Zmarł Dean Potter, legenda wspinaczki i BASE jumpingu
Amerykanin zginął podczas ekstremalnego skoku w Parku Narodowym Yosemite w Kalifornii. Miał 43 lata.
Wraz z 29-letnim towarzyszem, Grahamem Huntem, skoczyli 300 metrów w dół z Taft Point, znanego punktu widokowego. Na tym kontakt z nimi urwał się. Ciał obu sportowców szukało ponad sto osób. Ostatecznie znaleziono je za pomocą helikoptera. Okazało się, że nie otworzyły się spadochrony w kostiumach obu mężczyzn. – BASE jumping to najbardziej niebezpieczna rzecz, jaką można zrobić. Za każdym razem, kiedy skaczesz, rzucasz kostką – powiedział telewizji CBS News fotograf Corey Rich. – Dean tym razem wyciągnął pechową kartę. Obaj sportowcy byli znaczącymi postaciami w światku sportów ekstremalnych. Potter miał na swoim koncie przejścia wszystkich najważniejszych ścian w Yosemite. Wiele z nich wykonał bez asekuracji. Oprócz wspinaczki uprawiał też m.in. highline (chodzenie po rozwieszonej na dużych wysokościach linie) oraz właśnie BASE jumping. Dean Potter w akcji:
Ziemia przybliża się błyskawicznie. Na otwarcie spadochronu jest zazwyczaj kilka sekund.
BASE jumping to superniebezpieczny, a zarazem jeden z najbardziej fascynujących sportów ekstremalnych. Jego nazwa pochodzi od skrótu angielskich słów: Building (budynek), Antenna (antena), Span (przęsło), Earth (ziemia). Z takich właśnie obiektów są wykonywane skoki ze spadochronem. Sport jest tak ryzykowny, że w wielu miejscach został zakazany. Do najbardziej popularnych obiektów w USA, skąd można skakać bez specjalnych zezwoleń, należy Perrine Bridge (Idaho). Most wznosi się 148 m nad rzeką Snake i jest dostępny we wszystkich sezonach. W ciągu roku jest z niego wykonywanych ok. 10 tys. skoków. Raz w roku (w trzecią sobotę października) można też legalnie rzucić się ze spadochronem z New River Gorge Bridge w zachodniej Wirginii. W Chinach skoczków regularnie widuje się na drapaczu Jin Mao Tower w Szanghaju. Żagle pod wiatr Roman Paszke płynie dookoła świata, by pobić rekord Global Challenge – Pod Wiatr. Polski żeglarz, kapitan jachtowy i konstruktor, który ma na swoim koncie liczne zwycięstwa w zawodach i ponad 90 tys. mil w rejsach oceanicznych, podjął kolejne wyzwanie. Chce w rekordowym czasie opłynąć świat ze wschodu na zachód, samotnie i bez pomocy z zewnątrz. 14 grudnia 2011 r. wystartował z Wysp Kanaryjskich na katamaranie „Gemini 3”. Jego aktualną pozycję można śledzić na stronie paszke360.com, tam też pojawiają się najnowsze wieści z pokładu. Trasa wiedzie do przylądka Horn, stamtąd przez południowy Pacyfik w kierunku Nowej Zelandii, następnie przez Morze Tasmana, południowy Pacyfik i Ocean Indyjski do Przylądka Dobrej Nadziei w Afryce Południowej. Meta znajduje się na Gran Canarii. Dotychczasowy rekord należy do francuskiego kapitana Jeana Luca van den Heede. Przepłynął on trasę na przełomie lat 2003 i 2004 na pokładzie jachtu „Adrien” w czasie 122 dni, 14 godz., 3 min i 49 s. [ Europa ] Psie zaprzęgi ruszyły! W Pirenejach pod koniec stycznia wystartował Pirena Advance, jeden z największych w Europie wyścigów psich zaprzęgów. Wśród zawodników jest Grzegorz Burzyński – mistrz Europy i najszybszy średniodystansowy polski maszer. Trasa wiedzie przez Andorę, Francję i Hiszpanię, liczy ok. 400 km. Na mecie w ośrodku narciarskim La Molina (Hiszpania) zawodnicy pojawią się 4 lutego. Także w Polsce, w Jakuszycach, na początku stycznia ścigały się psie zaprzęgi w ramach Husqvarna Tour VI. www.pirena.com [ Portugalia ] Jazda na gigantycznej fali Hawajczyk Garrett McNamara przesurfował po fali uważanej za największą na świecie. Ściana wody wysokości ok. 30 m utworzyła się na Praia do Norte w Portugalii. Miejsce to słynie z powstawania tam ogromnych fal. Sprzyja temu podwodny wąwóz w dnie Atlantyku długości ok. 200 km i głębokości do 5000 m, zwany Nazaré Canyon. Nagranie z ujarzmienia rekordowej fali można obejrzeć na stronie sławnego surfera. www.garrettmcnamara.com [ Polska ] OSWAJANIE ZIMY Obóz dla tych, którzy chcą się dowiedzieć, jak bezpiecznie biwakować na śniegu i radzić sobie w górach w nietypowych sytuacjach. W programie m.in. szkolenie lawinowe i medyczne, nauka nawigacji – przy użyciu GPS i tradycyjnych map, a także ćwiczenia na sztucznej ścianie lodowej (o ile oczywiście mróz ściśnie) i spotkania z podróżnikami. Na zakończenie biwaku – gra terenowa. Miasteczko namiotowe dla uczestników stanie przy schronisku na Turbaczu, w Gorcach, w dniach 10–12 lutego. Zapisy trwają do 31 stycznia 2012 r. www.wintercamp.pl [ Świat ] Korona Ziemi dla 15-latka Amerykański nastolatek Jordan Romero stał się najmłodszym na świecie zdobywcą Korony Ziemi. 24 grudnia 2011 r. wspiął się na Masyw Vinsona na Antarktydzie, kończąc tym samym swój projekt zdobycia najwyższych szczytów kontynentów i odbierając rekord George’owi Atkinsonowi (ten skompletował Koronę Ziemi przed ukończeniem 17 lat). Jordan ma na swoim koncie także inne rekordy. Jako najmłodszy człowiek na świecie stanął na Kilimandżaro, Elbrusie i Aconcagui (miał 10 lat) oraz zdobył Puncak Jaya i Mount Everest (odpowiednio w wieku 11 i 13 lat). www.jordanromero.com 3 PYTANIA DO - Rekordzista świata KRZYSZTOF STARNAWSKI – nurek, żeglarz, ratownik TOPR-u. W grudniu 2011 r. zanurkował na tzw. obiegu zamkniętym na 283 m, ustanawiając rekord świata. www.dualrebreather.com NGT: Co widać na tak dużej głębokości w Morzu Czerwonym? KS: Poniżej 200 m nawet w Morzu Czerwonym panują kompletne ciemności. Nurek widzi tylko najbliższe otoczenie rozświetlane przez latarkę – jest to zazwyczaj bezkresna otchłań. Na 283 metrach doszedłem jednak do dna i tam zobaczyłem coś zaskakującego – starą butlę z automatem. Pewnie wypadła ze statku wiele lat temu. Kusiło mnie, by ją wyciągnąć. Jednak przyjrzałem się jej tylko i w myśl zasady, by nie komplikować i tak już trudnego nurkowania, rozpocząłem wynurzanie. Rekordowe nurkowanie trwało 9 godz., z czego większość czasu zajęła panu dekompresja. O czym się wtedy myśli? Uwaga skupia się głównie na poprawnym wykonaniu dekompresji. Teoretycznie to łatwy etap nurkowania, ale pamiętajmy, że właśnie w łatwym terenie człowiek się dekoncentruje i może popełnić poważny błąd. Im bliżej powierzchni, tym bardziej doskwierają zimno, słona woda, zmęczenie. Wtedy myśli się o czymś przyjemnym, np. o wyprawie do pięknych i ciepłych jaskiń Meksyku czy smacznej kolacji z kuflem piwa, która czeka na powierzchni. Ja ponadto dużo czytam, bo lektura najlepiej zabija czas. Jakie możliwości daje stosowane przez pana urządzenie dualrebreather? To nowatorska konstrukcja, którą stworzyłem właśnie do długich pobytów na średnich i dużych głębokościach. Nurek może przebywać pod wodą kilkanaście godzin, oddychając mieszaniną gazową w tzw. obiegu zamkniętym. To tak, jakby w XVIII w. wprowadzono do aut z napędem parowym silnik spalinowy. Moim zdaniem dzięki tej technologii będzie możliwe kontynuowanie eksploracji głębokich jaskiń, w których nie wystarczają już dotychczasowe techniki nurkowe.
Różnią się niemal wszystkim. W jednych najważniejsza jest szybkość, w innych refleks, precyzja albo efektowność. Łączy je jedno – publiczności oraz uprawiającym je osobom gwarantują niezwykłe doznania!
Różnią się niemal wszystkim. W jednych najważniejsza jest szybkość, w innych refleks, precyzja albo efektowność. Łączy je jedno – publiczności oraz uprawiającym je osobom gwarantują niezwykłe doznania! NA ŁEB, NA SZYJĘ. DOWNHILL O CO W TYM CHODZI Rzecz z pozoru bardzo prosta: wsiąść na rower i jak najszybciej zjechać w dół. Stąd właśnie wzięła się nazwa – downhill (DH). W rzeczywistości jest to sport bardzo wymagający, zarówno pod względem fizycznym, jak i finansowym. Trasa zjazdowa prowadzi po stromym zboczu, wyboistą ścieżką usianą kamieniami i z wystającymi korzeniami. Dodatkowo na drodze mogą być obecne dropy, czyli uskoki o różnej wysokości, które pokonuje się z wyskokiem. Zjazdy przypominają nieco slalom narciarski: zawodnicy statują indywidualnie, mniej więcej co pół minuty. Na trasie, oprócz utrudnień terenowych, znajdują się „bramki” rejestrujące czas. Przejazd trwa zwykle kilka minut, a o zwycięstwie często decydują ułamki sekund. KTO TO WYMYŚLIŁ Pierwszy zjazd odbył się w 1976 r. w Kalifornii na drodze Repack Road. Tam narodził się downhill jako nowa dyscyplina kolarska. Wtedy z dziesięciu śmiałków całą drogę w dół (niecałe 3 km i prawie 1400 m różnicy wysokości) pokonał tylko jeden. Dyscyplina rozwinęła się w latach 80., choć wtedy jeszcze nie było specjalistycznych rowerów. Pierwsze mistrzostwa odbyły się w Durango (Kolorado, USA) w 1990 r., a w Polsce dziewięć lat później w Szklarskiej Porębie. GDZIE JEST NAJBARDZIEJ POPULARNE Do uprawiania downhillu bardzo dobrze nadają się Beskidy. Specjalnie przygotowane trasy znajdują się wokół Wierchomli w Beskidzie Sądeckim. W Beskidzie Śląskim popularnością cieszą się Wisła i Szczyrk, a dokładniej – stoki Stożka i Skrzycznego. JAK ZACZĄĆ Żeby chociaż spróbować sił w zjeździe, trzeba mieć odpowiedni sprzęt. Zwykły rower nie wytrzymuje takiego obciążenia i wraca do garażu z pogiętymi kołami. Pojazd do downhillu waży ok. 20 kg i jest skonstruowany tylko z myślą o zjazdach (po płaskim jeździ się na nim bardzo trudno, a pod górę w zasadzie się nie da). Przedni amortyzator jest dostosowany do pochyłości zbocza, a niskie siodełko pozwala zachować wyprostowaną sylwetkę. Ceny rowerów zaczynają się od 3 tys. zł, ale w internecie można znaleźć sprzęt dużo tańszy od tego w sklepach. RYZYKO Pokonywanie trudności terenu jest bardzo widowiskowe, ale jednocześnie „kontuzjogenne”, dlatego wskazane są dodatkowe akcesoria: kask, rękawiczki, gogle, odpowiednie spodnie i buty (na kauczukowej podeszwie), a także zbroja, czyli strój z naszytymi ochraniaczami. WWW Warto odwiedzić www.dh-zone.com/forum SKOK W NIEZNANE. BASE JUMPING O CO W TYM CHODZI BASE zostało utworzone od pierwszych liter słów: Building (budynek), Antena (antena), Span (przęsło) i Earth (Ziemia). Oznacza skoki spadochronowe z wysokich obiektów, takich jak mosty, wieżowce, klify, skały itp. KTO TO WYMYŚLIŁ Może się wydawać, że jest to młody sport, ale pierwszy skok tego typu został wykonany już w 1906 r. Niejaki Bobby Leach skoczył ze zwykłym spadochronem z Tęczowego Mostu nad wodospadem Niagara. Sześć lat później Frederick Laws rzucił się ze Statuy Wolności. GDZIE JEST NAJBARDZIEJ POPULARNE Mekką BASE jumperów jest góra Kjerag w Norwegii. Poza tym BASE jumping jest bardzo popularny w USA. Szczególną sławą cieszą się dwa mosty: Potato Bridge w Twin Falls w Idaho oraz New River Gorge Bridge w Fayetteville w Karolinie Północnej. Pierwszy jest jedyną zbudowaną przez człowieka konstrukcją w Stanach Zjednoczonych, z której skoczkowie mogą korzystać bez specjalnego zezwolenia. Drugi to miejsce corocznego National Bridge Day – największej imprezy BASE na świecie. JAK ZACZĄĆ Takie ekstremalne przeżycia są przeznaczone dla zaawansowanych skoczków spadochronowych, którzy mają za sobą ponad 200–250 skoków z samolotu. Najlepiej zapisać się na szkolenie FJC (First Jump Course). Najpopularniejsze odbywają się w Norwegii na górze Kjerag (ok. 700 dol., www.basekjerag.com). Gdy skoczek „zaliczy” wszystkie cztery obiekty składające się na akronim BASE, może ubiegać się o swój własny numer, po czym zostaje wpisany na specjalną listę. Od roku 1981 znalazło się na niej ponad 1300 nazwisk. W BASE używa się innego sprzętu niż w tradycyjnych skokach (skydiving). Przede wszystkim brakuje spadochronu zapasowego, bo i tak nie ma czasu na jego otwarcie. Cały ekwipunek kosztuje min. 3,5 tys. dolarów. RYZYKO Statystyki (w tym BASE Fatality List) wskazują, że skoki do bezpiecznych nie należą. Kilka sekund na otwarcie czaszy, bliskość obiektu i mało miejsca do lądowania to główne czynniki ryzyka. Jednak skoczkowie zgodnie twierdzą, że żaden inny sport nie wywołuje tylu emocji co BASE. WWW www.splatula.com/bfl www.basejumper.com www.polishbase.offheading.com JEDNYM SUSEM. PARKOUR I FREE RUNNING O CO W TYM CHODZI Jeśli ktoś biegnie i przeskakuje dwumetrowy mur, to jest to parkour (PK). Jeśli robi przy tym dwa salta, mamy do czynienia z free runningiem (3run). Ten drugi jest pochodnym parkoura. Oba sporty łączy szereg podobieństw: pokonywanie przeszkód terenowych podczas nieustannego biegu oraz brak rywalizacji. Jednak w parkour ważna jest efektywność (liczy się czas), zaś we free runningu – efektowność (ma być ładnie i na pokaz, stąd salta, wallflipy i inne akrobacje). Mężczyzna uprawiający PK to z francuska traceur, a kobieta – traceuse. W tym sporcie (choć wielu nazywa go stylem życia) nie potrzeba specjalistycznego sprzętu – wystarczą T-shirt, wygodne spodnie i buty do biegania. Ćwiczący PK, oprócz pokonywania przeszkód, stawia sobie za cel bycie maksymalnie użytecznym. Znaczy to tyle, że nie trenuje tylko dla przyjemności, ale stara się być zawsze gotowy do wykorzystania swoich umiejętności w sytuacji, gdy trzeba komuś pomóc. Idea nie uznaje rywalizacji, dlatego nie organizuje się zawodów (takie próby są często krytykowane przez społeczność traceursów). Liczy się indywidualna walka ze strachem, a nie pogoń za zwycięstwem i nagrodami. KTO TO WYMYŚLIŁ Parkour (PK; pierwotnie l’art du déplacement) jest sztuką przemieszczania się, którą David Belle (znany m.in. z filmu 13 dzielnica) stworzył we Francji w latach 80. XX w. Nazwa została wymyślona w 1998 r. przez jego przyjaciela Huberta Koundégo. Określenie „freerun” miało być w anglojęzycznym świecie alternatywą dla „parkour”, jednak dzięki Sebastianowi Foucanowi 3run jest uzna- wany za osobną dyscyplinę. GDZIE JEST NAJBARDZIEJ POPULARNE Przede wszystkim Francja i Wielka Brytania. JAK ZACZĄĆ Trzeba popracować nad kondycją, ponieważ wytrzymałość i siła to podstawa w tym sporcie. Dobrze jest znaleźć trenujących w swoim mieście, żeby zdobywać szlify pod okiem kogoś doświadczonego. Polscy freerunnerzy spotykają się kilka razy w roku na dużych imprezach, m.in. w Łodzi na Polish 3run Gathering oraz w Krakowie na Freerun Session. RYZYKO Początkującym – oprócz otarć i siniaków – mogą grozić komplikacje ortopedyczne (skręcenia, złamania, zwichnięcia). Z czasem nabywa się doświadczenia i poprawia się świadomość własnego ciała. WWW Ciekawe dyskusje toczą się na forach: www.parkour.net (po angielsku); www.overground.com.pl www.freerunning.pun.pl SIATKÓWKA NA TRAMPOLINIE. BOSSABALL O CO W TYM CHODZI Gracze podskakują na trampolinach i po wykonaniu kilku salt w powietrzu odbijają do siebie piłkę. Atmosferę wokół boiska podgrzewają DJ-e i tancerki samby. Tak wygląda bossaball, czyli niezwykłe połączenie siatkówki, piłki nożnej, akrobatyki i capoeiry. Zasady są podobne jak w siatkówce: chodzi o przerzucenie piłki na stronę przeciwnika i zdobycie 25 punktów w jednym secie. Na tym jednak podobieństwa się kończą. Boisko przypomina dmuchany zamek z charakterystycznymi trampolinami na środku każdej połowy (do jego rozłożenia wystarczy 45 minut). Trampoliny są otoczone wysokimi do kolan, również dmuchanymi pierścieniami – bossawall. Drużyna liczy od trzech do pięciu graczy, wśród których jest jeden atakujący – to właśnie on stoi na trampolinie. Team, który jest przy piłce, może wymienić maksymalnie osiem podań, przy czym tylko raz może się posłużyć rękami, a maksymalnie dwa razy głową lub stopami. Podczas wymiany podań atakujący podskakuje na trampolinie i przygotowuje się do ostatniego uderzenia. Gdy osiągnie odpowiednią wysokość, otrzymuje piłkę i kieruje ją ponad siatką na stronę przeciwników. Techniki bywają bardzo efektowne, ponieważ podczas serwów i podań gracze wykonują salta i inne widowiskowe figury. Posłanie piłki w pole przeciwnika przynosi jeden punkt. Gdy piłka wpadnie w trampolinę, drużyna zyskuje aż trzy punkty, ale gdy trafi w bossawall, wynik pozostaje bez zmian i gra toczy się dalej. KTO TO WYMYŚLIŁ Gra jest bardzo młoda, została bowiem wymyślona między 2003 a 2005 r. w Hiszpanii przez Belga Filipa Eyckmansa. GDZIE JEST NAJBARDZIEJ POPULARNE Nowy sport na stałe zagościł w wielu miejscach na świecie, m.in. w krajach Europy Zachodniej oraz w Brazylii, Ekwadorze, Singapurze i Kuwejcie. Od kilku lat odbywają się mistrzostwa w bossaballu – obecnie przoduje w nim Brazylia (została mistrzem świata w 2009 r.). Niebawem sport ma się pojawić także w Polsce. JAK ZACZĄĆ Na początek warto znać zasady siatkówki i umieć zrobić salto. Potem jest nieco trudniej, bo ten sport jeszcze nie zawitał do Polski. Popularne kluby działają głównie w Holandii, ale także w Belgii (przy uniwersytecie w Antwerpii) czy w sieci hoteli WOW w Turcji. RYZYKO Podobne jak w siatkówce i gimnastyce, ale przynajmniej można liczyć na miękkie lądowanie. WWW Jeśli nadal jest ci trudno wyobrazić sobie, o co w tym chodzi, zajrzyj na www.bossaballsports.com ROWEREM PO ŚNIEGU. SKIBOBBING O CO W TYM CHODZI Jeśli do ramy dodamy narty, otrzymamy skibob – rower śnieżny. Osoba, która go dosiada, ma do nóg przypięte krótkie deski (ok. 0,5 m). Może na nim zjeżdżać, ostro skręcać i wyskakiwać w powietrze. KTO TO WYMYŚLIŁ W 1892 r. niejaki pan Stevenson opatentował rower z nartami jako „lodowy welocyped” (przednie koło zastąpił nartą). Wynalazek nie zainicjował jednak nowego sportu. W latach 40. XX w. Georg Gfäller skonstruował jednośladowe sanki dające możliwość sterowania, a kilka lat później Engelbert Brenter wymyślił „sit ski” – siedzące narty z płozą pośrodku. Skrzyżowanie obu wynalazków dało początek skibobom. GDZIE JEST NAJBARDZIEJ POPULARNE Wszędzie tam, gdzie są góry, śnieg i wyciągi, na które wpuszczane są skiboby. JAK ZACZĄĆ Nie trzeba być nawet dobrym narciarzem (choć to na pewno pomaga), a jedynie średnio wysportowaną osobą. Wystarczą akcesoria narciarskie i buty ze zwykłymi wiązaniami. Skiboba można kupić (najtaniej od ok. 400 dol.) lub wypożyczyć w ośrodku narciarskim (ok. 40 dol./dzień). RYZYKO Cztery punkty styczności z podłożem i nisko zawieszony środek ciężkości sprawiają, że zjazd jest całkiem bezpieczny. WWW www.snowbike.us www.skibikers.tk www.skibob.org Z ZAPARTYM TCHEM. HOKEJ PODWODNY O CO W TYM CHODZI Zasady UWH (underwater hockey) są podobne do tych obowiązujących na lodowisku: trzeba posłać krążek do bramki przeciwnika. Różnica polega na tym, że nie po lodzie, a po dnie basenu. Drużyny liczą po dziesięciu graczy, z których sześciu bierze udział w grze. Każdy jest zaopatrzony w maskę i fajkę do nurkowania, płetwy, ochraniacze na twarz i uszy oraz rękawicę do osłonięcia ręki trzymającej kij. Do gry służą drewniane kije (do 35 cm), którymi zawodnicy odbijają ołowiany krążek. Ten musi być ciężki (ok. 1,5 kg), żeby trzymał się dna. Dla odróżnienia teamów kije są białe lub czarne. Mecz odbywa się w głębokim na dwa metry basenie o wymiarach 25x15 m i trwa dwa razy po 15 minut (po połowie zmiana stron). Na początku gry zawodnicy stoją naprzeciw siebie przy swoich bramkach. Na sygnał napastnicy dają nura w stronę środka „boiska”, gdzie spoczywa krążek. Kto pierwszy go dopadnie, ten rozpoczyna akcję. Sytuacja powtarza się po każdej zdobytej bramce. Sport jest z założenia bezkontaktowy, więc wszelkie przepychanki są zabronione. KTO TO WYMYŚLIŁ Zaczęło się w 1954 r. w Anglii w jednym z klubów nurkowych, gdzie wymyślono nowe ćwiczenie: podwodny hokej. Miał służyć nurkom, aby mogli trenować zimą na basenie, jednak w krótkim czasie usamodzielnił się jako odrębny sport. Początkowo gra nazywała się octopush (na Wyspach mówi się tak do dzisiaj) i szybko zyskała popularność w innych krajach. Z czasem zmieniono nazwę i zasady, m.in. zmniejszono liczbę graczy. Na świecie organizuje się wiele zawodów, a od 1980 r. co dwa lata odbywają się mistrzostwa świata. GDZIE JEST NAJBARDZIEJ POPULARNE Szczególnie dużo klubów znajduje się w USA oraz – rzecz jasna – w Wielkiej Brytanii. Oprócz tego w podwodny hokej grywa się m.in. w Kanadzie, Australii i krajach Europy Zachodniej oraz RPA. JAK ZACZĄĆ Po pierwsze, trzeba się nauczyć dobrze pływać pod wodą i umieć wstrzymywać oddech przez długi czas. Potem trzeba zlokalizować basen, na którym uprawia się UWH (np. w Trójmieście). Przydatne informacje można znaleźć na forum www.underwaterhockeyworld.com. RYZYKO Można oberwać krążkiem, kijem albo łokciem (choć oczywiście jest to niedopuszczalne). WWW www.usauwh.com www.pucku.org www.underwater-society.org/uwhockey.html