LOT zaskakuje nowym azjatyckim kierunkiem! Regularne połączenia do najpopularniejszej destynacji na świecie
To największe zaskoczenie końcówki roku! Narodowy przewoźnik ogłosił nowe, całoroczne połączenie do Azji Południowo-Wschodniej. Inauguracyjny lot 26 października 2026 roku, a bilety są dostępne już dzisiaj.
Polskie Linie Lotnicze LOT poszerzają swoją siatkę połączeń dalekodystansowych o nowy, emocjonujący kierunek w Azji Południowo-Wschodniej. Po niedawnym ogłoszeniu lotów do San Francisco, narodowy przewoźnik zapowiada kolejną trasę, tym razem do Bangkoku – tętniącej życiem stolicy Tajlandii. Robert Ludera, Prokurent i Dyrektor Biura Siatki Połączeń PLL LOT, podkreślił, że otwarcie nowego połączenia to ważny krok w globalnej ekspansji. – Bangkok to dynamiczna metropolia, będąca bramą do całego regionu. Dzięki bezpośredniemu połączeniu z Warszawy zapewniamy pasażerom wygodną i konkurencyjną ofertę podróży – zaznaczył. Start lotów już jesienią 2026 – znamy szczegóły Sprzedaż biletów na trasie Warszawa–Bangkok ruszyła 17 grudnia 2025 roku. Pierwszy lot zaplanowano na 26 października 2026 roku. Trasa będzie obsługiwana pięć razy w tygodniu – w poniedziałki, środy, czwartki, soboty i niedziele. Samoloty startować będą z warszawskiego Lotniska Chopina o godzinie 14:25 (lot LO65). W drogę powrotną podróżni wyruszą z Bangkoku w poniedziałki, wtorki, czwartki, piątki i niedziele o godzinie 8:45 (lot LO66). Czas podróży w kierunku Azji wyniesie 10 godzin i 20 minut, a w stronę Polski – 11 godzin i 55 minut. Komfort na pokładzie Dreamlinera Trasę obsługiwać będą Boeingi 787 Dreamliner – jedne z najnowocześniejszych szerokokadłubowych samolotów świata. PLL LOT oferują pasażerom wysoki komfort podróży, niezależnie od klasy biletu. Szczególną uwagę zwrócono na najmłodszych – dzieci do 2 lat otrzymają zestawy z miękkim śliniakiem, skarpetkami i klipsem do smoczka, a dzieci w wieku od 2 do 12 lat – zestaw z kredkami, kolorowankami i maskotką LOTka. Nowe połączenie – nowe możliwości Cholada Siddhivarn, dyrektorka Biura Urzędu Turystyki Tajlandii w Pradze, podkreśliła, że otwarcie bezpośredniego połączenia między Warszawą a Bangkokiem to efekt szerokiej współpracy i krok ku zacieśnieniu relacji. Połączenie ma przynieść korzyści nie tylko dla turystyki, ale również handlu, edukacji i inwestycji. Przypomnijmy, że LOT latał już regularnie z Warszawy do Bangkoku w latach 90. XX wieku. Bangkok jako miasto oferuje niezliczone atrakcje – od duchowych miejsc, jak Wat Saket czy Wat Pho, przez imponujący kompleks Wielkiego Pałacu Królewskiego z Wat Phra Kaew, po rozrywkowe ulice jak Khao San Road. To miasto, które łączy historię z nowoczesnością i przyciąga zarówno turystów, jak i podróżujących służbowo. Źródło: PLL LOT
Najdłuższa nazwa miejscowości. Nawet nie próbuj jej wymówić, bo polegniesz
Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. O dziwo nie jest to – jak mogłoby się wydawać – zlepek przypadkowo wybranych liter na klawiaturze, a najdłuższa nazwa miejscowości w Europie, a może i na świecie.
W tym artykule: Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Oparty na alfabecie łacińskim alfabet polski składa się z 32 liter (nie licząc Q, V oraz X). I choć co poniektórym – niezależnie od wieku – uszeregowanie ich w poprawnej kolejności wciąż sprawia niemały problem, to nic przy próbie wypowiedzenia najdłuższej nazwy miejscowości na świecie, podczas której można sobie połamać język. Ale właśnie na tym, co przyznają sami mieszkańcy, polega cała zabawa. Najdłuższa nazwa miejscowości w Europie Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch to niewielka wioska w północno-zachodniej Walii, na wyspie Anglesey. Liczy aż 58 liter i uznawana jest za najdłuższą nazwę miejscowości w Europie i jedną z najdłuższych nazw geograficznych na świecie. W tłumaczeniu na język polski oznacza: „Kościół Świętej Marii nad stawem wśród białych leszczyn niedaleko wodnego wiru pod czerwoną pieczarą przy kościele św. Tysilia”. Pełna nazwa – jak podają źródła internetowe, w tym Wikipedia – składa się z poszczególnych elementów: llan (kościół, parafia), Fair (miękka mutacja Mair, tzn. św. Maria), pwll (basen, niecka), gwyn (biały), cyll (leszczyna), go ger (obok, koło, przy), y (nietłumaczone na polski, ang. the), chwyrn (zawzięty), drobwll (miękka mutacja trobwll, tzn. wir wodny, z troi (kręcić się)), llan (kościół, parafia), Tysilio (św. Tysilio), -g- (walijski wrostek spółgłoskowy), ogo (regionalna forma ogof, tzn. jaskinia), coch (czerwony). Nie trudno się domyśleć, że Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch – z wiadomych przyczyn – od lat cieszy się niesłabnącą popularnością wśród turystów. Choć na miejscu nie ma zbyt wielu atrakcji, odwiedzający i tak chcą poczuć klimat wioski i zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie na stacji kolejowej na tle tabliczki z nazwą miejscowości. Po sieci krążą historie, że pracownicy tamtejszych kolei oferują bilety na przewóz wyłącznie w zamian za prawidłowe wymówienie rekordowo długiej nazwy. Aczkolwiek ci, którzy nie podołają temu zadaniu, nie muszą się martwić. Mieszkańcy i przyjezdni stosują bowiem uproszczoną wersję – Llanfairpwll, a także Llanfair P. G. W ramach ciekawostki wspomnijmy, że do 2007 roku, również w Walii, istniała 68-literowa nazwa stacji kolejowej „Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion” i oznaczała „Stacja Mawddach i jej zęby smoka na północnym szlaku wzdłuż złotej plaży Zatoki Cardigan”. Z czasem została ona jednak skrócona i obecnie nazywa się „Golf Halt”. Ten zamek po raz pierwszy w historii otwiera się na turystów. Warto się spieszyć Zamek Balmoral – ulubiona rezydencja Elżbiety II, w której monarchini spędziła ostatnie chwile swojego życia – po raz pierwszy w historii zostanie udostępniony turystom. Zobaczą go jedna... Jaka jest najdłuższa nazwa miejscowości na świecie? Jeśli uważasz, że Walijczycy postawili wysoko poprzeczkę, to jesteś w błędzie. Pod tym względem bezkonkurencyjni są Tajowie. Pełna nazwa stolicy kraju, Bangkoku, składa się ze 176 liter i brzmi następująco: „Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit”. W dosłownym przełożeniu na język polski oznacza ona: „Miasto aniołów, wielkie miasto, rezydencja świętego klejnotu Indry, niezdobyte miasto Boga, wielka stolica świata, ozdobiona dziewięcioma bezcennymi kamieniami szlachetnymi, pełne ogromnych pałaców królewskich, równającym niebiańskiemu domowi odrodzonego Boga; miasto, podarowane przez Indrę i zbudowane przez Wiszwakarmana”. Zagraniczne media zachwycone „polskimi Malediwami”. Każdy może tu wypocząć za darmo „Polskie Malediwy” zostały wyróżnione przez „The Sun". Brytyjski dziennik w swojej publikacji wprost zachęca czytelników, by jeszcze w tym roku wybrali się w to niezwykle malownicze mie... Najdłuższa nazwa miejscowości w Polsce Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, położona w województwie podkarpackim Wólka Sokołowska k. Wólki Niedźwiedzkiej jest najdłuższą nazwą miejscowości w naszym kraju. Składa się ona z 38 liter i 43 znaków. Co ważne, w porównaniu do Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch czy pełnej nazwy Bangkoku nie jest trudna do wypowiedzenia i zapamiętania. Do grona polskich miejscowości z najdłuższymi nazwami zaliczyć można także m.in.: Przedmieście Szczebrzeszyńskie (woj. mazowieckie; 29 liter), Leśniczówka Skarżysko Kościelne (woj. świętokrzyskie; 28 liter), Sobienie Kiełczewskie Pierwsze (woj. mazowieckie; 28 liter), Wybudowanie Skarszewy Pierwsze (woj. pomorskie; 28 liter), Warmątowice Sienkiewiczowskie (woj. dolnośląskie; 28 liter). Dodajmy, że tytuł najdłuższej jednowyrazowej nazwy miejscowości w Polsce należy do Siemieniakowszczyzny na Podlasiu. Najdłuższa nazwa geograficzna na świecie Mówiąc o najdłuższych nazwach miejscowości, nie sposób nie wspomnieć o najdłuższej jednowyrazowej nazwie geograficznej świata, czyli Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaungahoronukupokaiwhenuaakitanarahu. To liczące 85 metrów wzgórze w Nowej Zelandii, nieopodal miasta Porangahau, w regionu Hawke’s Bay. Określenie pochodzi z języka maoryskiego i oznacza: „Szczyt wzgórza, gdzie Tamatea, mężczyzna o wielkich kolanach, zdobywca gór, pożeracz ziemi i podróżnik grał na flecie dla swojej ukochanej”. Istnieje także nieco skrócona nazwa, która składa się „tylko” z 57 liter – Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu. Co ciekawe, obie znajdują się w Księdze Rekordów Guinnessa. Do najdłuższych nazwa geograficznych na świecie warto zaliczyć również 45-literową nazwę jezioro położonego w Webster w amerykańskim stanie Massachusetts. Mowa o Chargoggagoggmanchauggagoggchaubunagungamaugg, znanym również jako Webster Lake. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Most na rzece Kwai. Jak dotrzeć do najsłynniejszego mostu w Azji
Most na rzece Kwai to jeden z najsłynniejszych mostów w historii kina. Każdego roku odwiedzają go tysiące turystów. Warto się tam wybrać, podczas wakacji w Azji Południowo-Wschodniej.
W tym artykule: Most na rzece Kwai – historia autentyczna Most na rzece Kwai – Jak dotrzeć Mosta na rzece Kwai – Zwiedzanie Most na rzece Kwai – Na bogato Tajlandia to jeden z najbardziej zróżnicowanych krajów w Azji. Tropikalne południe przyciąga niebiańskimi plażami, na północy na turystów czekają dzikie górzyste regiony. Podczas wizyty w Bangkoku, stolicy Tajlandii, warto wybrać się w podróż na zachód, by zobaczyć słynny most na rzece Kwai. Most na rzece Kwai – historia autentyczna Kiedy w 1957 roku na ekran kin wszedł film wojenny „Most na rzece Kwai" w reżyserii Davida Leana, od wydarzeń, do których nawiązuje fabuła, minęło zaledwie 15 lat. Film był adaptacją powieści francuskiego pisarza Pierre'a Boulle'a, który był naocznym świadkiem tragedii II wojny światowej w Azji Południowo-Wschodniej. Najdłuższy szklany most świata w Wietnamie został wpisany do Księgi Rekordów Guinessa. Ile wynosi jego długość? Most Bach Long, czyli nowy najdłuższy szklany most świata ma ponad 630 m długości. Położony jest w górskim regionie w prowincji Son La, w północno-zachodnim Wietnamie, ok. 120 km od Hanoi. Kanwa dramatu jest nie tylko autentyczna, ale w swej realności nawet tragiczniejsza, niż to przedstawili autorzy filmu. W połowie 1943 roku japońskie konwoje morskie płynące do Birmy (przedsionka do planowanego opanowania Indii) ponoszą coraz większe straty. Japończycy byli już wówczas nękani przez lotnictwo i okręty podwodne aliantów. W kwaterze głównej cesarskiej armii zapada więc decyzja przebicia alternatywnego – bardziej bezpiecznego – szlaku kolejowego z Tajlandii do granicy birmańskiej. Do budowy kolei ściągnięto przeszło 60 tys. alianckich jeńców wziętych do niewoli podczas walk w Azji na na Pacyfiku. Byli to głównie Brytyjczycy, ale także Holendrzy, Australijczycy, Amerykanie oraz ponad ćwierć miliona robotników azjatyckich różnych narodowości. Jednocześnie pracowały dwie brygady. Jedna po birmańskiej stronie, a druga w Tajlandii. Bezlitośnie poganiani jeńcy przedzierali się przez malaryczną, zalewaną ciągłymi deszczami dżunglę, w warunkach, które wyniszczały życie i zdrowie w piorunującym tempie. Kolejni ludzie padali jak muchy z morderczego wysiłku, niedożywienia i chorób, nieludzko traktowani przez Japończyków. Paradoksalnie – ginęli także z rąk swoich, w wyniku bombardowań Anglików i Amerykanów, bo Japończycy obozy jenieckie lokowali rozmyślnie obok lotnisk, składów paliwa lub amunicji i stanowisk baterii przeciwlotniczych. Nie pozwalali też oznaczać szpitali czerwonym krzyżem. Podczas jednego z alianckich nalotów we wrześniu 1944 zginęło stu jeńców, ponad 300 odniosło rany. Kiedy obie grupy robocze połączyły tor na granicznej Przełęczy Trzech Pagód, zapłaciło już za to życiem sto kilkanaście tysięcy ludzi. Na każdy z 415 kilometrów toru przypadało 280 grobów. Padł co czwarty z alianckich jeńców. Tu dygresja: Tajowie nie mogli się wprawdzie przeciwstawić okupacji Japonii, weszli jednak w taktyczny sojusz z okupantem, oskubując przy okazji pod jego osłoną terytoria swych sąsiadów. Wypowiedzieli nawet wojnę Wielkiej Brytanii i Stanom Zjednoczonym. Tuż przed nieuchronną klęską Japonii Tajlandczycy uznali jednak, że taka polityka była wbrew ich konstytucji, zgłosili chęć oddania zagrabionych ziem i w rezultacie jako pierwszy z satelitów Państw Osi – została członkiem nowo powstałej Organizacji Narodów Zjednoczonych. Most na rzece Kwai – Jak dotrzeć Wycieczkę z Bangkoku nad rzekę Kwai i z powrotem można odbyć w jeden dzień. To nieco ponad 120 kilometrów. Pociągiem jest się na miejscu w 2,5 godziny, autobusem rejsowym jeszcze szybciej, autokary turystyczne zatrzymują się po drodze na krótko w mieście Nakhon Pathom. Jest tam kolosalna – wysoka na 125 metrów – stupa (prosta budowla buddyjska) nad najstarszą w Tajlandii świątynią (IV wiek p.n.e.) i największą w tym rejonie świata. Stamtąd dojeżdża się do Kanchanaburi, stolicy prowincji o tej samej nazwie. Podczas II wojny światowej znajdowała się tam baza, przez którą przechodzili jeńcy w drodze do obozów rozrzuconych wzdłuż kolei, a także największy szpital jeniecki w tych czasach. Przez pewien okres leżało tam 8 tys. pacjentów. Kto nie przeżył, spoczął na pobliskim cmentarzu, którym opiekuje się Komisja Grobów Wojennych Wspólnoty Brytyjskiej. Z Kanchanaburi nad rzekę są jeszcze 2 kilometry. Stoi tam stosowna tablica informacyjna, a obok niej parowa lokomotywka w charakterze podfałszowanego eksponatu historycznego, bo kursowała tędy, ale już po wojnie. Mosta na rzece Kwai – Zwiedzanie Mosty na rzece Kwai było właściwie trzy. Dwa pierwsze – prowizoryczne z drewna – mniej więcej takie, jaki na filmie wznosili jeńcy pod kierunkiem pułkownika Nicholsona (w filmie gra go Alec Guinness). Z wody wystają resztki jednego z nich, na miejscu drugiego o sto metrów dalej, stoi most żelazny. Japończycy sprowadzili go w częściach z Jawy i złożyli ponownie rękami jeńców. Wszystkie trzy mosty były po kolei niszczone – bądź przez lotników amerykańskich startujących z bazy na południu Chin, bądź brytyjskich z Cejlonu. Nawiasem mówiąc, to na Cejlonie właśnie, a nie w Tajlandii, kręcony był film Davida Leana, w zupełnie innej scenerii. Po wojnie trzy zwalone do wody przęsła żelaznego mostu (latem 1945) podnieśli w ramach reparacji Japończycy. W Chinach odkryto zapadlisko z lasem na dnie. Na głębokości kilkuset metrów mogą żyć nieznane nauce zwierzęta Zapadlisko nie musi być „piekielne”. Lej krasowy na południu Chin zamiast przerażenia, wzbudza zachwyty. Kilka kilometrów od mostu jest wioska Chung Kai, dokąd chętni mogą dopłynąć łodzią. Jest tam zbudowany przez jeńców kościółek i cmentarz, na którym pochowano 1700 Anglików i Holendrów. – Gdy wróciwszy stamtąd, orzeźwiałem się jogurtem w nadrzecznej gospodzie, wśród turystów snujących się ospale po placyku na przyczółku mostu, powstało nagle poruszenie – opowiada dziennikarz Jerzy Chocilowski. Powodem zamętu był pociąg, który wychynął się zza wzgórz po drugiej stronie rzeki i gwiżdżąc wjechał wolno na most. Przez moment powiało autentyzmem – mogło się zdawać, że czas się cofnął i z Birmy wraca towarowy pociąg japoński, ale iluzja zaraz uległa odczarowaniu. Było to zaledwie kilka pasażerskich wagoników kursujących na krótkiej lokalnej linii. Przez okna wyglądały uśmiechnięte, kolorowo ubrane dziewczęta, a Japończycy owszem, byli: skakali wokół jak pasikoniki, terkocąc kamerami i pstrykając spustami migawek Canonów i Asahi Pentaxów. Zarówno pisarz Pierre Boulle, jak i reżyser David Lean na gruncie faktów skonstruowali fabułę, która miała być oskarżeniem okrucieństwa i absurdów wojny. Można jednak odnieść wrażenie, że z biegiem lat most na rzece Kwai traci tę symbolikę. Jest w coraz mniejszym stopniu ponurym pomnikiem czasu pogardy, a w coraz większym ciekawostką historyczną poddaną władzy komercji. Warto się zamyślić nad zachwianiem tej proporcji. Film dał się również zapamiętać ze słynnej już melodii. Wesołe gwizdanie jeńców na zawsze zapisało się w historii kina. Most na rzece Kwai – Na bogato Okolice rzeki Kwai upodobali sobie zamożni turyści, którzy egzotyczne wakacje z historią w tle łączą z aktywnościami na polach golfowych. Na szczęście Tajlandia może być również dostępna w wersji ekonomicznej. Warto polować na promocje połączeń lotniczych. Noclegi, jedzenie i transport po kraju są tańsze niż w krajach Europy. ■ Rejs stylizowanym statkiem rzecznym Za 6-dniowy rejs po rzecze Kwai luksusowym statkiem w stylu kolonialnym trzeba zapłacić przynajmniej 2300 USD. Statki wypływają z Bangkoku. Na trasie są buddyjskie świątynie, tajskie zabytki, ruiny budowli Khmerów i oczywiści słynny most na rzece Kwai. ■ Golf nad rzeką Kwai Rejs po rzece połączony z noclegami na najlepszych polach golfowych w Tajlandii.
10 miejsc, gdzie przeżyjesz niezapomnianego sylwestra
Co roku to samo – na kilka dni przed sylwestrową nocą podnosi się panika. Gdzie iść, kogo zaprosić, co jeść? W tym roku propozycja jest inna – rzuć wszystko i pojedź w jedno z 10 miejsc, w którym przeżyjesz niezapomniane rozpoczęcie nowej dekady.
Wszystkie zdjęcia pochodzą z Getty Images 1. Sydney, Australia Sydney jest pierwszym dużym międzynarodowym miastem, które powita Nowy Rok o północy. Główny pokaz fajerwerków odbywa się w porcie i jest bardzo spektakularny, a tło w postaci charakterystycznego budynku opery i mostu Harbor sprawia, że jest jedyny w swoim rodzaju. Ale fajerwerki to nie wszystko – kto nie chciałby rozpocząć roku 2020 na gorącej plaży? 2. Taipei, Tajwan Sylwestra w tym kraju zdecydowanie nie spędza się w domu – na ulicach Taipei, stolicy Tajwanu, odbywa się wówczas prawdziwy wizualno-muzyczny spektakl, którego nikt nie chce przegapić. Najwyższy budynek w mieście, Taipei 101, staje się wówczas fajerwerkową bazą, a w centrum miasta na każdym kroku można natknąć się na występy lokalnych muzyków. 3. Bangkok, Tajlandia Bangkok zasłużenie znajduje się na szczycie listy miast z najbogatszym nocnym życiem, jest więc oczywiste, że sylwestrowa noc obfituje tam w tłumy, kolory i głośną zabawę. Podczas obchodów nowego roku zwłaszcza dwa miejsca w tym mieście są warte odwiedzenia – okolice centrum handlowego CentralWord Plaza, w którym sylwestrowe obchody przypominają te z Times Square w Nowym Jorku, oraz rejon rzeki Chao Praya, gdzie spotykają się okoliczni mieszkańcy. 4. Dubaj, Emiraty Arabskie Do tego, że przywitanie nowego roku w szortach, z widokiem na najwyższy budynek na świecie (Burj Khalifa) wśród kolorowych fajerwerków jest czymś magicznym, raczej nie trzeba nikogo przekonywać. Przed lub uroczystościach warto tu rozpieścić swoje podniebienie w jednej z lokalnych restauracji i odpocząć na Burj Plaza, gdzie tłumy będą trochę mniejsze, niż w centrum sylwestrowych wydarzeń. 5. Moskwa, Rosja Historyczny Plac Czerwony w Moskwie jest jedną z najzimniejszych, ale i najbardziej atrakcyjnych wizualnie scenerii, jeśli chodzi o sylwestrowe pokazy fajerwerków. Ci, którzy lubią łączyć rozrywkę z historią, mogą zobaczyć jeden z najczęściej odwiedzanych grobów na świecie, w którym spoczywa Władimir Lenin lub obejrzeć relikty zimnej wojny z czasów radzieckich. 6. Kapsztad, RPA Kapsztad jest jednym z najpiękniej położonych miast w Afryce, a sylwestrowe fajerwerki sprawiają, że wydaje się ono jeszcze bardziej spektakularne. Poza uczestnictwem w lokalnych noworocznych uroczystościach warto spróbować tutejszych win i afrykańskich przysmaków. 7. Londyn, Wielka Brytania Okolice Tamizy zawsze stanowią niezwykłe tło dla sylwestrowych fajerwerków. Bycie w samym centrum tych wydarzeń jest odpłatne, jednak pokaz świateł można zobaczyć za darmo z takich wzgórz, jak Primrose Hill, Parliament Hill, a także z parku Greenwich i okolic Alexandra Palace. Wejście Anglii w nowy rok można też z powodzeniem oglądać z baru Skybar, który znajduje się na 28 i 29 piętrze budynku Millbank Tower i co roku organizuje 12-godzinną imprezę, lub przywitać rok 2020 w jednym z najstarszych pubów w Londynie (np. Old Bell Tavern, który funkcjonuje od 1670 roku). 8. Rio de Janeiro, Brazylia Jeśli chcesz powitać nowy rok na plaży w towarzystwie około 2 milionów innych ludzi, wybierz się do Rio de Janeiro – plaża Copacabana przypomina wówczas słynny karnawał i wszędzie dookoła słychać śmiech, muzykę i taniec. 9. Nowy Jork Times Square na Manhattanie to synonim sylwestra w całych Stanach Zjednoczonych i co roku bierze w nim udział ponad milion osób z całego świata. Ci, którzy nie przepadają za tłumami, mogą przywitać nowy rok na Brooklynie – w okolicach Grand Army Plaza odbywają się nieco bardziej kameralne uroczystości. 10. Las Vegas Vegas świeci przez cały rok, ale na sylwestra nieco gaśnie – miasto zamyka się dla pojazdów, by piesi mogli przejąć kontrolę nad ulicami i bez przeszkód świętować wejście w nowy rok. O północy prawie wszystkie kasyna wystrzeliwują tu z dachów swoich budynków imponującą serię fajerwerków, a widowisko najlepiej widać ze szczytu wieży Stratosphere Tower.
Tajski park narodowy odsyła śmieci turystom. „Zapomniałeś czegoś”
Władze popularnego Parku Narodowym Khao Yai w pobliżu Bangkoku mają dość turystów zaśmiecających park. Postanowiły walczyć z nimi w nietypowy sposób – odsyłając im pozostawione przez nich śmieci.
„Twoje śmieci – odeślemy je do ciebie” – ostrzega Minister Środowiska Tajlandii, Varawut Silpa-archa, który na swoim oficjalnym koncie na Facebooku zamieścił galerię zdjęć pokazującą przygotowane do wysyłki paczki, zawierające… śmieci. „Zaśmiecanie Parku Narodowego to przestępstwo” – dodał minister i przywołał odpowiednie zapisy ustawy o parkach narodowych mówiące, że za ich naruszenie grozi grzywna do 500 000 bahtów (około 16 000 USD), a nawet kara pozbawienia wolności do 5 lat. Poinformował też, że przesyłka zawierająca odpadki to tylko część akcji, bo nieodpowiedzialni turyści powinni spodziewać się ważniejszego wezwania – a mianowicie mandatu za naruszenie porządku. Co więcej Silpa-archa zapowiedział powstanie „czarnej listy”, na którą trafią turyści nieprzestrzegający zasad dotyczących ochrony środowiska oraz zasad obowiązujących w Parku Narodowym Khao Yai. Na swoim oficjalnym profilu zamieścił obszerny wpis na temat tego, jak nieodpowiedzialni i „pozbawieni sumienia” potrafią być niektórzy z nich. Przywołał przykład grupy wypoczywającej na polu namiotowym, która pozostawiła po sobie nieuprzątnięte miejsce, a w wynajętym namiocie – górę śmieci. Inna grupa – obozująca w Parku Narodowym Namtok Samlan – nadużywała alkoholu i zachowywała się głośno i wulgarnie, nie reagując na napomnienia pracowników parku. Varawut przypomniał, że odwiedzającym nie wolno zostawiać śmieci, upijać się w miejscach publicznych ani hałasować po godzinie 22:00. Turyści, którzy nie będą przestrzegać zasad, zostaną poproszeni o natychmiastowe opuszczenie parku. Krajowa rada turystyczna pochwaliła ten zdecydowany krok. – Tajlandzkie parki narodowe i dzikie zwierzęta zdążyły odzyskać siły po szkodliwych skutkach turystyki, takich jak zaśmiecanie, w ciągu ostatnich sześciu miesięcy, a ten gest ma najlepsze intencje, abyśmy wszyscy przyczynili się do tego, aby nasz kraj pozostał czysty, bezpieczny i piękny – powiedziała Charinya Kiatlapnachai, dyrektor rady turystycznej. Odesłanie turystom ich śmieci jest możliwe dzięki temu, że odwiedzający park przy rejestrowaniu pobytu muszą podać swój adres. Oprócz pustych plastikowych butelek, puszek czy opakowań po chipsach, przesyłki od parku zawierają też grzecznościową notatkę: „Zapomniałeś tych rzeczy z Parku Narodowego Khao Yai”. Władze parku, a także sam minister, ostrzegają, że pozostawione na miejscu śmieci mogą być szczególnie niebezpieczne dla zwierząt, które mogą próbować je zjeść, ale są także zagrożeniem dla całego ekosystemu parku. Park Khao Yai, położony na północny wschód od stolicy Tajlandii, Bangkoku, rozciąga się na powierzchni ponad 2000 km2 i jest bardzo popularny wśród turystów. To najstarszy park narodowy w Tajlandii, znany z wodospadów i przepięknych krajobrazów. W czasie zamknięcia związanego z pandemią koronawirusa oraz obecnego ograniczenia liczby turystów mogących odwiedzać park, zwiększyła się populacja zamieszkujących go zwierząt. Ich opiekunowie obawiają się, że nieodpowiedzialni odwiedzający mogą zniweczyć wcześniejsze starania o odbudowę parku.
Najpopularniejsze miasta świata. Tu się jeździ na city breaki
Od 2009 roku liczba ludzi, którzy korzystają z tak zwanych city breaków wzrosła o 76% na całym świecie. To szybkie wypady do innego miasta – najczęściej w celach turystycznych. Jedna z większych firm zajmujących się elektronicznymi płatnościami (oni widzą gdzie, komu i za co płacisz) przygotowuje listę miejsc, które cieszą się największą popularnością.
Od czterech lat pierwsze miejsce na liście Mastercard's Global Destination Cities Index ma Bangkok. W 2018 roku stolicę Tajlandii odwiedziło na 1 noc przynajmniej 22,78 milionów ludzi, a w kolejnym roku wedle prognoz ten wynik ma się poprawić o 3,34%. Najwięcej gości przyjeżdża z kontynentalnych Chin, Południowej Korei, Indii oraz Wielkiej Brytanii. Wśród najpopularniejszych atrakcji miasta wymienia się Wielki Pałac Królewski, świątynię Wat Arun czy pływający targ Damnoen Saduak. Bardzo wysoko na liście uplasowały się dwa miasta europejskie: Paryż i Londyn. Oba w 2018 przywitały około 19 milionów gości. Łącznie w rankingu Mastercard wymieniono 200 miast, a głównym kryterium była ilość odwiedzających oraz to ile pieniędzy wydają na miejscu. Jedynym miastem, które zanotowało spadek liczby przyjezdnych był Londyn, o około 4%. Miasta Azji Pacyficznej w ciągu dekady zwiększyły u siebie ruch o około 9%, na co z pewnością wpływ miało ożywienie kontaktów z Chinami. W kwestii wydawania pieniędzy przoduje Dubai, gdzie w 2018 goście zostawili 30,82 miliardów dolarów, dziennie zostawiając średnio 553 dolary. Dla porównania w Bongkoku przeciętny gość zostawiał dziennie 184 dolary (20,03 miliarda dolarów rocznie), dlatego pod względem zarobków to miasto znalazło się na 3. miejscu. Drugie przypadło Mekce, która rocznie zarabia na odwiedzających 20,09 miliardów dolarów. Oto lista 10 najpopularniejszych miast 2018 roku pod kątem liczby przyjeżdżających. 10. Antalya, Turcja (12,41 mln) Getty Images 09. Tokio, Japonia (12,93 mln) Getty Images 08. Stambuł, Turcja (13,40 mln) Getty Images 07. Nowy Jork, USA (13,60 mln) Getty Images 06. Kuala Lumpur, Malezja (13,79 mln) Getty Images 05. Singapur (14,67 mln) Getty Images 04. Dubaj, Emiraty Arabskie (15,93 mln) Getty Images 03. Londyn, Wielka Brytania (19,09 mln) Getty Images 02. Paryż, Francja (19,10 mln) Getty Images 01. Bangkok, Tajlandia (22,78 mln) Getty Images
Pokłoń się penisowi w Tajlandii (i nie wpadaj w koleiny zachodniej mentalności)
Liczba fallusów w tej świątyni w Bangkoku robi oszałamiające wrażenie.
Do celu nie prowadzi żaden drogowskaz ani tabliczka. O drogę pytam pracownika hotelu. – Chciałbyś zobaczyć penisy? – upewnia się, a ja nieco zmieszany kiwam potakująco głową. Moje zażenowanie dla Tajów byłoby jednak zapewne niezrozumiałe. Mieszcząca się w parku hotelu Swissôtel Nai Lert Park w Bangkoku kapliczka nie jest bowiem sprośną wystawą fallusów, lecz miejscem kultu bogini płodności Chao Mae Tuptim. Stąd też na ścieżce prowadzącej do świątyni poustawiane są figurki dzieci. Gdy zbliżam się do celu – ogromnego fikusa – ich miejsce zajmują setki wyrzeźbionych w drewnie lub kamieniu fallusów. Każda pozostawiona tu rzeźba – duża lub mała, przystrojona szarfą lub malowana – oznacza prośbę o potomstwo. Wiele z tych figurek zostało wyrzeźbionych z dużym pietyzmem i dbałością o oddanie anatomicznych szczegółów. Przyglądam się tej kolekcji i próbuję odgadnąć, jak te figurki tu trafiły. Niektóre są tak duże, że nie da się ich zmieścić do torebki. Kobiety zmierzające do kapliczki musiały więc paradować przez miasto, trzymając w objęciach ogromne fallusy. Łapię się na tym, że wpadam w utarte koleiny zachodniej mentalności. Penis to tutaj przede wszystkim symbol płodności. Jego widok w ramionach kobiet wcale więc nie musi kojarzyć się z seksem. (mg)
5 powodów, dla których warto odwiedzić Bangkok
Warto tu przyjechać z wielu powodów. My wybraliśmy tylko kilka z nich.
Bangkok jest jak dojrzałe mango. Wygląda okazale, błyszczy nowoczesnymi wieżowcami, złotymi dachami świątyń i światłami łódek nocą na rzece Chao Praya. Smakuje limonką, trawą cytrynową, galangalem i koktajlem z dziesiątek egzotycznych owoców. Ale kiedy zapuścimy się głębiej, do samej pestki, ma w sobie coś mrocznego – dzielnice czerwonych latarni, slumsy, historie o duchach i magicznych amuletach. Kiedy zboczymy trochę z utartych turystycznych szlaków, Bangkok ukaże nam swoje fascynujące oblicze. Poznaj 5 powodów, dla których warto odwiedzić Bangkok >>> Do Tajlandii warto wybrać się w połowie kwietnia. Tajowie obchodzą wtedy tradycyjny nowy rok. Podczas święta zwanego Songkran na ulicach trwają imprezy, podczas których wszyscy oblewają się wodą. Kwiecień to jeden z najgorętszych miesięcy, więc trudno o przyjemniejszą rozrywkę.
Lecisz do Tajlandii? Koniecznie zatrzymaj się w Bangkoku. WARTO
Bez względu na porę roku to miejsce nigdy nie jest letnie. Bangkok wciągnie cię w swój wir, uwiedzie smakami, oszołomi bogactwem kultury.
Bangkok zwabia co roku miliony turystów żądnych egzotycznych wrażeń. Nie chodzi jednak o zwiedzanie stolicy Tajlandii czy poznawanie tego kraju. Celem są Patpong albo leżące niedaleko Bangkoku miasto Pattaya. To miejsca, gdzie wszystko kręci się wokół seksu, rozkoszy i pieniędzy
Otwierasz przewodnik – Wielki Pałac Królewski, buddyjskie świątynie, targ na wodzie (pod turystów). Wieczorem wychodzisz na turystyczną aleję Khao San. Przeciskasz się przez dziki tłum sprzedawców smażonych bananów, drewnianych rechoczących żab, mijasz dudniące bary, po raz dwudziesty dziękujesz za ofertę nepalskiemu handlarzowi kaszmirowych garniturów i roześmianym masażystkom (– Mister, Thai massage?! – Usłyszysz to jeszcze tysiąc razy). Wreszcie zaczepia cię kierowca tuk-tuka, taxi-motorka z przyczepką dla pasażerów: – Mister! Bum-bum? Thai massage z happy endem? Tylko 100 bahtów! – Co 100 bahtów? – Tuk-tuk na Patpong! Ping-pong show! Piękne panie! Kombinujesz: 1) Jestem singlem. Co mi zależy? 2) Mam dziewczynę/żonę, ale jej nie kocham. Być w Bangkoku i nie odwiedzić Patpongu?! 3) Mam żonę/dziewczynę i ją kocham, ale przecież tam prowadzi się nawet oficjalne wycieczki! 4) Nic mnie to nie interesuje i w ogóle nie jestem ciekawy! Jeśli zaznaczyłeś odpowiedzi 1), 2) lub 3), prawdopodobnie już szalony kierowca wiezie cię z piskiem opon przez rozjarzone miasto. Być może jesteś już podpity i niesiony ułańską fantazją śpiewasz z kompanami „Hej sokoły!”. Dojeżdżasz. Patpong – dzielnica czerwonych latarni, tajska sodoma i gomora, siedlisko rozpusty, grzechu i hedonizmu. Główna ulica wypełniona straganami z lokalną cepelią mieni się w odcieniach czerwieni z burdeli, salonów masażu i pubów go-go. – Mister, ping-pong show? – zaczepia cię chudy jak przecinek nagabywacz. A pal licho! Wchodzisz po stromych schodach do ciemnego pomieszczenia wyłożonego czerwonym dywanem. Ocierasz się o wilgotne ciała półnagich kobiet, oblepiających cię ze wszystkich stron. Przynoszą ci drinka. Jeśli jesteś ostrożny, odmawiasz (możesz dostać w prezencie pigułkę-niespodziankę) i zamawiasz piwo w butelce. Coś zamówić musisz – takie są reguły zabawy. W zamian oglądasz show, a oczy rozszerzają ci się coraz bardziej. Na brzeg sceny podchodzi naga tancerka i trzymanym w pochwie piórem pisze na kartce specjalnie dla ciebie: „WELCOME TO BANGKOK!”. Pali nią papierosy, popija colę, po czym wyciąga z niej kilka metrów lampek choinkowych. Na koniec strzela w publikę piłeczkami do ping-ponga, ale ty już tego nie widzisz, bo wcześniej oczy wypadły ci na podłogę. Na pewno opowie ci o tym któryś z licznych, otaczających cię rozwrzeszczanych widzów, o ile wcześniej nie zaczepi cię burdelmama i nie zażąda 3000 bahtów. – Za co? – zaczniesz krzyczeć. Przecież nagabywacz nic o tym nie wspominał! Nic z tego. Musisz zapłacić, chyba że lubisz awantury. Idziesz ochłonąć do baru – na pewno z go-go, bo o inne tu trudno. Kobiety uśmiechają się do ciebie i wysyłają ci całusy, nawet jeśli jesteś nieatrakcyjny i masz brzuszek. Jesteś tak nabuzowany, że zabierasz jedną z nich do pokoju na górze. Możesz też wybrać masaż z happy endem (seks w cenie), seans porno, seks na żywo albo schlać się w pubie. Kiedy nad ranem toczysz się do hotelu, potykasz się o rozrzucone pudła, płoszysz tłustego szczura, widzisz, jak kogoś wyrzucają z baru, a w mroku pod śmietnikiem obmacuje cię niechciana przez nikogo, najbrzydsza prostytutka, jaką tu widziałeś. Podchodzisz do taksówkarza i rzucasz: – Na Khao San! – 500 bahtów! – Ile?! – O tej porze takie są stawki! (Robi z ciebie idiotę). Wsiadasz. Zasypiasz. Budzisz się i w mig się orientujesz, że nie jesteś na Khao San Road. – Gdzie mnie przywiozłeś? – No jak to? Do Khao San! – I na potwierdzenie swych słów wskazuje palcem budynek, na którym wołami jest napisane „KHAO SAN”. Otwierasz drzwi – chiński burdel, wejście 500 bahtów, w cenie wszystko. Lądujesz w pokoju z trzema Tajkami. Wracasz do hotelu o 10.00 rano. Jeśli zdarzyło ci się cokolwiek opisanego powyżej, prawdopodobnie jesteś w Bangkoku po raz pierwszy. Gdybyś był seksturystycznym wyjadaczem, około 22.00 zjawiłbyś się np. w Gulliver Tavern na rogu Khao San. Jak zwykle zamówiłbyś piwo (drogo jak na Tajlandię – 100 bahtów) albo drinka (jeszcze drożej), siadł przy stoliku i zaczął się rozglądać. Na pewno w bilard grają młode Tajki z białoskórymi adoratorami (dobry sposób na ich podryw). Pub się zapełnia, obsługa przykrywa plandekami stoły bilardowe, skąpo odziane dziewczęta wskakują na górę, zaczyna się disco. Znasz już sporo twarzy stałych bywalców, kłaniasz się Australijczykowi, który poprzedniego wieczoru powiedział ci, że przychodzi tu od trzech miesięcy. Na twoje pytanie, czym się zajmuje w Tajlandii, odpowiedział, że wydaje pieniądze, i zaczął się żalić na zdradzającą go tajską piękność. Rozpoczynasz łowy. To takie proste! Nie potrzebujesz żadnych kursów uwodzenia! Może i nie jesteś casanową, masz nadwagę, ale one lecą na ciebie jak muchy na lep! Jesteś w raju. Tu nie przychodzą prostytutki, lecz młode dziewczęta spragnione znajomości z dużymi, bogatymi farangami (z tajskiego – człowiek z Zachodu). Tańczysz z upolowaną Tajką, pieścisz ją i zapraszasz na drinka. O godz. 2.00 zamykają knajpę, więc zmieniacie lokal. W końcu zabiera cię do swojego apartamentu. Kochasz się z nią na 10. piętrze w tropikalną noc z widokiem na oświetloną metropolię. Wstajesz o 14.00 i rezygnujesz z obejrzenia wszystkiego, o czym przeczytałeś w przewodniku, tym bardziej że Me (tak ma na imię) proponuje ci wspólny wyjazd na rajskie plaże. I za wszystko chce płacić, bo przecież ma swój biznes – duży kompleks bungalowów. Leżysz na piasku, popijasz whisky z colą, tulisz się do swojej śliczności, a słońce ładuje ci akumulatory na kolejną upojną noc. Przekładasz wylot, w samolocie myślisz, czy by się nie przeprowadzić tu na stałe i nie poszukać pracy. Takie scenariusze zdarzają się naprawdę. Albo raczej – są stałym elementem krajobrazu Bangkoku. Jeśli przytrafiło ci się coś opisanego powyżej, mimo wszystko masz szczęście. O przygodach w Tajlandii zwykle słyszy się opowieści: „Znajomy znajomego wrócił z Tajlandii. Co noc inna panna, non stop od rana do wieczora”. Niektóre z nich kończą się jednak tak: „Kumpel kumpla wyrwał laskę w lokalu i zabrał ją do hotelu. A tam – pełne zaskoczenie”. Transwestytów, zwanych ladyboys, nigdzie nie ma tylu co w Bangkoku. Siedzą w barach, spacerują grupami po mieście, roznoszą ulotki, robią zakupy, tańczą w barach go-go, uprawiają prostytucję. Sztukę wizualnej transformacji doprowadzili do perfekcji. Patrzysz i myślisz – ale egzemplarz! Nie wiesz, że kilka godzin wcześniej chłopiec o dziewczęcej twarzy z pomocą kolegi naciągał swój penis, by w piekielnym bólu przykleić go taśmą do pośladków i ukryć przed wzrokiem widzów. Że ich ponętne biodra to wynik kuracji hormonalnej. Nie gardź nimi! Często to zagubione istoty, których zamiarem nie jest wzbudzanie sensacji. W każdym razie bądź tego świadomy. W końcu musisz jednak zadać sobie pytanie: Skąd się to wszystko wzięło? Najpierw porozmawiajmy z bohaterami akcji. Pytam 33-letnią Tajkę, recepcjonistkę w hotelu (rozwiedziona, 11-letni syn), bywalczynię Gulliver Tavern: – Co wy widzicie w tych białych? – Tajkom podobają się biali. Ale nie z tego powodu, o którym myślisz. W naszej kulturze kobiety nie są dobrze traktowane przez mężczyzn. Oni często nami pogardzają. – A biali nie gardzą? Przylatują, bara-bara i do widzenia. – Tak bywa. Wielu przyjeżdża tu na szybki seks, kompletnie nie rozumiejąc, że dziewczyny obdarzają ich uczuciem. Od innych dowiedziałem się, że to wynik pewnych naleciałości historyczno-kulturowych. Białych zawsze kojarzono z bogactwem, siłą, klasą, elegancją, nawet jeśli często przynosili wojnę. Poza tym działa tu magia białej, „lepszej” skóry. Byłem kiedyś świadkiem następującej rozmowy prowadzonej przez siedzących obok siebie Amerykanina i Tajkę. – Ale ty masz piękną skórę – wyznała mu, głaszcząc go po przedramieniu. – Przecież twoja jest ładniejsza: śniada, aksamitna, delikatna – odpowiedział on. – Nie! Nigdy nie będę miała tak pięknej, jasnej skóry jak ty! Odmienne zdanie na te tematy miał chwiejący się nad barem Anglik: – To wszystko kwestia rozmiaru, stary! Tajki dlatego lubią nas, a nasze dziewczyny – czarnych. A co powiedzą łowcy Tajek? Ich wypowiedzi można podsumować tak: „Bo są urocze, słodkie, szczupłe, zgrabne, delikatne, oddane, wyglądają bardzo młodo, pachną egzotyką, mają kształtne nogi i uwielbiają seks – wyzwolony, dziki, do bólu”. Wielu z nich to różowi, pomarszczeni, bogaci 50- i 60-latkowie spacerujący z młodymi pięknościami po ulicach Bangkoku albo tulący się do piersi nastoletnich prostytutek. Często ich widujesz i pewnie myślisz sobie wtedy, że to wszystko jest takie żałosne i obleśne. Panuje powszechna opinia, że przemysł erotyczny rozkwitł w Tajlandii w czasie wojny wietnamskiej, gdy w kraju stacjonowali spragnieni seksu amerykańscy żołnierze. Nie- prawda. Boom na usługi erotyczne nastąpił w trakcie II wojny światowej, kiedy w Tajlandii stacjonowało 300 tys. japońskich żołnierzy i ok. 30 tys. Brytyjczyków i Hindusów. Do dziś na drzwiach wielu pubów wisi tabliczka: „Tylko dla Japończyków”. Od tamtej pory seks stał się jedną z głównych gałęzi gospodarki, według szacunków w niektórych latach stanowił 13 proc. PKB. Do wybuchu paniki wokół AIDS w latach 80. XX w. władze wręcz promowały seksturystykę, przyciągając coraz większe tłumy obcokrajowców. Wiele zapyziałych wiosek stało się wtedy miastami rozpusty, jak legendarna już Pattaya czy Chiang Mai na północy. Na początku lat 80. doliczono się w Bangkoku 977 barów, klubów i burdeli. Przyczyna zjawiska leży jednak jeszcze głębiej. W Tajlandii „od zawsze” poligamia była społeczną normą. Król utrzymywał na dworze harem, a przeciętny obywatel mógł pozwolić sobie na drugą albo trzecią żonę. Tego obyczaju zabronił jednak w 1934 r. król Rama VII, który po wojażach po Europie podjął misję modernizacji kraju, rozumianą jako konieczność zaszczepienia na lokalnym gruncie zachodnich standardów. Zakaz nie obejmował prostytucji, w związku z czym panowie nawykli do rozmaitości partnerek zaczęli masowo korzystać z usług kurtyzan. Do dziś znakomita większość klientów tajskich prostytutek to Tajowie! Kiedy w latach 50. XX w. zdelegalizowano prostytucję, było już za późno – seksbiznes stał się zbyt istotny dla gospodarki kraju. Dopiero w latach 60. pojawiło się tysiące Jankesów, dla których podczas wojny w Wietnamie Tajlandia stanowiła miejsce dla „R & R” – Rest and Recreation. Kończąc dociekania: seks w społeczeństwie buddyjskim nigdy nie był tematem tabu. Ma korzenie sakralne. Zawsze panowało tu przyzwolenie na intymny, oczyszczający relaks. Znajomy znajomego mówił też, że w pewnym momencie jego przyjaciółka źle się poczuła, po czym okazało się, że ma AIDS. Jej mąż wrócił z delegacji do Tajlandii i nie wspomniał, jak dobrze się tam bawił. Nie ma sensu czytającym ten artykuł ani komukolwiek innemu odradzać wyjazdu do Tajlandii, bo to piękny kraj. Ale… uważajcie!
10 najpopularniejszych miast świata [RANKING]
Miniony rok należał do Azji. Żaden region świata nie zaliczył tak imponującego wzrostu liczby turystów – wynika z corocznego rankingu MasterCard’s Global Destination Cities Index.
RANKING: 10 miast cieszących się największą popularnością MasterCard ogłosił właśnie ranking miast, które w minionym roku cieszyły się najwięcej popularnością turystów. W badaniu MasterCard’s Global Destination Cities Index uwzględniono ponad 130 miast z całego świata. Wzięto pod uwagę liczbę osób, które odwiedziły je w 2016 roku. To jednocześnie wskaźnik najlepiej rozwijających się miast - odwiedzający je turyści zostawiają tu najwięcej pieniędzy. W rankingu o pozycję lidera od lat walczą Londyn i Bangkok. Tegoroczna roszada potwierdza trend: miniony rok pod względem turystycznym należał do Azji. Więcej o tegorocznym zwycięzcy przeczytasz w lutowym numerze National Geographic Traveler.
Ranking: Najczęściej odwiedzane miasta na świecie
Warszawa na 70. miejscu. wśród najczęściej odwiedzanych miast na świecie. Lider niezmienny od lat.
Londyn po raz piąty znalazł się na szczycie listy najczęściej odwiedzanych miast w dorocznym rankingu „Global Destinations Cities Index”* opracowanym przez firmę MasterCard. Ranking, w którym uwzględniono 132 miasta świata, dostarcza nie tylko danych na temat kierunków ruchu turystycznego, ale również umożliwia dogłębne zrozumienie, w jaki sposób przemieszczają się ludzie na całym świecie, a także pokazuje znaczenie miast jako miejsc zamieszkania, celów podróży i motorów globalnego rozwoju. W pierwszej dziesiątce miejsc, które odwiedzą rekordowe rzesze podróżujących, znalazły się: 1. Londyn – 18,82 mln 2. Bangkok – 18,24 mln 3. Paryż – 16,06 mln 4. Dubaj – 14,26 mln 5. Stambuł – 12,56 mln 6. Nowy Jork – 12,27 mln 7. Singapur – 11,88 mln 8. Kuala Lumpur – 11,12 mln 9. Seul – 10,35 mln 10. Hong Kong – 8,66 mln Warszawa, jako jedyne polskie miasto w zestawieniu, znalazła się na 70. miejscu. W 2015 stolicę Polski odwiedzi prawie 1,38 mln gości, a średnia kwota, którą podczas swojego pobytu wydadzą odwiedzający stolicę Polski, ma wynieść 406 USD. Warszawa została wyprzedzona w rankingu przez Kalkutę, ale jednocześnie odnotowała lepszy wynik niż takie miasta jak Rio de Janeiro, Sankt Petersburg czy Genewa. Na podstawie wyników badania autorzy przewidują, że w 2015 roku Londyn odwiedzi 18,82 miliona gości z zagranicy – niewiele mniej niż drugi na liście Bangkok. Pięć ostatnich edycji rankingu zostało zdominowanych właśnie przez te dwa miasta. Najważniejsze trendy Na całym świecie można wyróżnić kilka najistotniejszych trendów, jak na przykład: Azja/Pacyfik W tym regionie znajdują się trzy spośród czterech najszybciej rozwijających się turystycznie miast – Colombo, Chengdu i Osaka (dotyczy to okresu 2009 - 2015). Europa Istambuł to jedno z najbardziej zróżnicowanych miast z rankingu, gdzie 50% przyjezdnych pochodzi z 33 miast uwzględnionych w rankingu. Ameryka Południowa Lima to zarówno miasto znajdujące się w czołówce najczęściej odwiedzanych miast, jak i najszybciej rozwijające się miasto regionu, gdzie liczba turystów zagranicznych jest o blisko 50% wyższa niż w zajmującym drugie miejsce Mexico City. Bliski Wschód i Afryka Dubaj pozostaje najszybciej rozwijającym się miastem ze światowej pierwszej dziesiątki, a Abu Zabi zajmuje trzecią pozycję pod względem tempa ogólnego rozwoju. Ameryka Północna Od 2009 roku Houston pozostaje najszybciej rozwijającym się miastem w Ameryce Północnej i jedynym odwiedzanym w tym regionie, którego tempo wzrostu wyraża się liczbą dwucyfrową. Jak rozwijają się miasta? - Tegoroczny ranking pozwala zrozumieć w większym wymiarze niż kiedykolwiek sieć wzajemnych powiązań między miastami na świecie, a ich rolą w procesie łączenia i stwarzania możliwości rozwoju - mówi Ann Cairns, President of International Markets, MasterCard. W 2015 roku prawdopodobnie blisko 383 miliony podróżnych z całego świata odwiedzi 132 miasta z rankingu, tworząc ogromny popyt na towary i usługi oraz przeznaczając na ten cel łącznie 360 mld dolarów. Zgodnie z raportem ONZ nt. przyszłości urbanizacji pt. „World Urbanization Prospects”, 2/3 światowej populacji do roku 2050 zamieszka w miastach. Prognoza liczby podróżnych w danym mieście poprzez badanie Global Destination Cities Index pozwala na analizę infrastruktury niezbędnej do sprostania potrzebom zarówno mieszkańców, jak i turystów. * Dane wykorzystywane są na potrzeby uzyskania informacji o przyjezdnych zatrzymujących się na jedną noc i wysokości środków przez nich wydawanych w każdym ze 132 miast za pomocą opracowanych na zamówienie algorytymów, z pominięciem efektów węzła dla miast takich jak Singapur, Dubaj, Amsterdam czy Frankfurt. Ranking oraz związane z nim raporty nie są oparte o wielkości i dane transakcyjne MasterCard.
Nowy Jork, Londyn, Bangkok: kiedy polecimy najtaniej?
Jak sprytnie rezerwować, żeby zapłacić najmniej? Skyscanner ujawnia wyniki raportu. Warto znać te triki
Skyscanner, popularna wyszukiwarka podróży w Europie, przeanalizowała zakupy biletów na loty z Polski. Pozwoliło to ustalić, że Polakom najbardziej opłaca się latać w listopadzie, a bilet rezerwować z około 7-tygodniowym wyprzedzeniem. Dane zebrane w raporcie „Najlepszy czas na tanie loty” zawierają również średnie ceny w ciągu roku kalendarzowego na najbardziej popularnych kierunkach. Na urlop w listopadzie? Z przeprowadzonej analizy wynika, że podróż samolotem najtańsza jest oczywiście poza głównymi okresami wakacyjno-urlopowymi. Najwięcej zaoszczędzić można rezerwując miejsca na listopad – bilety są wtedy tańsze o 12% niż przeciętnie, a w trzecim tygodniu tego miesiąca aż o 22%. Bilety lotnicze o średnio 10% tańsze można również zdobyć na styczeń i luty. Szczyt cen biletów przypada natomiast na sierpień, loty są wówczas o 15% droższe. O blisko 10% więcej trzeba zapłacić decydując się na podróż w lipcu. Badanie pokazało również, z jakim wyprzedzeniem należy dokonywać rezerwacji. Z reguły najlepszym terminem na kupno biletu jest okres ok. 7 tygodni przed odlotem. Można wtedy zapłacić aż 18% mniej w porównaniu ze średnią ceną w okresie 30 tygodni przed wylotem. Najlepszy czas na rezerwację biletu zależy również od rodzaju przewoźnika (w przypadku tanich linii najtaniej można zarezerwować bilet 6 tygodni przed podróżą, a tradycyjnych 19 tygodni) oraz trasy (na trasach krótkich najlepszy czas na rezerwację to 8 tygodni, a długich, na których lot trwa ponad 5 godzin, 12 tygodni). Należy jednak pamiętać o tym, że co roku na całym świecie odbywają się miliony lotów, obsługiwanych przez setki linii lotniczych na tysiącach tras, więc nie wszystkie loty są zgodne z tym wzorcem. Kiedy do Londynu, a kiedy do Rzymu? Skyscanner przeanalizował również dane dotyczące tego, jak kształtują się średnie ceny w ciągu roku na najbardziej popularnych kierunkach podróży lotniczych z Polski. Poniżej podano średnie wartości dla poszczególnych miast: • Londyn – najtańszy miesiąc na podróż to listopad (przeciętna cena biletu 338 zł), a najdroższy sierpień (542 zł). Rezerwacji biletu najlepiej dokonać 7 tygodni przed wylotem (20% oszczędności w stosunku do średniej ceny ). • Nowy Jork – najkorzystniejsze ceny obowiązują na luty (1 899 zł), najdrożej jest natomiast w lipcu (3 148 zł). Jeśli chcemy oszczędzić najwięcej, rezerwacji należy dokonać aż 18 tygodni przed podróżą (11% oszczędnościi). • Bangkok – najtaniej jest w marcu (2 420 zł), a najdrożej w grudniu (3 009 zł), najkorzystniej dokonać rezerwacji 17 tygodni przed wylotem (5% oszczędnościi). • Paryż - podróż najdroższa jest w kwietniu, kiedy to za bilety trzeba zapłacić ok. 579 zł. Niewiele mniej zapłacimy za bilety na maj. Najtańsza jest podróż w listopadzie, bilety kosztują wówczas ok. 466 zł. Rezerwacji warto dokonać na 12 tygodni przed podróżą, bilet może być wówczas aż o blisko 40% tańszy od średniej ceny. • Rzym – do stolicy Włoch najtaniej można wybrać się w lutym (382 zł), natomiast najwyższe ceny obowiązują w kwietniu (546 zł). Rezerwacja dokonana 7 tygodni przed podróżą powinna zaowocować najkorzystniejszą ceną (21%i). - Skyscanner przeanalizował dane dotyczące lotów, aby zidentyfikować trendy cenowe i pomóc podróżnym znaleźć najlepszy moment na zarezerwowanie lotu oraz okresy, w których podróżowanie jest najtańsze” – powiedziała Magdalena Greloff, Marketing Manager w Skyscanner. Jak sprytnie rezerwować loty? Na podstawie przeprowadzonego badania serwis Skyscanner opracował trzy proste porady, których stosowanie powinno pozwolić upolować najlepsze okazje cenowe: 1. Bądź elastyczny – unikaj podróży w szczytowych okresach i wybieraj loty w mniej dogodnych godzinach. Pomyśl o skorzystaniu z lotnisk innych niż główne. Tym bardziej, jeśli można do nich stosunkowo łatwo dojechać. Często łączna cena dwóch osobnych lotów, obsługiwanych przez różne linie lotnicze, jest niższa niż koszt jednego biletu tam i z powrotem, nabytego od tej samej linii. 2. Porównuj i zestawiaj - korzystaj z porównywarki internetowej, np. Skyscanner.pl, pozwalającej na porównywanie największej liczby ofert linii lotniczych i internetowych biur podróży oraz sprawdzenie, gdzie można uzyskać najlepszą cenę. 3. Śledź ceny - obserwowanie cen lotów przez kilka miesięcy przed terminem podróży jest najlepszym sposobem na znalezienie dobrej oferty. O badaniu Serwis Skyscanner, mający obecnie 25 milionów unikalnych użytkowników, przeanalizował 56% biletów lotniczych kupionych w wielu różnych krajach. W okresie od kwietnia 2013 r. do marca 2014 r. analizowano dane dotyczące rezerwacji dokonywanych na loty z Polski. Raport oparty jest na danych zebranych na podstawie faktycznych zachowań klientów. Oznacza to, że nie analizowano średniej ceny z każdego dnia (która mogłaby na przykład dotyczyć lotu z przesiadką). Zamiast tego wzięto pod uwagę ceny faktycznie zapłacone przez klientów za loty, które chcieli zarezerwować. Więcej informacji o badaniu: www.skyscanner.pl/bttb/najlepszy-czas-pl
Lata politycznych waśni doprowadziły do przejęcia władzy w kraju przez wojsko. Co stoi u źródeł tego konfliktu?
Urok pieniądza potrafi poluzować nawet więzy tradycji, i to właśnie ta siła spowodowała, że 30 lat temu stary porządek społeczny Tajlandii zachwiał się w posadach. W okresie boomu ekonomicznego, który rozpoczął się w latach 80. XX w., przychód per capita potroił się w ciągu jednego pokolenia. Bangkok, stolica kraju, przeistoczył się w naszpikowaną wieżowcami metropolię, w której świątynie buddyjskie musiały walczyć o przestrzeń z coraz to nowymi centrami handlowymi. Mieszkańcy ze wsi przenieśli się do miast, co zaburzyło tradycyjny model rodziny. Około 10 proc. z 67-milionowej ludności Tajlandii obecnie mieszka w stolicy, a liczba ta byłaby znacznie wyższa, gdyby doliczyć rzesze pracowników najemnych przybyłych do Bangkoku z rolniczych terenów kraju. Bite drogi, elektryczność, motocykle i telewizory – dzięki tym i innym udogodnieniom tajscy rolnicy stali się jednymi z najzamożniejszych biednych. Naukowcy nazwali tę nową grupę społeczną „chłopstwem o średnich dochodach”. Poprawa poziomu życia paradoksalnie przyczyniła się jednak do wzrostu niezadowolenia z przepaści ekonomicznej, jaka dzieli ich od bogatych. W ostatnich latach tajskie społeczeństwo przechodziło historyczną przemianę, w której biedniejsze klasy społeczne, zachęcane przez ambitnych polityków, próbowały przejąć część władzy i środków płynących do kraju, dotąd pozostających całkowicie poza ich zasięgiem. Zmiany te nie spodobały się przedstawicielom dawnego systemu politycznego – pałacowi, biurokracji, sądownictwu i przede wszystkim wojsku. Wszystkie te siły zwarły szyki, by zachować przywileje wynikające z mocno zhierarchizowanego systemu, który określa reguły życia obywateli Tajlandii. Dynamika zmian osiągnęła apogeum 22 maja, kiedy wojsko dokonało zamachu stanu. Wraz z nim wprowadzono godzinę policyjną oraz drastyczne ograniczenia wolności słowa i prasy. Przedstawiciele obalonego rządu zostali zatrzymani, niektórzy się ukrywają. Dziennikarze, politycy i naukowcy znani z krytycznych poglądów wobec nowych władz dostali ostrzeżenia przed kwestionowaniem ich poczynań. Wśród aresztowanych jest Chaturon Chaisang, minister edukacji. – Jeśli ktoś sądzi, że zamach stanu zakończy konflikt i akty przemocy, jest w błędzie – zdążył jeszcze powiedzieć, nim został zabrany przez uzbrojonych żołnierzy. Gdy piszę te słowa, kilka dni po zamachu stanu, nie sposób przewidzieć, w jakim kierunku zmierza Tajlandia i jaka będzie jej sytuacja polityczna w chwili, gdy magazyn trafi do kiosków. Policja w Bangkoku pod billboardem z podobizną króla Bhumibola Adulyadeja broni się przed antyrządowymi demonstrantami. W czasie ostrych starć w lutym 2014 r. zginęły cztery osoby, a 64 zostały ranne. Schyłek panowania króla jest jedną z przyczyn niepokojów społecznych. Fot. James Nachtwey Społeczne doły są dzisiaj najliczniejszą wyborczą siłą. Kandydaci z ramienia ugrupowania wspieranego przez biednych wygrywali we wszystkich dotychczasowych wyborach od 2001 r., ale formowane przez nich rządy były odsuwane od władzy w wyniku zamachów stanu lub wyrokami sądu o podłożu politycznym. Do kraju, w którym kultura nakazuje unikania wszelkich konfrontacji i konfliktów za pomocą wymówek, półsłówek i słynnego tajskiego uśmiechu, powoli wkrada się atmosfera niechęci i nietolerancji. W pierwszych miesiącach tego roku w kampanii pod hasłem „Sparaliżować Bangkok” dziesiątki tysięcy protestujących obywateli blokowało skrzyżowania i zakłócało spokój nieustannym gwizdem. Był to spektakularny przejaw antydemokratycznych nastrojów narodu. Przed wyborami, które odbyły się 2 lutego, protestujący utrudniali kandydatom rejestrację i uniemożliwili dowiezienie urn do lokali wyborczych. W dniu wyborów zatarasowali wejścia do lokali, przepychając się z tymi, którzy próbowali oddać głos. Ponieważ wiele lokali wyborczych zamknięto, Trybunał Konstytucyjny unieważnił całe wybory, a to postawiło kraj w politycznym zawieszeniu. Zamach stanu wprowadzono po tym, jak wybrana w demokratycznych wyborach premier Yingluck Shinawatra została zmuszona do dymisji przez Trybunał Konstytucyjny, który uznał ją za winną nadużywania władzy. Decyzję tę poprzedziły miesiące pogłosek o planowanym przejęciu rządów przez wojsko. Ale w kraju, w którym od 1932 r., kiedy Tajlandia stała się monarchią konstytucyjną, zanotowano około 20 zamachów oraz prób zamachów stanu, takie pogłoski nie dziwią. W masowych święceniach w północno-wschodniej Tajlandii 89 młodych mężczyzn zmienia odświętny strój na szaty mnicha. Konsumpcyjny styl życia młodych pokoleń sprawia jednak, że coraz mniej Tajów poświęca się życiu klasztorne. Fot. James Nachtwey Upraszczając złożoną sytuację: pozbawieni prawa głosu obywatele Tajlandii potocznie zwani czerwonymi koszulami domagają się wyborów, będąc przekonanymi o swojej wygranej. Druga strona konfliktu, określana jako żółte koszule, dąży do zmiany systemu wyborczego, wiedząc, że w obecnej sytuacji nie jest w stanie zyskać wystarczającej liczby głosów, by utrzymać władzę. Ruch antywyborczy odpiera zarzuty o antydemokratyzm i twierdzi, że jego definicja demokracji po prostu nieco się różni od powszechnej. – Nie można stwierdzić, że Amerykanie czy Brytyjczycy mają jej jedynie słuszną wizję – mówi Danuch Tanterdtif, właściciel szkoły języków obcych i technik komputerowych, przedstawiciel żółtych koszul. – Demokracja to kultura i sposób myślenia. W Tajlandii długo mieliśmy króla, zanim wprowadzono tu demokrację. Zmiany nie przyjdą w szybkim tempie – wyjaśnia. Król Bhumibol Adulyadej od lat zajmuje ważne miejsce w zbiorowej świadomości i stanowi jeden z filarów tożsamości narodowej Tajów. Obchodzący w tym roku 86. urodziny monarcha zasiada na tronie od 1946 r., dłużej niż wynosi średnia długość życia w Tajlandii. Wielu obywateli nie wyobraża sobie państwa bez niego. W przeszłości król wykorzystał swój autorytet do zapobieżenia kilku kryzysom. Jednak w ostatnim czasie zapadający na zdrowiu monarcha ograniczył aktywność i milcząco obserwuje wydarzenia. Będąc monarchą konstytucyjnym, Adulyadej nie sprawuje władzy bezpośrednio, lecz może mieć znaczny wpływ na sytuację polityczną kraju. Wydaje się niemożliwe, aby jakikolwiek jego następca cieszył się takim szacunkiem i uznaniem. Pod naporem globalizacji Tajlandia jednocześnie stopniowo odchodziła od starej struktury reprezentowanej przez monarchę. Mimo że niemal 95 proc. Tajów uznaje się za buddystów, ich religijność często ogranicza się do rytuałów. Mnisi buddyjscy nie cieszą się już tak wielkim szacunkiem jak kiedyś, przede wszystkim z powodu skandali i rosnącego materializmu duchownych. Coraz mniej młodych mężczyzn goli głowy, by na kilka miesięcy poświęcić się klasztornemu życiu, co kiedyś było popularnym rytuałem przejścia. Tymczasem dominującą rolę w tajskiej polityce odgrywa człowiek, który nawet nie mieszka w kraju. Thaksin Shinawatra, były premier obalony w drodze zamachu stanu w 2006 r., nadal cieszy się największym poparciem. Ostatnie wybory z 2011 r. wygrała jego siostra, Yingluck, którą Thaksin bezwstydnie popierał, ogłaszając swoim „klonem”. Kampania mająca na celu paraliż miasta wywiązała się po próbie przegłosowania przez rząd Yingluck ustawy o amnestii z zapisem ułaskawiającym Thaksina skazanego za korupcję, co pozwoliłoby mu wrócić do kraju. Thaksin – miliarder, który zbił majątek w branży telekomunikacyjnej, lecz nie pochodzi z uprzywilejowanych rodów tajskich oligarchów – świetnie wyczuł wyborczy potencjał rzesz biednych obywateli, niezauważanych dotąd przez polityków. Zyskał ich poparcie, wprowadzając system taniej opieki medycznej i program pomocy materialnej. Jego praca u podstaw zaowocowała poparciem większości wyborców, co zagroziło pozycji elity politycznej Bangkoku. Po wygranej w 2001 r. Thaksin Shinawatra odniósł wyborczy sukces również w kolejnych wyborach, w 2005 r., zyskując ogromną przewagę. Mimo to Shinawatrze daleko do demokraty. W czasie swych rządów samowolnie redukował kompetencje niezależnych agencji władzy państwowej, których zadaniem była kontrola działalności władzy wykonawczej, ograniczył wolność wypowiedzi prasowej i wykorzystywał stanowisko do czerpania korzyści materialnych. Stosując bezwzględną politykę, którą zyskał uznanie wśród swoich zwolenników, Shinawatra rozognił uśpiony od lat ruch wyzwoleńczy malajskich muzułmanów w południowych prowincjach kraju. Wśród zastosowanych przeciw nim metod były drastyczne akcje zbrojne i masakra ludności cywilnej. W ostatnich dziesięciu latach w zamachach, zasadzkach i atakach bombowych zginęło około 6 tys. ludzi. Zamach stanu z 2006 r. nie zdołał ograniczyć ogromnych wpływów Shinawatry, a gdy generałowie oddali głos wyborcom, w kolejnych demokratycznych wyborach zwycięzcą ponownie została partia byłego premiera. Podczas gdy sądy i wojsko dokonywały następnych prób obalania rządów powiązanych z Shinawatrą, Tajlandia borykała się z protestami organizowanymi naprzemiennie przez ugrupowania spod żółtej i czerwonej flagi. W 2010 r. dziesiątki tysięcy czerwonych koszul przez dwa miesiące okupowały centralną dzielnicę handlową Bangkoku. – Przywiodły mnie tu brak równości i sprawiedliwości. Nie ma u nas demokracji i musimy ją sobie sami wywalczyć. Nikt nam jej nie da – powiedział mi jeden z protestujących rolników z północy. Próby negocjacji nie przyniosły efektów i do akcji wkroczyło wojsko. Po wielu dniach otwartej walki, chaosu i ognia demonstracja została rozbita. W zamieszkach zginęło 90 osób, w większości cywili. W ostatnich latach stale rośnie liczba ofiar przemocy o podłożu politycznym. Żadna ze stron konfliktu nie jest skłonna przyznać się do porażki, za to coraz częściej można usłyszeć słowa takie jak „separatyzm” i „wojna domowa”. To najbardziej ekstremalne opcje wyjścia z impasu, w jakim znalazła się dzisiaj Tajlandia.
Plemienny odwrót – Prawdziwy Mentawaj ma tatuaże na całym ciele, nie nosi ubrań i mieszka w lesie – tłumaczył mi szaman Lala z indonezyjskiej wyspy Siberut. Jego żona Bai Boroiogok dodała jeszcze, że piękna kobieta to taka, która ma zęby spiłowane w trójkąty. Mentawajów, którzy nadal żyją w dżungli według zasad przodków, została garstka, może dwa tysiące. Rząd Indonezji od lat próbuje ucywilizować „dzikusów” – siłą, przekupstwem, obietnicami. Za posłuszeństwo oferuje darmową naukę dla dzieci i życie w mieście. Tyle że tam trzeba mieć pieniądze, a oni nie zarabiają, wystarcza im to, co upolują albo zbiorą z drzew. – Nigdy się nie poddam, bo bez naszej tradycji jestem nikim – zapewniał mnie z mocą szaman Lala. Pomyślałam wtedy, że ich styl życia przetrwa może jeszcze kilka dekad. Pół roku później dostaję wiadomość, że na Siberut wybiera się mój przewodnik z Indonezji. Proszę, by popłynął w górę rzeki do rodziny Lali, sprawdził, co u nich słychać. Okazuje się, że drewniane chaty w środku lasu stoją puste. A więc w końcu także oni przyjęli ofertę. Ponoć noszą dżinsy, T-shirty i mieszkają w domu z blachy falistej gdzieś w wiosce rządowej. To już nie jest kwestia lat, tylko miesięcy – kultura ostatnich plemion ginie na naszych oczach. Dlatego projekt fotografa Jimmy’ego Nelsona Before They Pass Away, czyli „Zanim odejdą”, jest tak ważny. Oto jeden człowiek przemierzył glob, uwiecznił sposób życia Czukczów, Mursich czy Huaorani. Możliwe, że ten świat niedługo pozostanie już tylko na zdjęciach, które publikujemy w tym wydaniu magazynu.
Skaner Eureka! Patenty natury Twoje zdjęcie Plemiona: Plemienne życie rdzennych ludów oznacza zupełnie inny niż nasz model istnienia. Jimmy Nelson w odległych zakątkach świata w niezwykły sposób sfotografował te społeczności, które wciąż jeszcze nie utraciły kontaktu z czasem sprzed tysięcy lat. Nasza cywilizacja stoi już jednak u ich progu. „Miasto” z neolitu Czy 5 tys. lat temu niewielkie szkockie wyspy mogły być ludną, kwitnącą krainą promieniującą kulturowo na południe? Czy dokonania ich mieszkańców mogły się stać inspiracją dla budowniczych Stonehenge? Oczywiście. Na Orkadach wystarczy ruszyć łopatą, by znaleźć kamienne odpowiedzi na te pytania. Podziemia wojny: Okopy I wojny światowej czasem przebiegały... głęboko pod ziemią. Gdy nie dało się na powierzchni, próbowano dopaść wroga pod nią. Sieci tuneli stawały się, zależnie od okoliczności, schronami, sypialniami, śmiertelnymi pułapkami, korytarzami transportowymi dla minerów. I wreszcie – jedyną w swoim rodzaju galerią sztuki, gdzie żołnierze próbowali uporać się z frontowymi traumami. Głuptaki: Te morskie ptaki na swoją nazwę w żaden sposób nie zasłużyły. Są energiczne, znakomicie nurkują i potrafią walczyć o swoje, choć z człowiekiem, gdy ten postanowił przerabiać je na smar, oczywiście przegrywały. Na szczęście w porę przyszło opamiętanie i pozostawiona w spokoju populacja pięknie się odrodziła. Głodna Ameryka: Żyją w niedostatku i wiecznie martwią się o jutrzejszy obiad, a mimo to – tyją. Choć strojem przypominają przedstawicieli klasy średniej, nie przetrwaliby bez żywnościowych bonów z pomocy społecznej. I to mimo że mają oficjalną pełnoetatową pracę i żyją w USA, najbogatszym kraju świata. Amerykańska bieda jest paradoksalna, niepodobna do tej z krajów Trzeciego Świata, ale ogranicza tak samo. Tylko dla prenumeratorów: Transylwania Na wzgórzach Siedmiogrodu, gdzie od wieków prowadzono gospodarkę naturalną, kosząc trawę kosami i wypasając owce, ukształtował się niezwykły ekosystem łąk oszałamiających botanicznym kwiatowym bogactwem. Czas sianokosów jest tu prawdziwą orgią kolorów i zapachów. Metod nowoczesnego rolnictwa to bogactwo nie przetrwa.
My, naczelni Różni nas zaledwie kilka procent materiału genetycznego, a z analizy zachowań wynika, że jesteśmy do siebie podobni nawet bardziej, niż chcielibyśmy przyznać. Czuję ogromną więź z resztą rodziny człowiekowatych i cieszę się ze zmian legislacyjnych w Hiszpanii, w myśl których od 2008 r. orangutany, szympansy i goryle mają – poza wyborczym – prawa takie jak ludzie. Każde spotkanie z wielkimi małpami człekokształtnymi (w języku angielskim istnieje na nie określenie apes, którego bardzo brakuje mi w polskim) jest dla mnie wielkim przeżyciem. Zadziwia mnie bogactwo ich przeżyć i okazywanych emocji, pomysłowość, umiejętność posługiwania się narzędziami. A przecież aż do badań Jane Goodall nad szympansami w latach 60. XX w. taką umiejętność przypisywano wyłącznie człowiekowi! Chciałabym wiedzieć o mojej rodzinie jak najwięcej, ale okazuje się, że im więcej wiemy i im więcej luk w naszym drzewie genealogicznym udaje nam się załatać, tym paradoksalnie wiemy mniej, pojawia się coraz więcej pytań i niewiadomych, a drzewo rozrasta się do rozmiarów baobabu. Nasza ewolucja wciąż pełna jest pytań. Weźmy choćby zasadnicze – dlaczego mózg Homo sapiens aż tak się rozrósł? Mnie najbardziej przekonuje teoria „mózgu społecznego”, w myśl której nasi przodkowie mieli potrzebę rozważania nie tylko tego, co myślą inni, ale też tego, co inni myślą o tym, co myślą inni… Krótko mówiąc – potrzeba plotkowania, knucia i spiskowania wydaje się stać u podstaw gwałtownego rozwoju mózgu oraz aparatu mowy. I szkoda tylko, że ten wspaniały organ posłużył nam do tego, żeby uzyskawszy panowanie nad światem, siać zniszczenie i zaprowadzić naszych braci na skraj wyginięcia.
Skaner Eureka! Patenty natury Polska murowana Fotoreportaż: Zachody słońca są fotografowane powszechnie, robienie zdjęć wschodom wymaga jednak pewnej determinacji. Efekty mogą być jednak bardzo interesujące. Poczet przodków: Historia istot człowiekowatych ma miliony lat. Wprawdzie z rozmaitych skamieniałości paleontologom wiele udało się wyczytać, ale z naszym drzewem genealogicznym wciąż związanych jest mnóstwo fascynujących zagadek. No a grzebanie w rodowej historii zwykle przynosi niespodzianki. Planeta małp: Wystarczy popatrzeć na szympansa, by dostrzec oczywiste podobieństwo do naszego własnego gatunku. Co zatem nas łączy? Ile dzieli? I czy intelekt to tylko człowiecza właściwość? Jaskinia Denisowa: W rozświetlanej słońcem grocie znaleziono dowody na pomieszkiwanie w niej Homo sapiens, neandertalczyków i całkiem nowego gatunku – denisowian. Wszystkie te formy człowieka współistniały i krzyżowały się. Dlaczego więc wcześniej nie znajdowano śladów denisowian? Węgiel: Choć od początku rewolucji przemysłowej spaliliśmy go już miliardy ton, wciąż pozostaje głównym paliwem ludzkości. Jest tani, ale też „brudny”, zanieczyszcza atmosferę. A że szybko porzucić go nie zdołamy, trzeba poszukać sposobu, by stał się czystszy. Sudan: Lata brutalnej wojny domowej przeorały społeczności Sudanu Południowego. Mieszanina myślenia magicznego, wiary we wszystkowidzących proroków oraz bezwzględnej walki o władzę przynosi wszystko, tylko nie pokój i stabilizację. Łódź z Arles: Wyłoniła się z fal Rodanu, a raczej ze starożytnego śmietniska wprost na jego dnie. I przyniosła posąg Neptuna, popiersie Cezara, nie mówiąc już o pomniejszych skarbach. Nic dziwnego, że zasłużyła na całe skrzydło muzeum. Tylko dla prenumeratorów: Indiańskie ziemie Rdzenne ludy Ameryki Północnej, prześladowane przez wieki, przetrwały w niewielkich populacjach. Dziś, aby zachować swoją tradycję i tożsamość, które nie istnieją bez związków z naturą, próbują odzyskiwać i oddawać dzikiej przyrodzie ostatnie skrawki ich plemiennych ziem.
Nie ma na świecie bardziej obleganego miasta niż Hongkong. To zdecydowanie numer jeden wśród turystów - tak wynika z rankingu Top City Destination. Jednak Warszawa też ma się całkiem nieźle
W tej chwili stolica Polski jest na 37. miejscu wśród stu najpopularniejszych miast. Wybrała je firma badawcza Euromonitor International sprawdzając, ilu podróżnych wpada do nich każdego roku. W pierwszej dziesiątce, za Hongkongiem, który odwiedza ponad 37 mln turystów, jest Singapur, Bangkok, Londyn, Makau, Kuala Lumpur, Shenzhen, Nowy Jork, Antalya oraz Paryż. Warszawa ze swoją 37 pozycją nie wypada najgorzej. Wyprzedziły ją co prawda Rzym, Praga, Barcelona, Moskwa, Budapeszt, Wiedeń czy Madryt, ale gorzej od nas wypadły Mediolan, Monachium, Bruksela czy Lizbona. A kto podróżuje najczęściej? Euromonitor obliczył, że Niemcy, Amerykanie, Anglicy, Chińczycy i Rosjanie. Jednak mieszkańcy Państwa Środka już za 3 lata mają być największą grupą turystów ruszających w świat. Polska już się na to szykuje rozpoczynając w Azji kampanię promocyjną. W chińskich telewizjach lecą już spoty „Polska. Come and find your story”, reklamy naszego kraju pojawią się też w Indiach i Japonii. A polscy touroperatorzy uczą się "obsługi" azjatyckich podróżnych. - Polska ma szansę w ciągu najbliższych 3-4 lat stać się kierunkiem trzeciego lub czwartego wyboru wśród podróżnych z Azji. 70 mln podróżujących po świecie Chińczyków to ogromny potencjał, którego nie można nie wykorzystać - podkreśla Elżbieta Wąsowicz-Zaborek, wiceprezes Polskiej Organizacji Turystycznej.
Kobiety na rowery przez Azję - relacja z podróży cz II
Po tym jak przechytrzyłyśmy chiński system i udało nam się dotrzeć z rowerami do stolicy Ganzu, musiałyśmy nadrobić zaległości w trasie
Czas powrotu do Polski z Bangkoku zbliżał się wielkimi krokami, a w naszych głowach cały czas snuła się wizja drinka z palemką na plażach Tajlandii… Z Lanzhou pedałowałyśmy na południe do Chengdu. Do pokonania miałyśmy tylko 900 km, zanim zatrzymałyśmy się na kilka dni w hostelu. Pierwszy raz podczas tej wyprawy odczułyśmy jak bardzo wyczerpujące jest pedałowanie bez przerwy przez 10 dni. Do tej pory miałyśmy średnio co 3-4 dni jednodniowy odpoczynek, bo odległości z punktu A do punktu B były mniejsze. No i po raz pierwszy odczułyśmy co to znaczy pora deszczowa w Azji. Z przelotnego, niewinnego deszczu zrobiła się kilkudniowa ulewa. Sami Chińczycy się nam dziwili, ze jeździmy w taką pogodę. Nam tylko od rana ciężko było się zebrać do drogi, gdy mżyło, padało, siąpiło. Potem było już wszystko jedno. Allach i Smoki Przejeżdżając na Krossach przez kolejne przełęcze, gdzie krajobrazy i ludzie zmieniali się jak w kalejdoskopie, zauważyłyśmy, że Allach mieszka wśród ludzi i w wioskach ma swoje meczety. Smoki natomiast w górach, we mgle (w oddali mogłyśmy zauważyć stupy buddyjskie na wzgórzach). Teraz jednak postanowiły zaprzyjaźnić się z nami, bo mgła razem z deszczem zeszła do ludzi, do Tybetańczyków. Następne kilka dni było już słonecznych, przez co nasza sympatia do Ganzu wzrosła i nie przeszkadzało nam, że od dłuższego czasu pedałujemy pod górkę. Ku naszemu zaskoczeniu 9 dnia pojawiłyśmy się na przełęczy na wysokości 3 840 m n.p.m. Ale Ganzu to nie tylko deszcz i słońce. To prowincja, w której mieszka mniejszość tybetańska. Kobiety w długich spódnicach, przepasane czerwonymi szarfami, w wiktoriańskich kapeluszach. Mężczyźni w długich płaszczach. Wszyscy z przepiękną biżuterią. Poczułyśmy się jak w bajce, w innym świecie. Gdy wjechałyśmy do kolejnej prowincji Syczuanu, czekały na nas bagna. Bezludne bagna - tak przynajmniej wynikało z mapy. Okazało się, że żyje tam cale mnóstwo pasterzy tybetańskich. Miałyśmy okazję spać w ich jurtach i wypić parę kubków mlecznej herbaty z masłem (tak, właśnie tej) i spróbować “tsamby” czyli tybetańskiej mąki, z której robi się placki bądź dosypuje do maślanej herbaty, która jest najgorszą herbatą na świecie.. Komunikacja w Chinach miała kluczowe znaczenie. Przykładów niedomowień i wynikających z tego różnych sytuacji było bez liku. Chociażby to, że po miesiącu pedałowania w Chinach i prób nauczenia się podstawowych zwrotów, uwierzyłyśmy w swoje zdolności lingwistyczne. W prowincji Syczuan, w mieście, którego nazwy nadal nie znamy, na skrzyżowaniu dróg zapytałyśmy jak dojechać do miasta X, będąc pewne, że kto jak kto, ale my to już poprawnie rozszyfrowujemy zapis fonetyczny „chińskich krzaczków”. Miły pan wskazał nam drogę, więc pojechałyśmy. Okolica piękna, tradycyjnie jedziemy pod górkę (nie wiem skąd wzięło się nasze przypuszczenie, że jedynymi górami podczas tej wyprawy będzie Pamir…), w dole rzeka, zbocza porośnięte drzewami, jest słonecznie, jest pięknie. Mało samochodów, ludzie przyjaźnie do nas machają, asfalt zmienia się w płyty betonowe, płyty betonowe w kamienie, no i cały czas pod górkę. Trzeciego dnia kolorowe wioski zamieszkałe przez mniejszość Yi zniknęły z naszej trasy, a na niebie pojawiły się chmury. I przeklinając naszą pychę i próżność podczas mozolnego wjeżdżania na bliżej nieokreśloną przełęcz, spotkałyśmy leśników. I chyba musiałyśmy wyglądać dość żałośnie, bo zaprosili nas do siebie, szybko ugotowali nam zupę, poczęstowali tuzinem papierosów (w Chinach nawet osoba niepaląca jest częstowana fajkami) i pokazali na mapie gdzie jesteśmy. Nie była to główna trasa, którą zamierzałyśmy jechać, ani też poboczna, ani ta obok mniej bocznej. Tej trasy praktycznie na mapie nie było, bo wjechałyśmy do rezerwatu, gdzie żyją dzikie pandy, pantery i tylko smoki wiedzą jakie jeszcze inne straszne zwierzęta. Leśnicy odradzali nam podróż dalej, bo i tak nie zdążymy na wieczór wjechać na szczyt i zjechać do najbliższej wioski. Trochę nie uwierzyłyśmy, że przez najbliższe 30 km nie będzie nic i pojechałyśmy dalej. Po godzinie zaczął padać deszcz, a my nadal nie zjeżdżamy. Zrezygnowane zaczęłyśmy wyciągać peleryny, gdy pojawiła się odkryta półciężarówka nazywana przez nas „melonikiem”. Niewiele się zastanawiając wpakowałyśmy nasze rowery na pakę i dołączyłyśmy do trzech Chińczyków. Tak ściśnięte, jak szproty w puszce, dojechałyśmy do najbliższej wioski. I tylko patrząc na coraz mocniej nasilający się deszcz, kapiący na i tak już zniszczone rowery, zastanawiałyśmy się jak to możliwe, że przeszły tyle i nadal sprawują się lepiej niż my same. Dziękowałyśmy swojemu szczęściu. Chińskie smaki Czasami dzięki technologii nie było bariery językowej. Pewnego razu zatrzymując się dłużej niż planowałyśmy w sklepie rowerowym rozmawiałyśmy z rówieśnikami za pomocą tabletu o tym jak jest w ich kraju, jakie mamy stereotypy o sobie nawzajem. W Chinach postrzegani jesteśmy, jako kraj rozwinięty. A co u nich? Przekonałyśmy się, że u nich po części to samo, co u nas. Zwykłe problemy zwykłego świata: „Ciężko u nas jest znaleźć pracę”… no u nas też. „Młodzi ludzie nie przywiązują do niczego wagi. globalizacja… kryzys”. Z drugiej strony ktoś u nich gdzieś tam wyjechał, oglądają takie i takie filmy, słuchają ciekawej muzyki. A jaki wy macie stereotyp o Chinach? Jeśli my miałyśmy jakiekolwiek, to pozbyłyśmy się ich dość szybko. Oczywiście Chiny to nie kraina wolności i demokracji, o czym mówili nam tego wieczoru także: dziwne prawa, które odbierają im domy po 70 latach, kary za drugie dziecko i mnóstwo innych przykładów. Byłyśmy zdziwione, że świadomi młodzi mogą głośno rozmawiać na takie tematy. Chiny to też różnorodność kulinarna. Nam do gustu niezmiernie przypadła syczuańska odmiana kuchni, czyli niezmiernie ostra. I jak na początku pobytu w Państwie Środka, zjedzenie zwykłej zupy kończyło się na łzach w oczach i wypalonym gardle, to po miesiącu nie wyobrażałyśmy sobie, by danie nie było doprawione pieprzem syczuańskim. Chińczycy nauczyli nas także, że składniki, które nie mają prawa znaleźć się w jednej potrawie, pasują do siebie. Przykład? Naleśniki z mięsem posypane cukrem, jajecznica z miętą w zupie z kapusty, lody o smaku zielonego groszku czy kukurydzy, ciastko nadziewane boczkiem i cukrem, ciasto nadziewane migdałami i papryką. Ale były też potrawy, które na sam widok sprawiały, że miałyśmy ochotę czym prędzej wsiąść na rower i odjechać – wędzone pyszczki królika, kacze główki z ugotowanym mózgiem i dziobem, kurze pazury, jelita suszone. A jak jedzą rybę? Ze wszystkim – łuskami, wnętrznościami. My subtelnie skrzela czy wątrobę rybią odłożyłyśmy na bok, a pewien Chińczyk łamaną angielszczyzną zapytał się nas, dlaczego nie jemy tego co najlepsze… Podczas chińskiej części wyprawy spotykałyśmy lokalnych rowerzystów, którzy mknęli samotnie lub w grupkach do Tybetu. bo chyba każdy „rowerowy” Chińczyk musi chociaż raz odbyć podróż w tamten rejon. W ogóle w Państwie Środka jest tak, że praktycznie na każdym rogu można spotkać mikroserwis rowerowy w postaci jednoosobowego, wszystkowiedzącego, miłego starszego pana, który jak tylko zgasi papierosa, z chęcią rzuci okiem na twój jednoślad. Są też sklepy rowerowe, do których zagląda młode pokolenie. Takie punkty nie tylko dostarczają profesjonalne serwisy z wszelkimi dodatkowymi gadżetami - które nas najbardziej zauroczyły. Oprócz tego, taki sklep rowerowy proponuje całą serię rozrywek: od picia herbaty po wspólne wyjazdy zarówno blisko, jak i daleko. Takie centrum kultury rowerowej. Jak dostać się do grona rowerzystów? Wystarczy przyjść i wyrazić jakąkolwiek motywację! Nic prostszego! Wiek, płeć nie mają znaczenia. Ni to piekło, ni to raj W Kunming (stolica prowincji Yunann) spotkałyśmy parę Laotańczyków, którzy po stuningowaniu swoich rowerów ostrzegli nas, że może już nie ma błotnych powodzi w Laosie, ale nadal pada – w końcu nadal jest tam pora deszczowa. „Pokrzepione” dobrym słowem, po dwóch miesiącach spędzonych w państwie wciąż pamiętającym czasy Mao, wyruszyłyśmy w stronę Laosu. Z początku nic nie zapowiadało nieszczęścia. Granicę przekroczyłyśmy sprawnie, cały dzień zjeżdżając z górki, zza chmur nieśmiało błyskało słońce, mijałyśmy domki ze słomy, ludzie nam przyjaźnie machali, nikt na nas nie trąbił, choć na zakrętach były znaki z nakazem trąbienia – po Chinach, które wydawały się nie mieć końca, wskoczyłyśmy do innego świata i Laos wydawał się łagodnym rajem. Jednak już kolejnego dnia, wraz z pierwszymi kroplami deszczu, raj zamienił się w piekło. Padało, padało, padało. Asfalt zamienił się w błoto, po pełnych kulinarnych radości Chinach nasza baza żywieniowa skurczyła się do bananów i mleka sojowego, co gorsza, odkryłyśmy, że w czasie podróży nasza odporność na alkohol obniżyła się tak drastycznie, że jedno beer lao (lokalne piwo produkowane w Laosie) wypite na spółkę sprawiło, że ze smakiem pałaszowałyśmy słoninę, myśląc, że to chrupki kukurydziane. Beer lao jest trunkiem narodowym, pewnie też ono pomaga Laotańczykom w osiągnięciu stanu leniwego „slow motion”. Nam jednak ich relaks nie chciał się udzielić – nagle dni zaczęły szybciej mijać, a termin planowanego powrotu do Polski z Bangkoku zbliżał się nieubłagalnie. Zaraz za granicą laotańską (powszechnie znany most przyjaźni laotańsko-tajskiej niczym nas nie zaskoczył), po obowiązkowej sesji zdjęć, odbyło się smakowanie (tyle się nasłuchałyśmy od innych backpackersów o kuchni tajskiej, że nie mogłyśmy się doczekać kiedy skosztujemy tych wszystkich afrodyzjaków i tylko żałowałyśmy, że na dogłębne poznanie wszystkich smaków mamy tylko tydzień). Tak naprawdę to Tajlandia niczym nie różni się od Europy - w dużym mieście jest tu wszystko, czego tylko potrzebujesz. Ludzie są zabiegani, w między czasie załatwiają miliony spraw, wieczorami żyją szybko. Pałeczki do ryżu zostały w Laosie. Razem z Azją. Czas zatrzymał się tutaj tylko w klasztorach. Możesz przyjść i zatrzymać zegarek w tym miejscu, jeśli tego potrzebujesz. My dojeżdżałyśmy do tych miejsc zawsze przez przypadek, w nocy ktoś nas przyprowadzał albo same widząc stupy buddyjskie, kierowałyśmy się w tamtą stronę. Nigdy nas nie wyrzucono (chyba, że akurat klasztor był zamknięty - wtedy kierowano nas do innej instytucji, najczęściej na policję). Śniadania zawsze przynosili ludzie z okolicy. Mnisi jedzą to, co dostaną. Najpierw wychodzą do ludzi, a później ludzie przychodzą do nich. Do wspólnej modlitwy i śniadania my też byłyśmy zapraszane. „Nie jesteście Buddystkami? Nie szkodzi. Chcecie zostać dłużej? Możecie”. Zawsze żałowałyśmy, że czas nas gonił. Na ich twarzach, oprócz tatuaży, zawsze wypisany był spokój i uśmiech. Jakaś mniszka, która skończyła studia w Stanach też odnalazła tu spokój. Ciastko przy śniadaniu podał nam uśmiechnięty mężczyzna w średnim wieku. Prawnik u szczytu kariery. Co tam robił? Przyjechał pomedytować, zatrzymać się na chwilę i został już któryś miesiąc. Obok siedziała starsza Pani z obciętymi włosami. Pewnie mniszka - pomyślałam i dostałam szybką odpowiedź: „A to moja mama. Przyjechała mnie odwiedzić. Chyba też tu zostanie”. Na koniec naszej przygody udało nam się jeden dzień spędzić na plaży w Pattayi – pierwszy raz tyle radości miałyśmy z kąpieli w morzu. Bo decydując się na wyprawę zakładałyśmy cel – dojechać na plażę i przez minimum tydzień leniuchować popijając drinki z łupiny kokosa. Niestety w takiej podróży nie da się wszystkiego zaplanować i z tygodnia zrobił się dzień. Ale najważniejsze, że dojechałyśmy do celu, że - może zabrzmi to zbyt pompatycznie - spełniłyśmy swoje marzenia, udowodniłyśmy sobie, że potrafimy, że dałyśmy radę. A oglądając zdjęcia, nieśmiało spoglądamy na mapę i snujemy kolejne rowerowe plany … Więcej o rowerowej podróży na naszym blogu http://kobietynarowery.com/
Urlop po sezonie: dokąd wybierają się Polacy?
Raport o posezonowych wyjazdach „do it yourself” do Azji
W październiku, wraz z końcem pory deszczowej, rozpoczyna się w Azji sezon turystyczny, który, jak wynika z najnowszego raportu FRU.PL, przyciągnie w tym roku o 15 proc. więcej polskich turystów niż w roku minionym. Najchętniej odwiedzanymi krajami są: Tajlandia, Chiny, Indie oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie – te kierunki wybrało 69 proc. klientów platformy FRU.PL podróżujących do Azji po sezonie. Nowością są wyjazdy „do it yourself” do nieco zapomnianej przez turystów Armenii oraz krajów dotychczas zarezerwowanych głównie dla wyjazdów z touroperatorem - Indonezji i Nepalu. - Azja to dla coraz większej grupy polskich turystów ulubiony kierunek posezonowych podróży organizowanych na własną rękę. Z naszych danych wynika, że okresie od października do grudnia 2013 wybierze się tam o 15 proc. więcej turystów w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego – mówi Bogumiła Sowa z platformy rezerwacji biletów lotniczych FRU.PL. - W ciągu ostatniego roku zainteresowanie samodzielnymi podróżami do Azji wzrosło niewątpliwie dzięki liniom lotniczym Emirates i Qatar Airways, które oferują bardzo dogodną siatkę połączeń w zakresie lotów na kontynent azjatycki, a rywalizując o polskich pasażerów oferują rejsy po cenach mocno konkurencyjnych wobec pozostałych przewoźników – dodaje Bogumiła Sowa. Dlaczego Azja? Jak wynika z danych FRU.PL, w tym roku, podobnie jak w roku poprzednim, największą popularnością wśród podróżujących do Azji cieszy się Tajlandia, dokąd poleci niemal co trzeci turysta (31 proc.). Na drugim miejscu plasują się ex aequo - Indie i Chiny (po 11 proc.), na trzecim - Zjednoczone Emiraty Arabskie (8 proc.). „Turyści wybierają kontynent azjatycki, gdyż oferuje on niezwykle ciekawą kulturę w połączeniu ze stosunkowo niskimi kosztami pobytu. Dodatkowo, konstruując wyprawę na własną rękę, podróżni sami mają wpływ na to, jaki będzie całościowy budżet podróży” - mówi Bogumiła Sowa z FRU.PL. „Jeszcze do niedawna, aby zaoszczędzić na cenie biletu lotniczego do Azji, należało dokonać jego zakupu przynajmniej pół roku wcześniej. Widzimy jednak, że ta tendencja się zmienia - dzięki wejściu na rynek nowych przewoźników, turyści mają dostęp do licznych promocji oraz zniżek, a sam bilet mogą zakupić znacznie później, decydując się na wyjazd nawet kilkanaście dni przed rozpoczęciem podróży” - zauważa Bogumiła Sowa z FRU.PL. Bangkok na pierwszym miejscu Najchętniej odwiedzanym krajem azjatyckim jest Bangkok, dokąd wybiera się niemal co trzeci (31 proc.) pasażer dokonujący rezerwacji biletu lotniczego w serwisie FRU.PL na podróż w okresie od października do grudnia bieżącego roku. - Nasze dane potwierdzają najnowsze wyniki badań przeprowadzonych przez Światową Organizację Turystyki, według których w tym roku Bangkok jest najczęściej odwiedzanym miastem - stolicę Tajlandii odwiedziło już blisko 16 milionów turystów – wyjaśnia Sowa. Drugim pod względem popularności miastem azjatyckim jest Dubaj, dokąd poleci 7 proc. turystów. Taki sam odsetek turystów wybierze się do Bombaju, Deli i Tel Avivu (po 5 proc.). „Znaczący wpływ na wzrost zainteresowania lotami do Dubaju miały linie Emirates, które wraz z pojawieniem się na polskim niebie w lutym bieżącego roku uruchomiły bezpośrednie regularne połączenia między Warszawą a Dubajem - zauważa Bogumiła Sowa. Podróże trwają dłużej niż 3 tygodnie Z danych FRU.PL wynika, że zdecydowana większość (68,1 proc.) turystów wybiera się do Azji na dłużej niż 3 tygodnie. Niemal taki sam odsetek turystów pozostaje w podróży na kontynencie azjatyckim od 2 do 3 tygodni (16,7 proc.) jak i na okres do 2 tygodni (15,2 proc.) Ile kosztują bilety? Średnio najtańsze bilety lotnicze polscy turyści kupili do Dubaju i Bombaju. - Podróżni wybierający się po sezonie do Dubaju polecą średnio za 1655 zł, zaś do Bombaju za 1964 zł w obie strony. Najtańszy lot zarezerwowano do Dubaju za 1 100zł – mówi Bogumiła Sowa. - Te dane świadczą o tym, że warto śledzić ceny biletów lotniczych, gdyż jest spora szansa, że trafimy na promocję bądź wyprzedaż biletów prowadzoną przez przewoźnika, oszczędzając na cenie biletu nawet 1 500 zł - dodaje. Miasto przylotowe Średnia cena biletu (zł) Cena najtańszego biletu (zł) Dubaj 1655 1100 Bombaj 2070 1954 Bangkok 2350 1700 Deli 2400 2 265 Tabela 4. Zestawienie najniższych średnich cen biletów i najtańszych cen lotów do czterech miast azjatyckich Azji na wyloty w okresie: październik-grudzień 2013 r. Źródło: FRU.PL
Senna epoka, gdy Bangkok zwano Wenecją Orientu, z racji przecinających go klongów (kanałów), wydaje się dziś odległa jak paleolit. Gdy wybuchł boom budowlany, zasypywane klongi przegrały z asfaltowymi arteriami ciągnącymi się bez końca.
Bangkok znalazł się w stanie gorączkowego, chaotycznego rozwoju, który nie przestaje galopować. W ciągu ostatnich lat miasto zapadło na swego rodzaju urbanistyczną elephantiasis, przekształcając się w molocha bez wyraźnego kształtu, ziejącego oparami spalin, dławionego skrzepami gigantycznych korków samochodowych. Choć metamorfoza, jakiej uległ Bangkok, nie przydała mu urody, za to obciążyła rozlicznymi wadami nowoczesnej metropolii, to mimo wszystko pozostał on miastem na swój sposób magnetycznym. Przy dobrej woli można się dopasować do jego zwariowanego rytmu i znaleźć w nim nietypowy nastrój. Tworzą go nie tylko świątynie, pałace i przydomowe oazy bujnej tropikalnej roślinności, ale również symbioza z wodą, tak charakterystyczna dla tego obszaru położonego metr poniżej poziomu morza. Ocalało jeszcze trochę klongów i domostw na palach, nie zniknęły z kanałów pływające bazary, potężna rzeka Nam Chao Phraya jak zawsze służy handlowi i komunikacji – tak samo ważna dla Tajów jak Nil dla Egipcjan. Dobrze wiedział o tym król, który – po upadku zrujnowanej w 1767 r. przez Birmańczyków stolicy Ayutthayi – przeniósł swoją siedzibę właśnie nad brzeg wielkiej rzeki. Z początku na jej zachodnią stronę, do miejscowości Thon Buri. Nazwa rzeki, Nam Chao Phraya, wzięła się od imienia generała i późniejszego króla Ramy I, założyciela panującej do dziś dynastii Czakri. Władca doszedł do wniosku, że Thon Buri to niedobre miejsce na stolicę, bo od zachodu mogli ją łatwo napaść Birmańczycy, i w 1782 r. przeprowadził się na wschodni brzeg rzeki. Znajdowała się tam osada o nazwie Bangkok, co znaczy „wioska dzikich oliwek”, ale Czakri przemianował ją na Krung Thep, czyli Miasto Aniołów. Tajlandczycy między sobą nadal tak go nazywają. Gwoli ścisłości, Miasto Aniołów to tylko początek nazwy miasta, które ma długi szereg dalszych, patetycznych przydomków. Po tajsku jest to jedno słowo, liczące w zlatynizowanej postaci 170 liter, co zostało zapisane w Księdze Re-kordów Guinnessa. Nazwy Bang- kok używają tylko cudzoziemcy. Obcokrajowiec – czyli fa-rang – w stolicy Tajlandii ma dwa problemy. Jedna z trudności polega na ekonomicznym pokonywaniu ogromnych odległości. Miejskie autobusy i mikrobusy są zatłoczone i potwornie duszne. Taksówki oferują większy komfort, ale cóż z tego, skoro są droższe i tak samo grzęzną w zatorach ulicznych. Bodaj najpraktyczniejszy jest samlor, czyli trzykołowa riksza zwana też tuk-tuk, tyle że w koszty jazdy nią wliczyć trzeba ryzyko ogłuchnięcia i oddychania głównie dwutlenkiem węgla. Kolejny kłopot to nadmiar. Jest po prostu za dużo do zobaczenia podczas pobytu, który zawsze okazuje się za krótki. Wyboru musimy zatem dokonać podług indywidualnych zainteresowań, choć naturalnie są rzeczy, bez obejrzenia których wyjeżdżać po prostu nie wypada. Na pierwszym miejscu stoi niewątpliwie kompleks zabudowań dawnej rezydencji królewskiej, tzw. Wielkiego Pałacu, którego architektura i kolorystyka to gotowy wzór dla ilustratorów baśni. Tamże znajduje się Wat Pra Keo, czyli Świątynia Szmaragdowego Buddy, najważniejsza w Tajlandii. Taj chcący podkreślić swą prawdomówność zaklina się na tamtejszego Buddę, wyrzeźbionego z bloku zielonkawego jaspisu. Pałac jest tuż nad rzeką, gdzie można wziąć wodną taksówkę i popłynąć na drugi brzeg do bliźniaczego Thon Buri, by popatrzeć z bliska na Wat Arun, czyli Świątynię Brzasku. To ogromna, błyszcząca w słońcu jak tropikalny kwiat piramida zwieńczona strzelistym prangiem (okrągła spirala), pokryta szczelnie barwnymi kawałkami chińskiej porcelany. Jeden z klongów w Thon Buri to miejsce słynnego pływającego bazaru, na który naprawdę warto się wybrać – pozo- staje ciągle autentyczny, mimo naszpikowania różnojęzycznymi farangami. Rzeczną barką można również popłynąć na wycieczkę do imponujących ruin Ayutthayi, dawnej stolicy Tajlandii, która miała więcej mieszkańców niż współczesny jej Londyn. Wycieczka w obie strony zajmuje 6 godzin, a atrakcją drogi powrotnej jest naznaczony osobliwą melancholią zachód słońca. Takie wyjazdowe przerywniki pozwalają trochę odetchnąć od uciążliwości miasta i wielu turystów w ten właśnie sposób urozmaica sobie pobyt, rezygnując z biegania po pagodach i muzeach. Najczęstszym celem jednodniowych wypadów – oprócz Ayutthayi – jest most na rzece Kwai oraz Pattaya – „riwiera Bangkoku” nad Zatoką Tajlandzką, niemożliwie zresztą tłoczna i oddana we władanie barów zatrudniających nieprzerwanie uśmiechnięte hostessy. Nocne serce Bangkoku bije w Patpong, a ściślej rzecz biorąc na dwóch uliczkach o tej nazwie między ulicami Silom i Suriwong, w pobliżu hotelu Sheraton. Warto tam wpaść przynajmniej raz wieczorem. W jaskrawych kaskadach neonów kąpią się przytulone do siebie szeregi barów i wszelkiej kategorii lokali nocnych. Nie ma co ukrywać – zdecydowanie dominuje w nich klientela męska, choć niektórzy turyści zjawiają się na Patpongu w damskim towarzystwie i na ogół paniom rzedną nieco miny, gdy na stoliki wskakują odziane głównie w biżuterię go-go girls, pląsające energicznie w rytm muzyki. Niezbyt daleko jest stamtąd do dzielnicy chińskiej z kapiącą od złota ulicą Jaorawat. Znalazłszy się tam, nie przeoczmy Wat Trimitr, z odnalezionym przypadkiem przy robotach budowlanych starym, szczerozłotym posągiem Buddy ważącym 5,5 tony. W tym rejonie jest także mnóstwo małych sklepików z najrozmaitszą starzyzną, gdzie przed wyjazdem można niedrogo kupić jakąś nieszablonową pamiątkę. Bo wyjechać w końcu z Bangkoku trzeba i chyba każdy z 10 milionów odwiedzających go co roku turystów czyni to z wielkim żalem. I z nadzieją na powrót, gdyż pierwsza podróż to tylko aperitif zaostrzający apetyt na dalsze odkrywanie Tajlandii. Jad z gadziego udoju W Tajlandii groźba ukąszenia przez węża jest większa niż ryzyko złamania nogi. Dlatego tak ważna jest produkcja serum, która odbywa się na farmie w Bangkoku. Kilku mężczyzn wchodzi do wykopu na niewielką, otoczoną fosą wysepkę, która wprost roi się od węży. Jedni noszą białe kitle, inni – zielone służbowe uniformy z krótkimi rękawami. Nie mają rękawiczek, niektórzy paradują w sandałach na gołych stopach. Przygląda im się wianuszek turystów z wycelowanymi w nich kamerami i aparatami. Węże na razie są spokojne. Ujawniają pewne zdenerwowanie dopiero wtedy, gdy jeden z mężczyzn zaczyna w nich przebierać, podnosząc je, oglądając i bezceremonialne odrzucając na stronę. Stawiają przednią część tułowia, wysuwają rozwidlone języki, niektóre rozszerzają kark w kaptur, na którym widnieje deseń okularowy. To kobry indyjskie (Naja naja). Od ich ukąszeń giną co roku tysiące ludzi. Panowie w kitlach nie przejmują się irytacją kobr i sprawnie przystępują do tzw. dojenia. Okaz o wyraźnie nabrzmiałych gruczołach jadowych jest chwytany jedną ręką za głowę, drugą za dół tułowia. Pod rozwartą paszczę węża podstawia się szklaną płytkę, na którą spływa żółtawy, przezroczysty płyn. Spektakl zyskuje na emocji, gdy zabiegowi poddawane są kobry królewskie (Ophiophagus hannah), długie na kilka metrów i grube jak konary. Nie pozwala się im pełzać swobodnie w obrębie ogrodzenia, bo przy swoich rozmiarach mogłyby się zeń wydostać; trzymane są zatem w klatkach. Oprócz kobr do głównych pensjonariuszy farmy należy posiadacz żółto-czarnych obrączek krait (Bungarus fasciatus) oraz znienawidzona żmija łańcuszkowa (Vipera russelli), uważana za wcielenie perfidii i zła. Jednorazowo od kobry uzyskuje się 2/3 grama jej jadu. To wystarcza, żeby uśmiercić tysiąc królików albo 50 tysięcy myszy. Jad zastyga w kryształki, które długo zachowują toksyczność i rozpuszczają się w wodzie. Wstrzykuje się go w regularnych odstępach koniom, które po 6–8 miesiącach są uodpornione, a ich krew staje się zdatna do wyprodukowania surowicy przeciwjadowej. Farma hodowlana węży na terenie Instytutu Pasteura przy ulicy króla Ramy IV w Bangkoku powstała już w 1923 r. Wytwarzane tu serum rozsyłane jest do wiejskich ambulatoriów Tajlandii oraz eksportowane do innych krajów Azji. Węże do hodowli w instytutowej farmie przynoszą okoliczni wieśniacy, którzy wyspecjalizowali się w łowieniu gadów i nieźle na tym zarabiają. Popyt nie ustaje, gdyż żmije żyją w niewoli zaledwie kilka miesięcy, a serum potrzebne jest bez ustanku. Ukąszeni ludzie niekiedy próbują się ratować starym sposobem: wyssaniem rany i jej wypaleniem. Może się to okazać skuteczne, ale tylko wtedy, gdy gad był mniej jadowity lub wstrzyknął niewiele jadu, bo miał akurat opróżnione gruczoły. W przeciwnym razie objawy zatrucia występują już po upływie 10 minut. Ofiarom żmij łańcuszkowych krwawią dziąsła i nos. Po stopniowej utracie przytomności dochodzi do ustania pracy serca. Z kolei po ukąszeniu kobry pojawiają się trudności w oddychaniu oraz utrata mowy. Śmierć następuje w ciągu kilku godzin w wyniku porażenia układu oddechowego. Podobne objawy daje jad kraita, z towarzyszeniem drgawek i bólu żołądka. Chociaż ukąszenia węży zdarzają się często, nie wynika to z przypisywanej im agresywności i podstępności, lecz najczęściej z nieuwagi bądź przypadku. Wygrzewające się w dzień gady ruszają na polowanie o zmierzchu – widzą wtedy lepiej. Atakują tylko gdy się na nie nadepnie lub je drażni. Są głuche i o zbliżaniu się człowieka informuje je wibracja podłoża. Dlatego w terenie, gdzie mogą być węże, należy stąpać mocno. Ostrzeżony gad zejdzie nam z drogi. 5 miejsc, które warto odwiedzić w Bangkoku • Park Dusit w centrum dzielnicy rządowej tworzą eleganckie ogrody i architektura. Można tam spędzić cały dzień, zwiedzając, m.in. muzeum rodziny królewskiej i królewskich powozów. • Muzeum Narodowe prezentuje najwszechstronniejszy zbiór sztuki i rzemiosła Tajlandii. W znajdującej się na jego terenie świątyni Buddhaisawan możemy zobaczyć Phra Budda Sing – posążek zaliczany do najświętszych w Tajlandii. • Wielką Huśtawkę przed Wat Suthat wprawiano w ruch podczas uroczystości bramińskich. Rywalizujące drużyny wychylały ją na wysokość 25 metrów. Z powodu wielu śmiertelnych wypadków zawody zawieszono w 1935 roku. • Salon masażu – w Tajlandii nie wypada nie poddać się magicznej mocy rąk tajskich masażystów, połączeniu chińskiej akupunktury i hinduskiej jogi. • Dzielnica chińska niedaleko przystani Ratchawong pozwoli zagłębić się w świat gier hazardowych, bazarów pełnych chińskich medykamentów, chińskiej opery, kaligrafii i kuchni.