy jednak wspomnieć, że w przeciwieństwie do Księgi Kronik, w której rządy Dawida zostały wyidealizowane, Księgi Samuela opisują nie tylko sukcesy króla, ale także obnażają jego grzechy. Pomimo bożego błogosławieństwa, Dawid popełnił błąd, cudzołożąc z Batszebą i aranżując śmierć Uriasza, jej męża. Skruch…

krol-dawid-af085e6.png
width: 900
height: 600

Arka Noego do dziś fascynuje badaczy biblijnych opowieści. Nikt jeszcze nie natrafił na jej ślad
type: item
date: 2025-09-01T06:04:49.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: biblia
subject: starożytność
subject: turcja
description: Arka Noego, chrześcijański symbol nadziei, wiary i przetrwania, od tysiącleci podtrzymuje zainteresowanie poszukiwaczy biblijnych artefaktów. Już starożytni uczeni starali się potwierdzić prawdziwość historii wielkiego potopu i łodzi, która ocaliła bożego wybrańca i jego rodzinę. Badania kontynuowane są do dziś, jednak wciąż nie udało się potwierdzić historyczności arki.
encoded: Spis treści: Najstarsze doniesienia o zachowanej arce Początki formalnych poszukiwań Arka rzeczywiście osiadła na górze Ararat? Przełom w poszukiwaniach? Historia o arce Noego należy do najbardziej znanych starotestamentowych opowieści. Jak głosi Księga Rodzaju, Bóg tak bardzo rozczarował się ludźmi, że zesłał na nich zagładę. Poza zwierzętami, ocalił jedynie prawego i sprawiedliwego Noego i jego bliskich. Niektórzy traktują tę narrację jako mit, ale wielu widzi w niej historyczny zapis. Arka fascynuje ludzi od starożytności, a motywacja do odnalezienia najstarszego biblijnego artefaktu do dziś nie opuściła badaczy chrześcijańskich opowieści. Najstarsze doniesienia o zachowanej arce Ludzie wierzyli w istnienie arki już u zarania naszej ery. W I wieku Józef Flawiusz, wczesnochrześcijański żydowski pisarz, donosił o zachowanych pozostałościach biblijnej łodzi. Kilka stuleci później w dziele „Etymologiae”, autorstwa Izydora z Sewilli, chrześcijańskiego biskupa, pojawiły się informacja, według której „Ararat to góra w Armenii, gdzie historycy zaświadczają, że arka spoczęła po potopie”. Teofil z Antiochii donosił, że arkę można było zobaczyć w górach arabskich. Wzmianki i legendy na temat arki pojawiały się też w średniowieczu. W 620 roku bizantyjski cesarz Herakliusz miał wspiąć się na Ararat i na własne oczy zobaczyć biblijną łódź. O szczycie, na którym miała spocząć arka, wspominał też Marco Polo. W jednej ze swoich relacji, wenecki podróżnik pisał o wysokiej górze w Armenii, na której według wierzeń miała osiąść zbudowana przez Noego łódź. Nie wspomniał jednak, że widział go na własne oczy. W XIII stuleciu ormiański szlachcic Hayton wspominał o „czymś czarnym”, widocznym na szczycie góry. Początki formalnych poszukiwań Prawdziwe zainteresowanie zorganizowanymi ekspedycjami poszukiwawczymi przyniosło dopiero XIX stulecie, kiedy zaczęła rozwijać się archeologia biblijna. Pierwszą w historii wyprawę na szczyt Araratu zorganizował w 1829 roku Friedrich Parrot, niemiecki …

arka-noego-9e10c0c.jpg
width: 873
height: 590

Archeolodzy na tropie Marii Magdaleny. Ta historia rzuca światło na początki chrześcijańska
type: item
date: 2025-08-09T13:14:02.000Z
creator: Parissa DJangi
subject: Historia
subject: biblia
subject: chrześcijaństwo
subject: historia
subject: jezus chrystus
description: Maria Magdalena to kobieta, której historia przez wieki była błędnie interpretowana. Badacze wciąż odkrywają, kim naprawdę była i jaka była jej rola wsród pierwszych chrześcijan. Jakie są najnowsze interpretacje?
encoded: Spis treści: Historia Marii Magdaleny Niezależna kobieta w cieniu mężczyzn? Skąd pochodziła Maria Magdalena? Ślady Marii Magdaleny w apokryfach i papirusach Patronka wykluczonych i odrzuconych Była obecna podczas ukrzyżowania Jezusa, a mimo to niewiele o niej wiadomo. To może być powód, dla którego uczeni nieustannie próbują odkryć prawdę o Marii Magdalenie. Maria Magdalena to jedna z najbardziej rozpoznawalnych postaci biblijnych. Nazywano ją kobietą opętaną przez demony, prostytutką, a nawet żoną Jezusa. Jej historia była wielokrotnie opowiadana i przepisywana przez ostatnie 2000 lat, odkąd była uczennicą Jezusa z Nazaretu, ale wiele faktów z jej życia wciąż pozostaje owianych tajemnicą. Często mylona jest z Marią z Betanii, inną postacią biblijną, a także przypisuje się jej autorstwo jednej z Ewangelii. Wciąż pozostaje wiele pytań: jakie było jej prawdziwe imię, kiedy i gdzie się urodziła, jak zmarła? Co o niej wiadomo naprawdę – i jakie dowody archeologiczne posiadamy na temat jej życia i świata, w którym żyła? Historia Marii Magdaleny Dowody pisane na temat Marii Magdaleny pochodzą głównie z kanonicznych Ewangelii przypisywanych Mateuszowi, Markowi, Łukaszowi i Janowi. Wskazują one, że była częścią kręgu Jezusa i to ona odkryła pusty grób. Była też kobietą, która namaściła ciało Jezusa w poranek Wielkanocny. Jednak Ewangelie nie zawsze zgadzają się w szczegółach dotyczących jej życia. Na przykład według ewangelii św. Łukasza była opętana przez demony, podczas gdy inne relacje mówią, że była świadkiem ukrzyżowania Jezusa. Dodatkowo, Ewangelie apokryficzne oferują inne wersje relacji Marii z Jezusem, w tym sugerujące ich silną więź. – Męscy uczniowie odnoszą się do niej z lekceważeniem, ponieważ jest kobietą – mówi James R. Strange, profesor Nowego Testamentu na Uniwersytecie Samforda w Alabamie. Niezależna kobieta w cieniu mężczyzn? Co jeszcze można wywnioskować z tych tekstów? Elizabeth Schrader Polczer, adiunkt Nowego Testamentu na Uniwersytecie Villanova, zau…

Mary-Magdalene-5def311.png
width: 901
height: 803

Naukowy dowód na istnienie Mojżesza? Odkrycie z pustyni dzieli badaczy
type: item
date: 2025-08-08T09:45:55.000Z
creator: Candida Moss
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: egipt
subject: religie
description: Ryty w kopalni turkusów z Półwyspu Synaj z około 1800 r. p.n.e. zdają się wspominać o mędrcu imieniem Mojżesz. Naukowcy sceptycznie podchodzą jednak do kwestii, czy jest to biblijny prorok. Co ostatecznie udało się ustalić?
encoded: Spis treści: Inskrypcje z kopalni dowodem na istnienie Mojżesza? Nowe technologie na pomoc archeologm Czy imię Mojżesz było popularnym imieniem egipskim? Nie ma wątpliwości co do znaczenia Mojżesza dla Żydów i chrześcijan. Według Biblii hebrajskiej to Mojżesz wyzwolił Izraelitów z niewoli w Egipcie, poprowadził ich przez pustynię i otrzymał od Boga Dziesięć Przykazań. Jednak dla historyków istnienie Mojżesza jest przedmiotem zażartej debaty. Pomimo jego religijnego znaczenia, dowody archeologiczne na istnienie Mojżesza zawsze były skąpe. Inskrypcje z kopalni dowodem na istnienie Mojżesza? Właśnie pojawiła się nowa, sensacyjna interpretacja inskrypcji sprzed 3800 lat. Czy jest to dowód na istnienie tej biblijnej postaci? Dowodem, o którym mowa, są dwie inskrypcje na ścianach skalnych w Serabit el-Khadim, egipskiej kopalni turkusów na Półwyspie Synaj. Inskrypcje te stanowią część większej grupy inskrypcji odkrytych przez słynnego archeologa Sir Williama Flindersa Petriego na początku XX wieku. Petrie wcześnie rozpoznał, że inskrypcje te są alfabetyczne, ale ich odczytanie zajęło dekady. Stanowią one główny dowód istnienia systemu pisma z epoki brązu, znanego jako pismo protosynajskie, a ich dokładne znaczenie i odczytanie wciąż jest przedmiotem debaty. Zgodnie z opinią naukowców inskrypcje te zostały wyryte przez robotników za panowania faraona Amenemhata III (ok. 1800 r. p.n.e.). Dwie inne, nieco starsze inskrypcje, odkryte w Wadi el-Hol na zachodnim brzegu Nilu, sugerują, że pismo protosynajskie pochodzi z Egiptu. To oznacza, że 30-40 inskrypcji z Serabit el-Khadim należy do najstarszych zachowanych zapisów alfabetycznych. Niektóre inskrypcje z Serabit el-Khadim wydają się być nacechowane religijnie. Kilka odnosi się do „El”, jednego z imion Boga nadanych w Biblii hebrajskiej. Inne wspominają o Ba’alacie, semickim bóstwie żeńskim, często postrzeganym jako odpowiednik egipskiej bogini Hathor. W niektórych przypadkach imię Ba’alatu jest wydrapane, co może sugerować, ż…

reni-guido-mojzesz-8cb35e9.png
width: 1568
height: 1502

Czy to naprawdę Arka Noego? Przełomowe badania na Górze Ararat
type: item
date: 2025-07-19T12:33:20.000Z
creator: Erin Blakemore
subject: Historia
subject: biblia
subject: historia
description: Arka Noego od dziesięcioleci rozpala wyobraźnię badaczy i pasjonatów Biblii. Mimo licznych „odkryć” naukowcy zgodnie twierdzą, że nie istnieją wiarygodne dowody na istnienie tej legendarnej konstrukcji.
encoded: Spis treści: Czy Arka Noego mogła przetrwać na zboczach góry Ararat? Dlaczego naukowcy odrzucają odkrycia związane z Arką Noego? Czy potop biblijny był faktem historycznym? Dlaczego nie da się ustalić miejsca, gdzie spoczęła Arka Noego? Jak pseudoarcheologia miesza naukę z wiarą? Naukowcy kontra oczekiwania opinii publicznej Przez ponad sto lat ludzie próbowali ustalić dokładne położenie Arki Noego. Archeolodzy twierdzą, że to daremny wysiłek. Arka Noego to jedna z najbardziej znanych i fascynujących historii ze Starego Testamentu. Po stworzeniu ludzi Bóg tak bardzo się nimi rozczarował, że zesłał na Ziemię wszechogarniający potop, by ich zgładzić. W tej opowieści jest jeden godny uwagi wyjątek: biblijny patriarcha i jego rodzina. Towarzyszyły im pary każdego zwierzęcia na Ziemi, a wszyscy przetrwali potop na ogromnym drewnianym statku. Czy Arka Noego mogła przetrwać na zboczach góry Ararat? Dla osób, które traktują religijny tekst jako historyczny zapis prawdziwych wydarzeń, poszukiwanie archeologicznych dowodów na istnienie Arki jest równie fascynujące. Zainspirowało to wielu wierzących do przeszukiwania zboczy góry Ararat i innych miejsc we wschodniej Turcji w poszukiwaniu śladów drewnianej konstrukcji wśród formacji skalnych. W 1876 roku brytyjski adwokat i polityk James Bryce wspiął się na górę, gdzie według Biblii Arka miała osiąść. Twierdził, że znalazł kawałek drewna, który „spełnia wszystkie wymagania” i uznał go za część Arki. Współczesne „odkrycia” ogłaszające, że „Arka Noego została znaleziona”, zdarzają się regularnie. Ostatnio grupa Noah’s Ark Scans, prowadzona przez Andrew Jonesa, twierdzi, że próbki gleby z Durupınar w Turcji zawierają materię organiczną różniącą się od otoczenia. Wielu innych badaczy uważa jednak, że miejsce przypominające kształtem łódź to naturalna formacja geologiczna. Dlaczego naukowcy odrzucają „odkrycia” związane z Arką Noego? Takie poszukiwania budzą irytację i lekceważenie wśród akademickich archeologów i biblistów. – Żaden …

Arka-c314fbf.jpg
width: 4842
height: 3498

Zwoje znad Morza Martwego bez tajemnic. Technologia odkryła najstarsze kopie Biblii
type: item
date: 2025-06-05T08:45:35.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Historia
subject: biblia
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
description: Nie ręka archeologa, a kod algorytmu odkrył, co naprawdę kryją zwoje znad Morza Martwego. Wyniki badań zaskoczyły nawet największych znawców Biblii.
encoded: Spis treści: Sztuczna inteligencja pomogła nauce Nowa wiedza biblijna Pismo Święte czytane do dziś w kościołach to źródło wiedzy nie tylko dla wiernych, ale również badaczy historii. W badaniach nad genezą i rozwojem Biblii ważną rolę odegrały starożytne teksty żydowskie nazywane zwojami znad Morza Martwego. Odkryto je w latach 40. i 50. XX wieku w jaskiniach niedaleko Qumran na Zachodnim Brzegu Jordanu. Historycy przyjęli datować je na okres od III wieku p.n.e. do I wieku n.e., jednak brak jakichkolwiek dat kalendarzowych w samych manuskryptach utrudniał dokładne ustalenie ich wieku. Z pomocą badaczom przyszła sztuczna inteligencja. Odkrycia opisane na łamach czasopisma „PLOS ONE” podnoszą rangę badań nad zwojami znad Morza Martwego, a przede wszystkim przybliżają nas do zrozumienia procesu powstawania kanonu biblijnego oraz jego relacji z kontekstem historycznym tamtych czasów. Sztuczna inteligencja pomogła nauce Nowoczesna technologia oparta na AI umożliwiła precyzyjniejsze datowanie zwojów znad Morza Martwego. Najnowsze analizy sugerują, że niektóre z rękopisów mogą być znacznie starsze, niż wcześniej przypuszczano. Co więcej, ich autorami mogły być osoby odpowiedzialne za najwcześniejsze teksty Biblii hebrajskiej. W ustaleniach nieoceniony okazał się Enoch. To algorytm stworzony przez zespół badawczy pod kierownictwem dr. Mladena Popovicia z Uniwersytetu w Groningen. System ten został wytrenowany na analizie pisma z datowanych źródeł starożytnych, a następnie przetestowany pod kątem precyzji. Tak też badacze przeanalizowali 135 fragmentów zwojów znad Morza Martwego, skupiając się na stylach pisma charakterystycznych dla okresu hasmonejskiego i herodiańskiego. Wnioski ich zaskoczyły. Jak się okazało, część rękopisów może pochodzić z czasów znacznie wcześniejszych, niż dotąd przypuszczano. – Zamiast tylko kilku zwojów z III wieku p.n.e., teraz mamy ich znacznie więcej, a jeden lub dwa mogą sięgać nawet końca IV wieku p.n.e. – tłumaczy Popović. Ustalenia rzucają n…

Zwoje-znad-Morza-Martwego-bez-tajemnic-0907140.jpg
width: 5184
height: 3456

Ta księga to prawdziwy unikat. Teraz można ją obejrzeć w Polsce
type: item
date: 2025-04-01T14:06:58.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: biblia
subject: książki
subject: województwo pomorskie
description: To jedna z najstarszych drukowanych ksiąg wyprodukowanych w Europie. I jednocześnie – najdroższych. Świetnie zachowana Biblia sprzed blisko 600 lat trafiła do pomorskiego muzeum. Teraz można ją podziwiać w pełnej okazałości.
encoded: Spis treści: Biblie Gutenberga – rewolucja w świecie literatury Biblia Pelplińska – unikat w naszym kraju Niezwykłe losy starej księgi Ta księga to prawdziwy unikat. Mowa o Biblii Gutenberga, która trafiła na stałą wystawę Muzeum Diecezjalnego w Pelplinie. Co jest w niej wyjątkowego? Biblie Gutenberga – rewolucja w świecie literatury Biblia była pierwszym dziełem wydawanym drukiem w Europie. Pierwsze przygotował w niemieckiej Moguncji Johannes Gutenberg – twórca pierwszej przemysłowej metody druku. Biblie Gutenberga – bo taka przylgnęła do nich nazwa, powstały w latach 1452–1455. Zawierają tekst Biblii w tłumaczeniu św. Hieronima (Wulgatę), podzielony na dwa tomy. Pojawienie się nowej technologii druku zrewolucjonizowało dostęp do słowa pisanego, które stało się łatwiej dostępne i tańsze niż wcześniej. Upowszechniły się krótkie teksty informacyjne czy książki – początkowo religijne, często na temat cudownych wydarzeń. Biblia Pelplińska – unikat w naszym kraju Do naszych czasów zachowało się niespełna 50 egzemplarzy Biblii Gutenberga, z czego tylko 20 kompletnych z ok. 200 egzemplarzy. Wśród nich jest księga, którą od końca marca można oglądać na stałej wystawie w Muzeum Diecezjalnym w Pelplinie. Wcześniej było to możliwe tylko w wybrane dni, ale obecnie zadbano o warunki ekspozycji, które zabezpieczają ten bezcenny zabytek piśmiennictwa. Przez ostatnie dwa lata dokładnie badano i konserwowano księgę. Udało się na przykład ustalić, że dębina, z którego wykonano okładzinę Biblii, pochodziła z Lasów Oliwskich należących do klasztoru cystersów oliwskich. Tę XV-wieczną oprawę, wykonał mistrz Henryk Coster z Lubeki. Na dwutomową księgę składają się 641 karty zadrukowane obustronnie w dwóch kolumnach o wymiarach 285 mm x 85 mm, zawierających 40-42 wierszy. Niezwykłe losy starej księgi Pelplińska Biblia trafiła do Polski w 1502 roku. Była przekazana konwentowi franciszkanów reformatów w Lubawie przez biskupa chełmińskiego Mikołaja Chrapickiego. W 1833 roku trafiła do biblio…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/DiocesanMuseuminPelplin2019P01-0032189.jpg
width: 5184
height: 3456

Dwa egzemplarze Biblii brzeskich odnalezione pod Opolem. Naukowcy: są oryginalne
type: item
date: 2025-02-10T12:41:59.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: biblia
subject: chrześcijaństwo
subject: książki
subject: województwo opolskie
description: Polscy naukowcy potwierdzili oryginalność tzw. Biblii brzeskich, które odkryto pod koniec 2024 roku nieopodal miejscowości Pokój w województwie opolskim. Egzemplarze pochodzą z 1563 roku.
encoded: Spis treści: Pod Opolem znaleziono dwie oryginalne Biblie Czym jest Biblia brzeska? Ile egzemplarzy Biblii brzeskiej przetrwało? „Napisana piękną i nowoczesną polszczyzną” Zgodnie z deklaracją wydawców Biblia brzeska to pierwszy wydany drukiem przekład całości Pisma Świętego na język polski. Została przetłumaczona z języków oryginalnych: hebrajskiego i greckiego przez polskich protestantów w Pińczowie w latach 1559–1563, dlatego czasem nazywana jest Biblią pińczowską. Pod Opolem znaleziono dwie oryginalne Biblie Pierwszy egzemplarz został wydany w 1563 roku w Brześciu Litewskim. Księga ma wymiary 255 na 401 mm i zawiera starannie wykonane drzeworyty na stronie tytułowej i w części starotestamentowej. W sumie wydano ok. 100 egzemplarzy. W 2024 roku naukowcy dokonali niezwykłego odkrycia. Odkryli dwa egzemplarze Biblii brzeskiej nieopodal miejscowości Pokój pod Opolem. Biblie zostały następnie przewiezione do Katowic, gdzie poddano je dezynfekcji i pobrano próbki papieru do badań mikrobiologicznych. Dało to początek prac konserwatorskich, które trwały wiele miesięcy. Teraz uczeni, którzy brali udział w badaniach poinformowali, że dwie księgi są oryginalnymi wydaniami Biblii brzeskiej z 1563 roku i zostały wydrukowane w Brześciu Litewskim. Pytaniem pozostawało, jak księgi trafiły na Górny Śląsk z terenów obecnej Białorusi. Czym jest Biblia brzeska? – Biblia brzeska jest pierwszym przekładem Pisma Świętego na język polski, służącym protestantom posługującym się tym językiem. Musimy pamiętać, że osobista lektura Biblii jest dla ewangelików jednym z filarów wiary, a więc analfabetyzm był grzechem – powiedział PAP prof. Dariusz Chemperek z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. – Dla Polaków mieszkających na Górnym Śląsku (a więc poza granicami Pierwszej Rzeczypospolitej) i będących protestantami, Biblia brzeska była jedyną możliwością spełnienia tego warunku. Na dodatek była ona przetłumaczona piękną polszczyzną, a przy jej tworzeniu pracował zespół biblistów z…

IMG-20250210-WA0026-c7d1177.jpg
width: 1600
height: 1200

Oszałamiający amulet sprzed 1500 lat. Widać na nim króla walczącego z diabłem
type: item
date: 2024-11-15T13:10:33.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: biblia
subject: bizancjum
subject: odkrycia archeologiczne
subject: religie
subject: turcja
description: Archeolodzy w Turcji odnaleźli wyjątkowy amulet. Przedstawia króla Salomona, który włócznią przebija diabła. Naukowcy twierdzą, że artefakt pochodzi z V wieku n.e.
encoded: Spis treści: Wyjątkowe odkrycie w starożytnym mieście Kim był król Salomon? Zwycięstwo dobra nad złem Tureccy archeolodzy prowadzili wykopaliska w starożytnym mieście Hadrianopolis, które znajduje się na terenie dzisiejszej Turcji, w północnej części kraju. Było zamieszkane od co najmniej I wieku p.n.e. przez następne 700 lat. To za rządów cesarza Hadriana w II wieku n.e. miasto zostało nazwane na jego część. W przeszłości nazywano je także Cezarea lub Kaisareia. Wyjątkowe odkrycie w starożytnym mieście W Hadrianopolis w ciągu ostatnich dekad odkryto wiele zabytków i artefaktów, a także znaleziono ślady wpływów nie tylko rzymskich, ale także hellenistycznych i bizantyjskich. Wykopano tam wiele budynków mieszkalnych, a także pozostałości łaźni, świątyń i wczesnochrześcijańskich kościołów oraz teatru i murów obronnych. W 2024 archeolodzy ponownie przybyli do tego starożytnego miasta, aby szukać śladów starożytnej historii. Naukowcy mogą mówić o dużym szczęściu. Już na wstępnym etapie prac udało im się odkopać amulet, który datowany jest na V wiek n.e. Badanie wykazało, że przedstawia króla Izraela Salomona, który przedmiotem przypominającym włócznie przebija diabła znajdującego się na koniu. Zabytek znajdował się w pozostałościach nieznanej konstrukcji. – Artefakt odnaleźliśmy w strukturze, którą nazwaliśmy „SDJ-3”. Jest to bardzo ważny zabytek dla archeologii anatolijskiej, ponieważ wcześniej w tym regionie nie znaleziono podobnego przedmiotu – podkreśla Ersin Çelikbaş, kierownik wykopalisk i archeolog z Uniwersytetu Karabük. Kim był król Salomon? Naukowcy podkreślają, że amulet musiał mieć bardzo ważne znaczenie religijne, ponieważ Salomon był niezwykle ważną postacią dla trzech największych religii. W tradycji judaistycznej i chrześcijańskiej jest jednym z największych mędrców antycznego świata. Uważa się, że to właśnie od odpowiada za Księgę Przysłów, Księgę Koheleta, a także niektóre psalmy. Dla wyznawców islamu jest również ważnym prorokiem. Uważano, że posiadł …

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/11/e8a5341a-73e7-41d0-a451-b398592c1d64KBU00004-819e312.jpg
width: 1920
height: 1080

Naukowcy zidentyfikowali szczątki ważnego średniowiecznego duchownego. Związany jest z drogą św. Jakuba
type: item
date: 2024-08-21T09:39:02.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: biblia
subject: hiszpania
subject: pielgrzymka
subject: santiago
subject: santiago de compostela
subject: Wolny czas
description: Gdyby nie ten średniowieczny duchowny, nie powstałaby słynna droga pielgrzymkowa św. Jakuba, nazywana także Camino de Santiago. Naukowcom udało się zidentyfikować szczątki biskupa Teodomiro.
encoded: W tym artykule: Teodomiro w Santiago de Compostela? Co do tej pory wiedzieliśmy szczątkach legendarnego biskupa? Kompleksowe badanie domniemanych szczątków Teodomiro Biskup Teodomiro (VIII–IX wiek) z Iria Flavia odkrył szczątki świętego Jakuba Większego. Ten chrześcijański męczennik zginął w Jerozolimie między 41 a 44 rokiem naszej ery. Według tradycyjnych przekazów, jego ciało miało trafić z Jerozolimy do Iberii na łodzi w VII wieku, z pomocą aniołów. Św. Jakub zginął jako pierwszy z dwunastu biblijnych apostołów. Teodomiro znalazł je na opuszczonym cmentarzu w dzisiejszym galicyjskim mieście Santiago de Compostela. Stać się to miało po wielu dniach postu i medytacji. W tym zadaniu pomóc miał mu miejscowy pustelnik, Pelayo. Teodomiro w Santiago de Compostela? Tyle anegdotyczna opowieść. Ile w niej jest prawdy? Badacze powątpiewali nawet w historyczność Teodomiro. Wokół domniemanego grobu św. Jakuba król Asturii, Alfons II Cnotliwy zlecił budowę małego kościoła. Dzisiaj jest to katedra w Santiago de Compostela. Ta sytuacja zapoczątkowała legendę o grobie apostoła na terenie Galicji. Od średniowiecza grób apostoła św. Jakuba przyciąga miliony pątników z całego świata. Ta droga pielgrzymkowa jest jednym z najważniejszych chrześcijańskich szlaków w Europie, obok tych wiodących do Rzymu i Jerozolimy. Co do tej pory wiedzieliśmy szczątkach legendarnego biskupa? W drugiej połowie minionego wieku odkryto nagrobek Teodomiro. Z napisów wynikało, że zmarł w 847 roku. Pod nim znaleziono szczątki, które początkowo zidentyfikowano jako należące do starszego mężczyzny. Jednak ponowne badanie w połowie lat osiemdziesiątych sugerowało, że szczątki należały do kobiety. Wzbudziło to wątpliwości co do ich związku z biskupem. Międzynarodowy zespół badaczy postanowił ponownie przyjrzeć się szczątkom znalezionym w grobie i wykonać ich kompleksową analizę. Wykonano badania osteologiczne, izotopowe, radiowęglowe i genetyczne. Głównym autorem publikacji na ten temat opublikowanej w czasopiś…

naukowcy-zidentyfikowali-szczatki-legendarnego-chrzescijanskiego-swietego-b43463a.png
width: 1200
height: 630

Na Pustyni Judzkiej odkryto materiał sprzed 3800 lat. Był barwiony biblijnym szkarłatem
type: item
date: 2024-07-23T09:40:33.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: biblia
subject: bliski wschód
subject: Edukacja
subject: izrael
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Izraelscy archeolodzy w jaskini na Pustyni Judzkiej odkryli jeden z najstarszych na świecie materiałów, który stworzono przy użyciu barwnika z małych owadów znanych jako czerwce. Badacze twierdzą, że tkaninę zabarwiono z wykorzystaniem owada, który wymieniany jest w Biblii.
encoded: W tym artykule: Kolor szkarłatny w starożytności i Biblii Kolor bogactwa i władzy Z czego powstawał ten starożytny barwnik? Szkarłat już od starożytności był kolorem utożsamianym z władzą, bogactwem i luksusem. Pierwsze wzmianki o barwnikach szkarłatnych pochodzą z VIII wieku p.n.e. i zostały opisane w tekstach perskich i asyryjskich. Co ciekawe, kolor ten do Rzymu przybył właśnie z Persji. W czasach Cesarstwa Rzymskiego pod względem prestiżu ustępował jedynie fioletowi, który noszony był przez cesarzy. Kolor szkarłatny w starożytności i Biblii Kolor szkarłatny pojawia się także kilkakrotnie w Biblii, zarówno w Starym, jak i Nowym Testamencie. Na przykład w Księdze Izajasza (1:18) możemy przeczytać: „Choćby wasze grzechy były jak szkarłat, jak śnieg wybieleją; choćby czerwone jak purpura, staną się jak wełna. Także w Księdze Samuela: „O, płaczcie nad Saulem, córki izraelskie. On was ubierał w prześliczne szkarłaty, złotymi ozdobami upiększał stroje”. Odnaleziono dwa miejsca zaginione od tysiącleci. Mają związek z wydarzeniami, które opisuje Biblia Brytyjski naukowiec twierdzi, że odnalazł dwa asyryjskie obozy wojskowe, które były wspominane w Biblii. Stacjonowali w nich żołnierze, którzy prowadzili oblężenie dwóch starożytnych mia... Wzmianki o szkarłacie pojawiają się również w Księdze Objawienia (17), w której opisano nierządnicę. „Dzięki mocy Ducha, anioł przeniósł mnie na pustynię, gdzie zobaczyłem kobietę siedzącą na szkarłatnej bestii o siedmiu głowach i dziesięciu rogach, na której wypisano imiona obrażające Boga. Kobieta była ubrana w purpurę i szkarłat. Miała też na sobie biżuterię ze złota, szlachetnych kamieni i pereł, w ręku zaś trzymała złoty kielich, wypełniony jej rozwiązłością i obrzydliwymi czynami”. W nowym badaniu archeologów z Izraelskiego Urzędu Starożytności opisano interesujące znalezisko z jaskini na Pustyni Judzkiej. Naukowcy twierdzą, że odnaleźli tkaninę, która barwiona była barwnikiem wykonanym z hebrajskiego „Tola‛at Hashani”, który zwan…

fragment-szkarlatnej-tkaniny-7543c2d.jpg
width: 1500
height: 1102

Święte miasto wyglądało inaczej niż sądziliśmy. Nowe odkrycie archeologiczne w Jerozolimie
type: item
date: 2024-07-22T11:49:29.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: biblia
subject: bliski wschód
subject: fortyfikacje
subject: izrael
subject: jerozolima
subject: odkrycia archeologiczne
subject: palestyna
subject: Wolny czas
description: Archeolodzy dokonali w Jerozolimie ważnego odkrycia. Naturalna dolina skalna okazała się być monumentalną fosą. Oddzielała dwie części miasta. Odkrycie to otwiera dyskusję na temat lokalizowania miejsc znanych z Biblii.
encoded: W tym artykule: Wielka dziura. Wielkie odkrycie w Jerozolimie „Wielkie przedsięwzięcie”. Nieznane umocnienia Jerozolimy Zagadka fortyfikacji Jerozolimy Kto wykonał fortyfikacje? Zagadka pozostaje Archeolodzy nie przestają pracować na terenie Jerozolimy. Jest to święte miasto dla wyznawców trzech religii monoteistycznych: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Dlatego każde znalezisko elektryzuje wiele osób, bo może odnosić się do wydarzeń znanych ze świętych ksiąg. Wielka dziura. Wielkie odkrycie w Jerozolimie Eksperci z Izraelskiego Urzędu Starożytności i Uniwersytetu w Tel Awiwie poinformowali właśnie o odkryciu potężnej fosy o głębokości co najmniej dziewięciu metrów i szerokości przynajmniej 30 metrów. Dokonano go w Parku Narodowym Murów Jerozolimskich. Naukowcy zdawali sobie sprawę, że rów obronny był częścią umocnień Jerozolimy. Ale nie było jasne, gdzie się znajdował. Poszukiwania fosy starożytnego miasta trwały 150 lat. Fosa została częściowo wykuta specjalnie w tym celu. Jednak jej fragmenty są pozostałością po kamieniołomach. W ten sposób ekonomicznie uzyskano bardzo istotny element fortyfikacji. Fosa oddzielała górne miasto, w którym znajdowały się Wzgórze Świątynne i pałac od dolnego miasta (obecnie to obszar Ofel), gdzie żyli zwykli ludzie. Jest to współczesny parking Givati. „Wielkie przedsięwzięcie”. Nieznane umocnienia Jerozolimy – Nie wiadomo, kiedy fosa została wykopana. Dowody sugerują, że była używana przez wieki, kiedy Jerozolima była stolicą Królestwa Judy, prawie 3000 lat temu w czasach króla Jozjasza. W tamtych latach fosa oddzielała południową część mieszkalną miasta od Akropolu na północy – komentują odkrycie kierownicy wykopalisk prof. Yuval Gadot z Wydziału Archeologii i Starożytnych Kultur Bliskiego Wschodu na Uniwersytecie w Tel Awiwie i dr Yiftah Shalev z Izraelskiego Urzędu Starożytności. Naukowcy nie mają wątpliwości: stworzenie fosy było wielką operacją. Na dużą skalę zmodyfikowała ona naturalną topografię miasta. Celem było zademonstr…

swiete-miasto-wygladalo-inaczej-nowe-odkrycie-archeologiczne-w-jerozolimie-4a412a3.png
width: 1200
height: 630

Odkryto najstarszy rękopis jednej z Ewangelii. Wspomina dzieciństwo Jezusa
type: item
date: 2024-06-17T07:01:22.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: biblia
subject: chrześcijaństwo
subject: historia
subject: Społeczeństwo
subject: starożytność
description: Fascynującego odkrycia dokonano w Niemczech. Archeolodzy zidentyfikowali rękopis Ewangelii sprzed 1600 lat. Badacze twierdzą, że to najstarszy dokument wspominający dzieciństwo Jezusa Chrystusa.
encoded: W tym artykule: Najstarszy manuskrypt Ewangelii Tomasza Dokument pochodzi z IV lub V wieku Rękopis zawiera fragment o jednym z cudów młodego Jezusa Najstarsze rękopisy Nowego Testamentu to najcenniejsze i tak naprawdę jedyne źródło wiedzy o najwcześniejszej wersji Ewangelii, czyli m.in. o życiu, śmierci i zmartwychwstaniu Jezusa Chrystusa. Uważa się, że najstarszy pochodzi z ok. IV wieku n.e. Jest nim Kodeks Synajski. To manuskrypt spisany na skórze cielęcej, który zawiera zarówno Septuagintę, jak i Nowy Testament. Najstarszy manuskrypt Ewangelii Tomasza Naukowcy z Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie poinformowali właśnie o fascynującym znalezisku. Badacze twierdzą, że udało im się zidentyfikować kolejny rękopis. Datowany jest na ponad 1600 lat i ma zawierać szczegóły dotyczące dzieciństwa Jezusa. Przez dziesięciolecia fragment zwoju miał pozostawać niezauważony w Bibliotece Państwowej i Uniwersyteckiej im. Carla von Ossietzky’ego w Hamburgu. Nie jest to jednak fragment jednej z czterech głównych Ewangelii. Ma być to manuskrypt księgi spisanej przez Tomasza, czyli jednego z 12 apostołów. Według Biblii mężczyzny nie było, gdy Chrystus miał ukazać się innym uczniom. Gdy reszta opowiedziała mu o tym, że widziała swojego nauczyciela, ten nie dowierzał na początku. Powiedział, że uwierzy, gdy zobaczy go osobiście i dotknie jego ran. Chwilę później Jezus miał mu się ukazać osobiście. Tomasz odpowiedział „Pan mój i Bóg mój”. Dokument pochodzi z IV lub V wieku Zidentyfikowany dokument to dokładnie rękopis Ewangelii Dzieciństwa Tomasza. To apokryf Nowego Testamentu, który miał powstać prawdopodobnie w II wieku. Opowiada o cudach, jakich dokonał Jezus w swoim dzieciństwie między piątym a dwunastym rokiem życia. Naukowcy podkreślają, że ich odkrycie jest niezwykle cennym źródłem historycznym, ponieważ pochodzi z początków chrześcijaństwa. Naukowiec odkrył zaginiony fragment Biblii. To jeden z najstarszych przekładów w historii Austriacki historyk dokonał sensacyjnego odkrycia. …

odkryto-najstarszy-rekopis-jednej-z-ewangelii-wspomina-dziecinstwo-jezusa-fot-staats-und-universitaetsbibliothek-hamburg-public-domain-mark-1-0-10f9041.jpg
width: 1200
height: 900