National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-02-02T07:45:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Słońce nad Mezopotamią. Czym urzekło mnie tureckie Mardin?
items: 104-letnia Azi Begum nie pamięta takiej tragedii. Co się stało z szafranem?
items: Dziennikarz Travelera poleciał do Tel Awiwu. „Tego napięcia nie da się znieść”
items: Gdy brakuje bliskich, Japończycy wynajmują przyjaciół. Ta usługa naprawdę działa
items: Najbardziej konserwatywny emirat postawił na kulturę zamiast blichtru. Muzea są tu ważniejsze niż wieżowce
items: To drugie największe miasto Korei Południowej. Plaże sąsiadują tu z wieżowcami
items: To najpiękniejszy hotel na świecie. Powstał w sercu historycznej dzielnicy
items: Adżman to połączenie arabskiej nowoczesności i tradycji. Znalazłem tu ukryty skarb przyrody
items: W Himalajach coraz mniej śniegu. Naukowcy ostrzegają przed narastającym kryzysem
items: Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
items: Jeden z najbardziej inteligentnych naczelnych świata. Jego przyszłość zależy od ludzkich decyzji
items: Syria znów otwiera się na turystów. „W Damaszku czułam się bezpiecznie”
items: Starożytne centrum nauki, medycyny i władzy ukryte wysoko nad doliną. Było jednym z najpotężniejszych miast Azji Mniejszej
items: „Odwiedziłam kraj niestabilny, kulturowo zamknięty i głęboko patriarchalny” – artykuł nagrodzony w konkursie Travelera
items: LOT zaskakuje nowym azjatyckim kierunkiem! Regularne połączenia do najpopularniejszej destynacji na świecie
items: Dubaj: między piaskiem a przyszłością
items: Ten kraj to jak Japonia i Madera w jednym. Oto, co mnie najbardziej zaskoczyło na Tajwanie
items: Świat zakupów ma nowego lidera. Kiedyś Paryż, dziś… zupełnie inny kontynent
items: Naukowcy odkryli, kim byli zmarli z wiszących trumien. Geny potwierdzają legendę
items: Afryka wciąż „ucieka” Azji, chociaż proces ten miał się zatrzymać miliony lat temu. Co przegapiliśmy?
items: Tarczówka marmurkowata – inwazyjny owad, który podbija Europę
items: Azjatycka Wenecja podbija serca podróżników. Jej popularność rośnie z roku na rok
items: Kobieta, która zmieniła bieg historii. Bez niej Czyngis-chan nie zdobyłby świata
items: Japońskie pradzieje pełne niespodzianek. Mieszkańcy wysp zaskoczyli kuchenną innowacją
items: Tajlandia wchodzi w okres rocznej żałoby po śmierci królowej. Co warto wiedzieć przed podróżą?

Słońce nad Mezopotamią. Czym urzekło mnie tureckie Mardin?
type: item
date: 2026-02-02T07:44:07.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: mezopotamia
subject: turcja
subject: zabytki
description: Zabieram was na weekend do południowo-wschodniej Turcji, do miasta Mardin zawieszonego w chmurach. Przyjechałem tutaj dla widoków, a zostałem dla ludzi, smaków i historii, która dzieje się tu na każdym kroku.
encoded: Spis treści: Prawo do słońca i tajemnica abbar Twierdza z mydła i błękitne migdały Zachód słońca w Medresie „Płaczący” minaret i nastoletni kustosze Kościół, słońce i królowa Wiktoria Finał w pianie Zobacz więcej: skarby w okolicy Mardin DZIEŃ PIERWSZY Wczesne słońce nad Mardin w południowo-wschodniej Turcji działa jak antyczny alchemik. Powoli nasyca fasady domów z żółtego wapienia, nadając im miodowy odcień. Siedzę na tarasie hotelu, który zdaje się wisieć w powietrzu na stromym zboczu wzgórza. Przede mną paruje szklaneczka mocnej herbaty, a poniżej moich stóp rozpościera się Mezopotamia. Bezkresna, płaska jak tafla jeziora równina ginie gdzieś we mgle na horyzoncie, tam gdzie zaczyna się dzisiejsza Syria. Jestem w mitycznym „Międzyrzeczu”, wciśniętym w żyzne widły Tygrysu i Eufratu. Region, w którym się znajduję – Tur Abdin („Góra Sług Bożych”) – od ponad 1600 lat stanowi bijące serce syryjskiego chrześcijaństwa, a jednocześnie dom dla mistyków islamu. Prawo do słońca i tajemnica abbar Mardin przez wieki był kluczowym przystankiem na Jedwabnym Szlaku. To tutaj zmęczone karawany z dalekich Chin i Indii zatrzymywały się, by wymienić jedwab, porcelanę i korzenne przyprawy na lokalne skarby. Historia osadnictwa sięga tu plemienia Subarów, żyjącego na tych ziemiach już 4500 lat p.n.e.. To miejsce jest jak palimpsest – kolejne cywilizacje nadpisywały tu swoje historie na poprzednich, tworząc wielokulturową mozaikę Arabów, Kurdów, Asyryjczyków i Turków. Odrywam wzrok od horyzontu i spoglądam na miasto. To kamienny chaos, który ma jednak swój ukryty porządek. Spacerując uliczkami z przewodnikiem Alimem Kocabıyık, odkrywam geniusz tutejszych architektów. – Domy budowano tu według świętej zasady: żaden budynek nie może rzucać cienia na dom sąsiada ani zasłaniać mu widoku na równinę. Każdy ma tu prawo do słońca i przestrzeni – opowiada Alim. Żółty wapień to nie tylko budulec, to naturalna klimatyzacja – latem chroni przed żarem, zimą oddaje ciepło. Aby zrozumieć to miasto, …

Mardin-Bazar-z-Portykami-bizuteria5-9ee0e69.jpeg
width: 3840
height: 2160

104-letnia Azi Begum nie pamięta takiej tragedii. Co się stało z szafranem?
type: item
date: 2026-02-01T09:44:32.000Z
creator: Matt Stirn
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: azja
subject: przyprawy
subject: rolnictwo
subject: szafran
subject: zmiany klimatyczne
description: Szafran z Kaszmiru, najdroższa przyprawa świata, może zniknąć na zawsze. Rolnicy w Pampore, miejscu od wieków słynącym z jego uprawy, przeżywają dramat po rekordowo niskich zbiorach. Klimat się zmienia, a z nim cała historia i przyszłość kaszmirskiego szafranu.
encoded: Spis treści: Dlaczego kaszmirski szafran znika z pól? Naukowcy i rolnicy szukają przyczyn Z jakiego powodu kaszmirski szafran uznawany jest za najlepszy na świecie? Dlaczego zbiór szafranu wymaga zaangażowania całej wioski? Jak zmiany klimatu dewastują kaszmirskie pola szafranu? Czy technologia uratuje szafran? Kaszmir balansuje między innowacją a tradycją Szafran to więcej niż przyprawa – to dusza Kaszmiru Po jednym z najgorszych sezonów zbiorów w historii rolnicy z Doliny Kaszmiru coraz głośniej wyrażają obawy o przyszłość swojego najcenniejszego skarbu – szafranu. Tylko przez trzy dni w roku tysiące fioletowych kwiatów zakwitają jesienią, ukazując ukryte wewnątrz ciemnoczerwone nitki – znamiona słupka kwiatu krokusa. Po zerwaniu i wysuszeniu przekształcają się one w najdroższą przyprawę świata, cenioną zarówno za intensywny smak, jak i właściwości lecznicze. Tysiące rolników każdego roku wracały na należące do rodzin poletka, by w listopadzie zrywać delikatne kwiaty krokusa. Tradycyjnie zbiory trwały od świtu do zmierzchu i kończyły się dopiero, gdy słońce znikało za zachodnimi górami, w stronę granicy z Pakistanem. Jednak w czasie wyjątkowo suchego sezonu ostatniej jesieni, który przypadł na przełom października i listopada, dzienne zbiory ograniczyły się do zaledwie kilku godzin. Dla wielu mieszkańców był to najgorszy sezon zbiorów, jaki są w stanie sobie przypomnieć. Dlaczego kaszmirski szafran znika z pól? Naukowcy i rolnicy szukają przyczyn W latach 2024 i 2025 produkcja szafranu w Kaszmirze osiągnęła rekordowo niski poziom. W ciągu dwóch dekad jego uprawy w regionie zmniejszyły się aż o 68%. Lokalni rolnicy i eksperci wskazują, że główną przyczyną są zmieniające się opady i temperatury w zachodnich Himalajach. Przyszłość kaszmirskiego szafranu staje się coraz bardziej niepewna, dlatego wielu producentów stara się łączyć tradycyjne metody z nowoczesną wiedzą, by ratować uprawy. Pampore, miejscowość położona w administrowanej przez Indie części Kaszmiru, znaj…

2026-01-21-125006-The-uncertain-future-of-the-worlds-most-expensive-spice--National-Geographic-i-8356bf3.png
width: 1329
height: 884

Dziennikarz Travelera poleciał do Tel Awiwu. „Tego napięcia nie da się znieść”
type: item
date: 2026-01-31T13:34:19.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: bliski wschód
subject: izrael
subject: turystyka
subject: wojna
description: MSZ odradza podróże do Izraela. Turyści i pielgrzymi z Polski podróżują tam z... aplikacją ostrzegającą przed nalotami. Sprawdziliśmy, jak wygląda sytuacja w Tel Awiwie w 2026 r.
encoded: Spis treści: Pielgrzymi i plażowicze Życie na promenadzie Kulinarna codzienność z telefonem w ręku Ślady na murach Napięcie trudne do zniesienia Ta podróż bardzo się różniła od innych. Zanim w ogóle spakowałem walizkę, musiałem dopełnić procedur, o których jeszcze kilka lat temu bym nie pomyślał, planując podróż nad Morze Śródziemne. Pierwszy krok: rejestracja w systemie „Odyseusz” polskiego MSZ – na wypadek konieczności nagłej ewakuacji. Drugi: złożenie wniosku o ETA-IL. To nowy, bezwzględny wymóg izraelskich służb granicznych – elektroniczne zezwolenie na wjazd, bez którego nie zostanę wpuszczony na pokład samolotu. Ale najważniejsza była instalacja aplikacji „Tzeva Adom” (Red Alert). To system wczesnego ostrzegania zintegrowany z obroną cywilną, który wyciem syreny informuje o nadlatujących rakietach i daje sekundy na znalezienie schronienia. Codziennie przed wylotem śledziłem też doniesienia z Bliskiego Wschodu. Zastanawiałem się nie nad tym, nie jaka będzie pogoda, ale czy przestrzeń powietrzna pozostanie otwarta. To była podróż nerwowa od samego początku. Pielgrzymi i plażowicze Ląduję na lotnisku Ben Guriona w ciągu dnia. Jestem tu pod koniec stycznia, kilka dni po tym, gdy duża część grupy Lufthansy zawiesiła rejsy nocne do Tel Awiwu. Ryzyko operacyjne i trudności w identyfikacji zagrożeń po zmroku uznano za zbyt wysokie. Ze mną turyści i pielgrzymi z Polski, którzy przylecieli bezpośrednio LOT-em (nasz narodowy przewoźnik, podobnie jak linia Wizz Air, realizuje połączenia do Tel Awiwu). Hala przylotów jest cichsza niż zwykle. Czekając na bagaż, wdaję się w rozmowę z mężczyzną stojącym obok. To Marek, pilot wycieczek, który właśnie przyleciał z grupą z Polski. Mimo że nasze MSZ odradza podróże (komunikat „Nie podróżuj”), on jest tu regularnie. – Ludzie pytają mnie: czy tam nie strzelają? – mówi, obserwując przesuwające się walizki. – Odpowiadam im faktami: konflikt toczy się punktowo. Jerozolima czy Galilea to miejsca, które żyją z turystów i są relatywnie b…

tel-awiw-1-83889cf.jpg
width: 4032
height: 3024

Gdy brakuje bliskich, Japończycy wynajmują przyjaciół. Ta usługa naprawdę działa
type: item
date: 2026-01-31T11:57:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: azja
subject: japonia
subject: rodzina
subject: samotność
subject: Społeczeństwo
description: Kilka dni temu do polskich kin trafił film „Rodzina do wynajęcia”, w którym amerykański aktor mieszkający w Tokio podejmuje pracę jako „członek rodziny na zamówienie”. Choć fabuła może brzmieć jak czysta fikcja, podobne usługi naprawdę istnieją. W Japonii od lat działają agencje oferujące wynajem osób, które na kilka godzin lub dni wcielają się w role bliskich, partnerów czy przyjaciół.
encoded: Starzejące się społeczeństwo, rosnąca samotność i silna presja społecznych oczekiwań sprawiają, że relacje międzyludzkie w Japonii przybierają czasem nieoczywiste formy. W odpowiedzi na te zjawiska powstał specyficzny segment rynku usług – firmy oferujące „wynajem relacji”. Klienci mogą zatrudnić kogoś, kto zagra rolę męża, żony, ojca, matki, babci, a nawet współpracownika czy przyjaciela. Dla jednych to sposób na poradzenie sobie z izolacją, dla innych – narzędzie do utrzymania pozorów w świecie, w którym wizerunek społeczny wciąż ma ogromne znaczenie. Początki wynajmu „rodzin” w Japonii. Skąd wzięło się to zjawisko? W Japonii usługi polegające na wynajmowaniu aktorów do ról członków rodziny, przyjaciół czy towarzyszy codziennych aktywności mają swoje korzenie już w początku lat 90. XX wieku, kiedy jedna z pierwszych firm w Tokio zaczęła oferować tego typu rozwiązania jako tzw. „usługi miękkie”, czyli kontakty z innymi z empatią i wsparciem, które miały pomagać osobom w trudnych sytuacjach społecznych. Firmy te, choć brzmią dziś egzotycznie dla zachodnich odbiorców, powstały w odpowiedzi na konkretne potrzeby: samotność, presję społeczną i lukę w tradycyjnych relacjach międzyludzkich. Pionierami tego segmentu byli przedsiębiorcy, którzy już ponad dwie dekady temu dostrzegli potencjał rynku. Jednym z nich jest Ryuichi Ichinokawa, który około 20 lat temu założył firmę Heart Project, określając jej działalność mianem „usługi dodatkowej obecności”. Jego koncepcja polegała na wynajmowaniu ludzi, którzy mogą zastąpić kogoś bliskiego w życiu klienta, wypełniając lukę emocjonalną lub społeczną. Ceny takich usług były zróżnicowane w zależności od roli i długości wynajmu, a sama idea szybko zyskała na popularności i zaczęła się rozprzestrzeniać w całym kraju. To właśnie ta długoletnia praktyka i ewolucja rynku sprawiły, że zjawisko wynajmu relacji stało się na tyle znane, iż stało się inspiracją dla twórców filmowych. Głośno zrobiło się o tym ponownie w kontekście premiery o…

wynajem-d74ce38.jpg
width: 7008
height: 4672

Najbardziej konserwatywny emirat postawił na kulturę zamiast blichtru. Muzea są tu ważniejsze niż wieżowce
type: item
date: 2026-01-31T10:27:57.000Z
creator: Marzena Mróz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: półwysep arabski
subject: zjednoczone emiraty arabskie
description: Szardża nie błyszczy jak Dubaj, nie imponuje monumentalnością jak Abu Zabi. Słynie z białych plaż i rezerwatów przyrody. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”.
encoded: Spis treści: Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Atrakcje Szardży – muzea, meczety i nowoczesna sztuka Pustynie i plaże Szardży – natura poza miastem Szardża – informacje praktyczne Będąc w ZEA, szukałam miejsca bardziej zakorzenionego w tradycji, pełnego orientalnego nastroju i refleksji. I to właśnie tu, w Szardży, to odnalazłam. Nazwa emiratu pochodzi od arabskiego rdzenia oznaczającego „wschód”, dlatego mieszkańcy z dumą nazywają go „krajem, gdzie wschodzi słońce”. Od razu poczułam, że to miejsce inne niż sąsiednie. Wydało mi się lekko zamglone, jakby ktoś posypał dachy domów i strzeliste minarety warstwą rdzawego piasku. W Emiratach mówi się, że Dubaj buduje wieżowce, Abu Zabi inwestuje w potęgę, a Szardża – pielęgnuje duszę. To trzeci co do wielkości emirat ZEA, zaraz po Abu Zabi i Dubaju, zamieszkany przez 1,8 mln osób. Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Emir Szardży, szejk Sułtan ibn Muhammad Al-Qasimi, będąc pisarzem, od lat pracuje nad wizerunkiem swojego emiratu jako oazy wiedzy i humanistyki. To tu powstają jedne z najważniejszych w świecie arabskim centra kultury i projekty literackie – nic dziwnego, że w 2019 r. UNESCO przyznało mu tytuł Światowej Stolicy Książki. Musiałam jednak pamiętać, że ta intelektualna oaza jest równocześnie miejscem, gdzie zasady islamu są wyjątkowo surowo przestrzegane. Emirat uchodzi za najbardziej konserwatywny w ZEA. Znajduje to swoje odzwierciedlenie m.in. w ubiorze. Widziałam kobiety ubrane w długie czarne abaje, z hidżabem zakrywającym włosy, szyję i uszy. Wiele z nich nosi również nikab – maskę zakrywającą dolną część twarzy, pozostawiającą widoczne jedynie oczy. Na publicznych plażach nie wolno nosić bikini ani jednoczęściowych kostiumów. Kobiety mogą wejść do wody jedynie w długiej tunice i legginsach lub w tzw. burkini. Stroje kąpielowe są dozwolone tylko na niektórych prywatnych, hotelowych plażach. W imię zasad islamskiej skromności haya w czasie ramadanu ubierają się w jeszcze bardziej bezks…

szardza-GettyImages-669463000-daa40b1.jpg
width: 6016
height: 4016

To drugie największe miasto Korei Południowej. Plaże sąsiadują tu z wieżowcami
type: item
date: 2026-01-25T10:33:26.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: korea
subject: korea południowa
subject: miasta
description: Drugie największe miasto Korei jest znane z międzynarodowego festiwalu filmowego. W Pusanie można też spróbować egzotycznych owoców morza, a potem zdrzemnąć się w parku.
encoded: Spis treści: Dlaczego warto odwiedzić jimjilbang w Pusanie choć raz w życiu? Najbardziej niezwykły targ rybny w Korei? W Pusanie zobaczysz rzeczy, które trudno zapomnieć Festiwal filmowy w Pusanie Ajeossi jest trochę skonfundowany. Mimo włożonego trudu nie jest w stanie doprowadzić mnie do należytego porządku. Europejski brud, który przyniosłem ze sobą do jednej z publicznych łaźni w mieście Pusan (Busan), okazał się ponad jego siły. Dla jasności: nie stronię na co dzień od wody i mydła. W podróży zdarza mi się brać prysznic trzy razy dziennie. W Korei to jednak za mało. Jeżeli nie spędzasz kilku godzin każdego dnia na szorowaniu się, udrażnianiu porów skóry, nakładaniu lepkich od śluzu ślimaka maseczek na twarz i wklepywaniu w siebie nieskończonej ilości balsamów, jesteś… no cóż, trochę brudasem. Ten kraj ma obsesję na punkcie piękna i czystości. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni potrafią zrobić wszystko, by zyskać na atrakcyjności. Dlaczego warto odwiedzić jimjilbang w Pusanie choć raz w życiu? Ajeossi to koreańskie słowo, które można przetłumaczyć jako „wujaszek”. Używa się go do określenia w grzeczny sposób mężczyzn starszych od siebie, których dobrze się nie zna. Może być to sprzedawca czy kasjer. Mój „wujaszek” jest szorowaczem-masażystą pracującym w łaźni. Te przybytki przyciągają tłumy, które przelewają się przez kolejne izby, w których można się pławić w wodzie o różnej temperaturze lub wygrzewać się w saunach. Przechodząc z pomieszczenia do pomieszczenia, zawsze należy się umyć. I nie mówimy tu o szybkim prysznicu, lecz o długich minutach spędzonych na skrobaniu się twardą szczotką. Można robić to samodzielnie lub oddać się w ręce ajeossi. Zdecydowałem się na tę drugą opcję. Starszy mężczyzna kazał mi się położyć na plastikowym stole i zabrał się do szorowania żółtą myjką, okładania mnie pięściami i zalewania gorącą wodą z mydłem. Gdy 20 minut później wstałem, zdawało mi się, że moja skóra jest absolutnie miękka i zupełnie nowa, ale mężczyzna potrząsał zmar…

pusan-1-d9eef8f.jpg
width: 1800
height: 1200

To najpiękniejszy hotel na świecie. Powstał w sercu historycznej dzielnicy
type: item
date: 2026-01-18T10:32:56.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: azja
subject: chiny
subject: hotele
subject: pekin
description: Współczesne hotele coraz rzadziej pełnią wyłącznie funkcję noclegową. Coraz częściej zaś oferują gościom doświadczenia wykraczające poza standardowe pobyty, już od progu wprowadzając w inną estetykę, kulturę i sposób myślenia o podróżowaniu. Tak jest również w przypadku obiektu, który niedawno został uznany za najpiękniejszy hotel na świecie. Co istotne, zwycięzca prestiżowego zestawienia znajduje się w Azji i czerpie inspirację z lokalnego dziedzictwa architektonicznego.
encoded: Niedawno jeden z hoteli został uhonorowany tytułem „Najpiękniejszego Hotelu Świata” w ramach międzynarodowego konkursu Prix Versailles, przyznającego nagrody za wybitne osiągnięcia w dziedzinie architektury i designu. Laureatów ogłoszono 4 grudnia 2025 roku podczas uroczystej ceremonii w siedzibie UNESCO w Paryżu. Jury, w którego skład w tym roku weszła między innymi aktorka Emma Watson, doceniło zwycięski obiekt za wyjątkową umiejętność uchwycenia ducha stolicy Chin. Kluczowe znaczenie miało tu harmonijne połączenie tradycyjnej architektury pekińskich hutongów z nowoczesną elegancją i współczesnym podejściem do luksusu. Luksus wpisany w historyczne hutongi Pekinu Kiedy Mandarin Oriental Qianmen otworzył się pod koniec 2024 roku, szybko stało się jasne, że ten hotel opowiada o Pekinie w zupełnie inny sposób. Zamiast dominować nad miastem nowoczesną, wielopiętrową bryłą, obiekt został wkomponowany w jedną z najstarszych i najbardziej autentycznych struktur urbanistycznych stolicy – sieć hutongów, czyli wąskich uliczek, które od wieków stanowią serce lokalnego życia. Hotel powstał w historycznej dzielnicy Caochang Hutong, zaledwie kilka minut spacerem od placu Tian’anmen, Zakazanego Miasta i Narodowego Muzeum Chin, a mimo to pozostaje niemal odcięty od miejskiego zgiełku. Jest to jeden z najmniejszych obiektów w globalnym portfolio marki Mandarin Oriental: składa się z 42 parterowych rezydencji rozproszonych wzdłuż kilku ulic, pomiędzy autentycznymi domami mieszkańców, niewielkimi restauracjami i lokalnymi barami. Każdy z domów zaprojektowano indywidualnie, z poszanowaniem oryginalnego układu architektonicznego, i wyposażono w prywatny dziedziniec – tradycyjny element chińskiej zabudowy, sprzyjający ciszy, intymności i naturalnemu rytmowi dnia. Renowację przeprowadzono we współpracy z lokalnymi mistrzami rzemiosła, wykorzystując techniki stolarskie, kamieniarskie i dekoracyjne stosowane od pokoleń, dzięki czemu obiekt nie imituje przeszłości, lecz jest jej świadomą ko…

Mandarin-Oriental-Qianmen-e588519.jpg
width: 1408
height: 924

Adżman to połączenie arabskiej nowoczesności i tradycji. Znalazłem tu ukryty skarb przyrody
type: item
date: 2026-01-17T08:57:58.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: azja
subject: półwysep arabski
subject: zjednoczone emiraty arabskie
description: Zanurzony w nowoczesności emirat Ajman (Adżman) często zaskakuje swoim silnym przywiązaniem do tradycji. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”!
encoded: Spis treści: Stocznia w Adżmanie Targ suk Saleh Promenada Ajman Corniche Ajman Museum Rezerwat Al Zorah Adżman – informacje praktyczne Dzień zaczyna się od zapachu drewna. Świeżo przyciętych desek, trocin zsuwających się strugami spod hebla, gęstej żywicy. Wdycham go o świcie, przysłuchując się stukotowi młotków i rozmowom toczonym przez rzemieślników. Stocznia w Adżmanie O tej godzinie w stoczni panuje niewielki ruch, ale praca już trwa. Wszystko powstaje tu ręcznie, bez pośpiechu, z wykorzystaniem technik przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Liczy się przede wszystkim jakość, a nie ilość. Jestem w stoczni w Adżmanie, mieście będącym głównym punktem najmniejszego emiratu w ZEA. To najstarsza i ostatnia już w tym regionie stocznia zajmująca się produkcją i naprawą łodzi dau. Przez wieki te wąskie statki napędzane trójkątnym żaglem przecinały Zatokę Perską. Aż do połowy ubiegłego wieku kursowały między krajami arabskimi i wschodnim wybrzeżem Afryki, wykorzystując do tego siłę wiatru. Niosły przyprawy, daktyle, ryby, perły, a w drodze powrotnej głównie drewno, którego tu, w pustynnym otoczeniu, zawsze brakowało. Dau ożywiały handel, który pozwolił Emiratom Arabskim na szybką ekspansję i rozwój. Wciąż jeszcze można je tu zobaczyć, choć dziś są w mniejszości. Bogaci mieszkańcy kraju chętniej wybierają napędzane silnikami motorówki. Zamiłowanie do dau wciąż mają jednak we krwi – często nawet nowoczesne, odlewane z kompozytów kadłuby nawiązują kształtem do tradycyjnych statków. Drewniane dau mają zbyt wiele zalet, by tutejsza społeczność zupełnie je porzuciła. Wielu rybaków używa łodzi odziedziczonych po ojcach i dziadkach. Trzeba o nie dbać i je naprawiać. Pracy dla szkutników więc nie brakuje. Ostatnio jednak stocznia zyskała dodatkową wartość – jest traktowana jako miejsce o znaczeniu historycznym i edukacyjnym. Można się tu wybrać na wycieczkę z przewodnikiem, a przy odrobinie szczęścia nawet spróbować swoich sił w szkutnictwie. Targ suk Saleh Na podobne ślady prz…

Adzman-99028ef.jpg
width: 1913
height: 1200

W Himalajach coraz mniej śniegu. Naukowcy ostrzegają przed narastającym kryzysem
type: item
date: 2026-01-13T09:59:04.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: azja
subject: himalaje
subject: śnieg
subject: zmiany klimatyczne
description: Badania przeprowadzone m.in. przez Indyjski Departament Meteorologii ukazują, że Himalaje stają wobec podwójnego kryzysu. Z jednej strony dochodzi do gwałtownego topienia lodowców, a z drugiej pasmo górskie otrzymuje coraz mniej śniegu. Oba te czynniki mogą wpłynąć nie tylko na klimat najwyższych gór świata, ale również zmienić życie nawet dwóch miliardów ludzi.
encoded: Himalaje od lat mierzą się ze szkodliwymi skutkami gwałtownego topnienia lodowców. Pola lodowe, które są naturalnym magazynem dziesiątek gigaton lodu, intensywnie zanikają, destabilizując okoliczny system hydrologiczny. Nieregularne wylewanie rzek stwarza m.in. problemy związane z nawadnianiem pól uprawnych. Naukowcy ostrzegają o drugim problemie dotykającym najwyższe pasmo górskie – brakiem regularnych opadów śniegu. Bezśnieżna zima Podczas gdy w Polsce doświadczamy jednej z najbardziej śnieżnych zim w ciągu ostatnich kilku lat, Himalaje mierzą się z niemal całkowitym brakiem opadów. Indyjski Departament Meteorologii opublikował uderzające dane – w całym grudniu nie odnotowano tam żadnych hydrometeorów. Na szczyty w północnych Indiach nie spadł w tym miesiącu ani śnieg, ani deszcz. Indyjscy meteorolodzy alarmują również, że ilość opadów deszczu lub śniegu w stanach takich jak Uttarakhand czy Himachal Pradesh będzie znacząco niższa niż tzw. średnia wieloletnia (LPA), mierzona na danym obszarze w okresie od 30 do 50 lat. Według prognoz, między styczniem a lutym regiony te odnotują o 86% niższe opady w porównaniu z LPA, która dla okresu 1971–2020 wynosi 184,3 mm. Inne badania, przeprowadzone przez Indyjski Instytut Technologii w Dżammu wskazują, że w ciągu ostatnich pięciu lat ilość opadów śniegu w północno-zachodnich Himalajach była o jedną czwartą niższa niż średnia notowana w 40-letnim okresie referencyjnym 1980–2020. Brak śniegu w Nepalu Indie nie są odosobnione w zmaganiach z niedoborem śniegu. Profesor meteorologii z Uniwersytetu Tribhuvan w Katmandu, Binod Pokharel zwraca uwagę, że od października na terenie całego Nepalu nie odnotowano żadnych opadów deszczu. Oznacza to, że po raz kolejny mamy do czynienia z nepalską „suchą zimą”, która powtarza się niemal za każdym razem w ciągu ostatnich pięciu lat. W tej sytuacji nie pomagają nawet sporadycznie występujące intensywne opady śniegu, ponieważ mają one charakter krótkotrwałych, ekstremalnych epizodów, a nie reg…

shutterstock2720825173-fedb32b.jpg
width: 3791
height: 2528

Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
type: item
date: 2026-01-05T10:00:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: przemysł
subject: rosja
description: Norylsk to jedno z najdalej wysuniętych na północ miast świata. Życie toczy się tu w cieniu toksycznego dymu i ekstremalnego mrozu. Mieszkańcy tego zamkniętego ośrodka żyją średnio o 10 lat krócej niż reszta obywateli Rosji.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Norylsk? Przemysł w Norylsku Warunki życia w Norylsku Historia Norylska Wyobraź sobie miasto, w którym roślinność praktycznie nie występuje, a powietrze jest tak bardzo zanieczyszczone, że „można je kroić”. Gdzie ludzie żyją średnio o 10 lat krócej. Gdzie zimą dwucyfrowe temperatury poniżej zera nie są wyjątkiem, a normą. Gdzie przez około 270 dni w roku na ulicach zalegają hałdy śniegu, a przez 44 dni nie wschodzi Słońce. To właśnie Norylsk. Gdzie znajduje się Norylsk? Norylsk to miasto w azjatyckiej części Rosji. Znajduje się w Kraju Krasnojarskim, w Tajmyrskim Dołgano-Nienieckim rajonie. Od Moskwy dzieli je ok. 2 tys. km. To jedno z najdalej wysuniętych na północ miast i najdalej wysunięte o tak dużym zaludnieniu. Obecnie mieszka tam ok. 180 tys. osób, a w czasach ZSRR populacja Norylska była kilkukrotnie większa. Całkowita izolacja Mimo że Norylsk znajduje się na kontynencie, można poczuć się tam jak na wyspie. Miasto ze wszystkich stron otoczone jest morzem bezkresnej tundry. Nie docierają tam prawie żadne drogi, prowadzące do innych rosyjskich miast. Tylko jedna wychodzi poza Norylsk i wiedzie do położonego 100 km dalej lotniska i miasta portowego Dudinka nad Jenisejem. Linia kolejowa? Jest, ale kursują nią wyłącznie pociągi towarowe. Z odleglejszych zakątków, do Norylska dostać się można wyłącznie drogą lotniczą lub wodną. O ile wcześniej uzyska się zezwolenie od Federalnej Służby Bezpieczeństwa, bo Norylsk funkcjonuje na zasadach miasta zamkniętego. W latach 90. XX wieku organizowano wycieczki turystyczne do Norylska, ale teraz obcokrajowcy właściwie nie mają tam czego szukać, zwłaszcza mieszkańcy Zachodu. Tylko wybrani przedsiębiorcy z Białorusi mogą dostać się do miasta, a pozwolenie na zamieszkanie i pracę, poza Rosjanami, otrzymują właściwie tylko mieszkańcy bliskich krajów azjatyckich: Kazachowie, Tadżykowie i Uzbecy. Dlaczego rosyjskie władze wprowadziły tam ograniczenia w zakresie przemieszczania się i zamieszkania, sko…

Najbardziej-przygnebiajace-miasto-f912655.jpg
width: 3727
height: 2795

Jeden z najbardziej inteligentnych naczelnych świata. Jego przyszłość zależy od ludzkich decyzji
type: item
date: 2026-01-04T10:25:56.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: azja
subject: małpy
subject: orangutan
subject: orangutany
subject: ssaki
description: Orangutany to jedne z najbardziej niezwykłych naczelnych świata – inteligentne, silne i całkowicie uzależnione od tropikalnych lasów. Choć ich los budzi coraz większy niepokój, wciąż niewiele osób wie, jak różnorodna i skomplikowana jest ich biologia. Poznaj gatunki orangutanów, miejsca ich występowania, długość życia oraz dowiedz się, czy mogą być groźne dla człowieka.
encoded: Spis treści: Gdzie żyją orangutany? Jak długo żyją orangutany? Dieta i zachowania orangutanów Czy orangutany są groźne? Zagrożenia i ochrona orangutanów Orangutan to jeden z najbardziej fascynujących gatunków naczelnych. Przez wiele lat uważano, że istnieją dwa gatunki – orangutan borneański (Pongo pygmaeus) i orangutan sumatrzański (Pongo abelii). Dopiero niedawno, bo w 2017 roku, opisano trzeci gatunek: orangutana tapanulijskiego (Pongo tapanuliensis), żyjącego w niewielkiej, izolowanej populacji na Sumatrze. Każdy z tych gatunków różni się nieco wyglądem, zachowaniem i preferencjami środowiskowymi. Orangutan sumatrzański jest zwykle smuklejszy, ma jaśniejsze, puszyste futro i spędza więcej czasu na drzewach. Gatunek sumatrzański ma też na twarzy długie włosy, czego nie zauważa się u orangutana borneańskiego. Orangutan tapanulijski natomiast uchodzi za najbardziej zagrożonego – jego populację szacuje się na zaledwie kilkaset osobników. Mimo tych różnic wszystkie orangutany łączy charakterystyczna sylwetka: długie ramiona, krótkie nogi, imponująca siła mięśni oraz inteligencja, którą badacze porównują z poziomem kilkuletniego dziecka. W świecie przyrody to wyjątkowi specjaliści od życia na drzewach i mistrzowie adaptacji do środowiska tropikalnych lasów. Gdzie żyją orangutany? W naturze orangutany występują wyłącznie w Azji Południowo-Wschodniej, na dwóch wyspach: Borneo i Sumatrze. Oba obszary charakteryzują się gęstymi lasami deszczowymi, które dostarczają zwierzętom pożywienia, schronienia i rozbudowanej sieci drzew umożliwiającej przemieszczanie się bez schodzenia na ziemię. Orangutan borneański zamieszkuje rozległe, choć coraz bardziej pofragmentowane lasy Borneo, podzielone administracyjnie między Indonezję, Malezję i Brunei. Różne podgatunki orangutana borneańskiego zamieszkują różne części wyspy. Orangutan sumatrzański żyje głównie w północnej-zachodniej części Sumatry. Z kolei orangutan tapanulijski ograniczony jest do jednego, niewielkiego pasma lasu na p…

orangutan-57f5010.jpg
width: 2010
height: 1340

Syria znów otwiera się na turystów. „W Damaszku czułam się bezpiecznie”
type: item
date: 2025-12-27T12:44:16.000Z
creator: Milena Rachid Chehab
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: syria
subject: turystyka
description: Jeszcze niedawno Syria była okiem wojennego cyklonu. Dziś to gorący punkt na podróżniczej mapie. Damaszek i Aleppo budzą się z głębokiego snu.
encoded: Spis treści: Damaszek: Al-Halbouni i muzeum Pałac, meczet i bazary Aleppo Syria – informacje praktyczne Cokolwiek by się działo, nic nie jest pilniejsze niż pójście na buzę, czyli bliskowschodnie lody. Śnieżnobiałe, ciągnące się, obficie posypane pistacjami. Swoją konsystencję i orientalny posmak zawdzięczają salepowi, czyli mączce z korzenia orchidei, oraz mastyce, czyli żywicy z drzewa pistacji kleistej. Wszystko ubija się w wielkich metalowych pojemnikach ogromnymi tłuczkami, dokładnie tak samo jak 130 lat temu – w lodziarni Bakdash. Mieści się ona w samym środku krytego blachą suku Al-Hamidiyeh i od czasu założenia w 1895 r. również nic się w niej nie zmieniło. Lody z Bakdasha z dostawą do pałacu zamawiała tu ponoć nawet rządząca Syrią rodzina Asadów, ale od czasu upadku reżimu o tym się nie wspomina. O tym, że czasy się zmieniły, przypominają mi dziś migające co jakiś czas twarze żołnierzy nowej władzy: długie brody, zawiązane na głowie chusty i niedbale przewieszone przez ramię kałasznikowy. Mieszają się z tłumem miejscowych, backpackerami z Zachodu i turystami z całej Syrii. Damaszek: Al-Halbouni i muzeum Jeszcze rok temu niewinne: „wyskoczmy na weekend do Damaszku”, brzmiało równie absurdalnie jak city break w Pjongjangu dla mieszkańców Seulu. Ale to się zmieniło. Po upadku reżimu Baszszara al-Asada dla wielu podróżników Syria stała się jednym z najgorętszych kierunków na mapie Bliskiego Wschodu. Choć w kraju wciąż bywa niespokojnie, w Damaszku czują się bezpiecznie. Po rewolucji polityczna zawierucha na razie omija stolicę. Najłatwiej poczuć to, spacerując po Al-Halbouni, okolicy znanej z księgarni i bukinistów. Jeszcze rok temu naloty muhabaratu, czyli służby bezpieczeństwa, zdarzały się tu regularnie, a posiadanie nieodpowiednich książek mogło się zakończyć wieloletnim więzieniem. – Przez lata sprzedawałem spod lady tylko tym, którym naprawdę mogłem zaufać. Zakazane pozycje, głównie religijne, trzymałem w domu. Zwykle zdzierałem okładki i zastępowałem bez…

syria-damaszek-2fa5893.jpg
width: 2098
height: 1400

Starożytne centrum nauki, medycyny i władzy ukryte wysoko nad doliną. Było jednym z najpotężniejszych miast Azji Mniejszej
type: item
date: 2025-12-26T11:56:29.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: grecja
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Pergamon to starożytne miasto, które przez wieki odgrywało kluczową rolę w polityce i kulturze świata śródziemnomorskiego. Na jego historii odcisnęły się zarówno wpływy hellenistyczne, jak i rzymskie. Obecnie jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych Azji Mniejszej. Ruiny Pergamonu położone są w pobliżu tureckiej Bergamy i od 2014 roku są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
encoded: Spis treści: Historia miasta Urbanistyka hellenistyczna w najdoskonalszym wydaniu Dlaczego Pergamon został zniszczony? Dlaczego nazywano go stolicą szatana? Początki osadnictwa na terenie późniejszego Pergamonu sięgają końca VIII wieku p.n.e. i są związane z greckim plemieniem Eolów. W V wieku p.n.e., w czasach wojen grecko-perskich, istniał tu już rozwinięty ośrodek miejski, choć najstarsze zabudowania nie zachowały się do naszych czasów. W kolejnych stuleciach miasto weszło w skład imperium Aleksandra Wielkiego, a po jego śmierci władzę przejął Lizymach. Uczynił z Pergamonu potężną twierdzę i skarbiec, w którym przechowywał ogromne bogactwa zdobyte podczas walk o sukcesję. Historia miasta Po śmierci Lizymacha w 281 r. p.n.e. miasto przejął Filetajros, który ogłosił się władcą i zapoczątkował dynastię Attalidów. To właśnie Attalidzi przekształcili miasto w centrum potężnego, dobrze zarządzanego i bogatego państwa sprzymierzonego z Rzymem. Największy rozkwit przypada na okres rządów Eumenesa II (197–159 p.n.e.) oraz Attalosa II (159–138 p.n.e.). W 133 r. p.n.e. ostatni przedstawiciel dynastii, Attalos III, zapisał królestwo Rzymowi, w wyniku czego Pergamon stał się stolicą rzymskiej prowincji w Azji. W VII wieku n.e. Pergamon został podbity przez Arabów. W okresie bizantyjskim miasto stopniowo traciło dawną rangę, choć nadal pozostawało ważnym ośrodkiem miejskim i strategicznym punktem na mapie regionu. Ostatecznie jednak miasto przekształciło się w niewielki, słabnący ośrodek, który z czasem został wchłonięty przez anatolijskie bejliky i później Imperium Osmańskie. Jednym z najważniejszych osiągnięć Pergamonu była produkcja wysokiej jakości pergaminu, który stopniowo wypierał papirus. Nowy materiał piśmienniczy tak silnie kojarzył się z miastem, że jego łacińska nazwa pochodzi właśnie od nazwy Pergamonu. Pergamon był miastem greckim czy rzymskim? To pytanie pojawia się wyjątkowo często, bo zarówno tradycja grecka, jak i rzymska pozostawiły w mieście wyraźne ślady. …

pergamon-faff045.jpg
width: 2764
height: 1400

„Odwiedziłam kraj niestabilny, kulturowo zamknięty i głęboko patriarchalny” – artykuł nagrodzony w konkursie Travelera
type: item
date: 2025-12-21T09:43:43.000Z
creator: Magdalena Skawińska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: jemen
subject: konkurs travelera
description: Podróż do Jemenu to nie tylko logistyczne wyzwanie – to także konfrontacja z własnymi schematami myślenia i społecznymi stereotypami. Dla kobiety, która decyduje się spojrzeć temu światu prosto w oczy, to doświadczenie staje się czymś znacznie większym niż turystyka.
encoded: Spis treści: Kraj wymagający, decyzja świadoma Hadramaut – region ludzi i historii Album Eyes of Yemen Do Jemenu nie trafia się przypadkiem. To nie jest miejsce z listy „top 10 podróżniczych destynacji” – i właśnie to czyni tę podróż tak wyjątkową. Gdy 21 listopada wylądowałam w Seiyun, w regionie Hadramaut, wiedziałam, że czeka mnie coś więcej niż tylko egzotyka. Czekało mnie doświadczenie, które konfrontuje z wyobrażeniami, stereotypami i własnymi granicami. Kraj wymagający, decyzja świadoma Jemen to kraj wymagający – politycznie niestabilny, kulturowo zamknięty, głęboko patriarchalny. Dla kobiety – tym bardziej podróżniczki – to przestrzeń pełna wyzwań. A jednak właśnie tam postanowiłam wyruszyć, wierząc, że prawdziwe zrozumienie świata wymaga odwagi spojrzenia mu w oczy – także tam, gdzie nie wszystko jest łatwe czy wygodne. Dojazd do Jemenu to zupełnie inny poziom logistyki: wiza załatwiana przez lokalnego przewodnika, certyfikat HIV, przeloty przez Kair, nieustannie zmieniające się rozkłady Yemenia Airlines. Po przylocie – obowiązkowy ubiór (abaja, nikab), osobne strefy dla kobiet i mężczyzn, uzbrojeni eskortujący strażnicy. Dla Europejki brzmi to jak dystopia. Ale dla mieszkańców to codzienność. Hadramaut – region ludzi i historii Podróżowaliśmy wyłącznie po regionie Hadramaut – względnie stabilnym i otwartym na przyjezdnych. Odwiedziliśmy m.in. słynne jemeńskie miasta Al Mukallę i Shibam, zwane „Manhattanem pustyni” – miasto z wieżowcami z gliny, wpisane na listę UNESCO. Ale nie architektura zrobiła na mnie największe wrażenie. To ludzie. Mieliśmy możliwość obserwacji – choćby przez krótką chwilę – kobiet z regionu Hadramaut: beduińskich pasterek w stożkowych słomkowych kapeluszach „madhalla”. Opiekują się kozami od najmłodszych lat, pracują w pełnym słońcu, zakryte od stóp do głów. To ciężka, codzienna praca, ale wykonywana z godnością. Każda pasterka zna swoją trzodę tak, jak matka zna dzieci – rozróżnia je po głosie, reaguje na ich potrzeby. Po ślubie czę…

Hadramaut-GettyImages-167063611-f156b8b.jpg
width: 3456
height: 2304

LOT zaskakuje nowym azjatyckim kierunkiem! Regularne połączenia do najpopularniejszej destynacji na świecie
type: item
date: 2025-12-17T11:08:29.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: bangkok
subject: bilety lotnicze
subject: NatGeoBN
subject: plaże w tajlandii
subject: tajlandia
description: To największe zaskoczenie końcówki roku! Narodowy przewoźnik ogłosił nowe, całoroczne połączenie do Azji Południowo-Wschodniej. Inauguracyjny lot 26 października 2026 roku, a bilety są dostępne już dzisiaj.
encoded: Polskie Linie Lotnicze LOT poszerzają swoją siatkę połączeń dalekodystansowych o nowy, emocjonujący kierunek w Azji Południowo-Wschodniej. Po niedawnym ogłoszeniu lotów do San Francisco, narodowy przewoźnik zapowiada kolejną trasę, tym razem do Bangkoku – tętniącej życiem stolicy Tajlandii. Robert Ludera, Prokurent i Dyrektor Biura Siatki Połączeń PLL LOT, podkreślił, że otwarcie nowego połączenia to ważny krok w globalnej ekspansji. – Bangkok to dynamiczna metropolia, będąca bramą do całego regionu. Dzięki bezpośredniemu połączeniu z Warszawy zapewniamy pasażerom wygodną i konkurencyjną ofertę podróży – zaznaczył. Start lotów już jesienią 2026 – znamy szczegóły Sprzedaż biletów na trasie Warszawa–Bangkok ruszyła 17 grudnia 2025 roku. Pierwszy lot zaplanowano na 26 października 2026 roku. Trasa będzie obsługiwana pięć razy w tygodniu – w poniedziałki, środy, czwartki, soboty i niedziele. Samoloty startować będą z warszawskiego Lotniska Chopina o godzinie 14:25 (lot LO65). W drogę powrotną podróżni wyruszą z Bangkoku w poniedziałki, wtorki, czwartki, piątki i niedziele o godzinie 8:45 (lot LO66). Czas podróży w kierunku Azji wyniesie 10 godzin i 20 minut, a w stronę Polski – 11 godzin i 55 minut. Komfort na pokładzie Dreamlinera Trasę obsługiwać będą Boeingi 787 Dreamliner – jedne z najnowocześniejszych szerokokadłubowych samolotów świata. PLL LOT oferują pasażerom wysoki komfort podróży, niezależnie od klasy biletu. Szczególną uwagę zwrócono na najmłodszych – dzieci do 2 lat otrzymają zestawy z miękkim śliniakiem, skarpetkami i klipsem do smoczka, a dzieci w wieku od 2 do 12 lat – zestaw z kredkami, kolorowankami i maskotką LOTka. Nowe połączenie – nowe możliwości Cholada Siddhivarn, dyrektorka Biura Urzędu Turystyki Tajlandii w Pradze, podkreśliła, że otwarcie bezpośredniego połączenia między Warszawą a Bangkokiem to efekt szerokiej współpracy i krok ku zacieśnieniu relacji. Połączenie ma przynieść korzyści nie tylko dla turystyki, ale również handlu, edukacji i in…

bangkok-GettyImages-1254574851-c137103.jpg
width: 5760
height: 3840

Dubaj: między piaskiem a przyszłością
type: item
date: 2025-12-14T09:46:18.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje
subject: azja
subject: dubaj
subject: wieża dubaju
subject: zjednoczone emiraty arabskie
description: Perfumy, drapacze chmur, restauracje, muzea. A jednak prawdziwy Dubaj zaczyna się tam, gdzie kończą się wieżowce, a zaczyna pustynia.
encoded: Spis treści: Burj Khalifa Zapach orientu Deira Al Fahidi Sonara Camp Muzeum Przyszłości Podróż po smakach świata Atrakcje w Dubaju Dubaj: informator praktyczny Unoszę się nad miastem, oddając się totalnemu relaksowi. Pływam w jednym z najwyższych na świecie basenów typu infinity – Aura Skypool, położonym na 50. piętrze wieżowca The Palm Tower. Jego krawędź jest ukryta i tworzy złudzenie, że woda przelewa się w nieskończoność łącząc się z krajobrazem. Stąd rozciąga się zapierający dech w piersiach, 360-stopniowy widok na panoramę Dubaju: las szklanych wieżowców, słynną wyspę Palm Jumeirah i turkusowe wody Zatoki Perskiej. Po raz kolejny przyglądam się temu krajobrazowi z niedowierzaniem, że na środku pustyni wyrosła metropolia, która nie tylko istnieje, ale wciąż się rozrasta. To uczucie niedowierzania towarzyszyło mi każdego dnia tej podróży – podobnie jak mojej mamie, którą zabrałem tutaj, by mogła na własne oczy zobaczyć „cuda na pustyni”, o których tyle słyszała. Teraz odpoczywa na leżaku, ale dopiero co zakończyliśmy intensywne zwiedzanie. Mieliśmy zaledwie kilka dni, więc każdy był starannie zaplanowany – nie po to, by „zaliczać” atrakcje, lecz by doświadczać ich wszystkimi zmysłami. Burj Khalifa Jeszcze niespełna siedemdziesiąt lat temu była tu niewielka wioska rybacka, żyjąca z połowu pereł i handlu daktylami. Wtedy nikt nie przypuszczał że z tej sennej osady wrośnie miasto, w którym wizje architektów stają się rzeczywistością szybciej niż gdziekolwiek indziej. Widać to najlepiej z tarasu widokowego najwyższego budynku świata, jakim jest mierzący 828 metry Burj Khalifa. Oglądaliśmy go najpierw z dołu, wysoko zadzierając głowy, a potem już z góry, w kilkadziesiąt sekund wjeżdżając windą na 124 piętro. Jego budowa trwała zaledwie sześć lat i pochłonęła 1,5 mld dolarów. Dzisiaj są tu biura, luksusowy hotel, a także apartamenty z widokiem na cztery strony świata. Ten drapacz chmur był spełnieniem marzeń szejków, którzy chcieli pokazać reszcie świata, gdzie dziś j…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2025/12/djimimo20251102163134202511021631351762087938293photo-776c4c4.jpeg
width: 3840
height: 2160

Ten kraj to jak Japonia i Madera w jednym. Oto, co mnie najbardziej zaskoczyło na Tajwanie
type: item
date: 2025-12-03T09:32:21.000Z
creator: Marzena Filipczak
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: podróże
subject: tajwan
description: Tajwan to wyspa pełna kontrastów – od futurystycznych miast po spokojne świątynie i szlaki przez tropikalne lasy. Zobacz, co składa się na jej unikatowy charakter.
encoded: Spis treści: Miasto żyjące w chmurach Pomiędzy technologią a naturą Świątynie, smoki i sen z pozytywką W głąb Tajwanu: ludzie, wiśnie i motyle Górskie szlaki i noc w świątyni Buddyjskie światła, górska kawa i seniorzy na scenie Zadziwia mnie już mapa. Przekręcam ją na wszystkie strony, ale nie umiem zrozumieć, gdzie jest centrum, a gdzie obrzeża i w jakim kierunku się poruszać. Naszpikowana opisami plama w ramionach dwóch rzek, mniej więcej na środku kilku linii metra, która na pierwszy rzut oka wydaje się sercem miasta, w zbliżeniu okazuje się gigantem podzielonym na kolejne pięć części. Dopiero powiększenie ich daje jako taki ogląd sytuacji. Długie jak autostrady arterie, które biegną ze wschodu na zachód i z południa na północ, dla ułatwienia podzielono na sekcje. Odbiją od nich prostopadle dwa rodzaje ulic – mniej i bardziej podrzędnych – które zamiast nazwami określono tylko cyframi. Przez następne dni poruszam się w tłumie ludzi podążających jak zombie za mapami w smartfonach. Miasto żyjące w chmurach Położone na północnym koniuszku Tajwanu stołeczne Tajpej powstało zaledwie trzy wieki temu. Dziś liczy sobie 9 mln mieszkańców i wydaje mi się, że wszystko jest w nim przesadnie duże. Gdy nad ranem docieram ze sterylnego lotniska do centrum, najwyższych pięter budynków nie widać z mgły, a może z chmur. Najsłynniejsza budowla – Tajpej 101 – mierzy ponad 500 m i długo była najwyższą na świecie; szczęściarzom udaje się zobaczyć, jak jej czubek wystaje ponad chmury. Ze stacji głównej – kilkupoziomowego molocha obsługującego pociągi i metro – na zewnątrz wyprowadza 12 numerowanych wejść. Nie wiem jeszcze, że szukając jakiegoś adresu, najlepiej zapytać wcześniej, którym z nich wyjść. Błąkam się tunelami, pod estakadami, nie potrafiąc znaleźć żadnego punktu zaczepienia. Kiedy w końcu namierzam kierunek, odwracam się kilka razy, żeby zapamiętać drogę. Pierwszego dnia poruszam się jak nieporadne dziecko i gdy alejek robi się za dużo, wracam po własnych śladach do głównej …

GettyImages-179871943-7a22fd4.jpg
width: 5760
height: 3840

Świat zakupów ma nowego lidera. Kiedyś Paryż, dziś… zupełnie inny kontynent
type: item
date: 2025-11-30T09:46:33.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: seul
subject: singapur
subject: tokio
subject: zakupy
description: Przez dziesięciolecia Paryż uchodził za najważniejszy punkt na mapie światowej mody, a podróżni przyjeżdżali tu po rzeczy, których nie dało się kupić nigdzie indziej. Dziś ten porządek wyraźnie się zmienia. Rosnąca siła marek z Azji i tempo, w jakim rozwijają się tamtejsze miasta, sprawiają, że to właśnie one stają się nowym centrum zakupowych trendów – bardziej dynamicznym, nowocześniejszym i bliższym temu, czego szukają współcześni trendsetterzy.
encoded: Najnowsze wyniki plebiscytu „Condé Nast Traveler” pokazują, że ranking najlepszych miast na zakupy wygląda dziś inaczej, niż jeszcze kilka lat temu. W tegorocznym zestawieniu aż połowę miejsc zajmują metropolie Azji Południowo-Wschodniej i Wschodniej, czyli regionu, który w ostatniej dekadzie wyznaczył kierunek zmian w modzie, handlu i trendach konsumenckich. To tam rozwijają się dzielnice skupiające młode marki, innowacyjne domy towarowe i targowiska, które przyciągają zarówno lokalnych twórców, jak i międzynarodowe brandy. W efekcie to właśnie Azja zaczyna dominować w zestawieniach miejsc, w których zakupy stają się doświadczeniem samym w sobie, a Paryż – choć wciąż ważny – stopniowo traci pozycję niekwestionowanego lidera. Najlepsze miasta na świecie dla miłośników zakupów W tegorocznym zestawieniu pierwsze miejsce zdobył Seul. To właśnie tu tradycja spotyka się z futurystyczną innowacją, co sprawia, że stolica Korei jest dziś jednym z najbardziej dynamicznych punktów na mapie światowej mody. Na słynnym targu Gwangjang, między straganami pełnymi jedwabiu i lokalnych wyrobów, można obserwować codzienny rytm miasta. Tymczasem kilka kilometrów dalej, w Seongsu-dong (dzielnicy określanej czasem „koreańskim Brooklynem”) powstają koncepty, w których zakupy łączą się z prezentacjami nowych kosmetyków i lokalnych marek. Z kolei w Myeongdong (najpopularniejszej dzielnicy handlowej Seulu) w sklepie Olive Young oferta zmienia się niemal z tygodnia na tydzień, a marka prezentuje odwiedzającym najnowsze trendy pielęgnacyjne. To właśnie taka różnorodność sprawia, że Seul stał się kierunkiem, do którego wielu turystów przylatuje z niemal pustą walizką. Drugie miejsce zajął Singapur, słynący z perfekcyjnie zorganizowanej infrastruktury handlowej. Orchard Road (najważniejsza ulica zakupowa miasta) przyciąga wielopoziomowymi domami towarowymi i luksusowymi butikami, które oferują chwilę wytchnienia od tropikalnego klimatu. W dzielnicy Chinatown działają pracownie rzemieślnicze odn…

IMG0740-33bcce6.jpeg
width: 6747
height: 4498

Naukowcy odkryli, kim byli zmarli z wiszących trumien. Geny potwierdzają legendę
type: item
date: 2025-11-28T11:09:16.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: chiny
subject: pogrzeb
description: Tajemnicze trumny wiszą wysoko na ścianach skalnych w Chinach i w Azji Południowo-Wschodniej. Ten niezwykły zwyczaj pogrzebowy trwał kilka tysięcy lat. Teraz, dzięki genetyce, naukowcy odkryli, kim byli ich twórcy. Wyniki są zbieżne ze starożytnymi legendami.
encoded: Tradycja tzw. wiszących trumien to jeden z najbardziej niezwykłych zwyczajów pogrzebowych w Azji Południowej. Polegała ona na umieszczaniu trumien w trudno dostępnych miejscach, jak jaskinie lub półki skalne. Jeden ze średniowiecznych skrybów pisał, że im wyżej umieszczono trumnę na półce skalnej, tym było to bardziej korzystne dla zmarłego lub zmarłej. Historyczne zapisy sugerują, że za tym zwyczajem stoi lud Bo. Jednak ta grupa etniczna niemal zniknęła z kart historii do końca istnienia chińskiej dynastii Ming (1368–1644 lat n.e.). Ale czy tak było naprawdę? Genetyczni detektywi tropią zaginiony lud Naukowcy podjęli się zadania rozwikłania tej zagadki, używając nowoczesnej technologii analizy DNA. Przeprowadzili kompleksowe badanie, sekwencjonując jedenaście starożytnych genomów z czterech stanowisk tzw. wiszących trumien. Porównali je z trzydziestoma genomami współczesnych ludzi ze społeczności Bo. To porównanie miało kluczowe znaczenie: pozwoliło sprawdzić, czy lud Bo był zbliżony genetycznie do starożytnych społeczności praktykujących niezwykły rytuał pogrzebowy. Wnioski opublikowano na łamach „Nature Communications”, a autorami jest kilkudziesięciu chińskich badaczy między innymi z Chińskiej Akademii Nauk. Początki nad morzem i zaskakujący goście Badania genetyczne wskazują na to, że kolebka tradycji wiszących trumien znajdowała się we wschodnich Chinach w czasach starożytnych. Najstarsze ślady tego zwyczaju pochodzą sprzed ponad 3 tys. lat z gór Wuyi w prowincji Fujian, niedaleko południowo-wschodniego wybrzeża. Ludzie ci byli genetycznie podobni do neolitycznych populacji, które żyły na wybrzeżu. Są to przodkowie współczesnych grup, które dziś posługują się językami Tai-Kadai i austronezyjskimi. Tradycja ta rozprzestrzeniła się następnie na zachód i południe. Co zaskakujące, analiza DNA ujawniła, że społeczność ta była otwarta kulturowo. Około 1200 lat temu, w czasie panowania dynastii Tang (618–907 lat n.e.), dołączali do niej ludzie z bardzo odległych regi…

trumna-1252448.jpg
width: 4288
height: 2848

Afryka wciąż „ucieka” Azji, chociaż proces ten miał się zatrzymać miliony lat temu. Co przegapiliśmy?
type: item
date: 2025-11-21T07:50:50.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Nauka
subject: Przyroda
subject: afryka
subject: azja
subject: geologia
subject: kontynenty
subject: morze czerwone
subject: ruchy sejsmiczne
description: Płyty tektoniczne afrykańska i arabska 28 milionów lat temu nie rozstąpiły się. Choć wiele wskazywało na to, że się rozstąpią. Nie nastąpiło oderwanie dawno związanych ze sobą lądów, a Afryka nie powędrowała na środek oceanu. I chociaż myśleliśmy, że ich rozstanie się zatrzymało, to nie mieliśmy racji: ono po prostu spowolniło. I trwa dalej.
encoded: Granica między Afryką a Azją od milionów lat pozostaje areną nieustających zmian geologicznych. Najbardziej interesującym regionem jest Zatoka Sueska, którą do tej pory uważano za przykład zatrzymanego riftingu. Najnowsze analizy pokazują jednak, że wciąż się rozszerza – my to po prostu przegapiliśmy. To rzuca nowe światło na przyszłość Ziemi. Zatoka Sueska do dziś się rozszerza, pogłębiając różnice między kontynentami Przez lata uważano, że Zatoka Sueska – łącząca Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym – stanowiąca granicę pomiędzy Afryką a Azją jest przykładem tzw. nieudanego riftingu, który przestał ją rozszerzać około. 5 mln lat temu. Wyniki najnowszego badania opublikowanego w czasopiśmie „Geophysical Research Letters” przeczą jednak tej tezie: rifting, chociaż znacząco spowolniony, trwa nadal. Rozciąganie skorupy ziemskiej w tym miejscu postępuje w tempie ok. 0,5 mm rocznie. Kropla drąży skałę Chociaż może się wydawać, że pół milimetra to niewiele, ale w skali geologicznej ma to ogromne znacznie. To właśnie takie procesy odpowiadają za powstawanie nowych oceanów, prowadzą do trzęsień ziemi czy deformacji powierzchni kontynentów. Jak naukowcy odkryli, że Afryka jednak „ucieka”? Nie da się po prostu zbadać dna. Naukowcy musieli połączyć kilka niezależnych metod badawczych. Przede wszystkim konieczny był szczegółowy pomiar topografii i wysokości raf koralowych, który pozwolił stwierdzić, że są one obecnie wyniesione nawet 18 metrów nad zatokę, pomimo swojego powstania na poziomie morza podczas okresów cieplejszego klimatu. Przeanalizowano także przebieg rzek regionu i ich nietypowe profile – wykraczające poza naturalne kształtowanie przez erozję i wskazujące na wpływ ruchów tektonicznych. Kluczowe okazało się również rejestrowanie niewielkich, ale powtarzających się trzęsień ziemi w głębinach. To wszystko pozwoliło ustalić, że ruchy tektoniczne nadal trwają. Dlaczego Azja i Afryka oddalają się od siebie? Rozdzielanie się kontynentów to skutek złożonej gry sił wewnęt…

FABRIC-KOLAZ-32-22-ea9c7e6.jpg
width: 2700
height: 1800

Tarczówka marmurkowata – inwazyjny owad, który podbija Europę
type: item
date: 2025-11-11T07:31:32.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: azja
subject: inwazja
subject: owady
subject: polska
subject: zwierzęta
description: Tarczówka marmurkowata to owad, który w ciągu ostatnich lat zyskał miano jednego z najbardziej uciążliwych gatunków inwazyjnych. Choć jeszcze niedawno był znany wyłącznie w Azji Wschodniej, dziś można go spotkać w wielu częściach świata, w tym także w Polsce. Często wzbudza zainteresowanie osób, które nagle odkrywają go w swoim ogrodzie czy nawet w domu. Co warto o nim wiedzieć, jakie zagrożenie stanowi i jak go rozpoznać?
encoded: Spis treści: Jak wygląda tarczówka marmurkowata? Gdzie występuje? Co je tarczówka marmurkowata? Rozmnażanie i stadia rozwojowe Tarczówka marmurkowata w domu – dlaczego się pojawia? Dorosła tarczówka marmurkowata (Halyomorpha halys) to pluskwiak osiągający 12–17 mm długości i 7–10 mm szerokości. Jej ciało ma typowy dla tej rodziny pluskwiaków kształt tarczki – szerokie, nieco spłaszczone, z wyraźnym, trójkątnym przedpleczem. Ubarwienie jest zmienne, ale najczęściej brązowo-zielone z marmurkowymi plamami. Charakterystycznym elementem są pięcioczłonowe czułki oraz odnóża ozdobione jasnymi i ciemnymi obrączkami. Jak wygląda tarczówka marmurkowata? Na brzegach odwłoka widoczne są naprzemiennie ułożone jasne i ciemne pasy, które dodatkowo ułatwiają rozpoznanie owada. Kolor spodu tułowia i odwłoka zależy m.in. od rodzaju pobieranego pokarmu i może mieć barwę jasnobrązową z połyskiem rudym lub różowym. Warto podkreślić, że tarczówka marmurkowata lata. Wbrew obiegowej opinii, nie jest owadem ograniczonym wyłącznie do pełzania po roślinach. Jej loty nie należą jednak do szczególnie dynamicznych. Gdzie występuje? Rodzimym obszarem występowania tarczówki marmurkowatej jest wschodnia część Azji – Japonia, Korea Północna, Korea Południowa, Tajwan, północny Wietnam oraz częściowo także Chiny. Jednak od lat 90. XX wieku owad ten rozpoczął swoją ekspansję na inne kontynenty. Pod koniec XX wieku pojawił się w Ameryce Północnej, a kilka lat później zaczął się dynamicznie rozprzestrzeniać. W Europie po raz pierwszy odnotowano go w 2004 roku w Liechtensteinie i w 2007 roku w Szwajcarii. Od tego czasu populacje pojawiły się w wielu krajach, m.in. we Włoszech, Niemczech, Francji, na Węgrzech i w Grecji. Tarczówkę marmurkowatą w Polsce po raz pierwszy stwierdzono w 2018 roku w Dobczycach (woj. małopolskie). Kolejne obserwacje miały miejsce w Cieszynie i Warszawie. Od tego czasu liczba zgłoszeń stopniowo rośnie, co wskazuje, że owad zadomawia się także u nas. Najczęściej zauważa się go w mi…

tarczowka-fdb4301.jpg
width: 2000
height: 1333

Azjatycka Wenecja podbija serca podróżników. Jej popularność rośnie z roku na rok
type: item
date: 2025-11-07T07:03:22.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: japonia
subject: wenecja
description: Wenecja od lat zachwyca swoim urokiem i każdego roku odwiedzana jest przez miliony turystów. Teraz okazuje się, że ma swój azjatycki odpowiednik. W Japonii znajduje się miejscowość, która dzięki niepowtarzalnej zabudowie i położeniu nad wodą budzi coraz większe zainteresowanie wśród podróżnych z całego świata.
encoded: Wenecja od dawna uchodzi za jedno z najbardziej romantycznych miejsc na świecie, jednak rosnący napływ turystów sprawia, że jej zwiedzanie bywa coraz większym wyzwaniem. Władze wprowadziły tam dodatkowe opłaty dla osób odwiedzających miasto tylko na jeden dzień, a część podróżnych wybiera noclegi w pobliskim Treviso, które oferuje spokojniejszą atmosferę i niższe ceny. Tymczasem okazuje się, że podobne doświadczenie można znaleźć w Japonii. Niewielka nadmorska wioska znana z tradycyjnych domów rybackich położonych bezpośrednio nad wodą przyciągnęła w 2024 roku niemal 480 tysięcy turystów, czyli około 270 razy więcej niż wynosi liczba jej mieszkańców. Niezwykły charakter tej miejscowości sprawia, że bywa określana mianem azjatyckiej Wenecji. Japońska Wenecja, czyli wioska domów zbudowanych nad wodą Położone około dwóch godzin drogi od Kioto Ine to niewielkie miasteczko rybackie liczące około 1800 mieszkańców. Jego charakter kształtował się przez stulecia w bezpośrednim sąsiedztwie morza, które stanowiło zarówno źródło utrzymania, jak i podstawę lokalnej tożsamości. Najbardziej rozpoznawalnym elementem krajobrazu są tu funaya, czyli drewniane domy wznoszone na palach tuż nad wodą. W dolnych kondygnacjach mieściły się niegdyś miejsca do cumowania łodzi, co pozwalało wypływać na połów dosłownie z progu własnego domu. Taki sposób budowy był naturalną odpowiedzią na warunki zatoki, gdzie spokojna linia brzegowa umożliwiała bezpieczne trzymanie łodzi blisko lądu. W ten sposób uformował się wyjątkowy układ przestrzenny miasteczka, postrzegany dziś jako przykład harmonii pomiędzy człowiekiem a morskim krajobrazem. W ostatnich latach Ine zaczęło przyciągać podróżnych pragnących uciec od zatłoczonych centrów Kioto i Tokio. Zdjęcia oraz krótkie nagrania przedstawiające funaya odbijające się w nieruchomej tafli wody zyskały ogromną popularność w mediach społecznościowych, co sprawiło, że miasteczko stało się bardziej rozpoznawalne. Jednocześnie poprawa połączeń komunikacyjnych, …

IMG8947-806c5de.jpeg
width: 9122
height: 6081

Kobieta, która zmieniła bieg historii. Bez niej Czyngis-chan nie zdobyłby świata
type: item
date: 2025-11-03T13:58:59.000Z
creator: A.R. Williams
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: azja
subject: azja środkowa
subject: historia
subject: imperium
subject: mongolia
subject: średniowiecze
subject: Wolny czas
description: Czyngis-chan nie byłby tym, kim był, gdyby nie Börte – jego pierwsza i najważniejsza żona. To ta kobieta odegrała kluczową rolę drodze Chyngis-chana do władzy i budowy jednego z najpotężniejszych imperiów w historii ludzkości.
encoded: Spis treści: Czyngis-chan i Börte: jak kobieta u boku wodza wpłynęła na kształt Imperium Mongołów? Börte – kim była pierwsza dama Imperium Mongolskiego? Walka o kobiety, zemsta i narodziny imperium Czyngis-chana Wpływowe kobiety w Imperium Mongołów: rola żon i matek władców Sprytna strategia Börte: jak głos żony Czyngis-chana wpływał na decyzje imperium Kobiety w Imperium Mongolskim: ciche filary potęgi stepowego imperium W historii Mongolii wiele mówi się o brutalnych wojnach, ekspansji imperium i bezwzględnym przywództwie Czyngis-chana. Rzadziej jednak wspomina się o kobietach, które stały za jego sukcesem – a jedną z najważniejszych była właśnie Börte. Jej obecność, decyzje i lojalność miały bezpośredni wpływ na rozwój potęgi mongolskiego władcy Czyngis-chan i Börte: jak kobieta u boku wodza wpłynęła na kształt Imperium Mongołów? Czyngis-chan (1162–1227) pozostaje jedną z najbardziej ikonicznych postaci w historii ludzkości. To właśnie on zjednoczył rozproszone mongolskie plemiona koczownicze, tworząc z nich jednolite, wojownicze państwo, które w krótkim czasie podbiło ogromne połacie Eurazji – od wybrzeży Pacyfiku aż po brzegi Morza Adriatyckiego. Dzięki jego dowództwu i strategii powstało jedno z największych imperiów w historii świata. Jednak wielkość Czyngis-chana nie była dziełem jednej osoby. W rzeczywistości władca nie rządził samotnie. Kluczową postacią u jego boku była jego główna żona Börte, poślubiona jeszcze zanim objął władzę. Uznawana za pierwszą „cesarzową” Mongolii, Börte odegrała istotną rolę w politycznym umacnianiu władzy swojego męża, szczególnie w pierwszych latach budowy imperium. Jej pochodzenie z wpływowego rodu Onggirat zapewniło Czyngis-chanowi cenne sojusze polityczne. Co więcej, Börte była matką jego czterech synów, z których każdy odegrał ważną rolę w dziedziczeniu i ekspansji imperium. Nie była jedynie symboliczną figurą – pełniła funkcje zarządcze, reprezentowała chana podczas jego nieobecności i miała wpływ na decyzje dynastyczne. …

czyngis-chan-na-tronie-GettyImages-142086732-05e6cd2.jpg
width: 3415
height: 2575

Japońskie pradzieje pełne niespodzianek. Mieszkańcy wysp zaskoczyli kuchenną innowacją
type: item
date: 2025-11-03T08:03:28.000Z
creator: Lesley Downer
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: japonia
subject: paleolit
description: W Japonii i Chinach ludzie gotowali i przechowywali pożywienie w garnkach tysiące lat wcześniej niż w innych częściach świata. Najstarsze dzieje tego rejonu świata pełne są niespodzianek. Poznajcie je.
encoded: Spis treści: Najstarsze naczynia ceramiczne świata Kraina obfitości Japoński świt rolnictwa Rytuały i ceremonie pradawnej Japonii Jest rok 14 500 p.n.e. Gdzieś na wschodnich krańcach kontynentu azjatyckiego, w pomroce dziejów, wschodzi w lesie świt. Niektórzy ludzie zbierają chrust, inni kucają, próbując rozpalić ognisko. Jest im zimno i ściślej naciągają swoje okrycia ze zwierzęcych skór na cienkie, tkane ubrania. Część z nich ma długie luźno rozpuszczone włosy, inni spięli je za pomocą kości lub drewnianych spinek. Odkryli właśnie, że tam, gdzie palili ogniska, podłoże staje się twarde jak kamień. Gliniasta, zbita ziemia daje się ugniatać. Kobieta bierze kawałek i kształtuje, wyrabiając otwór kciukiem, zwężając brzegi w ścianki, ściskając je i wygładzając. Następnie wkłada uformowaną glinę do ognia. Wychodzi twarda i wystarczająco nieprzepuszczalna, aby można było w niej przechowywać wodę lub pokarm. Tak powstaje garnek, rewolucyj­ny wynalazek, który przeobrazi życie ludzi. Tysiące lat później kobieta ta i jej towarzysze zostaną nazwa­ni ludem okresu Jōmon, co oznacza „wzór sznurowy”, od wzo­rów przypominających skręcony sznur, które wyciskali na swoich naczyniach. Najstarsze naczynia ceramiczne świata Datowanie metodą węgla radioaktywnego pozwoliło ustalić czas powstania pierwszych wypalanych naczyń kultury Jōmon właśnie na rok 14 500 p.n.e. Bardziej na zachód globu takież na­czynia pojawiły się, w Mezopotamii, dopiero po kolejnych siedmiu tysiącach lat, a Sfinks i piramidy – po kolejnych wielu stuleciach. W Japonii i Chinach ludzie gotowali i przechowywali pożywienie w garnkach tysiące lat wcześniej niż w innych częściach świata. Na długo zaś przed tym, jak lud okresu Jōmon zaczął tworzyć swe gliniane naczynia, świat trwał w objęciach epoki lodowcowej. Znaczna część wody w oceanach zamarzła i poziom mórz spadł tak bardzo, że Azję kontynentalną, obecną Syberię i Koreę, połączy­ły z dzisiejszą Japonią ogromne przestrzenie lądu – mosty lądowe. Przodkowie tego ludu …

jomon1-20fc8a8.jpg
width: 1350
height: 900

Tajlandia wchodzi w okres rocznej żałoby po śmierci królowej. Co warto wiedzieć przed podróżą?
type: item
date: 2025-10-31T08:38:11.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: królowa
subject: obyczaje
subject: tajlandia
description: Tajlandia rozpoczyna właśnie roczny okres oficjalnej żałoby narodowej po śmierci królowej Sirikit. Choć kraj wciąż pozostaje otwarty dla turystów, podróżni powinni być świadomi zmian – od zmodyfikowanych ceremonii po subtelne zmiany w atmosferze w miejscach kultu i w przestrzeni publicznej.
encoded: Od kilku dni Tajlandia przeżywa wyjątkowy moment w swojej historii. Po śmierci Królowej Matki Sirikit rząd ogłosił roczny okres żałoby narodowej. Dla turystów nie oznacza to wprawdzie poważnych ograniczeń w podróżowaniu, lecz nowy, bardziej refleksyjny kontekst pobytu. Choć większość hoteli, restauracji i atrakcji turystycznych działa bez zmian, podróż do Tajlandii w tym czasie wymaga większej wrażliwości na lokalne zwyczaje i nastroje społeczne. Śmierć królowej Sirikit Śmierć królowej Sirikit, która odeszła 24 października 2025 roku w wieku 93 lat, stała się dla Tajlandii momentem głębokiej refleksji. Nazywana często „Matką Narodu”, przez dziesięciolecia była symbolem troski o kulturę i tradycję, wspierając rozwój rzemiosła oraz inicjatywy na rzecz obszarów wiejskich. Jej działalność, łącząca elegancję z zaangażowaniem społecznym, na trwałe wpisała się w historię kraju i umocniła więź między monarchią a mieszkańcami. Po jej śmierci w całym królestwie ogłoszono żałobę narodową – flagi w instytucjach publicznych i szkołach zostały opuszczone do połowy masztu na trzydzieści dni, a urzędnicy państwowi są zobowiązani do noszenia strojów żałobnych przez rok. Jak poinformował Urząd Turystyki Tajlandii, decyzje te mają nie tylko wymiar symboliczny, lecz także stanowią wyraz wdzięczności wobec kobiety, która przez całe życie łączyła wierność tradycji z otwartością na nowoczesność. Niektóre zarządzenia w pewnym stopniu dotkną także przyjezdnych. Podróż do Tajlandii w czasie żałoby narodowej Choć Tajlandia pozostaje otwarta dla turystów, roczny okres żałoby po śmierci królowej Sirikit sprawił, że codzienne życie w kraju nabrało spokojniejszego rytmu i większej powagi. Urząd Turystyki Tajlandii (TAT) zapewnił, że wszystkie atrakcje, sklepy, restauracje i środki transportu działają bez zakłóceń, jednak odwiedzający proszeni są o dostosowanie się do nastroju narodowej refleksji. Z tego powodu władze zalecają noszenie przez pierwsze 90 dni ubrań w czerni, bieli lub innych stonowa…

IMG8257-2518a90.jpeg
width: 4790
height: 3193