National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-18T10:11:08.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Topią się śmietniska wikingów na Grenlandii. Naukowcy wykryli w nich DNA patogenów
items: Czy życie z Ziemi mogło przedostać się na księżyc Jowisza? To surrealistyczne, ale wysoce prawdopodobne
items: „Obcy” na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Naukowcy odkryli zmutowane szczepy bakterii
items: Powraca groźna choroba. Naukowcy ostrzegają, że wywołująca ją bakteria zmienia się błyskawicznie
items: Czy możemy „zaszczepić” się przeciwko stresowi? Naukowcy mają na to kilka pomysłów
items: Trąd nie zniknął. Badacze odkryli niepokojące zmiany u wiewiórek
items: To nie ty masz ochotę na słodycze? Mikroby w twoich jelitach mogą zmieniać apetyt i preferencje
items: Naukowcy znaleźli słaby punkt superbakterii. To przełom w walce z opornością na antybiotyki?
items: Eksperci biją na alarm. Niezbędny podczas podróży przedmiot jest siedliskiem bakterii
items: „Autostrada” do głowy. Bakterie jelitowe mogą być częstymi gośćmi w… mózgu
items: Odkryto „drużynę” współpracujących bakterii. Rozłożyły plastik w 24 godziny
items: Medyczny „Święty Graal” staje się faktem? Amerykańscy naukowcy pokazali szczepionkę, która działa na bakterie, wirusy, a nawet… alergie
items: Odporna na antybiotyki superbakteria sprzed 5000 lat odkryta w rumuńskiej jaskinii. I to nie jest zła wiadomość
items: Grzyby na diecie z węgla drzewnego. Swoje unikatowe możliwości pozyskał od bakterii
items: Mikroorganizmy w Fukushimie zachowują się zaskakująco, bo… nie mutują. Czemu więc nadal żyją?
items: Nie pili, a zachowują się jak po kilku głębszych. Jak działa zespół autobrowaru i co mają z nim wspólnego bakterie w jelitach?
items: Ta bakteria to cytrusowy terrorysta – „porywa” drzewa owocowe i zmusza je, by wydały jej cukier. Dzięki temu rośnie 100 razy szybciej
items: Mikrobiota jelitowa jest ważna - ale która dokładnie? Powstał ranking najzdrowszych bakterii
items: Armia wirusów w walce z superbakteriami. Polscy naukowcy na tropie terapii przyszłości
items: Rdza pomoże odnaleźć życie w kosmosie. Pierwszym przystankiem Mars
items: HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
items: Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
items: Mikroby w kosmosie – czy bakterie z ludzkiego ciała przetrwają przeciążenie 30 g?
items: Naukowcy budzą mikroby uwięzione pod lodem. „W żadnym wypadku nie są martwe”
items: Sen pod lupą naukowców. Jelita mają w tej historii zaskakującą rolę

Topią się śmietniska wikingów na Grenlandii. Naukowcy wykryli w nich DNA patogenów
type: item
date: 2026-06-18T10:10:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: bakterie
subject: grenlandia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wikingowie
description: Śmietniska wikingów i Inuitów sprzed setek lat na Grenlandii to nie tylko skarbnica wiedzy dla archeologów. To także rezerwuar mikrobów, których DNA przetrwało w lodzie. Czy topniejąca wieczna zmarzlina uwolni patogeny i czy są one dla nas zagrożeniem?
encoded: Historia ludów północy, w tym wikingów, kojarzy się nam głównie z ich śmiałymi wyprawami łupieżczymi. Skandynawowie byli jednak przede wszystkim bardzo zaradnymi osadnikami, którzy zajmowali trudno dostępne terytoria. Jedna z takich opowieści dotyczy Grenlandii, gdzie ludzie dotarli już w połowie III tysiąclecia p.n.e. Ówczesne społeczności określamy mianem paleo-Inuitów. Osadnicy nordyccy trafili tam między X a XV wiekiem naszej ery. Każda z tych kultur pozostawiła po sobie śmietniska zawierające kości zwierząt, odchody, muszle i inne odpady domowe. Naukowcy właśnie się w nie zagłębili. Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie naukowym „Frontiers in Microbiology”. Archeologiczna bomba biologiczna? Obecnie temperatury w Arktyce rosną trzy do czterech razy szybciej niż średnia światowa, co prowadzi do destabilizacji wiecznej zmarzliny. Skute lodem dawne osady powoli topią się i są narażone na działanie czynników zewnętrznych, erozję i wypłukiwanie materiału do rzek oraz mórz. Budzi to obawy o możliwość uwolnienia niebezpiecznych patogenów. Zarodniki wąglika uwolnione z rozmarzającej wiecznej zmarzliny na Syberii w 2016 roku spowodowały śmierć około 2 tysięcy reniferów i być może jednej osoby. Wydaje się więc, że zagrożenie jest prawdopodobne. Jak tropić niewidzialne zagrożenie? Aby ocenić ryzyko, zespół naukowców wykorzystał metagenomikę do porównania mikrobów z 78 próbek pobranych ze śmietnisk z różnych okresów z 143 próbkami okolicznej gleby. W celu pozyskania materiału ze stanowisk archeologicznych wykorzystywano również świdry. Badania objęły lokalizacje w zachodniej i południowej Grenlandii, takie jak Qajaa czy Nuuk. Dzięki analizie DNA badacze mogli zidentyfikować sygnatury bakterii, nawet jeśli same mikroorganizmy były już martwe. Śmietniki wiecznie żywe? Badania wykazały, że śmietniska posiadają unikalną sygnaturę mikrobiologiczną, wyraźnie różniącą się od otaczającej gleby. Są one bogate w bakterie związane z człowiekiem i zwierzętami, w tym oportunistyczn…

wiking-49c576f.jpg
width: 1575
height: 1050

Czy życie z Ziemi mogło przedostać się na księżyc Jowisza? To surrealistyczne, ale wysoce prawdopodobne
type: item
date: 2026-06-17T10:36:39.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: bakterie
subject: jowisz
subject: życie
description: Od dekad rozważamy hipotezę panspermii – fascynującą teorię zakładającą, że pierwsze cegiełki życia przywędrowały na Ziemię z głębi kosmosu na kometach lub asteroidach. Ale co jeśli ten proces zadziałał również w drugą stronę? Astrofizycy właśnie wyliczyli, że przez miliardy lat nasza planeta mogła wysyłać w kosmos niezliczone ilości mikroorganizmów.
encoded: Dokąd trafiały te uśpione biologiczne przesyłki? Z przeprowadzonych symulacji wynika, że celem ich kosmicznej podróży jest Europa – lodowy księżyc Jowisza, pod którego skorupą kryje się gigantyczny ocean. Prof. Zaza Osmanov z Wolnego Uniwersytetu w Tbilisi udowodnił na łamach „International Journal of Astrobiology”, że zjawisko „odwrotnej panspermii” ma solidne podstawy fizyczne. Badacz wykazał, w jaki sposób ziarenka pyłu transportujące ziemskie bakterie potrafią wyrwać się z grawitacji Ziemi, przetrwać ekstremalny lot, bezpiecznie uderzyć w powierzchnię Europy i przenieść się przez szczeliny w lodzie prosto do życiodajnej wody. Autostopem przez Układ Słoneczny Jak to możliwe, że mikroby z Ziemi uciekają w kosmos? Proces zaczyna się wysoko w naszej atmosferze, około 150 kilometrów nad jej powierzchnią. Kiedy uderza tam mikrometeoryt (kosmiczny pył), przekazuje on ogromną energię uderzonym cząsteczkom. Prof. Osmanov wyliczył, że ziarna pyłu o wielkości około jednego mikrometra – czyli w rozmiarze idealnym, by przenieść upakowaną w nich bakterię – zyskują prędkość aż 14 km/s. To więcej niż tzw. prędkość ucieczki (11,2 km/s), co pozwala im na stałe wyrwać się z objęć ziemskiej grawitacji. Co ciekawe, na takiej kosmicznej tratwie drobnoustroje nie ulegają zniszczeniu – temperatura w trakcie lotu nie przekracza zazwyczaj bezpiecznych 27°C. Ten powolny, niewidzialny wyrzut biologicznego materiału trwa nieprzerwanie od około 3,5 miliarda lat, czyli od momentu pojawienia się na naszej planecie najprostszego życia. Gdzie lądują bakterie? Gdy ziemska bakteria dotrze do orbity Jowisza, jej prędkość wynosi już ponad 20 km/s. Lądowanie na Europie – jego lodowym księżycu – przypomina więc zderzenie z betonową ścianą. Obliczenia wskazują, że przetrwać mogą tylko te mikroby, które wejdą w atmosferę pod ekstremalnie płaskim kątem (około 1 stopnia). Jakie są na to szanse? Zaledwie 3 na 1000 przesyłek wychodzi z tego cało. Prawdziwym wyzwaniem jest jednak dostanie się do płynnej wody…

shutterstock2630268115-92bc3f2.jpg
width: 7680
height: 4320

„Obcy” na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Naukowcy odkryli zmutowane szczepy bakterii
type: item
date: 2026-05-20T11:06:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: kosmos
subject: medycyna
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
subject: Zdrowie
description: Na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej naukowcy odkryli szczepy mikrobów. Analiza wykazała, że mutują one w sposób nieobserwowany wcześniej w warunkach ziemskich. Ponieważ część z nich wykazuje oporność na antybiotyki, odkrycie to budzi uzasadnione obawy o bezpieczeństwo przyszłych misji załogowych.
encoded: W tym artykule: Bakterie żyją w mikrograwitacji Szczepy antybiotykooporne Mutacja na orbicie Walka z patogenami na orbicie Naszą planetę zamieszkuje co najmniej bilion gatunków mikroorganizmów. Podtrzymują każdą formę życia i sprawiają, że planeta nadaje się do zamieszkania. Mikroorganizmy były pierwszą formą życia, która pojawiła się na naszej planecie około 3,8 miliarda lat temu. Dwa i pół miliarda lat temu odegrały kluczową rolę w pojawieniu się pierwszej komórki eukariotycznej, od której pochodzą wszystkie zwierzęta i rośliny, w tym ludzie. Około czterdziestu bilionów (10 do potęgi 12) mikroorganizmów żyje w jelitach każdego człowieka. Mikroorganizmy są esencją życia i siłą napędową ewolucji. Ewoluują z prędkością, która wymagałaby 10 tys. lat eksperymentów w laboratorium tylko po to, aby dorównać jednemu dniu naturalnej ewolucji. Bakterie żyją w mikrograwitacji To dość jasno pokazuje, dlaczego mikroby znajdują się wszędzie. Również w kosmicznym domu ludzkości, jakim jest Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS). W dodatku w zamkniętym środowisku stacji panują warunki, które doprowadziły do zmutowania mikrobów w sposób nieobserwowany na Ziemi. Bakterie jelitowe wpływają na myślenie. Naukowcy znaleźli związek między mikrobiomem a kondycją mózgu Chcesz mieć sprawny umysł? Zadbaj o swoje bakterie jelitowe – radzą uczeni. Właśnie wykazali, że bakterie te wpływają na kondycję intelektualną. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/bakterie-jelitowe-wplywaja-na-myslenie-naukowcy-znalezli-zwiazek-miedzy-mikrobiomem-a-kondycja-mozgu-fot-getty-images-7f2031e.jpeg" width="938" height="528" alt="Bakterie jelitowe wpływają na myślenie. Naukowcy znaleźli związek między mikrobiomem a kondycją mózgu (fot. Getty Images)" title="Bakterie jelitowe wpływają na myślenie. Naukowcy znaleźli związek między mikrobiomem a kondycją mózgu (fot. Getty Images)" /> Już w 2018 roku znaleziono na ISS pięć szczepów mutujących bakterii. Jednak ostatnie badania, …

iss-2d2760f.jpg
width: 6200
height: 4400

Powraca groźna choroba. Naukowcy ostrzegają, że wywołująca ją bakteria zmienia się błyskawicznie
type: item
date: 2026-05-06T10:50:34.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: antybiotyki
subject: bakterie
subject: choroby zakaźne
description: Dur brzuszny powraca w groźnej formie, która ignoruje większość znanych antybiotyków. Naukowcy alarmują: bez natychmiastowych działań i powszechnych szczepień ta zapomniana plaga może dotrzeć nawet do krajów rozwiniętych.
encoded: Dur brzuszny (tyfus) w krajach rozwiniętych postrzegany jest jako choroba historyczna, która współcześnie nie niesie już zagrożenia. Jednak to nieprawda – ta zakaźna choroba pozostaje poważnym globalnym problemem. Badania z 2022 roku wykazały, że sprawca tej choroby, czyli bakteria Salmonella enterica serotyp Typhi (S. typhi), szybko rozwija oporność na wiele antybiotyków. Nowe, groźne szczepy bakterii tyfusu W latach 2014–2019 naukowcy zsekwencjonowali genom szczepów Salmonella enterica w Nepalu, Bangladeszu, Pakistanie i Indiach. Pokazało to dynamiczny wzrost liczby odpornych na leki szczepów XDR (ang. extensively drug-resistant). Niestety, były one odporne nie tylko na klasyczne antybiotyki (ampicylina, chloramfenikol, trimetoprim/sulfametoksazol), lecz także na te nowocześniejsze, np. fluorochinolony czy cefalosporyny trzeciej generacji. Skala zagrożenia – już nie tylko Azja Najbardziej alarmujące jest rozprzestrzenianie się tych szczepów po świecie. Choć większość przypadków duru brzusznego wywołanego szczepami XDR miała miejsce w południowej Azji, to od 1990 roku odnotowano blisko 200 przypadków na całym świecie. M.in. w południowej i wschodniej Afryce, innych częściach Azji, a nawet w Wielkiej Brytanii, USA i Kanadzie. Naukowcy podkreślają, że tempo, w jakim rozprzestrzeniają się szczepy wysoko oporne, wymaga natychmiastowych działań. Pierwszy szczep XDR wykryto w Pakistanie w 2016 roku, a już trzy lata później zdominował on przypadki tyfusu w tym kraju. Mamy coraz mniej skutecznych leków Dotychczas podstawą leczenia były antybiotyki z grup chinolonów, cefalosporyn i makrolidów. Jednak od początku XXI wieku w kilku krajach Azji Południowej aż 85% szczepów Salmonella typhi uzyskało odporność na chinolony. Rośnie też ich odporność na cefalosporyny. Obecnie jedynym skutecznym doustnym lekiem pozostaje azytromycyna, lecz badania wykazują szybkie szerzenie się mutacji dających oporność także na nią. Jeśli te mutacje połączą się ze szczepami XDR, skuteczne doustne …

Dur-brzuszny-8e5d074.jpg
width: 5100
height: 3866

Czy możemy „zaszczepić” się przeciwko stresowi? Naukowcy mają na to kilka pomysłów
type: item
date: 2026-04-21T13:45:59.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: stres
subject: szczepionki
description: Tradycyjna szczepionka przygotowuje układ odpornościowy do budowania lepszych mechanizmów obronnych. Zdaniem badaczy możemy zrobić coś podobnego, aby zwiększyć naszą odporność psychiczną na presję i wynikający z niej stres. Pomocny może być trening odporności na stres, ale też pewna zabita termicznie bakteria występująca w glebie.
encoded: Zastrzyk uodparniający na stres jest marzeniem milionów ludzi funkcjonujących na co dzień pod ogromną presją. Choć pewnie raz na jakiś czas przydałby się każdemu z nas. A chociaż „uodparnianie się” na stres brzmi mało realnie, to jesteśmy w stanie wytrenować swój organizm nie tyle do ignorowania stresu, ile do szybszej regeneracji. Trening antystresowy Tak działają m.in. treningi personelu wojskowego. Specjalnie dobrane symulacje wydarzeń stresogennych, przy jednoczesnym zapewnieniu żołnierzom narzędzi i odpowiedniego wsparcia, pozwalają ograniczyć wpływ przyszłego stresu. W jednym z badań podchorążowie, którzy przeszli trening odporności psychicznej, mieli niższy poziom kortyzolu podczas późniejszych intensywnych ćwiczeń wojskowych niż ci, którzy takiego szkolenia nie przeszli. Podobnie ratownicy medyczni, którzy odbyli trening odporności, są mniej narażeni na rozwój zespołu stresu pourazowego (PTSD) oraz depresji. – Na szczęście większość ludzi nie potrzebuje szkolenia w stylu wojskowym, aby osiągnąć te korzyści. Wystarczy celowe wystawianie się na możliwy do opanowania, codzienny stres, aby budować odporność psychiczną – mówi Julie Vašků z Uniwersytetu Masaryka w Czechach. Radzenie sobie ze stresem przebudowuje mózg Jej badania pokazują, że takie codzienne radzenie sobie ze stresującymi sytuacjami przebudowuje mózg, wywołując zmiany w całej „sieci stresu”, obejmującej m.in. korę przedczołową, która reguluje emocje; hipokamp, związany z pamięcią; oraz ciało migdałowate, odpowiedzialne za wykrywanie zagrożeń. Gdy ludzie dobrowolnie stawiają czoła łagodnym stresorom, te obwody adaptują się w sposób ułatwiający radzenie sobie z przyszłymi wyzwaniami oraz pomagający organizmowi szybciej wracać do stanu równowagi. – Łagodny stresor to sytuacja, w której odczuwasz pewien poziom dyskomfortu, ale jesteś w stanie go znieść. Nie może być przytłaczający. Gdy staje się przytłaczający, ponieważ wówczas może mieć charakter traumatyczny – mówi Vašků. Kiedy taki trening powinien …

FABRIC-KOLAZ-32-2026-04-21T141651.384-310c8e8.jpg
width: 2813
height: 1875

Trąd nie zniknął. Badacze odkryli niepokojące zmiany u wiewiórek
type: item
date: 2026-04-15T06:01:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: choroby zakaźne
subject: futra
subject: szkocja
subject: wiewiórka
description: Czy urocze rudowłose gryzonie mogą być źródłem niebezpiecznych bakterii? Najnowsze badania szkieletów wiewiórek rudych potwierdziły, że trąd atakuje ich czaszki i łapy. W średniowieczu futra tych zwierząt mogły być źródłem epidemii.
encoded: Trąd to przewlekła choroba zakaźna, która od tysiącleci towarzyszy ludzkości. Atakuje skórę, nerwy i błony śluzowe. Choć w Europie kojarzy się z odległą przeszłością, na świecie wciąż stanowi poważny problem – tylko w 2023 roku zgłoszono ponad 182 tysiące nowych przypadków u ludzi. Bakterie wywołujące tę chorobę, Mycobacterium leprae oraz Mycobacterium lepromatosis, są niezwykle wybredne; nie potrafią przeżyć długo bez gospodarza. Słodka wiewiórka nośnikiem patogenów Wiewiórki pospolite (Sciurus vulgaris) od jakiegoś czasu znajdowały się pod lupą naukowców, ponieważ w ich tkankach miękkich wykrywano obecność patogenów związanych z trądem. Co więcej, badania sugerują, że w średniowieczu te małe zwierzęta były istotnym rezerwuarem choroby, a handel ich cennym futrem mógł przyczyniać się do zarażania ludzi. Dotychczas jednak brakowało dowodów na to, jak głęboko choroba ta może ingerować w strukturę szkieletową tych zwierząt. Teraz badacze z Uniwersytetu w Leicester ogłosili na łamach „Interdisciplinary Perspectives on Infectious Diseases” przełomowe badania w tym temacie. Niebezpieczne badania Badanie przeprowadzone pod kierunkiem Elliota Elliotta, doktoranta z Leicester, to pierwsza praca naukowa dokumentująca wpływ trądu na kości zwierząt innych niż naczelne. Analizie poddano szkielety trzech wiewiórek ze Szkocji, u których wcześniej potwierdzono infekcję Mycobacterium lepromatosis. Zwierząt nie uśmiercano – znaleziono je martwe kilkanaście lat temu. Praca z tak delikatnym i potencjalnie niebezpiecznym materiałem wymagała nadzwyczajnych środków ostrożności. Badacze pracowali w pełnym rynsztunku ochronnym – rękawicach i maskach z filtrowanym powietrzem, aby nie ulec infekcji. Dopiero po takim procesie maceracji i dezynfekcji 5-procentowym roztworem wybielacza, kości mogły trafić do dalszych analiz makro- i mikroskopowych. Dzięki temu „oczyszczone” szkielety mogły wreszcie opowiedzieć swoją historię. Czy trąd może „przeskoczyć” z wiewiórki na człowieka? Choć naukowcy p…

wiewiora-1faf6fb.jpg
width: 4865
height: 3243

To nie ty masz ochotę na słodycze? Mikroby w twoich jelitach mogą zmieniać apetyt i preferencje
type: item
date: 2026-04-14T08:02:48.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: diety
subject: mózg
subject: Zdrowie
description: Wyobraź sobie, że nagła, nieodparta ochota na pączka lub krwisty stek nie jest wynikiem twojej wolnej woli, lecz subtelną sugestią wysłaną przez miliardy lokatorów zamieszkujących twoje jelita. W ludzkim przewodzie pokarmowym zidentyfikowano ponad 3000 gatunków bakterii, które – jak wiemy od dawna – pomagają w trawieniu i wspierają odporność. Najnowsze doniesienia sugerują jednak, że te mikroorganizmy aktywnie wpływają na nasze preferencje żywieniowe. Czy jesteśmy tylko gospodarzami na usługach mikroskopijnych, wynajmujących nasze ciała smakoszy?
encoded: Spis treści: Jak bakterie przejmują stery? Przykład salmonelli Co lubią jeść myszy? Decyduje mikrobiom jelitowy Serotonina: hormon szczęścia powstaje w jelitach Bakterie jak ozempic? Najnowsze odkrycia Czy mamy jeszcze wolną wolę? Czy wiesz, że liczba komórek bakteryjnych w twoim ciele jest niemal równa liczbie twoich własnych, ludzkich komórek? To oznacza, że pod względem liczebności jesteśmy w połowie ludźmi, a w połowie ekosystemami mikrobów. Te od lat fascynują badaczy. Już w 2014 roku na łamach czasopisma „BioEssays” naukowcy postawili odważną hipotezę: mikroby jelitowe mogą wymuszać na nas jedzenie produktów, które sprzyjają ich rozwojowi, a nawet wywoływać złe samopoczucie, gdy nie dostarczamy im odpowiedniego paliwa. Najnowsza badania potwierdzają tę hipotezę i wskazują coraz więcej gatunków, które potajemnie sterują ludzkimi upodobaniami. Nasze interesy nie zawsze są jednak zbieżne z interesami naszych bakterii. Jak bakterie przejmują stery? Przykład salmonelli Klasycznym przykładem „hakerstwa”, które bakterie wykonują na naszych organizmach, jest bakteria Salmonella typhimurium. W normalnych warunkach infekcja przewodu pokarmowego powoduje utratę apetytu – organizm oszczędza energię na walkę z chorobą. Jednak salmonella potrafi zakłócić komunikację między jelitami a mózgiem, zmuszając żywiciela do dalszego jedzenia. Dzięki temu bakteria ma stały dopływ pożywienia i może intensywniej namnażać się w odchodach, infekując kolejne ofiary. Choć to ekstremalny przypadek patogenu, naukowcy podejrzewają, że podobne, choć subtelniejsze mechanizmy, działają w naszym codziennym życiu. Co lubią jeść myszy? Decyduje mikrobiom jelitowy Przełom weryfikujący te teorie nastąpił w 2022 roku. Dr Kevin Kohl (Uniwersytet w Pittsburgu) i dr Brian Trevelline (Uniwersytet Cornella) przeprowadzili eksperyment. Przeszczepili mikrobiomy dzikich gryzoni o różnych dietach – mięsożerców, roślinożerców i wszystkożerców – do organizmów sterylnych myszy (pozbawionych własnych bakterii). Wy…

GettyImages-904136518-b439f04.jpg
width: 5132
height: 3425

Naukowcy znaleźli słaby punkt superbakterii. To przełom w walce z opornością na antybiotyki?
type: item
date: 2026-04-03T10:12:54.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Nauka
subject: antybiotyki
subject: bakterie
subject: leczenie
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Badacze odkryli sposób, jak osłabić groźne bakterie, które są oporne na antybiotyki. To na razie tylko badanie na myszach, ale wyniki dają nadzieję na nowe metody walki z infekcjami, które do tej pory były trudne do leczenia.
encoded: Superbakterie to bakterie, które stały się odporne na większość antybiotyków, czyli leków, które normalnie je zwalczają. Dzięki temu zwykłe infekcje, które kiedyś były łatwe do wyleczenia, mogą teraz być bardzo groźne, a nawet zagrażać życiu. Superbakterie często rozwijają się w szpitalach lub miejscach, gdzie antybiotyki są nadużywane i stają się źródłem poważnych, trudnych do leczenia chorób. Naukowcy szukają nowych sposobów, by je namierzać i osłabiać, bo tradycyjne leki coraz częściej zawodzą. Jak pokonać superbakterie? Bakterie oporne na antybiotyki to poważne zagrożenie dla ludzi na całym świecie. Największym problemem są bakterie Gram-ujemne. Mikroorganizmy z tej grupy posiadają dodatkową warstwę ochronną (tzw. zewnętrzną błonę komórkową), która sprawia, że ​​są szczególnie trudne do leczenia wieloma istniejącymi lekami. Do tej grupy należą patogeny Acinetobacter baumannii, Helicobacter pylori oraz Campylobacter jejuni. Bakterie te często mają także specyficzne związki cukrowe na swojej powierzchni, które pomagają im „chować się” przed naszym układem odpornościowym. Ta powłoka cukrowa imituje związki chemiczne występujące na powierzchni ludzkich komórek, co sprawia, że ​​układ immunologiczny ignoruje te superbakterie. Nowe badanie wykazało jednak, że te mikroorganizmy również mogą mieć słaby punkt. Zespół badaczy z kilku australijskich uniwersytetów przeprowadził badania na myszach i skupił się na specyficznej cząsteczce cukrowej obecnej na powierzchni niektórych bakterii, zwanej kwasem pseudoaminowym. To właśnie obecność m.in. tego cukru ułatwia bakteriom infekowanie organizmu. Naukowcy opracowali specjalne przeciwciała, które rozpoznają jego obecność, oznaczają konkretną bakterię i ułatwiają układowi odpornościowemu ich zniszczenie. Badanie przeprowadzone na myszach Poprzednie badania wykazały, że kwas pseudoaminowy występuje wyłącznie na zewnątrz komórek bakteryjnych i różni się od cukrów występujących w komórkach ludzkich. Do tej pory jednak badacze mieli…

Acinetobacter-baumannii-2ed0be1.jpg
width: 2133
height: 1200

Eksperci biją na alarm. Niezbędny podczas podróży przedmiot jest siedliskiem bakterii
type: item
date: 2026-03-26T13:44:36.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: badania
subject: bakterie
subject: higiena
subject: paszporty
subject: porady w podróży
description: Lotniska i węzły transportowe należą do miejsc o najwyższym natężeniu kontaktu z bakteriami. Podróżni nieustannie dotykają tych samych powierzchni – od stanowisk odprawy, przez uchwyty na bagaż, po poręcze czy schowki w środkach transportu. Okazuje się jednak, że największe skupiska drobnoustrojów znajdują się nie na tych elementach, lecz na przedmiocie, który niemal każdy zabiera ze sobą w podróż i używa wielokrotnie w ciągu dnia.
encoded: To, co uznajemy za najbardziej narażone na zabrudzenia w trakcie podróży, nie zawsze pokrywa się z rzeczywistością. Wyniki kontrolowanego badania laboratoryjnego przeprowadzonego na zlecenie JRPass pokazują, że jeden z podstawowych przedmiotów podróżnych może być znacznie bardziej zanieczyszczony niż buty, walizki czy nawet telefony komórkowe. Analiza wykazała obecność licznych bakterii, w tym takich, które łatwo przenoszą się między powierzchniami i użytkownikami. W kontekście rosnącej mobilności i częstych podróży oznacza to, że codzienne nawyki higieniczne mogą mieć większe znaczenie, niż dotąd sądzono. Co zatem okazuje się najbardziej „zanieczyszczonym” elementem podróżnego ekwipunku? Najbardziej zanieczyszczony przedmiot w podróży – wyniki badań Badanie laboratoryjne przeprowadzone na próbkach pobranych z najczęściej używanych przedmiotów podróżnych pokazuje wyraźnie, że to nie walizki czy obuwie są największym źródłem bakterii. Naukowcy analizowali materiał pod kątem liczby jednostek tworzących kolonie (CFU), które pozwalają określić poziom skażenia mikrobiologicznego. Wyniki okazały się zaskakujące – zdecydowanym „liderem” okazał się paszport, na którym wykryto aż 436 CFU, czyli wielokrotnie więcej niż na innych badanych powierzchniach. Dla porównania bagaż rejestrowany osiągnął wynik 97 CFU, buty – 65, bagaż podręczny – 56, telefony komórkowe – 45, a odzież wierzchnia zaledwie 15. Skala różnicy pokazuje, jak intensywnie eksploatowany jest dokument, który regularnie przechodzi przez ręce wielu osób – od właściciela, przez pracowników lotnisk i kontroli granicznej, aż po obsługę hoteli. Jak wyjaśnia Primrose Freestone, adiunkt mikrobiologii klinicznej na Uniwersytecie w Leicester: „Im częściej paszport trafia w ręce różnych osób, tym więcej bakterii, grzybów, a nawet wirusów gromadzi się na jego powierzchni”. Każdy kontakt z przedmiotami w zatłoczonych miejscach – takich jak lotniska czy środki transportu – zwiększa ryzyko przenoszenia drobnoustrojów, które na…

podroz-f629b70.jpg
width: 5467
height: 3837

„Autostrada” do głowy. Bakterie jelitowe mogą być częstymi gośćmi w… mózgu
type: item
date: 2026-03-23T12:43:25.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: alzheimer
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: choroba parkinsona
subject: mózg
description: Badania na myszach dowodzą, że bakterie mogą podróżować z jelit wprost do mózgu przez nerw błędny. To odkrycie może zmienić sposób, w jaki leczymy choroby neurodegeneracyjne i dbamy o dietę.
encoded: Nauka od dawna bada fascynującą zależność między układem pokarmowym a ośrodkowym układem nerwowym, znaną jako oś jelitowo-mózgowa. Do tej pory większość naukowców skupiała się na „wędrówkach” hormonów, cząsteczek zapalnych czy produktów bakteryjnej przemiany materii. Jednak najnowsze badania przeprowadzone na Uniwersytecie Emory w USA dostarczają zdumiewających dowodów na to, że relacja ta może być znacznie bardziej dosłowna. Zaobserwowano, że w określonych warunkach żywe bakterie jelitowe mogą przedostać się bezpośrednio do mózgu. Choć badanie przeprowadzono na myszach, analogiczny mechanizm z dużym prawdopodobieństwem zostanie potwierdzony także u ludzi. Nerw błędny jako autostrada do mózgu Do tej pory sądzono, że jeśli mikroogranizmy opuszczają jelita, dzieje się to głównie poprzez krew, jak np. w przypadku zagrażającej życiu sepsy (posocznicy). Jednak zespół naukowców z Emory zauważył, że bakterie obecne w mózgach myszy nie były wykrywalne w ich krwi. Jak zatem dostały się do mózgu? Doprowadziło to badaczy do postawienia hipotezy, że bakterie jelitowe „podróżują” przez nerw błędny, który jest najdłuższym i najważniejszym połączeniem nerwowym między jamą brzuszną a mózgiem. Aby ją potwierdzić, przeprowadzili testy z blokadą tego nerwu. Wyniki były jednoznaczne: u myszy z przerwaniem ciągłości nerwu błędnego obecność bakterii w mózgu znacząco się zmniejszyła. Najwyraźniej mikroorganizmy wykorzystują włókna nerwowe jako fizyczny pomost i przemieszczają się po nich. To odkrycie tyleż niespodziewane, co zdumiewające. Co wpływa na „nieszczelność” jelit? Przenikanie bakterii do układu nerwowego nie jest zjawiskiem powszechnym u zdrowych osobników. Wymaga specyficznych okoliczności, które osłabiają barierę jelitową. W eksperymencie brały udział myszy na diecie wysokotłuszczowej (sprzyjającej miażdżycy) oraz osobniki genetycznie zmodyfikowane w celu symulacji chorób Alzheimera i Parkinsona. W obu przypadkach doszło do powstania tzw. „nieszczelnego jelita”. Uszkodzenie na…

bakterie-jelitowe-mozg-bdc47fd.jpg
width: 6064
height: 4800

Odkryto „drużynę” współpracujących bakterii. Rozłożyły plastik w 24 godziny
type: item
date: 2026-03-18T12:17:21.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: mikroplastik
subject: plastik
description: Plastik jest już wszędzie, od Rowu Mariańskiego po Mount Everest. Niemieccy naukowcy odkryli jednak bakteryjne „konsorcjum”, które dzięki współpracy trzech gatunków potrafi skutecznie i szybko neutralizować toksyczne ftalany.
encoded: Choć w ciągu ostatnich 25 lat zidentyfikowano setki mikroorganizmów zdolnych do degradacji tworzyw sztucznych, ich praktyczne zastosowanie pozostawało w sferze marzeń. Większość bakterii działa zbyt wolno, wymaga nienaturalnie wysokich temperatur lub radzi sobie tylko z jednym typem plastiku. Pojawiła się jednak nowa nadzieja. Naukowcy z Helmholtz Centre for Environmental Research w Lipsku dokonali przełomowego odkrycia: zidentyfikowali współdziałającą „drużynę” bakterii, które dzięki ścisłej współpracy są w stanie rozkładać estry kwasu ftalowego. To powszechnie stosowane plastyfikatory, obecne m.in. w materiałach budowlanych, opakowaniach i kosmetykach. Są szczególnie groźne dla zdrowia: sprzyjają rozwojowi nowotworów oraz zaburzeń metabolicznych i hormonalnych. Sztama trzech gatunków bakterii Badacze, pod kierownictwem dr. Christiana Eberleina, znaleźli rozwiązanie dosłownie „za rogiem” – a konkretnie wewnątrz bioreaktora w swoim laboratorium. Próbka pobrana z biofilmu osadzonego na poliuretanowych rurkach stała się bazą do wyhodowania kolonii mikroorganizmów. W jej składzie były trzy gatunki bakterii: Pseudomonas putida, Pseudomonas fluorescens oraz nieopisany wcześniej gatunek z rodzaju Microbacterium. Żadna z tych bakterii nie była w stanie samodzielnie strawić ftalanów. Dopiero ich współpraca, sprawdzona w testach z ftalanem dietylu (DEP), pozwoliła na skuteczną biologiczną utylizację. W temperaturze 30 st. Celsjusza bakterie potrzebowały zaledwie 24 godzin, aby całkowicie „pożreć” DEP w stężeniach sięgających 900 miligramów na litr. Bakteryjny „łańcuch żywieniowy” Fundamentalny był tu mechanizm tzw. cross-feedingu (wzajemnego żywienia). Jest on cechą naturalnych społeczności mikroorganizmów, której jednak nigdy wcześniej nie zaobserwowano u bakterii zjadających plastik. W tym procesie jeden gatunek rozkłada złożoną substancję na prostsze, które z kolei stają się pożywieniem dla kolejnego gatunku. „Resztki ze stołu” stają się posiłkiem dla kolejnych gości. W b…

bakterie-rozkladajace-plastik-6831fab.jpg
width: 6827
height: 5120

Medyczny „Święty Graal” staje się faktem? Amerykańscy naukowcy pokazali szczepionkę, która działa na bakterie, wirusy, a nawet… alergie
type: item
date: 2026-03-06T11:59:10.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: medycyna
subject: szczepionki
subject: wirusy
description: Szczepienia to jeden z najważniejszych wynalazków medycyny, ale mają poważną wadę: są selektywne. Środek, który zapewni odporność na wiele mikroorganizmów był dotychczas w sferze marzeń. Teraz jednak jesteśmy o krok bliżej od realizacji tego marzenia: w USA opracowano środek o uniwersalnej skuteczności.
encoded: Czy czeka nas medyczna rewolucja? Bardzo możliwe. Amerykańskie instytucje badawcze opracowały właśnie nową, uniwersalną szczepionkę. Preparat o nazwie GLA-3M-052-LS+OVA wykazuje zdumiewającą skuteczność nie tylko w walce z szerokim spektrum wirusów, ale także z bakteriami oraz alergiami. A to nie koniec – jego użycie nie wymaga zastrzyków, może być podany w formie sprayu do nosa. Jak naukowcy to zrobili? Kluczem było nowatorskie wykorzystanie mechanizmów obronnych naszych organizmów. Dwa filary odporności, jeden preparat Tradycyjne szczepionki bazują na tzw. odporności adaptacyjnej: uczą ciało rozpoznawania konkretnych patogenów. To proces precyzyjny, ale czasochłonny i ograniczony do jednego gatunku lub szczepu bakterii lub wirusa. Nowy środek także wykorzystuje ten mechanizm, ale łączy go z odpornością wrodzoną – naszą pierwszą, lecz krótkotrwałą linią obrony. Dzięki sztucznemu naśladowaniu sygnałów wysyłanych przez limfocyty T (jeden z rodzajów komórek odpornościowych), badaczom udało się utrzymać komórki odporności wrodzonej w stanie aktywności przez wiele miesięcy. W testach na myszach zaowocowało to skróceniem czasu reakcji na wirusa COVID z 14 do zaledwie 3 dni. Ilość wirusów w płucach udało się jednocześnie zmniejszyć aż 700 razy. Superszczepionka na superbakterie Wyjątkowość preparatu GLA-3M-052-LS+OVA polega na jego niespotykanej dotąd wszechstronności. Badaniach potwierdziły, że nowa szczepionka skutecznie chroniła zwierzęta przed groźnymi bakteriami, np. gronkowcem złocistym (Staphylococcus aureus) i Acinetobacter baumannii. W szpitalach to właśnie te gatunki często wykazują oporność na antybiotyki. Co najbardziej zaskakujące, naukowcy odnotowali również terapeutyczny wpływ na reakcje alergiczne. U zaszczepionych myszy wystawionych na kontakt z roztoczami kurzu domowego zaobserwowano znaczną redukcję objawów astmy, w tym mniejszą produkcję śluzu w płucach. To niezwykle obiecujące wyniki, dające nadzieję na prawdziwie uniwersalny środek. Wyzwania przed te…

uniwersalna-szczepionka-d2973ab.jpeg
width: 5000
height: 3333

Odporna na antybiotyki superbakteria sprzed 5000 lat odkryta w rumuńskiej jaskinii. I to nie jest zła wiadomość
type: item
date: 2026-02-18T07:00:57.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: jaskinie
subject: odkrycia
subject: rumunia
description: Starożytna bakteria była uwięziona w lodzie, w rumuńskiej jaskini Scărișoara. Najnowsze badanie wykazało, że potrafi przeciwstawić się wielu współczesnym antybiotykom, mimo że nie mogła mieć z nimi styczności. Ale – wbrew pozorom – to może być dobra wiadomość.
encoded: W najgłębszych zakamarkach naszej planety wciąż kryje się wiele tajemnic. Tam, gdzie lód zalega od tysięcy lat, skrywa się mikroświat o zadziwiających właściwościach. W rumuńskiej jaskini Scărișoara naukowcy wydobyli bakterię, która przez około 5 000 lat spoczywała w wiecznym lodzie, odseparowana od reszty życia na Ziemi. Badanie wykazało, że szczep ten jest odporny na 10 antybiotyków. Naukowcy twierdzą jednak, że może być to szansa na opracowanie nowych strategii zapobiegania antybiotykooporności oraz zbadania, jak oporność ta naturalnie ewoluuje i się rozprzestrzenia. Lekoodporna bakteria sprzed cywilizacji Praca rumuńskich uczonych została opublikowana na łamach czasopisma „Frontiers in Microbiology”. – Bakterie ewoluowały, aby przystosować się do najbardziej ekstremalnych warunków na Ziemi, od palącego upału po temperatury znacznie poniżej zera. Jaskinie lodowe to tylko jedno ze środowisk, w których żyją różnorodne mikroorganizmy. Stanowią one bogate, ale wciąż słabo poznane źródło różnorodności genetycznej – podkreślają autorzy. Chodzi o szczep bakterii Psychrobacter SC65A.3. Naukowcy ustalili, że posiada ponad 100 genów związanych z opornością. – Ta bakteria może również hamować wzrost kilku głównych, opornych na antybiotyki „superbakterii” i wykazuje aktywność enzymatyczną o istotnym potencjale biotechnologicznym – wskazuje główna autorka dr Cristina Purcarea, z Instytutu Biologii Akademii Rumuńskiej w Bukareszcie. Psychrobacter to rodzaj bakterii przystosowanych do życia w bardzo niskich temperaturach. Należą do tzw. bakterii psychrofilnych lub psychrotolerancyjnych. Żyją m.in. w: wodach i lodach polarnych Arktyki i Antarktydy, głębinach oceanicznych, wiecznej zmarzlinie, a nawet w chłodniach i przechowywanej żywności. Oporność bez antybiotyków: jak to się stało? Naukowcy twierdzą, że ich odkrycie dowodzi, że oporność bakterii nie wytworzyła się tylko poprzez stosowanie antybiotyków współcześnie. – Badanie drobnoustrojów, takich jak Psychrobacter SC65A.3, uj…

superbakteria-5ff9046.jpg
width: 1463
height: 975

Grzyby na diecie z węgla drzewnego. Swoje unikatowe możliwości pozyskał od bakterii
type: item
date: 2026-02-01T15:44:25.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: grzyby
subject: pożary
description: Pożar to niszczycielski żywioł pozostawiający po sobie głównie śmierć. Jednak dla niektórych gatunków zgliszcza są niczym szwedzki stół pełen przysmaków. Nowe badania uczonych z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside pokazują, że sekret rozkwitu tych gatunków po pożarze ukryty jest w genach.
encoded: W styczniu ubiegłego roku Kalifornię ogarnęły ogromne pożary, które doprowadziły do zniszczenia ponad 2000 tysiące kilometrów kwadratowych ziemi, 16 500 budynków i śmierci 30 osób. Spaliły się też siedliska dzikich zwierząt, a wiele gatunków lokalnych zostało wypłoszonych lub zabitych. Pożary zniszczyły fragmenty ekosystemów leśnych, co wpływa na przyszłość regeneracji lasów. Chociaż ubiegłoroczny żywioł był wyjątkowo silny, to same pożary często dotykają Kalifornii. Dochodzi do nich niemal co roku. Między śmiercią a rozkwitem Jednak, jak przekonują biolodzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Riverside (UCR), pożary pozwoliły gwałtownie rozmnożyć się grzybom, które przed kataklizmem były ledwie wykrywalne w glebie. Analizy tego zjawiska zostały opublikowane w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. — Wiedzieliśmy, że niektóre grzyby wykazują znaczną odporność na wysoką temperaturę, a także, że część z nich potrafi szybko rosnąć w miejscach, gdzie konkurencja została wypalona. A jeszcze inne mogą wykorzystywać składniki odżywcze zawarte w węglu drzewnym. Teraz znamy genetyczne podstawy tych niespotykanych zdolności — powiedziała Sydney Glassman, profesor nadzwyczajna mikrobiologii i patologii roślin na UCR oraz współautorka publikacji. Geny ognio-lubne Prowadzona przez prof. Glassman grupa przez pięć lat pozyskiwała grzyby z siedmiu różnych obszarów dotkniętych pożarami w Kalifornii. Naukowcy zsekwencjonowali ich geny i wystawili część z nich na działanie węgla drzewnego. Pozwoliło to na odkrycie trzech głównych mechanizmów ewolucji genów grzybów ognio-lubnych, lub bardziej profesjonalnie – pirofilnych. Jak wyjaśniają eksperci w swoim artykule, aby wytwarzać więcej enzymów potrzebnych do trawienia węgla drzewnego niektóre grzyby wykorzystują tzw. duplikację genów, czyli biologiczny mechanizm „kopiuj-wklej.” Na przykład Aspergillus, zielona pleśń spotykana m.in. na chlebie, rozmnaża się bezpłciowo właśnie w ten sposób. Im więcej kopii genów odpow…

firesss-99af3a6.png
width: 1575
height: 1050

Mikroorganizmy w Fukushimie zachowują się zaskakująco, bo… nie mutują. Czemu więc nadal żyją?
type: item
date: 2026-01-29T07:50:30.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: elektrownia
subject: japonia
subject: katastrofy
subject: mutacja
subject: promieniowanie
description: Promieniowanie nie zawsze jest przeszkodą. W wysoce radioaktywnych miejscach na Ziemi życie nie tylko się rozwija, ale także przybiera dziwne formy – jak np. w Czarnobylu. Spodziewano się, że po katastrofie elektrowni w Fukushimie będzie tak samo, jednak… żyjące tam mikroby zdają się zupełnie niedotknięte promieniowaniem. Jak to możliwe?
encoded: Naukowcy z Japonii odkryli, że mikroby żyjące w torusie – części systemu bezpieczeństwa elektrowni atomowej w Fukushimie –przeżyły skrajnie radioaktywne warunki bez żadnych adaptacji do promieniowania. Ich istnienie może utrudnić oczyszczenie reaktora. Katastrofa jądrowa w Fukushimie W marcu 2011 roku, w wyniku potężnego trzęsienia ziemi, w reaktory elektrowni jądrowej Fukushima Daiichi uderzyło tsunami, które spowodowało uszkodzenie systemów chłodzenia i w efekcie stopienie rdzeni reaktorów. Wydostające się z nich substancje promieniotwórcze spowodowały długotrwałe skażenie dużego obszaru wokół elektrowni. Miasto Ōkuma zostało niemal całkowicie opuszczone, a region stał się obiektem intensywnych badań naukowych dotyczących wpływu promieniowania na życie. Okazuje się, że nie tylko ono przetrwało, ale także nie wykazuje szczególnych zmian. Jakie mikroorganizmy przetrwały w radioaktywnym środowisku? Badacze z Keio University w elektrowni w Fukushimie spodziewali się znaleźć organizmy znane ze swojej odporności na promieniowanie – np. bakterie Deinococcus radiodurans czy Methylobacterium radiotolerans. Ku ich zaskoczeniu, dominujące okazały się jednak mikoorganizmy z rodzajów Limnobacter i Brevirhabdus, typowo występujące w środowiskach morskich. Co więcej, nie wykazują one szczególnej odporności na promieniowanie jonizujące. Jak w takim razie przeżyły? Jak to możliwe, że bakterie zabezpieczyły się przed promieniowaniem? Analiza próbek pobranych z radioaktywnej wody torusa wykazała, że mikroorganizmy prawdopodobnie stworzyły biofilmy – śluzowate warstwy ochronne złożone z wielu komórek. Biofilm pełni rolę tarczy, która ogranicza bezpośredni wpływ promieniowania na mikroorganizm. Dzięki tej osłonie bakterie mogą przeżyć w wodzie o wysokim poziomie promieniowania bez konieczności posiadania wyspecjalizowanych mechanizmów molekularnych. Zagrożenie dla procesu dekontaminacji Obecność mikroorganizmów w torusie może poważnie skomplikować proces dekontaminacji elektrowni – cz…

FABRIC-KOLAZ-32-58-8610b88.jpg
width: 2700
height: 1800

Nie pili, a zachowują się jak po kilku głębszych. Jak działa zespół autobrowaru i co mają z nim wspólnego bakterie w jelitach?
type: item
date: 2026-01-10T07:32:12.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: alkohole
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: choroby
subject: Zdrowie
description: Wielu z nas słyszało historie o ludziach niesłusznie podejrzewanych o nadużywanie alkoholu, podczas gdy nie tknęli oni ani lampki wina czy piwa – często przez wiele lat. Za stan upojenia odpowiadał u nich rzadki zespół autobrowaru, przez który… alkohol sam jest produkowany w jelitach. Naukowcy zidentyfikowali jego przyczynę.
encoded: Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego i Mass General Brigham zidentyfikowali bakterie jelitowe, które powodują zadziwiającą produkcję alkoholu u pacjentów z zespołem autobrowaru. Rzadka i źle rozumiana przypadłość powoduje, że ludzie doświadczają stanu upojenia alkoholowego bez jego spożycia. O największym do tej pory badaniu nad powodującymi go bakteriami i nowych metodach leczenia czytamy w czasopiśmie „Nature Microbiology”. Czym jest zespół autobrowaru? Zespół autobrowaru to rzadka choroba metaboliczna. Prowadzi ona do niecodziennych – i bardzo niejednoznacznych – objawów. U jej podstaw leży nieprawidłowa fermentacja cukrów przez mikroorganizmy w jelitach, która prowadzi do produkcji etanolu. W warunkach fizjologicznych niewielka ilość etanolu może powstać w przewodzie pokarmowym każdego człowieka, jednak osoby z zespołem autobrowaru doświadczają jego patologicznego nagromadzenia. Jakie są objawy choroby? Do najczęstszych objawów zespołu autobrowaru zalicza się nagłą nietrzeźwość (zaburzenia świadomości, dezorientacja), bóle głowy, nudności, zaburzenia koordynacji, zaburzenia pamięci, wzdęcia, biegunki czy uszkodzenia wątroby. Pojawiają się także problemy odstawienne. Warto podkreślić, że poziom alkoholu we krwi takich osób może być na tyle wysoki, że spełnia kryteria stanu nietrzeźwości – i to mimo, że nie spożywały one alkoholu. U wielu pacjentów prowadzi to do problemów prawnych, społecznych czy stygmatyzacji przez otoczenie. Czy zespołem autobrowaru można się zarazić? Nie, choroba nie jest zaraźliwa. Powoduje ją zaburzenie równowagi mikrobioty jelitowej. Jest to proces wewnętrzny, który nie przenosi się z człowieka na człowieka. Co wywołuje zespół autobrowaru? Nowe badania Początkowo sądzono, że głównymi odpowiedzialnymi za chorobą są drożdżaki z rodzaju Candida, jednak nowe wnioski naukowców z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego wykazały, że najistotniejsze są konkretne szczepy bakterii. Ich badanie objęło ono 22 pacjentów z chorobą, 21 ich partnerów…

FABRIC-KOLAZ-32-52-c3b222b.jpg
width: 2700
height: 1800

Ta bakteria to cytrusowy terrorysta – „porywa” drzewa owocowe i zmusza je, by wydały jej cukier. Dzięki temu rośnie 100 razy szybciej
type: item
date: 2025-12-20T10:28:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: bakterie
subject: choroby
subject: owoce
subject: pasożyty
description: Wymuszenia i rozboje nie są wyłącznie domeną ludzi. Okazuje się, że podobne taktyki mogą stosować także bakterie – np. postrach sadowników, Xanthomonas citri. Badacze odkryli, że mikrob „przejmuje stery” drzew cytrusowych i zmusza je do wydawania sobie cukru, który umożliwia mu wzrost. Nie spodziewaliśmy się, że bakterie mogą działać w tak przemyślany sposób.
encoded: Naukowcy odkryli, że bakteria Xanthomonas citri przejmuje kontrolę nad drzewami cytrusowymi i wywołuje w ich liściach program dojrzewania typowy dla owoców. Dzięki temu może ona rosnąć nawet 100 razy szybciej niż dotychczas, ale dla drzewa oznacza to wyrok śmierci – choruje na tzw. raka owoców cytrusowych. Jak Xanthomonas citri manipuluje cytrusami od środka Groźną strategię bakterii odkrył międzynarodowy zespół badawczy kierowany przez prof. Thomasa Lahayea z Centrum Biologii Molekularnej Roślin Uniwersytetu w Tybindze. Patogen ten infekuje liście drzew cytrusowych i wykorzystuje mechanizmy molekularne do uzyskania dostępu do składników odżywczych. Bakteria ta, za pomocą struktury przypominającej strzykawkę, wstrzykuje do komórek roślinnych specjalne białka. Jedno z nich przenika do jądra komórkowego, gdzie aktywuje część rośliny odpowiedzialną za dojrzewanie owoców. Uruchamia to „program”, który produkuje gargantuiczną ilość cukru. To sytuacja jak przy napadzie na bank. Jak liście mogą produkować cukier? Badania wykazały, że w zainfekowanych liściach cytrusów aktywowane są te same geny, które odpowiadają za dojrzewanie owoców. Dzięki temu dochodzi do rozkładu cukrów powiązanych ze ścianą komórkową, które stają się dostępne dla bakterii jako źródło energii. Jak podkreślił prof. Lahaye, daje to Xanthomonas citri ogromną przewagę żywieniową – bakteria może rosnąć nawet stukrotnie szybciej niż w normalnych warunkach. Rak owoców cytrusowych powoduje ogromne straty Rak owoców cytrusowych jest jednym z największych zagrożeń dla upraw cytrusów – narażone są pomarańcze, mandarynki czy cytryny. Zakażone rośliny pokrywają się brunatnymi plamami i pęcherzami. Skutkiem jest przedwczesne opadanie liści i owoców. Zrozumienie mechanizmu, który wykorzystuje powodująca raka bakteria, przybliża nas do obrony upraw przed chorobą. Czy „terroryzm” bakterii można przekuć w coś dobrego? Praca naukowców opublikowana w czasopiśmie „Science” pozwala lepiej zrozumieć interakcje pomiędzy pato…

GettyImages-474953974-b3174a2.jpg
width: 5184
height: 3456

Mikrobiota jelitowa jest ważna - ale która dokładnie? Powstał ranking najzdrowszych bakterii
type: item
date: 2025-12-12T12:58:20.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: mikroby
subject: zdrowe odżywianie
subject: Zdrowie
description: Mikroorganizmy w naszych jelitach to klucz do zdrowia – ale które gatunki najsilniej działają na naszą korzyść? Naukowcy zbadali ponad 34 tysiące osób, 661 gatunków bakterii i stworzyli wyczerpujący ranking.
encoded: Nowe, gruntowne badanie, opublikowane właśnie w prestiżowym „Nature” znacząco poszerza wiedzę o ludzkim mikrobiomie jelitowym. Naukowcy przeanalizowali dane ponad 34 500 osób z USA i Wielkiej Brytanii. Powiązali skład ich mikrobiomu z dietą oraz szeregiem markerów zdrowotnych, takich jak BMI, poziom trójglicerydów, glukozy i hemoglobiny glikowanej (HbA1c). Dane pochodziły z programu Zoe PREDICT, jednego z największych projektów badających zależności między dietą, mikrobiomem a zdrowiem. Udało się z nich wyczytać, które gatunki bakterii jelitowych najbardziej nam służą. Jak tworzono ranking bakterii? Przebadano aż 661 gatunków bakterii jelitowych z użyciem technik AI. Na tej podstawie stworzono dwa rankingi: „ZOE Microbiome Health Ranking 2025” oraz „Diet Ranking 2025”, oceniające każdy z gatunków w skali od 0 do 1. Wynik bliższy zeru oznacza korzystny związek z dobrymi wskaźnikami zdrowotnymi, natomiast bliższy jedności – związek niekorzystny. Autorzy badania stworzyli ranking 50 najbardziej „zdrowych” i 50 najbardziej „niezdrowych” gatunków bakterii. Mikrobiom to lustro naszego zdrowia Analiza wykazała, że osoby o prawidłowej masie ciała miały średnio o 5,2 więcej korzystnych gatunków w jelitach niż osoby z otyłością. U osób zdrowych stwierdzano więcej mikroorganizmów korzystnych i mniej niekorzystnych. Oznacza to, że profil mikrobioty silnie koreluje z kondycją metaboliczną i ogólnym stanem zdrowia. Badacze powiązali też zmiany w mikrobiomie z dietą. W dwóch eksperymentach wchodzących w skład obszernego badania, uczestnicy stosowali spersonalizowany program żywieniowy lub przyjmowali mieszankę prebiotyków. W obu grupach doszło do wyraźnego wzrostu liczby korzystnych bakterii oraz spadku udziału niekorzystnych. Gwiazdy zdrowia: które bakterie są najkorzystniejsze? U osób z powyższych eksperymentów najbardziej zwiększały się populacje m.in. Bifidobacterium animalis – bakterii obecnej w produktach mlecznych. Rosły w siłę także niektóre bakterie z rodziny Lachnospirac…

ranking-bakterii-jelitowych-76ff395.jpg
width: 1859
height: 1612

Armia wirusów w walce z superbakteriami. Polscy naukowcy na tropie terapii przyszłości
type: item
date: 2025-12-04T14:19:05.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: naukowcy
subject: polska
subject: terapia
subject: wirusy
description: Bakteriofagi mogą stać się realną alternatywą dla antybiotyków. Polscy naukowcy udowadniają, że te wirusy potrafią osłabić nawet najbardziej oporne bakterie, a terapia z ich udziałem może zmienić sposób leczenia ciężkich zakażeń. Szczególnie obiecująco wygląda zwalczanie tzw. biofilmu.
encoded: Problem superbakterii, czyli szczepów opornych na większość dostępnych antybiotyków, narasta na całym świecie. WHO wskazuje, że rozwój nowych klas antybiotyków praktycznie się zatrzymał, a większość powstających preparatów to modyfikacje istniejących. Terapie bakteriofagami (wirusami atakującymi bakterie) stają się więc coraz ważniejszą alternatywą. Mogą pomóc także w walce z najtrudniejszymi zakażeniami, na przykład takimi, w których doszło do wytworzenia biofilmu. Dr Bartłomiej Grygorcewicz z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego prowadzi badania nad zastosowaniem bakteriofagów w leczeniu trudnych zakażeń z biofilmem. Oporny biofilm: broń bakterii przed antybiotykami Biofilm to swego rodzaju bariera ochronna, wytwarzana przez bakterie na zainfekowanej powierzchni. To wielowarstwowa struktura mikroorganizmów, wytwarzająca się m.in. na implantach, cewnikach, ranach czy w drogach oddechowych. Są szczególnie odporne na leczenie, gdyż część mikrobów w ich wnętrzu przechodzi w stan uśpienia i pozostaje niewrażliwa na antybiotyki. Zespół dr. Grygorcewicza zbadał biofilmy mieszane, tworzone przez dwa groźne patogeny: gronkowca złocistego (Staphylococcus aureus) i grzyb Candida albicans. Okazało się, że same fagi zwalczają bakterie, lecz nie dają rady usunąć całego biofilmu mieszanego. Ale ich pomoc i tak jest bezcenna w tzw. terapii skojarzonej (fagi plus antybiotyki i leki przeciwgrzybicze). Bakteriofagi pokonują biofilm Polscy naukowcy wykazali, że znaczenie ma także kolejność podawania: w modelu płynnym (zakażeniu rozwijającym się np. we krwi czy limfie) najskuteczniejsze było zastosowanie fagów, potem leku przeciwgrzybiczego, a na końcu antybiotyku. Na biofilmie najlepiej zadziałało jednoczesne podanie wszystkich trzech środków albo połączenie fagów z antybiotykiem przed włączeniem leku przeciwgrzybiczego. Same fagi nie przenoszą leków, ale osłabiają bakterie – naruszają ich strukturę, zwiększając wnikanie leków; bywa też, że antybiotyk ułatwia namnażanie fagów. Z tego …

bakteriofagi-6671276.jpg
width: 1733
height: 1264

Rdza pomoże odnaleźć życie w kosmosie. Pierwszym przystankiem Mars
type: item
date: 2025-11-18T12:28:20.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: chemia
subject: mars
subject: minerały
subject: życie
description: Na Ziemi bakterie „pożerają” żelazo, a śladem po nich pozostaje rdza. Naukowcy udowodnili, że minerały powstające w wyniku działania mikroorganizmów mogą przechowywać ich ślady przez miliardy lat – działa to także na innych planetach. Jak efekty metabolizmu żelaza mogą stać się najlepszym sposobem poszukiwania życia na Marsie i lodowych księżycach zewnętrznego Układu Słonecznego?
encoded: Koszmar handlarzy samochodów stał się właśnie błogosławieństwem naukowców zajmujących się kosmosem. Rdza, a wraz z nią minerały powstające w wyniku działania mikroorganizmów utleniających żelazo, to trwały ślad świadczący o obecności bakterii. Dzięki najnowszym technologiom i odkryciom naukowcy są coraz bliżej zidentyfikowania takich sygnatur poza Ziemią. Mikroorganizmy utleniające żelazo i ich znaczenie dla astrobiologów Na Ziemi wiele gatunków bakterii potrafi wykorzystywać żelazo jako źródło energii. Mikroorganizmy utleniające żelazo (tzw. bakterie żelazowe) są niezwykle istotne, gdyż ich metabolizm prowadzi do powstawania trwałych minerałów, takich jak hematyt czy goethyt. Tworzą rdzawe struktury o specyficznym kształcie (skręcone włókna, osłonki rurkowate, sieci filamentów). W przeciwieństwie do cząsteczek organicznych, które szybko ulegają degradacji pod wpływem promieniowania i chemicznych procesów utleniających, minerały żelaza są na tyle stabilne, że „przeżywają” ekstremalne warunki. Dzięki temu stanowią wiarygodne oznaki życia sprzed miliardów lat. Dodatkowo ich unikatowe struktury morfologiczne i chemiczne pozwalają na ich jednoznaczną identyfikację – co ma ogromne znaczenie w misjach eksploracyjnych w kosmosie. Jak bakterie żywią się żelazem? Niektóre bakterie potrafią utleniać żelazo (II) lub redukować żelazo (III), wykorzystując je jako źródło energii – odpowiednio tak, jak ludzie używają tlenu. Bakterie utleniające żelazo przekształcają żelazo (II) w żelazo (III), co prowadzi do powstania charakterystycznych, rdzawych osadów. Z kolei mikroorganizmy redukujące żelazo wykorzystują żelazo (III) jako akceptor elektronów, przekształcając je w żelazo (II). Oba te procesy wiążą metabolizm żelaza z cyklem węgla, azotu, a nawet fotosyntezą. Odkrycia minerałów żelaza na Marsie, Księżycu i lodowych księżycach Jowisza Mars, lodowa Europa (księżyc Jowisza) i Enceladus (księżyc Saturna) to trzy główne cele dla przyszłych misji astrobiologicznych. Każde z tych miejs…

GettyImages-1175881025-196ad66.jpg
width: 6000
height: 4000

HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
type: item
date: 2025-11-09T09:47:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: bakterie
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: pożywienie
description: Jak astronauci przetrwają długotrwałe misje na Księżycu lub Marsie bez dostaw z Ziemi? To pytanie nurtuje ekspertów od lat. Trudno wyobrazić sobie, by załoganci byli w stanie zabrać ze sobą zapasy na wiele lat podróży, a z drugiej strony rozwój kosmicznej botaniki nie zapewnia jeszcze odpowiedniego wsparcia. Eksperci ESA uruchomili pilotażowy program pozyskiwania pożywienia z powietrza.
encoded: HOBI-WAN (Hydrogen Oxidizing Bacteria In Weightlessness As a source of Nutrition – bakterie utleniające wodór w stanie nieważkości jako źródło pożywienia) to wspólny projekt jednej z kluczowych europejskich firm z branży kosmicznej OHB System AG oraz fińskiego przedsiębiorstwa Solar Foods. Celem kooperacji jest zapewnienie zróżnicowanego, energetycznego źródła pożywienia dla astronautów odległych misji załogowych. Bo chociaż pilotażowa część projektu będzie prowadzona całkiem blisko, bo na znajdującej się około 400 kilometrów nad Ziemią Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), to docelowo ma służyć astronautom eksplorującym Księżyc, Marsa, a w przyszłości też dalsze obszary Układu Słonecznego. Tortilla za 135 dolarów Konieczność wytwarzania własnego pożywienia jest widoczna już na przykładzie działającej od ćwierćwiecza Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Załoganci polegają na zaopatrzeniu z Ziemi. Jeśli przyjąć, że obecnie koszt wyniesienia jednego kilograma na niską orbitę ziemską to ponad 2,7 tysiąca dolarów, to każdy placek tortilli, używanych przez astronautów zamiast chleba, kosztuje 135 dolarów. Zaopatrzenie w bardziej oddalonych miejscach będzie jeszcze kosztowniejsze i jeszcze mniej praktyczne. Musimy nauczyć się pozyskiwać pożywienie na miejscu. I wygląda na to, że pomocne w tym mogą być bakterie. Według założeń HOBI-WAN, może się to udać dzięki technologii fermentacji gazowej opracowanej przez Solar Foods. Na potrzeby testów na ISS ma ona zostać przekształcona w kompaktowy, autonomiczny system działający niezawodnie w przestrzeni kosmicznej. Specjalne kartridże muszą wprowadzać gazy bez wycieku płynów – co jest kluczowe ze względu na wybuchowy charakter mieszanin wodoru i tlenu. W module eksperymentalnym znajdą się trzy oddzielne eksperymenty, z których próbki będą pobierane przez astronautów. Wynikiem eksperymentu powinien być bogaty w białko proszek. Wysokobiałkowy proszek Pierwsza faza projektu ma trwać osiem miesięcy i koncentrować się na opracowaniu n…

bialko-z-powietrza-2a9e730.jpg
width: 2250
height: 1500

Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
type: item
date: 2025-10-28T06:30:39.000Z
creator: Robin George Andrews
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania
subject: bakterie
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Bakteria odkryta w clean roomach NASA przetrwała najbardziej zaawansowane metody sterylizacji. Naukowcy właśnie ujawnili, jak jej się to udało i dlaczego może to być problem nie tylko dla misji kosmicznych, ale i na Ziemi.
encoded: Spis treści: Nieznane bakterie w halach NASA Zabójcze clean roomy Jak bakterie oszukują naukowców? Historia odkrycia „niewidzialnej” bakterii Czy wysłaliśmy mikroby na Marsa? Jak walczyć ze sprytnymi mikrobami? Aby zbudować statek kosmiczny, potrzeba sterylnie czystej strefy montażowej. To kluczowe, jeśli mamy zamiar szukać śladów życia pozaziemskiego. Nikt nie chciałby pomylić ziemskiego „pasażera na gapę” z pierwszym dowodem na istnienie obcych. Sterylność jest równia ważna dla zdrowia astronautów. Nieznane bakterie w halach NASA Dlatego załogowe i bezzałogowe statki kosmiczne powstają w tzw. clean roomach – najbardziej sterylnych środowiskach na Ziemi. Dekadę temu pewna bakteria zaskoczyła naukowców. Przetrwała w dwóch clean roomach, oddalonych od siebie o tysiące mil. Był to gatunek Tersicoccus phoenicis. Choć okazał się nieszkodliwy, wzbudził niepokój. Najwyraźniej był gościem w clean roomach na długo przed swoim odkryciem. Jak zdołał uniknąć wykrycia i przetrwać rygorystyczne protokoły sterylizacji? W niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Microbiology Spectrum” naukowcy wreszcie rozszyfrowali jego sekret. Okazuje się, że T. phoenicis potrafi wejść w stan głębokiej hibernacji, który uniemożliwia naukowcom wykrycie jej obecności. – Ona nie jest martwa. Ona tylko udawała martwą – mówi Madhan Tirumalai, mikrobiolog z Uniwersytetu w Houston (USA) i współautor badania. Od czasu wykrycia T. phoenicis, w clean roomach agencji kosmicznych stwierdzono kolejne tajemnicze drobnoustroje. – Cała masa z nich może być problematyczna – mówi William Widger, biolog i biochemik z Uniwersytetu w Houston, współautor pracy. Zabójcze clean roomy Wiele statków kosmicznych nie musi być sterylnych, np. teleskop do badania odległych planet czy poszukiwania planetoid powstaje w halach, gdzie inżynierowie noszą kombinezony („bunny suits”). Jeden zabłąkany pyłek czy kilka bakterii nie zniweczy takich misji. Jeśli jednak chcemy zbudować łazik, który ma szukać pozaziemskich mikrobów,…

NASA-Bacteria-TersicoccusPhoenicis-20131106-14fe3e6.jpg
width: 1200
height: 946

Mikroby w kosmosie – czy bakterie z ludzkiego ciała przetrwają przeciążenie 30 g?
type: item
date: 2025-10-14T08:45:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: eksperyment
subject: loty w kosmos
description: Ludzkość wysłała w kosmos mnóstwo bakterii. Mikroby znajdują się na rakietach, sondach kosmicznych, lądownikach i łazikach. Ale po raz pierwszy wysłaliśmy je celowo, by sprawdzić, czy szczepy niezbędne dla człowieka poradzą sobie w ekstremalnym środowisku.
encoded: Historia załogowych lotów kosmicznych rozpoczęła się 9 czerwca 1946 roku, gdy zdobyta przez Amerykanów w hitlerowskich Niemczech rakieta V-2 wyniosła poza umowną granicę kosmosu pierwszy żywy organizm. Tym żywym organizmem, a raczej całą chmarą, były muszki owocówki. Zasobnika nie udało się odzyskać, ale rok później powtórzono test. Okazało się, że muszki po podróży w kosmos mają się świetnie, a przeciążenia nie wywołały u nich żadnych znaczących zmian. Kosmiczny zwierzyniec Potem wysyłano w kosmos różnorodne zwierzęta: pająki, myszy, makaki, szympansy, psy, a nawet kota i żółwie. Oczywiście w międzyczasie wysłano też człowieka. Jednak na tym nie skończyło się badanie żywych organizmów, szczególnie tych najdrobniejszych. W 1960 roku Związek Radziecki wysłał na orbitę satelitę z bakteriami E.coli, Staphylococcus i Enterobacter/Aerobacter aerogenes. W 1992 roku wahadłowce pozwoliły na zbadanie pełnego cyklu rozwoju nicieni. 15 lat później w kosmos poleciały niesporczaki, a w ostatnich latach drożdże i archeony. A w 2022 roku australijscy badacze z Royal Melbourne Institute of Technology (RMIT) wysłali w kosmos spory bakterii Bacillus subtilis – mikroorganizmu wspierającego układ odpornościowy, zdrowie jelit oraz krążenie krwi. Wyniki długotrwałych analiz tego eksperymentu zostały właśnie opublikowane na łamach „Microgravity”. Co badano w najnowszym eksperymencie? Celem eksperymentu było sprawdzenie, jak bakterie poradzą sobie w warunkach startu, mikrograwitacji oraz ponownego wejścia w atmosferę. Jest to szczególnie ważne, ponieważ bakterie takie, jak B. subtilis, mogą okazać się niezbędne do długotrwałego podtrzymywania życia poza Ziemią, np. w przyszłych koloniach na Marsie. Dlaczego? Bo w naszych ciałach jest porównywalna liczba komórek ludzkich i tych bakteryjnych. Bez wielu z nich po prostu nie jesteśmy w stanie sprawnie funkcjonować, o czym przekonał się każdy, kto długo przyjmował antybiotyki. Bakterie niczym kierowcy Formuły 1 Australijscy badacze zapakowali s…

AdobeStock214239851-99f5112.jpeg
width: 5760
height: 3840

Naukowcy budzą mikroby uwięzione pod lodem. „W żadnym wypadku nie są martwe”
type: item
date: 2025-10-04T11:01:52.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania naukowe
subject: bakterie
subject: lód
subject: mikroby
subject: życie
description: To nie scenariusz filmu sci-fi, a rzeczywistość. Naukowcy naprawdę budzą do życia starożytne organizmy, które od 40 000 lat uwięzione były w lodzie. Wykorzystali zamarznięte cmentarzysko, na którym szczątki bakterii, zwierząt i roślin utknęły w czasie.
encoded: Geolodzy i biolodzy z Uniwersytetu Kolorado w Boulder wskrzesili do życia starożytne mikroby, które utknęły w lodzie około 40 000 lat temu. Niegdyś spokojnie śpiące organizmy wydobyli z wiecznej zmarzliny, czyli mieszanki gleby, lodu i skał, która pokrywa niemal jedną czwartą lądu na półkuli północnej. Niegdyś, bo wróciły do życia. Życie wydobyte z lodu Naukowcy odkryli, że chociaż mikroby po rozmrożeniu z wiecznej zmarzliny potrzebują odrobiny czasu, to po kilku miesiącach zaczynają tworzyć kwitnące kolonie. Swoje odkrycie opublikowali w czasopiśmie „Journal of Geophysical Research: Biogeosciences”. – To w żadnym wypadku nie są martwe próbki – mówi Tristan Caro, były student geologii i główny autor badania. Opisuje, że są w stanie wrócić do sprawności i stworzyć bujne środowisko, które rozkłada materię organiczną i uwalnia jej składniki w postaci dwutlenku węgla. Uwolnione mikroby mogą niszczyć planetę Cud życia to jedno, ale badacze przejmują się czymś innym – uwolnione spod lodu mikroby zaczną uwalniać do atmosfery tony dwutlenku węgla i metanu, dwóch silnych gazów cieplarnianych. Obawiają się, jak rozmrożenie zamarzniętej ziemi, w której zmagazynowane są tony węgla, wpłynie na ekologię tych regionów i tempo zmian klimatycznych. Jak naukowcy tego dokonali? Żeby sprawdzić, czy mikroby rozmrożone z wiecznej zmarzliny mogą wrócić do życia, naukowcy udali się do wyjątkowego tunelu Permafrost Tunnel, należącego do Korpusu Inżynieryjnego Armii Stanów Zjednoczonych. To placówka w centrum Alaski, pozwalająca zejść 107 metrów w głąb zamarzniętego gruntu. W środku można zobaczyć wystające z lodu kości starożytnych bizonów i mamutów, ale nie na tym zależało badaczom. Pobrali próbki wiecznej zmarzliny sprzed dziesiątek tysięcy lat ze ścian tunelu a następnie poddali je inkubacji w wodzie o temperaturach około 4 i 12 stopni Celsjusza. Może się to wydawać mało, ale dla Arktyki to wrzątek. Nie była to zwykła woda: wykorzystali tzw. ciężką wodę, złożoną z ciężkich atomów izotopu…

shutterstock2162033829-58d61ca.jpg
width: 6960
height: 4640

Sen pod lupą naukowców. Jelita mają w tej historii zaskakującą rolę
type: item
date: 2025-09-26T07:57:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Nauka
subject: bakterie
subject: sen
description: Sen jest jednym z najbardziej zagadkowych procesów biologicznych ciała. Z najnowszych badań naukowców wynika, że za tę formę wypoczynku odpowiada nie tylko mózg, ale też mikroorganizmy rozmnażające się w naszych jelitach.
encoded: Zdrowy sen jest kluczową sprawą dla zachowania naszego zdrowia. Naukowcy zalecają 7–8 godzin nieprzerwanego snu. W dzisiejszych czasach dla wielu osób stało się to nieosiągalnym luksusem. Co powoduje, że śpimy? Otóż okazuje się, że odpowiedź może leżeć nie tylko w naszych mózgach, ale także w ich złożonej interakcji z mikroorganizmami pochodzącymi z naszych jelit. Usypiające jelita Badacze z Uniwersytetu Stanowego w Waszyngtonie (USA) skupili się na cząsteczkach zwanych peptydoglikanami (PG). Są to fragmenty ścian komórkowych bakterii, które dostają się do organizmu z jelit. Już w latach 80. odkryto, że te cząsteczki wpływają na chęć snu. Z najnowszych badań opublikowanych na łamach „Frontiers in Neuroscience” wynika, że poziomy „usypiających sygnałów” z PG w mózgu: Są zależne od pory dnia (wzrastają i opadają wraz z cyklem snu i czuwania). Różnią się w zależności od miejsca w mózgu. Gwałtownie zmieniają się w czasie snu. W dużym uproszczeniu oznacza to, że bakterie (mikrobiom) wysyłają wiadomości do mózgu, informując go, kiedy należy położyć się do łóżka. Co ciekawe, takie wnioski wyciągnięto na podstawie analiz próbek pobranych z mózgów… myszy. Mikrobom to kontroler organizmu Wnioski amerykańskich badaczy każą sądzić, że bakterie są aktywnymi współregulatorami jednej z najważniejszych funkcji życiowych, jaką z pewnością jest sen. – To dodało nowy wymiar do tego, co już wiemy – powiedziała Erika English, doktorantka na Uniwersytecie Stanowym w Waszyngtonie, która jest też współautorką artykułu. Taki wniosek poszerza naszą wiedzę na temat jelitowego mikrobiomu. Jest bowiem coraz więcej dowodów na to, że bakterie te odgrywają ważną rolę w procesach poznawczych, apetycie, popędzie seksualnym i innych aktywnościach. Ten pogląd wywraca do góry nogami tradycyjne modele poznawcze, w których mózg stał w centrum. Dwie teorie snu połączone w jedną Do tej pory wśród badaczy snu popularne są dwie koncepcje na jego temat. Jedna z nich zakłada, że ​​sen jest regulowany przez móz…

shutterstock2331353173-67d1ece.jpg
width: 6600
height: 4400