National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-03-12T12:10:42.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Dotarłam do zaginionego królestwa w Himalajach. Ludzie żyją tu tak, jak ich przodkowie setki lat temu
items: „Lwia Skała" Sigirija to największy skarb Sri Lanki. Wielu uważa ją za nieoficjalny 8 cud świata
items: Święto kwitnącej wiśni odwołane. Mieszkańcy mówią wprost: to kryzys
items: Potrafią wstrzymać oddech na kilka minut. Ten lud przystosował się do życia pod wodą
items: Dagestan to fascynująca kraina gór. Region skrywa wiele skarbów historii i natury
items: To wtedy komary zwróciły się przeciwko ludziom. Badanie DNA ujawnia przełomowy moment
items: Zaskakujące wyniki badań. W Chinach odkryto najstarsze szczątki pradawnego krewnego człowieka
items: Kraina gościnnych ludzi i zachwycających krajobrazów. Arabia Saudyjska zaprasza do odkrywania nieodkrytego
items: Olbrzymia modliszka azjatycka kolonizuje Europę. To prawdziwa inwazja
items: Trzecia rzeka świata wraca do życia. Taki projekt mogły przeprowadzić tylko Chiny
items: W Wietnamie chcą, by ich zęby były czarne. To praktyka sięgająca aż epoki żelaza
items: Słońce nad Mezopotamią. Czym urzekło mnie tureckie Mardin?
items: 104-letnia Azi Begum nie pamięta takiej tragedii. Co się stało z szafranem?
items: Dziennikarz Travelera poleciał do Tel Awiwu. „Tego napięcia nie da się znieść”
items: Gdy brakuje bliskich, Japończycy wynajmują przyjaciół. Ta usługa naprawdę działa
items: Najbardziej konserwatywny emirat postawił na kulturę zamiast blichtru. Muzea są tu ważniejsze niż wieżowce
items: To drugie największe miasto Korei Południowej. Plaże sąsiadują tu z wieżowcami
items: To najpiękniejszy hotel na świecie. Powstał w sercu historycznej dzielnicy
items: Adżman to połączenie arabskiej nowoczesności i tradycji. Znalazłem tu ukryty skarb przyrody
items: W Himalajach coraz mniej śniegu. Naukowcy ostrzegają przed narastającym kryzysem
items: Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
items: Jeden z najbardziej inteligentnych naczelnych świata. Jego przyszłość zależy od ludzkich decyzji
items: Syria znów otwiera się na turystów. „W Damaszku czułam się bezpiecznie”
items: Starożytne centrum nauki, medycyny i władzy ukryte wysoko nad doliną. Było jednym z najpotężniejszych miast Azji Mniejszej
items: „Odwiedziłam kraj niestabilny, kulturowo zamknięty i głęboko patriarchalny” – artykuł nagrodzony w konkursie Travelera

Dotarłam do zaginionego królestwa w Himalajach. Ludzie żyją tu tak, jak ich przodkowie setki lat temu
type: item
date: 2026-03-23T07:39:50.000Z
creator: Marianna Armańska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: himalaje
subject: konkurs travelera
subject: nepal
description: Artykuł Marianny Armańskiej o królestwie Mustangu znalazł się w gronie wyróżnionych artykułów w konkursie „Zostań Autorem National Geographic Traveler”, zorganizowanym z okazji 20-lecia magazynu.
encoded: Spis treści: Królestwo Mustangu – zaginiony świat u podnóża Himalajów Przedszkole na krańcu świata 100 kilometrów przez pustynię dla jednego marzenia Szkoła w Phylak – kolejny krok pomocy Są miejsca, które choć odległe, stają się dziwnie bliskie. Nie dlatego, że są spektakularne, ale dlatego, że budzą w nas to, co najlepsze. Nie spodziewałam się, że miejsce, do którego tak trudno dotrzeć, może tak głęboko poruszyć moje wnętrze. Królestwo Mustangu – zaginione buddyjskie królestwo, leżące na półpustynnej wyżynie u podnóża Himalajów. Kraina ciszy i wiatru. Królestwo Mustangu – zaginiony świat u podnóża Himalajów Zanim postawiłam stopę na nepalskiej ziemi, dostałam od losu prezent – samolot utknął w powietrznej kolejce do lądowania w Katmandu. Przez ponad pół godziny krążyliśmy wokół chmur – raz się w nie zanurzając, raz oddalając – a na drugim planie widziałam ośnieżone szczyty himalajskich ośmiotysięczników. Zawieszenie między niebem a ziemią. Czysta magia. Ale to był dopiero początek. Kilka dni później dotarłam do Królestwa Mustangu, zaginionego buddyjskiego świata, gdzie życie biegnie niespiesznie, a ludzie żyją tak, jak ich przodkowie setki lat temu. Przez wieki region był zamknięty dla obcych, a otworzył się dopiero w 1992 roku. Położony na półpustynnej wyżynie stanowi fragment dawnego Tybetu. Krajobraz jest niemal księżycowy – rozległy i milczący. Ale to nie góry poruszyły mnie najmocniej. To byli ludzie. Przedszkole na krańcu świata Z dala od wydeptanych szlaków, w szałasie z kamieni – nie większym niż dwa na dwa metry – spotkałam starszą kobietę z twarzą pooraną wiatrem i czasem. Bez słowa podała mi herbatę i… jabłko. Tym gestem skradła moje serce na zawsze, bo jestem wielką fanką jabłek. W Lo Manthang, stolicy regionu, gdy wspinałam się po stromych schodach na dach, by przewietrzyć ubrania, poczułam nagle ciepły dotyk na dłoni. To była ręka kilkuletniego chłopca – Aruna. Spojrzał na mnie z uśmiechem i już po chwili siedzieliśmy razem, przeglądając w moim telef…

krolestwo-mustangu-803fbac.jpg
width: 2813
height: 1875

„Lwia Skała" Sigirija to największy skarb Sri Lanki. Wielu uważa ją za nieoficjalny 8 cud świata
type: item
date: 2026-03-05T12:00:55.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: Edukacja
subject: historia
subject: podróże
subject: sri lanka
subject: Travel
subject: twierdza
description: Twierdza Sigiriya to jeden z najbardziej niezwykłych zabytków Sri Lanki. Wzniesiona na szczycie monumentalnej, 180-metrowej Lwiej Skały, powstała w V wieku n.e. jako spektakularna forteca i królewska rezydencja.
encoded: W tym artykule: Jak powstała twierdza Sigirija? Co wyróżnia twierdzę Sigirija? Jak zaplanować podróż na Sri Lankę? Co warto zobaczyć w twierdzy Sigirija? Kiedy warto odwiedzić twierdzę Sigirija? Twierdza Sigirija (Sigiriya) leży w Prowincji Środkowej Sri Lanki. Starożytna forteca została wzniesiona na szczycie 180-metrowej skały przez króla Kassapę w V wieku n.e. Konstrukcja jest od 1982 roku wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest również jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na Sri Lance. Jak powstała twierdza Sigirija? Twierdza Sigirija została zbudowana przez króla Kassapę I jako stolica jego państwa. Pałac wzniesiono w V wieku naszej ery na szczycie 200-metrowej Lwiej Skały. Ośrodek pełnił funkcję siedziby władcy Sri Lanki zaledwie przez kilka lat. Od początku twierdza miała służyć obronie państwa przed oczekiwanym atakiem ze strony królewskiego brata Mogallany. Kilka lat wcześniej Kassapa pozbawił praw do tronu Mogallanę, który był prawowitym następcą tronu. Mężczyzna został zmuszony do ucieczki do Indii. Jego ostateczny powrót na Sri Lankę był jednak tylko kwestią czasu. Doszło do tego w 497 roku, kiedy w wyniku wojny domowej Kassapa stracił tron i królem został Mogallana. Aż do XIV wieku twierdza Sigirija pełniła funkcję klasztoru buddyjskiego. Później została opuszczona. Dziś jest to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na Sri Lance. Ciekawostki o Brazylii, które wielu zaskoczą. Nawet jej największych miłośników Ciekawostki o Brazylii, czyli kraju o powierzchni 27 razy większej od Polski. W tym artykule zebraliśmy wiele zaskakujących i mało znanych faktów na temat tego najludniejszego państwa Ameryki... Co wyróżnia twierdzę Sigirija? Sigirija zachwyca położeniem na potężnej skale. Wejście do twierdzy prowadzi przez charakterystyczną, monumentalną rzeźbę przedstawiającą lwie łapy z pazurami. Twierdza jest otoczona pięknymi ogrodami, stawami i freskami. Pałac Królewski, który znajdował się na szczycie Lwiej Skały, był dostępny dzi…

lwia-skala-183fa03.jpg
width: 5444
height: 3627

Święto kwitnącej wiśni odwołane. Mieszkańcy mówią wprost: to kryzys
type: item
date: 2026-03-04T08:20:21.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: festiwale
subject: japonia
subject: tokio
subject: tradycje
subject: wiśnie
description: Co roku sezon kwitnienia wiśni zamienia Japonię w różowo-białą bajkę, która przyciąga miliony turystów z całego świata. Tradycja Hanami stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli kraju i magnesem dla zagranicznych podróżnych. W nadchodzących tygodniach w całej Japonii rozpoczną się festiwale organizowane z tej okazji. Jednak nie wszystkie samorządy zdecydowały się je utrzymać. W jednej z miejscowości w pobliżu Tokio wydarzenie zostało odwołane z powodu nadmiernego napływu turystów.
encoded: Japonia od lat znajduje się w czołówce podróżniczych marzeń – przyciąga zarówno futurystycznym obliczem Tokio, historycznym Kioto, jak i mniej oczywistymi miejscami (czyli np. azjatycką Wenecją), które zyskują popularność dzięki mediom społecznościowym. Po pandemicznym załamaniu branża turystyczna w kraju przeżywa rekordowe odbicie, a liczba zagranicznych gości bije kolejne historyczne wyniki. Problem w tym, że największe obciążenie coraz częściej spada nie na metropolie, lecz na małe miejscowości, które nie są przygotowane na tak intensywny ruch. Jednym z symboli tego napięcia stała się położona u stóp góry Fudżi Fujiyoshida, gdzie lokalne władze zdecydowały się odwołać festiwal kwitnącej wiśni, argumentując decyzję względami bezpieczeństwa i komfortu mieszkańców. Napływ turystów do Japonii. Festiwal w Fujiyoshidzie odwołany Powrót zagranicznych podróżnych do Japonii po pandemii okazał się bardziej obfity, niż przewidywano. W 2025 roku kraj odwiedziło aż 42,7 miliona turystów – to najwyższy wynik w historii i wyraźny wzrost względem niemal 37 milionów gości rok wcześniej. Osłabiony jen dodatkowo zwiększył atrakcyjność Japonii jako kierunku podróży, czyniąc ją bardziej dostępną cenowo. Szczególnie mocno odczuły to najpopularniejsze miasta. W Kioto mieszkańcy od miesięcy skarżą się na tłumy oraz zachowania turystów, którzy zaczepiają gejsze ubrane w kimona, próbując robić im zdjęcia bez zgody. Coraz częściej jednak problem wykracza poza metropolie i dotyka mniejszych miejscowości, których infrastruktura nie była projektowana z myślą o masowej turystyce. W Fujiyoshidzie (mieście położonym u podnóża góry Fudżi w prefekturze Yamanashi) sytuacja stała się nie do wytrzymania. Lokalne władze informowały o permanentnych korkach, niedopałkach papierosów wyrzucanych na ulice, wchodzeniu na prywatne posesje oraz przypadkach załatwiania potrzeb fizjologicznych w ogrodach mieszkańców. – Za pięknym krajobrazem góry Fuji kryje się rzeczywistość, w której spokojne życie mieszkańców…

hanami-2e2801e.jpg
width: 6000
height: 4004

Potrafią wstrzymać oddech na kilka minut. Ten lud przystosował się do życia pod wodą
type: item
date: 2026-03-02T08:57:22.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Adventure
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: fakty i mity
subject: filipiny
subject: genetyka
subject: indonezja
subject: malezja
subject: nurkowanie
subject: Sport
subject: Travel
description: Ludność Bajau od pokoleń żyje w ścisłej symbiozie z morzem. To społeczność z Azji Południowo-Wschodniej, która zasłynęła niezwykłymi zdolnościami nurkowania na jednym oddechu. Badania naukowe pokazują, że ich organizmy wykazują realne adaptacje fizjologiczne i genetyczne związane z życiem w warunkach niedotlenienia.
encoded: Spis treści: Bajau – kim są morscy nomadzi? Wyjątkowe umiejętności nurkowania Adaptacje fizjologiczne – rola śledziony Adaptacje genetyczne – co odkryli naukowcy? Mit o „ludziach ze skrzelami” Bajau jako przykład współczesnej ewolucji człowieka Żyją głównie na wodach Filipin, Malezji i Indonezji. Tradycyjnie zamieszkiwali łodzie lub domy na palach, a ich codzienność przez stulecia była nierozerwalnie związana z rybołówstwem, połowem mięczaków i polowaniem podwodnym. Współcześnie część społeczności prowadzi bardziej osiadły tryb życia, jednak kulturowa tożsamość Bajau nadal silnie związana jest z morzem. Bajau – kim są morscy nomadzi? Bajau (Sama-Bajau, Badjao, Badżawowie) to grupa etniczna określana często mianem „morskich nomadów”. Ich tradycyjny model życia opierał się na stałej mobilności – przemieszczali się między wyspami i lagunami, żyjąc na łodziach zwanych lepa-lepa. Morze było dla nich nie tylko źródłem pożywienia, lecz także przestrzenią społeczną, duchową i ekonomiczną. W przeciwieństwie do wielu społeczności lądowych Bajau przez setki lat funkcjonowali w środowisku, w którym kluczową umiejętnością było nurkowanie bez sprzętu. To właśnie ten styl życia stał się impulsem do badań nad możliwą adaptacją ewolucyjną. Wyjątkowe umiejętności nurkowania Bajau są uznawani za jednych z najlepszych freediverów (nurków wstrzymujących oddech) na świecie. Tradycyjnie nurkowali w poszukiwaniu: ryb, pereł, ogórków morskich, skorupiaków. Niektórzy członkowie społeczności osiągają głębokości kilkudziesięciu metrów, pozostając pod wodą przez kilka minut bez aparatu tlenowego. Kluczowe jest tu zrozumienie, że nie chodzi wyłącznie o trening. Oprócz praktyki istotne znaczenie mają także uwarunkowania fizjologiczne. Warto jednak zaznaczyć, że często powtarzana informacja, jakoby Bajau spędzali „60% czasu pracy pod wodą”, nie ma jednoznacznego potwierdzenia w literaturze naukowej. Nurkowanie jest integralną częścią ich zajęć, lecz dokładne proporcje zależą od regionu i trybu życ…

bajau-GettyImages-175875868-f8837b2.jpg
width: 5616
height: 3744

Dagestan to fascynująca kraina gór. Region skrywa wiele skarbów historii i natury
type: item
date: 2026-03-01T10:22:14.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: azja środkowa
subject: kaukaz
description: Dagestan, a dokładnie – Republika Dagestanu – przez tysiące lat pełnił funkcję strategicznego zwornika kontrolującego przepływ armii, towarów i idei pomiędzy stepami Eurazji a cywilizacjami Bliskiego Wschodu. Współcześnie, staje się coraz popularniejszym kierunkiem turystycznych eskapad, mimo że wiąże się z tym pewne ryzyko. Jaka jest historia tego miejsca? Jakie skarby skrywa? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Geografia Republiki Dagestanu Od Sasanidów do Federacji Rosyjskiej Dagestan to prawdziwy skarbiec natury Dziedzictwo Dagestanu Nazwa regionu to hybryda tureckiego rdzenia dağ (góra) i perskiego przyrostka stan (kraj). W najprostszym tłumaczeniu oznacza „krainę gór”, jednak ta definicja nie jest w stanie w pełni określić tego wielokulturowego, a przy tym także pięknego zakątka. Geografia Republiki Dagestanu Dagestan rozciąga się wzdłuż zachodniego wybrzeża Morza Kaspijskiego na długości około 405 kilometrów. Od północy graniczy z Kałmucją, od zachodu – z Czeczenią, a od północnego zachodu – z Krajem Stawropolskim. Granice południowe i południowo-zachodnie mają charakter państwowy, oddzielając Federację Rosyjską od Azerbejdżanu i Gruzji. Republika zajmuje powierzchnię 50300 kilometrów kwadratowych, co czyni ją największą na Kaukazie Północnym. Teren Dagestanu można podzielić na trzy zasadnicze strefy. Są to: Nizina Nadkaspijska – północna i wschodnia część kraju to obszary nizinne, miejscami depresyjne. Jest to strefa półpustynna i stepowa; pogórze – strefa przejściowa, charakteryzująca się łagodniejszym klimatem i żyznymi glebami, sprzyjająca rolnictwu i sadownictwu; Wielki Kaukaz – południowa i zachodnia część są zdominowane przez wysokie góry, zajmujące ponad połowę terytorium republiki. W przeciwieństwie do zachodniego Kaukazu, góry Dagestanu nie tworzą jednego głównego grzbietu, a skomplikowany system pasm bocznych, płaskowyżów i głębokich dolin rzecznych. Najwyższym szczytem jest Bazarduzu (4466 m n.p.m.), zlokalizowany na granicy z Azerbejdżanem. Od Sasanidów do Federacji Rosyjskiej Historię Dagestanu wypełniają nieustanne walki o kontrolę nad strategicznym korytarzem, łączącym Europę z Azją. Każda kolejna potęga – Rzym, Persja, Kalifat Arabski, Złota Orda, Imperium Osmańskie, Rosja – pozostawiła tam swój ślad. Brama Kaspijska Derbent to jedno z najstarszych miast na terenie obecnej Rosji, z historią osadnictwa sięgającą 5000 lat. W odległej przesz…

dagestan-a1f61bd.jpg
width: 2286
height: 1200

To wtedy komary zwróciły się przeciwko ludziom. Badanie DNA ujawnia przełomowy moment
type: item
date: 2026-02-28T07:25:21.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Przyroda
subject: azja
subject: Homo erectus
subject: komary
subject: owady
description: Komary nie zawsze traktowały ludzi jako główne źródła pożywienia. Najnowsze badania DNA pokazują, że ich preferencje zmieniły się znacznie wcześniej, niż sądzono. Kluczową rolę odegrało pojawienie się Homo erectus w Azji Południowo-Wschodniej. To odkrycie rzuca nowe światło na naszą trudną relację z moskitami.
encoded: Na świecie żyje około 3500 gatunków komarów, ale tylko nieliczne widzą w człowieku główne źródło pożywienia. Niestety, ich ugryzienia są nie tylko nieprzyjemne, ale mogą też prowadzić do zachorowania np. na malarię. Z nowych analiz wynika, że komary zainteresowały się po raz pierwszy człowiekiem w regionie zwanym Sundalandem, który obejmował dzisiejszy Półwysep Malajski, Borneo, Sumatrę i Jawę. Zmiany klimatu zaczęły przerzedzać gęstą dżunglę, tworząc bardziej otwarte przestrzenie. W tym samym czasie w menu owadów pojawiły się wczesne istoty ludzkie. Działo się to między 2,9 a 1,6 miliona lat temu. To był moment przełomowy, który na zawsze zmienił relację między naszym gatunkiem a tymi nieustępliwymi owadami. Skąd to wszystko wiemy? Z najnowszych badań naukowców, które opublikowano właśnie na łamach „Scientific Reports”. Genetyka rzuca światło na nasze relacje z moskitami Naukowcy zbadali DNA 38 komarów należących do 11 gatunków z grupy Anopheles leucosphyrus, żyjących w Azji Południowo-Wschodniej. Zespół przeprowadził zaawansowaną analizę filogenomiczną 2657 genów jądrowych oraz 13 genów mitochondrialnych. Eksperci wykorzystali modele komputerowe i szacunkowe tempo mutacji DNA, aby precyzyjnie zrekonstruować drzewo ewolucyjne tych owadów. W ten sposób udało się wyselekcjonować zestaw 25 genów o najbardziej stabilnym tempie zmian. Porównując różnice genetyczne między komarami, badacze mogli precyzyjnie wskazać moment, w którym w ich menu pojawiła się krew naszych przodków. Uzyskane wyniki badań DNA zestawiono z danymi o historycznych zmianach klimatu oraz zapisami kopalnymi wczesnych ludzi. To dało jasny obraz tego, kiedy komary skierowały swoją ciekawość z małp na człowieka. I okazał się nim być Homo erectus. Erectus na komarzym „talerzu” Głównym wnioskiem płynącym z badań jest to, że upodobanie komarów z grupy Anopheles leucosphyrus do ludzkiej krwi rozwinęło w odpowiedzi na przybycie wczesnych hominidów do Azji Południowo-Wschodniej około 1,8 miliona lat temu. Oz…

komar-a959fb8.jpg
width: 6904
height: 4660

Zaskakujące wyniki badań. W Chinach odkryto najstarsze szczątki pradawnego krewnego człowieka
type: item
date: 2026-02-23T11:57:22.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: antropologia
subject: azja
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: Homo erectus
description: Naukowcy jeszcze raz zbadali trzy czaszki Homo erectus znalezione w chińskim Yunxian. Okazało się, że mają prawie 1,8 miliona lat. To oznacza, że jest to najstarszy dowód na istnienie krewnego człowieka w Azji Wschodniej.
encoded: Opanował ogień, a także tworzył zaawansowane narzędzia, które wykorzystywał w codziennym życiu. Jako jeden z pierwszych żył w zorganizowanych grupach i skutecznie przystosowywał się do różnych środowisk. Homo erectus to wymarły gatunek człowieka, który pojawił się w Afryce około 2 milionów lat temu i był jednym z pierwszych przedstawicieli rodzaju Homo o w pełni wyprostowanej postawie ciała. Naukowcy uważają, że to jeden z pierwszych gatunków człowieka, który opuścił kontynent afrykański i dotarł do Europy i Azji. Kiedy Homo erectus trafił do Azji? Właśnie dlatego H. erectus odegrał kluczową rolę w ewolucji człowieka. Ponadto uważa się go za przodka późniejszych gatunków, w tym Homo sapiens. Jednak ekspansja pradawnych krewnych współczesnych ludzi to jedno z największych wyzwań dla naukowców badających ewolucję człowieka. Wciąż nie do końca wiadomo, kiedy dokładnie opuścili Afrykę i czy była to jedna fala migracji, czy kilka, a także którą drogą się przemieszczali i jak szybko dotarli do Azji Wschodniej. Nowe badanie opublikowane właśnie na łamach czasopisma „Science Advances” rzuca jednak nowe światło na powyższe zagadnienia. W chińskim Yunxian w prowincji Hubei w przeszłości archeolodzy odnaleźli trzy niemal kompletne czaszki Homo erectus, co sprawiło, że region ten uznano za jedno z najważniejszych stanowisk hominidów z wczesnego plejstocenu we wschodniej Azji. Pierwotnie jednak ich wiek został określony na 1,2 mln lat temu. Nowe badania przesuwają ten okres aż o 600 tys. lat. „Wyniki datowania przesuwają czaszki z Yunxian na okres ok. 1,8 mln lat temu, co stanowi najstarsze skamieniałości hominidów odkryte we wschodniej Azji” – napisali w swojej pracy autorzy. Badacze dodają także, że skorygowane datowanie potwierdza model szybkiej ekspansji i szerokiego rozprzestrzenienia Homo erectus. „Przyczynia się także do zmniejszenia luki chronologicznej między najwcześniejszą archeologią a paleontologią hominidów we wschodniej Azji” – czytamy. „Absolutne zaskoczenie” – T…

yunxian-homo-erectus-24ca890.jpg
width: 1200
height: 780

Kraina gościnnych ludzi i zachwycających krajobrazów. Arabia Saudyjska zaprasza do odkrywania nieodkrytego
type: item
date: 2026-02-22T09:00:47.000Z
subject: Lifestyle
subject: Współpraca reklamowa
subject: arabia saudyjska
subject: azja
subject: półwysep arabski
description: Arabia Saudyjska fascynuje podróżników, a dziś można ją odkrywać w łatwy i komfortowy sposób. Nowoczesność spotyka się tu z autentycznym duchem odkrywania, a bezpośrednie połączenia z Warszawy ułatwiają planowanie podróży. Dodatkowym atutem jest łagodny klimat od jesieni do wiosny, co sprawia, że kierunek ten jest atrakcyjnym wyborem przez większą część roku.
encoded: Arabia Saudyjska zaprasza do fascynującego świata kontrastów i autentyczności. Saudyjska część wybrzeża Morza Czerwonego, nowoczesne miasta, bogate dziedzictwo kulturowe, zielone oazy i starożytne miejscowości tworzą przestrzeń, w której historia płynnie przenika się z nowoczesnością. Nowy rozdział nabiera kształtów Transformacja Arabii Saudyjskiej realizowana jest w ramach długofalowej strategii Saudi Vision 2030, która stawia turystykę w centrum przyszłego rozwoju kraju. Nie jest to nagła zmiana, lecz konsekwentne otwieranie Królestwa na świat, wspierane szeroko zakrojonymi inwestycjami oraz wyraźnym ukierunkowaniem na gości zagranicznych. Ta wizja rozwijającej się gospodarki i ambitnego państwa, oparta na filarach dynamicznego społeczeństwa, jest już widoczna w praktyce. Rozbudowana infrastruktura, dynamicznie rozwijająca się oferta kulturalna i rozrywkowa oraz coraz większa dostępność sprawiają, że podróżowanie po kraju staje się łatwiejsze i bardziej atrakcyjne. Jako dwunasty co do wielkości kraj świata, Arabia Saudyjska oferuje ponad 1800 kilometrów linii brzegowej oraz dziesiątki tysięcy stanowisk archeologicznych – wiele z nich jeszcze do niedawna pozostawało właściwie nieodkryte przez podróżników. Dziś to rozległe i zróżnicowane dziedzictwo staje się coraz bardziej dostępne, zapraszając do poznawania miejsca imponującego skalą, historią i naturalnym pięknem. Dynamiczne społeczeństwo kształtujące doświadczenie odwiedzających Jedną z kluczowych cech współczesnej Arabii Saudyjskiej jest energia szybko rozwijającego się społeczeństwa, które patrzy w stronę świata. Dynamika ta widoczna jest w sposobie, w jaki Królestwo tworzy ofertę dla międzynarodowych gości – poprzez programy kulturalne, wydarzenia na światowym poziomie oraz ambitne projekty urbanistyczne skierowane do globalnej publiczności, a jednocześnie zakorzenione w lokalnej tożsamości. Miasta takie jak Rijad i Dżudda goszczą coraz bogatszy kalendarz wydarzeń o międzynarodowej randze, atrakcyjnych dla po…

STAIMG00009-cf8638d-e1771490065857.jpg
width: 1280
height: 790

Olbrzymia modliszka azjatycka kolonizuje Europę. To prawdziwa inwazja
type: item
date: 2026-02-20T14:15:13.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Przyroda
subject: azja
subject: gatunki
subject: inwazja
subject: owady
description: Niewiele gatunków świata entomologii budzi tyle emocji, co modliszka. Ma swoją silną reprezentację w kulturze – szczególnie z powodu morderczych skłonności samic. Na przestrzeni dziejów te niezwykłe owady były głęboko wplecione w lokalne mity i legendy, a niekiedy nawet czczone. Niedługo może być ich coraz więcej – wielkie modliszki azjatyckie szturmem podbijają Europę, budząc wielkie zainteresowanie. I lęk.
encoded: Duża modliszka azjatycka (a raczej jej dwa gatunki: Hierodula tenuidentata oraz Hierodula patellifera) wyjątkowo szybko rozprzestrzenia się w Europie, zwłaszcza w regionie śródziemnomorskim i kontynentalnym. Naukowcy alarmują, że inwazyjny gatunek zagraża rodzimym owadom i drobnym kręgowcom – to prawdziwy owadzi morderca. Namnaża się nawet w miastach, ale skąd ta modliszka się wzięła? Azjatyckie modliszki z inwazją na Europę Modliszki z rodzaju Hierodula coraz śmielej panoszą się w Europie. Według badań zespołu Roberta Battistona z Muzeum Archeologicznego i Przyrodniczego we włoskiej Vicenzie te gatunki pojawiają się na naszym kontynencie od około dekady, jednak ich liczebność znacząco wzrosła w ostatnich latach. Skąd pochodzą i jak wyglądają agresorki? Modliszki azjatyckie pochodzą głównie z Azji Południowo-Wschodniej. Hierodula patellifera osiąga 8 centymetrów długości i świetnie radzi sobie na drzewach, a Hierodula tenuidentata to jej większa kuzynka – mierzy nawet 12 centymetrów. Obie charakteryzują się wydłużonym ciałem, dużą głową i masywnymi przednimi odnóżami chwytającymi. Są drapieżnikami – polują zarówno na owady latające, jak i drobne kręgowce, np. jaszczurki, żaby czy młode ptaki. Zabijają także pożyteczne zapylacze, np. pszczoły miodne. Szybkość ekspansji zawdzięcza zmianom klimatycznym i miastom Jednym z najważniejszych czynników umożliwiających ekspansję tych modliszek są zmiany klimatyczne, które łagodzą zimy w Europie i pozwalają azjatyckim gatunkom na przetrwanie sezonów chłodnych. Modliszki te doskonale wykorzystują również środowiska miejskie i podmiejskie – korzystają z tzw. efektu miejskiej wyspy ciepła oraz licznych kryjówek, takich jak ogrody, parki czy tzw. hotele dla owadów. Europejskie modliszki nie mogą sobie poradzić Ekspansja Hierodula patellifera i Hierodula tenuidentata wywołuje poważne zaburzenia w lokalnych ekosystemach. Szczególnie na obszarach, gdzie wcześniej nie występowały tak silne, drapieżne owady – np. w Polsce. Modliszki zw…

FABRIC-KOLAZ-32-74-5a8283c.jpg
width: 2700
height: 1800

Trzecia rzeka świata wraca do życia. Taki projekt mogły przeprowadzić tylko Chiny
type: item
date: 2026-02-16T12:29:24.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Przyroda
subject: azja
subject: chiny
subject: ochrona przyrody
subject: rzeki
description: W rzece Jangcy odradza się bioróżnorodność, a liczebnośc ryb gwałtownie rośnie. Po 70 latach degradacji ekosystemu rząd Chin wprowadził bezprecedensowy, 10-letni zakaz połowów. I przynosi on wymierne efekty, potwierdzone badaniami opublikowanymi w „Science”.
encoded: Dorzecze Jangcy to jeden z najważniejszych na świecie obszarów pod względem bioróżnorodności słodkich wód. W ciągu ostatnich 70 lat działalność człowieka doprowadziła jednak niemal do załamania całego ekosystemu. Aby powstrzymać tę degradację, w 2021 roku chiński rząd wprowadził bezprecedensowy zakaz połowów na 10 lat. Najnowsze badanie, opublikowane w czasopiśmie „Science” wskazuje, że to radykalne podejście zaczyna przynosić efekty. Jangcy – życiodajna tętnica Chin Jangcy, nazywana też Rzeką Błękitną, jest najdłuższą rzeką Azji i trzecią pod względem długości na świecie. Ma długość ok. 6300 km, a jej dorzecze obejmuje około 1,8 mln km², co stanowi aż jedną piątą powierzchni Chin. Rzeka ma fundamentalne znaczenie dla Państwa Środka: w jej dorzeczu mieszka około 40% ludności kraju, a z tamtejszych pól pochodzi aż 75% ogólnokrajowych zbiorów ryżu. Jangcy jest też kluczowym szlakiem transportowym oraz gigantycznym źródłem energii dzięki licznym tamom, w tym słynnej Zaporze Trzech Przełomów, która jest jedną z największych elektrowni wodnych na świecie. Pierwsze oznaki odrodzenia Monitoring prowadzony w latach 2018–2023 wykazał, że wprowadzenie zakazu połowów skutecznie odwróciło trwający od 70 lat trend spadkowy w populacjach ryb. Analizy biomasy i bioróżnorodności pokazują znaczną poprawę kondycji fizycznej ryb, przy czym najbardziej skorzystały na tym duże gatunki. Pozytywne zmiany odnotowano również w przypadku rzadkich gatunków, takich jak krytycznie zagrożony jesiotr z Jangcy (Acipenser dabryanus) czy Myxocyprinus asiaticus. Przyszłość innego giganta – jesiotra chińskiego (Acipenser sinensis) – nadal jednak pozostaje niepewna. W sumie, według szacunków naukowców, biomasa ryb wzrosła aż o 209%, a bioróżnorodność – o 13%. Nie tylko ryby wracają Jednym z najbardziej spektakularnych sukcesów jest poprawa sytuacji morświnka chińskiego (Neophocaena asiaeorientalis asiaeorientalis), jedynego ssaka słodkowodnego w tej rzece, który nie występuje nigdzie indziej. Jego popu…

jangcy-d3b403d.jpeg
width: 8019
height: 2832

W Wietnamie chcą, by ich zęby były czarne. To praktyka sięgająca aż epoki żelaza
type: item
date: 2026-02-16T09:51:55.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: archeologia
subject: azja
subject: historia
subject: tradycje
subject: wietnam
subject: zęby
description: Nie każdy chce, by jego zęby były śnieżnobiałe i lśniące – to element kultury zachodniej. W Wietnamie jest zupełnie inaczej, a czernienie zębów jest do dzisiaj popularną praktyką wśród niektórych społeczności. Archeolodzy znaleźli dowody na to, że ten szokujący z naszej perspektywy zwyczaj ma już ponad 2000 lat.
encoded: Na stanowisku archeologicznym Dong Xa w północnym Wietnamie naukowcy natrafili na ludzkie szczątki, które są najstarszym dowodem na celowe czernienie zębów. Teraz wiemy więcej o tradycji, która przetrwała wieki i nadal jest elementem wietnamskiej kultury – chociaż z pespektywy Europejczyka nieco szokującym. Czernienie zębów Wietnamie, czyli zupełnie inne kanony piękna Ostatnie znaleziska sprzed 2000 lat potwierdzają, że świadomie barwienie zębów substancjami bogatymi w żelazo i taniny w Wietnamie ma wyjątkowo długą tradycję. Sięga ona funkcjonowania kultury Dong Son, która wyróżniała się rozwiniętym rzemiosłem, obróbką metali oraz rozbudowaną siecią wymian kulturowych i handlowych. Praktyka czernienia zębów była nie tylko lokalnym fenomenem – ślady podobnych zwyczajów można odnaleźć także na terenie innych krajów Azji Południowo-Wschodniej, jak Filipiny, Laos, czy Tajwan, lecz to właśnie w Wietnamie przetrwała ona najdłużej i nabrała najszerszego znaczenia społecznego. Skąd wiemy, że kilka tysięcy lat temu barwiono zęby? Zęby odkryte w jednym z grobów na stanowisku Dong Xa poddano szczegółowej analizie, która wykazała obecność wysokich stężeń żelaza i siarki. Australijscy naukowcy udowodnili, że nie była to przypadkowa zmiana koloru – wynikająca np. z diety czy żucia orzechów – ale efekt specjalnie stosowanych mieszanek barwiących. Te chemiczne odciski palca pokrywają się z efektami uzyskanymi w późniejszych rekonstrukcjach procesu czernienia zębów, a także z danymi etnograficznymi z XIX i XX wieku. Czym czerni się zęby? Starożytne metody czernienia zębów opierały się na wykorzystywaniu żelaza oraz tanin – związków chemicznych naturalnie występujących w roślinach, szczególnie w ich korze, liściach czy łupinach owoców. Proces polegał na aplikowaniu specjalnych past lub cieczy przygotowywanych z lokalnych roślin i związków mineralnych. Jedną z popularnych substancji była sadza z łupin kokosa lub mieszanki zawierające galasy dębowe. Z czasem techniki te zostały udoskon…

GettyImages-166729458-f1e7be0.jpg
width: 5000
height: 3333

Słońce nad Mezopotamią. Czym urzekło mnie tureckie Mardin?
type: item
date: 2026-02-02T07:44:07.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: mezopotamia
subject: turcja
subject: zabytki
description: Zabieram was na weekend do południowo-wschodniej Turcji, do miasta Mardin zawieszonego w chmurach. Przyjechałem tutaj dla widoków, a zostałem dla ludzi, smaków i historii, która dzieje się tu na każdym kroku.
encoded: Spis treści: Prawo do słońca i tajemnica abbar Twierdza z mydła i błękitne migdały Zachód słońca w Medresie „Płaczący” minaret i nastoletni kustosze Kościół, słońce i królowa Wiktoria Finał w pianie Zobacz więcej: skarby w okolicy Mardin DZIEŃ PIERWSZY Wczesne słońce nad Mardin w południowo-wschodniej Turcji działa jak antyczny alchemik. Powoli nasyca fasady domów z żółtego wapienia, nadając im miodowy odcień. Siedzę na tarasie hotelu, który zdaje się wisieć w powietrzu na stromym zboczu wzgórza. Przede mną paruje szklaneczka mocnej herbaty, a poniżej moich stóp rozpościera się Mezopotamia. Bezkresna, płaska jak tafla jeziora równina ginie gdzieś we mgle na horyzoncie, tam gdzie zaczyna się dzisiejsza Syria. Jestem w mitycznym „Międzyrzeczu”, wciśniętym w żyzne widły Tygrysu i Eufratu. Region, w którym się znajduję – Tur Abdin („Góra Sług Bożych”) – od ponad 1600 lat stanowi bijące serce syryjskiego chrześcijaństwa, a jednocześnie dom dla mistyków islamu. Prawo do słońca i tajemnica abbar Mardin przez wieki był kluczowym przystankiem na Jedwabnym Szlaku. To tutaj zmęczone karawany z dalekich Chin i Indii zatrzymywały się, by wymienić jedwab, porcelanę i korzenne przyprawy na lokalne skarby. Historia osadnictwa sięga tu plemienia Subarów, żyjącego na tych ziemiach już 4500 lat p.n.e.. To miejsce jest jak palimpsest – kolejne cywilizacje nadpisywały tu swoje historie na poprzednich, tworząc wielokulturową mozaikę Arabów, Kurdów, Asyryjczyków i Turków. Odrywam wzrok od horyzontu i spoglądam na miasto. To kamienny chaos, który ma jednak swój ukryty porządek. Spacerując uliczkami z przewodnikiem Alimem Kocabıyık, odkrywam geniusz tutejszych architektów. – Domy budowano tu według świętej zasady: żaden budynek nie może rzucać cienia na dom sąsiada ani zasłaniać mu widoku na równinę. Każdy ma tu prawo do słońca i przestrzeni – opowiada Alim. Żółty wapień to nie tylko budulec, to naturalna klimatyzacja – latem chroni przed żarem, zimą oddaje ciepło. Aby zrozumieć to miasto, …

Mardin-Bazar-z-Portykami-bizuteria5-9ee0e69.jpeg
width: 3840
height: 2160

104-letnia Azi Begum nie pamięta takiej tragedii. Co się stało z szafranem?
type: item
date: 2026-02-01T09:44:32.000Z
creator: Matt Stirn
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: azja
subject: przyprawy
subject: rolnictwo
subject: szafran
subject: zmiany klimatyczne
description: Szafran z Kaszmiru, najdroższa przyprawa świata, może zniknąć na zawsze. Rolnicy w Pampore, miejscu od wieków słynącym z jego uprawy, przeżywają dramat po rekordowo niskich zbiorach. Klimat się zmienia, a z nim cała historia i przyszłość kaszmirskiego szafranu.
encoded: Spis treści: Dlaczego kaszmirski szafran znika z pól? Naukowcy i rolnicy szukają przyczyn Z jakiego powodu kaszmirski szafran uznawany jest za najlepszy na świecie? Dlaczego zbiór szafranu wymaga zaangażowania całej wioski? Jak zmiany klimatu dewastują kaszmirskie pola szafranu? Czy technologia uratuje szafran? Kaszmir balansuje między innowacją a tradycją Szafran to więcej niż przyprawa – to dusza Kaszmiru Po jednym z najgorszych sezonów zbiorów w historii rolnicy z Doliny Kaszmiru coraz głośniej wyrażają obawy o przyszłość swojego najcenniejszego skarbu – szafranu. Tylko przez trzy dni w roku tysiące fioletowych kwiatów zakwitają jesienią, ukazując ukryte wewnątrz ciemnoczerwone nitki – znamiona słupka kwiatu krokusa. Po zerwaniu i wysuszeniu przekształcają się one w najdroższą przyprawę świata, cenioną zarówno za intensywny smak, jak i właściwości lecznicze. Tysiące rolników każdego roku wracały na należące do rodzin poletka, by w listopadzie zrywać delikatne kwiaty krokusa. Tradycyjnie zbiory trwały od świtu do zmierzchu i kończyły się dopiero, gdy słońce znikało za zachodnimi górami, w stronę granicy z Pakistanem. Jednak w czasie wyjątkowo suchego sezonu ostatniej jesieni, który przypadł na przełom października i listopada, dzienne zbiory ograniczyły się do zaledwie kilku godzin. Dla wielu mieszkańców był to najgorszy sezon zbiorów, jaki są w stanie sobie przypomnieć. Dlaczego kaszmirski szafran znika z pól? Naukowcy i rolnicy szukają przyczyn W latach 2024 i 2025 produkcja szafranu w Kaszmirze osiągnęła rekordowo niski poziom. W ciągu dwóch dekad jego uprawy w regionie zmniejszyły się aż o 68%. Lokalni rolnicy i eksperci wskazują, że główną przyczyną są zmieniające się opady i temperatury w zachodnich Himalajach. Przyszłość kaszmirskiego szafranu staje się coraz bardziej niepewna, dlatego wielu producentów stara się łączyć tradycyjne metody z nowoczesną wiedzą, by ratować uprawy. Pampore, miejscowość położona w administrowanej przez Indie części Kaszmiru, znaj…

2026-01-21-125006-The-uncertain-future-of-the-worlds-most-expensive-spice--National-Geographic-i-8356bf3.png
width: 1329
height: 884

Dziennikarz Travelera poleciał do Tel Awiwu. „Tego napięcia nie da się znieść”
type: item
date: 2026-01-31T13:34:19.000Z
creator: Michał Cessanis
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: bliski wschód
subject: izrael
subject: turystyka
subject: wojna
description: MSZ odradza podróże do Izraela. Turyści i pielgrzymi z Polski podróżują tam z... aplikacją ostrzegającą przed nalotami. Sprawdziliśmy, jak wygląda sytuacja w Tel Awiwie w 2026 r.
encoded: Spis treści: Pielgrzymi i plażowicze Życie na promenadzie Kulinarna codzienność z telefonem w ręku Ślady na murach Napięcie trudne do zniesienia Ta podróż bardzo się różniła od innych. Zanim w ogóle spakowałem walizkę, musiałem dopełnić procedur, o których jeszcze kilka lat temu bym nie pomyślał, planując podróż nad Morze Śródziemne. Pierwszy krok: rejestracja w systemie „Odyseusz” polskiego MSZ – na wypadek konieczności nagłej ewakuacji. Drugi: złożenie wniosku o ETA-IL. To nowy, bezwzględny wymóg izraelskich służb granicznych – elektroniczne zezwolenie na wjazd, bez którego nie zostanę wpuszczony na pokład samolotu. Ale najważniejsza była instalacja aplikacji „Tzeva Adom” (Red Alert). To system wczesnego ostrzegania zintegrowany z obroną cywilną, który wyciem syreny informuje o nadlatujących rakietach i daje sekundy na znalezienie schronienia. Codziennie przed wylotem śledziłem też doniesienia z Bliskiego Wschodu. Zastanawiałem się nie nad tym, nie jaka będzie pogoda, ale czy przestrzeń powietrzna pozostanie otwarta. To była podróż nerwowa od samego początku. Pielgrzymi i plażowicze Ląduję na lotnisku Ben Guriona w ciągu dnia. Jestem tu pod koniec stycznia, kilka dni po tym, gdy duża część grupy Lufthansy zawiesiła rejsy nocne do Tel Awiwu. Ryzyko operacyjne i trudności w identyfikacji zagrożeń po zmroku uznano za zbyt wysokie. Ze mną turyści i pielgrzymi z Polski, którzy przylecieli bezpośrednio LOT-em (nasz narodowy przewoźnik, podobnie jak linia Wizz Air, realizuje połączenia do Tel Awiwu). Hala przylotów jest cichsza niż zwykle. Czekając na bagaż, wdaję się w rozmowę z mężczyzną stojącym obok. To Marek, pilot wycieczek, który właśnie przyleciał z grupą z Polski. Mimo że nasze MSZ odradza podróże (komunikat „Nie podróżuj”), on jest tu regularnie. – Ludzie pytają mnie: czy tam nie strzelają? – mówi, obserwując przesuwające się walizki. – Odpowiadam im faktami: konflikt toczy się punktowo. Jerozolima czy Galilea to miejsca, które żyją z turystów i są relatywnie b…

tel-awiw-1-83889cf.jpg
width: 4032
height: 3024

Gdy brakuje bliskich, Japończycy wynajmują przyjaciół. Ta usługa naprawdę działa
type: item
date: 2026-01-31T11:57:45.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Lifestyle
subject: Traveler
subject: azja
subject: japonia
subject: rodzina
subject: samotność
subject: Społeczeństwo
description: Kilka dni temu do polskich kin trafił film „Rodzina do wynajęcia”, w którym amerykański aktor mieszkający w Tokio podejmuje pracę jako „członek rodziny na zamówienie”. Choć fabuła może brzmieć jak czysta fikcja, podobne usługi naprawdę istnieją. W Japonii od lat działają agencje oferujące wynajem osób, które na kilka godzin lub dni wcielają się w role bliskich, partnerów czy przyjaciół.
encoded: Starzejące się społeczeństwo, rosnąca samotność i silna presja społecznych oczekiwań sprawiają, że relacje międzyludzkie w Japonii przybierają czasem nieoczywiste formy. W odpowiedzi na te zjawiska powstał specyficzny segment rynku usług – firmy oferujące „wynajem relacji”. Klienci mogą zatrudnić kogoś, kto zagra rolę męża, żony, ojca, matki, babci, a nawet współpracownika czy przyjaciela. Dla jednych to sposób na poradzenie sobie z izolacją, dla innych – narzędzie do utrzymania pozorów w świecie, w którym wizerunek społeczny wciąż ma ogromne znaczenie. Początki wynajmu „rodzin” w Japonii. Skąd wzięło się to zjawisko? W Japonii usługi polegające na wynajmowaniu aktorów do ról członków rodziny, przyjaciół czy towarzyszy codziennych aktywności mają swoje korzenie już w początku lat 90. XX wieku, kiedy jedna z pierwszych firm w Tokio zaczęła oferować tego typu rozwiązania jako tzw. „usługi miękkie”, czyli kontakty z innymi z empatią i wsparciem, które miały pomagać osobom w trudnych sytuacjach społecznych. Firmy te, choć brzmią dziś egzotycznie dla zachodnich odbiorców, powstały w odpowiedzi na konkretne potrzeby: samotność, presję społeczną i lukę w tradycyjnych relacjach międzyludzkich. Pionierami tego segmentu byli przedsiębiorcy, którzy już ponad dwie dekady temu dostrzegli potencjał rynku. Jednym z nich jest Ryuichi Ichinokawa, który około 20 lat temu założył firmę Heart Project, określając jej działalność mianem „usługi dodatkowej obecności”. Jego koncepcja polegała na wynajmowaniu ludzi, którzy mogą zastąpić kogoś bliskiego w życiu klienta, wypełniając lukę emocjonalną lub społeczną. Ceny takich usług były zróżnicowane w zależności od roli i długości wynajmu, a sama idea szybko zyskała na popularności i zaczęła się rozprzestrzeniać w całym kraju. To właśnie ta długoletnia praktyka i ewolucja rynku sprawiły, że zjawisko wynajmu relacji stało się na tyle znane, iż stało się inspiracją dla twórców filmowych. Głośno zrobiło się o tym ponownie w kontekście premiery o…

wynajem-d74ce38.jpg
width: 7008
height: 4672

Najbardziej konserwatywny emirat postawił na kulturę zamiast blichtru. Muzea są tu ważniejsze niż wieżowce
type: item
date: 2026-01-31T10:27:57.000Z
creator: Marzena Mróz
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: półwysep arabski
subject: zjednoczone emiraty arabskie
description: Szardża nie błyszczy jak Dubaj, nie imponuje monumentalnością jak Abu Zabi. Słynie z białych plaż i rezerwatów przyrody. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”.
encoded: Spis treści: Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Atrakcje Szardży – muzea, meczety i nowoczesna sztuka Pustynie i plaże Szardży – natura poza miastem Szardża – informacje praktyczne Będąc w ZEA, szukałam miejsca bardziej zakorzenionego w tradycji, pełnego orientalnego nastroju i refleksji. I to właśnie tu, w Szardży, to odnalazłam. Nazwa emiratu pochodzi od arabskiego rdzenia oznaczającego „wschód”, dlatego mieszkańcy z dumą nazywają go „krajem, gdzie wschodzi słońce”. Od razu poczułam, że to miejsce inne niż sąsiednie. Wydało mi się lekko zamglone, jakby ktoś posypał dachy domów i strzeliste minarety warstwą rdzawego piasku. W Emiratach mówi się, że Dubaj buduje wieżowce, Abu Zabi inwestuje w potęgę, a Szardża – pielęgnuje duszę. To trzeci co do wielkości emirat ZEA, zaraz po Abu Zabi i Dubaju, zamieszkany przez 1,8 mln osób. Szardża – najbardziej konserwatywny emirat ZEA Emir Szardży, szejk Sułtan ibn Muhammad Al-Qasimi, będąc pisarzem, od lat pracuje nad wizerunkiem swojego emiratu jako oazy wiedzy i humanistyki. To tu powstają jedne z najważniejszych w świecie arabskim centra kultury i projekty literackie – nic dziwnego, że w 2019 r. UNESCO przyznało mu tytuł Światowej Stolicy Książki. Musiałam jednak pamiętać, że ta intelektualna oaza jest równocześnie miejscem, gdzie zasady islamu są wyjątkowo surowo przestrzegane. Emirat uchodzi za najbardziej konserwatywny w ZEA. Znajduje to swoje odzwierciedlenie m.in. w ubiorze. Widziałam kobiety ubrane w długie czarne abaje, z hidżabem zakrywającym włosy, szyję i uszy. Wiele z nich nosi również nikab – maskę zakrywającą dolną część twarzy, pozostawiającą widoczne jedynie oczy. Na publicznych plażach nie wolno nosić bikini ani jednoczęściowych kostiumów. Kobiety mogą wejść do wody jedynie w długiej tunice i legginsach lub w tzw. burkini. Stroje kąpielowe są dozwolone tylko na niektórych prywatnych, hotelowych plażach. W imię zasad islamskiej skromności haya w czasie ramadanu ubierają się w jeszcze bardziej bezks…

szardza-GettyImages-669463000-daa40b1.jpg
width: 6016
height: 4016

To drugie największe miasto Korei Południowej. Plaże sąsiadują tu z wieżowcami
type: item
date: 2026-01-25T10:33:26.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: korea
subject: korea południowa
subject: miasta
description: Drugie największe miasto Korei jest znane z międzynarodowego festiwalu filmowego. W Pusanie można też spróbować egzotycznych owoców morza, a potem zdrzemnąć się w parku.
encoded: Spis treści: Dlaczego warto odwiedzić jimjilbang w Pusanie choć raz w życiu? Najbardziej niezwykły targ rybny w Korei? W Pusanie zobaczysz rzeczy, które trudno zapomnieć Festiwal filmowy w Pusanie Ajeossi jest trochę skonfundowany. Mimo włożonego trudu nie jest w stanie doprowadzić mnie do należytego porządku. Europejski brud, który przyniosłem ze sobą do jednej z publicznych łaźni w mieście Pusan (Busan), okazał się ponad jego siły. Dla jasności: nie stronię na co dzień od wody i mydła. W podróży zdarza mi się brać prysznic trzy razy dziennie. W Korei to jednak za mało. Jeżeli nie spędzasz kilku godzin każdego dnia na szorowaniu się, udrażnianiu porów skóry, nakładaniu lepkich od śluzu ślimaka maseczek na twarz i wklepywaniu w siebie nieskończonej ilości balsamów, jesteś… no cóż, trochę brudasem. Ten kraj ma obsesję na punkcie piękna i czystości. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni potrafią zrobić wszystko, by zyskać na atrakcyjności. Dlaczego warto odwiedzić jimjilbang w Pusanie choć raz w życiu? Ajeossi to koreańskie słowo, które można przetłumaczyć jako „wujaszek”. Używa się go do określenia w grzeczny sposób mężczyzn starszych od siebie, których dobrze się nie zna. Może być to sprzedawca czy kasjer. Mój „wujaszek” jest szorowaczem-masażystą pracującym w łaźni. Te przybytki przyciągają tłumy, które przelewają się przez kolejne izby, w których można się pławić w wodzie o różnej temperaturze lub wygrzewać się w saunach. Przechodząc z pomieszczenia do pomieszczenia, zawsze należy się umyć. I nie mówimy tu o szybkim prysznicu, lecz o długich minutach spędzonych na skrobaniu się twardą szczotką. Można robić to samodzielnie lub oddać się w ręce ajeossi. Zdecydowałem się na tę drugą opcję. Starszy mężczyzna kazał mi się położyć na plastikowym stole i zabrał się do szorowania żółtą myjką, okładania mnie pięściami i zalewania gorącą wodą z mydłem. Gdy 20 minut później wstałem, zdawało mi się, że moja skóra jest absolutnie miękka i zupełnie nowa, ale mężczyzna potrząsał zmar…

pusan-1-d9eef8f.jpg
width: 1800
height: 1200

To najpiękniejszy hotel na świecie. Powstał w sercu historycznej dzielnicy
type: item
date: 2026-01-18T10:32:56.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: azja
subject: chiny
subject: hotele
subject: pekin
description: Współczesne hotele coraz rzadziej pełnią wyłącznie funkcję noclegową. Coraz częściej zaś oferują gościom doświadczenia wykraczające poza standardowe pobyty, już od progu wprowadzając w inną estetykę, kulturę i sposób myślenia o podróżowaniu. Tak jest również w przypadku obiektu, który niedawno został uznany za najpiękniejszy hotel na świecie. Co istotne, zwycięzca prestiżowego zestawienia znajduje się w Azji i czerpie inspirację z lokalnego dziedzictwa architektonicznego.
encoded: Niedawno jeden z hoteli został uhonorowany tytułem „Najpiękniejszego Hotelu Świata” w ramach międzynarodowego konkursu Prix Versailles, przyznającego nagrody za wybitne osiągnięcia w dziedzinie architektury i designu. Laureatów ogłoszono 4 grudnia 2025 roku podczas uroczystej ceremonii w siedzibie UNESCO w Paryżu. Jury, w którego skład w tym roku weszła między innymi aktorka Emma Watson, doceniło zwycięski obiekt za wyjątkową umiejętność uchwycenia ducha stolicy Chin. Kluczowe znaczenie miało tu harmonijne połączenie tradycyjnej architektury pekińskich hutongów z nowoczesną elegancją i współczesnym podejściem do luksusu. Luksus wpisany w historyczne hutongi Pekinu Kiedy Mandarin Oriental Qianmen otworzył się pod koniec 2024 roku, szybko stało się jasne, że ten hotel opowiada o Pekinie w zupełnie inny sposób. Zamiast dominować nad miastem nowoczesną, wielopiętrową bryłą, obiekt został wkomponowany w jedną z najstarszych i najbardziej autentycznych struktur urbanistycznych stolicy – sieć hutongów, czyli wąskich uliczek, które od wieków stanowią serce lokalnego życia. Hotel powstał w historycznej dzielnicy Caochang Hutong, zaledwie kilka minut spacerem od placu Tian’anmen, Zakazanego Miasta i Narodowego Muzeum Chin, a mimo to pozostaje niemal odcięty od miejskiego zgiełku. Jest to jeden z najmniejszych obiektów w globalnym portfolio marki Mandarin Oriental: składa się z 42 parterowych rezydencji rozproszonych wzdłuż kilku ulic, pomiędzy autentycznymi domami mieszkańców, niewielkimi restauracjami i lokalnymi barami. Każdy z domów zaprojektowano indywidualnie, z poszanowaniem oryginalnego układu architektonicznego, i wyposażono w prywatny dziedziniec – tradycyjny element chińskiej zabudowy, sprzyjający ciszy, intymności i naturalnemu rytmowi dnia. Renowację przeprowadzono we współpracy z lokalnymi mistrzami rzemiosła, wykorzystując techniki stolarskie, kamieniarskie i dekoracyjne stosowane od pokoleń, dzięki czemu obiekt nie imituje przeszłości, lecz jest jej świadomą ko…

Mandarin-Oriental-Qianmen-e588519.jpg
width: 1408
height: 924

Adżman to połączenie arabskiej nowoczesności i tradycji. Znalazłem tu ukryty skarb przyrody
type: item
date: 2026-01-17T08:57:58.000Z
creator: Michał Głombiowski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: atrakcje turystyczne
subject: azja
subject: półwysep arabski
subject: zjednoczone emiraty arabskie
description: Zanurzony w nowoczesności emirat Ajman (Adżman) często zaskakuje swoim silnym przywiązaniem do tradycji. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”!
encoded: Spis treści: Stocznia w Adżmanie Targ suk Saleh Promenada Ajman Corniche Ajman Museum Rezerwat Al Zorah Adżman – informacje praktyczne Dzień zaczyna się od zapachu drewna. Świeżo przyciętych desek, trocin zsuwających się strugami spod hebla, gęstej żywicy. Wdycham go o świcie, przysłuchując się stukotowi młotków i rozmowom toczonym przez rzemieślników. Stocznia w Adżmanie O tej godzinie w stoczni panuje niewielki ruch, ale praca już trwa. Wszystko powstaje tu ręcznie, bez pośpiechu, z wykorzystaniem technik przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Liczy się przede wszystkim jakość, a nie ilość. Jestem w stoczni w Adżmanie, mieście będącym głównym punktem najmniejszego emiratu w ZEA. To najstarsza i ostatnia już w tym regionie stocznia zajmująca się produkcją i naprawą łodzi dau. Przez wieki te wąskie statki napędzane trójkątnym żaglem przecinały Zatokę Perską. Aż do połowy ubiegłego wieku kursowały między krajami arabskimi i wschodnim wybrzeżem Afryki, wykorzystując do tego siłę wiatru. Niosły przyprawy, daktyle, ryby, perły, a w drodze powrotnej głównie drewno, którego tu, w pustynnym otoczeniu, zawsze brakowało. Dau ożywiały handel, który pozwolił Emiratom Arabskim na szybką ekspansję i rozwój. Wciąż jeszcze można je tu zobaczyć, choć dziś są w mniejszości. Bogaci mieszkańcy kraju chętniej wybierają napędzane silnikami motorówki. Zamiłowanie do dau wciąż mają jednak we krwi – często nawet nowoczesne, odlewane z kompozytów kadłuby nawiązują kształtem do tradycyjnych statków. Drewniane dau mają zbyt wiele zalet, by tutejsza społeczność zupełnie je porzuciła. Wielu rybaków używa łodzi odziedziczonych po ojcach i dziadkach. Trzeba o nie dbać i je naprawiać. Pracy dla szkutników więc nie brakuje. Ostatnio jednak stocznia zyskała dodatkową wartość – jest traktowana jako miejsce o znaczeniu historycznym i edukacyjnym. Można się tu wybrać na wycieczkę z przewodnikiem, a przy odrobinie szczęścia nawet spróbować swoich sił w szkutnictwie. Targ suk Saleh Na podobne ślady prz…

Adzman-99028ef.jpg
width: 1913
height: 1200

W Himalajach coraz mniej śniegu. Naukowcy ostrzegają przed narastającym kryzysem
type: item
date: 2026-01-13T09:59:04.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Przyroda
subject: azja
subject: himalaje
subject: śnieg
subject: zmiany klimatyczne
description: Badania przeprowadzone m.in. przez Indyjski Departament Meteorologii ukazują, że Himalaje stają wobec podwójnego kryzysu. Z jednej strony dochodzi do gwałtownego topienia lodowców, a z drugiej pasmo górskie otrzymuje coraz mniej śniegu. Oba te czynniki mogą wpłynąć nie tylko na klimat najwyższych gór świata, ale również zmienić życie nawet dwóch miliardów ludzi.
encoded: Himalaje od lat mierzą się ze szkodliwymi skutkami gwałtownego topnienia lodowców. Pola lodowe, które są naturalnym magazynem dziesiątek gigaton lodu, intensywnie zanikają, destabilizując okoliczny system hydrologiczny. Nieregularne wylewanie rzek stwarza m.in. problemy związane z nawadnianiem pól uprawnych. Naukowcy ostrzegają o drugim problemie dotykającym najwyższe pasmo górskie – brakiem regularnych opadów śniegu. Bezśnieżna zima Podczas gdy w Polsce doświadczamy jednej z najbardziej śnieżnych zim w ciągu ostatnich kilku lat, Himalaje mierzą się z niemal całkowitym brakiem opadów. Indyjski Departament Meteorologii opublikował uderzające dane – w całym grudniu nie odnotowano tam żadnych hydrometeorów. Na szczyty w północnych Indiach nie spadł w tym miesiącu ani śnieg, ani deszcz. Indyjscy meteorolodzy alarmują również, że ilość opadów deszczu lub śniegu w stanach takich jak Uttarakhand czy Himachal Pradesh będzie znacząco niższa niż tzw. średnia wieloletnia (LPA), mierzona na danym obszarze w okresie od 30 do 50 lat. Według prognoz, między styczniem a lutym regiony te odnotują o 86% niższe opady w porównaniu z LPA, która dla okresu 1971–2020 wynosi 184,3 mm. Inne badania, przeprowadzone przez Indyjski Instytut Technologii w Dżammu wskazują, że w ciągu ostatnich pięciu lat ilość opadów śniegu w północno-zachodnich Himalajach była o jedną czwartą niższa niż średnia notowana w 40-letnim okresie referencyjnym 1980–2020. Brak śniegu w Nepalu Indie nie są odosobnione w zmaganiach z niedoborem śniegu. Profesor meteorologii z Uniwersytetu Tribhuvan w Katmandu, Binod Pokharel zwraca uwagę, że od października na terenie całego Nepalu nie odnotowano żadnych opadów deszczu. Oznacza to, że po raz kolejny mamy do czynienia z nepalską „suchą zimą”, która powtarza się niemal za każdym razem w ciągu ostatnich pięciu lat. W tej sytuacji nie pomagają nawet sporadycznie występujące intensywne opady śniegu, ponieważ mają one charakter krótkotrwałych, ekstremalnych epizodów, a nie reg…

shutterstock2720825173-fedb32b.jpg
width: 3791
height: 2528

Mieszka tu 180 tysięcy osób, choć warunki są nieludzkie. To jedno z najgorszych miejsc do życia
type: item
date: 2026-01-05T10:00:34.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: przemysł
subject: rosja
description: Norylsk to jedno z najdalej wysuniętych na północ miast świata. Życie toczy się tu w cieniu toksycznego dymu i ekstremalnego mrozu. Mieszkańcy tego zamkniętego ośrodka żyją średnio o 10 lat krócej niż reszta obywateli Rosji.
encoded: Spis treści: Gdzie znajduje się Norylsk? Przemysł w Norylsku Warunki życia w Norylsku Historia Norylska Wyobraź sobie miasto, w którym roślinność praktycznie nie występuje, a powietrze jest tak bardzo zanieczyszczone, że „można je kroić”. Gdzie ludzie żyją średnio o 10 lat krócej. Gdzie zimą dwucyfrowe temperatury poniżej zera nie są wyjątkiem, a normą. Gdzie przez około 270 dni w roku na ulicach zalegają hałdy śniegu, a przez 44 dni nie wschodzi Słońce. To właśnie Norylsk. Gdzie znajduje się Norylsk? Norylsk to miasto w azjatyckiej części Rosji. Znajduje się w Kraju Krasnojarskim, w Tajmyrskim Dołgano-Nienieckim rajonie. Od Moskwy dzieli je ok. 2 tys. km. To jedno z najdalej wysuniętych na północ miast i najdalej wysunięte o tak dużym zaludnieniu. Obecnie mieszka tam ok. 180 tys. osób, a w czasach ZSRR populacja Norylska była kilkukrotnie większa. Całkowita izolacja Mimo że Norylsk znajduje się na kontynencie, można poczuć się tam jak na wyspie. Miasto ze wszystkich stron otoczone jest morzem bezkresnej tundry. Nie docierają tam prawie żadne drogi, prowadzące do innych rosyjskich miast. Tylko jedna wychodzi poza Norylsk i wiedzie do położonego 100 km dalej lotniska i miasta portowego Dudinka nad Jenisejem. Linia kolejowa? Jest, ale kursują nią wyłącznie pociągi towarowe. Z odleglejszych zakątków, do Norylska dostać się można wyłącznie drogą lotniczą lub wodną. O ile wcześniej uzyska się zezwolenie od Federalnej Służby Bezpieczeństwa, bo Norylsk funkcjonuje na zasadach miasta zamkniętego. W latach 90. XX wieku organizowano wycieczki turystyczne do Norylska, ale teraz obcokrajowcy właściwie nie mają tam czego szukać, zwłaszcza mieszkańcy Zachodu. Tylko wybrani przedsiębiorcy z Białorusi mogą dostać się do miasta, a pozwolenie na zamieszkanie i pracę, poza Rosjanami, otrzymują właściwie tylko mieszkańcy bliskich krajów azjatyckich: Kazachowie, Tadżykowie i Uzbecy. Dlaczego rosyjskie władze wprowadziły tam ograniczenia w zakresie przemieszczania się i zamieszkania, sko…

Najbardziej-przygnebiajace-miasto-f912655.jpg
width: 3727
height: 2795

Jeden z najbardziej inteligentnych naczelnych świata. Jego przyszłość zależy od ludzkich decyzji
type: item
date: 2026-01-04T10:25:56.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Przyroda
subject: azja
subject: małpy
subject: orangutan
subject: orangutany
subject: ssaki
description: Orangutany to jedne z najbardziej niezwykłych naczelnych świata – inteligentne, silne i całkowicie uzależnione od tropikalnych lasów. Choć ich los budzi coraz większy niepokój, wciąż niewiele osób wie, jak różnorodna i skomplikowana jest ich biologia. Poznaj gatunki orangutanów, miejsca ich występowania, długość życia oraz dowiedz się, czy mogą być groźne dla człowieka.
encoded: Spis treści: Gdzie żyją orangutany? Jak długo żyją orangutany? Dieta i zachowania orangutanów Czy orangutany są groźne? Zagrożenia i ochrona orangutanów Orangutan to jeden z najbardziej fascynujących gatunków naczelnych. Przez wiele lat uważano, że istnieją dwa gatunki – orangutan borneański (Pongo pygmaeus) i orangutan sumatrzański (Pongo abelii). Dopiero niedawno, bo w 2017 roku, opisano trzeci gatunek: orangutana tapanulijskiego (Pongo tapanuliensis), żyjącego w niewielkiej, izolowanej populacji na Sumatrze. Każdy z tych gatunków różni się nieco wyglądem, zachowaniem i preferencjami środowiskowymi. Orangutan sumatrzański jest zwykle smuklejszy, ma jaśniejsze, puszyste futro i spędza więcej czasu na drzewach. Gatunek sumatrzański ma też na twarzy długie włosy, czego nie zauważa się u orangutana borneańskiego. Orangutan tapanulijski natomiast uchodzi za najbardziej zagrożonego – jego populację szacuje się na zaledwie kilkaset osobników. Mimo tych różnic wszystkie orangutany łączy charakterystyczna sylwetka: długie ramiona, krótkie nogi, imponująca siła mięśni oraz inteligencja, którą badacze porównują z poziomem kilkuletniego dziecka. W świecie przyrody to wyjątkowi specjaliści od życia na drzewach i mistrzowie adaptacji do środowiska tropikalnych lasów. Gdzie żyją orangutany? W naturze orangutany występują wyłącznie w Azji Południowo-Wschodniej, na dwóch wyspach: Borneo i Sumatrze. Oba obszary charakteryzują się gęstymi lasami deszczowymi, które dostarczają zwierzętom pożywienia, schronienia i rozbudowanej sieci drzew umożliwiającej przemieszczanie się bez schodzenia na ziemię. Orangutan borneański zamieszkuje rozległe, choć coraz bardziej pofragmentowane lasy Borneo, podzielone administracyjnie między Indonezję, Malezję i Brunei. Różne podgatunki orangutana borneańskiego zamieszkują różne części wyspy. Orangutan sumatrzański żyje głównie w północnej-zachodniej części Sumatry. Z kolei orangutan tapanulijski ograniczony jest do jednego, niewielkiego pasma lasu na p…

orangutan-57f5010.jpg
width: 2010
height: 1340

Syria znów otwiera się na turystów. „W Damaszku czułam się bezpiecznie”
type: item
date: 2025-12-27T12:44:16.000Z
creator: Milena Rachid Chehab
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: syria
subject: turystyka
description: Jeszcze niedawno Syria była okiem wojennego cyklonu. Dziś to gorący punkt na podróżniczej mapie. Damaszek i Aleppo budzą się z głębokiego snu.
encoded: Spis treści: Damaszek: Al-Halbouni i muzeum Pałac, meczet i bazary Aleppo Syria – informacje praktyczne Cokolwiek by się działo, nic nie jest pilniejsze niż pójście na buzę, czyli bliskowschodnie lody. Śnieżnobiałe, ciągnące się, obficie posypane pistacjami. Swoją konsystencję i orientalny posmak zawdzięczają salepowi, czyli mączce z korzenia orchidei, oraz mastyce, czyli żywicy z drzewa pistacji kleistej. Wszystko ubija się w wielkich metalowych pojemnikach ogromnymi tłuczkami, dokładnie tak samo jak 130 lat temu – w lodziarni Bakdash. Mieści się ona w samym środku krytego blachą suku Al-Hamidiyeh i od czasu założenia w 1895 r. również nic się w niej nie zmieniło. Lody z Bakdasha z dostawą do pałacu zamawiała tu ponoć nawet rządząca Syrią rodzina Asadów, ale od czasu upadku reżimu o tym się nie wspomina. O tym, że czasy się zmieniły, przypominają mi dziś migające co jakiś czas twarze żołnierzy nowej władzy: długie brody, zawiązane na głowie chusty i niedbale przewieszone przez ramię kałasznikowy. Mieszają się z tłumem miejscowych, backpackerami z Zachodu i turystami z całej Syrii. Damaszek: Al-Halbouni i muzeum Jeszcze rok temu niewinne: „wyskoczmy na weekend do Damaszku”, brzmiało równie absurdalnie jak city break w Pjongjangu dla mieszkańców Seulu. Ale to się zmieniło. Po upadku reżimu Baszszara al-Asada dla wielu podróżników Syria stała się jednym z najgorętszych kierunków na mapie Bliskiego Wschodu. Choć w kraju wciąż bywa niespokojnie, w Damaszku czują się bezpiecznie. Po rewolucji polityczna zawierucha na razie omija stolicę. Najłatwiej poczuć to, spacerując po Al-Halbouni, okolicy znanej z księgarni i bukinistów. Jeszcze rok temu naloty muhabaratu, czyli służby bezpieczeństwa, zdarzały się tu regularnie, a posiadanie nieodpowiednich książek mogło się zakończyć wieloletnim więzieniem. – Przez lata sprzedawałem spod lady tylko tym, którym naprawdę mogłem zaufać. Zakazane pozycje, głównie religijne, trzymałem w domu. Zwykle zdzierałem okładki i zastępowałem bez…

syria-damaszek-2fa5893.jpg
width: 2098
height: 1400

Starożytne centrum nauki, medycyny i władzy ukryte wysoko nad doliną. Było jednym z najpotężniejszych miast Azji Mniejszej
type: item
date: 2025-12-26T11:56:29.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: archeologia
subject: azja
subject: grecja
subject: starożytność
subject: starożytny rzym
description: Pergamon to starożytne miasto, które przez wieki odgrywało kluczową rolę w polityce i kulturze świata śródziemnomorskiego. Na jego historii odcisnęły się zarówno wpływy hellenistyczne, jak i rzymskie. Obecnie jest jednym z najważniejszych stanowisk archeologicznych Azji Mniejszej. Ruiny Pergamonu położone są w pobliżu tureckiej Bergamy i od 2014 roku są wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
encoded: Spis treści: Historia miasta Urbanistyka hellenistyczna w najdoskonalszym wydaniu Dlaczego Pergamon został zniszczony? Dlaczego nazywano go stolicą szatana? Początki osadnictwa na terenie późniejszego Pergamonu sięgają końca VIII wieku p.n.e. i są związane z greckim plemieniem Eolów. W V wieku p.n.e., w czasach wojen grecko-perskich, istniał tu już rozwinięty ośrodek miejski, choć najstarsze zabudowania nie zachowały się do naszych czasów. W kolejnych stuleciach miasto weszło w skład imperium Aleksandra Wielkiego, a po jego śmierci władzę przejął Lizymach. Uczynił z Pergamonu potężną twierdzę i skarbiec, w którym przechowywał ogromne bogactwa zdobyte podczas walk o sukcesję. Historia miasta Po śmierci Lizymacha w 281 r. p.n.e. miasto przejął Filetajros, który ogłosił się władcą i zapoczątkował dynastię Attalidów. To właśnie Attalidzi przekształcili miasto w centrum potężnego, dobrze zarządzanego i bogatego państwa sprzymierzonego z Rzymem. Największy rozkwit przypada na okres rządów Eumenesa II (197–159 p.n.e.) oraz Attalosa II (159–138 p.n.e.). W 133 r. p.n.e. ostatni przedstawiciel dynastii, Attalos III, zapisał królestwo Rzymowi, w wyniku czego Pergamon stał się stolicą rzymskiej prowincji w Azji. W VII wieku n.e. Pergamon został podbity przez Arabów. W okresie bizantyjskim miasto stopniowo traciło dawną rangę, choć nadal pozostawało ważnym ośrodkiem miejskim i strategicznym punktem na mapie regionu. Ostatecznie jednak miasto przekształciło się w niewielki, słabnący ośrodek, który z czasem został wchłonięty przez anatolijskie bejliky i później Imperium Osmańskie. Jednym z najważniejszych osiągnięć Pergamonu była produkcja wysokiej jakości pergaminu, który stopniowo wypierał papirus. Nowy materiał piśmienniczy tak silnie kojarzył się z miastem, że jego łacińska nazwa pochodzi właśnie od nazwy Pergamonu. Pergamon był miastem greckim czy rzymskim? To pytanie pojawia się wyjątkowo często, bo zarówno tradycja grecka, jak i rzymska pozostawiły w mieście wyraźne ślady. …

pergamon-faff045.jpg
width: 2764
height: 1400

„Odwiedziłam kraj niestabilny, kulturowo zamknięty i głęboko patriarchalny” – artykuł nagrodzony w konkursie Travelera
type: item
date: 2025-12-21T09:43:43.000Z
creator: Magdalena Skawińska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: azja
subject: jemen
subject: konkurs travelera
description: Podróż do Jemenu to nie tylko logistyczne wyzwanie – to także konfrontacja z własnymi schematami myślenia i społecznymi stereotypami. Dla kobiety, która decyduje się spojrzeć temu światu prosto w oczy, to doświadczenie staje się czymś znacznie większym niż turystyka.
encoded: Spis treści: Kraj wymagający, decyzja świadoma Hadramaut – region ludzi i historii Album Eyes of Yemen Do Jemenu nie trafia się przypadkiem. To nie jest miejsce z listy „top 10 podróżniczych destynacji” – i właśnie to czyni tę podróż tak wyjątkową. Gdy 21 listopada wylądowałam w Seiyun, w regionie Hadramaut, wiedziałam, że czeka mnie coś więcej niż tylko egzotyka. Czekało mnie doświadczenie, które konfrontuje z wyobrażeniami, stereotypami i własnymi granicami. Kraj wymagający, decyzja świadoma Jemen to kraj wymagający – politycznie niestabilny, kulturowo zamknięty, głęboko patriarchalny. Dla kobiety – tym bardziej podróżniczki – to przestrzeń pełna wyzwań. A jednak właśnie tam postanowiłam wyruszyć, wierząc, że prawdziwe zrozumienie świata wymaga odwagi spojrzenia mu w oczy – także tam, gdzie nie wszystko jest łatwe czy wygodne. Dojazd do Jemenu to zupełnie inny poziom logistyki: wiza załatwiana przez lokalnego przewodnika, certyfikat HIV, przeloty przez Kair, nieustannie zmieniające się rozkłady Yemenia Airlines. Po przylocie – obowiązkowy ubiór (abaja, nikab), osobne strefy dla kobiet i mężczyzn, uzbrojeni eskortujący strażnicy. Dla Europejki brzmi to jak dystopia. Ale dla mieszkańców to codzienność. Hadramaut – region ludzi i historii Podróżowaliśmy wyłącznie po regionie Hadramaut – względnie stabilnym i otwartym na przyjezdnych. Odwiedziliśmy m.in. słynne jemeńskie miasta Al Mukallę i Shibam, zwane „Manhattanem pustyni” – miasto z wieżowcami z gliny, wpisane na listę UNESCO. Ale nie architektura zrobiła na mnie największe wrażenie. To ludzie. Mieliśmy możliwość obserwacji – choćby przez krótką chwilę – kobiet z regionu Hadramaut: beduińskich pasterek w stożkowych słomkowych kapeluszach „madhalla”. Opiekują się kozami od najmłodszych lat, pracują w pełnym słońcu, zakryte od stóp do głów. To ciężka, codzienna praca, ale wykonywana z godnością. Każda pasterka zna swoją trzodę tak, jak matka zna dzieci – rozróżnia je po głosie, reaguje na ich potrzeby. Po ślubie czę…

Hadramaut-GettyImages-167063611-f156b8b.jpg
width: 3456
height: 2304