Symbole w Teotihuacán to nie ozdoby, ale system pisma. Czy to przełom w badaniach metropolii?
Znaki odkrywane na płaskorzeźbach starożytnej metropolii Teotihuacán nie pełnią tylko funkcji ozdobnej, ale są tak naprawdę pismem. Jest to „przodek” języka nahuatl, którym posługiwali się Aztekowie tysiąc lat później – to nowe ustalenie ukazuje Teotihuacán w zupełnie nowym świetle.
Teotihuacán, położone w pobliżu dzisiejszego Meksyku, było największym miastem obu Ameryk przed przybyciem Europejczyków. Szczyt osiągnęło około 500 roku n.e. Zamieszkiwało je 120–150 tys. osób na obszarze około 20 km kwadratowych. Pochodzenie i język mieszkańców są nieznane. Byli oni głównie rolnikami, rzemieślnikami oraz kupcami prowadzącymi dalekosiężny handel. Miasto rządzone było przez kapłanów-władców. Oprócz kilku tysięcy niskich budynków znajdowały się tam rozległe place, spore świątynie i pałace oraz wielkie piramidy. Teraz dwoje naukowców Uniwersytetu Kopenhaskiego, profesorowie Magnus Pharao Hansen i Christophe Helmke, dokonało przełomowego odkrycia, związanego z używanym w Teotihuacán językiem. Swoje wnioski opublikowali na łamach czasopisma „Current Anthropology”. Dekoracje czy pismo? Naukowcy od lat spierają się, czy symbole, które widoczne są na płaskorzeźbach i artefaktach w Teotihuacán to tylko dekoracje, czy też może forma języka. Analiza badaczy z Kopenhagi wykazała, że faktycznie jest to system pisma. W ich ocenie jest to wczesna forma języka uto-azteckiego. Oznacza to, że jest to lingwistyczny „przodek” języka nahuatl, którym posługiwali się Aztekowie tysiąc lat później. Pismo należało odczytywać czasem na zasadzie rebusu (zagadki słownej). Łączono dźwięki przedstawionych obrazów (logogramów), aby stworzyć słowa o bardziej abstrakcyjnym znaczeniu. Co łączy Azteków z Teotihuacán? Dotychczas uważano, że Aztekowie migrowali do środkowego Meksyku dopiero po upadku Teotihuacán (ok. 600 r. n.e.). Powiązanie to może sugerować, że populacje posługujące się językiem nahuatl przybyły na ten obszar znacznie wcześniej i mogą być bezpośrednimi potomkami mieszkańców Teotihuacan. – Jeśli mamy rację, to nie tylko niezwykłe jest to, że rozszyfrowaliśmy system pisma. Może to mieć wpływ na całe nasze rozumienie kultur Mezoameryki i, oczywiście, wskazać rozwiązanie tajemnicy otaczającej mieszkańców Teotihuacán – mówi prof. Christophe Helmke. Znaczenie Teotihuacán Teotihuacán założone około 100 r. p.n.e. i było ważnym ośrodkiem kulturalnym w środkowym Meksyku aż do upadku około 600 r. n.e. Profesorowie Magnus Pharao Hansen i Christophe Helmke porównują to miasto do Rzymu, który był centrum Cesarstwa Rzymskiego. Podobnie Teotihuacan miało duże znaczenie kulturowe w starożytnej Mezoameryce. Ale, w przeciwieństwie do Rzymu, mało wiemy o tym, kim byli mieszkańcy tej amerykańskiej metropolii. Stąd rozszyfrowanie domniemanego pisma znajdowanego w tym miejscu może mieć kluczowe znaczenie. Źródło: Current Anthropology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek. Lubi poznawać nieznane zakamarki Niemiec, zarówno na dwóch kółkach, jak i w czasie górskiego trekkingu.
W stolicy Azteków odkryto „smocze szkło”. Zdradza arkana polityki imperium
Obsydian, czyli wulkaniczne „smocze szkło”, trafiał do stolicy Azteków z co najmniej ośmiu miejsc. Najnowsze badania pokazują, jak rozległe były sieci handlowe i jak surowiec ten był wykorzystywany w różnych okresach imperium.
Spis treści: Aztecka świątynia pełna obsydianu Kręte ścieżki obsydianu Nie tylko pełna dominacja. Handel też w cenie Kilkaset przedmiotów wykonanych z obsydianu, określanego czasem jako „smocze szkło”, odkryli archeolodzy w świątyni w stolicy Azteków. Uwagę zwraca niezwykły kolor tego surowca. Obsydian to niezwykły materiał. Jest to szkliwo wulkaniczne, powstałe miliony lat temu w efekcie nagłego zastygnięcia magmy. Odłupanie takiej „skały” skutkuje uzyskaniem narzędzia o bardzo ostrych krawędziach. Na obsydian zwrócili uwagę też pisarze i filmowcy. W powieści „Gra o tron” obsydian miał cudowne właściwości i określono go mianem smoczego szkła. Ale też przedstawiciele starożytnych cywilizacji uważali ten surowiec za niezwykły. Aztecka świątynia pełna obsydianu Naukowcy z Uniwersytetu Tulane i Proyecto Templo Mayor w Meksyk przebadali blisko 800 obsydianowych artefaktów wydobytych z Templo Mayor w Tenochtitlan. Była to najważniejsza świątynia w stolicy Azteków na terenie dzisiejszego Meksyku. Aztekowie używali „smoczego szkła” do produkcji narzędzi i przedmiotów ceremonialnych, ale też przedmiotów używanych na co dzień. Kręte ścieżki obsydianu Badacze chcieli się dowiedzieć, skąd pochodził obsydian złożony w świątyni. Wyniki analiz opublikowali w czasopiśmie „Proceedings of the National Academy of Sciences”. Pochodzenie surowca można było ustalić dzięki zastosowaniu fluorescencji rentgenowskiej (pXRF) – nieniszczącej metody, która identyfikuje geochemiczny „odcisk palca” każdego artefaktu. Co udało się ustalić? Duża część obsydianu pochodziła z wychodni z niezbyt odległego masywu Sierra de Pachuca. Z tego obsydianu o zielonej barwie wykonano m.in. miniaturową broń czy biżuterię. Ale pozyskiwano go też z co najmniej siedmiu innych miejsc, w tym z regionów poza ich granicami politycznymi państwa azteckego, takich jak Otumba, Tulancingo, Ucareo i El Paraíso na terytorium Purépecha w zachodnim Meksyku. Nie tylko pełna dominacja. Handel też w cenie Dlatego naukowcy sądzą, że ich badania rzucają nowe światło na sieci gospodarcze, rytuały i wpływy polityczne imperium Azteków. Wygląda na to, że Aztekowie musieli handlować z ościennymi ludami w celu pozyskania cennego surowca. W badaniu prześledzono również, jak wykorzystanie obsydianu zmieniało się w czasie – od najwcześniejszych faz istnienia miasta około 1375 r. n.e., do jego upadku w 1520 r. n.e.. Podczas wczesnych faz imperium, większa różnorodność źródeł obsydianu pojawiła się zarówno w przedmiotach rytualnych, jak i codziennych. – Narzędzia obsydianowe docierały do stolicy imperium z wielu źródeł za pośrednictwem [wolnego – przyp. red.] rynku, a nie bezpośrednio pozyskane z wychodni – mówi główny autor artykuł Diego Matadamas-Gomora, doktorant na Wydziale Antropologii Tulane. Po skonsolidowaniu władzy około 1430 roku n.e., obsydian do celów rytualnych zaczął być pozyskiwany niemal wyłącznie z nieodległego masywu Sierra de Pachuca. Źródło: PNAS Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zły znak. W Meksyku zawaliła się starożytna piramida
Intensywne deszcze zniszczyły niezwykły zabytek znajdujący się w Meksyku. Latem tego roku rozpadła się jedna ze ścian piramidy zbudowanej ponad 1000 lat temu. Potomkowie ludu zamieszkującego te tereny jeszcze przed pojawieniem się Hiszpanów uważają, że może to być zły omen.
Spis treści Kim byli budowniczowie piramidy? Piramida i jej opiekunowie Przyszłość piramidy Przywykliśmy myśleć, że zmiany klimatyczne zagrażają naszej przyszłości. Jednak ekstremalne zjawiska pogodowe mają wpływ również na to, co pozostało z kultury i działalności ludzi żyjących stulecia temu. Ten wpływ jest destrukcyjny. Dowodzi tego zdarzenie, do którego doszło latem tego roku w Meksyku. Po intensywnych opadach zawaliła się tam jedna ze ścian starożytnej piramidy. Przyszłość całej budowli stoi teraz pod znakiem zapytania. Do fatalnego zdarzenia doszło w nocy 29 czerwca. Nieustające deszcze uszkodziły wówczas historyczny budynek znajdujący się w stanie Michoacán. Mowa o 15-metrowej piramidzie zbudowanej z kamienia. Pod wpływem ciśnienia wywieranego przez lejącą się wodę rozpadła się południowa ściana budowli. Jak widać na zdjęciu, pozostała z niej tylko kupa gruzu. Kim byli budowniczowie piramidy? Zawalona piramida to jeden z najlepiej zachowanych zabytków z tak zwanego Królestwa Michoacán. Znajduje się na stanowisku archeologicznym Ihuatzio, położonym na północ od miasteczka o tej samej nazwie. Pracujący w tamtym miejscu archeolodzy odkryli grobowce, coś, co wygląda na wieżę albo fortecę oraz właśnie piramidę. Pochodzi ona sprzed ponad 1100 lat. Korzystali z niej dawniej rdzenni mieszkańcy tamtych terenów – lud P'urhépecha (albo Tarasków, jak nazwali ich Hiszpanie). Imperium stworzone przez ten lud było jedynym, którego nigdy nie udało się podbić Aztekom. Walki P'urhépecha z Aztekami toczyły się jeszcze przed przybyciem Hiszpanów. Dzisiejsza nazwa meksykańskiego stanu pochodzi od azteckiego słowa Michhuacan. Oznacza ono „miejsce tych, którzy mają ryby”. Tak właśnie Aztekowie określali P'urhépecha. Piramida i jej opiekunowie Grupa etniczna określająca się jako P'urhépecha przetrwała do dziś. Ma własną kulturę oraz własny język. Jedną z osób, która identyfikuje się jako P'urhépecha, jest Tariakuiri Álvarez. Jak napisał na Facebooku, jego przodkowie uznaliby zawalenie piramidy za zły omen. Jego zdaniem, jeśli coś takiego zdarzyłoby się w Meksyku przed pojawieniem się tam Europejczyków, rdzenni mieszkańcy uważaliby, że przyczyną nieszczęścia jest niezadowolenie bogów. W wielu dawnych kulturach ludzie tradycyjnie wiążą ekstremalne zjawiska pogodowe z działaniem siły nadprzyrodzonych. A o takie ostatnio w Meksyku było łatwo. Deszcze, które zalewały ten kraj w czerwcu tego roku, nadeszły po najgorszej suszy, jakiej Meksykanie doświadczyli w ciągu ostatnich 30 lat. Susza była tak potężna, a opady tak małe, że kilka jezior kompletnie wyschło. Następnie pojawiły się burze z intensywnymi opadami, które również zebrały swoje żniwo. Przyszłość piramidy Pracownicy meksykańskiego Narodowego Instytutu Antropologii i Historii uważnie przeanalizowali stan piramidy. Stwierdzili, że przynajmniej sześć ze schodkowych korpusów, z jakich się składa, jest w złej kondycji. Dotyczy to również rdzenia piramidy i ściany oporowej. Obecnie starają się zrobić wszystko, co możliwe, by wzmocnić strukturę budowli. Czy takie nieszczęścia mogą dotknąć również inne zabytki bądź miejsca uznawane za kulturowe dziedzictwo ludzkości? Niestety tak. Zmiany klimatyczne to nie tylko susze albo intensywne deszcze, ale też na przykład zmiana wilgotności powietrza. A ta może powodować choćby szybsze niszczenie się rysunków naskalnych (ostatnio coś takiego zaobserwowano w Oceanii). Z kolei kilka dni przed zawaleniem się piramidy w Meksyku, to samo spotkało ikoniczny Podwójny Łuk (ang. Double Arch) z Utah. Była to niezwykła formacja skalna znajdująca się w Parku Narodowym Arches. Rozpadła się z powodu erozji i zmieniającego się poziomu wody. Źródło: Science Alert Nasza autorka Magdalena Salik Dziennikarka i pisarka, przez wiele lat sekretarz redakcji i zastępczyni redaktora naczelnego magazynu „Focus". Wcześniej redaktorka działu naukowego „Dziennika. Polska, Europa, Świat”. Autorka powieści z gatunku fantastyki naukowej, ostatnio wydała „Płomień” i „Wściek”. Więcej: magdalenasalik.wordpress.com
Azteckie gwizdki śmierci brzmiały przerażająco. Używano ich w czasie rytualnych mordów
Dźwięk azteckich gwizdków w kształcie czaszek brzmi przerażająco – przypomina krzyk lub syrenę alarmową. Z najnowszych badań naukowców wynika, że z ich pomocą być może straszono ofiary i publiczność w czasie rytualnych mordów.
Spis treści: Krwawi Aztekowie Gwizdek w kształcie czaszki – przerażający aztecki instrument Eksperymenty na ludziach Ludzie używali prostych piszczałek tysiące lat temu. Nawet krewny człowieka, neandertalczyk stworzył już około 60 tysięcy lat temu po raz pierwszy w dziejach flet z kości zwierzęcej. Z kolei najstarszy gwizdek z obszaru Polski ma około 6 tysięcy lat. Z czasem instrumenty stawały się coraz lepiej wykonane. Służyły różnym celom. Czasem były pomocne w odstraszeniu zwierząt, innym razem wykorzystywano je w celach kultowych i religijnych. Tak też było zapewne w przypadku piszczałek w kształcie czaszek, które przebadali naukowcy z Uniwersytetu Zuryskiego w Szwajcarii. Krwawi Aztekowie Aztekowie byli ludem, który w XVI i XVI wieku rządził wielkim imperium prekolumbijskim w Ameryce Środkowej. W kulturze popularnej szczególnie zwraca się ich uwagę na tradycję składania krwawych ofiar. Robiono to w celu przebłagania bogów – aby ich uspokoić i obłaskawić. Zdaniem części badaczy hiszpańscy kronikarze przesadzali w swoich opisach, jeśli chodzi o skalę składania ofiar. Nie ulega jednak wątpliwości, że pod koniec istnienia imperium azteckiego rytualnie mordowano na masową skalę. Według niektórych szacunków mogło być to nawet ćwierć miliona osób rocznie. Ofiarami byli głównie jeńcy. Rytualne mordowanie miało bogatą oprawę. Tym przerażającym wydarzeniom towarzyszyła również warstwa muzyczna. Co wiemy na ten temat? Gwizdek w kształcie czaszki – przerażający aztecki instrument Szwajcarscy naukowcy opublikowali właśnie na łamach czasopisma „Communications Psychology” wyniki badań archeoakustycznych azteckich gwizdków w kształcie czaszek oraz ich replik. Badacze wzięli na warsztat niewielkie, kilkucentymetrowe egzemplarze wykonane z gliny i datowane szeroko na 1250–1521 lat n.e. „Gwizdki w kształcie czaszek wytwarzają specyficzny, nieliniowy i hałaśliwy dźwięk (podobny do wiatru lub syczenia), który może być przenikliwy, przeszywający i przypominający krzyk, gdy jest odtwarzany z intensywnym ciśnieniem powietrza” – opisują naukowcy w artykule. Co prawda eksperci zwrócili uwagę na te przedmioty już pod koniec XIX wieku, to do tej pory nie jest jasne, w jaki sposób były używane. Wskazuje się na przykład na ich funkcję „odstraszającą” w czasie działań wojennych lub kultową – w czasie rytualnych mordów. Do tej drugiej opcji skłaniają się autorzy nowego opracowania. Czaszka może być wizerunkiem boga Mictlantecuhtla, azteckiego władcy podziemi. Gwizdki tego typu są często znajdowane przez archeologów wśród rytualnych ofiar złożonych przez Azteków. Eksperymenty na ludziach Naukowcy postanowili przetestować dźwięk gwizdków i ich kopii na Europejczykach. Chcieli ocenić fizyczną i akustyczną naturę dźwięków wydawanych przez te niezwykłe artefakty. Wykonano siedem różnych psychoakustycznych i neuronaukowych eksperymentów laboratoryjnych z udziałem pięciu osób. Na potrzeby badań wykonano kilka replik w oparciu o skanowanie trójwymiarowe zabytków. Co się okazało? Dźwięki wydawane przez gwizdki nie były miłe dla ucha: były przeszywające i nieprzyjemne. Słuchaczom towarzyszyły w czasie słuchania negatywne emocje. Porównywano je z bronią palną, syreną czy klaksonem. Wzmagały one pilną reakcję i zakłócały procesy myślowe. Zdaniem badaczy podobne uczucia mogły towarzyszyć Aztekom. Naukowcy porównali też wydawane przez piszczałki dźwięki z tymi słyszalnymi w środowisku naturalnym. Bo według jednej z koncepcji badaczy muzyka płynąca z tych instrumentów miała odwzorowywać zdarzenia opisane w tamtejszej mitologii, która była ściśle związani ze światem przyrody. Okazało się, że dźwięki wydawane przez gwizdki brzmiały nienaturalne w porównaniu do oryginalnych dźwięków biologicznych (ludzi, zwierząt czy natury). „Ogólnie rzecz biorąc, gwizdki czaszkowe wydają się wytwarzać percepcyjnie unikatową grupę dźwięków” – podsumowują badacze. I określają je jako „przerażające i awersyjne”. „Gwizdki w kształcie czaszek mogły być używane do straszenia ludzkich ofiar lub publiczności w czasie ceremonii” – dodają eksperci. I liczą, że pogłębione badania jeszcze lepiej uprawomocnią tą koncepcję. Źródło: Communications Biology Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Trzęsienie ziemi w Meksyku odsłoniło głowę gigantycznego potwora. Był związany z Aztekami
Trzęsienie o magnitudzie 7,6 dotknęło w 2022 roku zachodnie wybrzeże Meksyku. Kataklizm uszkodził budynki, ale umożliwił naukowcom odkrycie niezwykłego artefaktu. Pod fundamentami jednego z budynków znaleziono wielką głowę węża.
W tym artykule: Rzeźba węża z czasów Azteków Kult bogów w Mezoameryce Wyjątkowe odkrycie ze względu na kolory Odkrycia archeologiczne można podzielić na dwa typy. Jedne są efektem wieloletnich wykopalisk. Drugie natomiast są dziełem przypadku. Co więcej, nie zawsze muszą być autorstwa profesjonalnych archeologów. Wystarczy przypomnieć historię ośmiolatka, który znalazł srebrną monetę z czasów rzymskich. Zabytek ten znajdował się w piaskownicy. Rzeźba węża z czasów Azteków Czasem się zdarza również, że archeologii pomóc mogą ekstremalne zjawiska naturalne. Tak było w ubiegłym roku m.in. we Włoszech, Hiszpanii lub w Iraku. Susza odsłoniła wówczas starożytne zabytki, takie jak pradawny most, a nawet miasto z czasów zaginionego imperium. Tym razem to inny kataklizm przyczynił się do nowego odkrycia. 19 września 2022 roku zachodnie wybrzeże Meksyku dotknęło potężne trzęsienie ziemi. Miało magnitudę aż 7,6. Zginęły wówczas 2 osoby, byli ranni, a wiele budynków zostało zniszczonych. Wstrząsy były odczuwalne nawet w odległości 400 km od epicentrum, w stolicy kraju. Jednym z budynków, które zostały zniszczone, była szkoła. Szkody były na tyle duże, że odsłoniły jej fundamenty. To właśnie pod budowlą odnaleziono przedmiot, który wzbudził ogromne zainteresowanie mieszkańców. To pokaźna głowa węża, która została pomalowana w różne kolory. Badaniem zabytku zajął się Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH), który odpowiada za wiele badań archeologicznych dotyczących dawnych cywilizacji na terenie Ameryki Środkowej. Kult bogów w Mezoameryce Naukowcy ustalili, że głowa została wykonana przez Azteków. Prawdopodobnie ma ponad 500 lat. Jest to artefakt z czasów największego dobrobytu stolicy Tenochtitlán. Na początku XVI wieku miasto było zamieszkane przez ponad 200 tysięcy ludzi. Wówczas było to jedno z największych miast świata. W 1521 roku, po długotrwałej kampanii i zaciętych walkach, hiszpańscy konkwistadorzy zdobyli tę wielką aztecką metropolię. Badacze z INAH przypomnieli, że Aztekowie przywiązywali bardzo dużą wagę do kultu bogów. Budowali piramidy i świątynie, w których oddawano im cześć. Ich wierzenia cechował zoomorfizm. Bogowie często byli przedstawiani w postaci zwierząt. Jednym z ważniejszych w całej Mezoameryce był Quetzalcoatl. Nazywano go „Pierzastym Wężem” i często reprezentował go właśnie ten gad. Czczony był przez Tolteków, Chichimeków, Tepaneków, mieszkańców Teotihuacánu, Tollanu, Zapoteków, Mixteków, a nawet niektórych Majów, którzy nazywali go również Kukulkanem. W azteckiej stolicy w Meksyku znajdowała się świątynia Quetzalcoatla. Było to jedno z ważniejszych miejsc kultu Azteków. To również trzecia co do wielkości budowla w mieście, po Piramidzie Słońca i Piramidzie Księżyca, oraz jedna z najstarszych w regionie. Wyjątkowe odkrycie ze względu na kolory Kamienny wąż, którego odnaleziono na meksykańskim wybrzeżu ma prawie 2 m długości, 0,85 m szerokości i 1 m wysokości. Najbardziej imponująca jest jego masa. Naukowcy z INAH podali, że waży ok. 1,3 tony. Na rzeźbie zachowały się dawne kolory, w tym czerwony, niebieski, czarny i biały. Barwniki zachowały się na ok. 80% powierzchni. Badacze przyznają, że chociaż w Tenochtitlán znaleziono inne rzeźby przedstawiające węże, ta jest wyjątkowa właśnie ze względu na stopień zachowania kolorów. Naukowcy nie są jednak pewni, czy figura na pewno przedstawia Quetzalcoatla. Prace konserwatorskie będą kontynuowane do 2024 r. Naukowcy chcą przede wszystkim usunąć wilgoć z kamienia, a także zabezpieczyć strukturę zewnętrzną rzeźby. – Dzięki interwencji konserwatorów pod przewodnictwem Marii Barajas, udało się zabezpieczyć rzeźbę. To niezwykle ważne odkrycie, ponieważ rzuca światło na mezoamerykańską sztukę sprzed najazdu Hiszpanów. Pokazuje nam ją w zupełnie nowej perspektywie – mówi Robles Cortés w rozmowie z Live Science, pracownik INAH. Źródło: INAH Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Stolica Azteków Tenochtitlán odtworzona w trójwymiarze. Widoki zapierają dech w piersiach [GALERIA]
Tenochtitlán, stolica Azteków, której gruzy znajdują się pod współczesnym miastem Meksyk, jeszcze 500 lat temu była jednym z największych miast świata. Eksperci odtworzyli ją w trójwymiarze. Obrazy są spektakularne.
W tym artykule: Tenochtitlán – jedno z największych miast świata Rozplanowanie stolicy Azteków Trójwymiarowa rekonstrukcja Tenochtitlán Aztekowie – kim byli? Tenochtitlán – jedno z największych miast świata Tenochtitlán założono około 1325 roku n.e. Stało się to w miejscu, gdzie, według legendy, ukazał się Aztekom orzeł. Siedział na kaktusie i konsumował węża. Lud ten poszukiwał miejsca na swoją siedzibę. Uznał, że jest to odpowiednie miejsca do zamieszkania. Tyle legenda. Początkowo mała osada na wyspie jeziora Texcoco w ciągu zaledwie dwóch stuleci zmieniła się nie do poznania. Tenochtitlán rozrosło się w wielkie miasto. Stało się ważnym ośrodkiem politycznym, religijnym i handlowym. Naukowcy spierają się do dzisiaj, ile mogło mieszkać w nim osób. Według szacunków było to od kilkuset tysięcy osób do nawet miliona. Rozplanowanie stolicy Azteków W centralnej części miasta wznosiła się wielka piramida schodkowa Teocalli z dwiema świątyniami na szczycie. Były poświęcone Huitzilopochtli (bóg wojny i słońca) i Tlalocowi (bóg płodności i deszczu). Do dziś można podziwiać jej ruiny. Obok znajdowała się świątynia Quetzalcoatla (Pierzastego Węża, jeden z kluczowych bogów Azteków). Piramid było jednak więcej i były poświęcone innym bogom. W sąsiedztwie kompleksu ceremonialnego władca miał olbrzymi pałac. Ściana z ludzkich czaszek w Meksyku. Konstrukcja ma związek z azteckim mitem Kilka lat temu w stolicy Meksyku odkryto pierwszy fragment konstrukcji, która składała się z ludzkich czaszek. Wiele z nich należało do kobiet. Naukowcy sugerują, że ściana ma związek z ... Dalej znajdowała się dzielnica rezydencjonalna, w której mieszkali możni, arsenały i budynku użyteczności publicznej. Zewnętrzną część miasta stanowiły dzielnice zamieszkiwane przez kupców, rzemieślników i rolników. Tenochtitlán było połączone groblą z Tlatelolco. Tam usytuowany był wielki plac – targowisko, gdzie sprzedawano lub wymieniano produkty z nawet bardzo odległych rejonów. Kres miastu położył najazd konkwistadorów – Hiszpanów, w XVI wieku. Trójwymiarowa rekonstrukcja Tenochtitlán Trójwymiarowe obrazy ukazujące stolicę Azteków wykonał w ramach projekty „Portret Tenochtitlán” zespół kilkunastu ekspertów pod kierunkiem artysty duńskiego pochodzenia, Thomasa Kole’a. Prace trwały ponad półtora roku. Odtworzono stolicę u szczyty jej potęgi w 1518 roku, na kilka lat przed jej zniszczeniem przez konkwistadorów, czyli hiszpańskich najeźdźców. Wówczas była to część imperium, które liczyło około 5 mln osób. Aztekowie – kim byli? Pochodzenie Azteków nadal jest niejasne. Prawdopodobnie początkowo byli myśliwymi i zbieraczami zamieszkującymi północny Płaskowyż Meksykański. Potem, w XII wieku migrowali ku Ameryce Środkowej. Być może było to związane z upadkiem cywilizacji Tolteków. Nazwa „Aztekowie” prawdopodobnie nawiązuje do ich pochodzenia. Wywodzi się od słowa od Aztlán, co tłumaczone jest jako „Biała Ziemia”, „Ziemia Białych Czapli” lub „Miejsce Czapli”. Aztekowie byli wojowniczym ludem. Szczególnie okrutna była ich praktyka składania ofiar z ludzi poprzez wydzieranie serca, obdarcie żywcem ze skóry lub dekapitację. Ofiara z ludzi towarzyszyła również… rytualnej grze w piłkę zwanej pokatok. Cywilizacja aztecka upadła po podboju Europejczyków. W ten sposób przepadło mnóstwo cennych źródeł pisanych, które były najczęściej bezwzględnie niszczone przez konkwistadorów i katolickich duchownych. Źródła: A portait of Tenochtitlan Michałowski K. (red.), Encyklopedia sztukia starożytnego, Warszawa 1974 praca zbiorowa, Mitologia. Mity i legendy świata, Warszawa 2009 Nasz ekspert Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
W azteckiej świątyni archeolodzy odnaleźli ludzkie figurki. Były składane bogom w ofierze
Archeolodzy z Meksyku prowadzili wykopaliska w dawnej świątyni Azteków w stolicy kraju. Odkryli tam 15 figur przedstawiających ludzi. Badacze twierdzą, że niewielkie rzeźby służyły jako ofiary, które składano bogom, a wcześniej zostały splądrowane w pewnej bitwie.
W tym artykule: Niezwykłe odkrycie w słynnej świątyni Templo Mayor Łupy wojenne Azteków Skarb miał reprezentować potęgę władzy Montezumy I Templo Mayor to najważniejsza świątynia Azteków, która została wybudowana na przełomie XIV i XV wieku. Znajdowała się w azteckiej stolicy Tenochtitlán, która z kolei była położona na wyspie pośrodku jeziora Texcoco (środkowy Meksyk). Ruiny świątyni do dziś znajdują się w mieście Meksyk. O budowli pisaliśmy już w tym roku w kontekście odkrycia w niej przerażającej ściany z ludzkich czaszek. Podczas konkwisty świątynia Templo Mayor została doszczętnie zniszczona przez Hiszpanów w 1521 roku. Uznano ją bowiem za symbol pogańskiego kultu. Niezwykłe odkrycie w słynnej świątyni Templo Mayor To właśnie w miejscu, gdzie niegdyś znajdowała się ta monumentalna świątynia, meksykańscy archeolodzy z INAH przeprowadzili najnowsze wykopaliska. Badaczom udało się odkryć tam kamienną skrzynię, w której znajdowały się azteckie skarby. Wśród nich znaleźli 15 figurek, które przedstawiały ludzkie postacie. Badacze uważają, że były to przedmioty splądrowane podczas jednej z bitew, a maleńkie rzeźby ludzkie mogły być używane podczas rytuałów ofiarnych. Naukowcy uważają, że skarb pochodził z czasów rządów Montezumy I Ilhuicamina, który rządził państwem Azteków w latach 1440–1469. To jemu przypisuje się m.in. umocnienie azteckiej hegemonii nad Doliną Meksyku i rozpoczęcie ekspansji w kierunku wschodnim i południowym, aż do Zatoki Meksykańskiej. Archeolodzy z INAH uważają, że przedmioty ze skrzyni mają być potwierdzeniem sukcesów władcy. Łupy wojenne Azteków Badacze przyznali, że 14 figurek przedstawiało mężczyzn, natomiast jedna – kobietę. Oprócz tego w skrzyni znajdowały się również liczne koraliki wykonane z zielonych kamieni, muszle, a także inne elementy biżuterii. Archeolodzy przekonują, że wszystkie ludzkie figurki zostały wykonane w stylu charakterystycznym dla kultury Mezcala (wczesna kultura mezoamerykańska, która kiedyś istniała w Guerrero, stanie w południowym Meksyku, który był znany z tworzenia przedmiotów przedstawiających ludzi). Wiele podobnych artefaktów stanowi część większej kolekcji The Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku. Wyrywanie serc, kanibalizm i wielkie imperium. Dlaczego cywilizacja Azteków przegrała z konkwistadorami? Cywilizacja Azteków zdołała stworzyć ogromne imperium, którego kres nastał dopiero wraz z przybyciem konkwistadorów. W historii zapisali się jako najkrwawszy ze wszystkich ludów prekolumbi... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/wyrywanie-serc-kanibalizm-i-wielkie-imperium-dlaczego-cywilizacja-aztekow-przegrala-z-konkwistadorami-fot-michael-tullberg-getty-images-455c1c8.jpg" width="938" height="626" alt="Wyrywanie serc, kanibalizm i wielkie imperium. Dlaczego cywilizacja Azteków przegrała z konkwistadorami? (fot. Michael Tullberg/Getty Images)" title="Wyrywanie serc, kanibalizm i wielkie imperium. Dlaczego cywilizacja Azteków przegrała z konkwistadorami? (fot. Michael Tullberg/Getty Images)" /> Badacze twierdzą, że Aztekowie bardzo cenili artefakty kultury Mezcala i mogli zrabować rzeźby podczas jeden z bitew. – Gdy Aztekowie Méxicas podporządkowali sobie te ludy, figurki te były już relikwiami, niektóre z nich miały ponad 1000 lat – przekazał w oświadczeniu Leonardo López Luján, dyrektor projektu Templo Mayor, archeolog z INAH i współautor odkrycia. Figurki datowane są na okres od 1200 r. p.n.e. do nawet 900 r. n.e. – Prawdopodobnie były to figurki wykorzystywane w konkretnych rytuałach, a Aztekowie potraktowali je jako łupy wojenne – dodaje uczony. Skarb miał reprezentować potęgę władzy Montezumy I – W klasycznym języku nahuatl skrzynie te były znane jako tepetlacalli. W Templo Mayor, świątyni, która reprezentuje świętą górę pełną skarbów, możemy sobie wyobrazić kapłanów przechowujących w tych „kamiennych skrzyniach” kwintesencję symboli wody i płodności, rzeźby bogów deszczu, zielone kamienne koraliki, muszle i ślimaki – wyjaśnia López Luján, archeolog z INAH i współautor odkrycia. Archeolodzy twierdzą, że Montezuma prawdopodobnie uważał, że ofiary pochowane w świątyni Templo Mayor powinny odzwierciedlać bogactwo terytoriów, które pod jego rządami zostały podbite przez jego kraj. To swoisty symbol potęgi, którą chciał manifestować aztecki władca. Źródło: INAH Szukasz więcej fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska". Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Skarb Montezumy – co Montezuma II zrobił ze swoim złotem?
W 1981 r. w stolicy Meksyku odnaleziono wyjątkową złotą sztabkę. Czy tam właśnie może być ukryty skarb Montezumy i Azteków? Kim był Montezuma II i w jaki sposób przepadł jego legendarny skarb?
W tym artykule: Zaskakujące wyniki badań sztabki złota Co to jest skarb Montezumy? Kim był Montezuma? Podbój Meksyku przez Hiszpanów Jak zginął Montezuma? Czy istnieje skarb Montezumy? Legendarny skarb Montezumy od lat działa na wyobraźnię pasjonatów tajemnic przeszłości. Kiedy w 1981 r. w mieście Meksyk zaczęto wznosić nową siedzibę Banku Centralnego, jeden z robotników znalazł w wypełnionym błotem wykopie o głębokości prawie 5 metrów sztabkę złota. Ważyła 1,93 kg, miała 26,4 cm długości, 5,4 cm szerokości i zaledwie 1,4 cm grubości. Miejscowy jubiler, któremu zaniesiono sztabę do oceny, stwierdził, że to stare złoto. Znalezisko zostało przekazane do meksykańskiego Instituto Nacional de Antropologia e Historia. Przez 39 lat jego pochodzenie pozostawało tajemnicą. Dopiero niedawno archeolodzy poddali ją szczegółowym badaniom, żeby ustalić, kiedy i gdzie ją wykonano. Jak sprawdzić, ile lat liczy i skąd pochodzi złoty obiekt? To trudne, ponieważ złoto prawie się nie utlenia. To sprawia, że przez tysiąclecia pozostaje piękne i nie tworzy się na nim warstwa umożliwiająca archeologom datowanie. Na szczęście czyste złoto wykorzystywane było w starożytności bardzo rzadko. Dla lepszej kowalności dodawano do niego srebro i miedź. Proporcje tych metali były różne w zależności od epoki i kultury. Złoto Azteków zawierało np. o wiele mniej miedzi niż złoto Majów czy Misteków. Zaskakujące wyniki badań sztabki złota W 2020 r. grupa badaczy z Instituto Nacional de Antropologia e Historia i Universidad Nacional Autonoma de Mexico poddała sztabę analizie fluorescencji rentgenowskiej (XRF). Naukowcy ustalili, że metalowy stop, z jakiego jest wykonana, zawiera 76,2 proc. złota, 20,8 proc. srebra i 3 proc. miedzi. Dzięki porównaniu tych wartości z wynikami analiz innych złotych przedmiotów pochodzących ze stolicy Azteków Tenochtitlan stwierdzono, że sztaba została wykonana właśnie tam w latach 1519 – 1520. Co to jest skarb Montezumy? Kiedy hiszpański konkwistador Hernán Cortés i jego ludzie przybyli w 1519 r. do stolicy państwa azteckiego, Montezuma początkowo próbował ich przekupić złotem. Chciał, aby odeszli, jednak ostatecznie pozwolił im wkroczyć do miasta. Biali brodaci mężczyźni zostali prawdopodobnie uznani za wcielenie jednego z ważnych azteckich bóstw, Quetzalcoatla. Poszukiwacz skarbów odnalazł jedną z najwcześniej wybitych angielskich złotych monet Mężczyzna przeszukiwał pole przy użyciu wykrywacza metali. W pewnym momencie natknął się na prawdziwy skarb. Na początku nie zdawał sobie sprawy z wagi odkrycia. Teraz może na tym naprawd... Następnie Cortés uwięził Montezumę i nakazał przetopić ofiarowane mu złote przedmioty na sztaby, żeby łatwiej przetransportować je na statki. Bernal Diaz de Castillo, konkwistador i autor kroniki podboju Meksyku, pisał, że lokalni złotnicy wytwarzali płytki na szerokość trzech palców. Jak twierdzi dr López Luján, odpowiada to dokładnie wymiarom odkrytego przedmiotu. Przyjęto, że szerokość jednego palca to 1,8 cm. Sztabka znaleziona w 1981 r. w Meksyku przez robotnika budowlanego to część legendarnych skarbów azteckiego władcy Montezumy, a ściślej, skarbów przetopionych na rozkaz Hernana Cortésa na sztaby, by łatwiej je przetransportować. Jest to jak dotąd, pierwszy i na razie jedyny ślad po złocie Montezumy. Sztabę można oglądać na ekspozycji Narodowego Muzeum Antropologii w mieście Meksyk. Kim był Montezuma? Montezuma II, zwany również Moctezumą był dziewiątym imperatorem Azteków. Za życia tego absolutnego władcy Meksyku (1466–1520) stolica państwa Azteków, Tenochtitlán, osiągnęła szczyt swojej potęgi. Za jego rządów imperium azteckie przestało prowadzić politykę nastawioną na ekspansję terytorium. Mapa polityczna Mezoameryki przed przybyciem Hiszpanów to głównie państwa – miasta (altepetl). Hegemonię wówczas stanowiło azteckie imperium zwane Trójprzymierzem, z Tenochtitlan na czele. Wiele państw – miast wasalnych, będących pod protekcją Tenochtitlan, czekało na dogodną sytuację, aby się usamodzielnić. Polityka Montezumy II skupiała się więc bardziej na usprawnieniu imperium. Montezuma II zapisał się w historii za sprawą konfrontacji z hiszpańskimi konkwistadorami, przede wszystkim Hernanem Cortesem. Sprawa jednak wyglądała niejednoznacznie. Podczas pobytu Cortésa w mieście Montezuma II był dość ugodowy względem zachcianek tego pierwszego. Na polecenie Hiszpana kazał zaprzestać ważnego dla religii Azteków składania ofiar z ludzi, zgodził się na chrzest, a nawet ogłosił się poddanym króla Hiszpanii Karola V. Tajemniczy Aztek. Duchowość, która "tkwi w psychice Meksyku" Na skraju Zócalo, słynnego placu w stołecznym Meksyku, obok ruin świętej piramidy Azteków znanej jako Templo Mayor odkryto szczątki zwierzęcia, być może psa albo wilka. Stworzenie nie ż... Podbój Meksyku przez Hiszpanów W ciągu kolejnych miesięcy od przybycia konkwistadorzy stawali się w Tenochtitlan coraz bardziej niechcianymi gośćmi. Mieszkańcy miasta nadal jednak dostarczali im żywność, a pojmany Montezuma próbował nakłonić swoich poddanych do zachowania spokoju. Trwało to do czerwca 1520 r., kiedy Cortés dowiedział się, że hiszpański gubernator Kuby wysłał ludzi, żeby go aresztować; ekspedycja do Meksyku odbyła się bez pozwolenia hiszpańskich władz. Cortés pozostawił więc w Tenochtitlan Pedra de Alvarado, a sam wyruszył na spotkanie żołnierzy z Kuby. Alvarado obawiał się spisku. Dochodziły go słuchy, że podczas zbliżającego się święta Tezcatlipoki to właśnie Hiszpanie mają być złożeni w ofierze. Z ponad setką ludzi zaatakował mieszkańców miasta odprawiających rytualne obrzędy przed Templo Mayor. Zginęły setki Azteków. W międzyczasie Cortés pokonał i zmusił wysłanych przeciw niemu żołnierzy, żeby się do niego przyłączyli. Kiedy jednak wrócił do stolicy Azteków, sytuacja była już zbyt zaogniona. Aztekom udało się wyprzeć Alvarado z miasta i pozwolili Cortésowi połączyć się z resztą Hiszpan. Jak zginął Montezuma? Wiedzę z okresu podboju Nowego Świata czerpiemy często ze źródeł europejskich. Niemniej ważne pozostają źródła pochodzące od autorów rdzennego pochodzenia (najczęściej tworzący już w okresie kolonialnym). Dzięki nim jesteśmy w stanie zobaczyć obraz historii z drugiej strony. Można się domyślić, że nieraz pojawiają się sprzeczności źródłowe. Do takich kwestii należy m.in. sprawa śmierci Montezumy. W momencie walk Azteków z Hiszpanami pod Tenochtitlan Cortésowi udało się przekonać trzymanego nadal Montezumę, aby wystąpił do poddanych w celu zaprzestania walk. Głos władcy spotkał się jednak z agresją rzucającymi w niego kamieniami. Sam Montezuma zginął podczas owej próby przemówienia do swojego ludu. Według zapisków Hiszpanów władca zginął od rany ugodzonej kamieniem w głowę. Azteckie źródła twierdzą jednak, że poniósł śmierć z ręki Hiszpanów. Wiadomo też, że już wcześniej Aztekowie obrali nowego władcę, Cuitlahuac, i wszczęli powstanie przeciwko najeźdźcom. Skarb templariuszy nigdy nie został odnaleziony. Niektórzy wierzą, że zakonnicy ukryli go w Polsce Skarb templariuszy jest bohaterem wielu legend. Jak zakonnikom udało się zgromadzić tak ogromny majątek? I co się stało z legendarnym skarbem? <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/skarb-templariuszy-nigdy-nie-zostal-odnaleziony-niektorzy-wierza-ze-zakonnicy-ukryli-go-w-polsce-250d3f5.jpeg" width="938" height="465" alt="Skarb templariuszy nigdy nie został odnaleziony. Niektórzy wierzą, że zakonnicy ukryli go w Polsce" title="Skarb templariuszy nigdy nie został odnaleziony. Niektórzy wierzą, że zakonnicy ukryli go w Polsce" /> Cortés zdecydował się podjąć próbę wydostania się z miasta pod osłoną nocy. Hiszpanie wyruszyli krótko po północy 1 lipca 1520 r. Zostali jednak dostrzeżeni. Podczas krwawych walk w ulewnym deszczu konkwistadorzy, obciążeni kosztownościami (sam Cortés zachęcał ich, żeby zabrali tyle złota, ile dadzą radę udźwignąć), ślizgali się na błocie. Wielu z nich wpadło do jeziora i utonęło. Stracili też całą artylerię i większość koni. Nie wiadomo jednak dokładnie, ilu było poległych po obu stronach. Azteckie i hiszpańskie źródła bardzo się różnią w szacunkach. La Noche Trista, czyli Noc Smutku, jak nazwali ją kronikarze, była wielką klęską Hiszpanów w czasie konkwisty. Po wielu innych wydarzeniach w kwietniu 1521 r. Hiszpanie uderzyli ponownie i 13 sierpnia 1521 r., po kilkutygodniowym oblężeniu, zdobyli Tenochtitlan. Zburzyli miasto, a na jego ruinach powstało miasto Meksyk. Po wielkim skarbie nie było jednak już śladu. Czy istnieje skarb Montezumy? Miasto ostatecznie poddał Cuauhtemoc, ostatni władca Tenochtitlan. Choć Cortés obiecał mu bezpieczeństwo, to po pewnym czasie został stracony z jego rozkazu. Oficjalnie chodziło o spiskowanie przeciwko Cortésowi. Nieoficjalnie mówi się jednak, że chciał poznać lokalizację legendarnego skarbu Montezumy.
Piramida Słońca ma ponad 1800 lat i jest wielką niewiadomą. Co archeolodzy mówią o jej przeznaczeniu?
Jakie zastosowanie miała Piramida Słońca? Gdzie można ją zobaczyć? Poznajcie jedną z najciekawszych i największych atrakcji Meksyku.
W tym artykule: Piramida Słońca to wielka zagadka Przeznaczenie Piramidy Słońca Teotihuacán i Piramida Słońca – burzliwa historia Piramida Słońca została wybudowana około 100 roku n.e. – mniej więcej w tym samym czasie co położona niedaleko Piramida Księżyca i Świątynia Pierzastego Węża. To jedna z największych tego typu konstrukcji na półkuli zachodniej. Jest to również trzecia co do wielkości piramida na świecie. Mierzy 66 m wysokości, a wymiary jej podstawy to 220 na 230 m. Piramida Słońca to wielka zagadka Piramida Słońca góruje nad stanowiskiem archeologicznym w Teotihuacán od wschodniej strony Alei Zmarłych. Do jej budowy wykorzystano 765 tys. metrów sześciennych materiałów, w tym tezontle – porowatej skały wulkanicznej. Po zachodniej stronie piramidy znajduje się 248 nierównych schodów prowadzących na szczyt konstrukcji. Piramida prawdopodobnie powstała na innej budowli. Nie wiadomo jednak, czym ta budowla była. Niewiele wiemy też o ludziach, którzy zbudowali Teotihuacán. Naukowcy nie znaleźli potwierdzonego miejsca ich pochówku. Układ miasta może sugerować hierarchiczną strukturę społeczności. Nazwa stolicy imperium została nadana przez Azteków kilkaset lat po jego upadku i oznacza miejsce narodzin bogów. Mieszkańcy Teotihuacán posługiwali się wieloma językami, przez co badacze mają trudności ze wskazaniem dominującego. Co kryje się za niezwykłym sukcesem starożytnego meksykańskiego miasta Monte Albán? Monte Albán przez ponad tysiąc lat było bogatym i prężnie rozwijającym się centrum kulturalnym Mezoameryki. Na rozwój tego starożytne go meksykańskie miasto wpływ mieli zarówno Olmekowi... Przeznaczenie Piramidy Słońca Jakie przeznaczenie miała Piramida Słońca? To również pozostaje zagadką. Grabieże na przestrzeni lat ograniczyły ilość materiałów dostępnych do badań. Część archeologów przypuszcza, że na szczycie konstrukcji znajdowała się kiedyś świątynia. W latach 70. XX wieku badacze odkryli system jaskini i tuneli pod piramidą. Prace archeologiczne w Teotihuacán trwają do dziś. W 2011 r. archeolodzy odnaleźli skrytkę, w której znajdowały się między innymi fragmenty glinianych naczyń, kawałki obsydianu i kości zwierząt. Dwa lata później środowisko historyków i eksploratorów zelektryzowała wiadomość o odkryciu podobizny Huehueteotla, bóstwa czczonego w cywilizacjach mezoamerykańskich. Antropolodzy z Arizona State University ustalili, że robotnicy używali lokalnej jednostki miary: 83 cm dopowiadały średniej odległości między splotem słonecznym a koniuszkami palców wyciągniętej ręki. Piramida Słońca ma cztery boki, a każdy z nich mierzy około 260 jednostek, co odpowiada 260-dniowemu kalendarzowi używanemu przez ludność Teotihuacan do celów rytualnych. Wspomniane wcześniej kości zwierząt mają być kolejnymi dowodami na rytualne przeznaczenie Piramidy Słońca. Piramidy Majów to jedna z najważniejszych atrakcji Meksyku. Wiesz, ile mają lat? Piramidy Majów to obowiązkowy punkt wycieczki do Meksyku. Co warto wiedzieć przed ich zwiedzaniem? Oto najciekawsze informacje. Teotihuacán i Piramida Słońca – burzliwa historia Piramida Słońca przez kilka stuleci była w centrum regionu. Spotkał ją jednak brutalny koniec. Między 500 a 600 rokiem n. e. miasto Teotihuacan zaczęło podupadać. W ramach rytualnego zakończenia budowla została spalona. Co ciekawe, w cywilizacjach mezoamerykańskich była to dość powszechna praktyka. W wielu tradycjach i wierzeniach budynki postrzegano jako żywe istoty. Palono je, aby podkreślić duchową i fizyczną dominację nad podbitym społeczeństwem. Nie jest jednak jasne, dlaczego Piramida Słońca została podpalona. Powodem napięć mógł być napływ różnych grup etnicznych do miasta. Mimo pożaru Piramida Słońca stoi do dziś. Można ją oglądać na stanowisku archeologicznym Teotihuacan. Dojazd ze stolicy Meksyku zajmuje nie dłużej niż godzinę.
500–letni aztecki manuskrypt jest najstarszym zapisem trzęsień ziemi w obu Amerykach
Według pary badaczy, którzy systematycznie studiowali historyczne trzęsienia ziemi w Meksyku, 500-letni aztecki manuskrypt jest pierwszą pisemną relacją dotyczącą trzęsień ziemi w obu Amerykach, donosi Amerykańskie Stowarzyszenie Sejsmologiczne.
W tym artykule: Azteckie kodeksy „Ollin" i „tlalli" „Jeszcze wiele przed nami!" Aztecki Kodeks „Telleriano-Remensis”, stworzony w XVI wieku (czyli już w czasie podboju przez europejskich konkwistadorów), na terenach dzisiejszego Meksyku, na europejskim papierze, jest jednym z najwspanialszych zachowanych przykładów azteckiego malarstwa rękopiśmiennego. Azteckie kodeksy Trzeba zaznaczyć, że pismo Azteków było pismem hieroglificznym (jak np. W starożytnym Egipcie). Wszystkie wydarzenia zostały w nim przedstawione jako piktogramy, czyli małe rysunki przedstawiające daną historię. Pisanie kodeksów było zajęciem zarezerwowanym dla wyszkolonych specjalistów zwanych „tlacuilos”, co oznacza dosłownie „tych, którzy piszą obrazy." Podczas gdy wiele kodeksów zostało spalonych jako pogańskie przedmioty przez zakonników i misjonarzy po hiszpańskim podboju, niektóre na szczęście przetrwały. Kodeks o którym mowa, to kalendarz słoneczny i księżycowy zarazem, który służył jako kronika do zapisywania historycznych wydarzeń, takich jak wniebowstąpienia i śmierci władców, bitwy, trzęsienia ziemi i zaćmienia słońca. Według badań opublikowanych przez Gerardo Suáreza z Narodowego Uniwersytetu Meksyku i Virginię García-Acosta z meksykańskiego Centrum Badań i Studiów Wyższych Antropologii Społecznej, piktogramy w kodeksie Telleriano-Remensis opisują w sumie 12 trzęsień ziemi, które miały miejsce między 1460 a 1542 rokiem. „Ollin" i „tlalli" Piktogramy oferują niewiele informacji dotyczących lokalizacji, wielkości i szkód spowodowanych przez trzęsienia ziemi, ale dzięki symbolom odnoszącym się do konkretnych zaćmień słońca lub dni, a także wyjaśnieniom napisanym obok symboli po łacinie i hiszpańsku, przez późniejszych komentatorów, możliwe jest określenie konkretnych dat tych wydarzeń. Jeden z piktogramów pokazuje np. trzęsienie ziemi, które miało miejsce w roku 1507, a wiemy to, ponieważ katastrofa ta była związana z zaćmieniem słońca. Na skutek niej zniszczona została świątynię a 1800 wojowników poniosło śmierć, topiąc się w niezidentyfikowanej rzece, prawdopodobnie w południowym Meksyku. Trzęsienia ziemi, w azteckich kodeksach są reprezentowane przez dwa symbole: „ollin” (oznaczający ruch) i „tlalli” (oznaczający Ziemię). Ollin jest glifem składającym się z czterech spirali, reprezentujących cztery główne kierunki Ziemi i centralnie umieszczonego oka lub koła. Tlalli jest z kolei glifem składającym się z jednej lub kilku warstw wypełnionych kropkami i różnymi kolorami odnoszącymi się do cenne kamieni szlachetnych (zdjęcie poniżej). W kodeksie „Telleriano-Remensis” istnieją inne modyfikacje glifów dotyczących trzęsień ziemi, ale ich znaczenie nadal nie jest w pełni jasne dla uczonych. Suárez i García-Acosta zauważają, że inne prekolumbijskie kroniki dostarczają cennych informacji, które są uzupełnione przez rysunki trzęsień ziemi z kodeksu „Telleriano-Remensis”. Na przykład, historyczna relacja franciszkańskiego zakonnika Juana de Torquemada opisuje trzęsienie ziemi z 1496 roku, które wstrząsnęło trzema górami w „prowincji Xochitepec, wzdłuż wybrzeża" i spowodowało osunięcia ziemi na obszarze zamieszkałym przez lud Yope. Miejsce to znajduje się w tzw. szczelinie sejsmicznej Guerrero, regionie względnej ciszy sejsmicznej w południowym Meksyku. Opisy historyczne sugerują, że trzęsienie ziemi z 1496 roku mogło być bardzo dużym trzęsieniem ziemi o magnitudzie 8.0 stopni w skali Richtera. Od 1845 roku nie odnotowano w tamtym miejscu trzęsień ziemi o takiej magnitudzie. „Nie jest dla nas zaskakujące, że istnieją zapisy opisujące trzęsienia ziemi sprzed czasów hiszpańskiej konkwisty, z dwóch powodów", powiedział Suárez. „Trzęsienia ziemi są częste w tym kraju, a po drugie, trzęsienia ziemi miały głębokie znaczenie w kosmologicznych poglądach pierwotnych mieszkańców tego, co jest teraz Meksykiem". „Jeszcze wiele przed nami!" Dowody historyczne „naprawdę nie zmieniają naszego poglądu na temat potencjału sejsmicznego tego regionu w południowym Meksyku" objaśnia Suárez. „To po prostu dodatkowe dowody na to, że wielkie trzęsienia ziemi wystąpiły w tym obszarze już wcześniej, a brak wielkich trzęsień ziemi przez kilka lat nie powinien być uważany za dowód na to, że ten region jest asejsmiczny". Suárez i García-Acosta rozpoczęli badania historycznych trzęsień ziemi w Meksyku po niszczycielskim trzęsieniu ziemi o magnitudzie 8.0 w Mexico City w 1985 roku. „Wcześniej jednak, nie zajmowaliśmy się opisami trzęsień ziemi w azteckich kronikach" mówi Suárez. „Dopiero niedawno rozpoczęliśmy bardziej szczegółowe badania dawnych pism i kodeksów napisanych w okresie tuż po hiszpańskim podboju. Myślę, że jeszcze wiele przed nami".
Archeolodzy zasypali tunel Azteków. Zabrakło im pieniędzy na dalsze badania
Tunel został odkryty przypadkowo podczas przebudowy przystanku autobusowego. Niestety z powodu braku funduszy projekt archeologiczny musiał zostać przełożony.
W tym artykule: Archeolodzy kontra pandemia Tajemnice Azteków Pandemia koronawirusa utrudniła działanie wielu branżom. W mediach najczęściej słyszymy o kryzysach w turystyce i gastronomii, ale z podobnymi problemami borykają się również naukowcy. To właśnie przez pandemię zespół meksykańskich archeologów musiał zakopać odkryty kilka lat temu starożytny przeciwpowodziowy tunel. Nowa konstrukcja zastąpiła poprzednią z 1400 r. Do tej pory w Meksyku z powodu zakażenia koronawirusem zmarło ponad 238 tys. osób. Szacuje się jednak, że rzeczywista liczba ofiar śmiertelnych jest znacznie wyższa i wynosi około 360 tys. Dysproporcje w statystykach mają być wynikiem ograniczonego dostępu do testów na COVID-19. Nurkowie odkryli starożytny okręt wojenny w zatopionym egipskim mieście Archeolodzy kontra pandemia W 2019 r. Narodowy Instytut Antropologii i Historii w Meksyku ogłosił, że archeolodzy odkryli na obrzeżach stolicy przeciwpowodziowy tunel wybudowany na początku XVII wieku. W nowej konstrukcji zastosowano hiszpańskie techniki budowlane, ale ściany ozdobiono azteckimi symbolami. Pracownicy Instytutu planowali udostępnić tunel zwiedzającym, jednak ze względu na brak funduszy zaniechali prace i ponownie zasypali znalezisko. „Światowy kryzys zdrowotny związany z pandemią COVID-19 zmusił rząd do priorytetowego przydzielania pieniędzy na opiekę zdrowotną dla obywateli. Z tego powodu projekt archeologiczny musiał zostać przełożony” – czytamy w oświadczeniu badaczy. Tunel został odkryty przypadkowo podczas przebudowy przystanku autobusowego w ramach projektu konserwatorskiego wokół la Calzada de San Cristobal. Archeolodzy domyślają się, że azteckie symbole zostały umieszczone przez rdzennych robotników, którzy byli główną siłą roboczą podczas powstawania konstrukcji. Podobnie zdobione kamienie można znaleźć w niektórych kościołach i domach z epoki kolonialnej, a to dlatego, że Hiszpanie używali gruzu ze zburzonych tubylczych konstrukcji jako materiału budowlanego, jednak te znalezione w tunelu wydają się stworzone z premedytacją. Super-wulkan pod Yellowstone jest wciąż aktywny i pełen magmy Około 10.000 obiektów geotermalnych w Yellowstone wskazuje na tajemniczy, bardzo gorący punkt pod skorupą ziemską. Tajemnice Azteków Aztekowie wprowadzali innowacyjne rozwiązania w rolnictwie – osuszali bagna i tworzyli sztuczne wyspy na jeziorach. Ich cywilizacja rozwinęła również formę pisma hieroglificznego, skomplikowany system kalendarzowy oraz zbudowała słynne piramidy i świątynie. Rdzenni mieszkańcy dzisiejszego Meksyku są też znani z praktykowania rytualnego kanibalizmu. W maju 2019 r. archeolodzy wykopali szczątki ponad 450 osób, które miały być przez sześć miesięcy więzione, karmione, a następnie zabijane podczas rytuałów wzorowanych na scenach z mitologii. Następnie Aztekowie zjadali swoje ofiary, w tym małe dzieci i kobiety w ciąży. Odkryte kości należały najprawdopodobniej do członków wyprawy z Kuby, którzy popełnili błąd, wchodząc na azteckie terytorium.
Statua tajemniczej kobiety znaleziona w Meksyku. Przypomina postać z „Gwiezdnych wojen”
W środkowym Meksyku odkryto 500-letni posąg tajemniczej kobiety w wielkim nakryciu głowy. Archeolodzy nie są pewni, kim w rzeczywistości mogła być postać, którą przedstawia pomnik. Za to fani „Gwiezdnych wojen” zauważają podobieństwo do jednej z filmowych postaci.
W tym artykule: Wzór azteckiej bogini Utracona władza kobiet Wysoki na 2 metry posąg z wapienia przedstawia młodą kobietę ubraną w wyszukane ubrania i biżuterię. W tym okrągły wisiorek, znany jako „oyohualli” na grubym naszyjniku i kolczyki w kształcie chwostów – podaje meksykański Narodowy Instytut Antropologii i Historii (INAH). Zainteresowanie wzbudza też sporych rozmiarów nakrycie głowy, które przywodzi na myśl ozdoby noszone przez Ahsokę Tano – postać z „Gwiezdnych wojen”, adeptkę Jedi i wojowniczkę – zauważa LiveScience. Podobnie jak Ahsoka Tano w filmowej sadze, tajemnicza kobieta mogła pełnić istotną rolę w swoich czasach, skoro postanowiono ją upamiętnić. Zdaniem archeologów z INAH postawa i bogaty strój wyrzeźbionej postaci świadczą o tym, że jest to kobieta pochodząca z wyższych sfer, a nie bogini. Rzeźba przedstawia kobietę w koszuli z długimi rękawami i długą spódnicą, ale jej stopy są bose. Wapienny posąg ma prawie 60 centymetrów szerokości w najszerszym miejscu i około 25 cm grubości. Na dole statui znajduje się „kolec”, który najpewniej służył do wbicia posągu w ziemię – mówi María Eugenia Maldonado Vite, archeolożka pracująca na miejscu wykopalisk. – Twarz kobiety wygląda na zaskoczoną. Jej oczy i usta są szeroko otwarte. Te oczy musiały być wypełnione inkrustacjami z obsydianu lub innego kamienia – twiedzi Maldonado Vite. Wzór azteckiej bogini Figurę znaleźli lokalni rolnicy pracujący na polu cytrusów w mieście Hidalgo Amajac w meksykańskim stanie Veracruz. Posąg prawdopodobnie pochodzi z późnego okresu postklasycznego (1450-1521) i ma cechy przypominające kulturę Huasteków - grupy zamieszkującej meksykańskie wybrzeże Zatoki Meksykańskiej w okresie przedkolumbijskim. Odkrycie prawdopodobnie dotyczy ważnej lokalnej władczyni. - Potwierdza aktywny udział kobiet rządzących w strukturze społecznej i politycznej Huastecu - powiedziała meksykańska sekretarz kultury Alejandra Frausto Guerrero. Położenie posągu pomiędzy stanowiskami archeologicznymi Aztec Tochpan (Tuxpan) i Huastec Castillo de Teayo sugeruje, że znalezisko może mieć korzenie w obu kulturach. Uważa się, że większość rzeźb Huasteków przedstawia bóstwa związane z Tlazoltéotl - aztecką boginią-matką Ziemią, znaną również z rozwiązłości seksualnej. Tlazoltéotl często przedstawiano jako boginię noszącą kolczyk w nosie i pasma z bawełnianymi frędzlami na nakryciu głowy – mówią archeolodzy. – Styl młodej kobiety z Amajac jest podobny do przedstawień bogiń Ziemi i płodności Huasteków, ale z zewnętrznym wpływem, prawdopodobnie [rdzennej grupy] Nahua, jak widać w inkrustowanym oczodole. To cecha, która nie nie należy do klasycznej rzeźby Huasteków, ale z tradycji artystycznej innej kultury. Poza tym materiał, który bogini Huasteków ma na sobie jest zawsze gładki, a tu mamy do czynienia z węzłami i wstążkami – wyjaśnia Maldonado Vite. Utracona władza kobiet Archeolodzy planują dalsze badanie posągu, a także przeszukanie sadu, w którym został znaleziony. Do tej pory miejsce to nie było znane archeologom, ale podczas wizyty badacze zauważyli w pobliżu małe konstrukcje, które mogą być przedkolumbijskimi budynkami mieszkalnymi. Posąg znaleziony w cytrusowym sadzie nie jest jedynym dowodem na aktywność kobiet w prekolumbijskiej społeczności. Istnieją inne przedstawienia kobiet elity i władczyń. Susan Gillespie, profesor antropologii z Uniwersytetu Florydy podkreśla, że azteckie dokumenty z ery kolonialnej wspominały o kobietach jako o „władcach” lub „posiadaczkach korony”. – Kobiety były wysoko cenione w kulturach prekolumbijskich i dopiero po podboju Europy straciły swój status – powiedział Gillespie. Dokładne określenie, kogo rzeczywiście upamiętnia posąg – boginię czy dawną władczynię – nie będzie łatwe. Na razie rzeźba pozostaje w rękach właścicieli sadu, jednak INAH prowadzi z nimi rozmowy o przekazaniu artefaktu do dalszych badań.
Starożytne miasta, które mieli odwiedzić kosmici. Czy można odnaleźć ich ślady?
Był rok 1954, kiedy Erich von Däniken, 19-latek z katolickim wykształceniem i pasjonat latających spodków, wspiął się na Wielką Piramidę w Gizie. Wówczas było to jeszcze dozwolone. Czternaście lat później opublikował książkę, w której przedstawił teorię o starożytnych kosmitach, którym zawdzięczamy światowe cuda architektury. Jego teoria wciąż ma się świetnie.
„Wspomnienia z przyszłości: nierozwiązane zagadki przeszłości” to książka, która ukazała się w 1968 roku. Von Däniken stwierdził w niej, że to istoty pozaziemskie wpłynęły na rozwój starożytnych cywilizacji i miały swój udział w budowie piramid, antycznych miast czy posągów. Wspaniałe piramidy w Gizie należą do najsłynniejszych starożytnych miejsc na świecie, są częścią rozległego obszaru wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO, które przyciąga turystów z całego świata. Odwiedzający mogą podziwiać ukryte komory grobowe, spotkać się z tajemniczym Sfinksem i oglądać najskrytsze zabytki Egiptu. Zdaniem von Dänikena – dzięki starożytnym kosmitom. Piramidy w Gizie miały być dziełem obcych. (Grant Faint/Getty Images) Archeolodzy głównego nurtu nie zgadzają się z von Dänikenem i zdecydowanie odrzucają teorię o udziale sił pozaziemskich w tworzeniu piramid czy innych zagadkowych budowli. Podkreślają, że starożytni Egipcjanie rozwinęli swoją niezwykłą tradycję budowlaną bez pomocy kosmitów. Ale chociaż naukowcy w większości są zgodni, teorie von Dänikena przetrwały, a książki i programy mówiące o „starożytnych kosmitach”, od których ma pochodzić życie i cywilizacja na Ziemi, wciąż są żywe. Zresztą von Däniken na swoich twierdzeniach zbił majątek. Napisał łącznie 32 tomy poświęcone wpływowi pozaziemskich cywilizacji na życie na Ziemi i sprzedał łącznie ponad 63 mln egzemplarzy książek. Penguin Random House, jego wydawca, twierdzi, że von Däniken jest „prawdopodobnie najczęściej czytanym i najczęściej kopiowanym pisarzem non-fiction na świecie”. A piramidy w Gizie nie są jedynym miejscem wpisanym na listę UNESCO, które pojawia się w jego teoriach lub w teoriach innych autorów, inspirowanych jego twierdzeniami. Zdaniem niektórych Teotihuacan – stanowisko archeologiczne położone na północny wschód od Meksyku – jest kosmicznym portem. Ma o tym świadczyć obecność miki i płynnej rtęci, których ślady znaleziono w starożytnych ruinach. Nazwa stanowiska pochodzi z języka nahuatl i można ją przetłumaczyć jako: miejsce, w którym ludzie stają się bogami. To tu swoje rządy sprawowali królowie Azteków. Naukowcy uważają, że miasto wyprzedza cywilizację Azteków, którzy mieszkali tam, kiedy Europejczycy przybyli do Meksyku. Archeolodzy, którzy przez stulecia przeprowadzali tu żmudne wykopaliska, uważają to za zwieńczenie słabo poznanej, jednak wciąż ziemskiej cywilizacji. Zamiast spoglądać w kosmos, kopią w ziemię – przez lata udało im się wykopać tunel, który poprowadził ich do komnat pełnych rytualnych ofiar, mających najpewniej symbolizować podziemny świat. Kolejny zagadkowy punkt, wpisany na listę UNESCO, który przyciąga zarówno miłośników archeologii, historii, i obcych to rysunki w Nazca w Peru. Zwiedzający odbywają loty widokowe, aby podziwiać gliniane obrazy zatopione w ziemi – zbyt masywne, aby objąć je wzrokiem z poziomu gruntu. Przez dziesięciolecia nie brakowało – i zapewne nadal nie brakuje – tych, którzy przypuszczali, że kształty są rodzajem starożytnego lotniska, przeznaczonego dla kosmicznych statków. Malowidła w Nazca uznawano za znaki przeznaczone dla kosmicznych statków (Aaron Oberlander/Getty Images) O ile peruwiańscy naukowcy zgadzają się, że linie Nazca są tajemnicze, to jednak uważają, że są one powiązane z rytuałami i wodą, a nie z pozaziemskimi cywilizacjami. W ostatnich latach naukowcy wykorzystali zdjęcia satelitarne do odkrycia ponad 140 dodatkowych geoglifów, starannie analizując dane, aby odszukać wzory ukryte w krajobrazie. Na liście entuzjastów teorii von Danikena nie może oczywiście zabraknąć Wyspy Wielkanocnej. Tutaj podróżnicy mogą dowiedzieć się, jak starożytni wyspiarze gotowali w glinianych piecach i budowali ogrody z kamiennymi ścianami. Jednak zwolennicy wizji „starożytnych kosmitów” przybywają tu, aby podziwiać dzieło obcej cywilizacji, za jakie uważają słynne postacie Moai. Zdaniem archeologów te niezwykłe posągi zawdzięczamy polinezyjskiej pomysłowości i sprytowi. Posągi Moai na Wyspie Wielkanocnej. Czy powstały dzięki ludzkiemu sprytowi czy kosmicznej sile? (traumlichtfabrik/Getty Images) Innym newralgicznym punktem jest kompleks świątynny w Denderze w Górnym Egipcie, gdzie można podziwiać starożytne malowidła ścienne. Niektórzy dopatrują się na nich dowodów, że starożytni Egipcjanie posiadali żarówki elektryczne – jako dar od kosmitów. Z kolei naukowcy twierdzą, że obraz przedstawia słup i kwiat lotosu. Archeolog Sarah Parcak prowadzi seminarium na temat obalania mitów i mistyfikacji archeologicznych na University of Alabama w Birmingham. Często musi mierzyć się z teoriami dotyczącymi starożytnych kosmitów. Uważa to za ważną pracę. – Wiara, że kosmici zbudowali piramidy, a właściwie jakikolwiek starożytny pomnik, jest głęboko rasistowska – mówi Parcak i zwraca uwagę, że to nie przypadek, że teorie na temat obcych koncentrują się na miejscach stworzonych przez rdzennych mieszkańców tych terenów. Mało tego, Parcak uważa, że „kosmici” odwracają uwagę od prawdziwych cudów archeologii. – To nie jest tajemnica, to łamigłówka. Układanie puzzli wymaga czasu – mówi Parcak. Poza tym archeologia pozwala spojrzeć nie tylko w przeszłość, ale i w przyszłość naszej cywilizacji. Po tysiącach lat od upadku naszego świata, gdy Ziemię zamieszkają kolejne pokolenia, będą głowić się nad zagadkami drapaczy chmur, podziemnych tunel i znalezionych w ziemi szczątków. Źródło: CNN Ttravel
Kanibalizm i trofea z ludzkich kości. Archeolodzy ujawniają krwawą historię z kolonizacji Meksyku
W 1520 roku w mieście Tecoaque złożono w ofierze i poddano kanibalizacji około 450 osób, w tym hiszpańskich mężczyzn, kobiety i dzieci oraz dziesiątki wojowników piechoty z mieszanki rdzennych kultur. Ich ciała zostały zjedzone, a z ich kości wyrzeźbiono trofea.
W tym artykule: Co się wydarzyło w Tecoaque? Jak miasto walczyło o życie? Kanibalizm, trofea z ludzkich kości i krwawa zemsta – najnowsze odkrycia archeologiczne ujawniły szczególnie krwawą historię z czasów hiszpańskiej kolonizacji Meksyku. Wśród ruin Tecoaque – miasta, które należało do Azteków – archeolodzy odkryli szczątki kobiet i dzieci, które najwyraźniej zostały zabite i okaleczone przez hiszpańskich kolonialistów. Badacze podejrzewają jednak, że nie był to tylko przypadkowy akt przemocy, ale gest zemsty w odpowiedzi na katastrofę, która wydarzyła się kilka miesięcy wcześniej. Co się wydarzyło w Tecoaque? W 1520 roku w mieście Tecoaque złożono w ofierze i poddano kanibalizacji około 450 osób, w tym hiszpańskich mężczyzn, kobiety i dzieci oraz dziesiątki wojowników piechoty z mieszanki rdzennych kultur. Ich ciała zostały zjedzone, a z ich kości wyrzeźbiono trofea. Kiedy jeden z najważniejszych hiszpańskich konkwistadorów, Hernán Cortés, usłyszał o tej strasznej rzezi, rozkazał Gonzalo de Sandovalowi, by na początku 1521 roku przeprowadził brutalny odwet na tamtejszych kanibalach. Historia ta została niedawno połączona w całość przez Narodowy Instytut Antropologii i Historii Meksyku (INHA) przy użyciu nowych dowodów archeologicznych i relacji historycznych, takich jak „Prawdziwa historia podboju Nowej Hiszpanii” autorstwa Bernala Díaza del Castillo i „Trzeci list o relacjach” Hernána Cortésa. Ostatnie wykopaliska w Tecoaque (w języku azteckim Nahuatl ta nazwa miejscowości oznacza „miejsce, gdzie ich zjedli) ujawniły ponad 25 tys. artefaktów. Poszukiwania trwają nadal. Okazuje się, że po złożeniu ofiar z ludzi populacja miasta gwałtownie wzrosła, najprawdopodobniej z powodu napływu mieszkańców okolicznych terenów, którzy chcieli wziąć udział w ceremoniach ofiarnych. Wykopaliska pokazują również, że w tym czasie Tecoaque zaczęło się fortyfikować, budując wokół miasta solidne mury. Pierwsza mumia ciężarnej kobiety. Naukowcy zrekonstruowali twarz Egipcjanki Pierwsza mumia ciężarnej kobiety to jedno z najbardziej fascynujących odkryć archeologicznych ostatnich lat. Egipcjanka znów ożywiła środowisko badaczy. Wiadomo, jak mogła wyglądać. Jak miasto walczyło o życie? Archeolog z INHA Enrique Martínez Vargas twierdzi, że sugeruje to, iż mieszkańcy Tecoaque wiedzieli, że na horyzoncie pojawi się kontratak. Na nieszczęście dla nich, ich strategia obrony nie była w stanie sprostać siłom de Sandovala. – Niektórzy wojownicy, którzy zostali w mieście, zdołali uciec, ale pozostawili za sobą kobiety i dzieci, które były głównymi ofiarami – wyjaśnił Vargas w oficjalnym komunikacie prasowym – Potwierdza to 120-metrowy odcinek drogi, na którym odkryto tuzin szkieletów kobiet, które najwyraźniej „chroniły" szczątki dziesięciorga małych dzieci w wieku od pięciu do sześciu lat. Kobiety i dzieci, które były pozornie bezpieczne w swoich domach, zostały z kolei okaleczone, o czym świadczą znalezione na podłodze w ich pokojach pocięte kości. Również świątynie zostały spalone, a rzeźby bogów zniszczone – w ten sposób zrujnowano miejsce, które stanowiło problem dla Corteza. Jak skończyła się ta historia? Jeszcze tego samego roku, w sierpniu 1521 roku, przywódca azteckiej stolicy Tenochtitlán został schwytany, a azteckie imperium zostało rozbite. Meksyk padł wówczas łupem Cortésa i stał się częścią Imperium Hiszpańskiego.
Wieża z ludzkich czaszek w Meksyku. Odkryto kolejne fragmenty
Odkryta wschodnia fasada konstrukcji znajduje się 3,5 metra pod powierzchnią ulicy República de Guatemala w centrum obecnej stolicy Meksyku. Choć na szczątki 119 dorosłych i dzieci trafiono w marcu tego roku, Krajowy Instytut Antropologii i Historii (INAH) dopiero teraz podał pełną informację wraz z filmem i zdjęciami z miejsca wykopalisk.
.Archeolodzy odkryli nową sekcję słynnej wieży ofiarnej zbudowanej z czaszek ludzi złożonych w ofierze azteckim bogom ponad 500 lat temu w mieście Tenochtitlan. View oEmbed on the source website Pierwsze fragmenty mającej 5 metrów średnicy wieży znaleziono pięć lat temu. Stanowi ona, jak sądzą miejscowi eksperci, jedną z wielu konstrukcji nazywanych Huey Tzompantli, które odkryli a potem zniszczyli hiszpańscy konkwistadorzy przybyli w ten rejon pod dowództwem Hernana Cortesa w 1521 roku. Cylindryczna struktura znajduje się w pobliżu katedry metropolitarnej (Catedral Metropolitana de la Asunción de María) zbudowanej na miejscu Huēy Teōcalli, mającej kształt piramidy najważniejszej budowli sakralnej Azteków z dwiema świątyniami na szczycie. Zdjęcie: Mike Peel/CC-BY-SA-4.0 ­- Huēy Teōcalli nie przestaje nas zaskakiwać, a Huēy Tzōmpantli jest bez wątpienia jednym z najokazalszych odkryć archeologicznych w Meksyku w ostatnich latach – minister kultury Aleandra Frausto stwierdziła w komunikacie dla prasy wydanym przez INAH. Dzięki odkryciom na terenach świątynnych Azteków wiadomo, że przynajmniej ta konkretna wieża była budowana w trzech etapach w latach 1486 – 1502. Gdy w 2015 roku znaleziono pierwsze z blisko 500 czaszek, spodziewano się, że będą wszystkie należeć do młodych wojowników oddających życie w darze bogom. Tymczasem, odkopano kości należące do wielu kobiet i co najmniej trójki dzieci, na tyle małych, że nie miały jeszcze rozwiniętych zębów stałych. Zdjęcie: Melitón Tapia / INAH Archeolodzy zakładają, że część mogła należeć do jeńców trzymanych właśnie w celu złożenia ich w ofierze. – Poprzez swoją śmierć stawali się istotami świętymi, podarunkami dla bogów a czasem wręcz ich personifikacjami – tłumaczy Raul Barrera, jeden z naukowców odpowiedzialnych za odkrycie. W kulturach Mezoameryki ofiara z życia ludzkiego była dokonywana w przekonaniu, że przedłuża się w ten sposób życie bogów a w konsekwencji – całego wszechświata. W opinii INAH, na wieże z czaszek należy patrzeć jako na budowle stawiane w hołdzie życia, nie śmierci. Naturalnie, były też symbolami władzy, bo pokazywały potencjalnym wrogom, co Aztekowie robili z jeńcami m.in. w ramach nextlahualtin, czyli spłaty długu zaciągniętego wobec bogów. grafika. Codex Magliabechiano / Domena publiczna
W Meksyku wszystko jest historią. Plątaniną dziejów, ludów, stylów, bogów, do której w XVI w. dołączyli Europejczycy. Chciałam zrozumieć, co tak naprawdę wydarzyło się tu prawie 500 lat temu
Powodem, dla którego odwiedziłam Coyoacán, leżącą na obrzeżach miasta dzielnicę Meksyku, był dom Fridy Kahlo – słynna Casa Azul. Zauroczona obrazami Meksykanki, historią życia, burzliwej miłości do Diega Rivery, a przede wszystkim ogromną siłą po prostu chciałam zobaczyć to miejsce. Zdjęcia, kolorowe indiańskie stroje i leżąca na łóżku pośmiertna maska wypełniona prochami artystki... Potem długo wałęsam się uliczkami Coyoacánu. Pachnie dymem z grilla i posole, zupą z kukurydzy gotowanej na świńskich głowach – najstarszą z meksykańskich zup, warzoną w czasach przedkolumbijskich, którą wówczas spożywano podczas specjalnych rytuałów. W końcu trafiam na główny plac Hildago i stojący na nim kolorowy budynek władz miejskich. Bardziej znany jako Dom Cortésa. To ponoć właśnie w nim zdobywca Meksyku mieszkał w burzliwych latach 1521–1522, kiedy w pobliskiej stolicy Tenochtitlánie wybuchł bunt przeciwko konkwistadorom. Orzeł i wąż Legenda mówi, że gdy Meszikowie (bo tak właśnie Aztekowie nazywali samych siebie) dotarli do jeziora Texcoco, zobaczyli orła zjadającego węża. Uznali to za dobry znak i na wyspie na jeziorze zbudowali miasto. Tenochtitlán rozrastał się błyskawicznie, w końcu zaczęło brakować miejsca. Tak powstała „pływająca stolica” – system zbudowanych z trzcin wysepek podzielonych kanałami. W niewielkim muzeum w ruinach dawnych świątyń oglądałam stare ryciny. Gigantyczne miasto połączone było groblami ze stałym lądem. Groble łączyły także pływające wysepki. Kiedy żołnierze Hernána Cortésa wkroczyli do Tenochtitlánu, byli zdumieni bogactwem i potęgą metropolii – większej od Neapolu czy Konstantynopola. Pożądanie budziły stragany, na których piętrzyły się najróżniejsze towary poukładane w porządne piramidy – tak jak to jest do dziś na meksykańskich bazarach. Lśniły pióra i drogie kamienie, którymi przystrojeni byli dostojnicy. Powietrze przesycała woń kadzideł. Chodząc po uliczkach, też czuję ten zapach. Unosi się wokół stoisk szamanów, do których ustawiają się kolejki chorych i nieszczęśliwych. Tylko „sięgających chmur piramid, które zdawały się wyrastać z tafli jeziora”, już nie widać. Jest za to tłum biegnących z teczkami urzędników, turystów, setki ludzi. A nad nimi unosi się gigantyczna flaga z orłem zjadającym węża – do dziś godło Meksyku. Konkwistadorzy byli wstrząśnięci obrzędami wyznawanej w nim religii, w której składano bogom w ofierze bijące ludzkie serca. Świątynie spływały więc krwią, po stopniach piramidy kroczył korowód nieszczęśników. Głównie jeńców, ale też wojowników przysyłanych przez podbite przez Meszików ludy przedkolumbijskiego Meksyku. Przysyłanych w darze, bo władcy Tenochtitlánu władali rozległym imperium, z którego czerpali daniny – w ludziach, towarach, srebrze i złocie. A przecież to właśnie złoto było największym marzeniem konkwistadorów. Zielony Cortés Jakim cudem sześciuset żołnierzy Cortésa dysponujących zaledwie 16 końmi podbiło potężne imperium? Pomogły intrygi? Podburzanie ciemiężonych przez Meszików plemion i korzystanie z ich pomocy? A może wiara Montezumy – władcy imperium, że biali przybysze są wcieleniem boga Quetzalcoatla, którego przybycie wróżyło koniec świata Meszików? Naukowcy ciągle szukają wyjaśnienia tego fenomenu. Montezuma został uwięziony w swoim sąsiadującym ze świątynią pałacu. Nie został z niego kamień na kamieniu. Cortés kazał budowlę zburzyć i zbudować na nowo. Do dziś siedzibą prezydenta Meksyku jest właśnie ten pałac, z balkonu którego wygłasza on coroczne orędzie do narodu. Szacunek budzi nie tylko fasada gmaszyska, ale też jego okolony krużgankami dziedziniec. Ozdobił je muralami przedstawiającymi historię Meksyku Diego Rivera. Ukochany Fridy Kahlo. Tak mocno go kochała i nienawidziła, że ich wspólny dom składał się z… dwóch budynków połączonych kładką, tak by mogli mieszkać razem i osobno zarazem. Imponował jej od dzieciństwa. Godzinami mogła rozmawiać z nim o sztuce. Był twórcą narodowego programu sztuki meksykańskiej odwołującego się do tradycji przedkolumbijskich. Murale nie pozostawiają wątpliwości, co myślał o konkwistadorach. Wizerunki królów, kapłanów i dostojników Meszików, ale też zwykłych ludzi: rolników, rzemieślników, kupców, zachwycają urodą i godnością postaci. Wśród nich Hernán Cortés. Nie dość, że podłej postury i z wykrzywioną miną, to jeszcze jest… zielony. Jak kosmita, który najechał bezpieczny piękny świat.. Plagi Cortés rzeczywiście nie raz musiał w pałacu Montezumy zielenieć ze złości. Po pierwszych sukcesach roku pańskiego 1520 przyszedł czas chudy. I to dosłownie. Meszikowie z prowincji przestali dostarczać hiszpańskim żołnierzom żywność. Poza tym umieszczony na szczycie piramidy obraz Matki Boskiej zniknął w niewyjaśnionych okolicznościach. Cortés wyruszył więc na wyprawę, by „przywrócić porządek”. W Tenochtitlánie zostawił Pedra de Alvarado. Ten, nie mogąc znieść presji coraz bardziej wrogiego miasta, urządził rzeź w świątyni, zabijając przy okazji prawie wszystkich więzionych dostojników. Cortés po powrocie nie krył złości, bo działania te tylko wzmogły niechęć tłumu. Bunt wisiał na włosku. Postanowił zagrać inaczej – pokazując ludowi Montezumę. Kiedy król pojawił się na balkonie, w jego kierunku poleciały jednak kamienie. I pamiętne słowa: „Montezuma, łajdak sprzedajny jak dziwka! Czy może nas wzywać do walki o imperium, które ze strachu opuścił? Nie chcemy go słuchać. Nie jest już naszym władcą. Musimy go ukarać”. Tak mówił Cuauhtémoc, młody wojownik z rodziny królewskiej, którego imię znaczyło „Spadający Orzeł”. Spadający w czasie polowania na swą ofiarę. Chwilę po przemowie rozpoczęły się krwawe walki. 1 lipca 1520 r. przeszedł do historii jako noche triste – „noc łez”. Tej nocy zginął Montezuma. Hernán Cortés zdążył uciec z garstką żołnierzy. Podczas przeprawy przez groble zatonęły jednak wszystkie zrabowane przez konkwistadorów kosztowności. Ale zwycięstwo Meszików było też początkiem klęski. Najpierw Tenochtitlán dotknęła epidemia ospy. Po czym ponownie został zaatakowany przez Hiszpanów wspieranych przez wojowników nieprzychylnych Meszikom plemion. Oblężone miasto broniło się do 13 sierpnia 1521 r. I nie orężem, lecz głodem udało się pokonać Cortésowi Cuauhtémoca. Król do końca był nieugięty. „Uczyniłem wszystko, co w mojej mocy, aby obronić mój kraj i nie dopuścić, by dostał się w twoje władanie. Jednak szczęście mi nie sprzyjało, dlatego błagam cię, byś zakończył moje życie. Tak będzie sprawiedliwie. Tym samym obalisz królestwo Meszików, zniszczyłeś bowiem moje miasto i zabiłeś moich poddanych” – miał powiedzieć Cortésowi. Lecz ten prośby nie posłuchał. Cuauhtémoc został jego więźniem. Tym cenniejszym, że wiedział, gdzie jest złoto, choć nie chciał tego wyjawić. Ponoć właśnie w domu w Coyoacánie Cortés chciał mu przywrócić pamięć. Starą inkwizycyjną metodą – zanurzając mu stopy we wrzącym oleju. Bez skutku. Świątynia Do Taxco jadę bynajmniej nie dlatego, że z doliny nazywanej „wanną wypełnioną srebrem” Indianie przynosili Cortésowi grudki kruszcu. To jedno z najbardziej urokliwych miasteczek Meksyku, malowniczo położone na zboczu wzgórza. I w dodatku stosunkowo blisko stolicy. Większość turystów zatrzymuje się tu na parę godzin w drodze do Acapulco. W tym czasie akurat mogą podjechać taksówkami – starymi garbusami, które są tutejszą atrakcją – na szczyt wzgórza i zejść stromymi uliczkami do autokaru, zatrzymując się na rynku przy katedrze. Mnie jednak fascynują biczownicy, którzy w Wielki Piątek przemierzają ulice miasta. To stara tradycja i jedno z niewielu miejsc, które ją zachowało w Meksyku. Kłopot z biczownikami polega na tym, że nie chcą ujawniać swoich twarzy – w Wielki Piątek występują w kapturach i bardzo niechętnie rozmawiają o całym ceremoniale. Chcę też odwiedzić stare kopalniane sztolnie i warsztaty jubilerów, którzy do dziś słyną z kunsztu obróbki srebra. Jego złoża wprawdzie się skończyły, ale tradycja przetrwała. No i spróbować słynnych jumili – żuków, które jada się żywcem od czasów prekolumbijskich tylko w Taxco. Mam mnóstwo czasu, rozkładam się więc w uroczym barze pod rozłożystym drzewem. I to tu po raz pierwszy słyszę nazwę Ixcateopan. Wstyd mi, bo nie wiedziałam, że to rodzinne miasto Cuauhtémoca. W dodatku tak blisko! Nie było słowa przesady w określeniu „miasto marmurowe”. Za sprawą pobliskich złóż marmuru nawet chodniki są tu wyłożone tym kamieniem. Obojętnie mijam okazały, cichy i pusty nowy kościół. Szukam tego najstarszego w mieście, wzniesionego w 1539 r. przez franciszkanów. Klasyczna architektura XVI-wiecznych meksykańskich kościołów zwieść nie może. Wchodzę do środka. Dym kadzideł, źdźbła trawy, owoce, świece. Symbole chrześcijańskie i prekolumbijskie. W miejscu ołtarza otwarty grób, a w nim ludzkie szczątki. Z nabożną czcią podchodzą do nich kolejni pielgrzymi, składając ofiary z owoców, napojów, kolorowych wstążek. Hernán Cortés nie odważył się zabić okaleczonego podczas tortur Cuauhtémoca. Obawiał się, że na wieść o śmierci króla Meszikowie znów chwycą za broń. Woził go więc jako jeńca na wszystkie wyprawy. Także tę w 1525 r. – na tereny współczesnego Hondurasu. Podczas jednej z podróży dowiedział się, że uwięziony Cuauhtémoc ponoć spiskuje z pozostałymi na wolności dostojnikami, by ci zabili Hiszpana. Tego było zbyt wiele… Nim król Meszików skonał na szubienicy, został pod przymusem ochrzczony. Niepokonany W 1949 r. zaczęła krążyć między ludźmi przedziwna plotka: ciało Cuauhtémoca zostało kilkanaście lat po jego śmierci (a może i kilkadziesiąt) przeniesione z bezimiennej mogiły pod ołtarz w kościele w rodzinnym Ixcateopanie. Tam gdzie konkwistadorzy na pewno nie będą go szukać, a każdego dnia modlący się będą oddawali mu cześć. Informacja wydawała się tak niewiarygodna, że naukowe badania trwały aż do 1976 r. Bez cienia wątpliwości uznano, że rzeczywiście pod ołtarzem pochowano Cuauhtémoca. Kościół zamieniono na sanktuarium bohaterskiego króla. Co roku w nocy z 22 na 23 lutego odbywają się uroczystości, w których uczestniczą pielgrzymi z całej Ameryki Łacińskiej. Grób Hernána Cortésa znajduje się w jednym z kościołów w mieście Meksyk. Zazwyczaj zamkniętym… Montezuma nie ma grobu w ogóle. Uno, dos, tres! Bicie rekordu Guinnessa w tańcu mariachi, Guadalajara, Meksyk (Fot. East News) Cenota (czyli naturalne studnie) X’keken na Jukatanie. (Fot. Czarny Kot) Przejażdżka w stylu kolonialnym (Fot. East News) Chichén Itzá – prekolumbijskie miasto założone przez Majów na półwyspie Jukatan (Fot. East News) Warto wiedzieć: Meksyk 1325 r. osiedlenie się Meszików (Azteków) na wyspie jeziora Texcoco. Założenie miasta Tenochtitlán, stolicy państwa 1366 r. wybór pierwszego historycznego władcy Azteków – Acamapichtli (Garść Trzciny), będącego protoplastą dynastii panującej aż do najazdu Hiszpanów 1410 r. bitwa pod Grunwaldem, jedna z największych walk średniowiecznej Europy 1492 r. Krzysztof Kolumb rusza do Indii i odkrywa Amerykę 1519 r. przybycie hiszpańskich konkwistadorów na tereny dziesiejszego Meksyku z Hernánem Cortésem na czele 1519 r. wyprawa Ferdynanda Magellana dookoła świata 1524 r. podbicie państwa Meszików przez Cortésa. Od następnego roku następuje chrystianizacja tych ziem 1528 r. Cortés otrzymuje tytuł „namiestnika Nowej Hiszpanii”. No to w drogę: ■ Powierzchnia: 1 972 550 km², czyli ponad 6 razy większa niż Polski. ■ Ludność: 117 mln. ■ Języki: hiszpański oraz 63 języki indiańskie, które ustawowo mają zagwarantowany status języków narodowych. ■ Waluta: peso meksykańskie; 1 MXN= 0,24 zł. KIEDY ■ Pora deszczowa trwa od maja do października. Październik to także czas występowania huraganów. Najlepszy czas na podróżowanie po Meksyku to listopad i grudzień, a także marzec i kwiecień. WIZA ■ Do 180 dni nie jest wymagana. Wystarczy paszport ważny przez przynajmniej pół roku. DOJAZD ■ Bezpośrednie połączenia do Miasta Meksyk z Amsterdamu, Paryża, Londynu, Monachium czy Madrytu. Koszt przelotu to ok. 4 tys. zł. ■ Do Cancun można się także dostać czarterowym samolotem. Koszt dwutygodniowych wakacji (hotel, przelot, all inclusive) to ok. 8 tys zł. KOMUNIKACJA ■ Podróżowanie po Meksyku pociągiem to pewne ryzyko, ponieważ rozkłady jazdy umowne. Znacznie pewniejsze są autobusy. Z wypożyczeniem samochodu nie ma problemu (ceny zbliżone do europejskich), warto jednak pamiętać, że szczególnie po zmroku niektóre rejony do bezpiecznych nie należą… Warto wiedzieć ■ Zwiedzenie Meksyku za jednym zamachem jest praktycznie niemożliwe. Warto wybrać sobie określony region albo trasę, np. szlakiem zabytków Majów. ■ Miasto Meksyk jest jednym z największych na świecie. Mieszka w nim ponad 25 mln ludzi. Najdłuższa ulica ma ponad 50 km. ■ Do Meksyku nie wolno wwozić praktycznie żadnej żywności. W dodatku w każdym ze stanów obowiązują inne przepisy sani­tarne. Na drogach zdarzają się kontrole i na granicy między stanami może się zdarzyć, że trzeba będzie wyrzucić dopiero co kupione owoce. ■ Święto Zmarłych w Meksyku obchodzi się zupełnie inaczej niż w Polsce. Czekoladowe trupie czaszki, pięknie odziane szkielety z paper mâché to nieodłączne elementy święta. Warto także o innych porach roku odwiedzić meksykański cmentarz. Humorystyczne inskrypcje na grobach i feeria kolorów pokazują, jak inny od naszego jest stosunek Meksykanów do przemijania. ■ W Meksyku mieszka na stałe kilkanaście tysięcy Polaków. Są polskie biura podróży i polska restauracja w mieście Meksyk (pisaliśmy o niej w sierpniowym numerze Travelera), a nasi muzycy są gwiazdami meksykańskiej filharmonii narodowej. Jedzenie ■ W Meksyku jedzenie na ulicy jest na porządku dziennym. Warto jednak pamiętać, by w ulicznych grillach i barach zamawiać to co gorące i świeżo ugotowane. Katalog pasożytów, które w jedzeniu zalęgnąć się mogą, jest naprawdę spory. Adresy ■ Ambasada RP w Mexico City: Calle Cracovia 40, Colonia San Angel, 01 000 Mexico D.F., tel. (0.052 55) 5481 2050.