National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-05-08T13:42:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: „Sprawiedliwość owiec” to nie tylko filmowa fantazja? Naukowcy potwierdzają ich niezwykłe zdolności
items: Ta majówka zapowiada się rekordowo. Gdzie i za ile Polacy ruszają w podróż?
items: Czy przywódcy, szefowie i liderzy to psychopaci? Nowe badanie: coś w tym jest
items: Eksperci biją na alarm. Niezbędny podczas podróży przedmiot jest siedliskiem bakterii
items: Dlaczego komary wybierają właśnie ciebie? Nowe badania pokazują mechanizm ataku krwiopijców
items: Mammografia może wykrywać choroby serca. Pomogła w tym sztuczna inteligencja
items: Nie każdy tłuszcz szkodzi. Beżowa tkanka tłuszczowa może mieć zaskakującą moc
items: Te wyniki mogą zmienić wszystko? Kardiolog komentuje nowe odkrycie o witaminie D
items: Wilki potrafią używać narzędzi? Kamera uchwyciła coś, czego nikt się nie spodziewał
items: Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
items: Jak wreszcie się wyspać? Naukowcy opracowali 3 najważniejsze zasady, dzięki którym w końcu Ci się uda
items: Czy zmysły wymagają… treningu? Eksperci twierdzą, że nie są nam dane na zawsze
items: Trawniki w miastach – kosić czy nie? Biolodzy to sprawdzili
items: Dlaczego czekolada smakuje tak dobrze? To mikroby dbają o jej smak
items: Rozbudowa Polskiej Stacji Antarktycznej. Powstają laboratoria, kwatery i… siłownia
items: Wczesne dojrzewanie może skracać życie kobiet. Naukowcy mają na to dowody
items: Słaby węch? Naukowcy znaleźli sposób, by go wzmocnić
items: Alarmujące wyniki badań: walizki są brudniejsze niż publiczne toalety. „To magnesy na zarazki”
items: To nie lenistwo! Naukowcy odkrywają, dlaczego w upały chce się spać
items: Twój pies rozumie więcej, niż myślisz. Oto co ukrywa przed tobą
items: Ryby to baczni obserwatorzy z głębin. Potrafią rozpoznać konkretnego człowieka
items: Hilary Koprowski to wybitny polski lekarz. Ocalił tysiące istnień dzięki opracowaniu szczepionek
items: Najstarszy ptak świata dokonał niemożliwego. W wieku 74 lat znów będzie rodzicem
items: Koniec z czepkami do EEG? Naukowcy wymyślili tatuaż, który mierzy aktywność mózgu
items: Polacy na drugim miejscu na świecie w liczbie kroków wykonywanych dziennie. Kto nas pokonał?

„Sprawiedliwość owiec” to nie tylko filmowa fantazja? Naukowcy potwierdzają ich niezwykłe zdolności
type: item
date: 2026-05-08T13:41:23.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Przyroda
subject: badania
subject: filmy
subject: inteligencja
subject: owce
subject: zwierzęta
description: Do kin właśnie trafił film „Sprawiedliwość owiec”, inspirowany bestsellerową powieścią Leonie Swann, w której stado owiec próbuje rozwikłać zagadkę śmierci swojego właściciela. Choć sama historia ma kryminalno-komediowy charakter, pojawia się pytanie, czy przedstawiona w niej niezwykła więź między człowiekiem a zwierzętami rzeczywiście ma swoje podstawy w nauce. Coraz więcej badań wskazuje bowiem, że owce mogą być znacznie inteligentniejsze, niż przez lata sądzono.
encoded: W centrum filmu znajduje się pasterz George Hardy, grany przez Hugh Jackmana, który każdego wieczoru czyta swojemu stadu kryminały. Gdy mężczyzna zostaje odnaleziony martwy, owce próbują zrozumieć, co wydarzyło się na pastwisku i kto stoi za jego śmiercią. Choć fabuła brzmi jak literacka fantazja, naukowcy od lat zwracają uwagę, że owce posiadają zaskakująco rozwinięte zdolności społeczne i poznawcze. Badania pokazują, że potrafią rozpoznawać twarze, zapamiętywać emocje, budować relacje i reagować na zachowania innych członków stada. Wszystko to sprawia, że stereotyp owcy jako bezrefleksyjnego zwierzęcia coraz częściej okazuje się zwyczajnie niesprawiedliwy. Inteligencja owiec zaskakuje naukowców. Potrafią uczyć się i zapamiętywać twarze Przez lata owce funkcjonowały w kulturze jako symbol bezrefleksyjnego podążania za stadem, jednak współczesne badania pokazują zupełnie inny obraz tych ssaków. Naukowcy zajmujący się zachowaniem zwierząt podkreślają, że owce potrafią szybko się uczyć i przechowywać informacje w pamięci przez bardzo długi czas. W eksperymentach behawioralnych były w stanie rozwiązywać zadania już po dwóch próbach, rozpoznawały kolory oraz kształty, a także odnajdywały ukryte pożywienie wiele tygodni po wcześniejszym treningu. Badania wykazały między innymi, że pamiętały układ labiryntu i lokalizację paszy jeszcze po 22 tygodniach od pierwszego testu. Co więcej, rozumiały również, że zakrycie jedzenia nie oznacza jego zniknięcia, co uznawane jest za oznakę bardziej złożonego myślenia. Ich inteligencja szczególnie widoczna jest w relacjach społecznych i umiejętności rozpoznawania innych osobników. Owce potrafią zapamiętać nawet 50 różnych twarzy przedstawicieli swojego gatunku przez okres przekraczający dwa lata. Eksperymenty prowadzone na Uniwersytecie Cambridge pokazały także, że potrafią identyfikować ludzkie twarze, w tym fotografie celebrytów, nawet jeśli zdjęcia wykonano pod różnymi kątami. Zwierzęta reagowały spokojniej na widok znanych opiekunó…

zdj-75-7a9bad5.jpg
width: 4864
height: 3240

Ta majówka zapowiada się rekordowo. Gdzie i za ile Polacy ruszają w podróż?
type: item
date: 2026-04-30T09:19:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Traveler
subject: badania
subject: majówka
subject: polacy
subject: urlop
description: Majówkowy ruch nabiera tempa, a długi weekend zapowiada się wyjątkowo intensywnie. W tym roku Polacy ruszą bowiem w podróż jeszcze chętniej niż przed rokiem – niemal co drugi deklaruje wyjazd z co najmniej jednym noclegiem.
encoded: Majówka dla wielu osób stanowi symboliczny początek sezonu podróży – pierwszy moment w roku, kiedy można na kilka dni oderwać się od codzienności i zmienić otoczenie. Choć zwykle jest to krótki urlop, Polacy coraz chętniej decydują się na wyjazd. Z danych Polskiej Organizacji Turystycznej wynika, że w tym roku w okresie 1-3 maja lub w zbliżonym terminie wyjazd planuje 48% badanych, czyli o 5 punktów procentowych więcej niż rok wcześniej. Gdzie Polacy pojadą na majówkę 2026? Choć majówka coraz częściej kojarzy się z krótkim wypadem za granicę, w praktyce Polacy nadal najchętniej wybierają wyjazdy krajowe. W tym roku 23% badanych planuje spędzić długi weekend w Polsce, co oznacza niewielki, ale zauważalny wzrost w porównaniu z ubiegłym rokiem. Jednocześnie rośnie zainteresowanie wyjazdami zagranicznymi – deklaruje je już 10% respondentów. Warto jednak podkreślić, że dla wielu osób decyzja o kierunku podróży wciąż nie jest ostateczna. Aż 15% planujących wyjazd nie wie jeszcze, dokąd pojedzie, co pokazuje, że majówkowe wybory często zapadają w ostatniej chwili. Najczęściej dzieje się to około miesiąca przed wyjazdem lub na dwa–trzy tygodnie przed jego rozpoczęciem, przy czym wyjazdy zagraniczne wymagają zwykle wcześniejszego planowania. Niezależnie od kierunku, majówka pozostaje przede wszystkim czasem spędzanym z bliskimi. Aż 78% Polaków deklaruje wyjazd z rodziną lub partnerem. Jednocześnie maleje popularność krótkich, jednodniowych wycieczek – tzw. mikro-wyprawy wybiera 12% badanych, czyli mniej niż rok wcześniej. Warto też zwrócić uwagę na osoby, które z wyjazdu rezygnują. Ponad jedna czwarta Polaków nie planuje majówki poza domem, najczęściej z powodów finansowych lub ze względu na inne obowiązki. Część z nich po prostu nie odczuwa potrzeby wyjazdu, co pokazuje, że choć majówka jest ważnym momentem w kalendarzu, nie dla wszystkich oznacza konieczność podróżowania. Ile kosztuje majówka i jak ją spędzamy? Relaks ważniejszy niż kierunek Choć wybór miejsca wyjazdu jest…

majowka-dc05b6c.jpg
width: 7952
height: 5304

Czy przywódcy, szefowie i liderzy to psychopaci? Nowe badanie: coś w tym jest
type: item
date: 2026-04-25T10:17:08.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Nauka
subject: badania
subject: praca
subject: psychologia
description: Popularny stereotyp mówi, że wśród osób na wysokich stanowiskach jest więcej psychopatów. Najnowsze badania sugerują, że może w tym być ziarno prawdy. Okazuje się, że wybory zawodowe nie są przypadkowe, a tzw. ciemna triada osobowości może być kompasem kierującym ludzi w stronę określonych profesji, szczególnie tych związanych z władzą i wpływem.
encoded: Czy twój szef przejawia cechy narcystyczne, a może współpracujesz z kimś, kto lubi manipulować? Dlaczego niektóre osoby z łatwością pną się po szczeblach kariery, a inne, mimo ogromnej wiedzy, zostają w cieniu? Odpowiedź może kryć się w mrocznych zakamarkach ludzkiej psychiki. Najnowsze badanie, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie „Personality and Individual Differences”, rzuca nowe światło na to, jak tzw. ciemna triada osobowości determinuje wybory zawodowe. Okazuje się, że takie osoby faktycznie mają predyspozycje by częściej znaleźć się na kierowniczych stanowiskach. Ciemna triada rozbita na siedem składowych Do tej pory nauka traktowała pojęcie ciemnej triady jako zestaw trzech cech osobowości: narcyzmu, psychopatii i makiawelizmu. Jednak zespół badaczy z Singapuru i USA postanowił podejść do tematu z większą precyzją i rozbił triadę na siedem składowych. Psychopatię podzielono na: śmiałość, nikczemność i rozhamowanie. Makiawelizm – na poglądy oraz taktyki manipulacyjne, a narcyzm – na potrzebę podziwu i rywalizację. Naukowcy poprosili o wypełnienie ankiety ponad 600 studentów studiów licencjackich na dużym amerykańskim uniwersytecie. Studenci byli z różnych kierunków, od biologii i psychologii po biznes i nauki polityczne. Dwa tygodnie później ci sami uczestnicy wypełnili szczegółową ankietę dotyczącą zainteresowań zawodowych, opartą na tzw. modelu SETPOINT. To podział karier na siedem kategorii: nauki o zdrowiu, ekspresja twórcza, technologia, ludzie, organizacja, wpływ oraz natura. Po zebraniu danych badacze wykorzystali analizę sieciową, aby prześledzić jak cechy osobowości i zainteresowania zawodowe łączą się i wzajemnie na siebie wpływają. Szukano powtarzających się powiązań między konkretnymi cechami osobowości a ścieżkami kariery. Jakie zawody przyciągają ciemną triadę? Co się okazało? W spektrum psychopatii osoby cechujące się śmiałością (pewne siebie, zachowujące spokój pod presją i naturalnie wpływowe) miały tendencję do nauk o zdrowiu. Osoby wykaz…

ciemna-triada-osobowosci-0b3cde0.jpg
width: 4288
height: 2848

Eksperci biją na alarm. Niezbędny podczas podróży przedmiot jest siedliskiem bakterii
type: item
date: 2026-03-26T13:44:36.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: badania
subject: bakterie
subject: higiena
subject: paszporty
subject: porady w podróży
description: Lotniska i węzły transportowe należą do miejsc o najwyższym natężeniu kontaktu z bakteriami. Podróżni nieustannie dotykają tych samych powierzchni – od stanowisk odprawy, przez uchwyty na bagaż, po poręcze czy schowki w środkach transportu. Okazuje się jednak, że największe skupiska drobnoustrojów znajdują się nie na tych elementach, lecz na przedmiocie, który niemal każdy zabiera ze sobą w podróż i używa wielokrotnie w ciągu dnia.
encoded: To, co uznajemy za najbardziej narażone na zabrudzenia w trakcie podróży, nie zawsze pokrywa się z rzeczywistością. Wyniki kontrolowanego badania laboratoryjnego przeprowadzonego na zlecenie JRPass pokazują, że jeden z podstawowych przedmiotów podróżnych może być znacznie bardziej zanieczyszczony niż buty, walizki czy nawet telefony komórkowe. Analiza wykazała obecność licznych bakterii, w tym takich, które łatwo przenoszą się między powierzchniami i użytkownikami. W kontekście rosnącej mobilności i częstych podróży oznacza to, że codzienne nawyki higieniczne mogą mieć większe znaczenie, niż dotąd sądzono. Co zatem okazuje się najbardziej „zanieczyszczonym” elementem podróżnego ekwipunku? Najbardziej zanieczyszczony przedmiot w podróży – wyniki badań Badanie laboratoryjne przeprowadzone na próbkach pobranych z najczęściej używanych przedmiotów podróżnych pokazuje wyraźnie, że to nie walizki czy obuwie są największym źródłem bakterii. Naukowcy analizowali materiał pod kątem liczby jednostek tworzących kolonie (CFU), które pozwalają określić poziom skażenia mikrobiologicznego. Wyniki okazały się zaskakujące – zdecydowanym „liderem” okazał się paszport, na którym wykryto aż 436 CFU, czyli wielokrotnie więcej niż na innych badanych powierzchniach. Dla porównania bagaż rejestrowany osiągnął wynik 97 CFU, buty – 65, bagaż podręczny – 56, telefony komórkowe – 45, a odzież wierzchnia zaledwie 15. Skala różnicy pokazuje, jak intensywnie eksploatowany jest dokument, który regularnie przechodzi przez ręce wielu osób – od właściciela, przez pracowników lotnisk i kontroli granicznej, aż po obsługę hoteli. Jak wyjaśnia Primrose Freestone, adiunkt mikrobiologii klinicznej na Uniwersytecie w Leicester: „Im częściej paszport trafia w ręce różnych osób, tym więcej bakterii, grzybów, a nawet wirusów gromadzi się na jego powierzchni”. Każdy kontakt z przedmiotami w zatłoczonych miejscach – takich jak lotniska czy środki transportu – zwiększa ryzyko przenoszenia drobnoustrojów, które na…

podroz-f629b70.jpg
width: 5467
height: 3837

Dlaczego komary wybierają właśnie ciebie? Nowe badania pokazują mechanizm ataku krwiopijców
type: item
date: 2026-03-23T13:27:03.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: badania
subject: choroby tropikalne
subject: komary
subject: krew
subject: owady
subject: ukąszenie
description: Nowe badania prowadzone przez naukowców z Georgia Institute of Technology oraz MIT starają się poznać tajemnice funkcjonowania komarów. Naukowcy wykonali szereg eksperymentów, aby odkryć, czym kierują się ci mali krwiopijcy podczas swojego żerowania. Wyniki mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych metod kontroli tych owadów, które w niektórych przypadkach mogą być bardzo niebezpieczne dla człowieka.
encoded: Wraz ze wzrostem temperatury coraz częściej „na własnej skórze” odczuwamy funkcjonowanie komarów. Wiosenne oraz letnie wieczory już niedługo wypełnią się charakterystycznym, denerwującym bzyczeniem, a na naszych skórach zaczną pojawiać się pierwsze ślady po ugryzieniach. Komary, które są autorami tych mało przyjemnych zachowań, potrafią być jednak zdecydowanie bardziej niebezpieczne. Te krwiopijne owady przenoszą groźne choroby, takie jak malaria czy żółta febra, przez które rocznie umiera ponad 700 tysięcy osób. Tak duże zagrożenie sprawia, że badania takie jak te prowadzone przez naukowców z USA zdają się mieć bardzo duży sens. Tamtejsi badacze w trakcie licznych eksperymentów starali się poznać czynniki, jakimi komary kierują się w poszukiwaniu źródła krwi. Autorzy badań podkreślają, że otrzymane wyniki pozwolą lepiej zrozumieć ten proces, a co za tym idzie – dokładniej przygotować się do obrony przed tymi owadami. Komary w 3D Naukowcy prześledzili lot komarów w kontrolowanych warunkach za pomocą kamer 3D na podczerwień. Obserwowano, jak owady poruszają się wokół obiektów, reagując na sygnały wizualne i dwutlenek węgla – czynniki przyciągające krwiopijców. Badaczom udało się zebrać aż 20 milionów punktów danych dotyczących pozycji, prędkości i kierunku lotu, co tworzy największą na świecie bazę tego typu informacji. Eksperymentowano z trzema typami obiektów – czarną i białą kulą oraz z człowiekiem. W ten sposób naukowcy potrafili określić, które czynniki najmocniej wpływają na strategie żywieniowe komarów. Należy dodać, że w badaniach uczestniczyły owady z gatunku komara egipskiego, który występuje we wszystkich tropikalnych i subtropikalnych regionach świata. Komary w klubie Pierwszy wniosek, jaki udało się wyciągnąć autorom badań, dotyczy niezależności komarów w trakcie poszukiwań źródła krwi. Powtarzalność ugryzień, którą tak często odczuwamy w letnie wieczory, nie jest konsekwencją stadnych strategii tych owadów. Nie śledzą one zachowań innych krwiopijców, ty…

GettyImages-971015354-6b6a7d1.jpg
width: 5300
height: 3513

Mammografia może wykrywać choroby serca. Pomogła w tym sztuczna inteligencja
type: item
date: 2026-03-09T07:59:59.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Nauka
subject: badania
subject: kobiety
subject: medycyna
subject: NatGeoBN
subject: nowotwory
subject: rak
subject: Zdrowie
description: Sztuczna inteligencja może przewidywać ryzyko poważnych chorób serca na podstawie mammografii – pokazuje przełomowe badanie obejmujące 123 tys. kobiet w USA. Wyniki opublikowane w „European Heart Journal” otwierają nowy rozdział w walce o zdrowie kobiet.
encoded: Połączenie fraz „sztuczna inteligencja” i „piersi” może kojarzyć się z algorytmami, które cyfrowo rozbierają kobiety na zdjęciach, takimi jak Grok Elona Muska. Jednak warto pamiętać, że AI ma też wartościowe zastosowania. Jednym z najbardziej obiecujących obszarów jest diagnostyka medyczna. Właśnie opublikowano badanie dowodzące, że sztuczna inteligencja doskonale sprawdza się w badaniu piersi. A konkretnie – przy analizie mammografii, czyli prześwietlenia rentgenowskiego tych części ciała. Standardowo jest ono wykorzystywane do wczesnego wykrywania raka piersi. Badanie na ogromnej liczbie kobiet Zespół badaczy kierowany przez dr. Hari Trivediego z Emory University w Atlancie przeprowadził badanie z udziałem 123 762 kobiet. Uczestniczki przeszły standardowe mammografie w ramach przesiewowych badań piersi i nie miały wcześniej zdiagnozowanej choroby sercowo-naczyniowej. Dzięki innowacyjnemu wykorzystaniu sztucznej inteligencji naukowcy przeanalizowali stopień zwapnienia tętnic w piersi, czyli ilość złogów wapnia widocznych na zdjęciach rentgenowskich. Te analizy mają kluczowe znaczenie dla zdrowia tysięcy kobiet. Sztuczna inteligencja przewiduje poważne choroby serca na podstawie mammografii Za pomocą zaawansowanych algorytmów sztucznej inteligencji badacze zmierzyli ilość wapnia w tętnicach piersi. Wyniki podzielili na cztery grupy: brak zwapnień, łagodne, umiarkowane lub ciężkie zwapnienia. Następnie porównali te wyniki z przypadkami poważnych incydentów sercowych, takich jak zawał serca, udar, niewydolność serca czy śmierć z przyczyn kardiologicznych. Wyniki są znaczące: już łagodne zwapnienie oznaczało ryzyko poważnych chorób serca wyższe o około 30% w porównaniu z kobietami, u których nie stwierdzono zwapnienia. Umiarkowane zwapnienie wiązało się z ryzykiem wyższym o ponad 70% , a ciężkie zwapnienie – nawet dwu- lub trzykrotnie większym zagrożeniem życia! Badanie pokazało, że podwyższone ryzyko dotyczy nie tylko starszych kobiet. U kobiet poniżej 50. roku życia,…

mammografia-1-5b1d633.jpg
width: 1200
height: 594

Nie każdy tłuszcz szkodzi. Beżowa tkanka tłuszczowa może mieć zaskakującą moc
type: item
date: 2026-01-19T09:31:48.000Z
creator: Bethany Brookshire
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: krew
subject: medycyna
subject: Zdrowie
description: Beżowa tkanka tłuszczowa, otaczająca naczynia krwionośne, może chronić serce i wpływać na ciśnienie krwi. Nowe badania zmieniają nasze spojrzenie na rolę tłuszczu w organizmie.
encoded: Spis treści: Różne oblicza tłuszczu w organizmie Beżowe komórki tłuszczowe pod lupą Geny, enzymy i wpływ na ciśnienie Co może to oznaczać dla zdrowia człowieka? Nowe badanie na myszach sugeruje, że „beżowy” tłuszcz otaczający naczynia krwionośne potrafi wysyłać do tętnic sygnały uspokajające. Odsłania to nieoczekiwane biologiczne powiązanie między tkanką tłuszczową a zdrowiem serca. Zbyt duża ilość tłuszczu w organizmie wiąże się z całym szeregiem negatywnych skutków, w tym z wysokim ciśnieniem krwi – czyli nadciśnieniem. To problem, z którym zmaga się niemal 50 procent dorosłych mieszkańców USA. Łatwo więc założyć, że mniej tłuszczu zawsze oznacza lepiej. Wpływ tłuszczu nie jest jednak tak jednoznaczny. Zależy to od rodzaju: tkanka tłuszczowa może być biała, brązowa lub beżowa. W nowym badaniu na myszach naukowcy stwierdzili, że beżowe komórki tłuszczowe, „ukryte” przy niektórych naczyniach krwionośnych, wysyłają sygnały pomagające tętnicom się rozluźniać. Dzięki temu ciśnienie krwi pozostaje niższe. Wyniki, opublikowane 15 stycznia w prestiżowym czasopiśmie „Science” pokazały też, że osoby z pewnymi wariantami genetycznymi związanymi z ekspresją beżowych komórek tłuszczowych częściej mają nadciśnienie. To sugeruje, że ta wyspecjalizowana tkanka tłuszczowa – oraz sygnały chemiczne, które wysyła – mogą w przyszłości wskazać nowe kierunki leczenia. Różne oblicza tłuszczu w organizmie Z biologicznego punktu widzenia tkanka tłuszczowa nie jest jednym, jednolitym „bytem”. Naukowcy traktują ją raczej jak narząd dokrewny: zbiór różnych typów komórek, które wysyłają do organizmu sygnały hormonalne. – Ludzie zwykle myślą o tkance tłuszczowej jako o czymś nieprzyjemnym i szkodliwym – mówi Patrick Seale, biolog z University of Pennsylvania w Filadelfii, który nie brał udziału w badaniu. – A jest dokładnie odwrotnie. Tkanka tłuszczowa zarówno magazynuje, jak i spala energię. Może też zwiększać lub zmniejszać ilość energii zużywanej przez organizm, czyli wpływać na tempo metabo…

GettyImages-549602961-4868a2c-e1768816454371.jpg
width: 2000
height: 1701

Te wyniki mogą zmienić wszystko? Kardiolog komentuje nowe odkrycie o witaminie D
type: item
date: 2026-01-06T13:29:47.000Z
creator: Rachel Fairbank
subject: Nauka
subject: badania
subject: diety
subject: serce
subject: witaminy
subject: Zdrowie
description: Witamina D zyskała nowe znaczenie w kontekście zdrowia serca. Według wyników badania TARGET-D osoby utrzymujące określony poziom tej witaminy mogą znacząco obniżyć ryzyko zawału. Eksperci są ostrożnie optymistyczni, ale podkreślają, że temat nadal wymaga dalszych analiz.
encoded: Spis treści: Nowe badanie: TARGET-D przynosi nadzieję Wpływ witaminy D na organizm człowieka Źródła i niedobory witaminy D Co pokazały wcześniejsze badania kliniczne Niski poziom witaminy D wydaje się zwiększać ryzyko zawału serca. Naukowcy wciąż jednak próbują zrozumieć, dlaczego tak się dzieje oraz czy suplementacja rzeczywiście może chronić serce. Wiadomo od dawna, że witamina D odgrywa istotną rolę w organizmie. Jej niedobór wiązano z różnymi problemami zdrowotnymi, między innymi z wyższym ryzykiem niektórych nowotworów i chorób autoimmunologicznych. Jest jednak jedno powiązanie, które badacze nadal intensywnie analizują. Nowe badanie: TARGET-D przynosi nadzieję Naukowcy wciąż próbują ustalić, dlaczego zbyt niski poziom witaminy D może szkodzić sercu. Jeszcze mniej jasne jest, czy suplementacja może przynieść realne korzyści. Być może jednak zaczyna się to zmieniać. – Od dawna obserwuje się związek między witaminą D a zdrowiem serca – mówi dr B. Keith Ellis, kardiolog z Houston Methodist Hospital w Teksasie. Zwraca uwagę na liczne badania wskazujące, że niski poziom witaminy D koreluje z podwyższonym ryzykiem chorób układu sercowo-naczyniowego. Podczas dorocznej konferencji Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego w Nowym Orleanie zaprezentowano wyniki badania o nazwie TARGET-D. Wykazano w nim, że pacjenci przyjmujący suplementy witaminy D – w dawkach dobranych tak, aby osiągnąć stężenie we krwi między 40 a 80 ng/mL (czyli około 100–200 nmol/L w jednostkach stosowanych w Europie) – mieli połowę mniejsze ryzyko zawału serca. – Te wyniki są obiecujące – mówi prof. Markus Herrmann, badacz z Uniwersytetu Medycznego w Grazu w Austrii, niezwiązany z tym projektem. Jak podkreśla, to pierwsze badanie, w którym jasno określono docelowy poziom witaminy D we krwi. We wcześniejszych pracach bardzo różniły się zarówno wyjściowe stężenia witaminy D u uczestników, jak i stosowane dawki suplementów. Utrudniało to wyciągnięcie jednoznacznych wniosków na temat wpływu witaminy …

GettyImages-1349461610-1-4b0f56a.jpg
width: 5601
height: 3734

Wilki potrafią używać narzędzi? Kamera uchwyciła coś, czego nikt się nie spodziewał
type: item
date: 2025-11-22T12:47:16.000Z
creator: Carolyn Wilke
subject: Przyroda
subject: badania
subject: dzikie zwierzęta
subject: ekologia
subject: natura
subject: wilki
subject: zwierzęta
description: Wilczyca z Kolumbii Brytyjskiej może być pierwszym dzikim wilkiem, którego przyłapano na użyciu narzędzi. Nagranie z monitoringu zaskoczyło badaczy i uruchomiło debatę w środowisku naukowym.
encoded: Spis treści: Jak wyglądało działanie wilczycy? Czy psowate mogą używać narzędzi? Trwa naukowy spór o interpretację Wilki i ludzie na wspólnym terytorium Choć naukowcy różnią się w ocenach, to zachowanie sugeruje, że wilki mogą być mądrzejsze, niż sądziliśmy. W 2023 roku wzdłuż wybrzeża Kolumbii Brytyjskiej zaczęto znajdować w tajemniczy sposób uszkodzone pułapki na kraby. Naród Heiltsuk (Haíɫzaqv), rdzenna społeczność z tego regionu, zastawił je, by odławiać destrukcyjne, inwazyjne europejskie kraby zielone. Czasem pułapki były całkowicie zniszczone. Innym razem ich sieci były porozrywane. Ktokolwiek plądrował pułapki, zawsze dobierał się do plastikowych pojemników z przynętą, w których znajdowały się kawałki śledzia albo mięsa z lwów morskich. Wyglądało to na sprawkę wilków lub niedźwiedzi. Jednak wiele uszkodzonych pułapek pozostawało pod wodą także podczas odpływu, więc może winne były wydry morskie? Aby to sprawdzić, naukowcy we współpracy z Heiltsuk Guardians – grupą strażników, którzy monitorują terytorium i prowadzą własne badania – w maju 2024 roku ustawili kamerę skierowaną na podwodną pułapkę na kraby. Kamera zarejestrowała wilczycę wyjadającą przynętę z pułapki. W nowym badaniu opisującym to zachowanie, opublikowanym w czasopiśmie „Ecology and Evolution”, badacze sugerują, że może to być pierwszy opisany przypadek użycia narzędzia przez dzikiego wilka. Jak wyglądało działanie wilczycy? Nagranie pokazuje samicę wilka, która wychodzi z wody, trzymając w pysku boję. Cofając się, idzie po kamienistej plaży i odkłada boję na ziemię. Potem wraca do wody i chwyta zębami linę wychodzącą z boi, by przyciągnąć niewidoczny jeszcze obiekt bliżej brzegu. Gdy pułapka – stożek z metalowego stelaża pokrytego siecią – wynurza się z wody, wilczyca chwyta ją pyskiem i przeciąga na płyciznę. Następnie przeciska się nosem przez sieć i przegryza ją, uwalniając pojemnik z przynętą. Zjada swoją przekąskę i odchodzi. Kyle Artelle, współautor badania i ekolog z SUNY College of Env…

2025-11-18-134329-This-might-be-the-first-recorded-tool-use-by-a-wild-wolf--National-Geographic--ba278b4.png
width: 1219
height: 869

Nieznane bakterie odkryte w halach NASA. Czy poleciały „na gapę” na Marsa?
type: item
date: 2025-10-28T06:30:39.000Z
creator: Robin George Andrews
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: badania
subject: bakterie
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: Bakteria odkryta w clean roomach NASA przetrwała najbardziej zaawansowane metody sterylizacji. Naukowcy właśnie ujawnili, jak jej się to udało i dlaczego może to być problem nie tylko dla misji kosmicznych, ale i na Ziemi.
encoded: Spis treści: Nieznane bakterie w halach NASA Zabójcze clean roomy Jak bakterie oszukują naukowców? Historia odkrycia „niewidzialnej” bakterii Czy wysłaliśmy mikroby na Marsa? Jak walczyć ze sprytnymi mikrobami? Aby zbudować statek kosmiczny, potrzeba sterylnie czystej strefy montażowej. To kluczowe, jeśli mamy zamiar szukać śladów życia pozaziemskiego. Nikt nie chciałby pomylić ziemskiego „pasażera na gapę” z pierwszym dowodem na istnienie obcych. Sterylność jest równia ważna dla zdrowia astronautów. Nieznane bakterie w halach NASA Dlatego załogowe i bezzałogowe statki kosmiczne powstają w tzw. clean roomach – najbardziej sterylnych środowiskach na Ziemi. Dekadę temu pewna bakteria zaskoczyła naukowców. Przetrwała w dwóch clean roomach, oddalonych od siebie o tysiące mil. Był to gatunek Tersicoccus phoenicis. Choć okazał się nieszkodliwy, wzbudził niepokój. Najwyraźniej był gościem w clean roomach na długo przed swoim odkryciem. Jak zdołał uniknąć wykrycia i przetrwać rygorystyczne protokoły sterylizacji? W niedawnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie „Microbiology Spectrum” naukowcy wreszcie rozszyfrowali jego sekret. Okazuje się, że T. phoenicis potrafi wejść w stan głębokiej hibernacji, który uniemożliwia naukowcom wykrycie jej obecności. – Ona nie jest martwa. Ona tylko udawała martwą – mówi Madhan Tirumalai, mikrobiolog z Uniwersytetu w Houston (USA) i współautor badania. Od czasu wykrycia T. phoenicis, w clean roomach agencji kosmicznych stwierdzono kolejne tajemnicze drobnoustroje. – Cała masa z nich może być problematyczna – mówi William Widger, biolog i biochemik z Uniwersytetu w Houston, współautor pracy. Zabójcze clean roomy Wiele statków kosmicznych nie musi być sterylnych, np. teleskop do badania odległych planet czy poszukiwania planetoid powstaje w halach, gdzie inżynierowie noszą kombinezony („bunny suits”). Jeden zabłąkany pyłek czy kilka bakterii nie zniweczy takich misji. Jeśli jednak chcemy zbudować łazik, który ma szukać pozaziemskich mikrobów,…

NASA-Bacteria-TersicoccusPhoenicis-20131106-14fe3e6.jpg
width: 1200
height: 946

Jak wreszcie się wyspać? Naukowcy opracowali 3 najważniejsze zasady, dzięki którym w końcu Ci się uda
type: item
date: 2025-10-06T05:49:28.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania
subject: bezsenność
subject: sen
subject: Zdrowie
description: Koce obciążeniowe, liczenie baranów, dźwięki o określonej liczbie herców czy specjalne opaski na oczy – w Iinternecie stale atakują nas nowe sposoby na dobry sen. Łatwo się w tym pogubić, ale nic dziwnego, że ich poszukujemy: we współczesnym pędzie trudno się wyspać. Naukowcy zajmujący się rytmem dobowym wskazują jednak 3 najważniejsze zasady, których naprawdę warto się trzymać.
encoded: Naukowcy ostrzegają, że ślepe podążanie za internetowymi trendami dotyczącymi snu może przynieść odwrotny skutek. Andrew McHill z Oregon Health & Science Unversity w Portland wskazuje, że niesprawdzone informacje mogą zniechęcić ludzi do szukania pomocy związanej ze zdrowym snem. Badacze przygotowali 3 najważniejsze wskazówki, które są podstawą dobrego wypoczynku. Nawet jeśli je znamy, to warto sobie regularnie przypominać i zrozumieć kryjącą się za nimi naukę. Jak się wyspać? 1. Postaw na kontrasty – w dzień bardzo jasno, w nocy bardzo ciemno Światło ma największą moc „sterowania snem”. Przyczyny są bardzo proste: ludzie ewoluowali na zewnątrz, pod gołym niebem Afryki. Słońce w zenicie produkuje bardzo dużo światła niebieskiego, które reguluje produkcję melatoniny: hormonu, który sygnalizuje organizmowi, że czas spać. Czasem niełatwo jest zrezygnować z niebieskiego światła ekranów LED przed pójściem do łóżka, ale warto je ograniczać: np. wprowadzić na ekran specjalne ograniczające je filtry. Oczywiście najlepiej byłoby całkowicie zrezygnować ze smartfona przed spaniem, a żarówki wymienić na te o słabej mocy i o bursztynowej barwie. Warto pamiętać, że nawet krótki „strzał” światła w środku nocy błyskawicznie zaburza naszą gospodarkę hormonalną. Remedium na bolączki współczesności jest… kontrast. Duża ilość przyswojonego niebieskiego światła w ciągu dnia nieco „amortyzuje” szkody światła wieczornego, wiąże się lepszym snem i dłuższym życiem. Warto codziennie wystawiać się na słońce – badania wykazują, że 20% osób najrzadziej eksponujących się na światło umiera nawet o 5 lat wcześniej! 2. Dostarczaj paliwa rano, oszczędzaj żołądek wieczorem Hormony głodu i enzymy trawienne również mają swój rytm dobowy. Jesteśmy przystosowani przez nasz organizm do tego, by najwięcej kalorii przyswajać późnym rankiem i wczesnym popołudniem. Najadanie się wieczorem sprawia, że niektóre etapy trawienia nie mogą być ukończone i zakłócają nasz sen, a przez to budzimy się niewyspani. Ostat…

GettyImages-2203405679-bd08e46.jpg
width: 5700
height: 3800

Czy zmysły wymagają… treningu? Eksperci twierdzą, że nie są nam dane na zawsze
type: item
date: 2025-09-20T11:44:01.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania
subject: jedzenie
subject: odżywianie
subject: Zdrowie
description: Życie bez smaku i węchu nie tylko traci koloryt, ale jest także bardzo trudne. Wiele osób boleśnie przekonało się o tym w trakcie szalejącej epidemii COVID-19. To zmysły, które nie tylko bronią naszego organizmu, ale także wiążą się z pamięcią i emocjami. Dr Grzegorz Sobek podkreśla, że konieczny jest ich regularny trening.
encoded: Postrzeganie smaku i zapachu jest uwarunkowane głównie genetycznie. Wpływ na naszą wrażliwość ma także wiek. To jednak nie wszystko: bardzo ważne są także przyzwyczajenia i sposób odżywiania, które mogą osłabiać percepcję smaków. Naukowcy zachęcają do treningu, który może pomóc utrzymać wrażliwość zmysłów. Kto czuje więcej, a kto mniej? Dr Grzegorz Sobek z Katedry Dietetyki Uniwersytetu Rzeszowskiego przypomina, że około 50% populacji ma przeciętną zdolność rozpoznawania smaków. Zgodnie z krzywą Gaussa odpowiednio 25% to tzw. „supertesterzy”, charakteryzujący się ogromną wrażliwością, a pozostałe 25% ma nieco przytępiony smak. Poszczególne osoby mają także swój indywidualny zestaw receptorów zapachowych. Ich mniejsza ilość sprawia, że gorzej odbieramy poszczególne wonie – może nawet prowadzić do braku węchu. Ich duża ilość z kolei naturalnie predysponuje nas np. do zawodu perfumiarza czy sommeliera, ale według dr Sobka zmysły w pewnym stopniu da się wyćwiczyć. Zmysły a wiek – Największą wrażliwość na bodźce smakowe i zapachowe osiągamy między 20. a 25. rokiem życia. Do wieku ok. 45–50 lat utrzymuje się ona na dobrym poziomie, jednak po 60. –65. roku zaczyna stopniowo spadać – tłumaczy PAP naukowiec. Jest to związane z ludzką fizjologią starzenia się. Dla przykładu komórki odpowiedzialne za odczuwanie smaków, zlokalizowane na języku, z wiekiem odtwarzają się w coraz mniejszej liczbie. – To tłumaczy, dlaczego osoby starsze często używają więcej soli. Po prostu wrażliwość na ten smak jest u nich osłabiona, więc aby odczuwać podobne wrażenia co kiedyś, muszą bardziej dosalać potrawy. W podobny sposób spada wrażliwość na smak słodki, co ma bardzo duże znaczenie, ponieważ może wpływać na preferencje żywieniowe, a więc także ryzyko otyłości – wyjaśnia Sobek. Brak smaku i węchu Na percepcję smaków i węchowych wpływ ma także cukrzyca typu 1 oraz sposób odżywiania. Niska podaż białka w diecie oraz niedobory witamin A, E, B, miedzi oraz cynku mogą powodować utratę węchu. To du…

shutterstock2030432876-d90ae7a.jpg
width: 7552
height: 5037

Trawniki w miastach – kosić czy nie? Biolodzy to sprawdzili
type: item
date: 2025-08-26T05:59:04.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: ekologia
subject: miasta
description: Wydawałoby się, że rzadsze koszenie trawników to korzyść dla wszystkich – bujne zarośla nie tylko regulują temperaturę w miastach, ale dbają o cały ekosystem. Biolodzy uważają jednak, że w tym przypadku ważny jest kompromis pomiędzy ekologią a wygodą i bezpieczeństwem mieszkańców. Kosić czy nie kosić?
encoded: Wielu mieszkańców miast buntuje się przeciwko regularnemu koszeniu trawników. Niektórym przeszkadza hałas, a inni wskazują na korzyści, które przynoszą środowisku miejskiemu bujne zarośla. Biolodzy przeanalizowali, jaki system koszenia jest najkorzystniejszy zarówno dla mieszkańców, jak i dla ekosystemu. Kosić czy nie kosić, oto jest pytanie – Koszenie trawników to temat budzący emocje – mówi dr Małgorzata Stanek z Instytutu Botaniki PAN w Krakowie. – Natychmiast pojawiają się głosy zwolenników i przeciwników. Jedni podkreślają kwestie estetyczne, inni ekologiczne. Z naukowego punktu widzenia im rzadziej się kosi, tym korzystniej dla ekosystemu, m.in. dla bioróżnorodności roślin i organizmów glebowych. Jednak w warunkach miejskich, gdzie istotne są również bezpieczeństwo i komfort mieszkańców, sytuacja nie jest jednoznaczna. Dr Stanek kieruje projektem „ToBeLawn”, który zajmuje się zbadaniem wpływu koszenia na ekosystem przydrożnych ekologicznych trawników. Badanie stanu trawników Naukowcy wyznaczyli kilkanaście stanowisk badawczych w Krakowie i Katowicach, a następnie zbierali z nich dane przez dwa okresy wegetacyjne. Przeanalizowali 3 modele koszenia: intensywny (6 razy w sezonie), umiarkowany (3 razy w sezonie) i biocenotyczny (raz, na koniec sezonu). Zbadano między innymi skład gatunkowy roślinności, ilość biomasy, wilgotność czy poziom zanieczyszczeń. Ważna była też aktywność mikrobiologiczna, tempo dekompozycji czy strukturę zespół bakterii i grzybów glebowych. Co przynosi brak koszenia trawników? Badania udowodniły, że dla samej gleby i zdolności pochłaniania zanieczyszczeń z powietrza najlepsze jest koszenie tylko raz w roku: na koniec sezonu. – Ograniczenie częstości koszenia sprzyja rozwojowi roślinności: zwiększa jej biomasę, a także różnorodność gatunkową oraz liczbę roślin, które zakwitną – donosi Małgorzata Stanek. Dodatkowo ograniczenie koszenia zwiększa dostępność zróżnicowanych źródeł pokarmu dla owadów zapylających. Więcej roślin to także naturalny…

GettyImages-2184628016-5469892.jpg
width: 6000
height: 4000

Dlaczego czekolada smakuje tak dobrze? To mikroby dbają o jej smak
type: item
date: 2025-08-25T07:03:46.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: czekolada
subject: słodycze
description: Naukowcy udowodnili, że to mikroby odpowiedzialne za fermentację kakao mają ostateczny wpływ na smak czekolady. To oznacza, że modyfikacja społeczności mikroorganizmów może sprawić, że ta będzie jeszcze smaczniejsza. Czeka nas rewolucja?
encoded: Czekolada w wyjątkowy sposób aktywuje zmysły. Zawiera szereg związków chemicznych, które potrafią wpływać na nasze samopoczucie – jednym z nich jest anandamid, który wywołuje uczucie euforii. Co jest jednak odpowiedzialne za jej smak i czemu poszczególne czekolady różnią się między sobą? W opublikowanym w czasopiśmie „Nature Microbiology” badaniu angielscy naukowcy wykazali, że to wszystko zasługa mikroorganizmów, które fermentują ziarna kakaowca. Mikroby robią robotę – to one nadają smak Fermentacja towarzyszy ludzkości od wielu lat. Procesy fermentacyjne wzmacniają smak oraz konserwują potrawy i napoje. Kochamy to, co nadszarpnięte zębem czasu i przetworzone przez pracowite mikroorganizmy. Wina, piwa, sery czy nawet polskie ogórki kiszone to wszystko efekty ich działania. Jednak w przeciwieństwie do produkcji piwa czy sera, fermentacja kakao zachodzi zwykle w sposób spontaniczny, w którym udział biorą wspólnoty mikroorganizmów już obecne w środowisku – bez dodawania konkretnych szczepów. Ziarna wyjmuje się z owoców i pozostawia do fermentacji, a następnie suszy i praży. W efekcie niewiele wiadomo, jak różne gatunki mikrobów mogą wpływać na smak. Nie kakao, a bakterie! To one decydują, jak smakuje czekolada Naukowcy słusznie podejrzewali, że na smak czekolady wpływ ma nie tylko pochodzenie ziaren kakaowca, ale także niezbadane wcześniej pH, temperatura oraz gatunki mikroorganizmów je fermentujących. – To, co próbowaliśmy zrobić, to podnieść jakość czekolad – mówi „Nature” David Gopaulchan, genetyk roślin z brytyjskiego Uniwersytetu w Nottingham. Postanowili zbadać fermentację ziaren kakaowca z trzech regionów Kolumbii: Santander, Huila i Antioquia. Ziarna miały podobne tło genetyczne, więc ustalono, że różnice w smaku muszą wynikać wyłącznie z fermentacji. Degustatorzy ocenili, że czekoladowe próbki z Santander i Huila miały złożone nuty prażonych orzechów, owoców czy kawy, podczas smak tych pochodzących z Antioquia był prostszy i bardziej gorzki. Ustalono, że kluc…

GettyImages-1209981764-64f5824.jpg
width: 6450
height: 4300

Rozbudowa Polskiej Stacji Antarktycznej. Powstają laboratoria, kwatery i… siłownia
type: item
date: 2025-08-22T09:46:42.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: antarktyda
subject: badania
subject: polska
subject: rozwój
description: Rozbudowa Polskiej Stacji Antarktycznej trwa pełną parą. Już niebawem wzbogaci się ona o nowe kwatery dla naukowców, nowoczesne laboratoria umożliwiające zaawansowane badania oraz inne obiekty zwiększające komfort pracy. To dla badaczy drugi dom 14 tys. kilometrów od kraju.
encoded: Polska misja na Antarktydzie trwa już niemal 50 lat. Prawie pół wieku temu powstała tam Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego, a od kilku lat baza ta ulega unowocześnieniu. Powstaną nowe laboratoria i kwatery, do których stworzenia zobowiązują Polskę traktaty międzynarodowe. Jak idą prace w tym niezwykle trudnym środowisku? Ekstremalne warunki nie sprzyjają budownictwu Pół wieku funkcjonowania Polskiej Stacji Antarktycznej w skrajnie niekorzystnych warunkach klimatycznych doprowadziło do zużycia budynków. Mimo starań pracujących tam naukowców stacja wymagała rozbudowy, by nie tylko stworzyć możliwość nowoczesnych badań, ale także zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom wypraw. – Budynek mieszkalny stacji znalazł się zaledwie 2 metry od brzegu. To zaczęło stwarzać realne zagrożenie dla przebywających tam ludzi oraz dla infrastruktury – powiedziała PAP zarządzająca stacją Agnieszka Kruszewska z Instytutu Biochemii i Biofizyki PAN. Nowoczesne polskie centrum badań Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, pięćdziesiąte urodziny stacji (a te wypadają w lutym 2027 roku) naukowcy będą już świętować w nowym budynku. Baza całej konstrukcji, która będzie wynosić budynek na 3 metry ponad poziom gruntu, jest już gotowa. Uczestnicy misji czekają jeszcze na moduły, które mają dopłynąć w listopadzie. Dzięki temu przez najbliższe arktyczne lato (czyli polską jesień i zimę) uda się osiągnąć stan surowy zamknięty. Agnieszka Kruszewka podaje, że nowy budynek ma powierzchnię ok. 1,5 tys. metrów kwadratowych, jest nowoczesny i spełnia wszelkie kryteria potrzeb badawczych i bytowych XXI wieku. Szczególną poprawę odczują naukowcy zimujący na stacji: ich kwatery zostaną wyposażone w budzące zachwyt okna wychodzące na zatokę, a cały obiekt w siłownię i bibliotekę. Sala jadalna wreszcie ma umożliwiać jednoczesne wydawanie posiłków dla wszystkich mieszkańców, którzy wciąż są rekrutowani. Budżet modernizacji stacji wynosi ponad 170 milionów złotych. Polska w Układzie Antarktycznym Polska St…

GettyImages-657133472-7df8e05.jpg
width: 5184
height: 3456

Wczesne dojrzewanie może skracać życie kobiet. Naukowcy mają na to dowody
type: item
date: 2025-08-21T08:51:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: dojrzewanie
subject: macierzyństwo
subject: Zdrowie
description: Nowe badania pokazują, że wczesne dojrzewanie może przyspieszyć starzenie się kobiet i zwiększyć ryzyko chorób. Zaskakujące dane zebrano na podstawie olbrzymiej liczby przypadków.
encoded: Naukowcy z Buck Institute for Research on Aging w Kalifornii przeanalizowali dane niemal 200 tys. kobiet z brytyjskiej bazy UK Biobank. Chcieli sprawdzić, jakie wczesne dojrzewanie i decyzje rodzicielskie z początkowych etapów życia miały wpływ na ich zdrowie w późniejszych latach. Czego dowodzą najnowsze badania? Amerykańscy naukowcy skupili się na dwóch czynnikach: terminie pierwszej miesiączki i dacie urodzenia pierwszego dziecka. Okazało się, że dziewczynki, które zaczęły dojrzewać przed 11. rokiem życia oraz kobiety rodzące przed 21. urodzinami wykazywały dwukrotnie większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2., niewydolność serca czy otyłość. To nie wszystko – ryzyko poważnych zaburzeń metabolicznych rosło nawet czterokrotnie. Okazało się, że kobiety, które dojrzewały i rodziły później, wolniej się starzały i rzadziej zapadały na choroby przewlekłe, w tym Alzheimera. Geny i biologia starzenia Badaczom udało się wyróżnić aż 126 markerów genetycznych, które wiążą się z tym zjawiskiem. Związane są one ze szlakami metabolicznymi (m.in. IGF-1, AMPK, mTOR), które regulują zarówno wzrost i dojrzewanie, jak i tempo starzenia się organizmu. To przykład tzw. antagonistycznej plejotropii. Na czym ona polega? To sytuacja, w której cecha, która daje przewagę w młodości (np. szybka zdolność do rozmnażania, czyli zwiększanie przeżywalności), może mieć negatywne skutki zdrowotne w późniejszych latach. Dojrzewanie ważne w kontekście zdrowia – Historia miesiączkowania i wieku pierwszego porodu jest rutynowo zbierana przez lekarzy, ale rzadko wykorzystywana w kontekście zdrowotnym kobiety. Nasze badanie pokazuje, że to krytyczne informacje – mówi prof. Pankaj Kapahi, jeden z autorów badania. Naukowcy sugerują, że warto tego rodzaju informacje traktować jako istotny element profilaktyki zdrowotnej. Powinny być brane pod uwagę nie tylko w ginekologii, ale także w szerszym kontekście medycznym. Zmiana myślenia o dojrzewaniu Nowe badania przypominają, że wszystkie decyzje i wydarz…

GettyImages-465083677-0344d98.jpg
width: 5528
height: 3263

Słaby węch? Naukowcy znaleźli sposób, by go wzmocnić
type: item
date: 2025-08-20T11:57:21.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: COVID-19
subject: zapach
description: Nie tylko pandemia COVID-19, ale także uwarunkowania genetyczne czy różnorodne urazy mogą sprawiać, że węch nie funkcjonuje prawidłowo. Okazuje się jednak, że dzięki falom radiowym docierającym w głąb głowy możemy zwiększyć ludzką zdolność wyczuwania zapachów.
encoded: Naukowcy z Korei odkryli, że kierowanie fal radiowych bezpośrednio do układu węchowego wewnątrz mózgu może stymulować jego działanie: osoby poddane takim eksperymentom były tymczasowo zdolne do wykrywania wcześniej niewyczuwalnych zapachów. Uszkodzenia zmysłu węchu – co wpływa na jego działanie? Każdy odczuwa węch trochę inaczej: wpływ na jego funkcjonowanie mają nie tylko uwarunkowania genetyczne, ale także schorzenia czy urazy. Ostatnimi czasy wiele osób zgłaszało osłabienie węchu w wyniku COVID-19, ale oprócz koronawirusa przyczyną może być po prostu… starzenie się organizmu. Węch jest istotną składową odczuwania smaku, więc jego brak może zagrażać bezpieczeństwu – to często dzięki temu zmysłowi podświadomie wzbraniamy się m. in. przed nieświeżym jedzeniem. Nasz nos informuje także o wycieku gazu ziemnego – naturalnie bezwonnego, do którego jednak dodaje się specjalnego środka nawaniającego, by ułatwić jego wykrywanie. Koreańskie wzmacnianie węchu – Obecnie leczenie węchu w praktyce klinicznej odbywa się chirurgicznie lub – w częstszych przypadkach – chemicznie, za pomocą aromaterapii – mówi Yongwoo Jang z Uniwersytetu Hanyang w Seulu. Dodaje, że w przeciwieństwie do innych dziedzin medycyny, terapia węchu od wielu lat przeprowadzana jest w sposób niezwykle tradycyjny. Naukowcy z Korei dostrzegli w tym potencjał. Postanowili wykorzystać stymulację bioelektryczną. Okazało się jednak, że jej zastosowanie w układzie zlokalizowanym tak głęboko w głowie człowieka jest niemożliwe, więc zwrócili się ku falom radiowym. Radiowy eksperyment W trakcie trwania badania 28 osób przez 5 minut wystawionych było na działanie promieniowania o mocy 15 watów emitowanego z anteny znajdującej się 10 centymetrów od ich głowy. Jang twierdzi, że stymulacja nie była odczuwalna przez pacjentów. W celu oceny zmysłu węchu wykorzystano powszechnie stosowany test progu węchowego Sniffin’ Sticks. W jego trakcie uczestnicy za pomocą zapachu próbowali wykryć obecność alkoholu n-butanolu w różnym …

GettyImages-1271701203-7db9d5e.jpg
width: 7241
height: 4827

Alarmujące wyniki badań: walizki są brudniejsze niż publiczne toalety. „To magnesy na zarazki”
type: item
date: 2025-07-31T13:20:05.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Porady
subject: Traveler
subject: badania
subject: bagaże
subject: bakterie
subject: porady w podróży
subject: walizka
description: Z pozoru zwykły bagaż może okazać się prawdziwym magazynem drobnoustrojów. Wyniki najnowszych analiz ujawniają, jak wiele zanieczyszczeń przenosimy, często nawet nie zdając sobie z tego sprawy.
encoded: Spis treści: Jak brudne są nasze bagaże? Wyniki badania zaskakują Najbardziej zanieczyszczone części walizki według naukowców Jak chronić się przed zarazkami na bagażu? Po pandemii coraz więcej osób zwraca uwagę na higienę – częściej myją ręce w podróży i korzystają z płynów do dezynfekcji. Najnowsze badania ujawniają jednak, że największe skupiska bakterii znajdują się tam, gdzie najmniej się ich spodziewamy. Mikrobiolożka Amy-May Pointer pobrała próbki z różnych twardych i miękkich walizek na zatłoczonym dworcu kolejowym przy londyńskim lotnisku. Wyniki jej analizy mogą zaskoczyć. Jak brudne są nasze bagaże? Wyniki badania zaskakują Niedawno firma InsureandGo postanowiła sprawdzić, jak wiele bakterii gromadzi się na naszych walizkach. W tym celu nawiązała współpracę z mikrobiolożką Amy-May Pointer, która przeprowadziła specjalistyczną analizę. Jej celem było zbadanie, jak bardzo brudne są bagaże i które ich elementy są najbardziej narażone na kontakt z zarazkami. Ekspertka pobrała wymazy z kluczowych zewnętrznych części każdej walizki, aby zbadać, ile zanieczyszczeń możemy nieświadomie przenieść na hotelowe łóżka czy do szaf podczas rozpakowywania. Dla porównania Pointer pobrała również próbki z powierzchni publicznych toalet, m.in. z deski sedesowej i przycisku spłuczki. Wyniki były zdumiewające. Okazało się, że bagaże gromadzą niemal 58 razy więcej bakterii niż deska sedesowa w publicznej toalecie. – Walizki, a szczególnie ich kółka i spody, działają jak magnes na zarazki, przewyższając pod tym względem nawet toaletę. Na szczęście stosowanie podstawowych zasad higieny wystarczy, by zapobiec przenoszeniu tych mikrobów na łóżko czy stół – podkreśliła specjalistka w rozmowie z „Travel + Leisure”. Najbardziej zanieczyszczone części walizki według naukowców Mikrobiolożka zidentyfikowała na powierzchni bagaży szereg bakterii. Wśród nich znalazł się gronkowiec – drobnoustrój powszechnie obecny na ludzkiej skórze, który w przypadku kontaktu z raną może przeniknąć do org…

torby-5a19fdb.jpg
width: 4977
height: 3360

To nie lenistwo! Naukowcy odkrywają, dlaczego w upały chce się spać
type: item
date: 2025-07-03T11:48:38.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: Porady
subject: Traveler
subject: badania
subject: Dom
subject: drzemka
subject: sen
subject: upał
subject: zegar biologiczny
description: Ciepło może dosłownie położyć nas spać – i nie jest to tylko nasze subiektywne wrażenie. Badania nad muszkami owocowymi wykazały, że upał aktywuje w ich mózgu biologiczny mechanizm odpowiedzialny za senność. Naukowcy podejrzewają, że podobny system może działać także u ludzi, niezależnie od kultury czy przyzwyczajeń.
encoded: Spis treści: Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem Jak działa wewnętrzny termometr? Muszki owocowe zdradzają tajemnice snu Czym jest konektom i dlaczego naukowcy mapują mózg muszki owocowej? Upał potrafi skutecznie spowolnić naszą codzienną aktywność. Gdy temperatura rośnie, czujemy się zmęczeni, ospali i mamy trudność z koncentracją. Zjawisko to nie jest wyłącznie domeną ludzi – także inne organizmy reagują na wysoką temperaturę w podobny sposób. Najnowsze badania pokazują, że u muszek owocowych senność w czasie upałów nie jest kwestią przypadku, lecz efektem działania specjalnego mechanizmu w mózgu. Co więcej, odkrycie to może rzucić nowe światło na to, jak ludzki organizm reaguje na ciepło i dlaczego sjesta niekoniecznie jest tylko kulturowym zwyczajem. Dlaczego upał nas usypia? Naukowcy znaleźli odpowiedź u muszek owocowych Kiedy jest gorąco, zdarza się, że senność dopada nas w samym środku dnia. Mamy wówczas nieodpartą ochotę na drzemkę. W wielu krajach można ją odbyć w trakcie sjesty. To kilkugodzinna przerwa w czasie skwarnego popołudnia, kiedy zamykane są sklepy i restauracje, a życie dosłownie zamiera. Ciepło nas usypia. Co zaskakujące, wynalazek sjesty może nie mieć podłoża kulturowego, tylko biologiczne. Temperatura wpływa na wiele ludzkich aktywności – od jedzenia, przez aktywność fizyczną, po sen. Dotychczas jednak nie badano, w jaki sposób neurony czuciowe współpracują z tymi, które regulują cykl dobowy u żywych organizmów. Dlaczego tak bardzo chce nam się spać, gdy robi się za gorąco? I czy dotyczy to tylko ludzi? Problem zbadali naukowcy z Uniwersytetu Northwestern. W artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Current Biology” wykazali, że muszki owocowe wyposażone są w precyzyjny biologiczny mechanizm, który zachęca je do drzemki w czasie upałów. Muszka owocowa pod lupą naukowców – dlaczego idealnie nadaje się do badań nad snem –…

upal-sen-GettyImages-2014860178-bbafdd1.jpg
width: 1024
height: 681

Twój pies rozumie więcej, niż myślisz. Oto co ukrywa przed tobą
type: item
date: 2025-05-19T08:50:00.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: psy
subject: psychologia zwierząt
subject: Wolny czas
description: Twój pies rozumie słowa określające przedmioty, choć często tego nie pokazuje. Naukowcy udowodnili, że zna rzeczowniki, ale z jakiegoś powodu nie chce tego zdradzać.
encoded: W tym artykule: Co rozumie pies? Jak przeprowadzono badania z udziałem psów? Mądry jak pies Co rozumie pies? To jedno z najważniejszych pytań, jakie zadają sobie opiekunowie czworonogów. Nie ma na nie jednej uniwersalnej odpowiedzi. Są chwile, kiedy nasz pupil wykazuje się niemal ludzką bystrością. Kiedy indziej sprawia wrażenie, że w ogóle nie pojmuje, co do niego mówimy. Jeśli trochę z nim poćwiczymy, jedna rzecz robi się jasna. Pies dobrze wie, co ma zrobić, gdy słyszy „siad”, „aport” albo „leżeć”. Łączy te słowa z konkretnymi zachowaniami, których od niego oczekujemy (i ze smaczkami, jakie otrzyma za wykonanie polecenia). To jednak nie wszystko. Badania węgierskich naukowców, opublikowane dzisiaj w czasopiśmie „Current Biology” wskazują, że psy są znacznie mądrzejsze, niż dotychczas przypuszczano. Okazało się, że rozróżniają również rzeczowniki. A dokładniej – wiedzą, że dany rzeczownik odnosi się do pewnego konkretnego przedmiotu. Co rozumie pies? Co się dzieje w mózgu psa, gdy słyszy słowo oznaczające dobrze mu znany przedmiot? Takie jak np. piłka albo szarpak? – Wówczas aktywuje się mentalna reprezentacja tego obiektu – wyjaśnia Marianna Boros z Eötvös Loránd University w Budapeszcie, główna autorka pracy. Czyli mentalny odpowiednik danego przedmiotu, łączony z jego nazwą. Wykazanie tego nie było proste. Gdy np. przeprowadza się badania z dziećmi, które jeszcze nie mówią, prosi się je, by pokazały lub wzięły do rąk wskazywany obiekt. Kiedy maluchy to zrobią, jest to dowód, że rozumieją, o co się je prosi. Jednak psy nie radzą sobie dobrze z takimi zadaniami. Przynajmniej w warunkach laboratoryjnych. Czasami reagują na polecenie, czasami nie, a ich zachowania wyglądają na przypadkowe. Naukowcy wymyślili więc inny sposób, by sprawdzić, czy psy rozumieją rzeczowniki. Wymagał on mierzenia ich aktywności mózgowej z pomocą nieinwazyjnej metody EEG. Jak przeprowadzono badania z udziałem psów? Do laboratorium zaproszono 18 psów wraz z ich opiekunami. Każdy z właścici…

GettyImages-912167862-1-ca4f843.jpg
width: 2119
height: 1415

Ryby to baczni obserwatorzy z głębin. Potrafią rozpoznać konkretnego człowieka
type: item
date: 2025-02-19T07:49:10.000Z
creator: Mateusz Łysiak
subject: Przyroda
subject: badania
subject: Odkrywca
subject: ryby
subject: zwierzęta
description: Czy ryby mogą rozpoznawać ludzi? Najnowsze badania dowodzą, że tak. Podobnie jak psy czy koty, ryby mogą tworzyć zindywidualizowane relacje z człowiekiem, identyfikując nas po cechach wizualnych. Ich zażyłość odbiega jednak od tego, co łączy opiekunów i ich czworonogów.
encoded: Spis treści: Jak widzi ryba? Eksperyment w naturalnym środowisku Ryby rozróżniają ludzi Ponoć ryby i dzieci głosu nie mają. Ryb nie można też pogłaskać – co dodatkowo w pewnym sensie deprecjonuje ich pozycję wśród innych zwierząt domowych. Ot co, mogą jedynie cieszyć oko domowników, pływając w akwarium. Wystarczy jednak zagłębić się w ich zachowania, żeby stwierdzić, że ryby to jedne z najbardziej fascynujących zwierząt na Ziemi. Mowa zarówno o rybkach akwariowych, jak i tych zamieszkujących naturalne akweny. Niektóre osobniki potrafią na przykład pływać tyłem. Do tego nielicznego grona należy m.in. okoń. Dzięki najnowszym badaniom opublikowanym na łamach czasopisma naukowego „Biology Letters” możemy uzupełnić ciekawostki o rybach o kolejny zaskakujący fakt. Jak widzi ryba? Naukowcy nurkujący w jednej ze stacji badawczych na Morzu Śródziemnym od kilku sezonów obserwowali, że miejscowe ryby śledziły ich i wykradały pożywienie przeznaczone na nagrody w eksperymentach. Co ciekawe, dzikie ryby zdawały się rozpoznawać konkretnego nurka. Podążały jedynie za tym, który wcześniej miał przy sobie jedzenie. Aby sprawdzić, czy to prawda, zespół badawczy z Instytutu Zachowania Zwierząt im. Maxa Plancka (MPI-AB) w Niemczech przeprowadził serię eksperymentów. Badacze nosili różne stroje do nurkowania. Jak się okazało, dzikie ryby potrafią odróżniać ludzi. Pomagają im w tym pewne wskazówki wizualne. W ostatnich dekadach relacja człowieka ze zwierzętami ewoluowała w kierunku silnej więzi porównywanej do przyjaźni. Według badań wiemy na przykład, jak pies okazuje miłość. Czy w przypadku ryb również możemy mówić o jakichkolwiek interakcjach? Za wcześnie, aby stwierdzić, że szprotki i śledzie żywią do nas jakieś uczucia. Jednak, według naukowców, nie jesteśmy im obojętni. Do tej pory nie dysponowaliśmy wieloma naukowymi dowodami na to, że ryby są w stanie rozpoznawać ludzi. Wcześniejsze badania wykazały, że jeden gatunek hodowlany, strzelczyk indyjski, potrafi rozpoznawać komputerowo …

Maelan-i-ryba-dd1556e.png
width: 1037
height: 752

Hilary Koprowski to wybitny polski lekarz. Ocalił tysiące istnień dzięki opracowaniu szczepionek
type: item
date: 2024-12-14T13:23:26.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Ludzie
subject: Nauka
subject: badania
subject: badania naukowe
subject: choroby
subject: medycyna
subject: naukowcy
subject: szczepionki
subject: wirusy
description: Szczepionkę przeciwko wirusowi polio, wywołującemu chorobę Heinego-Medina, opracował wybitny polski lekarza i wakcynolog, Hilary Koprowski. Dzięki niemu ta przerażająca choroba zniknęła niemal zupełnie. Pracował też nad szczepionkami podawanymi w… warzywach. Poznajcie tę nietuzinkową postać.
encoded: Spis treści: Dzieje Hilarego Koprowskiego Co wynalazł Hilary Koprowski? Koprowski i walka o dobre imię Hilary Koprowski urodził się 1916 r. w Warszawie, ale już w wieku 23 lat wyemigrował z Polski. Na stałe osiadł w USA, gdzie dokonywał przełomowych odkryć z dziedziny medycyny. Zmarł w 2013 roku w Filadelfii. Dzieje Hilarego Koprowskiego Koprowski określany bywa człowiekiem renesansu. Urodził się w rodzinie o korzeniach żydowskich. Początkowo wcale nie było takie oczywiste, że zwiąże swoje życie z medycyną i wakcynologią. Z Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Reja w Warszawie wyniósł wielkie zamiłowanie do poezji, a dzięki zajęciom w Warszawskim Konserwatorium nauczył się gry na pianinie. „Ze swym usposobieniem pasjonata miał szczere zacięcie zostać koncertującym pianistą. Później, kontynuując pełną sukcesów karierę naukową w medycynie, nie rozstawał się podczas podróży służbowych z nutami ulubionych utworów” – pisze we wspomnieniu o Koprowskim prof. Andrzej B. Legocki. Jeszcze przed II wojną światową ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim. W momencie rozpoczęcia wojny przebywał poza krajem, co być może zmieniło jego życie. We Włoszech zgłosił się jako ochotnik do służby medycznej wśród osób chcących zaciągnąć się do oddziałów polskich, organizowanych w państwach niezajętych przez Niemców. Jednak już w 1940 roku opuścił Europę wraz ze swoją rodziną. Początkowo trafił do Brazylii, gdzie rozpoczął pracę w Laboratorium Żółtej Febry. A w 1944 roku na stałe przeniósł się do miejscowości Wynnewood pod Filadelfią. Tam mieszkał do końca życia. Co wynalazł Hilary Koprowski? Szczepionka przeciw polio Największym dokonaniem polskiego medyka było opracowanie pierwszej skutecznej szczepionki przeciwko chorobie Heinego-Medina . Było to ważne dokonanie, bo choroba ta jest bardzo dotkliwa. Jest to ostra wirusowa choroba zakaźna wywołana przez trzy typy wirusa polio. Szerzy się głównie drogą pokarmową lub, w mniejszym stopniu, drogą kropelkową. Wirus atakuje układ …

hilary-koprowski-88b535b.jpg
width: 1024
height: 847

Najstarszy ptak świata dokonał niemożliwego. W wieku 74 lat znów będzie rodzicem
type: item
date: 2024-12-09T11:16:15.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Przyroda
subject: badania
subject: ocean spokojny
subject: ornitologia
subject: ptaki
description: Samica dużego ptaka morskiego po raz kolejny złożyła jajo. Nie byłoby w tym nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, że zrobiła to po raz co najmniej pięćdziesiąty. Naukowcy szacują, że ten ptak o imieniu Wisdom ma już dobrze ponad 70 lat.
encoded: Spis treści: Najstarszy ptak świata – co o nim wiemy? Prawie 70 lat obserwacji albatrosa Najstarszy ptak świata nadal się rozmnaża Najstarszy ptak świata to albatros ciemnolicy. Gatunek ten upodobał sobie północny Pacyfik. Zwierzęta co roku wracają zawsze na te same tereny lęgowe. Wisdom, wraz z milionami innych albatrosów, gniazduje na atolu Midway. Albatrosy ciemnolice są monogamiczne. To oznacza, że mają tylko jednego partnera, z którym się rozmnażają. To samo dotyczyło Wisdom. Przez lata ornitolodzy obserwowali, jak spotykała się w gnieździe z tym samym samcem, nazwanym Akeakamai. W ostatnich latach jednak Akeakamai zniknął, Wisdom zaś nie składała jaj. W tym roku jednak żałoba Wisdom najwyraźniej się skończyła. Samica albatrosa ponownie złożyła jajo, którym opiekuje się wraz ze swoim nowym partnerem. Nie byłoby w tym nic szczególnego, gdyby nie wiek Wisdom. Ptak ten ma już co najmniej 74 lata. Tymczasem albatrosy ciemnolice żyją zazwyczaj około 50 lat. Najstarszy ptak świata – co o nim wiemy? Wisdom, jak inni przedstawiciele swojego gatunku, składa co roku tylko jedno jajo. Lęgi odbywają się jesienią, po czym od grudnia samica i samiec wspólnie wysiadują jajo. W takiej właśnie sytuacji zastali w tym roku Wisdom naukowcy. Inkubacja trwa około dwóch miesięcy, a jeśli wszystko pójdzie dobrze, młode wykluwa się w połowie lutego. Na razie za zdjęciach opublikowanych na profilu US Fish and Wildlife Service na Instagramie widać dwa ptaki pochylające się nad jajem. Wisdom znajduje się po prawej. I ona, i jej partner wyglądają, jakby chciały coś jaju powiedzieć. To nie przypadek: albatrosy ciemnolice faktycznie wydają podczas inkubacji odgłosy, skierowane zarówno do jaja, jak i partnera. Prawie 70 lat obserwacji albatrosa Wisdom została po raz pierwszy zaobrączkowana w 1956 roku. Ornitolog Chandler Robbins, który wówczas badał ptaka, oszacował jej wiek na około 5–6 lat. Nie jest to łatwe do zrobienia w przypadku albatrosów ciemnolicych, które osiągnęły już zdolność do r…

wisdom-r-a-laysan-alba-3e823b9.jpg
width: 1280
height: 720

Koniec z czepkami do EEG? Naukowcy wymyślili tatuaż, który mierzy aktywność mózgu
type: item
date: 2024-12-03T11:50:46.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Nauka
subject: badania
subject: mózg
subject: neurologia
subject: tatuaże
description: Naukowcy chcą zrewolucjonizować sposób mierzenia aktywności ludzkiego mózgu. Zamiast elektrod wraz z czujnikami, używanymi podczas standardowego badania EEG, proponują biokompatybilny atrament. Nanosi się go na skórę głowy tak jak tatuaż.
encoded: Spis treści: Jak wygląda badanie EEG? W jaki sposób nakłada się elektroniczny tatuaż? Co lepsze – elektrody czy tatuaż? Monitorowanie fal mózgowych to niezbyt wygodny i czasochłonny proces. Przynajmniej obecnie, ponieważ w przyszłości mogłaby go zastąpić futurystyczna technologia opisana w najnowszym numerze czasopisma naukowego „Cell Biomaterials”. Stanowi ją ciekły polimer, który można nanieść na skórę głowy, tworząc dowolny wzór. Działa on równie dobrze jak standardowe zestawy elektrod i czujników używane podczas badania EEG. Twórcy tego wynalazku są przekonani, że sprawdzi się on znakomicie wszędzie tam, gdzie z powodów naukowych lub medycznych mierzy się aktywność ludzkiego mózgu. Elektroniczne tatuaże – albo w skrócie e-tatuaże – mogą też spełniać funkcje interfejsu mózg-komputer. Czyli rejestrować aktywność mózgu, a następnie przekładać ją na sygnały pozwalające sterować komputerem. Jak wygląda badanie EEG? Elektroencefalografia (EEG) to bardzo ważne narzędzie naukowe i diagnostyczne. Lekarzom pomaga przyjrzeć się uważniej działaniu ludzkiego mózgu i ocenić jego sprawność w przypadku urazów, udarów albo epilepsji. W czasie standardowego testu technicy wpierw mierzą czaszkę, a następnie wybierają kilkanaście miejsc, do których zostają przyczepione elektrody. One z kolei biegną do urządzenia rejestrującego dane, podłączonego do komputera. Przeprowadzanie testu bywa pracochłonne. A także uciążliwe dla pacjenta, ponieważ może trwać nawet kilka godzin. Stąd wzięły się badania zespołu Nanshu Lu, profesorki Uniwersytetu Teksańskiego w Austin. Prof. Lu pracuje nad udoskonaleniem technologii elektronicznych tatuaży, pozwalających zbierać istotne dane biomedyczne bezpośrednio z naszego największego narządu: skóry. Naukowcy badali już ich kilka zastosowań. E-tatuaże były nakładane na przykład na klatkę piersiową pacjentów i rejestrowały pracę ich serc (EKG). Nadrukowywano je też na mięśniach, by mierzyć ich zmęczenie. W jaki sposób nakłada się elektroniczny tatuaż? Nauk…

temporary-tattoo-printmale-fc2aaec.jpg
width: 2880
height: 2307

Polacy na drugim miejscu na świecie w liczbie kroków wykonywanych dziennie. Kto nas pokonał?
type: item
date: 2024-09-25T10:09:43.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Lifestyle
subject: Ludzie
subject: aktywność fizyczna
subject: aktywny wypoczynek
subject: badania
subject: ranking
subject: Sport
description: Jesteśmy wyjątkowo aktywnym narodem. Z globalnego badania wykonanego na zlecenie brytyjskiej sieci klubów fitness wynika, że jeśli chodzi o liczbę kroków wykonywanych dziennie, znajdujemy się na imponującym drugim miejscu światowego podium. Od pierwszego miejsca dzieli nas bardzo niewiele.
encoded: Rekordziści w codziennych spacerach Kto najbardziej lubi chodzić? Kto najmniej lubi chodzić? Dawniej mówiło się, że codziennie powinniśmy wykonywać 10 tys. kroków. Dokładniejsze i nowsze badania zweryfikowały to zlecenie. Teraz naukowcy wskazują, że zalecana liczba kroków na dzień to 7–8 tys. Tylko czy jesteśmy w stanie tyle chodzić? Jeśli weźmiemy pod uwagę średnią dla całego świata, odpowiedź brzmi – nie. Z badania przeprowadzonego przez sieć fitnessową PureGym wynika, że średnia dla świata to 5833 kroki dziennie. Czyli o wiele mniej, nie domagają się od nas lekarze i dietetycy. Kto chodzi najwięcej na świecie? Odpowiedź jest niespodziewana. Rekordziści w codziennych spacerach Na pierwszym miejscu w badaniu znaleźli się Duńczycy. Mieszkańcy Danii średnio każdego dnia wykonują 6633 kroki. To aż o 14% więcej niż wynosi średnia dla całego świata. W przywoływanym badaniu Polska znalazła się na doskonałym drugim miejscu. Dziennie robimy 6504 kroki – ponad 11% więcej niż globalnie. Kolejne miejsce zajął inny kraj skandynawski, Szwecja. Za nim uplasowały się Holandia i Szwajcaria. Jak wskazują autorzy badania, w czołówce największych miłośników spacerów znajdują się te nacje, które mocno promują aktywność fizyczną. A także dbają, by przestrzeń publiczna sprzyjała spacerowiczom: w miastach były chodniki i dobrze rozwinięty transport publiczny. Kto najbardziej lubi chodzić? Lista 10 krajów, w których wykonuje się najwięcej kroków dziennie, wygląda następująco: Dania: 6633 (kroków dziennie, średnia) Polska: 6504 Szwecja: 6461 Holandia: 6436 Szwajcaria: 6364 Australia: 6179 Belgia: 6147 Finlandia: 5999 Japonia: 5996 Hiszpania: 5968 Jak widać, pierwszy kraj pozaeuropejski znajduje się na szóstym miejscu. To Australia, gdzie, podobnie w Skandynawii, codzienna aktywność fizyczna jest normalną częścią trybu życia. Wysoko znalazła się również Japonia, kraj z jedną z największych średnich długości życia na świecie. Japończycy żyją przeciętnie 85 lat, Szwajcarzy zaś 84 lata. Nie ma…

GettyImages-2164988440-8586b39.jpg
width: 1024
height: 683