East Side Gallery w Berlinie – jedna z najlepszych bezpłatnych atrakcji Berlina kończy 35 lat
East Side Gallery w Berlinie to najdłuższy zachowany fragment Muru Berlińskiego, przekształcony w plenerową galerię sztuki z ponad setką murali. Poznaj historię, znaczenie kulturowe i praktyczne wskazówki dla odwiedzających to niezwykłe miejsce w stolicy Niemiec.
Spis treści: Historia i znaczenie East Side Gallery East Side Gallery jako atrakcja turystyczna East Side Gallery w Berlinie – wskazówki dla odwiedzających Dziś to jedna z atrakcji Berlina. East Side Gallery w Berlinie to miejsce, które łączy najnowszą historię Europy z wyjątkową sztuką uliczną. Na długości 1,3 km zachował się tutaj największy fragment Muru Berlińskiego, na którym ponad stu artystów z całego świata stworzyło muralowe dzieła komentujące zmiany polityczne i społeczne końca XX wieku. To wyjątkowa atrakcja dla miłośników historii, sztuki oraz tych, którzy chcą poczuć niepowtarzalną atmosferę powojennego Berlina. Historia i znaczenie East Side Gallery Powstanie galerii i symbolika murali Po upadku Muru Berlińskiego w 1989 roku wschodnia część miasta stała się przestrzenią dla artystycznej ekspresji. W 1990 roku, na odcinku muru przy Mühlenstraße, 118 artystów z 21 krajów stworzyło ponad 100 murali, które stały się wyrazem nadziei, wolności i przemian zachodzących w Europie. Oficjalne otwarcie East Side Gallery miało miejsce 28 września 1990 roku, a rok później nadano jej status pomnika chronionego. Najważniejsze dzieła i artyści Wśród najbardziej rozpoznawalnych murali znajdują się: „Braterski pocałunek” autorstwa Dmitrija Wrubla, przedstawiający pocałunek Leonida Breżniewa i Ericha Honeckera, symbolizujący bliskie relacje między ZSRR a NRD, „Test the Best” Birgit Kinder, ukazujący Trabanta przebijającego mur, co symbolizuje pragnienie wolności i przełamywanie barier. Te i inne dzieła stały się ikonami sztuki ulicznej w Berlinie, przyciągającymi miliony turystów rocznie. Ochrona i konserwacja East Side Gallery Ze względu na ekspozycję na warunki atmosferyczne oraz akty wandalizmu, East Side Gallery wymaga regularnej konserwacji. W 2009 roku przeprowadzono kompleksową renowację, podczas której 87 artystów odnowiło 100 murali. Od 2018 roku za utrzymanie galerii odpowiada Fundacja Muru Berlińskiego (Stiftung Berliner Mauer), dbając o jej zachowanie dla przyszłych pokoleń. East Side Gallery jako atrakcja turystyczna Dojazd, lokalizacja i informacje praktyczne East Side Gallery znajduje się w dzielnicy Friedrichshain, wzdłuż ulicy Mühlenstraße, nad brzegiem Szprewy. Dojazd jest dogodny: S-Bahn i U-Bahn: stacja Ostbahnhof (linie S3, S5, S7, S9, U1) znajduje się około 5 minut spacerem od galerii; Alternatywnie: można wysiąść na stacji Warschauer Straße i przejść pieszo wzdłuż muru. Zwiedzanie, godziny otwarcia i bilety Galeria jest dostępna przez całą dobę, ponieważ znajduje się na otwartej przestrzeni. Wstęp jest bezpłatny, co czyni ją dostępną dla wszystkich zainteresowanych. Wydarzenia kulturalne i społeczne w galerii East Side Gallery to nie tylko miejsce ekspozycji murali, ale także przestrzeń dla różnorodnych wydarzeń kulturalnych, takich jak wystawy, koncerty czy warsztaty artystyczne. Regularnie odbywają się tu inicjatywy społeczne, podkreślające znaczenie wolności i praw człowieka. East Side Gallery w Berlinie – wskazówki dla odwiedzających Najlepszy czas na wizytę i robienie zdjęć Aby uniknąć tłumów i cieszyć się spokojnym zwiedzaniem, warto odwiedzić galerię wczesnym rankiem lub późnym wieczorem. Wczesne godziny poranne oferują również najlepsze warunki oświetleniowe do fotografowania murali. Zachowanie i etykieta zwiedzającego Ze względu na historyczną i artystyczną wartość murali, zaleca się: nie dotykać ani nie niszczyć dzieł sztuki, zachować ciszę i szacunek dla innych zwiedzających, nie pozostawiać śmieci i dbać o czystość otoczenia. Co zobaczyć w okolicy East Side Gallery Po zwiedzeniu galerii warto udać się na spacer po okolicy: most Oberbaumbrücke: malowniczy most łączący dzielnice Friedrichshain i Kreuzberg, oferujący piękne widoki na Szprewę, dzielnica Kreuzberg: znana z tętniącego życia nocnego, licznych kawiarni, barów i restauracji serwujących kuchnie z całego świata, Muzeum Muru Berlińskiego: położone niedaleko, oferuje pogłębioną wiedzę na temat historii muru i jego wpływu na życie mieszkańców Berlina. East Side Gallery to nie tylko atrakcja turystyczna, ale także żywe świadectwo historii i symbol wolności. Odwiedzając to miejsce, można doświadczyć wyjątkowego połączenia sztuki i historii, które pozostawia niezapomniane wrażenia. Źródła: Berlin.de, VisitBerlin Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Reichstag to jedna z największych atrakcji Berlina. Okazały gmach pamięta trudną historię Niemiec
Reichstag, słynny gmach parlamentu Rzeszy w Berlinie, przeszedł długą drogę: od symbolu skłóconej potęgi cesarskiej, aż do globalnej ikony stabilnej i otwartej demokracji. To coś więcej niż tylko budynek. Okazały gmach był świadkiem ponad stuletniej burzliwej historii. Dziś, dzięki swojemu znaczeniu i samej architekturze, należy do najchętniej odwiedzanych atrakcji w Berlinie. W tym artykule przybliżamy historię tego miejsca.
Spis treści: Nowa siedziba parlamentu, czyli historia gmachu Reichstagu Nie tylko serce demokracji, ale i atrakcja turystyczna Monumentalny gmach Reichstagu obecnie jest siedzibą drugiej izby niemieckiego parlamentu. Nie można jednak nie wspomnieć, że mówimy tu także o jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli niemieckiej stolicy. Wielka szklana kopuła jest dziś ikonicznym elementem panoramy miasta, zupełnie jak Tower Bridge w Londynie czy Łuk Triumfalny w Paryżu. Nowa siedziba parlamentu, czyli historia gmachu Reichstagu Swoimi korzeniami historia gmachu Reichstagu sięga narodzin nowoczesnych Niemiec. Po zjednoczeniu w 1871 roku, Berlin stał się stolicą cesarstwa. Nowo powstały parlament – Reichstag – pilnie potrzebował reprezentacyjnej siedziby. W marcu zaczął obradować w pałacu Schwerin, dawnej siedzibie pruskich deputowanych. Obiekt szybko okazał się za mały dla organu, do którego dołączyli parlamentarzyści państw południowoniemieckich. Jeszcze w tym samym roku powołano parlamentarną komisję, która otrzymała zadanie przygotowania budowy nowej siedziby. Wkrótce Reichstag przeniósł się do budynku dawnej Królewskiej Manufaktury porcelany. Historyczny obiekt miał być tymczasową siedzibą parlamentu. Prognozowano, że po 5–6 latach deputowani zaczną obradować w nowym gmachu. Okres przejściowy potrwał jednak znacznie dłużej. Architekt i jego dzieło W 1882 roku konkurs na projekt nowego budynku wygrał niemiecki architekt Paul Wallot. Jego wizja, ukształtowana podróżami studyjnymi do Włoch i Wielkiej Brytanii oraz fascynacją mistrzami renesansu, zakładała stworzenie monumentalnego gmachu w stylu neorenesansowym. W swoim projekcie Wallot chciał zgrabnie połączyć elementy renesansu, baroku i klasycyzmu, by w ten sposób wyrazić powagę, historyczną ciągłość i siłę zjednoczonego narodu. Budowa trwała dekadę, od położenia kamienia węgielnego 9 czerwca 1884 roku do uroczystego otwarcia 5 grudnia 1894 roku. Fasada została ozdobiona bogatymi detalami, w tym płaskorzeźbą na frontonie przedstawiającą Germanię oraz alegorie dwóch granicznych rzek ówczesnego cesarstwa – Renu i Wisły. Cztery narożne wieże symbolizowały cztery królestwa tworzące Rzeszę: Prusy, Bawarię, Saksonię i Wirtembergię. Zwieńczeniem projektu była niesamowita kopuła ze stali i szkła. W tamtych czasach taka konstrukcja była prawdziwym majstersztykiem inżynierii i jednocześnie – namacalnym symbolem niemieckiej potęgi przemysłowej. Dzieło Wallota mierzyło 75 m wysokości (według pierwotnego zamysłu konstrukcja miała osiągać 85 m, ale okazała się za ciężka). Konflikt z cesarzem O ile początkowo Wilhelm II miał pozytywny stosunek do budowy gmachu Reichstagu, to z czasem zaczęła narastać w nim niechęć, zarówno wobec projektu, jak i samej idei parlamentaryzmu. Dzięki monumentalnej kopule budynek parlamentu fizycznie górował nad siedzibą monarchy. Cesarz odczytał to jako wyzwanie rzucone autokratycznej władzy. Władca pogardliwie nazywał gmach „reichsaffenhaus”, czyli „małpiarnią Rzeszy”, co było obelgą wymierzoną zarówno w architekturę, jak i w demokratyczne aspiracje deputowanych. Konflikt miał również wymiar osobisty. Znana jest anegdota o wizycie cesarza w pracowni Wallota, podczas której Wilhelm II chwycił za pióro, zaczął samowolnie poprawiać plany. Architekt miał stwierdzić, że „to się nie uda”. Ta konfrontacja doskonale obrazuje napięcie między monarchą a rosnącą w siłę władzą obywatelską. Niechęć cesarza była tak silna, że wielokrotnie odmawiał on Wallotowi przyznania prestiżowych odznaczeń. Spóźniony hołd Najlepszym dowodem na ideologiczny spór wokół budynku była historia jego dedykacji. Inskrypcja „Dem Deutschen Volke”, czyli „Narodowi Niemieckiemu”, choć zawarta w oryginalnym projekcie Wallota, przez ponad dwie dekady napotykała na zaciekły opór cesarza. Ostatecznie umieszczono ją na fasadzie dopiero w 1916 roku, w samym środku I wojny światowej. W tym geście kryła się głębsza kalkulacja. W momencie, gdy wojenna euforia opadła, a naród ponosił ogromne ofiary, dedykacja ta stała się potężnym narzędziem propagandowym. Miała jednoczyć społeczeństwo wokół idei walki za naród, a nie tylko za monarchę. Wymiar symboliczny miał też materiał, z którego odlano litery. Posłużył do tego brąz pozyskany z dwóch armat zdobytych w czasie wojen napoleońskich. W ten sposób wysiłek militarny został połączony z tożsamością narodową. Narodziny i upadek republiki 9 listopada 1918 roku z jednego z balkonów Reichstagu, polityk Philipp Scheidemann proklamował powstanie Republiki Niemieckiej, co oznaczało koniec monarchii i początek tzw. Republiki Weimarskiej. Wówczas gmach stał się siedzibą jej demokratycznego parlamentu. Ten okres nie trwał jednak długo. 27 lutego 1933 roku, zaledwie miesiąc po dojściu Adolfa Hitlera do władzy, gmach stanął w płomieniach. Pożoga strawiła salę plenarną i wspaniałą kopułę. Dla nazistów to wydarzenie stało się dogodnym pretekstem do rozprawienia się z opozycją. O podpalenie oskarżono holenderskiego komunistę Marinusa van der Lubbe. Już następnego dnia wydano dekret o ochronie narodu i państwa, który zawieszał podstawowe prawa obywatelskie, takie jak choćby wolność słowa i zgromadzeń. To otworzyło drogę do budowy totalitarnej dyktatury. Gmach w czasach III Rzeszy Naziści wykorzystali pożar do legitymizacji swojej władzy. Paradoksalnie, nigdy nie przywrócili budynkowi jego dawnej funkcji. Dla nich gmach był symbolem znienawidzonej demokracji weimarskiej. Fasadowy parlament, w praktyce będący niczym innym, jak tylko „maszynką” do wyrażania poparcia dla przemówień Hitlera, gromadził się w budynku pobliskiej Opery Krolla. Zniszczony, podupadający gmach Reichstagu służył przede wszystkim celom propagandowym, a w czasie II wojny światowej został przekształcony w obiekt militarny. Zorganizowano tam wówczas szpital polowy i fabrykę lamp radiowych. Okna zostały zamurowane. W 1945 roku Armia Czerwona zdobyła Berlin. Reichstag nie pełnił żadnej funkcji rządowej, a mimo to stał się dla Rosjan głównym celem. Dlaczego? Ze względów symbolicznych i propagandowych. Zdobycie gmachu miało być ostatecznym dowodem na upadek III Rzeszy. Zdjęcie, które 2 maja 1945 roku wykonał Jewgienij Chałdiej, przedstawiające czerwonoarmistów wznoszących flagę nad zrujnowanym budynkiem, stało się jednym z najbardziej ikonicznych obrazów końca wojny w Europie. Reichstag w okresie zimnej wojny Po wojnie zrujnowany gmach znalazł się po zachodniej stronie Berlina, tuż przy granicy z sektorem radzieckim. Stolicę RFN przeniesiono do Bonn, a Reichstag utracił swoją pierwotną funkcję. Co prawda w 1961 roku rozpoczęła się trwająca trzy lata odbudowa gmachu, jednak jej efekty były co najmniej kontrowersyjne. W toku prac, usunięto resztki zniszczonej kopuły oraz większość historycznych zdobień. Przez dekady budynek pełnił głównie funkcje muzealne. Transformacja Normana Fostera Upadek Muru Berlińskiego otworzył nowy, najbardziej spektakularny rozdział w historii Reichstagu. Jego odbudowa stała się architektonicznym symbolem zjednoczenia i odrodzenia niemieckiej demokracji. 3 października 1990 roku w gmachu Reichstagu odbyła się oficjalna ceremonia zjednoczenia Niemiec. Rok później, 20 czerwca 1991 roku, po burzliwej debacie, zjednoczony Bundestag podjął historyczną decyzję o przeniesieniu stolicy z powrotem do Berlina, przesądzając tym samym o przyszłości budynku jako siedziby parlamentu. Konkurs architektoniczny na przebudowę gmachu wygrał w 1993 roku sir Norman Foster. Brytyjski architekt przedstawił odważną koncepcję, jednak zachowującą szacunek do historii. We wnętrzu postanowił stworzyć nowoczesną, funkcjonalną przestrzeń, pozostawiając jednak historyczne mury zewnętrzne wraz z ich wszystkimi „bliznami”. Najbardziej rozpoznawalnym elementem projektu jest nowa kopuła. Ważący 1200 ton element mierzy 40 m średnicy i wznosi się na wysokość 24 m. Przebudowę ukończono w 1999 roku. Pierwsze posiedzenie Bundestagu odbyło się w nowym gmachu 19 kwietnia tego samego roku. Nie tylko serce demokracji, ale i atrakcja turystyczna Reichstag dziś jest nie tylko siedzibą drugiej izby niemieckiego parlamentu, ale także jednym z najistotniejszych punktów na turystycznej mapie Berlina. Budynek jest udostępniony do zwiedzania. Wstęp jest bezpłatny, ale obowiązuje wcześniejsza rezerwacja. Największą atrakcją jest możliwość wejścia do szklanej kopuły, z której roztacza się wspaniały widok na okoliczne zabudowania. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Otrzymał nazwę na cześć rosyjskiego cara. Jak dawny targ bydła stał się jednym z najważniejszych placów Europy?
Alexanderplatz w Berlinie to kultowy plac i jeden z najważniejszych punktów stolicy Niemiec. Poznaj fascynującą historię tego miejsca, zobacz najważniejsze atrakcje, sprawdź, co warto zobaczyć i jak zaplanować pobyt w tej tętniącej życiem części miasta.
Spis treści: Historia Alexanderplatz – od targowiska do symbolu Berlina Najważniejsze atrakcje Alexanderplatz – co warto zobaczyć Praktyczne informacje dla turystów odwiedzających Alexanderplatz Położony w sercu Berlina Alexanderplatz od wieków stanowi centralny punkt miasta. Przemiany historyczne, bogata oferta atrakcji oraz znakomite połączenia komunikacyjne sprawiają, że plac ten niezmiennie przyciąga zarówno mieszkańców, jak i odwiedzających stolicę Niemiec. Z każdej strony plac otaczają zabytki, kultowe miejsca spotkań i nowoczesne centra handlowe, tworząc wyjątkową atmosferę pulsującej metropolii. Historia Alexanderplatz – od targowiska do symbolu Berlina Początki placu i nadanie nazwy Alexanderplatz, określany również potocznie jako „Alex”, należy do najważniejszych przestrzeni publicznych Berlina i przez stulecia przeszedł niezwykłą przemianę. Jego początki sięgają XVII wieku, kiedy istniał tutaj targ bydła znany jako Ochsenmarkt (Targ Wołów). Plac był wówczas miejscem spotkań kupców i handlowców, co potwierdzają zarówno źródła miejskie, jak i przekazy historyczne. Kluczowym momentem w historii Alexanderplatz było nadanie mu nowej nazwy w 1805 roku. Uczczono wówczas wizytę cara Aleksandra I, który przybył do Berlina na zaproszenie króla Prus. Od tego czasu plac nosi imię rosyjskiego monarchy, symbolizując przemiany zachodzące w mieście na początku XIX wieku. Wraz z rozwojem Berlina na przełomie XIX i XX wieku Alexanderplatz zyskał nowe funkcje. Po wybudowaniu linii kolejowej (kolei miejskiej) oraz rozbudowie infrastruktury komunikacyjnej, plac stał się najważniejszym węzłem przesiadkowym Berlina Wschodniego. Krzyżowały się tu linie tramwajowe, metra (U-Bahn), kolei miejskiej (S-Bahn), a także liczne drogi dojazdowe. Alexanderplatz zaczął symbolizować nowoczesność i miejski puls życia. Przebudowa i architektura po II wojnie światowej Podczas II wojny światowej Alexanderplatz doznał poważnych zniszczeń. Intensywne bombardowania spowodowały niemal całkowite zniszczenie placu, a jego odbudowa była jednym z priorytetów powojennych władz Berlina Wschodniego. W latach 60. XX wieku przystąpiono do kompleksowej rekonstrukcji Alexanderplatz w stylu architektury socjalistycznej. Wzniesiono charakterystyczne budynki z wielkiej płyty, wyznaczono szerokie bulwary oraz przestronne place, które miały odzwierciedlać nową wizję miasta zgodnie z ideologią ówczesnej Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Ta powojenna przebudowa ukształtowała dzisiejszy wizerunek Alexanderplatz jako nowoczesnej, otwartej przestrzeni miejskiej, pełnej życia, gdzie codziennie przewijają się dziesiątki tysięcy mieszkańców i turystów. Najważniejsze atrakcje Alexanderplatz – co warto zobaczyć Wieża Telewizyjna – najwyższy punkt Berlina Bez wątpienia największym symbolem Alexanderplatz jest Berliner Fernsehturm, czyli Wieża Telewizyjna. Wzniesiona w 1969 roku przez władze NRD, stanowiła symbol nowoczesności Berlina Wschodniego. Ma wysokość 368 metrów, co czyni ją najwyższą budowlą w Niemczech i jedną z najwyższych konstrukcji w Europie. Na wysokości 203 metrów znajduje się taras widokowy, z którego rozciąga się panoramiczny widok na całe miasto – od Bramy Brandenburskiej, po nowoczesne dzielnice Kreuzberg, gdzie można zjeść klasyczny berliński kebab, czy Prenzlauer Berg. Jeszcze wyżej, na 207 metrze, znajduje się obrotowa restauracja Sphere, pozwalająca delektować się potrawami przy nieustannie zmieniającym się widoku Berlina. Wieża Telewizyjna to obowiązkowy punkt programu dla każdego, kto odwiedza Alexanderplatz i chce poczuć wyjątkowy klimat metropolii. Zegar Czasu Światowego i kultowe miejsca spotkań Na Alexanderplatz znajduje się także słynny Urania-Weltzeituhr, czyli Zegar Czasu Światowego. To instalacja z 1969 roku, która wskazuje aktualny czas w 24 strefach czasowych świata. Zegar szybko stał się jednym z najpopularniejszych punktów orientacyjnych i miejsc spotkań dla mieszkańców oraz turystów. Jego charakterystyczny wygląd, kręcące się tarcze z nazwami miast oraz stale gromadzący się wokół niego ludzie czynią z niego ikonę urbanistyki socjalistycznej. Warto podkreślić, że Alexanderplatz jest miejscem o ogromnym znaczeniu społecznym. W jego pobliżu odbywały się liczne demonstracje, zgromadzenia i wydarzenia kulturalne. Fontanna Neptuna i inne zabytki w okolicy W bliskim sąsiedztwie Alexanderplatz znajduje się Neptunbrunnen – monumentalna fontanna Neptuna. To jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł architektury parkowej Berlina, które powstało pod koniec XIX wieku. Fontanna przedstawia boga mórz otoczonego przez nimfy i symbole czterech głównych rzek Prus. Jest popularnym miejscem odpoczynku i spotkań. W okolicy Alexanderplatz warto również zobaczyć Czerwony Ratusz (Rotes Rathaus), siedzibę władz miejskich, oraz Kościół Mariacki (Marienkirche), jeden z najstarszych zabytków sakralnych miasta. Te miejsca podkreślają znaczenie placu jako centrum historycznego i kulturowego Berlina. Praktyczne informacje dla turystów odwiedzających Alexanderplatz Komunikacja i dojazd do Alexanderplatz Alexanderplatz jest jednym z kluczowych węzłów komunikacyjnych Berlina. Przez plac przebiegają linie metra (U-Bahn): U2, U5 i U8, linie kolei miejskiej (S-Bahn): S3, S5, S7, S9 i S75 oraz liczne linie tramwajowe i autobusowe. Dzięki temu dotarcie tu z każdego punktu miasta jest szybkie i wygodne. Położenie placu sprawia, że stanowi doskonałą bazę wypadową do zwiedzania innych atrakcji Berlina – zarówno pieszo, jak i komunikacją miejską. Zakupy, restauracje i hotele w pobliżu Alexanderplatz jest rajem dla miłośników zakupów. Znajduje się tu znane centrum handlowe Alexa, w którym mieszczą się setki sklepów, restauracji oraz punktów usługowych. W okolicy nie brakuje także innych znanych miejsc na zakupy, takich jak Galeria Kaufhof Berlin czy popularny Primark Berlin. Szeroki wybór sklepów, butików i sieciówek sprawia, że Alexanderplatz jest jednym z najważniejszych centrów handlowych miasta. Oferta gastronomiczna placu jest równie bogata – od międzynarodowych sieci restauracji, przez lokalne bary i kawiarnie, po klimatyczne restauracje z kuchnią niemiecką i światową. Dla zwiedzających dostępna jest szeroka gama hoteli, od ekonomicznych po luksusowe, co czyni plac atrakcyjną bazą noclegową podczas wizyty w Berlinie. Wydarzenia, jarmarki i ciekawostki związane z placem Plac Alexanderplatz przez cały rok tętni życiem. Regularnie odbywają się tu koncerty, wydarzenia kulturalne, wystawy oraz demonstracje. Szczególną popularnością cieszy się jarmark bożonarodzeniowy Berlin, który każdego roku przyciąga tłumy mieszkańców i turystów pragnących poczuć magię świąt. Warto również wspomnieć, że Alexanderplatz stał się inspiracją dla twórców literatury i filmu – m.in. Alfred Döblin w powieści „Berlin Alexanderplatz” oraz jej słynnej adaptacji filmowej. Wielu berlińczyków uważa, że prawdziwy puls miasta można poczuć właśnie tu – gdzie historia splata się z nowoczesnością, a Alexanderplatz odgrywa rolę swoistego zwierciadła przemian społecznych i kulturowych Berlina. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Brama Isztar – co łączy Nabuchodonozora, glazurowane lwy i berlińskie muzeum?
Brama Isztar bez wątpienia jest jednym z najwspanialszych zabytków starożytnego świata. Imponująca konstrukcja nawet dziś robi niesamowite wrażenie, mimo że budowla, którą możemy podziwiać, jest tylko częściową rekonstrukcją. Kiedy odkryto bramę Isztar? Jak wyglądała w czasach starożytnych? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Babilon króla Nabuchodonozora II Poszukiwanie cudów starożytnego świata Starożytna układanka Zrekonstruowana brama Isztar robi nieprawdopodobne wrażenie Nabuchodonozor II zapisał się na kartach historii nie tylko jako ten, który zdobył i zniszczył Jerozolimę, podbił Syrię, Palestynę i część Fenicji. Był także ambitnym budowniczym, który przekształcił starożytny Babilon we wspaniałą, olśniewającą i potężną stolicę wielkiego imperium. W czasie jego panowania powstało wiele niesamowitych budowli. E-sagila, wiszące ogrody królowej Semiramidy, liczne pałace, fortyfikacje i drogi procesyjne – to tylko niektóre przykłady. Na tej liście nie może zabraknąć też zachwycającej bramy Isztar, która otwierała drogę prowadzącą do świątyni poświęconej Mardukowi. Babilon króla Nabuchodonozora II Stary Testament opisuje Babilon jako miasto rozpusty i grzechu, a Nabuchodonozora, króla Babilonii z dynastii chaldejskiej, przedstawia jako okrutnego i aroganckiego władcę. Trudno się temu dziwić. W końcu to właśnie syn Nabopolassara złupił i doszczętnie zniszczył Jerozolimę, obracając w gruz między innymi wspaniałą świątynię Salomona. To on na niemal pół wieku zniewolił mieszkańców Judei i zmusił ich do niewolniczej pracy na rzecz imperium babilońskiego. Należy jednak podkreślić, że czas jego panowania był czasem największej świetności Babilonii i wiecznego miasta Babilonu. Nabuchodonozor II zdobywał nowe ziemie, powiększając terytorium imperium i umacniając jego pozycję. Na podległych mu terenach zapewnił względny pokój i stabilność, a to sprzyjało rozwojowi handlu, co sprzyjało rozwojowi gospodarczemu. Podczas jego panowania stolica imperium nowobabilońskiego stała się najwspanialszym miastem ówczesnego świata. Olśniewające budowle dodawały miastu splendoru. Nawet obserwowane z zewnątrz, musiało robić niesamowite wrażenie. Trzy linie murów obronnych najpewniej prezentowały się imponująco, podobnie jak osiem prowadzących do miasta bram. Poszukiwanie cudów starożytnego świata W 1899 roku na tereny starożytnego miasta przybył niemiecki archeolog Robert Koldewey. Specyfika regionu nie dawała większych szans na znalezienie wielu skarbów dawnego świata. O ile starożytni Grecy, Rzymianie czy Egipcjanie mieli pod dostatkiem trwałego budulca, to w dorzeczu Tygrysu i Eufratu jedynym dostępnym materiałem był muł, który nawet po wypaleniu nie był tak twardy, jak kamień. A jednak badacze dokonali niesamowitych odkryć. W rezultacie wykopaliska prowadzone pod egidą Niemieckiego Towarzystwa Orientalnego trwały do 1917 roku. Badaczom udało się trafić na fundamenty i dolne partie zigguratu E-temenanki, ogromnej konstrukcji, która mogła być inspiracją dla biblijnej Wieży Babel. Znaleźli też piwnice i kanały, które skojarzyli z wiszącymi ogrodami Semiramidy. Cegły mułowe niezbyt dobrze zniosły próbę czasu, ale wśród licznych znalezisk było jedno, które można było zrekonstruować. Podczas wykopalisk, archeolodzy odsłonili fundamenty i dolne części murów bramy Isztar, ale obok leżało mnóstwo dobrze zachowanych niebieskich cegieł. To dawało nadzieję, że uda się przywrócić starożytnej budowli jej dawny kształt. Starożytna układanka W 1903 roku do Berlina dotarły pierwsze pokryte niebieską glazurą cegły. Później wysłano kolejne, w pięciuset wypełnionych po brzegi skrzyniach. Rozpoczęły się prace rekonstrukcyjne. Początkowo naukowcy nie radzili sobie zbyt dobrze, aż odkryli, że na cegłach zachowały się znaki wskazujące kolejność montażu. W wielu miejscach brakowało oryginalnego budulca. Trzeba było wykonać współczesne repliki, a żeby te wyglądały wiarygodnie, nie obyło się bez budowy specjalnych pieców. Rekonstrukcja ostatecznie zakończyła się w 1930 roku. Zrekonstruowana brama Isztar robi nieprawdopodobne wrażenie Monumentalna brama Isztar składała się z dwóch połączonych przejściem wrót, czterech wież zwieńczonych krenelażem i łączących je murów. Była oblicowana niebieską glazurowaną cegłą. Na tym tle były widoczne wyobrażenia 575 zwierząt, które symbolizowały bóstwa Babilonii. Lwy odpowiadały bogini Isztar, bóstwu miłości, wojny i płodności. Byki symbolizowały Adada, boga burz, pogody i płodności. Z kolei Smoki-węże były symbolem Marduka, najwyższego bóstwa Babilonu. Naukowcom nie udało się odtworzyć wszystkich zwierząt, a w budynku Muzeum Pergamońskiego zmieściły się tylko mniejsze z podwójnych wrót (większe są przechowywane w muzealnych magazynach). To nieistotne. Ważne jest, że uczeni odtworzyli cegła po cegle fragment świata, który istniał przed nastaniem naszej ery. Wspaniała brama do dziś jest eksponowana w berlińskim muzeum. Wraz z odtworzoną drogą procesyjną, prezentuje się niesamowicie. Warto wspomnieć, że także Irak ma swoją bramę Isztar. Ta jest jednak repliką. Dlaczego na terenie Babilonu wznosi się kopia, a oryginał zachowano w Berlinie? Cóż, ma to związek ze specyfiką polityki przełomu XIX i XX wieku. Zawłaszczanie znalezisk archeologicznych przez kraje prowadzące wykopaliska nie było wówczas niczym niezwykłym. Cesarstwo Niemieckie zawarło w tej sprawie porozumienie z Imperium Osmańskim, które z dzisiejszej perspektywy wydaje się co najmniej kontrowersyjne. Jednak konserwacja i rekonstrukcja bramy wymagała zastosowania zaawansowanej technologii i niewykluczone, że na miejscu nie dało się zrealizować tak ogromnego przedsięwzięcia. Gdzie i kiedy będzie można zobaczyć Bramę Isztar? Brama Isztar znajduje się dziś w kolekcji berlińskiego Muzeum Pergamon na Wyspie Muzeów. Niestety, samo muzeum zostało zamknięte 23 października 2023 roku z powodu wieloletniej modernizacji. Planowane jest częściowe otwarcie północnego skrzydła wraz z wybranymi ekspozycjami wiosną 2027 roku, natomiast pełne udostępnienie całości kolekcji – w tym Bramy Isztar – przewidziano dopiero około 2037 roku. Do tego czasu odwiedzający Berlin mogą poznać wybrane elementy zbiorów w specjalnych wystawach towarzyszących oraz w projekcie Pergamonmuseum Das Panorama Yadegara Asisi. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
„Zwiedziłem Berlin na rowerze” – to wciąż jedno z najciekawszych miast Europy
Berlin wyjątkowo przyjemnie zwiedza się na rowerze. W mieście nie brakuje ścieżek rowerowych, a odległości między największymi atrakcjami nie są zbyt duże. Mnie udało się w ten sposób zobaczyć najważniejsze i najciekawsze miejsca w stolicy Niemiec – od Prenzlauer Berg po ikoniczną Wieżę Telewizyjną.
Spis treści: Prenzlauer Berg – z robotniczej dzielnicy w hipsterski zakątek Miejsce Pamięci Muru Berlińskiego i pozostałości Muru Berlin żydowski – przeszłość i teraźniejszość Reichstag i Dzielnica Rządowa – w sercu polityki Brama Brandenburska – symbol jedności Pomnik Ofiar Holokaustu i Tiergarten – pamięć i zieleń Checkpoint Charlie – zimnowojenny symbol Rynek Żandarmerii i Plac Bebela – architektura i pamięć Unter den Linden i Zamek w Berlinie – elegancja dawnego Berlina Wyspa Muzeów i Katedra – skarbnica sztuki Wieża TV na Alexanderplatz – panorama miasta Poradnik praktyczny – jak zorganizować trasę samodzielnie Rower w Berlinie to nie tylko środek transportu – to przepustka do miasta, które można odkrywać w tempie dostosowanym do własnych sił i zainteresowań. Stolica Niemiec jest w pełni przygotowana na turystów poruszających się na dwóch kółkach: rozbudowana sieć ścieżek, liczne stojaki, a nawet specjalne sygnalizacje świetlne dla rowerzystów sprawiają, że jazda jest komfortowa i bezpieczna. Podczas takiej podróży można poznać zarówno najważniejsze zabytki, jak i mniej oczywiste ciekawostki o Berlinie, związane z jego historią, kulturą czy życiem codziennym mieszkańców. Trasa, którą pokonałem, łączy miejsca o symbolicznym znaczeniu dla historii XX wieku oraz klimatyczne zakątki współczesnego miasta. Prenzlauer Berg – z robotniczej dzielnicy w hipsterski zakątek Prenzlauer Berg to idealny punkt startowy rowerowej wycieczki po Berlinie. Dawniej była to dzielnica robotnicza, zamieszkana głównie przez pracowników pobliskich fabryk i warsztatów. Po upadku Muru Berlińskiego w 1989 roku zaczęła się dynamicznie zmieniać – zrujnowane kamienice odrestaurowano, a do dzielnicy napłynęli artyści, freelancerzy, studenci i młode rodziny szukające tanich mieszkań oraz swobody twórczej. Dziś Prenzlauer Berg to jedno z najmodniejszych miejsc w Berlinie, pełne kawiarni w stylu vintage, butików z odzieżą od lokalnych projektantów oraz klimatycznych targów śniadaniowych. Rowerowa przejażdżka pozwala zobaczyć szerokie aleje obsadzone drzewami, zielone skwery oraz zabytkowe podwórza charakterystyczne dla architektury XIX wieku. Szczególnie warto zatrzymać się przy Mauerpark, który w weekendy zamienia się w centrum życia towarzyskiego, z pchlim targiem, muzyką na żywo i słynnym karaoke na świeżym powietrzu. Miejsce Pamięci Muru Berlińskiego i pozostałości Muru Kolejnym punktem trasy jest Miejsce Pamięci Muru Berlińskiego przy Bernauer Straße – najbardziej autentyczny fragment Muru Berlińskiego, zachowany w oryginalnym kształcie. To punkt na mapie miasta o wyjątkowym znaczeniu, bo właśnie tutaj przebiegała jedna z najbardziej dramatycznych granic między Wschodem a Zachodem. Na terenie Miejsca Pamięci znajdują się tablice informacyjne, instalacje multimedialne oraz wieża widokowa, z której można zobaczyć rekonstrukcję pasa granicznego wraz z „pasem śmierci”. W pobliżu umieszczono także fotografie i relacje świadków, które pomagają zrozumieć historię podziału miasta i dramaty ludzi próbujących przedostać się na Zachód. Berlin żydowski – przeszłość i teraźniejszość Berlin ma niezwykle bogatą historię żydowską, której początki sięgają średniowiecza. Przed II wojną światową w mieście mieszkało ponad 160 tys. Żydów, co stanowiło jedną z największych społeczności żydowskich w Europie. Tragiczne wydarzenia Holokaustu niemal całkowicie zniszczyły tę społeczność, ale po 1990 roku nastąpiło jej stopniowe odrodzenie. Rowerem można dotrzeć do Nowej Synagogi przy jednej z najprzyjemniejszy ulic miasta – Oranienburger Straße – imponującej budowli w stylu mauretańskim z 1866 roku. Jej złocona kopuła jest widoczna z wielu punktów miasta i stanowi symbol odrodzenia żydowskiego życia w Berlinie. Wewnątrz działa Centrum Judaicum, prezentujące wystawy o historii Żydów w Niemczech. W okolicy znajdziemy liczne tablice pamiątkowe oraz Stolpersteine – „kamienie pamięci” wmurowane w chodniki, które upamiętniają ofiary nazistowskich prześladowań. Każdy kamień nosi imię i los konkretnej osoby, co nadaje historii bardzo osobisty wymiar. Odwiedzając te miejsca na rowerze, można zobaczyć zarówno świątynie i muzea, jak i współczesne kawiarnie czy galerie prowadzone przez żydowskich mieszkańców, co pokazuje, że ta społeczność znów jest ważną częścią miasta. Reichstag i Dzielnica Rządowa – w sercu polityki Budynek Reichstagu to siedziba Bundestagu, czyli niemieckiego parlamentu, i jeden z najważniejszych symboli współczesnych Niemiec. Wzniesiony pod koniec XIX wieku, stał się świadkiem kluczowych wydarzeń, w tym pożaru w 1933 roku, który naziści wykorzystali do umocnienia swojej władzy. Po upadku Muru Berlińskiego i zjednoczeniu Niemiec budynek przeszedł gruntowną renowację według projektu Normana Fostera. Warto zaparkować rower i wejść na szklaną kopułę, z której rozciąga się panorama Berlina. Zwiedzanie jest bezpłatne, ale wymaga wcześniejszej rejestracji online. Kopuła została zaprojektowana tak, aby symbolizować transparentność władzy – jej centralny punkt to rampa, z której można obserwować salę obrad parlamentu. Dzielnica Rządowa rozciąga się wzdłuż rzeki Sprewy i łączy w sobie nowoczesne budynki, takie jak Kancelaria Federalna, z historycznymi gmachami pamiętającymi czasy Cesarstwa Niemieckiego. Rowerem łatwo przejechać bulwarami nad rzeką, skąd rozpościera się widok na mosty i otwarte przestrzenie zaprojektowane z myślą o pieszych i rowerzystach. Brama Brandenburska – symbol jedności Brama Brandenburska to jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków Berlina i całych Niemiec. Wzniesiona pod koniec XVIII wieku w stylu klasycystycznym według projektu Carla Gottharda Langhansa, przez wiele lat pełniła funkcję bramy wjazdowej do miasta. Zwieńczona jest kwadrygą, czyli rzeźbą czterokonnych rydwanów prowadzonych przez boginię zwycięstwa, autorstwa Johanna Gottfrieda Schadowa. W okresie zimnej wojny Brama znajdowała się tuż przy linii Muru Berlińskiego, w strefie granicznej niedostępnej dla mieszkańców i turystów. Stała się wówczas symbolem podziału. Po jego upadku w 1989 roku to właśnie tutaj odbyły się jedne z najbardziej emocjonujących uroczystości zjednoczenia Niemiec. Dziś to miejsce tętni życiem – rowerem można łatwo podjechać pod samą Bramę, zrobić zdjęcie i ruszyć dalej w kierunku reprezentacyjnej alei Unter den Linden. Wokół znajdziemy liczne kawiarnie, a wieczorem budowla jest efektownie oświetlona, co przyciąga jeszcze więcej turystów. Pomnik Ofiar Holokaustu i Tiergarten – pamięć i zieleń Pomnik Ofiar Holokaustu, to jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Berlinie. Składa się z 2711 betonowych bloków (steli) różnej wysokości, rozmieszczonych na falującej powierzchni o powierzchni ponad 19 tys. m². Zaprojektowany przez architekta Petera Eisenmana, ma wywoływać refleksję i poczucie dezorientacji, symbolizując los ofiar nazistowskiego terroru. Pod pomnikiem znajduje się centrum informacyjne z wystawą dokumentującą historie poszczególnych rodzin żydowskich. Kilka minut jazdy rowerem stąd rozciąga się Tiergarten – największy park w centrum Berlina, określany jako zielone płuca miasta. Dawniej teren ten był królewskim rezerwatem myśliwskim, a dziś stanowi idealne miejsce na odpoczynek w trakcie zwiedzania. Szerokie alejki są przyjazne rowerzystom, a wśród drzew kryją się pomniki, fontanny i urokliwe mostki. Latem park jest miejscem pikników, a zimą – spacerów w śnieżnej scenerii. Checkpoint Charlie – zimnowojenny symbol Checkpoint Charlie to najsłynniejsze przejście graniczne między Berlinem Wschodnim a Zachodnim w czasach zimnej wojny. Znajdowało się na skrzyżowaniu ulic Friedrichstraße i Zimmerstraße, a po zbudowaniu Muru Berlińskiego w latach 1961–1990 było jednym z głównych punktów kontrolnych dla dyplomatów, wojskowych i cudzoziemców. To tutaj w październiku 1961 roku doszło do dramatycznego kryzysu, kiedy amerykańskie i radzieckie czołgi stanęły naprzeciw siebie, gotowe do otwarcia ognia. Na szczęście konflikt zakończył się bez rozlewu krwi, ale napięcie tego dnia przeszło do historii zimnej wojny. Dziś w miejscu dawnej granicy znajduje się rekonstrukcja budki strażniczej oraz tablica z napisem „You are leaving the American sector”. Tuż obok działa Muzeum Muru Berlińskiego – Checkpoint Charlie, które dokumentuje historie ucieczek z NRD, prezentując m.in. prawdziwe rekwizyty używane przez uciekinierów. Rowerem łatwo tu dojechać, a krótki postój pozwala wyobrazić sobie atmosferę podzielonego miasta. Rynek Żandarmerii i Plac Bebela – architektura i pamięć Rynek Żandarmerii (Gendarmenmarkt) to jeden z najpiękniejszych placów w Europie, otoczony przez Katedrę Niemiecką, Katedrę Francuską i Konzerthaus. Powstał w XVII wieku i przez wieki był miejscem targów, parad wojskowych oraz wydarzeń kulturalnych. Dziś jest to przestrzeń koncertów plenerowych i jarmarków świątecznych, a rowerem można wygodnie objechać go dookoła, podziwiając symetrię zabudowy. Kilka minut jazdy dalej znajduje się Plac Bebela (Bebelplatz), miejsce o szczególnym znaczeniu dla pamięci historycznej Berlina. To właśnie tutaj 10 maja 1933 roku naziści zorganizowali słynne palenie książek, niszcząc ponad 20 tysięcy woluminów autorów uznanych za „niepożądanych”. Dziś wydarzenie to upamiętnia instalacja artystyczna „Pusta Biblioteka” – podziemne pomieszczenie z pustymi regałami, widoczne przez szklaną taflę w chodniku. Unter den Linden i Zamek w Berlinie – elegancja dawnego Berlina Unter den Linden to najbardziej reprezentacyjny bulwar Berlina, którego historia sięga XVII wieku. Swoją nazwę zawdzięcza lipom, które posadzono wzdłuż alei, tworząc malowniczą promenadę. Trasa prowadzi od Brama Brandenburskiej aż po Most Zamkowy, mijając po drodze liczne pałace, muzea i budynki rządowe. Rowerowa przejażdżka Unter den Linden to okazja, by zobaczyć m.in. Uniwersytet Humboldtów, Operę Państwową, a także pomniki Fryderyka Wielkiego i Aleksandra von Humboldta. Bulwar jest doskonale przystosowany dla rowerzystów, z wyznaczonymi pasami ruchu. Na końcu alei znajduje się Zamek w Berlinie (Berliner Schloss) – zrekonstruowana rezydencja pruskich władców, rozebrana po II wojnie światowej i odbudowana w latach 2013–2020. Dziś mieści Humboldt Forum – centrum sztuki, nauki i kultury z wystawami dotyczącymi historii Berlina oraz kolekcjami z całego świata. Z tarasów pałacu rozciąga się widok na Wyspę Muzeów. Odbudowa budynku budziła dużo kontrowersji wśród berlińczyków. Wcześniej stał tu NRD-owski Pałac Republiki, który był z kolei przykładem architektury modernistycznej. Bez względu jednak, jak się ocenia odtworzony zamek, warto tu dzisiaj zajrzeć na wystawę o historii Berlina. Wyspa Muzeów i Katedra – skarbnica sztuki Wyspa Muzeów (Museumsinsel) to kompleks pięciu światowej klasy muzeów wpisany na listę UNESCO. Znajdziemy tu m.in. Muzeum Pergamońskie z rekonstrukcjami monumentalnych budowli starożytnego świata, Nowe Muzeum z popiersiem Nefretete czy Alte Nationalgalerie prezentującą dzieła impresjonistów i romantyków. Część muzeów będzie jeszcze przez kilka la zamknięta z powodu gruntownej renowacji. Tuż obok wznosi się Katedra Berlińska (Berliner Dom) – największa świątynia protestancka w Niemczech, ukończona w 1905 roku w stylu neobarokowym. Jej monumentalna zielona kopuła jest jednym z symboli miasta. Warto wejść na platformę widokową, skąd roztacza się panorama śródmieścia. Dzięki bliskości muzeów i katedry, Wyspa Muzeów jest idealnym miejscem na dłuższy postój, podczas którego można zostawić rower i w spokoju zwiedzić wnętrza lub po prostu odpocząć nad brzegiem rzeki Sprewy. Wieża TV na Alexanderplatz – panorama miasta Wieża telewizyjna w Berlinie (Fernsehturm) to najwyższa budowla w Niemczech, mierząca 368 metrów wysokości. Została wzniesiona w latach 1965–1969 w ówczesnym Berlinie Wschodnim. Miała być symbolem nowoczesności socjalistycznego państwa, choć z trudem udało się dokończyć jej budowę z powodu ograniczonych zasobów materiałowych w NRD. Dziś stanowi jeden z najpopularniejszych punktów widokowych w Europie, przyciągając rocznie ponad milion odwiedzających. Wjazd na taras widokowy na wysokości 203 metrów pozwala zobaczyć miasto w promieniu nawet 40 kilometrów. Na szczycie znajduje się także obrotowa restauracja Sphere, która wykonuje pełen obrót w ciągu 30 minut, oferując gościom zmieniającą się panoramę Berlina podczas posiłku. Alexanderplatz, na którym stoi wieża, jest tętniącym życiem węzłem komunikacyjnym, pełnym sklepów, kawiarni i ulicznych artystów. To doskonałe miejsce, by zakończyć rowerową trasę, odpocząć i poczuć puls metropolii. Poradnik praktyczny – jak zorganizować trasę samodzielnie Start w Kulturbrauerei – punkt zbiórki i wypożyczenie roweru Dobrym miejscem startowym jest dzielnica Prenzlauer Berg, a szczególnie okolice kompleksu Kulturbrauerei – dawnego browaru przekształconego w centrum kulturalne. To stąd ruszają popularne wycieczki Berlin on Bike. Można tu wypożyczyć rower w różnych wariantach – od klasycznych miejskich, przez trekkingowe, aż po elektryczne – a także uzyskać mapę trasy i wskazówki od doświadczonych przewodników. Wypożyczalnia oferuje też kaski, foteliki dziecięce oraz sakwy rowerowe. Logistyka i trasa – czas, dystans, bezpieczeństwo Proponowana trasa ma około 15 kilometrów i zajmuje przeciętnie 3–4 godziny, w zależności od liczby przystanków na zwiedzanie i robienie zdjęć. Najlepiej rozpocząć przejazd w godzinach porannych, aby uniknąć największego natężenia ruchu turystycznego. Warto zabrać butelkę wody, wygodne ubranie, a także kask – choć w Berlinie nie jest on obowiązkowy, zwiększa bezpieczeństwo. Miasto jest bardzo przyjazne rowerzystom – posiada rozbudowaną sieć ścieżek rowerowych, oznaczenia tras i parkingi rowerowe przy większości atrakcji. W centrum trzeba jednak zachować ostrożność ze względu na intensywny ruch pieszy i samochodowy, szczególnie w okolicach Alexanderplatz i Bramy Brandenburskiej. Rower z Berlin on Bike – warunki i ceny Firma Berlin on Bike oferuje zarówno wycieczki z przewodnikiem, jak i możliwość wypożyczenia roweru na własną rękę. Ceny zaczynają się od około 20–25 € za dzień w przypadku standardowych rowerów miejskich. Rowery elektryczne są droższe, ale pozwalają łatwiej pokonać trasę osobom o mniejszej kondycji. Przewodnik w języku angielskim lub niemieckim to koszt dodatkowy, ale daje możliwość poznania ciekawostek o Berlinie i historii odwiedzanych miejsc. Rezerwacji najlepiej dokonać online, szczególnie w sezonie letnim, kiedy zainteresowanie wycieczkami jest największe. Proponowany nocleg: dobrym wyborem będzie hotel Aletto Potsdamer Platz, położony w dogodnej lokalizacji, blisko wielu atrakcji i dobrze skomunikowany z trasami rowerowymi. Obiekt oferuje nowoczesne pokoje oraz wspólne przestrzenie sprzyjające integracji podróżnych. Co ciekawe, znajdują się tu również pokoje 6-osobowe, co nie jest w Berlinie częstym udgodnieniem. Orientacyjne ceny w 2025 roku (mogą się zmieniać w zależności od sezonu, wydarzeń w mieście czy dostępności pokoi): Pokój standardowy (1–2 os.): od 65 do 279 euro, średnio ok. 115 euro Pokój 4-osobowy: od 108 do 396 euro, średnio ok. 175 euro Pokój 6-osobowy: od 144 do 480 euro, średnio ok. 217 euro Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
„To najlepszy kebab, jaki jadłem w Berlinie” – oto co jeszcze zachwyciło mnie na Kreuzbergu
Kreuzberg to serce alternatywnego Berlina. Ta wielokulturowa dzielnica Berlina jest znana z luźnej atmosfery, sztuki ulicznej i tętniącego życia nocnego. Szczególną sławę Kreuzberg zyskał dzięki bogatej scenie kulinarnej – to tam znalazłem zarówno klasyczne niemieckie currywursty, jak i najlepsze w mieście kebaby czy falafele.
Spis treści: Kreuzberg, którego nie zobaczysz w przewodnikach – co skrywa serce Berlina Marheineke Markthalle – serce kulinarnego Kreuzberga Brauhaus Südstern – piwo z historią i sznycel z tradycją Currywurst i Kettwurst – dwa oblicza kultowej kiełbaski Szukam najlepszego kebaba na Kreuzbergu Graefestraße – najsmaczniejsza ulica w Berlinie Mały Bliski Wschód na Kreuzbergu – od Damaszku po Stambuł Kreuzberg od lat przyciąga artystów, smakoszy i podróżników, którzy chcą poczuć ducha alternatywnego Berlina. To miejsce, gdzie dawne hale targowe tętnią życiem w cieniu modnych kawiarni, a zapach świeżo pieczonego chleba miesza się z aromatem przypraw z Bliskiego Wschodu. Na kulinarny spacer po Kreuzbergu wybieram się wieczorem z lokalnym przewodnikiem Tiago z berlińskiej organizacji Fork&Walk, a prywatnie właścicielem jednego z ciekawszych tutejszych winebarów – 7 Mares Winebar (Heimstraße 3). Kreuzberg, którego nie zobaczysz w przewodnikach – co skrywa serce Berlina Położona w pobliżu centrum miasta dzielnica Kreuzberg była przed upadkiem Muru Berlińskiego częścią Berlina Zachodniego. Dziś to alternatywne serce miasta, w którym historia podziału Berlina splata się z dynamicznym rozwojem trendów kulinarnych i artystycznych. Dzielnica nieoficjalnie dzieli się na dwie części, których nazwy wywodzą się od dawnych kodów pocztowych. Spacerując między Kreuzberg 61 i Kreuzberg 36, można dostrzec, jak różnorodne tradycje kulturowe łączą się w spójną całość, tworząc dzielnicę, która nigdy nie zasypia. Każda z tych części ma swój charakter – Kreuzberg 36 zachował bardziej punkowy, imigrancki i anarchistyczny klimat, podczas gdy Kreuzberg 61 uchodzi za spokojniejszy i nieco bardziej elegancki, ale wciąż pełen życia. To właśnie tu można znaleźć murale i graffiti, które są nie tylko formą sztuki ulicznej, ale i manifestem politycznym. Wiele z nich upamiętnia wydarzenia z historii Berlina – od protestów antynuklearnych po współczesne ruchy ekologiczne i antyfaszystowskie. Kreuzberg od dekad jest też dzielnicą, gdzie rodzą się inicjatywy społeczne – od squatów i domów kultury po alternatywne festiwale muzyczne. Kreuzberg jest także miejscem intensywnych kontrastów – obok starych kamienic z XIX wieku powstają nowoczesne przestrzenie coworkingowe, a na targach odbywających się w halach przemysłowych można kupić zarówno organiczną oliwę z oliwek, jak i winylowe płyty z lat 70. XX wieku. Marheineke Markthalle – serce kulinarnego Kreuzberga Marheineke Markthalle to jedna z ostatnich czterech zachowanych historycznych hal targowych w Berlinie, której historia sięga 1892 roku, kiedy otwarto ją jako Halle XI. W XIX wieku w Berlinie działało aż 14 hal targowych, jednak z biegiem lat większość zniknęła. Na Kreuzbergu wciąż można odwiedzić trzy z dawnych hal. Każda z nich miała swój własny charakter i lokalną społeczność klientów, co do dziś czuć w atmosferze tych miejsc. Hala Marheineke przetrwała zarówno II wojnę światową, jak i powojenną przebudowę, stając się w końcu żywiołowym placem spotkań dla mieszkańców i turystów. We wnętrzu hali tradycyjny handel produktami rolnymi towarzyszy nowoczesnej gastronomii – obok stoisk z pieczywem rzemieślniczym, serami czy świeżymi warzywami znalazłem tu food court z kuchniami świata, od włoskich antipasti po wegańskie przysmaki. Obecnie hala przyciąga smakoszy i turystów tygodniowymi targami produktów lokalnych, wydarzeniami kulinarnymi i słynnym Street Food Thursday, podczas którego można spróbować dań z całego świata w towarzystwie muzyki i rozmów przy wspólnych stołach. Brauhaus Südstern – piwo z historią i sznycel z tradycją Tu, przy parku Hasenheide, warzy się piwo tygodniami – naturalne, bez filtracji, w stylach od Märzen po Bockbier. Żałuję, że to nie poniedziałek, bo tego dnia odbywa się zawsze „Schnitzel-Tag”, czyli „dzień sznycla", kiedy to ogromny kawał złocistego i chrupiącego mięsa na sposób wiedeński można tu dostać za zaledwie 12 euro. W Berlinie to naprawdę świetna cena. Przy stoliku obok rozmawiają piwowarzy o słodach i chmielach, a ja zamawiam lekkie sezonowe piwo z cytryną. Mój przewodnik opowiada mi o tradycjach browarniczych miasta. W ten sposób dowiaduj się o piwie BRŁO, które jest hołdem dla słowiańskich korzeni Berlina – w dawnych językach oznaczała „błoto” lub „teren podmokły”, od którego pochodzi nazwa stolicy Niemiec. Currywurst i Kettwurst – dwa oblicza kultowej kiełbaski Berlin, Hamburg i Zagłębie Ruhry spierają się o to, kto wymyślił Currywurst. W stolicy celebruje się to 4 października – na ulicach pojawiają się stoiska, koncerty, degustacje. Historia sięga 4 października 1949 r., gdy sprzedawczyni Herta Heuwer połączyła ketchup z przyprawą curry, tworząc danie, które dziś jest symbolem miasta. Kettwurst to natomiast wynalazek Berlina Wschodniego – odwrócony hot-dog, w którym bułka leży pod spodem, a kiełbasa na wierzchu. Brzmi prosto, ale w smaku to pełnoprawna część kulinarnego dziedzictwa. Po najlepsze w dzielnicy currywursty Tiago zabiera mnie do Ketels Curry (Kottbusser Damm 1) Na niewielkim stoisku dostaję bratwurst z Brandenburgii, grillowany na otwartym ogniu. Cena? 3,10 euro. Wersje wegańskie – tofu lub soja – kosztują 3,70 euro. Smak prosty, bez ulepszaczy, podany na papierowej tacce z musztardą. Od właściciela dowiadujemy się, że wszystkie składniki pochodzą od znanych mu osobiście rolników. Szukam najlepszego kebaba na Kreuzbergu Kebaby stały się popularne w Berlinie przede wszystkim dzięki imigrantom z Turcji, którzy zaczęli licznie osiedlać się w Niemczech w latach 60. XX wieku. Niektóre lokale specjalizujące się w tym danie stały się tak popularne, że ustawiają się do nich długie kolejki. Mnie zniechęca to na tyle, by zasięgnąć języka u lokalsów i dowiedzieć się, gdzie sami wybierają się na mięso w picie. – Kiedy mnie ktoś pyta, gdzie w Berlinie zjeść dobry kebab, wskazałbym Kebab with Attitude (Bergmannstraße 5) — nowoczesne wydanie kultowego dönera – opowiada mi Tiago, który na Kreuzbergu mieszka już od 15 lat i proponuję, abym sam spróbował. Lokal znajduje się wewnętrz zabudowań dużego bloku. Gdyby nie doskonały zapach, trudno by tam było trafić. W menu jest kilka wariantów, m.in: Truffle Deluxe, Funky Mango, a nawet Smoky Barbecued Chicken. Ja decyduję się na wersję grecką – ze świeżą miętą i serem feta. I – to muszę oddać mojemu przewodnikowi – kebab jest doskonały! Tutaj wszystko robione jest ręcznie: od starannie układanych mięsnych szpikulców po domowe sosy i świeże mezze, z wieloma opcjami wegetariańskimi i wegańskimi, jak „Vallah Vegan”. Graefestraße – najsmaczniejsza ulica w Berlinie Zbliżając się do Landwehrkanal trafiamy do jednego z najbardziej urokliwych części Kreuzberga. Ulica Dieffenbachstraße to dla mnie powrót do dzieciństwa w Szczecinie. Trudno się dziwić – centra obu miast powstawały w tym samym czasie, podług tych samych trendów architektonicznych i nierzadko na podstawie projektów tych samych architektów. Dieffenbachstraße prowadzi w cieniu drzew, pachnie kawą i świeżym ciastem. Jedna z ciekawszych knajp przy tej ulicy to Ron Telesky Canadian Pizza (Dieffenbachstraße 62). Tu pizza to eksperyment. Zamawiam wersję z syropem klonowym i ostrym chili – połączenie słodyczy i ostrości działa zaskakująco dobrze. Wnętrze zdobią plakaty kanadyjskich drużyn hokejowych, a właściciel z dumą opowiada, że większość receptur wymyślili jego klienci. Tuż obok Dieffenbachstraße przecina się z jedną Graefestraße – uznawaną za najsmaczniejszą ulicę Berlina. Trudno się dziwić – w zasadzie każdy lokal przy tej ulicy wypełniają, bary, restaurację i kawiarnie. I do tego nie jest drogo. W LAP.Coffee (Graefestraße 19) zatrzymuję się na małą czarną po berlińsku. Espresso za 1,50 euro, flat white za 3 euro – w Warszawie o takich cenach mogę pomarzyć. Berlińczycy mają swoje kawowe rytuały: najważniejszy z nich to „Milchkaffee” – przypomina francuskie café-au-lait. Tuż obok znajduje się Tribecca IceCream – Lody w pełni roślinne, ale kremowe i intensywne w smaku. Ja wybieram solony karmel z mlekiem migdałowym. Przyznaję, nie zgadłbym po smaku, że to lody wegańskie. Kawałek dalej przy Graefestraße moją uwagę przykuwa ogromny napis „Best Bad Food in Town”. Okej – kreatywnie. Tiago szybko tłumaczy mi koncept tego miejsca. – Tak naprawdę knajpa nazywa się Goldies Smashburger i ma niezwykłą historię. Oglądałeś serial „The Bear”, w którym szef kuchni nagradzany gwiazdkami Michelin postanawia założyć fast food? To podobna historia. Kilku szefów kuchni z gwiazdkami Michelin porzuciło garnitury fine dining, by w Kreuzbergu serwować uliczne jedzenie na najwyższym poziomie. Moim największym odkryciem Graefestraße jest jednak lokal po drugiej stronie ulicy. Crumble Bar – jak wskazuje angielska nazwa – specjalizuje się w deserach z kruszonką. Naprawdę nie potrafię się oprzeć pieczonym jabłkom z cynamonem pokrytym gorącą kruszonką. Mały Bliski Wschód na Kreuzbergu – od Damaszku po Stambuł Spacerując po berlińskiej Sonnenallee, czuję, jak w powietrzu miesza się zapach kardamonu, kminu rzymskiego i świeżo pieczonego chleba. To tutaj zaczyna się Mała Syria – miejsce, w którym uchodźcy z Damaszku i innych części Syrii odtworzyli kawałek swojego domu. Jeden z szefów kuchni, uciekłszy przed wojną, otworzył restaurację Al Faisal Grills und Restaurant (Sonnenallee 13) z autentyczną kuchnię syryjską. To tam na moim talerzu ląduje hummus o kremowej konsystencji, soczysta baranina z grilla i słodkie baklawy. Kilka przecznic dalej wpada się na Brammibals Donuts, gdzie codziennie powstaje 10 tys. wegańskich pączków. Klasyki wypełnione wanilią czy maliną stoją obok eksperymentalnych smaków, jak dynia czy matcha, a w okresie świątecznym można trafić nawet na tradycyjną w Berlinie wersję z musztardą. Z Damaszku do Stambułu nie jest tak daleko. Zwłaszcza jeśli nie opuści się Kreuzberga. Ja trafiam do tureckiej knajpy Doyum Restaurant (Admiralstraße 36) – działającej od ponad 40 lat, bez alkoholu, ale z bogatym menu od grillowanych mięs po aromatyczne wegetariańskie meze. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Lista najlepszych miast na imprezę. Dwie europejskie stolice na podium
Gdzie wieczory trwają do rana, a życie nocne wyznacza trendy? Nowy globalny ranking pokazuje, które miasta najbardziej przyciągają miłośników dobrej muzyki i wyjątkowych doświadczeń po zmroku. W zestawieniu znalazły się nie tylko imprezowe klasyki, ale też miejsca, które na nowo definiują pojęcie nocnej rozrywki.
Spis treści: Las Vegas liderem. Nocne życie nie tylko w rytmie kasyn Europejskie stolice w czołówce Ranking 10. najlepszych miast na imprezę w 2025 roku Współczesne życie nocne przybiera wiele form i nie sposób zamknąć go w jednej definicji. Dla części osób idealny wieczór to taniec do białego rana w klubie, dla innych – spokojna kolacja przy muzyce z winyli albo udział w wydarzeniu artystycznym. Te zmieniające się oczekiwania ludzi sprawiły, że tradycyjne kluby taneczne coraz częściej konkurują z miejscami bardziej kameralnymi: koktajl barami, lokalami łączącymi kuchnię z kulturą czy przestrzeniami, które oferują coś więcej niż tylko muzykę. W odpowiedzi na te zmiany redakcja „Time Out” opracowała ranking miast, w których nocne życie ma najwięcej do zaoferowania. Pod uwagę wzięła głosy ponad 18 tysięcy osób z całego świata oraz rekomendacje lokalnych dziennikarzy. Las Vegas liderem. Nocne życie nie tylko w rytmie kasyn Tegorocznym zwycięzcą rankingu zostało Las Vegas, które zdobyło aż 88% pozytywnych ocen wśród lokalnych respondentów. Choć miasto od dekad kojarzy się przede wszystkim z kasynami, imprezami przy basenach i wieczorami kawalerskimi, w ostatnich latach przeszło wyraźną transformację. Jak zauważył dziennikarz Ryan Slattery, coraz większym zainteresowaniem cieszą się tam kameralne koktajl bary i dyskretne lokale, dostępne jedynie dla wtajemniczonych. W tętniącej życiem dzielnicy Arts District – pełnej barów kraftowych, galerii i butików vintage – można odkryć miejsca, które stawiają na klimat i autorskie podejście (m.in. Stray Pirate, Doberman czy Nocturno). Co więcej, miasto zaskakuje też nieoczywistymi lokalami: barem ukrytym w działającym salonie fryzjerskim, speakeasy w piwnicy Muzeum Mafii czy barem, do którego wchodzi się przez drzwi sejfu w The Lock. To właśnie ta różnorodność, łącząca widowiskowość z kameralną atmosferą, sprawiła, że Las Vegas znalazło się na szczycie miast oferujących najbardziej zróżnicowane życie nocne. Europejskie stolice w czołówce Na drugim miejscu rankingu uplasował się Madryt. Stolica Hiszpanii otrzymała aż 83% pozytywnych ocen od lokalnych mieszkańców. Choć tylko 29% respondentów uznało tamtejszą scenę klubową za przystępną cenowo, jakość doświadczeń związanych z nocnym życiem okazała się dla wielu znacznie ważniejsza niż koszty. Jak zauważyła dziennikarka Gorka Elorrieta, jednym z najbardziej pożądanych adresów ostatnich miesięcy jest Devil’s Cut – koktajl bar prowadzony przez japońskiego mistrza miksologii Shingo Gokana. Popularnością cieszy się również Pensión Mimosas – dyskretnie ukryty lokal w centrum miasta, który w krótkim czasie zyskał status miejsca kultowego. Młodych ludzi przyciągają też klasyczne kluby (Fabrik czy Ochoymedio), a dynamicznie rozwijająca się scena LGBTQ+ zyskuje na znaczeniu, dzięki takim miejscom, jak Marta, Cariño! czy Salvaora Brown. Równolegle na znaczeniu zyskują eleganckie lokale (jak Rhudo i Pabblo), wybierane przez tych, którzy wieczór wolą zacząć od kolacji, a później przenieść się do nastrojowej przestrzeni z muzyką i drinkami. Na trzeciej pozycji zestawienia znalazł się Paryż, który – mimo że jedynie 23% mieszkańców określiło ceny jako przystępne – uzyskał aż 80% pozytywnych opinii ogólnych. Zdaniem Antoine’a Besse’a z miejscowej redakcji „Time Out”, nocne życie we francuskiej stolicy przeżywa dziś swój renesans. Alternatywne lokale (jak La Créole, Divino czy Le Bunker) promują brzmienia dancehall, perreo i afrobeat, stopniowo wypierając dominujące dotąd techno. Przestrzenie pokroju Essaim i Mia Mao zmieniają topografię paryskiej sceny klubowej, a północno-wschodnie dzielnice miasta uchodzą dziś za jedno z najgęstszych skupisk klubowych w Europie. Ze względu na to, dla miłośników całonocnych imprez i muzycznej różnorodności Paryż pozostaje jednym z najbardziej niezawodnych kierunków. A jak przedstawiają się pozostałe pozycje na liście? Ranking najlepszych miast na imprezę w 2025 roku: Las Vegas Madryt Paryż Szanghaj Berlin Melbourne Brighton Meksyk Dubaj Bombaj Źródła: Time Out, NSS Magazine Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Mur Berliński runął przez jedno nieporozumienie? Oto jak naprawdę doszło do jego upadku
Upadek Muru Berlińskiego w listopadzie 1989 roku był momentem przełomowym w historii Europy. Poznaj przyczyny tego wydarzenia, jego przebieg oraz długofalowe skutki dla Niemiec i całego świata.
Spis treści: Geneza Muru Berlińskiego Przyczyny upadku Muru Berlińskiego Przebieg wydarzeń 9 listopada 1989 roku Skutki upadku Muru Berlińskiego Dziedzictwo i znaczenie symboliczne Mur Berliński, przez 28 lat symbolizujący podział Europy i zimną wojnę, upadł niespodziewanie w nocy z 9 na 10 listopada 1989 roku. To wydarzenie nie tylko zakończyło fizyczny podział Berlina, ale również przyspieszyło procesy demokratyzacyjne w Europie Środkowej, zapoczątkowane wcześniejszym powstaniem ruchu Solidarność w Polsce. Geneza Muru Berlińskiego Podział Niemiec po II wojnie światowej Po zakończeniu II wojny światowej Niemcy zostały podzielone na cztery strefy okupacyjne, kontrolowane przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Francję i Związek Radziecki. Berlin, choć leżał w radzieckiej strefie, również został podzielony na cztery sektory. W 1949 roku z trzech zachodnich stref utworzono Republikę Federalną Niemiec (RFN), natomiast wschodnia część stała się Niemiecką Republiką Demokratyczną (NRD). Powstanie NRD i RFN Podział Niemiec na dwa państwa był wynikiem narastających różnic ideologicznych między Wschodem a Zachodem. RFN przyjęła system demokratyczny i gospodarkę rynkową, podczas gdy NRD wprowadziła ustrój socjalistyczny z centralnie planowaną gospodarką. Różnice te prowadziły do napięć i rywalizacji między oboma państwami niemieckimi. Budowa Muru Berlińskiego w 1961 roku W latach 1949–1961 około 2,6 miliona osób opuściło NRD, uciekając do RFN przez Berlin. Aby powstrzymać tę falę emigracji, władze NRD, za zgodą ZSRR, rozpoczęły w nocy z 12 na 13 sierpnia 1961 roku budowę Muru Berlińskiego. Mur o długości około 155 km oddzielał Berlin Zachodni od Wschodniego i stał się symbolem zimnej wojny oraz podziału Europy. Przyczyny upadku Muru Berlińskiego Reformy Gorbaczowa: pieriestrojka i głasnost W połowie lat 80. XX wieku Michaił Gorbaczow, przywódca ZSRR, wprowadził politykę pieriestrojki (przebudowy) i głasnosti (jawności), mającą na celu reformę gospodarki i zwiększenie swobód obywatelskich. Reformy te osłabiły kontrolę ZSRR nad krajami bloku wschodniego, w tym nad NRD, co zachęciło społeczeństwa tych państw do domagania się zmian. Nasilające się protesty społeczne w NRD W 1989 roku w NRD nasiliły się protesty społeczne, zwłaszcza w Lipsku, gdzie odbywały się tzw. „poniedziałkowe demonstracje”. Obywatele domagali się wolności słowa, wolnych wyborów i możliwości swobodnego podróżowania. Władze NRD, niezdolne do stłumienia protestów i pozbawione wsparcia ZSRR, zaczęły tracić kontrolę nad sytuacją. Otwarcie granic przez Węgry i Czechosłowację W maju 1989 roku Węgry rozpoczęły demontaż ogrodzenia granicznego z Austrią, a w sierpniu całkowicie otworzyły granicę. Tysiące obywateli NRD wykorzystało tę możliwość, uciekając do RFN przez Węgry i Austrię. Podobne wydarzenia miały miejsce w Czechosłowacji. Masowe ucieczki podważyły autorytet władz NRD i przyczyniły się do destabilizacji reżimu. Przebieg wydarzeń 9 listopada 1989 roku Konferencja prasowa Güntera Schabowskiego W czwartek, 9 listopada 1989 roku, w godzinach popołudniowych odbyła się transmitowana na żywo konferencja prasowa z udziałem członka Biura Politycznego Socjalistycznej Partii Jedności Niemiec (SED), Güntera Schabowskiego. Podczas spotkania z dziennikarzami miał on ogłosić decyzje rządu NRD dotyczące ułatwienia procedur wyjazdowych dla obywateli, które zostały właśnie przyjęte przez Komitet Centralny. Nowe przepisy zezwalały mieszkańcom NRD na swobodne składanie wniosków o wyjazd za granicę, co miało być odpowiedzią na rosnące protesty społeczne i międzynarodową presję. W kluczowym momencie konferencji padło pytanie od włoskiego dziennikarza, Riccardo Ehrmana, o datę wejścia w życie nowych regulacji. Schabowski, nie w pełni świadomy procedury wdrażania przepisów (i nieobecny na spotkaniu, na którym szczegółowo omawiano ich wdrożenie), po krótkim wahaniu odpowiedział: „Z tego, co wiem... natychmiast, bez zwłoki”. Jego wypowiedź została natychmiast podchwycona przez media i rozeszła się błyskawicznie po całym Berlinie Wschodnim. Dziennikarze zagraniczni obecni na konferencji zinterpretowali to jako otwarcie granic NRD – co było mylącą, ale decydującą informacją. Informacja o „natychmiastowym” otwarciu granic pojawiła się w wieczornych wiadomościach i wywołała masową mobilizację społeczeństwa. Tysiące obywateli NRD ruszyło w stronę przejść granicznych, szczególnie w kierunku najbardziej znanego punktu – Checkpoint Charlie – dziś jednej z atrakcji Berlina. Pogranicznicy, zaskoczeni i nieposiadający instrukcji co do nowej polityki, początkowo próbowali powstrzymać ludzi. Jednak wobec rosnącego tłumu, a także w obawie przed użyciem siły i eskalacją konfliktu, około godziny 23 podjęto decyzję o otwarciu pierwszych przejść. Ta nieplanowana decyzja stała się punktem zwrotnym – symbolicznym i realnym – końcem podziału Niemiec oraz początkiem końca reżimów komunistycznych w Europie Środkowej i Wschodniej. W ciągu kilku godzin Mur Berliński przestał pełnić swoją funkcję, a mieszkańcy Wschodniego Berlina zaczęli spontanicznie przechodzić na zachodnią stronę miasta. Zgromadzeni po obu stronach ludzie świętowali, dzielili się kwiatami i alkoholem, a niektórzy zaczęli własnoręcznie rozbierać fragmenty muru. W ten sposób doszło do jednego z najbardziej symbolicznych wydarzeń XX wieku, które rozpoczęło nowy rozdział w historii Niemiec i Europy. Reakcja społeczeństwa i otwarcie przejść granicznych Po ogłoszeniu Güntera Schabowskiego, że obywatele NRD mogą „natychmiast” przekraczać granice, wieczorne wiadomości rozpaliły emocje społeczne w całym Berlinie Wschodnim. Tysiące osób zaczęło zbierać się przy przejściach granicznych – zwłaszcza przy: Bornholmer Straße, Invalidenstraße, Checkpoint Charlie, Oberbaumbrücke. Informacja o rzekomym natychmiastowym otwarciu granic została przyjęta jako szansa, na którą obywatele NRD czekali od dziesięcioleci. Atmosfera była napięta, ale jednocześnie pełna euforii i nadziei. Pogranicznicy NRD zostali całkowicie zaskoczeni sytuacją. Ich dowódcy nie otrzymali żadnych instrukcji od centralnych władz państwowych, a procedury bezpieczeństwa nie były przystosowane do masowego napływu ludzi. Żołnierze nie wiedzieli, jak się zachować – z jednej strony ciążył na nich obowiązek przestrzegania dotychczasowych rozkazów, z drugiej – nie chcieli doprowadzić do rozlewu krwi. Wzruszające były momenty, gdy pogranicznicy, jeszcze kilka godzin wcześniej surowo strzegący muru, podawali rękę mieszkańcom przechodzącym na stronę zachodnią. Około godziny 23:30 jako pierwsze zostało otwarte przejście graniczne na Bornholmer Straße. Początkowo służby próbowały odprawiać ludzi, stemplując ich paszporty i wpisując fikcyjne pozwolenia wyjazdowe. Jednak z powodu naporu tłumu – który liczył już kilkanaście tysięcy osób – i braku jasnych rozkazów, major Harald Jäger zdecydował się na historyczny krok: nakazał otworzyć szlaban bez dodatkowych kontroli. Decyzja ta została podjęta samodzielnie i bez zgody przełożonych, jednak władze NRD, sparaliżowane i pozbawione realnej władzy, nie zareagowały. W krótkim czasie przez otwarte przejścia zaczęły przelewać się tłumy ludzi. Zachodni Berlińczycy witali ich z kwiatami, szampanem i łzami radości. Na ulicach panowała atmosfera święta – niektórzy wspinali się na mur, ściskali z nieznajomymi, inni przynosili młoty i kilofy, by własnoręcznie wydłubać kawałek „ściany hańby” na pamiątkę. W kolejnych godzinach otwarto następne przejścia – nie z powodu oficjalnej decyzji rządu, lecz pod presją społeczną i faktycznym rozpadem struktur reżimu. Tym samym mur, który przez 28 lat dzielił miasto i stał się tragicznym symbolem zimnej wojny, przestał istnieć jako bariera polityczna i fizyczna. Skutki upadku Muru Berlińskiego Zjednoczenie Niemiec w 1990 roku Upadek muru umożliwił rozpoczęcie procesu zjednoczenia Niemiec. W marcu 1990 roku odbyły się pierwsze wolne wybory w NRD, które wygrała koalicja opowiadająca się za zjednoczeniem z RFN. 3 października 1990 roku Niemcy oficjalnie się zjednoczyły, a Berlin ponownie stał się stolicą jednego państwa. Koniec zimnej wojny i zmiany geopolityczne Upadek Muru Berlińskiego symbolizował koniec zimnej wojny i rozpoczął proces rozpadu bloku wschodniego. W kolejnych latach wiele państw Europy Środkowej i Wschodniej przeszło transformację ustrojową, porzucając komunizm na rzecz demokracji i gospodarki rynkowej. Zmienił się układ sił na świecie, a NATO i Unia Europejska zaczęły się rozszerzać na wschód. Transformacje ustrojowe w Europie Środkowo-Wschodniej W ślad za Niemcami Wschodnimi, inne państwa bloku wschodniego rozpoczęły procesy demokratyzacji. W Polsce, Czechosłowacji, Węgrzech, Bułgarii i Rumunii obalono reżimy komunistyczne. Transformacje te doprowadziły do głębokich zmian politycznych, gospodarczych i społecznych w regionie. Dziedzictwo i znaczenie symboliczne Mur Berliński jako symbol podziału i wolności Mur Berliński stał się symbolem podziału Europy i opresji systemu komunistycznego. Jego upadek symbolizował zwycięstwo wolności nad tyranią i był inspiracją dla ruchów demokratycznych na całym świecie. Do dziś fragmenty muru są eksponowane w różnych miejscach jako przypomnienie o wartościach wolności i jedności. Wpływ na kulturę i pamięć historyczną Wydarzenia związane z Murem Berlińskim znalazły odzwierciedlenie w literaturze, filmie, muzyce i sztuce. Stały się one ważnym elementem pamięci historycznej Niemiec i Europy. Rocznice upadku muru są obchodzone z udziałem przywódców państw i społeczeństw, przypominając o znaczeniu wolności i demokracji. Źródło: National Geographic Polska Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Miasto, które najlepiej odkrywać na rowerze. Oferuje aż 620 km ścieżek
Odkrywając Berlin na dwóch kółkach, można zobaczyć nie tylko najsłynniejsze zabytki, ale i poczuć przemiany, jakie przeszło to miasto. Z podzielonej stolicy do symbolu wolności.
W tym artykule: Wizja przyszłości Odrębne światy Wyspa artystów Droga do wolności Otacza mnie dżungla. Zieleń jest intensywna i soczysta, a powietrze ma zapach porannej rosy. Jestem sama na ścieżce rowerowej przecinającej Tiergarten, największy park w Berlinie (a jednocześnie trzeci pod względem powierzchni rezerwat przyrody w Niemczech) i czuję się jakbym była na podmiejskiej wycieczce. Wokół mnie panuje cisza, przerywana śpiewem ptaków i szumem kół mojego roweru. Trudno uwierzyć, że ta przestrzeń wydaje się pusta, chociaż jest w samym centrum wielkiej, niemal trzymilionowej aglomeracji. Ale na ponad 210 ha każdy znajdzie własne miejsce do kontemplacji: ktoś medytuje, mijam też pojedynczych spacerowiczów i miłośników porannego joggingu. Niektóre drzewa są ogromne i wydają się bardzo stare, ale podobnie jak przeważająca część miasta i on został zniszczony pod koniec II wojny światowej, więc można znaleźć tu wiele śladów historii. Wizja przyszłości Odbudowa ogrodu rozpoczęła się w 1949 r., a park udało się zrekonstruować na podstawie przedwojennych planów, podobnie jak położony tuż obok ogród zoologiczny, Zoologischer Garten, który został otwarty w 1844 r. jako pierwsze zoo w Niemczech. Przecinam park i dojeżdżam do najmniejszej dzielnicy Berlina, Hansaviertel. W 1953 r. wśród gruzów narodziły się nowe idee, kiedy miasto ogłosiło konkurs na wizję dzielnicy przyszłości. Podstawowy plan osiedla powstał w wyniku pracy trzech architektów: Gerharda Jobst’a, Willy Kreuer’a oraz Wilhelma Schließe, których pomysł zakładał budowę funkcjonalnych budynków mieszkalnych wśród zieleni. Wśród zaproszonych do projektu architektów, którzy mieli odpowiadać za projekty poszczególnych budynków, znalazły się najważniejsze nazwiska światowego formatu, 53 twórców z 13 krajów, wśród nich takie sławy jak Walter Gropius, Oscar Niemeyer i Alvar Aalto. Kiedy wystawa Interbau 57 została otwarta dla publiczności w 1957 r., nie przypominała architektonicznej prezentacji, na której można zobaczyć pomysły i szkice. Tutaj „modele” to zrealizowane konstrukcje: budynki mieszkalne z kolorowymi balkonami, betonowe bryły o fantazyjnych kształtach i obłe bryły o charakterystycznych teksturach, w tym sklepy, kino, biblioteka oraz stacja metra Hansaplatz, która obecnie również jest zabytkiem. Cegiełkę dołożył również jeden z najważniejszych architektów swoich czasów, Le Corbusier, którego Unite d’Habitation znalazł się poza obszarem Hansaviertel. Prowadzę rower chodnikiem, żeby nie spowodować wypadku patrząc na użytkowane przez mieszkańców architektoniczne perły. A tutaj zabytkiem jest nawet… zieleń. Odrębne światy Podróż przez historię jest wpisana w tkankę Berlina. I każdą z osobnych najlepiej odkrywać z perspektywy tras rowerowych, które w mieście mają łączną długość ponad 620 km. Prowadzą między szklanymi wieżowcami, starymi kamienicami, muzeami i miejscami pamięci: kolejne warstwy miasta zastępowały poprzednie, następując po sobie jak rozdziały historii XIX i XX w. Na Cora-Berliner-Straße tłumy, zaś wieczorami słychać tu dźwięki koncertów z ogromnej sceny rozstawianej pod pobliską Bramą Brandenburską, szum samochodów przejeżdżających koło Reichstagu i dzwonki rowerów wśród rozmów setek przechodniów. Mijam zakola przecinającej Berlin Sprewy, na której nabrzeżach relaksują się mieszkańcy i dojeżdżam aż do dawnej „ziemi niczyjej”: Potsdamer Platz. Tutaj, na skrzyżowaniu miejskich arterii, gdzie stoi nowoczesny dworzec, jeszcze kilkadziesiąt lat temu nie było ani jednego budynku. Widok przesłaniał mur, granica między podzielonymi Niemcami: Wschodnimi i Zachodnimi. Śladem tej niedawnej historii jest kładka, która łączy stojące tu budynki rządowe. Wśród wszechobecnej wolności trudno uwierzyć, że zaledwie niecałe trzydzieści lat temu życie Berlińczyków było podporządkowane ścisłym regułom, a od 13 sierpnia 1961 roku przez niemal trzy dziesięciolecia wolność wydawała się odległym marzeniem. Nagła decyzja o wybudowaniu muru berlińskiego sprawiła, że z dnia na dzień mieszkańcy obu części miasta zostali od siebie oddzieleni: wśród nich rodziny, przyjaciele, współpracownicy. Granice można było przekraczać tylko w wyznaczonych miejscach, a Berlin Wschodni i Zachodni miały należeć do odrębnych światów kształtowanych przez rywalizujące mocarstwa. Dziś najbardziej znaną pamiątką po tych czasach jest „Checkpoint Charlie” u zbiegu Friedichstrasse i Zimmerstrasse. Podczas zimnej wojny w tym miejscu dochodziło do dramatycznych napięć między wrogimi stronami, a w październiku 1961 r., kiedy stanęły naprzeciw siebie uzbrojone radzieckie i amerykańskie czołgi mówiono o tym, że trzeciej wojny światowej uniknięto o włos. Dziś w niewielkiej budce zamiast żołnierzy wartę pełnią przebrani w historyczne uniformy statyści, a strzelają najwyżej migawki obiektywów, kiedy turyści pozują do zdjęć z rekwizytami z dawnych czasów albo fotografując się na tle słynnej East Side Gallery. Tłem jest galeria graffiti i malowideł o długości 1316 m, na którą składa się 106 dzieł artystów z całego świata, umieszczona po wschodniej stronie Muru Berlińskiego. Wyspa artystów Artyści nadal inspirują się historią oraz oczywiście liberalną atmosferą miasta. W rocznicę 35-ej rocznicy upadku muru w Berlin Wall Memorial Lapidarium lokalna artystka Meike Ziegler zaaranżowała inaugurację instalacji Wall to Table – w trakcie stworzonego przez siebie rytuału zamieniła dzielące fragmenty muru w łączący społeczność stół, który służy dialogowi i jednoczeniu pośród różnorodności. Z takiego podejścia słynie Berlin, gdzie kolejne dzielnice przejmują twórcy, reprezentanci ruchów kontrkulturowych i indywidualiści. Tradycja zaczęła się w samym sercu miasta, i to wiele lat temu. A konkretnie w XIX w., od oświeceniowych pomysłów Friedricha Wilhelma II. Cesarz był miłośnikiem sztuki i właśnie za jego rządów narodziła się myśl o tym, żeby najpiękniejsze dzieła uznanych artystów zgromadzić… na jednej wyspie. Przemierzam rowerem turystyczną Rosenthaler Strasse, aż docieram do Hackescher Markt i Sprewy. Wzdłuż nabrzeża jest tłoczno od spacerowiczów, którzy chwytają promienie słońca i od razu można odróżnić berlińczyków od turystów. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/04/shutterstock583683247-0558e64.jpg" width="4293" height="2795" alt="Jeden z najważniejszych komplesów muzealnych świata – Wyspa Muzeów leżąca na Sprewie. Została wpisana na listę UNESCO w 1999 r." title="Jeden z najważniejszych komplesów muzealnych świata – Wyspa Muzeów leżąca na Sprewie. Została wpisana na listę UNESCO w 1999 r." /> Ci pierwsi wydają się niewzruszeni widokiem Berliner Dom, monumentalnej katedry z XIX w., która góruje nad nabrzeżem. Ci ostatni mijają zabytki z zachwytem i wszyscy kierują się w jedną stronę: na Wyspę Muzeów (Museuminsel). Prawie dwa stulecia od wcielenia w życie pomysłu „artystycznej wyspy”, która została zaprojektowana przez Karla Friedricha Schinkela i Friedricha Augusta Stülera, nadal zachwyca. Nie tylko neoklasycystyczną architekturą muzeów, ale przede wszystkim tym, co można podziwiać w trakcie zwiedzania, na które trzeba poświęcić cały dzień. Otwarcie galerii, która dzisiaj jest znana pod nazwą Altes Museum w 1830 r. było tylko początkiem. W kolejnych latach wyrosły niesamowite świątynie sztuki: Neues Museum, (Alte) Nationalgalerie, Bode-Museum, a w końcu Pergamon, oddany do użytku w 1930 r. I kiedy wydaje się, że nie może nas spotkać nic piękniejszego od popiersia Nefertiti, która jest „gwiazdą” Neues Museum, słynącego z kolekcji sztuki starożytnej, w Alte Nationalgalerie czekają obrazy najważniejszych twórców niemieckiego malarstwa, w tym Caspara Davida Friedricha i Adolfa Menzela. Na deser zostają francuscy impresjoniści, z Manetem i Renoirem na czele. Droga do wolności Po uczcie estetycznej, od której kręci się w głowie, można wtopić się w tłum artystów, przechadzających się ulicami współczesnego Berlina. Teraz najwięcej jest ich na południe od Friedrichshain. Kreuzberg, który kojarzy się z artystyczną mekką, stał się dla ich za drogi. Gentryfikacja objęła kolejne dzielnice na południe. Najpierw Neukölln, dzielnicę, której centralna stacja metra Hermannplatz, do niedawna była na liście przystanków zakazanych. W bramach kamienic jeszcze kilka lat temu królowali handlarze narkotyków i przestępcy, aż pałeczkę przejęli nie bojący się niczego hipsterzy. Jedno się nie zmieniło: nad Flughafenstrasse wciąż unosi się słodki i kadzidłowy zapach dymu z fajek wodnych i zapach przypraw kuchni tureckiej, marokańskiej i libańskiej. W lokalnych sklepikach można znaleźć wszystko: od mięsa halal, po obudowy telefonów komórkowych. Zakupom towarzyszą dźwięki arabskich przebojów, a w sklepach klienci czasami witają się niemieckim „Guten Tag”, ale zdecydowanie częściej pozdrowieniami zaczerpniętymi z wielu języków Berlina. Niektórzy właśnie tutaj robią zakupy na piknik na dawnym lotnisku Tempelhof: im bliżej celu tym bardziej ulice prowadzące do piknikowego raju zaczynają przypominać zatłoczoną autostradę dla rowerów. To jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynku mieszkańców, które kiedyś było lądowiskiem dla amerykańskich samolotów. Dziś na lotniskowej płycie można wprawiać się w kitesurfingu, pływać na wakeboardzie, albo jeździć na deskorolce na … pasie startowym. Jednak większość osób siedzi na kocach rozłożonych na trawie, słychać pisk biegających dzieci, trzask otwieranych puszek, a powietrzu unosi się dym z rozpalonych tu i ówdzie grilli. Kiedy słońce zachodzi, lotnisko powoli pustoszeje a życie przenosi się między innymi na Weserstraße, gdzie na każdym rogu tłum wylewa się z barów: piwo w Holz-Kohlen, martini w Thelonius Bar – a każdy drink przybliża do Kreuzberga, gdzie impreza wciąga tak, że niejeden traci poczucie czasu. Po udanej imprezie mieszkańcy wstają nieśpiesznie, żeby około południa stanąć w kolejce do jednego z kultowych miejsc wokół Boxhagener Platz, gdzie można zjeść sycący brunch albo pożywny ramen w Hako Ramen am Boxi w sąsiedniej dzielnicy Friedrichshain. Później zostaje tylko relaks: na przykład nad jeziorkiem w parku Treptower, albo w jednym z miejsc wzdłuż Sprewy. Ja wybieram dłuższą rowerową wycieczkę na południe od Friedrichshain. Mijam industrialne budynki i kamienice, w których niedawno pojawiły się modne kawiarnie. W końcu docieram do artystycznego squatu Kaos Berlin, gdzie wieczorami odbywają się koncerty, a na co dzień mają tu pracownie (i mieszkania) artyści i ci, którzy berliński styl uznali za sposób na życie. Siedzę na pomoście patrząc na dryfującego przy pomoście dmuchanego łabędzia ze sporym legowiskiem, na którym robi sobie przerwę jeden z pracowników startupu z tutejszego coworku. Życie w Berlinie to wolność – drugie imię tego miasta. Źródło: National Geographic Traveler Extra (1/2025)
Brama Brandenburska to klasycystyczny symbol pokoju. Długo jednak kojarzyła się z podziałami
Brandenburger Tor, czyli Brama Brandenburska to paradna brama miejska będąca jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Berlina. Wzorowana na Propylejach, monumentalnej bramie prowadzącej do Akropolu w Atenach, miała być symbolem pokoju i umacniania się Królestwa Prus. W zamian stała się symbolem trudnej historii XX wieku i Europy odradzającej się ze zgliszczy totalitarnych reżimów.
Spis treści: Klasycystyczna Brama Brandenburska Berlińska kwadryga Między Berlinem Wschodnim i Zachodnim Symbol pokoju i jedności Ma 26 metrów wysokości, 65,5 metra szerokości i 11 metrów głębokości. Zbudowana została z piaskowca łabskiego i piaskowca wydobywanego w okolicach Lwówka Śląskiego, Brama Brandenburska jest jedną z najbardziej charakterystycznych budowli nie tylko Niemiec, ale całej Europy. Została wzniesiona w latach 1788–1791 i była pierwszym budynkiem w Berlinie w stylu greckiego odrodzenia. Zaprojektowana przez Carla Gottharda Langhansa, architekta dworu pruskiego, została zainspirowana monumentalną bramą przy wejściu na Akropol w Atenach. Pierwotnie nadano jej nazwę Bramy Pokoju. Klasycystyczna Brama Brandenburska Brama Brandenburska składa się z pięciu przejść. Centralne przejście jest najszersze. Niegdyś było zarezerwowane jedynie dla króla i rodziny królewskiej. Po obu stronach Bramy znajduje się po sześć kolumn utrzymanych w stylu doryckim z jońskim rowkowaniem. Miała również specjalne przybudówki dla straży i celników, które w 1868 roku zastąpiono kolumnadami autorstwa Heinricha Stracka. Brama Brandenburska została zbudowana na polecenie króla Prus Fryderyka Wilhelma II. Miała niejako symbolicznie ukazać rosnącą potęgę państwa po okresie wojny siedmioletniej, która toczyła się w Europie w latach 1756–1763. Brama stanęła na drodze prowadzącej do Brandenburga – aleją Unter den Linden ze Schlossplatz przez królewskie tereny łowieckie w Großer Tiergarten. Gmach stanowił część większego planu urbanistycznego, mającego na celu przekształcenie Berlina w reprezentacyjną stolicę europejską. Berlińska kwadryga W 1793 roku brama została zwieńczona kwadrygą – posągiem przedstawiającym rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie. Kwadrygą powozi bogini zwycięstwa – Nike. Klasycystyczny posąg zaprojektowany został przez Johanna Gottfrieda Schadowa. Kwadryga, mająca symbolizować zwycięstwo Prus, została w pewnym momencie przejęta przez Francuzów. W 1806 roku, gdy armia francuska zajęła Berlin, Napoleon kazał zdemontować berlińską kwadrygę i przetransportować ją do Paryża jako łup wojenny i znak jego zwycięstwa. Na szczęście w 1814 roku, po wymuszonej abdykacji Napoleona, dzieło powróciło do Berlina, gdzie ponownie zostało umieszczone na zwieńczeniu Bramy Brandenburskiej. Po powrocie, kwadryga została dodatkowo zmodyfikowana: dodano do niej pruskiego orła oraz Żelazny Krzyż, co miało podkreślać narodową dumę i siłę Prus. Między Berlinem Wschodnim i Zachodnim W czasie II wojny Brama Brandenburska, podobnie jak wiele innych budynków w Berlinie, została poważnie uszkodzona. W wyniku ostrzału kwadryga uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Zachowała się jedynie głowa jednego z koni. Artefakt znajduje się obecnie w Märkisches Museum w Berlinie. Po II wojnie światowej, kiedy Berlin został podzielony na cztery strefy okupacyjne, brama znalazła się w pobliżu granicy między sektorami radzieckim a brytyjskim. W 1956 roku podjęto decyzję o odbudowie Bramy Brandenburskiej. Obie zwaśnione strony podzielonego miasta współpracowały przy odbudowie. Prace trwały ponad rok i zostały zakończone 14 grudnia 1957. Na odbudowanej bramie brakowało jednak orła i Żelaznego Krzyża, które uznano za symbol pruskiego militaryzmu. Po wybudowaniu Muru Berlińskiego, do czego doszło w 1961 roku, świeżo odbudowana Brama Brandenburska znalazła się w strefie niedostępnej zarówno dla mieszkańców Wschodniego, jak i Zachodniego Berlina. Symbol pokoju i zwycięstwa stał się mimowolnym zakładnikiem zimnej wojny. 2 czerwca 1987 prezydent USA Ronald Reagan podczas swej wizyty w Berlinie powiedział słynne słowa: „Panie Gorbaczow, niech pan otworzy tę bramę! Panie Gorbaczow, niech pan zburzy ten Mur!”. Symbol pokoju i jedności Po upadku Muru Berlińskiego aż 100 tys. osób zgromadziło się 22 grudnia 1989 r. na oficjalnym otwarciu Bramy Brandenburskiej. Niedługo później berlińczycy świętowali przy Bramie pierwszego wspólnego Sylwestra od lat. Brama ponownie łączyła, zamiast dzielić. Po zjednoczeniu Niemiec, Brama Brandenburska została odrestaurowana i ponownie otwarta dla ruchu pieszego. Dziś jest popularnym miejscem turystycznym, miejscem spotkań, ale przede wszystkim symbolem wolności i jedności. Jest również miejscem organizacji wielu ważnych wydarzeń kulturalnych i politycznych, w tym corocznych obchodów Sylwestra, które przyciągają tysiące ludzi z całego świata. Jej historia odzwierciedla burzliwe dzieje Berlina i Niemiec. Od 1994 roku w północnej przybudówce znajduje się pokój do medytacji zwany Pokojem Ciszy. Jest to specjalne miejsce, mające łączyć ludzi różnych kultur przekonanych o tym, że pokój jest wartością wyrastającą ponad podziały geograficzne, ekonomiczne, historyczne i narodowościowe. Nasza autorka Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka Dziennikarka i redaktorka zajmująca się tematyką popularnonaukową. Pisze przede wszystkim o eksploracji kosmosu, astronomii i historii. Związana z Centrum Badań Kosmicznych PAN oraz magazynami portali Gazeta.pl i Wp.pl. Ambasadorka Śląskiego Festiwalu Nauki. Współautorka książek „Człowiek istota kosmiczna”, „Kosmiczne wyzwania” i „Odważ się robić wielkie rzeczy”.
Tylko dziś tanie loty po Europie. LOT stawia na sprawdzone hity
Jeśli marzysz o city breaku, dziś jest najlepszy moment, by go zarezerwować. Tylko dziś – w ramach Szalonej Środy – LOT oferuje tanie loty po Europie do takich miast jak Sofia, Belgrad czy Nicea.
W tym artykule: Szalona Środa w LOT – przecenione loty z 02.04.2025 r. Na czym polega Szalona Środa w LOT? W każdą środę LOT serwuje okazje, z których naprawdę grzech nie skorzystać. Tym razem do wzięcia są tanie loty do wybranych europejskich miast, w tym m.in. Nicei, Berlina czy Sofii. Jak zawsze, warto się spieszyć, bo promocja trwa tylko jeden dzień, a liczba biletów w promocyjnych cenach jest ograniczona. Szalona Środa w LOT – przecenione loty z 02.04.2025 r. Przed tygodniem LOT kusił podróżnych lotami do Los Angeles, Miami i na Maltę, czyli jednego z największych turystycznych odkryć wśród Polaków w ostatnich miesiącach. Dziś z kolei ręce zacierają miłośnicy krótkich europejskich wypadów. W środowej promocji znalazły się tanie bilety do: Berlina (loty od 499 zł w obie strony), Sofii (loty od 529 zł), Belgradu (od 549 zł), Sarajewa (od 549 zł), Nicei (od 579 zł). Wśród przecenionych kierunków znalazł się także Paryż-Orly, ale w tym przypadku promocja obowiązuje wyłącznie na loty z Krakowa. Bilety w promocyjnych cenach obowiązują na podróże od 14 kwietnia do 31 sierpnia 2025 roku, z wyjątkiem tras do Nicei oraz z Krakowa do Paryża-Orly. Te obejmuje krótszy okres – od 14 kwietnia do 30 czerwca 2025 r. Promocja obowiązuje tylko dzisiaj, a liczba biletów w niższej cenie jest mocno ograniczona. Ponadto warto mieć na uwadze, że oferta nie łączy się z innymi promocjami i nie obejmuje opłat dodatkowych. Na czym polega Szalona Środa w LOT? Szalona Środa to cykliczna akcja promocyjna LOT, która zyskała status małego święta w kalendarzu wszystkich łowców okazji. W każdą środę – punktualnie o północy – narodowy przewoźnik udostępnia pulę biletów na wybrane kierunki w znacząco obniżonych cenach. Co tydzień oferta się zmienia. Raz są to dalekie, międzykontynentalne trasy, jak Miami czy Tokio, innym razem – krótsze połączenia, jak Bruksela, Wilno, czy Zagrzeb. Zasada jednak zawsze pozostaje ta sama. Promocja obowiązuje tylko przez jeden dzień, liczba miejsc jest ograniczona, a najtańsze bilety znikają bardzo szybko. To doskonała okazja dla tych, którzy lubią podróżować spontanicznie i nie przepłacać za bilety. Jeśli planujesz city break lub krótką przerwę od codzienności, warto zaglądać na stronę LOT-u właśnie w środę. A gdy już wybierzesz swój wymarzony kierunek, koniecznie zajrzyj na National-Geographic.pl, gdzie znajdziesz praktyczne przewodniki, inspiracje i sprawdzone porady dotyczące zwiedzania danego miejsca. Źródła: PLL LOT; National Geographic Polska Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
To będzie podróżniczy hit tego roku. Wiemy, co będzie można zobaczyć w Berlinie
Żadna inna europejska stolica nie jest położona tak blisko granic Polski. Wiele wskazuje, że w tym roku Berlin również znajdzie się na liście podróżniczych hitów Polek i Polaków. Jubileusze, oryginalne koncepty kulinarne, wyjątkowe wystawy i spektakularne wydarzenia sportowe sprawiają, że stolica Niemiec staje się jednym z najgorętszych kierunków podróżniczych 2025 roku.
Spis treści: 200 lat Wyspy Muzeów – kulturowe serce Berlina Kulinarna rewolucja na wysokości 207 metrów 35 lat East Side Gallery i odnowiony Gendarmenmarkt Fotografia, dadaizm i Yoko Ono Cyrk, wielkie show i futbol amerykański Polacy to jedna z najliczniejszych grup turystów podróżujących do <a href="http://%C5%BBadna%20inna%20europejska%20stolica%20nie%20jest%20po%C5%82o%C5%BCona%20tak%20blisko%20granic%20Polski.%20Wiele%20wskazuje,%20%C5%BCe%20w%20tym%20roku%20Berlin%20r%C3%B3wnie%C5%BC%20znajdzie%20si%C4%99%20na%20li%C5%9Bcie%20podr%C3%B3%C5%BCniczych%20hit%C3%B3w%20Polek%20i%20Polak%C3%B3w.%20Jubileusze,%20oryginalne%20koncepty%20kulinarne,%20wyj%C4%85tkowe%20wystawy%20i%20spektakularne%20wydarzenia%20sportowe%20sprawiaj%C4%85,%20%C5%BCe%20stolica%20Niemiec%20staje%20si%C4%99%20jednym%20z%20najgor%C4%99tszych%20kierunk%C3%B3w%20podr%C3%B3%C5%BCniczych%202025%20roku.">Berlina. W 2024 roku stolicę Niemiec odwiedziło ponad 288 tysięcy Polaków, a liczba noclegów wzrosła o 4% w porównaniu z poprzednim rokiem. Ogłoszone właśnie nowe atrakcje mogą sprawić, że w tym roku Berlin będzie jeszcze popularniejszy. 200 lat Wyspy Muzeów – kulturowe serce Berlina W 2025 roku Berlin świętuje 200-lecie Wyspy Muzeów (Museumsinsel), jednego z najważniejszych kompleksów muzealnych świata, wpisanego na listę UNESCO. Od budowy Starego Muzeum w 1825 roku do dziś miejsce to przyciąga miłośników sztuki i historii. Przez cały rok planowane są wyjątkowe wydarzenia i wystawy upamiętniające tę niezwykłą historię. Warto pamiętać, że słynne Muzeum Pergamońskie jest wciąż w remoncie. Ponowne otwarcie placówki jest planowane na 2037 rok. Latem Wyspa Muzeów tętnić będzie życiem również po zmroku. Bar Kolonnaden zaprasza na kulturalne wieczory nad Sprewą, a na Wyspie Pawiej (Pfaueninsel) otworzy się nowa przestrzeń artystyczna i rekreacyjna znana jako „pałac rozkoszy”. Kulinarna rewolucja na wysokości 207 metrów Berlin od dawna jest uznawany za miasto wyróżniające się wyjątkową sceną kulinarną. Dość powiedzieć, że jest tu najwięcej restauracji wegańskich na świecie. W 2025 roku sławny szef kuchni Tim Raue otworzy sygnowaną swoim nazwiskiem nową restaurację w obrotowej części Berliner Fernsehturm, czyli Wieży Telewizyjnej. Wysoko na 207 metrach nad miastem goście będą mogli delektować się najwyższej klasy haute cuisine z niezapomnianym widokiem na niemiecką stolicę. Wspominając ikoniczną berlińską Wieżę Telewizyjną, należy wspomnieć, że pod koniec 2025 roku na berlińskim horyzoncie pojawi się Estrel Tower, najwyższa hotelowa wieża w Niemczech. Budynek z 45 piętrami ma szansę stać się jednym z nowych symboli miasta. 35 lat East Side Gallery i odnowiony Gendarmenmarkt Symbolem transformacji Berlina jest East Side Gallery, najdłuższy zachowany fragment muru berlińskiego, który we wrześniu obchodzi 35-lecie zburzenia. Galeria powstała tuż po upadku muru. Została ozdobiona przez artystów z całego świata i dziś stanowi wyjątkowy pomnik wolności i sztuki. Po dwuletniej renowacji do życia wraca także Gendarmenmarkt – jeden z najpiękniejszych placów Berlina, idealne miejsce na spacer w otoczeniu zabytkowej architektury. Fotografia, dadaizm i Yoko Ono W 2025 roku jubileusze obchodzą także inne kultowe miejsca: C/O Berlin świętuje 25-lecie istnienia, a Berlinische Galerie – 50-lecie działalności. Wystawa jubileuszowa galerii poświęcona będzie Raoulowi Hausmannowi, jednemu z pionierów dadaizmu. Dla fanów sztuki współczesnej Berlin szykuje prawdziwy hit – trzy wystawy poświęcone Yoko Ono: „Yoko Ono – retrospektywa” w Gropius Bau, „Dream Together” w Neue Nationalgalerie i artystyczna akcja billboardowa „Touch” w Neue Berliner Kunstverein. Cyrk, wielkie show i futbol amerykański Berlin to nie tylko sztuka i historia, ale także rozrywka na dużą skalę. W listopadzie 2025 r. Cirque du Soleil po raz pierwszy otworzy w Europie swój stały pokaz – „Alizé” w Theater am Potsdamer Platz, pełen magii i artyzmu. Tymczasem Friedrichstadt-Palast zaprezentuje nowe Grand Show „Blinded by Delight” – spektakl, który zabierze widzów do świata marzeń i szczęścia. Premiera odbędzie się 8 października 2025 roku. Dla fanów sportu Berlin przygotował wyjątkową gratkę. Po raz pierwszy w historii odbędzie się tu mecz NFL. Stadion Olimpijski w 2025 roku stanie się areną futbolu amerykańskiego, przyciągając kibiców z całego świata. Źródło: National Geographic Traveler, VisitBerlin.de
Monopol PKP zagrożony. Europejski gigant ma wjechać na polskie tory
Do Urzędu Transportu Kolejowego trafił wniosek niemieckiego przedsiębiorstwa FlixTrain o uruchomienie połączenia między Warszawą a Berlinem. Czy FlixTrain stanie się konkurencją dla PKP?
W tym artykule: Flixtrain uruchomi pociągi na trasie Warszawa – Berlin? FlixBus z nowymi połączeniami Zainteresowanie pociągami do naszych zachodnich sąsiadów stale rośnie. Nic więc dziwnego, że kolejni przewoźnicy planują uruchomienie połączenia między Polską a Niemcami. Taką chęć wyraził między innymi niemiecki gigant kolejowy FlixTrain, czyli siostrzana firma FlixBusa. Flixtrain uruchomi pociągi na trasie Warszawa – Berlin? Niemiecki FlixTrain złożył wniosek do Urzędu Transportu Kolejowego w sprawie uruchomienia pasażerskiego połączenia komercyjnego na trasie Warszawa – Berlin przez Poznań i z powrotem. Jeśli UTK rozpatrzy go pozytywnie, pierwsze lokomotywy wyjadą na tory pod koniec 2025 roku. Pociągi między obiema stolicami miałby kursować dwa razy dziennie, do grudnia 2030 r. włącznie. Z Warszawy Wschodniej startowałyby o godz. 08:03 (planowany przyjazd godz. 13:06) i 16:03 (w Berlinie o godz. 21:06). Odjazdy ze stacji Berlin Hauptbahnhof zaplanowano na godz. 08:52 (w Warszawie Wsch. o godz. 14:00) i 14:52 (przyjazd o godz. 20:00). Co ważne, planowane połączenie ma być dostępne wyłącznie w ruchu międzynarodowym. Oznacza to, że pasażerowie będą mogli zakupić bilety jedynie na trasie Warszawa – Berlin lub Poznań – Berlin. Opcja pomiędzy Warszawą a Poznaniem i odwrotnie nie będzie możliwa. Na razie nie wiadomo, jakim dokładnie taborem FlixTrain chciałby kursować do Berlina. Kolejowy gigant zdradził jedynie, że byłby to „skład wagonowy oferujący standard nie niższy niż 240 miejsc w klasie 2. z wyznaczonymi miejscami priorytetowymi dla rodzin z dziećmi oraz dla osób o ograniczonych możliwościach przemieszczania się, prowadzony lokomotywą elektryczną o prędkości nie niższej niż 160 km/h”. Dodajmy, że podobne plany co FlixTrain ma także RegioJet. Czeski przewoźnik chciałby realizować jedno połączenie dziennie między Berlinem a Warszawą oraz kursować pięć razy dziennie na trasie Poznań – Berlin. FlixBus ogłasza kolejne połączenie z Polski. Podróż potrwa ponad 32 godziny FlixBus nieustannie rozwija swoją ofertę. Tym razem przewoźnik zapowiedział uruchomienie pierwszego bezpośredniego połączenie autobusowego z Polski do Norwegii. FlixBus z nowymi połączeniami O tym, czy FlixTrain odniesie podobny sukces co FlixBus, przekonamy się niebawem. Na razie polscy pasażerowie mogą skorzystać z najnowszej oferty autobusowej niemieckiego przedsiębiorstwa Flix. Już od 31 sierpnia z Krakowa będzie można dojechać do fińskiego Rovaniemi. Długo wyczekiwana trasa wiedzie przez kraje bałtyckie i obejmuje przeprawę promową z Tallinna do Helsinek. Podróż ze stolicy Małopolski do Krainy św. Mikołaja potrwa ponad 39 godzin. – Widzimy, jakim zainteresowaniem cieszą się nasze połączenia do Finlandii. Większość pasażerów wybiera przystanki na krótszych odcinkach trasy, ale na każdym kursie są również tacy, którzy decydują się na przejazd całą trasą. Połączenie autobusowe do wioski św. Mikołaja bez wątpienia jest wyjątkowe. Lokalne pociągi wyprzedają się na pniu, a ich ceny potrafią zaskoczyć. Bilety są już dostępne w sprzedaży, a ceny za podróż pomiędzy Krakowem a Rovaniemi zaczynają się od około 330 zł – mówi Michał Leman, dyrektor zarządzający FlixBusa w Polsce, Ukrainie i krajach bałtyckich. Źródła: rynek-kolejowy.pl. Obserwuj National Geographic Traveler Poland na Facebooku i podziel się z nami swoją opinią. Znajdziesz nas także na Instagramie – @natgeopl. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Co igrzyska zawdzięczają Hitlerowi? Niebezpieczne związki Trzeciej Rzeszy i olimpizmu
Naziści zrobili z igrzysk medialną atrakcję, pełną przyciągających uwagę symboli. Stworzyli wrażenie, że dbają o szlachetną rywalizację i antyczne ideały. Tymczasem za wszystkim stała propaganda i próba wychowania posłusznego narodu wojowników.
W tym artykule: W zdrowym ciele zdrowy wódz Droga z St. Louis do Berlina Ogłuszeni dzwonem Hitler wielokrotnie odwoływał się do starożytnej Grecji, ojczyzny igrzysk olimpijskich. W reakcji na gorączkowe poszukiwania przez Himmlera śladów pradawnych Germanów, potrafił stwierdzić: „w ten sposób udowodnimy jedynie, iż w czasach, gdy Grecja i Rzym osiągnęły najwyższy poziom cywilizacji, my nadal biliśmy się kamieniami i kucaliśmy przy ognisku pod gołym niebem”. Zarazem podkreślał jednak, że Germanom po prostu nie służył klimat północnej Europy: „potrzebowali słońca, by rozwinąć swoje zdolności. To dopiero w Grecji i w Italii duch germański znalazł odpowiednie warunki, aby zakwitnąć”. Nazistom bardzo odpowiadało wychowanie narodu w duchu spartańskim. A więc stawianie na militaryzację i karność, przygotowywanie dzieci do ofiarnej służby krajowi, przedkładanie zbiorowości ponad jednostkę, wykluczanie i tępienie „gorszych”. W zdrowym ciele zdrowy wódz Według nazistowskich notabli dawni Germanie, tak jak Grecy, nie wstydzili się nagości. Zatem i naziści nie powinni. Nudyzm stał się popularny w Niemczech jeszcze w końcu XIX wieku, gdy pojawiła się romantyczna wizja powrotu do natury. W Trzeciej Rzeszy nadal był popierany – lecz przede wszystkim jako kult zdrowych, wysportowanych i silnych ciał, zdolnych do walki i prokreacji. „Obecnie wszyscy uczęszczają do łaźni mieszanych i nie wywołuje to żadnych złośliwych komentarzy” – chwalił wódz Trzeciej Rzeszy. „Pojęcie nagości niepokoi jedynie księży, bo wykształcenie, jakie otrzymali, sprawia, że są to ludzie zepsuci”. Podkreślanie piękna ludzkiego ciała widać także w dwuczęściowym dokumencie „Olimpiada” (1938) w reżyserii Leni Riefenstahl. Opowiada on o Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w roku 1936. W tym pierwszym w historii pełnometrażowym filmie dokumentalnym o igrzyskach, uwielbiana przez nazistów reżyserka wykorzystała zarówno swój talent, jak i nowatorskie techniki. Chciała pokazać piękno sportu i sportowców, ale także podkreślić wspaniałość Trzeciej Rzeszy. „Hitler jest dla mnie najwspanialszym człowiekiem, jaki kiedykolwiek żył. Naprawdę jest bez wad, taki prosty, a jednocześnie przepełniony męską siłą” – wyznała Riefenstahl w wywiadzie dla amerykańskiej prasy. Halina Konopacka była prawdziwą legendą. W czasie wojny bohatersko ratowała polski skarb Halina Konopacka na rzutni nie miała sobie równych i zawsze była pierwsza. Pierwsza też usłyszała „Mazurka Dąbrowskiego” na igrzyskach olimpijskich, zapisując się tym samym na stałe w... Droga z St. Louis do Berlina Międzynarodowy Komitet Olimpijski nagrodził Riefenstahl za ten film specjalnym złotym medalem. Było to uznanie dla talentu reżyserki i jej olśniewającej filmowej wizji. Ale czy tylko? Nikt nie widział, co w istocie kryje się za jej „Olimpiadą”? Hitler ich nie przerażał? W Międzynarodowym Komitecie Olimpijskim działali ludzie, którym nieobcy był rasizm. Przykładem igrzyska w amerykańskim St. Louis w roku 1904. Choć występowali w nich sportowcy o rozmaitym kolorze skóry (np. rdzenni Amerykanie w reprezentacji USA i Kanady), to doszło do skandalu. Podczas imprezy podkreślano, jak biali „cywilizują” inne rasy, również poprzez sport. Przeprowadzono kuriozalne zawody w ramach „Dni Antropologii”. W ich trakcie właściwie nieprzygotowani do występu uczestnicy z różnych grup etnicznych rywalizowali w sprincie czy rzucie kulą – najczęściej z bardzo miernym, wywołującym szyderstwa efektem. Pierre de Coubertin, twórca współczesnego ruchu olimpijskiego, nazwał to „skandaliczną farsą”. Dla Hitlera igrzyska olimpijskie – zarówno zimowe w Garmisch-Partenkirchen, jak i letnie w Berlinie (bo obie te imprezy odbyły się w 1936 roku) – stwarzały szansę na propagandowy sukces. Na przysłonięcie faktu, że hitlerowcy uchwalili antyżydowskie ustawy norymberskie (1935 r.). Zabronili też powoływania Żydów do niemieckiej reprezentacji. Świat jednak jakoś to przełknął: pomimo groźnych zapowiedzi, nie doszło do bojkotu imprezy. Zadbał o to m.in. wpływowy szef amerykańskiego Komitetu Olimpijskiego Avery Brundage, któremu potem zarzucano antysemityzm. Ogłuszeni dzwonem Co ciekawe, pierwotnie igrzyska w Berlinie miały się odbyć w roku 1916. A więc na długo przed dojściem Hitlera do władzy, w zupełnie innej atmosferze panującej w ówczesnym Cesarstwie Niemieckim. Przeszkodził temu jednak wybuch I wojny światowej (1914 r.). Warto zauważyć, że sekretarzem generalnym komitetu organizacyjnego tej niedoszłej imprezy był Carl Diem. Ów ex-kapitan niemieckiej kadry olimpijskiej został po latach zagorzałym nazistą i szefem berlińskiego Międzynarodowego Instytutu Olimpijskiego, propagandystą Trzeciej Rzeszy. A w ostatnich miesiącach rządów Führera – członkiem Volkssturmu, hitlerowskiego pospolitego ruszenia. Zanim jednak doszło do marnego końca Trzeciej Rzeszy, ten działacz sportowy bardzo przydał się nazistowskim ideologom podczas igrzysk w stolicy Niemiec w roku 1936. Hitlerowcy zrobili wiele, by igrzyska były spektakularne. Diem wpadł na chwytliwy pomysł, by rozpalony w Olimpii ogień przenieść do Berlina w uroczystej sztafecie. Postawił też w Berlinie specjalny dzwon olimpijski. Świat dał się nabrać, że naziści odwołują się do szlachetnego ducha równej rywalizacji i szumnych ideałów przeszłości, do zdrowego ducha i pięknych ciał. Tymczasem kierowała nimi chora antynaukowa i antyhumanitarna ideologia, dzieląca świat na „nadludzi” i „podludzi”. Rasistowski obłęd i poczucie wyższości, które doprowadziły do walki już nie na stadionach, a na polach bitew. Źródła: James Ring Adams, „The Sideshow Olympics: Weirdness and Racism at St. Louis, 1904”, w: „American Indian” nr 2/2012 - Rosa Sala Rose; „Krytyczny słownik mitów i symboli nazizmu”, Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2006 - Guy Walters; „Igrzyska w Berlinie. Jak Hitler ukradł olimpijski sen”, Rebis, Poznań 2006. Nasz ekspert Adam Węgłowski Adam Węgłowski – dziennikarz i pisarz. Były redaktor naczelny magazynu „Focus Historia”, autor artykułów m.in. do „Przekroju”, „Ciekawostek historycznych”. Wydał serię kryminałów retro o detektywie Kamilu Kordzie, a także książki popularyzujące historię, w tym „Bardzo polską historię wszystkiego” oraz „Wieki bezwstydu”. Napisał też powieść „Czas mocy” oraz audioserial grozy „Pastor” – rozgrywający się na przełomie wieków XVII i XVIII w Prusach. W swoich rodzinnych stronach, na Mazurach, autor umiejscowił także powieści „Pruski lód ” oraz „Upierz”.
Ze Szczecina do Berlina. Pojechałem w transgranicznej wyprawie dla klimatu
32 tysiące rowerzystów przejechało w rajdzie Sternfahrt Berlin 2024. Na rowery wsiedli nie tylko mieszkańcy stolicy Niemiec, wielu dojeżdżało z innych miejscowości. Nocą do Berlina ruszyła też grupa cyklistów ze Szczecina.
W tym artykule: „Wszyscy na rower!” Szczecińska szprycha Transgraniczna podróż Plan dziesięcioletni Sternfahrt Berlin, czyli „zjazd gwiaździsty” – jak można przetłumaczyć nazwę imprezy – od lat organizuje berlińska filia stowarzyszenia Allgemeiner Deutscher Fahrrad-Club (ADFC). Gremialny przejazd ulicami stolicy Niemiec to manifestacja, która ma na celu przypominanie, że rower to szybki, zdrowy i przyjazny dla klimatu środek transportu, zwłaszcza w mieście. „Wszyscy na rower!” 2 czerwca 2024 r. Sternfahrt obył się już po raz 48., a imprezie towarzyszyło hasło „Wszyscy na rower!”. Podczas wiecu ADFC i uczestnicy wzywają polityków do bardziej zdecydowanych działań dotyczących zrównoważonego transportu i zwiększenia bezpieczeństwa rowerzystów. Postulują zmiany w prawie o ruchu drogowym, prowadzące do szybszego tworzenia infrastruktury rowerowej, obszarów uspokojonego ruchu, takich jak strefy „tempo 30”. Choć stolica Niemiec wydaje się być miastem bardzo przyjaznym jednośladom, według Karla Grünberga, rzecznika ADFC Berlin, zmiany te zachodzą zbyt wolno. – To nie może już trwać przez dziesięciolecia. Wiele przez ostatnie lata się zmieniło, lecz zaczynaliśmy właściwie od zera, zatem finalnie poprawa jest powolna – mówi. – Jeśli porównamy Berlin do Paryża, który jeszcze 10 lat temu był bardzo samochodocentryczny, zmiany korzystne dla ruchu rowerowego i pieszego wprowadzono tam bardzo szybko. Berlin, choć ma wiele udogodnień, trochę utknął w ulepszaniu przestrzeni. W Niemczech jest kilka miast, w których wygląda to znacznie lepiej – uważa Lou Otholt, student z Berlina nieformalnie współpracujący z ADFC. Szczecińska szprycha Z Lou spotkaliśmy się przypadkowo 1 czerwca, 160 km od Berlina, w centrum Szczecina. Obaj jechaliśmy właśnie na miejsce startu „Szczecińskiej szprychy zjazdu gwiaździstego”. Czyli nocnego rajdu spod Dworca Głównego w Szczecinie do Berlina. Koordynacją tej odnogi Sternfahrtu zajął się Rowerowy Szczecin, organizacja pozarządowa od dwóch dekad upominająca się o dobrą infrastrukturę dla jednośladów w stolicy Pomorza Zachodniego. Pod stacją pojawia się coraz więcej osób z rowerami. Niektórzy specjalnie na tę imprezę fantazyjnie je udekorowali. Jak się okazuje, wielu z nich przyjechało pociągiem do Szczecina z Berlina, aby na bicyklu przez noc wrócić do domu. Tak właśnie zrobił Lou oraz około 20-letnia Hannah, dla której była to w ogóle pierwsza wizyta w Polsce. – Dowiedziałam się o tym przejeździe od znajomych. Sama bardzo lubię jeździć rowerem, to dla mnie najtańszy i najwygodniejszy środek transportu. Postanowiliśmy pokonać tę trasę, bo chcemy zwiedzić okolice, w których nigdy nie byliśmy – wyjaśnia. Kiedy pytam o to, czy Berlin jest przyjaznym miastem dla rowerzystów, odpowiada: – To zależy, w której części. Jeśli jeździ się po Kreuzbergu lub Schönebergu, ma się takie wrażenie, ale w Neuköln już nie bardzo. Oczywiście, mamy mnóstwo ścieżek, lecz są miejsca, w których poruszanie się rowerem nie jest bezpieczne. Zachodniopomorskie na weekend. Nieoczywiste miejsca na wycieczkę, które musisz poznać Wyruszyliśmy w podróż po Pomorzu Zachodnim, by odkryć ciekawe miejsca w regionie na jedno- lub dwudniową wycieczkę. Sprawdź, gdzie warto wybrać się na weekend w Zachodniopomorskiem. Transgraniczna podróż Jak zauważyła Hannah, przejazd trasą Szczecin-Berlin jest świetną okazją, aby zaznać turystyki rowerowej. Tuż przed zachodem słońca grupa eskortowana do granicy przez policję ruszyła w stronę Kołbaskowa. Na terenie tej gminy w ostatnich latach powstało kilka ciekawych odcinków szlaków rowerowych, które łączą się z niemieckimi trasami. Jedna z nich prowadzi z Przecławia przez Kołbaskowo do Rosówka, gdzie na granicy łączy się z niemiecką ścieżką kierującą przez wsie Staffelde i Mescherin, nieopodal Gryfina. Jest to fragment większej zachodniopomorskiej trasy Blue Velo. Ten liczący 269 km szlak łączy Bałtyk, Zalew Szczeciński, Pojezierze Myśliborskie z Kostrzynem nad Odrą. Właśnie w Mescherin cykliści z okolic Szczecina mogą zobaczyć m.in. rowerowy drogowskaz kierujący do Berlina (stąd to 163 km). Znajduje się tu węzeł łączący długie trasy z lokalnymi szlakami. Tędy wiedzie m.in. międzynarodowy rowerowy szlak Odra-Nysa, który prowadzi zachodnim brzegiem Odry aż do Czech. Te połączenia dają wiele możliwości, zarówno wypadów wielodniowych jak i kilkudziesięciokilometrowych wycieczek na pograniczu polsko-niemieckim. Nie ma się zatem co dziwić, że i tędy powiodła też droga nocnego przejazdu na Sternfahrt. Ekipa ze Szczecina podróżowała dalej wzdłuż rzeki przez miejscowości: Gartz, Schwedt i Oderberg. Tuodbiła już w stronę zachodnią do miejscowości Eberswalde, której jedną z największych atrakcji jest zoo ulokowane w obszarze leśnym okalającym miasteczko. Warto też wspomnieć o znajdującej się nieopodal ogromnej podnośni statków w Niederfidow. Następnie, ponownie z asystą policji, drogą regionalną dojechaliśmy przez Bernau do już berlińskiej dzielnicy Wartenberg. Na terenie metropolii do peletonu połączyli także policjanci na rowerach. Plan dziesięcioletni Im bliżej stolicy Niemiec, tym sznur rowerzystów się wydłużał. W pewnym momencie nie można było ujrzeć ani jego początku, ani końca. Organizatorzy doliczyli się 32 tys. uczestników. Było wiele rodzin z dziećmi, seniorów, osób podróżujących z psami. Tego dnia Berlin należał do rowerzystów! Byli nie tylko w głównych miejskich alejach i na placach, jechali także autostradą, tunelami, czyli tam, gdzie na co dzień ich nie zobaczymy. Wszystko po to, aby zamanifestować możliwość potrojenia udziału ruchu rowerowego w Niemczech, z obecnych około 15% do 45% w ciągu najbliższej dekady. Pozwoli to rocznie zminimalizować emisję CO2 o 9 ton. Dane te pochodzą z raportu, jaki dla ADFC stworzył Fraunhofer Institut für System und Innovationsforschung z Karlsruhe. Fraunhofer ISI jest jedną z wiodących instytucji zajmujących się badaniami nad innowacjami w Europie. Jak do tego dojść? Tworząc warunki przyjazne rowerom na krótkich dystansach i łącząc je z dobrze zorganizowanym transportem zbiorowym. Nasz ekspert Szymon Wasilewski Dziennikarz. Publikował w „Kurierze Szczecińskim”, „Głosie Szczecińskim”, w których opisywał m.in. rozwój sieci tras rowerowych na Pomorzu Zachodnim. Pisał też o podróżach do Norwegii i Islandii na łamach magazynu „Zew Północy”. Miłośnik muzyki, publikował m.in. w magazynie „Teraz Rock”. Obecnie redaktor naczelny dwutygodnika „Panorama 7” wydawanego w Szczecinie. Nadal aktywnie śledzi i opisuje sytuację rowerzystów w Szczecinie i regionie.
Kto zbudował i kto zniszczył mur berliński? Ciekawostki o słynnym symbolu podziału Niemiec
Dzielił miasto przez 28 lat i 27 dni. Stał się symbolem podziału Niemiec i całej Europy, który nastąpił po II wojnie światowej. Na Zachodzie nazywany „murem wstydu”, miał powstrzymać falę ucieczek obywateli NRD do niezależnych krajów. Jak powstał i jak upadł mur berliński? Ciekawostki o tej konstrukcji wymieniamy poniżej.
W tym artykule: Kto zbudował mur berliński? Konstrukcja muru berlińskiego Próby forsowania muru berlińskiego Polskie ofiary muru berlińskiego Ile kosztował mur berliński? Upadek muru berlińskiego Po wojnie państwo niemieckie zostało podzielone na cztery strefy okupacyjne. Zachodnia część znalazła się pod francuskimi, amerykańskimi i brytyjskimi wpływami, z kolei we wschodniej zapanowały radzieckie rządy. Polityka zachodnich aliantów była zupełnie inna niż wschodnich. Ci pierwsi postawili na rozwój wspólnej strefy gospodarczej. Wprowadzili nową walutę i wspomagali odbudowę wyniszczonego wojną kraju. W październiku 1949 roku proklamowany został nowy kraj: Republika Federalna Niemiec. Na wschodzie sytuacja była zupełnie inna. Kto zbudował mur berliński? Znajdująca się „pod butem” ZSRR wschodnia część dawnych Niemiec nie rozwijała się jak zachodnia. Polityka okupanta była prowadzona w zgodzie z demokracją ludową, a celem wprowadzanych reform była nacjonalizacja i kolektywizacja. W 1946 roku powołano do życia SED (Sozialistische Einheitspartei Deutschlands), czyli Socjalistyczną Partię Jedności Niemiec, co zapoczątkowało rządy monopartyjne. Nowopowstałe państwo nazwano Niemiecką Republiką Demokratyczną. Na jego czele stanął Walter Ulbricht, sekretarz generalny SED, który wprowadził w NRD rządy tyranii. Wschodnie dzielnice Berlina stały się stolicą NRD. Pozostałe, znajdujące się w strefie zachodniej, przekształcono w odrębną jednostkę polityczną i administracyjną – Berlin Zachodni. Wielu Niemców nie widziało swojej przyszłości w NRD. Szacuje się, że od 1949 do 1961 roku kraj opuściło ponad 2 miliony osób. Władze radzieckiej strefy okupacyjnej dążyły do powstrzymania masowej migracji, ale nie poprzez uczynienie codziennego życia ludzi bardziej znośnym, a przymusem. Największe miasta Niemiec. 10 najludniejszych miast w Niemczech Niemcy są krajem dużych miast. Aż 77% naszych zachodnich sąsiadów żyje w miastach. Oto największe miasta Niemiec pod względem liczby ludności. W nocy z 12 na 13 sierpnia 1961 roku Ulbricht zarządził realizację pierwszej fazy planu. Rozpoczęła się operacja „Róża”. Na granicy rozciągnięto zaporę z drutu kolczastego. W ten sposób odizolowano 12 stacji kolejowych, 68 przejść granicznych i 193 ulice. Zgodnie z oficjalną narracją władz NRD, te działania miały chronić mieszkańców Berlina Wschodniego przed „faszyzującym elementem zachodnim”. W praktyce chodziło wyłącznie o odcięcie ludzi od wolnego świata. Konstrukcja muru berlińskiego Sama nazwa konstrukcji sugeruje, że mowa tu o nieskomplikowanej zaporze z cegieł i betonowych płyt. Nic bardziej mylnego. Faktem jest, że początkowo mur berliński rzeczywiście był dość łatwy do sforsowania. W pierwszej fazie operacji miasto było odcięte barierą ze 150 ton drutu kolczastego. Następnie wzniesiono niski mur, jednak w kolejnych latach modyfikowano tę konstrukcję, czyniąc zaporę fortyfikacją niemal niemożliwą do pokonania. Finalna konstrukcja składała się z wielu elementów. Po stronie Berlina Wschodniego wzniesiono zewnętrzny mur ochronny o wysokości ok. 3 metrów. Tuż za nim znalazł się płot sygnałowy. Był wyposażony w druty pod napięciem. Osoba, która ich dotknęła, uruchamiała syrenę alarmową. Konstrukcję wieńczył drut kolczasty. Po stronie Berlina zachodniego znalazł się mur graniczny z betonowych segmentów, o wysokości ok. 4 metrów. Na jego górnej krawędzi znalazł się gruby walec wykonany z betonu, który uniemożliwiał wspinanie i dodatkowo utrudniał ucieczkę. Pomiędzy częściami wschodnią i zachodnią znajdował się tzw. pas śmierci. Było to coś w rodzaju strefy buforowej. Wzdłuż pasa wybudowano wieżyczki strażnicze i ustawiono latarnie, zapewniające wartownikom dobrą widoczność. Wygospodarowano miejsce na ścieżkę dla psów stróżujących, wzdłuż której poprowadzono poręcz służącą do umocowania smyczy. Nieopodal znalazła się ścieżka dla patrolu zmotoryzowanego. Element ten był zapewniał przestrzeń wystarczającą dla czołgu lub wozu opancerzonego. Po zachodniej stronie ścieżki wykopano rów i częściowo wzmocniono go betonowymi płytami. To zabezpieczenie miało uniemożliwić przedarcie się samochodem. Finalnie mur berliński osiągnął całkowitą długość 156,4 km. Maksymalna wysokość konstrukcji przekraczała 4 metry. Pas graniczny osiągnął szerokość od 30 do 500 metrów. Wzdłuż konstrukcji wzniesiono 302 wieże strażnicze i wybudowano 25 przejść granicznych. Próby forsowania muru berlińskiego Masywne mury z rozdzielającym je „pasem śmierci” wydawały się konstrukcją niemożliwą do sforsowania. A jednak zdesperowani ludzie podejmowali próby przekroczenia granicy, która uczyniła żelazną kurtynę materialną barierą. W początkowej fazie istnienia muru najdogodniejszą lokalizacją do jego przekroczenia była Bernauer Strasse. Wynikało to z faktu, że niektóre budynki niemal przylegały do zapory. Władze szybko nakazały zamurować zachodnie okna na niższych kondygnacjach i rozpoczęły proces wysiedlania mieszkańców zajmujących nisko położone lokale. To jednak nie powstrzymało zdesperowanych ludzi, którzy próbowali skakać z wyższych pięter. To nie mogło skończyć się dobrze. Niektórzy ginęli, inni spadali na siatki rozstawione przez wartowników. Na przestrzeni lat podejmowano wiele prób sforsowania granicy. Niektórzy próbowali przebić się ciężarówkami, inni kopali tunele. Powstały nawet grupy wyspecjalizowane w przerzucaniu ludzi na zachodnią stronę. Były też osoby, które próbowały przelecieć nad granicą. W 1979 roku taką próbę podjęły dwie rodziny. Przez pewien czas kupowali materiały do budowy balonu. Byli ostrożni. Żeby nie ściągnąć na siebie żadnych podejrzeń, zakupów dokonywali w różnych częściach kraju. Powłokę zszywali nocami. Samodzielnie skonstruowali dmuchawę, która pozwoliła im wypełnić balon powietrzem. Udało się za drugim podejściem. Uciekinierzy wylądowali w Bawarii. Polskie ofiary muru berlińskiego Co się działo z przyłapanymi na ucieczce? Wartownicy najczęściej otwierali do nich ogień. Mieli motywację ku takiemu działaniu, bo przez pewien czas obowiązywał system nagród pieniężnych i urlopów dla strażników, którzy udaremnili przekroczenie granicy. Według różnych szacunków, podczas prób ucieczki z NRD do Berlina Zachodniego zginęło od około 130 do około 230 osób. Ostatnią osobą, która próbę pokonania muru przepłaciła życiem, był Chris Gueffroy, zabity strzałem w klatkę piersiową 5 lutego 1989 roku. Wśród zamordowanych byli także dwaj Polacy: Franciszek Piesik i Czesław Kukuczka. Pierwszy z wymienionych próbował uciec na Zachód prze NRD. Do Berlina dotarł 17 października 1967 roku. Podjął próbę przekroczenia granicy przez jezioro Nieder Neuendorfer. Niestety, brakuje szczegółowych informacji na temat jego śmierci. Najprawdopodobniej został zauważony przez strażników i żeby schronić się przed ostrzałem, zanurkował. Wyczerpany, miał utonąć z braku sił. Nowe symbole starych miast: Messi, papież Franciszek i... Amelia Najlepsi spece od reklamy nie wymyśliliby niczego lepszego! Czesław Kukuczka wybrał inną metodę. 29 marca 1974 roku wszedł do polskiej ambasady w Berlinie i zażądał wydania dokumentów uprawniających go do przekroczenia granicy. Zagroził, że w przypadku odmowy, zdetonuje bombę, którą chowa w teczce. Twierdził też, że w obu częściach miasta ma wspólników, którzy pomogą mu w zamachu i poinformują o sprawie zagraniczne media. Kukuczka otrzymał niezbędne dokumenty. Funkcjonariusze Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego NRD (Stasi) przetransportowali go do przejścia granicznego na dworcu Friedrichstrasse. Gdy próbował przekroczyć granicę, został zamordowany strzałem w plecy. Ile kosztował mur berliński? Budowa muru berlińskiego była realizowana w czterech etapach. W 1961 roku postawiono zasieki z drutu kolczastego. Do 1965 roku ulepszano istniejącą konstrukcję. W latach 1965–1975 powstał mur betonowy. Po 1975 roku zyskał ostateczną formę, którą udoskonalano w kolejnych latach. Należy podkreślić, że budowa zapory granicznej była jedną z największych inwestycji socjalistycznych Niemiec. Koszt wzniesienia konstrukcji szacuje się na ok. 400 milionów wschodnich marek. Upadek muru berlińskiego Rewolucja w komunistycznej części Niemiec rozpoczęła się w 1989 roku. Zachęceni rozwojem wydarzeń w Polsce, mieszkańcy NRD zaczęli coraz głośniej protestować. Do upadku muru przyczyniły się też przemiany na Węgrzech, które umożliwiły Niemcom ucieczkę na Zachód. Liderzy SED nie byli w stanie opanować sytuacji, więc musieli zgodzić się na ustępstwa. 9 listopada 1989 roku granica w Berlinie została otwarta, a mieszkańcy przystąpili do rozbiórki znienawidzonego muru. 3 października 1990 roku nastąpiło faktyczne zjednoczenie Niemiec. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Kiedy została wybudowana Brama Isztar? Nowe badania sugerują, że później, niż zakładano
Archeolodzy dokonali nowej analizy zrekonstruowanej Bramy Isztar ze starożytnego Babilonu. Badacze odkryli, że zabytek mógł zostać w rzeczywistości wybudowany dużo później, niż dotychczas uważano. To oznacza, że jego znaczenie może ulec zmianie.
W tym artykule: Brama Isztar znajduje się w Muzeum Pergamońskim w Berlinie Nowe badanie bramy babilońskiej Odkrycie rzuca światło na powstanie Bramy Isztar Brama Isztar to majestatyczna, pięknie zdobiona brama miejska, którą wzniesiono w Babilonie. Zabytek oblicowany był glazurowaną cegłą kolorowaną niebieskim barwnikiem. Na bramie przedstawiono wyobrażenia nawet 575 zwierząt, które symbolizowały różne bóstwa. Budowla ta nie przetrwała w całości do czasów współczesnych. Została jednak zrekonstruowana z prawdziwych fragmentów. Brama Isztar znajduje się w Muzeum Pergamońskim w Berlinie Uważa się, że brama powstała za panowania króla Nabuchodonozora II, który panował w latach 604–562 p.n.e. Poświęcona została bogini Isztar. Była północną bramą miasta, otwierającą „drogę procesyjną”, która ciągnęła się aż do E-sagili – świątyni boga Marduka. Dotychczas historycy sądzili, że wybudowano ją na cześć podboju Jerozolimy przez władcę Babilonu. Brama Isztar znajduje się obecnie w Muzeum Pergamońskim w Berlinie. To jedno z najsłynniejszych muzeów na świecie zostało w ubiegłym roku zamknięte dla zwiedzających. To z powodu remontu, który ma potrwać aż 14 lat. Międzynarodowy zespół naukowców z Włoch, Niemiec i Stanów Zjednoczonych wykorzystał tę okazję i postanowił jeszcze raz zbadać monumentalny zabytek. – W najnowszym badaniu przeanalizowaliśmy wypalone cegły użyte do budowy Bramy Isztar, kompleksu wejściowego do starożytnego miasta Babilon w południowej Mezopotamii. Udało nam się wydobyć wiarygodne dane dotyczące wszystkich trzech faz powstawania bramy, z których najwcześniejsza obejmowała cegły z inskrypcją króla Nabuchodonozora II – napisali badacze na łamach PLOS One. Nowe badanie bramy babilońskiej Badacze w artykule zwrócili uwagę na fakt, że fazy powstawania Bramy Isztar od dawna były przedmiotem zaciętej dyskusji. Naukowcy przyznali, że dotychczasowe metody badawcze mogły zawodzić, ponieważ m.in. datowanie radiowęglowe nie wskazuje na konkretny okres, lecz wyznacza szeroki przedział czasowy, który należy zawęzić innymi dowodami archeologicznymi. Siedem cudów świata starożytnego budziło powszechny zachwyt. Do dziś przetrwał tylko jeden z nich Te budowle zostały uznane za najwspanialsze pomniki ludzkiego geniuszu. Siedem cudów świata starożytnego jednak nie przetrwało – wyjątkiem jest piramida Cheopsa. Co stało się z resztą, k... – Materiały archeologiczne opierają się zazwyczaj na próbkach radiowęglowych. Oznacza to, że próbki te mogą być obarczone niepewnością sięgającą setek lat. Nawet w szczęśliwych okolicznościach znalezienia węgla drzewnego bezpośrednio powiązanego z próbką archeomagnetyczną, kalibracja danego wieku radiowęglowego na wiek kalendarzowy nie zawsze jest prosta – napisali autorzy. Właśnie dlatego zespół podszedł do badań z wykorzystaniem innej metody. Aby rozważać sporną kwestię datowania bramy, uczeni pobrali drobne próbki z pięciu cegieł palonych z Bramy Isztar z muzeum w Berlinie i zmierzyli pole magnetyczne każdej z nich. Była to metoda znana jako metoda paleomagnetyczna lub datowanie metodą archeomagnetyczną. Odkrycie rzuca światło na powstanie Bramy Isztar Polega ona na tym, że bada się zmiany kierunku linii pola magnetycznego i zapis natężenia pola magnetycznego i jego kierunku w cząsteczkach tlenków żelaza poddanych wysokim temperaturom. Chodzi o zmierzenie orientacji i natężenia pola magnetycznego w obrębie niezaburzonych obiektów archeologicznych. Następnie dokonuje się porównania otrzymanych wyników z tabelami dawnych orientacji magnetycznych w danym regionie, co pozwala określić dokładny wiek obiektu. Badanie to wykazało, że nie było znaczących luk chronologicznych pomiędzy poszczególnymi fazami budowy. Uczeni twierdzą, że pierwszy etap rozpoczął się dopiero 3 lata po podboju Jerozolimy przez Babilon, który nastąpił w 586 roku p.n.e. Miasto Izraelitów zostało zburzone, a najeźdźcy zniszczyli pierwszą Świątynię Żydów. Terytorium kraju wcielono do Babilonii, a mieszkańcy miasta zostali wysiedleni. Okres ten nazywany jest niewolą babilońską. – Skoro wszystkie pomiary pola magnetycznego w pięciu cegłach palonych były podobne, bramę zbudowano ok. 583 r. p.n.e. Co więcej, datowanie jest zbieżne z okresem panowania Nabuchodonozora II, podczas którego wydano rozkaz budowy bramy – napisał zespół. Naukowcy wskazują, że w momencie ukończenia bramy król żył. Dotychczas uważano, że władca Babilonu zmarł tuż po ukończeniu pierwszej fazy. – Odkrycie sugeruje, że Brama Isztar nie zmieniła stylu w trakcie budowy. Uważamy, że fazy druga i trzecia są powiązane z pierwotnym projektem bramy i odzwierciedlają cały proces budowy, a nie późniejsze renowacje, które miały zmienić pierwotną konstrukcję – napisali autorzy. Uczeni sugerują zatem, że ich odkrycie może oznaczać, że brama wcale nie powstała jako bezpośrednie uczczenie zwycięstwa Babilończyków. Być może powód był zupełnie inny. To wyjaśnią dopiero przyszłe badania. Źródło: PLOS One Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Atrakcje Berlina – z czego słynie stolica Niemiec i co warto zobaczyć na miejscu?
Atrakcje Berlina od lat przyciągają turystów z całego globu i sprawiają, że miasto jest jedną z najchętniej odwiedzanych metropolii w Europie. Sprawdź nasz redakcyjny przewodnik po stolicy Niemiec.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Berlinie Historia Berlina Co warto zobaczyć w Berlinie? Atrakcje Berlina Co zwiedzić w Berlinie za darmo? Berlin – atrakcje dla dzieci Jak dojechać do Berlina? W 2022 roku stolicę naszych zachodnich sąsiadów odwiedziło blisko ponad 10 milionów podróżnych. Większą liczbę turystów spośród europejskich stolic odnotowały tylko Paryż i Londyn. Berlin to symbol różnorodności, który w swoim szerokim spektrum ma o wiele więcej do zaoferowania niż Brama Brandenburska czy Aleksanderplatz. Dowiedz się, z czego słynie miasto nad Sprewą. Najważniejsze informacje o Berlinie Berlin to największe miasto, a zarazem stolica Niemiec. Zlokalizowane jest w północno-wschodniej części kraju na nizinie północnoniemieckiej, niedaleko granicy z Polską (niespełna 90 km). Metropolia stanowi polityczne, kulturowe i ekonomiczne centrum Federacji Niemieckiej. Powierzchnia Berlina wynosi ponad 890 km kw, a liczba ludności oscyluje w okolicach 3,7 miliona mieszkańców (cały obszar metropolitalny liczy aż 6 mln). Pod względem populacji stolica naszych zachodnich sąsiadów jest największą metropolią w Unii Europejskiej i szóstą na Starym Kontynencie, ustępując jedynie Stambułowi, Moskwie, Londynowi oraz Sankt Petersburgowi. Miasto położone jest nad dwoma rzekami wraz z ich odpływami – Sprewą i Hawelą. W jego skład wchodzi 12 dystryktów administracyjnych, podzielonych na 97 dzielnic. Największym z nich jest Treptow-Köpenick, a najmniejszym Friedrichshain-Kreuzberg. Wiedeń – atrakcje, zabytki i praktyczne informacje. Dlaczego warto odwiedzić stolicę Austrii? Wiedeń to od lat jedna z najchętniej odwiedzanych europejskich metropolii. Miasto, słynące ze znakomitego wina, muzyki klasycznej i wzniosłych pałaców, nieustannie zachwyca podróżnych z ca... Berlin kusi swoją oryginalnością i przyciąga wiele narodowości, które wpływają na jego wyjątkowy i kosmopolityczny charakter. Jedną z najliczniejszych mniejszości narodowych stanowią Polacy. Z opublikowanych w 2021 roku danych wynika, że w niemieckiej stolicy mieszka ponad 100 tysięcy naszych rodaków. Spora popularność wśród zagranicznych turystów oraz ogromne znaczenie na arenie międzynarodowej sprawiły, że w Berlinie bezproblemowo dogadamy się nie tylko po niemiecku, ale i angielsku. Dodajmy, że symbolem Berlina jest czarny niedźwiedź na białej tarczy, który znajduje się na herbie oraz fladze miasta. Historia Berlina Uważa się, że pierwsze osady założono tutaj w XII wieku. Jednak jako miasto rozwinęło się dopiero później. Za datę założenia Berlina przyjmuje się rok 1237. Miasto powstało z połączenia dwóch osad – leżącego na północnym brzegu Szprewy Berlina oraz Cölln, znajdującego się na terenie dzisiejszej wyspy muzeów. Językoznawcy twierdzą, że nazwa miasta wywodzi się najprawdopodobniej od słowa „brl”, oznaczającego w języku prasłowiańskim mokradła lub bagno. Berlin, tak jak Sankt Petersburg, to miasto założone właśnie na bagnach. Według innej teorii jest to zniekształcona wersja słowa „Bralin”, pochodzącego od słowiańskiego imienia Bral, będącego zdrobnieniem Bratosława. Przez kolejne stulecia Berlin był siedzibą władców i elektorów, pełniąc rolę stolicy Marchii Brandenburskiej, Królestwa Prus, Cesarstwa Niemiec czy Republiki Weimarskiej. W drugiej połowie XIX wieku Berlin odgrywał kluczową rolę w procesie zjednoczenia Niemiec za sprawą Otto von Bismarcka. W 1871 roku Berlin stał się stolicą Cesarstwa Niemiec. Po przejęciu władzy, naziści uczynili Berlin stolicą III Rzeszy. Zniszczone po II wojnie światowej miasto zostało podzielone na strefy okupacyjne. 13 sierpnia 1961 roku postawiono tzw. mur berliński, który przez niemal trzy dekady dzielił Berlin na dwie części – zachodnią wchodzącą w skład RFN oraz wschodnią, która była siedzibą rządu NRD. W 1989 roku mur został zburzony, co stało się symbolem zjednoczenia podzielonego państwa niemieckiego. Co warto zobaczyć w Berlinie? Monumentalne budowle, liczne muzea, różnorodne restauracje, kawiarnie i sklepy. Berlin to prawdziwy raj dla miłośników zwiedzania. Poniżej przedstawiamy listę najważniejszych zabytków stolicy Niemiec: Aleksanderplatz, wieża telewizyjna (Berliner Fernsehturm), Katedra Berlińska, Pałac Charlottenburg, Wyspa Muzeów, Gendarmenmarkt, Checkpoint Charlie, Brama Brandenburska, Mur Berliński, Mauerpark, Reichstag, stadion olimpijski, muzeum historii naturalnej, Topografia Terroru, Klunkerkranich. Atrakcje Berlina Pałac Charlottenburg Wybudowany na przełomie XVII i XVIII wieku na zlecenie Fryderyka I Hohenzollerna dla jego żony, Zofii Charlotty. Budowla miała nawiązywać do słynnego Wersalu. W środku zobaczymy przepiękne wnętrza, a wśród nich pokój porcelanowy, gdzie zgromadzono wspaniałą kolekcję chińskiej i japońskiej porcelany. Ogrody otaczające pałac dostępne są bezpłatnie. Pałac uważany jest za jedną z najpiękniejszych atrakcji Berlina. Wyspa Muzeów Malowniczo położona wyspa w centrum miasta, na rzece Sprewa, wyróżnia się nie tylko oryginalnym ulokowaniem, ale też ciekawą architekturą. To prawdziwa gratka dla miłośników sztuki. Na wyspie możemy zobaczyć m.in. Stare i Nowe Muzeum, Muzeum Bodego, Starą Galerię Narodową, Katedrę Berlińską czy słynne Muzeum Pergamońskie, gdzie zrekonstruowano wielki Ołtarz Zeusa. Przypomnijmy, że Muzeum Pergamońskie przejdzie gruntowny remont. To ostatni moment, by z bliska zobaczyć zbiory placówki. Modernizacja potrwa aż 14 lat i zakończy się dopiero w 2037 roku. Gendarmenmarkt Piękny plac, na którego przeciwległych krańcach znajdują się dwie katedry – niemiecka i francuska, a pomiędzy nimi gmach teatru – Schauspielhaus. Obie katedry zostały zniszczone podczas wojny, obecne budynki to ich rekonstrukcje, mieszczące wewnątrz muzea. W centrum placu stoi pomnik niemieckiego poety Fryderyka Schillera. Checkpoint Charlie Symboliczna budka i pilnujący jej dwaj żołnierze na ulicy Friedrichstrasse upamiętniają miejsce, gdzie znajdowało się najsłynniejsze przejście graniczne między Berlinem Wschodnim a Zachodnim z okresu zimnej wojny. Mauerpark Niegdyś miejsce, gdzie stał mur berliński, dzisiaj ogromna zielona przestrzeń. Ulubione miejsce grafficiarzy, młodzieży, ulicznych performerów i muzyków. Co niedzielę odbywa się tu pchli targ, na którym można kupić np. stare plakaty filmowe, komunistyczne pamiątki czy ubrania vintage. Szukając pamiątek po murze, warto się przejść pobliską Bernauer Strasse i wstąpić do muzeum Berlin Wall Memorial. Miejsce o wiele bardziej oddaje autentyczny charakter niż turystyczne East Side Gallery czy Checkpoint Charlie. Reichstag Monumentalny i zapierający dech w piersiach budynek, gdzie mieści się siedziba niemieckiego parlamentu. Najciekawszym elementem budowli jest ogromna szklana kopuła. Reichstag jest dostępny do zwiedzania, a z widokowego tarasu rozciąga się wspaniały widok na miasto. Kosmiczna architektura, ultranowoczesne wnętrze starego gmachu i widoki na miasto są warte poświęconego czasu. Brama Brandenburska Symbol ponownego zjednoczenia Niemiec. Powstała w latach 1788–1791, a jej projektantem był Carl Gotthard Langhans. Na bramie znajdują się 4 rumaki ciągnące rydwan z uskrzydloną boginią zwycięstwa Nike. Topografia Terroru W bliskiej odległości od Placu Poczdamskiego znajduje się zewnętrzne muzeum. W latach 1933–1945 było miejscem centrali Gestapo oraz więzieniem. Stacjonowały w tym samym miejscu także dowództwo SS, służba bezpieczeństwa SS i Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy. Tutaj narodziły się największe zbrodnie w dziejach ludzkości – ludobójstwo oraz prześladowania i zagłada opozycji politycznej. Co zwiedzić w Berlinie za darmo? Podróż do Berlina wcale nie musi być bardzo droga. Wiele tamtejszych atrakcji jest darmowych dla zwiedzających, co pozwala zaoszczędzić kilka euro. Na liście znajdziemy m.in.: Reichtag, Kościół Pamięci Cesarza Wilhelma, Katedrę Berlińską, Bramę Brandenburską, Muzeum Pergamońskie (w czwartki między godz. 18 a 22), Muzeum Muru Berlińskiego, Tiergarten. Berlin – atrakcje dla dzieci Stolica Niemiec oferuje także wiele atrakcji dla najmłodszych. Najciekawszą propozycją jest zoo, które znajduje się w centrum miasta na terenie parku Grosser Tiergarten. To jeden z najstarszych i największych ogrodów zoologicznych na świecie. Początki jego bogatej historii sięgają aż 1844 roku. Możemy podziwiać tutaj imponującą liczbę 20 tys. zwierząt, które reprezentują ponad 1300 gatunków. Palcówka zaangażowana jest w program ochrony gatunków zagrożonych. Z najmłodszymi warto odwiedzić także Berlińskie Centrum Nauki Spectrum, Legoland czy Muzeum dla Dzieci Labyrinth z interaktywnymi eksponatami. Nauka przez działanie! Jak dojechać do Berlina? Bliskość polskiej granicy sprawia, że Berlin jest chętnie odwiedzany przez Polaków. Bezpośrednie połączenia lotnicze z Warszawy czy Krakowa pozwalają dolecieć do stolicy Niemiec już w około godzinę. Jeśli wybieramy się w podróż samochodem dobrym rozwiązaniem będzie autostrada Warszawa-Berlin. Ile kilometrów trzeba pokonać podczas takiej podróży? To zależy od dokładnego punktu początkowego i końcowego, ale w przybliżeniu te dwie stolice dzieli 570 km, a trasę można pokonać już w niecałe 6 godzin. Autostrada zahacza o Poznań, a trasa wynosi 270 km, czyli niewiele ponad 3 godziny jazdy. Z Zielonej Góry dotrzemy w nieco ponad 2 godziny. Do wyboru mamy też sporo pociągów, dzięki którym szybko i wygodnie możemy dostać się do stolicy Niemiec. Codziennie kursuje ekspres z Warszawy do Berlina. Czas przejazdu na tej trasie wynosi niecałe 6 godzin. Bezpośrednio także dostaniemy się m.in. z Gdyni, Szczecina, Przemyśla, Tarnowa, Katowic, Opola, Wrocławia czy Zielonej Góry. Przewozy autobusowe oferuje firma FlixBus, która w ostatnim czasie coraz śmielej podbija polski rynek. Autobusy do Berlina odjeżdżają z Warszawy, Krakowa, Gdyni, Opola, Zakopanego, Poznania, Łodzi, Torunia czy Szczecina. W zależności od trasy podróż może potrwać od 3 do nawet 8 godzin.
Słynne muzeum zamknięte dla zwiedzających. Remont potrwa aż 14 lat
Muzeum Pergamońskie, czyli jedna z najpopularniejszych atrakcji Berlina, przejdzie gruntowny remont. To ostatni moment, by z bliska zobaczyć zbiór eksponatów sztuki starożytnej.
W tym artykule: Muzeum Pergamońskie przejdzie remont Kiedy Muzeum Pergamońskie ponownie zostanie otwarte? Berlin chętnie odwiedzany przez turystów Berlin nieprzypadkowo nazywany jest „miastem muzeów”. To właśnie w niemieckiej stolicy, w jej samym centrum, znajduje się Wyspa Muzeów, czyli największy na świecie kompleks muzealny, od 1999 roku wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W skład berlińskiej Wyspy Muzeów wchodzą: Muzeum im. Bodego, Nowe Muzeum, Stara Galeria Narodowa, Stare Muzeum, Muzeum Pergamońskie. Ostatni z nich cieszy się największym zainteresowaniem zwiedzających i jest jednym z obowiązkowych punktów zwiedzania Berlina. Każdy, kto chce z bliska zobaczyć zbiór eksponatów sztuki starożytnej, w tym Ołtarz Pergamoński czy Bramę Isztar, musi się spieszyć, bowiem już niedługo muzeum całkowicie zostanie wyłączone z użytku na wiele lat. Muzeum Pergamońskie przejdzie remont 23 października 2023 r. Muzeum Pergamońskie w Berlinie zamknie swoje drzwi dla zwiedzających. Powodem takiej decyzji jest planowany – pierwszy od dekad – remont obiektu, który w 2030 r. będzie obchodzić swoje stulecie istnienia. Jak przyznają władze słynnego muzeum, wymaga ono gruntownych prac modernizacyjnych. Z roku na rok kondycja strukturalna budynku jest w coraz gorszym stanie i wymaga natychmiastowej renowacji lub przebudowy. – Remont jest po prostu konieczny, ponieważ mamy strasznie dużo problemów. Muzeum nie jest klimatyzowane, a to przecież standard w dzisiejszych światowych muzeach. Okna są nieszczelne, a instalacja elektryczna jest tutaj tak stara, że boimy się jej używać nawet do najprostszych czynności, takich jak sprzątanie i odkurzanie pomieszczeń wystawowych – zaznacza Barbara Helwing, dyrektor Muzeum Sztuki Bliskiego Wschodu w rozmowie z Polsat News. Szacuje się, że całkowity koszt remontu Pergamonmuseum wyniesie ok. półtora miliarda euro. Kiedy Muzeum Pergamońskie ponownie zostanie otwarte? Remont Muzeum Pergamońskiego oznacza, że obiekt będzie przez długi czas niedostępny dla odwiedzających Berlin turystów. Gruntowne prace modernizacyjne mają potrwać 14 lat i zakończą się dopiero w 2037 roku. Nieco wcześniej, bo w 2027 r., zwiedzającym udostępnione zostaną eksponaty z części północnej i centralnej. Nie wykluczone, że niektóre zabytki, tak jak np. Ołtarz Pergamoński, zostaną wywiezione z Berlina i wrócą do krajów, skąd pochodzą. Fragmenty wspominanego ołtarza przedstawiającego sceny z Gigantomachii odnaleziono pod koniec XIX wieku. Dokonała tego niemiecka ekspedycja archeologiczna, dowodzona przez Carla Humanna, na terenach dzisiejszej Turcji. Nazywane jest „małym Krakowem”. Historia tego niezwykłego miasta sięga ponad 6000 lat wstecz Przez wielu nazywane jest „małym Krakowem” lub „Miastem Szkła”. Krosno, bo o nim mowa, zachwyca mieszkańców i turystów niepowtarzalnym klimatem oraz piękną starówką. Przypomnijmy, że od czerwca 2023 r., decyzją Najwyższej Rady Starożytności w Egipcie, zamknięta jest słynna Piramida Cheopsa w Gizie. Na razie nie wiadomo, jak długo potrwa renowacja i kiedy jedna z najpopularniejszych atrakcji Państwa Faraonów ponownie otworzy się dla zwiedzających. W tym czasie turystom udostępnione zostaną wnętrza Piramidy Mykerinosa, najmniejszej spośród wszystkich okolicznych piramid. Co więcej, pod koniec 2022 roku naukowcy z Uniwersytetu Harvarda stworzyli wirtualny model Piramidy Cheopsa oraz jej wnętrza. Od tej chwili każdy, niezależnie od tego, gdzie mieszka, może wejść do środka i zwiedzać zakamarki grobowca słynnego egipskiego faraona. Berlin chętnie odwiedzany przez turystów Berlin to nieustannie od lat jedna z najchętniej odwiedzanych europejskich metropolii. Z danych Urzędu Statystycznego Kraju Związkowego Berlina-Brandenburgii dowiadujemy się, że w 2022 roku do stolicy naszych zachodnich sąsiadów zawitało ponad 10 milionów turystów. Na Starym Kontynencie lepszy wynik miały tylko Paryż i Londyn. – Ubiegłoroczne dane dotyczące turystyki pokazują, że drogi turystów nadal prowadzą do Berlina. Pomimo niestabilnej sytuacji na świecie w 2022 roku udało nam się odbudować turystykę i biznes konferencyjny, które miały kluczowe znaczenie dla siły gospodarczej miasta. Nie chodzi nam jednak tylko o wyniki. Skoncentrowaliśmy się na jakość i zaprezentowaniu Berlina jako centrum różnorodności, z szerokim spektrum rzeczy do zaoferowania poza zwykłymi atrakcjami – podkreśla Stephan Schwarz, senator ds. gospodarki, energii i przedsiębiorstw publicznych. Co ciekawe, w minionym roku Berlin cieszył się największą popularnością wśród amerykańskich turystów. Na kolejnych miejscach uplasowali się wczasowicze z Wielkiej Brytanii, Holandii i Hiszpanii. W ramach ciekawostki dodajmy, że najliczniejszą grupę narodową w stolicy Niemiec stanowią Polacy – nad Sprewą mieszka ponad 100 tysięcy naszych rodaków. Źródła: Polsat News. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Ciekawostki o Berlinie – mieście, w którym Polacy stanowią najliczniejszą mniejszość
Ciekawostki o Berlinie, czyli jednym z największych miast Europy. Metropolia rocznie odwiedzana jest przez miliony turystów z całego świata. W czym tkwi jej fenomen? Tego dowiesz się z poniższego artykułu, poświęconemu mało znanym faktom na temat niemieckiej stolicy.
W tym artykule: Informacje o Berlinie Ciekawostki o Berlinie Ciekawostki o Berlinie z pewnością zaintrygują miłośników europejskich city breaków, a więc szybkich, przeważnie weekendowych, wyjazdów do największych miast na kontynencie. Dlaczego? Patrząc z polskiego punktu widzenia, dużym atutem jest dojazd. Do stolicy naszych zachodnich sąsiadów bez problemu dostaniemy się pociągiem, a także samolotem. Jeśli zaplanujemy podróż z wyprzedzeniem, polecimy z dowolnego lotniska w Polsce za naprawdę małe pieniądze. W ostatnim czasie kuszącą ofertę przedstawiły m.in. Polskie Linie Lotnicze LOT, które w odpowiedzi na wzrost cen biletów PKP, ruszyły z noworoczną promocją. Gdy już dotrzemy na miejsce, z pewnością nie będziemy narzekać na nudę. Atrakcje Berlina są bardzo różnorodne i każdy znajdzie coś dla siebie. Na liście „must see” z pewnością nie może zabraknąć Bramy Brandenburskiej, Katedry Berlińskiej, siedziby Budenstagu czy Alexanderplatz. Powodów, by odwiedzić stolicę Niemiec jest jednak znacznie więcej. I, co warte podkreślenia, Berlin zachwyca o każdej porze roku. Przekonała się o tym redakcja National-Geographic.pl, która zawitała nad Sprewę na początku tego roku. Relacja z wyjazdu do sprawdzenia poniżej: Co zjeść w Berlinie? Stolica Niemiec to mieszanka przypraw z całego świata Berlin już od wielu lat jest kulturalną stolicą Europy. Stolica naszych zachodnich sąsiadów słynie z fantastycznych muzeów, ciekawych wydarzeń i koncertów oraz niesztampowych klubów i bar... Informacje o Berlinie Berlin leży we wschodnich Niemczech, niespełna 90 km od granicy z Polską. To największe i najludniejsze miasto Niemiec. Powierzchnia stolicy naszych sąsiadów z Zachodu wynosi ok. 892 km kw. Z kolei liczba ludności oscyluje na poziomie 3,7 mln. Pod tym względem Berlin plasuje się na pierwszym miejscu spośród unijnych metropolii i szóstej pozycji w całej Europie. Więcej mieszkańców mają jedynie Stambuł, Moskwa, Londyn oraz Sankt Petersburg. Berlin podzielony jest na 12 okręgów administracyjnych, składających się z 97 dzielnic. Największym z nich jest Treptow-Köpenick we wschodniej części miasta, a najmniejszym Friedrichshain-Kreuzberg, łączący wschodni i zachodni Berlin. Przez miasto przepływają dwie rzeki – Sprewa i Hawela. W Berlinie mieszczą się siedziby władz państwowych, w tym rządu i parlamentu. Od grudnia 2021 roku miastem zarządza Franziska Giffey z Socjaldemokratycznej Partii Niemiec. Była minister ds. rodziny jest pierwszą kobietą na stanowisku burmistrza Berlina po zjednoczeniu Niemiec w 1990 r. Siedziba stołecznego ratusza (Rotes Rathaus) znajduje się przy słynnym Alexanderplatz. Charakterystyczny budynek z czerwonej cegły powstał w drugiej połowie XIX wieku, w stylu północnowłoskiego późnego renesansu. Symbolem Berlina jest czarny niedźwiedź na białej tarczy. Znajduje się zarówno na herbie, jak i fladze miasta. Pierwsze wzmianki o Berlinie pochodzą z XIII wieku, a dokładniej 1237 roku. Językoznawcy przyznają, że najbardziej prawdopodobną opcją pochodzenia nazwy „Berlin” jest prasłowiańskie słowo oznaczające bagno lub mokradło. Nie jest tajemnicą, że Berlin, tak samo jak Sankt Petersburg, założony został na bagnach. Przez niemal trzy dekady, w latach 1961–1989, w mieście stał Mur Berliński, oddzielający Berlin Zachodni od Berlina Wschodniego. Był nie tylko symbol podziału Niemiec, ale także zimnej wojny. Ciekawostki o Berlinie Berlin uchodzi za miasto muzeów. W samym centrum stolicy Niemiec znajduje się Wyspa Muzeów, czyli największy kompleks muzealny na świecie, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W jego skład wchodzą Muzeum Pergamońskie, Muzeum im. Bodego, Nowe Muzeum, Stara Galeria Narodowa i Stare Muzeum. Berlin to nie tylko miasto muzeów, ale także mostów. W mieście jest ich ponad 1700. Berlin to jedna z kulinarnych stolic Europy, w której każdy znajdzie coś dla siebie. Zarówno miłośnicy tradycyjnej kuchni niemieckiej, jak i zwolennicy wegetariańskich lub wegańskich potraw. Po niezapomniane doznania kulinarne warto się udać do zamieszkałej przez studentów i hipsterów dzielnicy Kreuzberg. Słynna Wieża Telewizyjna w samym sercu Berlina to największy budynek miasta. Liczy ponad 368 m wysokości. Dla porównania, Pałac Kultury i Nauki w Warszawie mierzy 237 m. Znajdujący się w wieży punkt widokowy cieszy się dużą popularnością wśród turystów. Do niedawna w Berlinie znajdowało się największe na świecie cylindryczne akwarium. Niestety, w grudniu 2022 roku doszło do nieszczęśliwego wypadku, w wyniku którego zlokalizowany we wnętrzu hotelu Radisson Blu obiekt eksplodował. Tierpark Berlin to największy ogród zoologiczny na Starym Kontynencie. Ciekawostki o Niemczech. Z czego znani są nasi zachodni sąsiedzi? Choć wydawałoby się, że na temat naszych zachodnich sąsiadów wiemy stosunkowo dużo, to poniższe ciekawostki o Niemczech mogą być dla niektórych zaskoczeniem. Co warto wiedzieć o granicz... W 1936 roku Berlin był gospodarzem letnich igrzysk olimpijskich. Najważniejsza impreza czterolecia miała się odbyć po raz pierwszy w stolicy Niemiec w 1916 r. Zawody odwołano jednak z powodu trwającej wówczas I wojny światowej. Berlin słynie ze swojej otwartości i różnorodności, dlatego często pojawia się w czołówce miast najlepszych do życia. Zdecydowana większość mieszkańców Berlina to osoby, które nie urodziły się w stolicy Niemiec. Z opublikowanych w 2021 roku danych wynika, że najliczniejszą grupę narodową stanowią Polacy (ponad 100 tysięcy). W Berlinie – ku zaskoczeniu wielu – nie wszędzie zapłacimy kartą. Popularniejsza jest tradycyjna forma płatności, czyli płatność gotówką. Niemiecki Berlin nie jest jedynym Berlinem na Ziemi. Miast i miasteczek o podobnej nazwie jest ponad 100 na świecie. Najdłuższa ulica w Berlinie ma niemal 12 km długości, a najkrótsza – zaledwie 16 metrów. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Co zjeść w Berlinie? Stolica Niemiec to mieszanka przypraw z całego świata
Berlin już od wielu lat jest kulturalną stolicą Europy. Stolica naszych zachodnich sąsiadów słynie z fantastycznych muzeów, ciekawych wydarzeń i koncertów oraz niesztampowych klubów i barów.
W tym artykule: W Berlinie trzeba spróbować currywurst Od wielu lat normą jest również currywurst w wersji wegańskiej Frederick’s Berlin to miejsce z duszą i wyjątkową historią Restauracja, w której kuchnia to przede wszystkim dobra zabawa Hala targowa w dzielnicy Kreuzberg Kebab to niekwestionowany lider berlińskich fast foodów O Berlinie można powiedzieć wszystko, ale na pewno nie to, że jest nudny. Jeżeli Nowy Jork jest miastem, które nigdy nie śpi, to stolica Niemiec jest miejscem, w którym nigdy nie zaśniesz. W tych prostych słowach można opisać wszechobecną atmosferę wolności i luzu, która panuje w tej niemieckiej metropolii. Dawniej to Paryż był kulturowym centrum Europy. We Francji powstały największe dzieła artystów, takich jak Ernest Hemingway, Scott Fitzgerald, Salvador Dali, Luis Bunuel czy Pablo Picasso. Te czasy jednak dawno przeminęły, a dziś to Berlin przejął tę rolę. Największe miasto naszego zachodniego sąsiada co roku przyciąga tysiące artystów, którzy przyjeżdżają tam, żeby tworzyć i czerpać inspiracje. Jednak sztuka nie ogranicza się tam wyłącznie do malarstwa, muzyki, lub literatury. To również kuchnia, która w tym mieście ma swoje wyjątkowe miejsce i wbrew powszechnej opinii nie ogranicza się wyłącznie do kebabów. Co zjeść w Berlinie? Podpowiadamy. W Berlinie trzeba spróbować currywurst Kuchnia berlińska jest swoistym ewenementem. Chociaż znajdziemy tam restauracje z typowo niemieckimi potrawami, to jednak stolica Niemiec charakteryzuje się zupełnie innym jedzeniem. Ze względu na swoją historię, zarówno tę powojenną, jak i okres zimnej wojny, miasto było podatne na wpływ wielu kultur, również tych zebwschodu. To właśnie kraje takie jak Turcja, Indie czy Kaukaz ukształtowały współczesne trendy gastronomiczne. Berlin niezmiennie wyznacza trendy. Co nowego słychać w niemieckiej stolicy? Berlin od lat zwinnie łączy historię z nowoczesnością. Gdzie znajdują się najlepsze muzea w mieście, a gdzie są najciekawsze undergroundowe kluby? Jednym z przykładów berlińskich osobliwości kulinarnych jest currywurst. Historia tego niemieckiego fast foodu sięga 1949 roku. Tuż po zakończeniu II wojny światowej i kapitulacji III Rzeszy, Berlińczycy musieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Od wielu lat normą jest również currywurst w wersji wegańskiej Herta Charlotte Heuwer była jedną z wielu osób, które zaczynały swoje życie od nowa. Pewnego dnia kobieta wymieniła alkohol z brytyjskimi żołnierzami na porcję ketchupu. Ze względu na deficyt produktów spożywczych, Herta przygotowała smażoną kiełbaskę polaną czerwonym sosem, a wszystko posypała przyprawą curry, którą miała w domu. Przyprawę curry brytyjscy żołnierze zwozili z Indii, które wówczas były częścią imperium brytyjskiego. Currywurst okazało się strzałem w dziesiątke. Początkowo była to potrawa dla klasy robotniczej i biedniejszej warstwy społeczeństwa. Pierwszy foodtruck z currywurst Herta otworzyła przy Kaiser-Friedrich-Straße 59. Dziś budki z kiełbaską oblaną ketchupem znajdziemy prawie na każdym rogu. Współcześnie właściciele do swojej oferty wprowadzają również currywurst w wersji wegańskiej. W Berlinie bowiem od wielu lat panuje przekonanie, że jeśli nie masz w swojej karcie żadnego dania w wersji wege, twoja restauracja lub bar szybko upadnie. Frederick’s Berlin to miejsce z duszą i wyjątkową historią Jest takie miejsce w Berlinie, które wciąż pamięta cesarza Wilhelma II, Josephine Baker, Charliego Chaplina i dzieci swingu. Dziś na Placu Poczdamskim znajduje się nowoczesny kompleks budynków Sony Center wykonany przez japońską firmę Sony. Jednak przed II wojną światową tę przestrzeń zajmował luksusowy Hotel Esplanade… Let's Nibble! Nowe miejsce na kulinarnej mapie Warszawy Let's Nibble to nowy gastronomiczny koncept mieszczący się w zaraz obok Food Town, tuż przy BioBazarze. Miejsce stworzone z pasji do comfort foodu, kreatywnej i świadomej kuchni, idei wspólneg... Dawniej Plac Poczdamski był kulturalnym centrum Berlina. W hotelu znajdowała się wykwintna restauracja, w której odbywały się ogromne i ekskluzywne imprezy taneczne oraz bale. W niektórych z nich brał udział sam cesarz. Jednak w trakcie II wojny światowej Plac Poczdamski został zbombardowany. Zachowała się jedynie część dawnego hotelu. Ta część została w 1993 roku odrestaurowana, przeniesiona o 75 metrów dalej od swojego pierwotnego miejsca i stała się częścią Sony Center. Dziś znajduje się tam restauracja Frederick’s. To wyjątkowa przestrzeń w stylu art deco, w której można poczuć klimat lat 20. ubiegłego wieku w Berlinie. W karcie znaleźć można zarówno klasyczne niemieckie dania wzbogacone azjatyckimi wpływami, jak i międzynarodowe smaki. Co więcej, w restauracji podają wyjątkowe niemieckie wina, które niczym nie ustępują włoskim lub francuskim. Na piętrze znajduje się również zachowana Kaisersaal, czyli sala cesarza, w której wisi olbrzymi portret Wilhelma II. Restauracja, w której kuchnia to przede wszystkim dobra zabawa Kreuzberg to dzielnica zamieszkana przez studentów, artystów, hipsterów i mniejszość turecką. To właśnie tam poczuć można klimat prawdziwego i wolnego Berlina. W samym sercu dzielnicy znajduje się niepozorna restauracja, która sprawi, że Berlin na długi czas będzie kojarzył się z kuchnią nie tylko smaczną, ale również odważną i oryginalną. Chodzi o restaurację Lausebengel. W slangu Berlińskim oznacza „dzieciaka”. I faktycznie, gdy po raz pierwszy spojrzy się na współwłaściciela lokalu Tima Gräsinga, można powiedzieć, że wygląda jak typowy „Lausebengel”. Przy wejściu wita nas człowiek ze szczerym i młodzieńczym uśmiechem, w za dużej koszulce amerykańskiej drużyny futbolowej. Jednak szybko się okazuje, że pod nazwą lokalu kryje się coś więcej, niż tylko styl jej właściciela. Wszystkie potrawy są dowodem na to, że dla szefa kuchni, Carstena Woite, gotowanie jest dobrą zabawą. W Lausebengel znajdziemy zarówno wysokiej jakości currywurst, jak i potrawy z całych Niemiec, a nawet z Alzacji. Niekwestionowanym hitem, którego trzeba spróbować, jest ziemniaczane purée z jajkami po benedyktyńsku i grillowaną marchewką. Do tego piwo, które właściciele warzą w swoim własnym browarze oraz dwa wyjątkowe rodzaje cydru: kokosowy i ananasowy. Hala targowa w dzielnicy Kreuzberg Zwolennicy industrialnych przestrzeni odnajdą swój raj w Markthalle Neun. To historyczna hala targowa, w której znajdziemy kilkanaście foodtrucków. Oferują one przekrój kuchni z całego świata. Przestrzeń przypomina halę na ulicy Elektryków w Gdańsku lub halę Gwardii w Warszawie. W środku poczujemy zarówno orientalne, jak i lokalne zapachy i aromaty. Na miejscu warto spróbować mielonych kotlecików z trawą cytrynową oraz manti, czyli środkowoazjatyckich pierożków z jagnięciną, wołowiną lub w wersji wege. Są one polewane roztopionym masłem, śmietaną, sosem pomidorowym lub jogurtowo-czosnkowym. Istne niebo dla podniebienia. Kebab to niekwestionowany lider berlińskich fast foodów Tak samo jak u Czechowa, „jeśli w pierwszym akcie powiesiłeś strzelbę na ścianie, to w kolejnym musi wystrzelić. W przeciwnym razie nie umieszczaj jej tam”. Wspomniany wcześniej kebab musi znaleźć się w każdym przewodniku po berlińskich restauracjach. Niektórzy uważają, że to właśnie w stolicy Niemiec można skosztować najlepszego dönera. Opinię tę pozostawiam do osobistej weryfikacji, ale niekwestionowanym liderem kebabów w Berlinie jest Mustafa's Gemüse Kebap. To najpopularniejszy bar, w której serwują turecki specjał. O jego jakości mogą świadczyć nieustanne kolejki po kawałki mięsa z warzywami w bułce. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Pękło największe akwarium cylindryczne na świecie. Milion litrów wody zalało pobliską ulicę
W Berlinie pękło największe na świecie cylindryczne akwarium. Ze wstępnych ustaleń wynika, że w nieszczęśliwym wypadku ranne zostały dwie osoby, a pobliską ulicę zalało milion litrów wody.
W tym artykule: Berlin: pękło największe na świecie cylindryczne akwarium Przyczyny eksplozji akwarium w Berlinie Berlin: pękło największe na świecie cylindryczne akwarium Zlokalizowane w hotelu Radisson Blu, w pobliżu Alexanderplatz, akwarium AquaDom eksplodowało w piątek około godziny 6:00 rano. Jest to największe na świecie cylindryczne akwarium. Na miejsce natychmiastowo ruszyli pracownicy straży pożarnej. Ze wstępnych ustaleń wynika, że ranne zostały dwie osoby. Z kolei gości, którzy byli zakwaterowani w obiekcie, ewakuowano. – Zwracamy się z prośbą o omijanie okolic wypadku. Goście hotelu będą stopniowo opuszczać budynek. Na miejsce zdarzenia podstawiono w tym celu specjalne autokary – przekazała za pośrednictwem Twittera niemiecka policja. Pękło największe cylindryczne akwarium na świecie – zobacz zdjęcia z miejsca zdarzenia >> Największe katastrofy naturalne na świecie i w Polsce – trzęsienia ziemi, tornada, tsunami Katastrofy naturalne to zjawiska wywołane działaniem sił natury, w wyniku których na dotkniętym nimi obszarze powstają szkody przyrodnicze i ekonomiczne. Jeżeli na ich skutek giną ludzie, w... Przyczyny eksplozji akwarium w Berlinie Siła żywiołu była tak duża, że w hotelu popękały szyby, a milion litrów wody wraz ze znajdującymi się w niej rybami zalało cały obiekt i ulicę. W akwarium żyło ok. 1500 ryb spośród 97 gatunków – wszystkie z nich najprawdopodobniej zdechły. Świadkowie zdarzenia przyznają, że zbiornik pękł momentalnie i po chwili rozpowszechnił się po budynku oraz pobliskiej ulicy, niszczący wszystko, co spotka na swej drodze. View oEmbed on the source website – Przyczyna pęknięcia akwarium wciąż nie jest jasna. Na razie nic nie wskazuje na celowy, brutalny atak – informują funkcjonariusze niemieckiej policji. Dziennik „Bild” donosi natomiast, że dwa lata temu akwarium miało przejść gruntowny remont. Niewykluczone zatem, że wadliwe wykonanie obiektu mogło przyczynić się do wypadku. AquaDom to największe na świecie cylindryczne akwarium z wodą morską. Ulokowana w lobby hotelu Radisson Blu w berlińskiej dzielnicy Mitte konstrukcja liczy 16 m wysokości, 11,5 m średnicy i mieści 1 mln litrów wody. Do użytku została oddana w 2003 roku.
Największe miasta Niemiec. 10 najludniejszych miast w Niemczech
Niemcy są krajem dużych miast. Aż 77% naszych zachodnich sąsiadów żyje w miastach. Oto największe miasta Niemiec pod względem liczby ludności.
W tym artykule: Berlin – Stolica i największe miasto Niemiec Hamburg – Drugie największe miasto Niemiec Monachium – Stolica Bawarii Kolonia – Średniowieczna metropolia Frankfurt nad Menem – Niemiecki Manhattan Stuttgart – Miasto Mercedesa i Porsche Düsseldorf – Japoński ośrodek w Niemczech Dortmund – Centrum Zagłębia Ruhry Lipsk – Najludniejsze miasto NRD Essen – Stolica niemieckiej sztuki W Niemczech pojęcie dużego miasta (Großstadt) zostało zdefiniowane przez prawo. Za duże miasta uznaje się ośrodki miejskie zamieszkane przez przynajmniej 100 tys. ludzi. Takich miast obecnie w Niemczech 79. Oto największe miasta Niemiec pod względem liczby ludności. O powodach, dla których warto odwiedzić duże miasta Niemiec, pisaliśmy również tutaj. Berlin, 3 750 000 mieszkańców Hamburg, 1 845 000 mieszkańców Monachium, 1 488 000 mieszkańców Kolonia, 1 083 000 mieszkańców Frankfurt nad Menem, 763 000 mieszkańców Stuttgart, 630 000 mieszkańców Düsseldorf, 620 500 mieszkańców Dortmund, 588 000 mieszkańców Lipsk, 598 000 mieszkańców Essen, 582 000 mieszkańców Berlin – Stolica i największe miasto Niemiec Cały obszar metropolitalny, w skład którego wchodzi Berlin, zamieszkuje aż 6 milionów ludzi. Stolica Niemiec jest domem dla przedstawicieli wielu narodowości, które mają wpływ na niepowtarzalny, kosmopolityczny charakter miasta. Berlin jest największym poza Turcją skupiskiem ludności pochodzącej z Turcji. Mieszka tu m.in. ponad 160 tys. Niemców pochodzenia tureckiego, ale także ponad 100 tys. Polek i Polaków. Wszystkie inne główne miasta Niemiec są mniejsze niż Berlin. Hamburg – Drugie największe miasto Niemiec Dawny hanzeatycki port w Hamburgu jest dzisiaj drugim największym ośrodkiem miejskim w Niemczech. Co ciekawe, Hamburg jest najludniejszym miastem Europy, które jednocześnie nie ma funkcji stolicy państwa. Od XVII wieku aż do czasu rozwoju Berlina było to największe miasto niemieckojęzyczne. W Hamburgu mieszka największa w Europie społeczność afgańska. Ponad 20 tys. ludzi przyznaje się do korzeni w Afganistanie. Monachium – Stolica Bawarii Jeszcze na początku XVIII wieku Monachium było małym miastem, którego liczba mieszkańców nie przekraczała 30 tys. Dziś to trzecie największe miasto Niemiec. Monachium jako kulturowe i historyczne centrum Bawarii różni się od innych miast Niemiec. W przeciwieństwie choćby do Berlina mówi się tu dialektem bawarskim, a dominującym wyznaniem jest rzymski katolicyzm. Kolonia – Średniowieczna metropolia Dzieje miasta sięgają czasów rzymskich. W średniowieczu Kolonia była jednym z najważniejszych miast zachodniej Europy. W 1200 roku żyła tam, ogromna jak na tę epokę, liczba 50 tys. mieszkańców. Dla porównania – w Krakowie żyło wówczas 10 razy mniej ludzi (ok. 5 tys.). Dzisiejsza Kolonia jest miastem wielokulturowym. Jak podają władze miasta, aż 37% jego mieszkańców przyszło na świat poza granicami Niemiec. Frankfurt nad Menem – Niemiecki Manhattan Miasto otrzymało swoją nazwę na cześć Franków – zachodniogermańskich plemion, które dały początek późniejszemu Królestwu Francji i Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu, stając się fundamentem kultur niemieckiej i francuskiej. Tradycyjnie protestanckie miasto jest dziś zdominowane przez wyznawców katolicyzmu. Frankfurt nad Menem jest uznawany za niemieckie centrum finansów i biznesu. Stuttgart – Miasto Mercedesa i Porsche Stuttgart jest ciekawym przykładem miasta niemieckiego, którego populacja w drugiej połowie XX wieku (między rokiem 1960 a 2000) spadła aż o 150 tys. mieszkańców. Dopiero zjednoczenie Niemiec przyciągnęło do Stuttgartu nowych mieszkańców, którzy osiedlili się tu po opuszczeniu terenów dawnego NRD. Dziś stolica Badenii-Wirtembergii jest jednym z najszybciej rozwijających się miast tej części Europy, ze znaczącą społecznością polskiego pochodzenia. TOP 10 - najpiękniejsze zamki w Polsce. Które koniecznie trzeba zobaczyć? Czy wiesz, że na terenie Polski znajduje się aż 419 zamków? Przeważnie zostały z nich same ruiny, jednak kilka z nich zachowało się w niemal nieskazitelnym stanie. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dd793acf31ab0d7bab00edebb9f95bf7614facd6-33b38e8.jpg" width="938" height="626" alt="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" title="Zamek w Malborku: opis, zwiedzanie, bilety i dojazd, historia obiektu (fot. Michal Fludra/NurPhoto via Getty Images)" /> Düsseldorf – Japoński ośrodek w Niemczech Uznawany za niemiecką stolicę mody i mediów Düsseldorf to siódme największe miasto Niemiec. Co ciekawe, mieszka tu największa u naszych zachodnich sąsiadów społeczność pochodzenia japońskiego, a Düsseldorf jest uznawany za największe japońskie miasto poza Japonią. Migranci z Kraju Kwitnącej Wiśni pojawili się nad Renem w latach 50. XX wieku wraz z ówczesnymi japońskimi inwestorami. Dortmund – Centrum Zagłębia Ruhry Swój rozwój Dortmund zawdzięcza XIX-wiecznej rewolucji przemysłowej. Okoliczne kopalnie soli i huty stali spowodowały ogromny napływ mieszkańców do Zagłębia Ruhry. Większość nowo przybyłych pochodziła ze Śląska i innych ziem polskich. Do dzisiaj w Dortmundzie działa silna społeczność Polska, a aż 10 tys. mieszkańców przyznaje się do polskich korzeni. 10 dziwnych owadów Nie od dzisiaj wiadomo, że przyroda niejedno ma imię. Wśród wszystkich żyjących zwierząt znajdziemy te zachwycające swoim wyglądem i takie nie wydające się na pierwszy rzut oka zbyt inte... Lipsk – Najludniejsze miasto NRD Największe miasto dawnej Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD). Co ciekawe, przed II wojną światową w Lipsku mieszkało aż 100 tys. ludzi więcej niż dzisiaj. Po zjednoczeniu Niemiec tysiące ludzi opuściło Lipsk i udało się na Zachód. Dziś to najludniejsze miasto Saksonii przyciąga nowych mieszkańców, a przede wszystkim artystów i niemiecką bohemę. Miasto jest na tyle blisko Polski, że warto zaplanować tu przedłużony weekend. Essen – Stolica niemieckiej sztuki Essen jest częścią ogromnej aglomeracji miejskiej Zagłębia Ruhry. Łącznie mieszka tu ponad 5 milionów ludzi. Za sprawą wielu szkół artystycznych miasto jest uznawane za niemiecką stolicę sztuki i dizajnu. Wbrew pozorom nazwa miasta nie nawiązuje do niemieckiego czasownika jeść (essen). Jest za to przekształconą formą staroniemieckiego słowa Astnide, które oznaczało jesion. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Męski wypad – 5 europejskich miast na weekend z kumplami
Co robić, gdy nie ma się pomysłu na zorganizowanie wieczoru kawalerskiego? Odpowiedź jest prosta – zebrać ekipę i wyskoczyć gdzieś na weekend. Oto 5 europejskich miast na męski wypad.
W tym artykule: Męski wypad: Budapeszt Męski wypad: Berlin Męski wypad: Praga Męski wypad: Porto Męski wypad: Kopenhaga Choć na podróżujących wciąż czeka wiele wyzwań (wysokie ceny, problemy z lotami), podróżowanie po Europie (po spełnieniu odpowiednich warunków) wciąż jest względnie łatwe i przy dobrej organizacji i odrobinie cierpliwości niedrogie. Oto 5 miast, do których naszym zdaniem warto się wybrać na weekend (ewentualnie przedłużony o dzień lub dwa), aby odpocząć od codziennych trudów, rozerwać się, zobaczyć coś ciekawego i nie zrujnować przy tym portfela. Choć artykuł jest częścią naszego cyklu, podczas którego rekomendujemy miejsca na męski wypad czy organizację wieczoru kawalerskiego, każde z opisywanych miast może być również inspiracją do wyprawy z koleżankami czy krótkich rodzinnych wakacji. Męski wypad: Budapeszt Budapeszt to jedno z najpopularniejszych miast odwiedzanych przez turystów z Polski. Trudno się dziwić. Jest tu niedrogo, Węgrzy mają nas za bratanków, a i dotrzeć na Węgry nie jest specjalnie trudno. Z Krakowa to zaledwie 6 godzin samochodem. Z kolei z Warszawy można do Budapesztu dojechać pociągiem lub dolecieć samolotem. Miasto zachwyca przede wszystkim swoją bogatą historią. Choć Wiedeń – większy i bogatszy brat Budapesztu – jest znacznie bardziej utrzymany, w stolicy Węgier również na każdym kroku widać urok i bogactwo dawnego cesarstwa. Najważniejsze miejsca do zobaczenia to neogotycki budynek parlamentu oraz Bazylika Świętego Stefana. Warto poświęcić trochę czasu na obie części miasta. Starsza Buda zaprasza na spacery po niezwykłym Wzgórzu Gelerta i przepięknym Starym Mieście, a nowszy Peszt zachwyca urokliwym śródmiejskim klimatem. Pomiędzy jedną a drugą częścią miasta na Wyspie Małgorzaty można spędzić relaksujący dzień w jednym z podgrzewanych basenów na świeżym powietrzu lub organizując piknik w parku. Obowiązkowym do odhaczenia punktem na naszej liście powinna być wizyta w słynnych miejscowych termach, w których cyklicznie organizowane są imprezy. Do tego Budapeszt to bogata oferta gastronomiczna (kilka restauracji odznaczonymi gwiazdkami Michelin, ogromny wybór miejscowych win i świetne desery. W 2019 roku miasto to znalazło się na pierwszym miejscu rankingu najciekawszych miast Europy według serwisu European Best Destinations, co uzasadniono tutejszym połączeniem elegancji Paryża a architektonicznym dziedzictwem Wiednia, urokiem Porto i stylem życia Sztokholmu. Męski wypad: Berlin Do największego miasta Niemiec, a jednocześnie stolicy naszych zachodnich sąsiadów, można z Polski dotrzeć bez problemów. Najwygodniejszy i najtańszy jest pociąg, choć wiele osób podróżuje do Berlina samochodem. Ze Szczecina to zaledwie 90 minut drogi. Z Warszawy około 5 godzin. W Berlinie nie brakuje klubów nocnych. Miasto ma bogatą historię sceny klubowej. To tutaj narodziła się słynna Love Parade. Warto odwiedzić jedną z tradycyjnych miejskich piwiarni lub kawiarni. Fani piłki nożnej na pewno docenią też możliwość obejrzenia meczu lokalnej drużyny Herthy Berlin, w której do niedawna grał Krzysztof Piątek. Standardy stadionu olimpijskiego odbiegają co prawda od nowoczesnych obiektów piłkarskich, jednak w żaden sposób nie utrudnia to odbierania przyjemności z futbolowego widowiska. Zainteresowani historią mogą wybrać się na jedną z wielu wycieczek śladami zimnowojennego Berlina podzielonego na dwa miasta. Dzisiaj życie stolicy Niemiec akcentuje się raczej w dawnym Berlinie Wschodnim. Do Berlina Zachodniego warto jednak wybrać się, by na własnych oczach zobaczyć, jak kilka dekad oddzielnej historii inaczej ukształtowało obie części miasta. Szczególnie interesującą atrakcją może być zwiedzanie Berliner Unterwelten, czyli opuszczonych stacji metra czy Teufelsbergu, czyli tzw. Góry Diabła. W wolnej chwili koniecznie trzeba spróbować berlińskiego kebaba, ponoć tak dobrego jak w Stambule oraz curry wurst, czyli kiełbasek w ostrym sosie podawanych z frytkami. Czy to największy krokodyl na świecie? „Szef rzeki” miał 7 metrów długości Największy krokodyl na świecie w historii wyginął. Co wiadomo o przodkach krokodyli? Media zelektryzowała wiadomość o odkryciu okazów największego gatunku zamieszkującego Australię. Męski wypad: Praga Południowi sąsiedzi Polski kuszą relatywnie niskimi cenami i niewielką odległością od granic Polski. W Pradze nie można się nudzić. Wybierając się do stolic Czech, z pewnością warto poświęcić zaplanować trochę czasu na praskie klasyki. Most Karola, Złota Uliczka i zamek na Hradczanach to miejsca ikoniczne na mapie całej Europy. Jak Praga to oczywiście również kufel zimnego piwa. W jednym z rankingów miast najbardziej przyjaznych piwoszom Praga znalazła się na drugim miejscu zaraz za amerykańskim miastem Asheville. Ulica Křižíkova zaś została określona przez redaktorów serwisu Time Out! jedną z najbardziej rozrywkowych ulic na świecie. Doceniono dużą liczbę klimatycznych barów i knajpek oraz bliskość wiaduktu Negrelliego, jednej z najciekawszych budowli w Pradze. Do stolicy Czech najłatwiej dostać się samochodem i pociągiem. Uwaga, latem jest to jedno z najbardziej zatłoczonych miast Europy. Warto zaplanować pobyt wcześniej, aby mieć możliwość wyboru miejsca do nocowania. Męski wypad: Porto Porto to niewątpliwie jedno z najbardziej malowniczych miast Europy. Kusi świetną pogodą, znakomitą kuchnią i znanym na cały świat winem. Przylatując do Porto, warto skierować pierwsze kroki w stronę Matosinhos. To słynna portowa dzielnica z wielką publiczną plażą, gdzie na jednej z ulic serwuje się najlepsze owoce morza. Kto preferuje inne smaki, powinien się udać do jednej z knajp serwujących francesinhę. Ta kanapka „na bogato” zachwyca smakiem. Znajdziemy w niej kawałek polędwicy, plastry szynki, podłużne paski salami, kiełbaski i sporo sera, a to wszystko przykryte ostrym sosem na bazie piwa. Porto może być dobrą bazą wypadową do Lizbony i na południe Portugalii. Warto też pomyśleć, o odwiedzeniu sąsiedniej Hiszpanii. Porto jest dobrze skomunikowane z innymi miastami na Półwyspie Iberyjskim. Przy odrobinie szczęścia można trafić na niedrogie bilety do Madrytu, Sewilli, czy Barcelony Do Porto najłatwiej dotrzeć samolotem. Bezpośrednio z Polski lata Wizzair. Za bilety zapłacimy około 1000 złotych w dwie strony. Lot trwa niecałe 4 godziny. Zabójcze promieniowanie na Marsie. Jakiekolwiek „cegiełki życia” mogą znajdować się dopiero 2 metry pod powierzchnią planety Czy – by poznać Marsa – trzeba koniecznie na niego lecieć? Niekoniecznie. Naukowcy bardzo precyzyjnie otworzyli w laboratorium warunki, jakie panują na Czerwonej Planecie. Dzięki temu s... Męski wypad: Kopenhaga Stolica Danii to miasto, w którym komfort życia uznaje się za jeden z najwyższych na świecie. Duńskie społeczeństwo, które zamożność potrafiło umiejętnie połączyć ze sprawiedliwością społeczną, jest dzisiaj szczególnie wyczulone na temat zrównoważonego rozwoju. Miasto ma osiągnąć neutralność energetyczną już w 2025 roku. Takie podejście widać właściwie na każdym kroku. Jest tu 5 razy więcej rowerów niż samochodów. Miasto ma wiele do zaoferowania turystom. Przede wszystkim jednak przyciąga niezobowiązującą atmosferą. Duńczycy się nie spinają, są przyjaźni i kiedy tylko pogoda na to pozwala, spędzają czas na świeżym powietrzu. Najczęściej w letnie dni można ich spotkać w dzielnicy portowej, gdzie nad wodą popijają kolejną butelkę carlsberga. Odwiedzając Kopenhagę, koniecznie trzeba się wybrać do tzw. Wolnego Miasta Christiania, gdzie podobno nie obowiązuje duńskie prawo. Kto ma grubszy portfel, może spróbować zarezerwować stolik w Nomie, uznanej za najlepszą restaurację na świecie. pozostałym polecamy Barr, gdzie w znacznie bardziej przystępnych cenach na gości czeka menu również stworzone przez René Redzepiego, twórcę Nomy. Do Kopenhagi można się dostać samolotem. Lot z Warszawy trwa zaledwie około godziny. Można też spróbować podróży samochodem przez Niemcy i Jutlandię. Niestety nie ma bezpośredniego połączenia kolejowego z Polski do Danii.
Początek maja oficjalnie uznać można za rozpoczęcie sezonu urlopowego. Najwyższy czas zaplanować długi weekend majowy. Jaka będzie twoja majówka?
W tym artykule: Majówka na dłużej niż tydzień Weekend majowy w odwiedzinach u sąsiadów Bezpieczna majówka. Przezorny zabezpieczony kartą Długi weekend majowy w Polsce Sierpień to miesiąc na który przypada największa liczba wyjazdów. Mimo tego spora część urlopowiczów, spakuje walizki i na dłuższy wypoczynek uda się już w maju. Korzystając z wolnego Polacy głównie wybiorą się na zagraniczne wyjazdy do ciepłych krajów. Natomiast ci bardziej zapracowani prawdopodobnie zdecydują się na ekspresowe wyjazdy do europejskich stolic. Tegoroczny majowy weekend, podobnie jak w ubiegłym roku wyjątkowo sprzyja podróżującym. Wystarczy wziąć już jeden dzień wolnego we wtorek, żeby majówka trwała cztery dni. Wiele osób weźmie wolne jeszcze wcześniej, bo już w piątek lub nawet w czwartek. Inni wydłużą urlop po 3 maja. Dzięki takiemu porządkowi dat na popularności zyskują kilkudniowe wyjazdy zagraniczne. Majówka na dłużej niż tydzień W czasie, gdy temperatura w Polsce nie jest jeszcze zbyt wysoka, majowy wyjazd stanowi znakomitą okazję do odpoczynku w sprzyjającym klimacie. Turystów w kurortach nadal nie jest zbyt dużo, a temperatura nie osiąga jeszcze takich wartości jak w szczycie sezonu. Nadal popularnością cieszą się oferty wyjazdu do Egiptu – kurorty takie jak Sharm el Sheikh, Hurghada, Marsa el Alam. Ceny zorganizowanego wyjazdu, gdzie zawsze możemy liczyć na dobrą pogodę zaczynają się już od 1 500 zł. Na wypoczynek w Turcji wydamy około 2 300 zł, nieco więcej wydamy przy zorganizowanej wyprawie na Rodos, czy na Majorkę. Podczas majówki niezmiennie Polacy latają również na południe Europy. W Bułgarii koszt pobytu w trzygwiazdkowym hotelu w wyniesie urlopowicza około 400 - 500 złotych za osobę, w Chorwacji około 900 zł. W wielu wypadkach korzystniejszym finansowo rozwiązaniem jest zrezygnowanie z usług tradycyjnych biur podróży. Turyści stawiają również na mniej popularne europejskiej kierunki. Przykładowo w Albanii zobaczymy zapierające dech widoki i piękne plaże Riwiery Albańskiej. Pozytywnie zaskoczą również atrakcyjne ceny kilkudniowego pobytu. Całkowity koszt tygodniowego pobytu w jednym z nadmorskich kurortów może wynieść nawet do 40 proc. mniej niż przykładowo we Włoszech. Podobnie będzie w Rumunii. Wyjeżdżając na majówkę za granicę warto już teraz pomyśleć o walucie, jaka będzie nam potrzebna podczas wyjazdu. – Wybierając się do np. egzotycznych krajów najlepiej kupić w Polsce euro lub dolary amerykańskie, ponieważ wymiana złotówek na każdą inną walutę, z powodu wysokich marż, na miejscu jest nieopłacalna. Natomiast największym kosztem wymiany walut, który ponoszą wyjeżdżający jest tzw. spread, czyli różnica między kursem kupna, a kursem sprzedaży, dlatego warto poszukać takich rozwiązań, które pozwolą go zmniejszyć lub wyeliminować – wyjaśnia Dagmara Malinowska z platformy walutowej Walutomat.pl. Weekend majowy w odwiedzinach u sąsiadów Bardziej zapracowanym do dyspozycji pozostaje czterodniowy weekend, który może stać się pretekstem do krótkiego wyjazdu do jednego z europejskich miast. W kosmopolitycznym Berlinie, urokliwej Pradze, zaskakującym Wilnie, czy nieco mniej popularnej, ale równie interesującej Bratysławie podróżujący zawsze znajdzie szereg atrakcji. – Ze stolicy Słowacji prowadzi już bardzo prosta droga ku Budapesztowi, lub w zupełnie przeciwnym kierunku – do Wiednia. Dojazd do sąsiadujących z Polską stolic nie zajmuje dużo czasu, a pośród bogatej oferty noclegowej każdego z miast można znaleźć hotel na każdą kieszeń – komentuje Marco Brinkmann. W zależności od formy transportu kilkudniowy pobyt w jednej ze stolic to koszt rzędu ok. 700-1500 zł. Wydatki na miejscu zależą głównie od zasobności portfela turysty i jego mniej lub bardziej wyszukanych potrzeb. Wbrew pozorom, tego typu wyjazd nie łączy się z poniesieniem dużych kosztów, natomiast na pewno zagwarantuje ciekawą przygodę, a przede wszystkim zasłużony odpoczynek. Bezpieczna majówka. Przezorny zabezpieczony kartą Z roku na rok podróżujący coraz szybciej zaczynają przygotowania do wyjazdów. Nic w tym dziwnego, skoro właśnie wtedy szansę na zakup biletu w promocyjnej cenie jest dużo większa niż podczas szczytowego momentu sezonu. Warto przypomnieć, by za przelot, rezerwację hotelu czy wynajem samochodu zapłacić kartą. Dzięki temu konsument otrzyma gwarancję zwrotu poniesionych kosztów tak zwany chargeback w razie gdyby pośrednik nie wywiązał się ze swoich zobowiązań. – W przypadku gdy płacimy kartą i gdy dany pośrednik nie wywiązał się z oferowanej usługi, podróżujący może udać się do banku, który wydał mu kartę płatniczą i zgłosić pisemną reklamację, że dana usługa nie została zrealizowana np. z powodu bankructwa danego przedsiębiorstwa. W przypadku niewykonania usługi (na przykład odwołanie lotu) należy załączyć bilet lotniczy i dokument z lotniska potwierdzający, że lot się nie odbył – wyjaśnia Jakub Michalski, prawnik z kancelarii Fortuna, Szczepaniak i Wspólnicy. Bank po otrzymaniu takiego zgłoszenia, ma obowiązek napisać do centrum rozliczeniowego, które prowadziło transakcję, by zwróciło pobrane od klienta pieniądze poprzez obciążenie rachunku przedsiębiorstwa taką kwotą, jaką wpłacił klient. – Jeśli ta operacja się powiedzie, klient z powrotem otrzyma środki na rachunek osobisty – dodaje. Długi weekend majowy w Polsce Mimo że w majówkę pogoda w Polsce nie jest pewna, wiele osób i tak zostanie wypoczywać w naszym kraju. Jak zorganizować czas nas miejscu? Nie musimy wyjeżdżać za granicę, żeby spędzać czas ciekawie i aktywnie. Aby przeżyć przygodę wystarczy rower. Propozycja dla osób z Mazowsza i okolic to szlak rowerowy dookoła Puszczy Kampinoskiej. Cała trasa ma ok. 130 km. Jej przejechanie zajmuje od 1 do 3 dni. To zależy od tego, w jakiej jesteśmy kondycji i czy ogranicza nas czas. A może city break w jednym z polskich miast? Majówka we Wrocławiu to świetny pomysł na wypoczynek zarówno dla par, jak i całych rodzin. Kraków i Gdańsk także polecają się na weekend majowy. A jeżeli chcesz poznać mniejsze miejscowości, zaplanuj wycieczkę na Lubelszczyznę. Puławy, Nałęczów i Kazimierz Dolny tworzą tam wyjątkowy trójkąt turystyczny.