Kraina jezior u stóp Alp – opowieść z Austrii. Reportaż i fotografie laureata Masterclass National Geographic Polska
Jeszcze do niedawna Austria w moich oczach ograniczała się do Wiednia i raju dla narciarzy. Dzięki wygranej w konkursie National Geographic Masterclass i wyprawie do Dachstein-Salzkammergut mogłem zobaczyć ten kraj z zupełnie innej perspektywy.
Spis treści: Hallstatt Dachstein-Krippenstein Gosausee i Zwieselalm Schafbergbahn Gdzie spędzali w XIX wieku letnie wakacje cesarz Franciszek Józef I i cesarzowa Sisi? Właśnie w Salzkammergut. To malowniczy, niemal magiczny region, w którym monumentalne masywy górskie odbijają się w turkusowych wodach jezior. Ta perła Austrii oferuje krystalicznie czyste powietrze, spektakularne widoki i liczne atrakcje – bez względu na porę roku. Hallstatt Zaraz po przyjeździe wybieram się do Hallstatt. To klimatyczne, bajkowe miasteczko. Odbicie miasta w jeziorze, pastelowe domki przyklejone do skał, widok jeziora otoczonego górami – wszystko wygląda jak ilustracja z baśni. Miejsce tak magiczne, że w Chinach wybudowano – bez wiedzy władz i mieszkańców Hallstatt – jego pełnoskalową replikę. Zanurzam się w wąskie uliczki pełne drobnych ozdób zdobiących podwórka. Chłonę niepowtarzalną atmosferę miasteczka, czując się tak, jakbym nagle znalazł się w filmie o Harrym Potterze. Najlepiej przyjechać tu wcześnie rano, zanim pojawią się tłumy. „W Hallstatt mieszka około 740 osób, a w sezonie odwiedza nasze miasto nawet 10 000 turystów dziennie!” – mówi Cristina, Włoszka, która zakochała się w Austriaku i mieszka tu od ponad 20 lat. Pokazuje mi wąską drogę między domami, którą – omijając tłum turystów – docieram do kościoła. Za nim znajduje się niewielki cmentarz, tak mały, że z czasem zabrakło na nim miejsca. Dlatego powstało ossuarium – słynna Kaplica Czaszek. Znajduje się tu 1200 ręcznie zdobionych czaszek zmarłych mieszkańców. Około 15–20 lat po pogrzebie ekshumowano je, a następnie – przed umieszczeniem w kaplicy – polerowano i wybielano na słońcu, nadając im charakterystyczny kremowy odcień. To symboliczne i niezwykłe miejsce. Cisza kaplicy i niemal namacalne obcowanie ze zmarłymi skłaniają mnie do refleksji. View Gallery on the source website Dachstein-Krippenstein Jest połowa września. Poranek następnego dnia jest pochmurny, a prognoza pogody nie napawa optymizmem. Dlatego decyduję się wybrać do Dachstein-Krippenstein, aby zwiedzić jaskinie Mammuthöhle i Rieseneishöhle. Odkryta w 1910 roku Jaskinia Mamucia zachwyca potężnymi formacjami skalnymi. Jedna z ciekawostek o Austrii mówi, że to jedna z największych jaskiń krasowych w tym kraju. Dotychczas zbadano już około 70 km korytarzy, które oszałamiają skalą i rozmachem. Z kolei Jaskinia Lodowa fascynuje pięknem zjawiskowo oświetlonych lodowych formacji. Na powierzchni 5 tysięcy m² znajduje się aż 13 tysięcy m³ lodu, mieniącego się różnorodnymi kolorami. Gosausee i Zwieselalm Salzkammergut to nie tylko jaskinie, ale przede wszystkim kraina turkusowych jezior i imponujących gór. Dlatego trzeciego dnia wybieram się nad Gosausee. Jezioro oferuje mnóstwo atrakcji: ścieżki rowerowe, piesze wędrówki w górach, a nawet wspinaczkę. Jest wcześnie rano, więc idąc malowniczą ścieżką wokół jeziora, mijam jeszcze niewielu turystów: rodziny z dziećmi, rowerzystów i samotnych spacerowiczów. Wystarczy jednak spojrzeć w górę, by dostrzec alpinistów wspinających się po via ferrata, która miejscami przebiega tuż obok ścieżki. Gosausee to przede wszystkim niemal nierealny pejzaż. Chłonę ten widok – rozświetlone porannym słońcem zbocza gór odbijające się w turkusowej wodzie tworzą prawdziwy spektakl natury. Po spacerze wjeżdżam kolejką linową Gosaukammbahn na Zwieselalm. Ten górski taras na wysokości około 1400 m n.p.m. oferuje panoramiczne widoki na majestatyczny masyw Dachstein i jezioro. Resztę dnia spędzam na wędrówce. Są tu przyjemne szlaki prowadzące przez lasy i alpejskie hale. Miłośnicy mocnych wrażeń mogą wspiąć się na szczyt Donnerkogel „Drogą do Nieba” – prowadzącą nad ogromnym wąwozem metalową drabiną o długości 40 metrów. Po wędrówce można odpocząć w górskich schroniskach serwujących lokalne specjały. Wszechobecny spokój alpejskiej natury i spektakularne krajobrazy sprawiają, że łatwo stracić poczucie czasu. Muszę jednak przyspieszyć kroku, żeby zdążyć na ostatni zjazd kolejki o 17:00. Wieczorem wracam nad jezioro. Widać stąd szczyty gór oświetlone czerwonym światłem zachodzącego słońca. Niespodziewanie spotykam na ścieżce pasące się na wolności krowy. To zabawne i pełne uroku doświadczenie. Nie mogę sobie odmówić fotograficznej „sesji portretowej” z modelkami. Schafbergbahn To ostatni dzień mojej wyprawy. Chcę doświadczyć jednego z tzw. pięciu skarbów regionu (5 Schätze). Funkcjonująca od 1893 roku Schafbergbahn to najbardziej stroma kolej zębata w Austrii i niezapomniane przeżycie, które wywołuje uśmiech na twarzy każdego pasażera. Czerwone wagoniki powoli wspinają się po stromych zboczach, a ja podziwiam przez okno zmieniający się krajobraz. W ciągu 35 minut pokonujemy zaledwie 6 kilometrów, ale aż 1190 metrów przewyższenia. Być może powinienem już przyzwyczaić się do tutejszych widoków, ale panorama ze szczytu ponownie zapiera mi dech w piersi. Dachstein-Salzkammergut to zjawiskowy region, w którym można doświadczać piękna natury, podziwiać górskie pejzaże, uprawiać sport i jednocześnie zanurzyć się w lokalnej kulturze i tradycji. Unikatowa atmosfera, dziedzictwo kulturowe i regionalna kuchnia tworzą nieodparty urok tego miejsca. To właśnie dlatego region został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dla mnie ta podróż była piękną i niezapomnianą przygodą. Możliwość zetknięcia się z austriacką kulturą, lokalną kuchnią, a przede wszystkim odbicia barw jesieni w turkusowych jeziorach i panoram oglądanych z alpejskich szczytów to doświadczenie, które na zawsze pozostanie w mojej pamięci. Wspomnienie bajki, w której przez krótką chwilę byłem. Źródło: National Geographic Traveler
Bawaria pełna kontrastów: 4 pomysły na dzień poza Monachium
Bawaria zachwyca nie tylko Monachium. Wystarczy wsiąść do pociągu, by w ciągu kilku godzin znaleźć się w miejscu, które wygląda jak z baśni: pod alpejskim szczytem, nad krystalicznym jeziorem albo w średniowiecznym mieście o burzliwej historii. Oto cztery pomysły na jednodniową wycieczkę z Monachium, które pozwolą odkryć najpiękniejsze krajobrazy i najciekawsze miejsca południowych Niemiec.
Spis treści: Zamek Neuschwanstein – bajkowa wizja króla Ludwika II Lindau – wyspa na Jeziorze Bodeńskim Norymberga – miasto historii i pamięci Jezioro Königssee – alpejska cisza w Parku Narodowym Berchtesgaden Jak podróżować po Bawarii – Bayern Ticket Choć Monachium jest sercem Bawarii, to właśnie podróże poza stolicę regionu pozwalają odkryć jego prawdziwą różnorodność. W promieniu zaledwie kilkudziesięciu lub kilkuset kilometrów można zobaczyć bajkowe zamki, alpejskie jeziora, średniowieczne miasta i miejsca ważne dla historii Europy. Dzięki dobrze rozwiniętej sieci kolei regionalnej wiele z tych miejsc można odwiedzić podczas jednodniowej wycieczki, wracając wieczorem do Monachium. To sprawia, że Bawaria jest jednym z najbardziej atrakcyjnych regionów Europy dla osób, które chcą połączyć miejskie zwiedzanie z odkrywaniem natury i historii. Zamek Neuschwanstein – bajkowa wizja króla Ludwika II Jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Niemiec jest zamek Neuschwanstein, położony w Alpach Bawarskich w pobliżu miejscowości Füssen, około 120 kilometrów od Monachium. Jego strzeliste wieże i romantyczna sylwetka sprawiają wrażenie, jakby został przeniesiony wprost z baśni. Budowę zamku rozpoczęto w 1869 roku na polecenie króla Ludwika II Bawarskiego, władcy znanego z zamiłowania do sztuki, muzyki i romantycznej architektury. Neuschwanstein miał być prywatną rezydencją monarchy i hołdem dla twórczości Richarda Wagnera, którego Ludwik II był wielkim mecenasem. Choć zamek nigdy nie został w pełni ukończony, szybko stał się jedną z największych atrakcji turystycznych Europy. Co roku odwiedza go ponad 1,3 miliona turystów, którzy przyjeżdżają tu z całego świata. Inspiracja dla Disneya Neuschwanstein jest powszechnie uznawany za inspirację dla zamku Śpiącej Królewny w Disneylandzie. Walt Disney odwiedził Bawarię w latach 50., a charakterystyczna sylwetka zamku stała się wzorem dla baśniowej architektury parków rozrywki. Najlepszy widok na budowlę rozciąga się z mostu Marienbrücke, zawieszonego nad wąwozem rzeki Pöllat. To właśnie stąd powstają najbardziej znane zdjęcia zamku. Lindau – wyspa na Jeziorze Bodeńskim Na południowo-zachodnim krańcu Bawarii, około 180 kilometrów od Monachium, znajduje się niezwykłe miasto Lindau. Jego historyczne centrum położone jest na wyspie na Jeziorze Bodeńskim (Bodensee) i połączone z lądem groblą oraz mostem. Jezioro Bodeńskie należy do największych jezior Europy Środkowej i leży na styku trzech państw: Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Dzięki temu Lindau ma wyjątkową atmosferę miejsca, w którym spotykają się różne kultury i tradycje. Najbardziej charakterystycznym miejscem miasta jest port z latarnią morską i monumentalnym posągiem lwa bawarskiego, strzegącym wejścia do przystani. Widok Alp odbijających się w tafli jeziora sprawia, że Lindau uchodzi za jedno z najpiękniejszych miast regionu. Spacer po wyspie prowadzi przez wąskie średniowieczne uliczki, kolorowe kamienice i zabytkowe place, które przypominają o wielowiekowej historii handlu nad Jeziorem Bodeńskim. Norymberga – miasto historii i pamięci Około 170 kilometrów na północ od Monachium leży Norymberga – jedno z najważniejszych historycznie miast Niemiec. W średniowieczu była potężnym ośrodkiem handlowym i politycznym Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Nad miastem góruje Zamek Cesarski (Kaiserburg), z którego rozciąga się panorama starówki pełnej gotyckich kościołów, mostów i kamienic. W XX wieku Norymberga zapisała się jednak w historii także z dużo mroczniejszych powodów. Miejsce nazistowskich zjazdów W latach 30. XX wieku miasto stało się głównym miejscem zjazdów partii nazistowskiej (Reichsparteitag). Na południowo-wschodnich obrzeżach Norymbergi powstał ogromny kompleks terenów zjazdowych NSDAP. Do dziś zachowały się monumentalne budowle, w tym niedokończona Hala Kongresowa, która obecnie mieści centrum dokumentacji poświęcone historii nazizmu. To jedno z najważniejszych miejsc pamięci w Niemczech, pokazujące mechanizmy propagandy i totalitaryzmu. Jednocześnie współczesna Norymberga jest tętniącym życiem miastem kultury, słynącym m.in. z najstarszego jarmarku bożonarodzeniowego w Niemczech – Christkindlesmarkt. Jezioro Königssee – alpejska cisza w Parku Narodowym Berchtesgaden Na południowym krańcu Bawarii, około 150–160 kilometrów od Monachium, znajduje się jedno z najbardziej malowniczych jezior w Niemczech – Königssee, czyli Jezioro Królewskie. Leży ono na terenie Parku Narodowego Berchtesgaden, jedynego parku narodowego w niemieckich Alpach. Utworzono go, aby chronić wyjątkowy krajobraz wysokogórski, obejmujący alpejskie doliny, lodowcowe jeziora i strome wapienne ściany. Königssee przypomina fiord – jest długie, wąskie i otoczone wysokimi górami, które niemal pionowo opadają do wody. Jezioro słynie z niezwykle czystej wody i wyjątkowej ciszy, ponieważ po jego powierzchni pływają wyłącznie elektryczne łodzie pasażerskie. Kościół św. Bartłomieja Najbardziej rozpoznawalnym miejscem nad jeziorem jest kościół pielgrzymkowy św. Bartłomieja z charakterystycznymi czerwonymi kopułami. Świątynia stoi na półwyspie otoczonym górami i jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w całych Alpach Bawarskich. Rejs po jeziorze prowadzi również do punktów startowych licznych szlaków turystycznych, dzięki którym można odkrywać dziką przyrodę Parku Narodowego Berchtesgaden. Jak podróżować po Bawarii – Bayern Ticket Planowanie jednodniowych wycieczek po regionie ułatwia Bayern Ticket, czyli specjalny bilet kolejowy umożliwiający nielimitowane podróże regionalnymi pociągami i komunikacją publiczną w całej Bawarii przez jeden dzień. To rozwiązanie szczególnie popularne wśród turystów chcących zobaczyć kilka miejsc poza Monachium bez wynajmowania samochodu. Bilet obowiązuje w pociągach regionalnych (RB, RE, S-Bahn) oraz w wielu autobusach i tramwajach. W dni robocze można z niego korzystać od godziny 9:00 do 3:00 następnego dnia, a w weekendy – już od północy. Aktualnie cena Bayern Ticket wynosi około 29 euro dla jednej osoby, a każda kolejna osoba dopisana do biletu podnosi koszt o kilka euro. Maksymalnie z jednego biletu może korzystać do pięciu osób podróżujących razem, co sprawia, że jest to jedna z najtańszych opcji zwiedzania regionu. Źródło: Bavaria.Travel, Germany.Travel, National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Tamtejszym śniegiem zachwycili się nawet Beatlesi. Obertauern to wymarzone miejsce dla każdego narciarza
Na wysokości 1,7 tysiąca metrów nad poziomem morza znajduje się Obertauern – idealne miejsce dla każdego fana sportów zimowych. Ten najwyżej położony w Ziemi Salzburskiej kurort to jednak nie tylko około stu kilometrów tras zjazdowych. Miejscowość niesie w sobie historię o autentyczności, przyrodzie i ekologii, dzięki którym pobyt w tym wysokogórskim miasteczku staje się wyjątkowym doznaniem.
Choć przywykło się mówić, że to Innsbruck jest austriacką stolicą sportów zimowych, użycie tego samego tytułu wobec salzburskiego Obertauern nie byłoby żadnym nadużyciem. Już przy wjeździe do tej urokliwej miejscowości widać, jak ogromną rolę odgrywa tu świat nart i snowboardu. Na tle ośnieżonych Alp wyrastają hotele, restauracje, wyciągi i sklepy narciarskie – wszystko, co potrzebne do relaksu na śniegu. Co jednak kryje się w Obertauern poza kilometrami zapierających dech w piersiach tras? Zajrzyjmy w głąb tej alpejskiej miejscowości i sprawdźmy, co jeszcze ma do zaoferowania. Początki Obertauern Historię tej górskiej miejscowości należy zacząć na długo przed erą wyciągów i narciarskich tras. Zanim do kurortu trafili pierwsi turyści, wieś znajdowała się na ważnym szlaku transportowym przez Alpy. Już w I wieku p.n.e. przez przełęcz Radstädter, na której leży Obertauern, przewożone były towary z południowych zakątków Europy. Dzisiejszą drogą, którą zimą suną auta z bagażnikami pełnymi nart, przed dwoma tysiącami lat podążały karawany koni i mułów, targających kupieckie ładunki. Pierwsze wzmianki o osadnictwie w Obertauern pochodzą z 1224 roku. Wówczas w wiosce miał powstać kościół, wokół którego zaczęło koncentrować się życie mieszkańców okolicznych alpejskich hal. Z upływem kolejnych stuleci Obertauern stopniowo zyskiwało coraz lepszą infrastrukturę, sprzyjającą rozwojowi tej wysokogórskiej miejscowości. Turystyczny boom Turystyka, z której obecnie słynie austriacki kurort, rozpoczęła się na początku XX wieku. Pierwsi narciarze zaczęli do Obertauern przyjeżdżać w 1902 roku, czym zapoczątkowali nowy etap w historii miejscowości. Po I wojnie światowej region zaczął przyciągać coraz więcej odwiedzających – zarówno pieszych, jak i miłośników sportów zimowych. Początkowo baza noclegowa była bardzo skromna i miała raczej prowizoryczny charakter, jednak zainteresowanie stopniowo rosło. W latach 30. i 40. XX wieku nastąpił wyraźny rozwój infrastruktury narciarskiej, a do kurortu przyjeżdżano autobusami, motocyklami, a nawet wozami konnymi. Zimowe szaleństwo w Obertauern oficjalnie się rozpoczęło. Wraz z popularyzacją sportów zimowych w Europie salzburska miejscowość zyskiwała uznanie. Wyśmienite warunki narciarskie szybko sprawiły, że Obertauern coraz mocniej zaczęło zaznaczać swoją pozycję na mapie alpejskich kurortów, ściągając rocznie coraz większe rzesze turystów. Z czasem wieś urosła do rangi jednego z najlepszych ośrodków zimowych w tej całym kraju – tytuł ten Obertauern dzierży aż do dziś. W gąszczu narciarskich tras Wychodzę ze swojego hotelu Perner w samym centrum Obertauern. Co ciekawe, nazwa noclegu pochodzi od nazwiska Lukasa Pernera – szefa tego miejsca oraz przewodniczącego spółdzielni wodnej w miejscowości. Podkreślam to, gdyż zarządzanie wodą w Obertauern jest niezwykle istotne – w wysokogórskim kurorcie stabilne dostawy są kluczowe zarówno dla mieszkańców, jak i dla funkcjonowania infrastruktury turystycznej. Z wody wytwarzane jest najdrogocenniejsze „złoto” Obertauern – śnieg. Całe szczęście na poszukiwania tego kruszcu nie trzeba schodzić głęboko pod powierzchnię ziemi. W przypadku mieszkania w hotelu Perner wystarczy zjechać windą do narciarni, założyć specjalne obuwie, wyposażyć się w narty lub deskę snowboardową i ruszyć na jeden z pobliskich wyciągów. Najbliższy – orczyk o nazwie Pernerlift – znajduje się bezpośrednio za obiektem. Wjazd jest na tyle blisko, że widać go z przeszklonej hotelowej strefy SPA, w której zaznać można relaksu z widokiem na alpejskie szczyty. W kilku zdaniach nie da się opisać wszystkich tras wchodzących w skład ośrodka Obertauern. Położone po obu stronach przełęczy wyciągi gwarantują zjazdy o każdym możliwym poziomie trudności, przez co każdy znajdzie coś dla siebie w gąszczu zjazdowych szlaków. Wśród 26 kolejek narciarskich znajdziemy m.in. trzy gondole, popularne „krzesełka” z podgrzewanymi siedzeniami oraz orczyki dla tych, którzy zaczynają stawiać swoje pierwsze kroki na nartach. Bez względu na to, jaki poziom zaawansowania się reprezentuje, jazda w Obertauern gwarantuje niesamowite doznania w alpejskim klimacie. Co w przerwie pomiędzy zjazdami? A co, jeśli zabraknie nam sił i będziemy chcieli zrobić sobie przerwę w trakcie jazdy? Na regenerację najlepiej nada się – pełna smaku – austriacka kuchnia. Niezawodną pozycją w alpejskim menu jest Frittatensuppe. Ten bulion wołowy, podawany zwykle z pokrojonymi w paski naleśnikami, jest odpowiednikiem naszego polskiego rosołu. Jeśli chcemy spożyć coś bardziej sycącego, należy sięgnąć po zupę gulaszową, której treściwość od razu doda sił na kolejną część jazdy. Wybierając drugie danie, możemy obrać dwie drogi: słodką i słoną. Tę pierwszą reprezentuje prawdziwy cesarz austriackiej kuchni – omlet Kaiserschmarrn. Według legendy deser ten był przysmakiem cesarza Franciszka Józefa I i od tego władcy danie wzięło swoją nazwę. Lecz czym jest ta potrawa? To po prostu porwany na kawałki gruby omlet, do którego czasami dodawane są rodzynki i owocowe musy. Kaiserschmarrn stanowi jeden z najpopularniejszych elementów kuchni austriackiej. Na genialne fondue należy wybrać się do klimatycznej restauracji Gnadenalm u podnóża Obertauern. Lokal mieści się w alpejskiej chatce, której wystrój przywodzi na myśl czasy, kiedy do kurortu nie zawitali jeszcze pierwsi turyści. Siedząc wśród drewnianych mebli i regionalnych dekoracji, najlepiej zamówić tamtejszą wersję fondue – w przeciwieństwie do tej szwajcarskiej, bazą potrawy jest rozgrzany bulion, w którym umieszcza się kawałki mięsa. Taka forma uczty nie tylko napełnia żołądki, ale również pozwala spędzić czas w oryginalny, alpejski sposób. Znani muzycy w Obertauern Przechadzając się po Obertauern, na pewno natkniemy się na nietypową rzeźbę. Obok hotelu Edelweiss, jak gdyby nigdy nic, ustawieni są członkowie jednej z najbardziej kultowych kapel w historii muzyki – The Beatles. Skąd pomysł na uhonorowanie tutaj tej legendarnej czwórki? Muzycy z Liverpoolu przyjechali w austriackie Alpy w marcu 1965 roku, aby nagrać sceny do filmu „Help!”. Obertauern przywitało artystów niespotykanym od dawna spokojem, dzięki któremu zespół mógł w całości zrealizować swój plan. Lennon, Harrison, McCartney i Starr zatrzymali się we wspomnianym hotelu Edelweiss, w którym do tej pory można wynająć pokoje słynnych muzyków. W pobliskiej Marriecie zagrali jedyny w historii koncert w Austrii, przez co Obertauern przeszło do historii tamtejszej sceny kulturalnej. Oglądając wyczyny liverpoolskiego kwartetu na alpejskich stokach, z jednej strony uderza nieporadność, a z drugiej zabawa, jaką muzycy musieli mieć w trakcie śnieżnych szaleństw. Jako że żaden z artystów nie miał wcześniej do czynienia z nartami, w teledysku musieli zagrać austriaccy dublerzy – lokalni instruktorzy narciarstwa. Mimo że Brytyjczycy nie potrafili nawet zjechać prosto, do dziś po Obertauern krążą legendy o zachwycie całej czwórki austriackim śniegiem. Informacje praktyczne Przed przyjazdem do śnieżnego Obertauern warto zapoznać się z kilkoma informacjami, które przydadzą się w planowaniu wyjazdu. Trasy narciarskie są otwarte przez cały zimowy sezon. Niektóre stoki zaczynają działać pod koniec listopada i zamykają się czasem dopiero na początku maja. Ceny skipassów umożliwiających jazdę po całym ośrodku wyglądają następująco: Dorośli: 1-dniowy: ok. 69,50 € 2-dniowy: ok. 135 € 6-dniowy: ok. 357 € Ceny różnią się w zależności od okresu sezonu, liczby dni oraz wieku osoby jeżdżącej. Planując wyjazd, należy przygotować się na powyższe koszty związane z wejściem na stok. Standardowo wyciągi działają w godzinach ok. 09:00–16:00, choć szczegółowe godziny mogą się różnić w zależności od dnia tygodnia i warunków śniegowych. Przy okazji pobytu w Obertauern warto zajrzeć również do oddalonego o niespełna sto kilometrów Salzburga. Stolica tego regionu Austrii stanowi jedną z największych atrakcji kraju, ściągając rocznie miliony turystów. Będąc w tym mieście, należy zobaczyć twierdzę Hohensalzburg, miejsce narodzin najsłynniejszego salzburczyka – Amadeusza Mozarta – oraz barokowy kompleks Pałacu i Ogrodów Mirabell. Wizyta w Salzburgu w połączeniu z narciarskim wypoczynkiem w Obertauern zagwarantuje niezapomniane austriackie wakacje, pozwalające poznać piękno tej części Alp. Źródła: Obertauern, Austria.info Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Skicircus, czyli narty bez granic w sercu Austrii – jak odkryć 270 km tras i pełnię zimowych wrażeń
Skicircus, czyli narty bez granic w sercu Austrii to region narciarski, który zachwyca 270 km tras, nowoczesną infrastrukturą oraz niezrównanymi możliwościami zarówno dla rodzin, jak i fanów ekstremalnych emocji. Poznaj szczegóły dotyczące dojazdu, cen karnetów, atrakcji oraz wyjątkowych miejsc na mapie tego wyjątkowego ośrodka.
Spis treści: Kompleksowa oferta Skicircus – trasy, wyciągi i infrastruktura Planowanie wyjazdu – ceny karnetów, dojazd i noclegi Zimowe przeżycia poza trasą – kulinarne i przyrodnicze odkrycia Skicircus Region Skicircus Saalbach Hinterglemm Leogang Fieberbrunn to jeden z największych i najbardziej zróżnicowanych ośrodków narciarskich w sercu Austrii. Łączy cztery prestiżowe kurorty oraz zapewnia doskonałe warunki zarówno dla początkujących, jak i zaawansowanych miłośników sportów zimowych. Słynie z imponującej liczby kilometrów nartostrad, nowoczesnych kolei linowych oraz licznych atrakcji pozanarciarskich. Dzięki doskonałej infrastrukturze i szerokiej bazie noclegowej, jest miejscem, gdzie każda zima nabiera wyjątkowego charakteru. Kompleksowa oferta Skicircus – trasy, wyciągi i infrastruktura Różnorodność tras i wyciągów narciarskich Skicircus Saalbach Hinterglemm Leogang Fieberbrunn oferuje aż 270 kilometrów tras narciarskich o różnym poziomie trudności – od szerokich niebieskich zjazdów idealnych dla rodzin i początkujących, przez wymagające czerwone, po ekscytujące czarne odcinki dla zaawansowanych narciarzy. Na trasach spotkamy ponad 70 nowoczesnych wyciągów, w tym 29 kolei gondolowych, 22 wyciągi krzesełkowe oraz 18 orczyków. W 2025 roku region ten był gospodarzem Mistrzostw Świata w Narciarstwie Alpejskim, co podkreśliło rangę i logistyczną sprawność całego systemu – wszystkie konkurencje rozegrano na jednym masywie, a uczestnicy mogli wygodnie korzystać z sieci kolejek linowych, ograniczając ruch samochodowy w dolinie. Snowparki, freeride i atrakcje specjalne dla aktywnych Ośrodek jest także światową stolicą freeride’u, a północne zbocza Wildseeloder w tyrolskim Fieberbrunn oferują trasy z nachyleniem sięgającym 70 stopni. To właśnie tutaj odbywa się Freeride World Tour, a miłośnicy jazdy poza trasami znajdą wiele oznaczonych stref, gdzie można eksplorować świeży puch. Z myślą o zwolennikach freestyle’u stworzono rozbudowane snowparki o zróżnicowanym poziomie trudności. Najbardziej znane to Nitro Snowpark Leogang oraz Nightpark Saalbach, oferujące przeszkody dla riderów na każdym poziomie zaawansowania. Wyjątkową atrakcją jest również „The Challenge” – 65-kilometrowa pętla, która wymaga pokonania 32 wyciągów i dużych różnic wysokości. To jedno z największych narciarskich wyzwań w Alpach, przeznaczone dla osób ceniących sportową ascezę i intensywną jazdę. Rodzinne rozwiązania i infrastruktura dla dzieci Skicircus to także region przyjazny rodzinom. Dostępnych jest wiele ośli łączek, profesjonalnych szkółek narciarskich, stref zabaw na śniegu oraz specjalnych tras dla dzieci. Leogang słynie ze spokojnej atmosfery i świetnie przygotowanej infrastruktury, pozwalającej rodzinom cieszyć się bezpieczną nauką oraz odpoczynkiem w otoczeniu alpejskiej przyrody. Planowanie wyjazdu – ceny karnetów, dojazd i noclegi Ceny karnetów na sezon 2025/2026 – szczegóły i porównanie Region Skicircus oferuje szeroką gamę karnetów, dostosowanych do długości pobytu i wieku narciarzy. W sezonie wysokim (20.12.2025 – 06.04.2026) ceny kształtują się następująco: 1 dzień: 79 € (dorośli), 59 € (młodzież ur. 2007–2009), 39,50 € (dzieci ur. 2010–2019) 6 dni: 425 € (dorośli), 318,50 € (młodzież), 212,50 € (dzieci) Warto pamiętać, że karnety w Skicircus umożliwiają korzystanie z całej sieci tras, snowparków i wyciągów na terenie czterech kurortów. Najwygodniejsze trasy dojazdowe z Polski i alternatywy transportowe Dojazd z Polski do regionu Leogang czy Saalbach możliwy jest na kilka sposobów. Samochodem z centralnej Polski (Warszawa) pokonamy ok. 1000–1250 km, jadąc przez Łódź, Wrocław, Drezno i Monachium. Atutem trasy przez Niemcy są darmowe autostrady, trzeba jedynie wykupić winietę austriacką. Alternatywą jest podróż pociągiem nocnym do Salzburga z Warszawy lub Krakowa (ok. 13 godzin), a następnie przesiadka do pociągu regionalnego ÖBB do Leogang (ok. 1,5 godziny). Osoby preferujące szybki dojazd mogą wybrać lot do Monachium lub Salzburga i wynająć samochód lub skorzystać z transferu busem. Najlepsze opcje zakwaterowania – od luksusu po chalety Region oferuje bogaty wybór miejsc noclegowych – od ekskluzywnych hoteli, przez rodzinne pensjonaty, po nowoczesne apartamenty typu ski-in/ski-out. Szczególną uwagę warto zwrócić na Puradies – Mein Naturresort w Leogang, który oprócz klasycznych pokoi oraz apartamentów proponuje również wolnostojące chalety z własnymi saunami i kominkami. W restauracji ESS:ENZ podawane są dania na bazie certyfikowanych produktów z ekologicznego gospodarstwa rodziny właścicieli. Zimowe przeżycia poza trasą – kulinarne i przyrodnicze odkrycia Skicircus Lokalna kuchnia i polecane restauracje Po intensywnym dniu na stoku warto odkryć kulinarną stronę regionu. Oprócz ESS:ENZ, na uwagę zasługują liczne schroniska serwujące tradycyjne potrawy austriackie, jak kasnocken (kluseczki serowe), gulasz wołowy czy słynny apfelstrudel. Wielu kucharzy korzysta z lokalnych produktów, co gwarantuje autentyczność i wysoką jakość posiłków. Atrakcje przyrodnicze i unikatowe miejsca w regionie Skicircus to nie tylko narty, ale też dostęp do jednych z najpiękniejszych alpejskich widoków. Na uwagę zasługuje Baumzipfelweg – najwyżej położony w Europie szlak wśród koron drzew, dostępny również zimą. To doskonałe miejsce na rodzinny spacer oraz podziwianie panoramy doliny Glemmtal. Entuzjaści fotografii i przyrody docenią również widoki ze szczytu Zwölferkogel, będącego naturalnym zegarem regionu. Relaks po nartach – wellness i strefy odpoczynku Wiele hoteli i resortów oferuje rozbudowane strefy wellness, obejmujące baseny, sauny oraz zabiegi relaksacyjne. W Leogang noclegi w chaletach lub hotelach z dostępem ski-in/ski-out umożliwiają szybkie zejście z nart prosto do strefy SPA czy na odprężający masaż. Wyjątkowym przeżyciem może być także kąpiel w odkrytym basenie z widokiem na ośnieżone szczyty Alp. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Agnieszka Franus Agnieszka Franus – zastępczyni redaktora naczelnego magazynów National Geographic, National Geographic Traveler, redaktor naczelna Kaleidoscope. Z wykształcenia geolog. Jej pasje to historia, fotografia i podróże. Najlepiej wypoczywa wędrując po górach, a w wolnych chwilach lubi gotować dla przyjaciół.
Tu narty to tylko wstęp do dalszej zabawy. Te après-ski przyciągają podróżnych
Najlepsze ośrodki narciarskie świata zwykle ocenia się przez pryzmat długości tras, warunków śniegowych czy nowoczesnej infrastruktury. Tymczasem dla wielu narciarzy równie ważne jest to, co dzieje się po zdjęciu nart. Après-ski, czyli czas muzyki, spotkań i rozgrzewających napojów po dniu na stoku, stał się integralną częścią zimowego wyjazdu. Które miejsce w Europie oferuje pod tym względem najlepszą rozrywkę?
Tradycja spotkań towarzyskich po dniu na stoku wywodzi się z Norwegii, gdzie narciarze od dekad kończyli dzień wspólnym posiłkiem i napojem w górskich schroniskach. Z czasem zwyczaj ten przejęły i rozwinęły alpejskie kurorty, przekształcając go w pełnoprawną kulturę après-ski – z muzyką na żywo, barami pod wyciągami i rozbudowaną ofertą gastronomiczną. Współcześnie to już nie dodatek do narciarstwa, lecz osobny element doświadczenia turystycznego. Potwierdzają to analizy rynku: według raportu brytyjskiej firmy nieruchomościowej Savills, pod względem skali i rozmachu oferty après-ski globalnym liderem okazał się amerykański kurort Vail w Kolorado. A który ośrodek w Europie wyróżnia się w podobny sposób – biorąc pod uwagę ceny napojów, dostępność lokali, życie nocne i ogólną atmosferę po zejściu ze stoku? Najlepsze après-ski w Europie – dlaczego Sölden wygrywa ranking? W środku sezonu zimowego wiele osób wybiera góry nie tylko z myślą o zjazdach, lecz także o atmosferze po zejściu ze stoku. Ten aspekt przeanalizowała platforma Omio, która odnotowała wyraźną zmianę zachowań podróżnych – liczba wyszukiwań w Google związanych z hasłem „najlepsze miejsca na après-ski” wzrosła o 186% w ostatnim kwartale. Na tej podstawie firma zestawiła najpopularniejsze europejskie kurorty, analizując liczbę barów i pubów w każdej lokalizacji. Tym samym na pierwszym miejscu uplasowało się austriackie Sölden, które wyróżnia się wyjątkową koncentracją lokali sprzyjających życiu towarzyskiemu. Funkcjonuje tu około 320 barów oferujących ofertę après-ski. Takie nagromadzenie miejsc spotkań sprawia, że kurort stał się jednym z symboli alpejskiej kultury zabawy po nartach. Siła Sölden nie wynika jednak wyłącznie z liczby lokali. Ośrodek leży wysoko w Alpach Ötztalskich, blisko granicy z Włochami, i dysponuje rozbudowaną infrastrukturą sportową: niemal 160 kilometrów tras narciarskich obsługiwanych przez 31 wyciągów. Dzięki obecności lodowców sezon jest tu długi i stabilny, co często określa się jako „gwarancję śniegu”. W praktyce oznacza to, że intensywny dzień na stoku naturalnie przechodzi w wieczorną część dnia, kiedy narciarze przenoszą się do barów przy dolnych stacjach kolejek, górskich schronisk i klubów muzycznych. Charakterystyczne jest zacieranie granicy między sportem a rozrywką – widok gości w goglach i butach narciarskich w lokalach nikogo tu nie dziwi. W efekcie Sölden funkcjonuje nie tylko jako ośrodek sportów zimowych, lecz jako kompleksowe centrum zimowej rozrywki, gdzie atmosfera bywa równie istotna jak same warunki narciarskie. Europejska czołówka pod względem najlepszych après-ski Wysoka pozycja Sölden nie była jedynym zaskoczeniem zestawienia. Tuż za nim uplasowało się Saalbach-Hinterglemm, gdzie naliczono około 288 barów, co czyni ten austriacki ośrodek jednym z najbardziej towarzyskich punktów Alp. Region ten słynie z rozległej karuzeli narciarskiej Skicircus oraz zwartej infrastruktury miasteczek, dzięki czemu życie nocne naturalnie splata się z ruchem na stokach – wiele lokali znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie wyciągów, a muzyka i spotkania zaczynają się jeszcze przed zachodem słońca. Trzecie miejsce przypadło włoskiej Val Gardena w Dolomitach, gdzie dolina łączy spektakularne krajobrazy z kulturą ladyńską i bogatą ofertą gastronomiczną. Według analizy funkcjonuje tam około 264 barów, a charakter après-ski bywa tu bardziej elegancki – obok klubów działają winiarnie, bary hotelowe i restauracje serwujące lokalne sery, speck oraz wina z północnych Włoch, co nadaje wieczorom bardziej kulinarny wymiar. Pierwszą piątkę uzupełniły Zermatt i Lech am Arlberg, czyli kurorty łączące renomę tras z ekskluzywną ofertą hotelową i barową. W tych miejscach après-ski ma często formę stylowych lounge’ów i tarasów widokowych, gdzie spotkania towarzyskie toczą się w bardziej kameralnej atmosferze, lecz równie intensywnie. W dalszej części pierwszej dziesiątki znalazły się również Chamonix, Livigno, Kitzbühel, Davos oraz Val Thorens – kurorty, w których liczba lokali gastronomicznych i klubów przekłada się na niemal nieprzerwany rytm wydarzeń po zamknięciu wyciągów. Co istotne, raport wskazuje, że doświadczenie après-ski wcale nie musi oznaczać astronomicznych wydatków. W Austrii i we Włoszech średnia cena kufla piwa oscyluje wokół 4,5 euro, co przy skali oferty sprawia, że wieczorna integracja pozostaje dostępna dla szerokiego grona narciarzy, a nie wyłącznie dla gości luksusowych hoteli. Źródła: Savills, Omio, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Miasto cesarzy da się zwiedzić w dwa dni. Zaplanuj idealny weekend w Wiedniu
Weekend w Wiedniu i jak go zorganizować, aby w dwa dni zobaczyć najważniejsze atrakcje, nie przepłacić i uniknąć chaosu? Stolica Austrii zachwyca architekturą, kulturą i kuchnią, ale wymaga dobrego planu. W tym poradniku znajdziesz gotowy schemat zwiedzania, praktyczne informacje o dojeździe, cenach, komunikacji miejskiej, noclegach i kartach turystycznych. To kompleksowe kompendium dla osób planujących krótki, ale intensywny city break w Wiedniu.
Spis treści: Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Jak dojechać do Wiednia na weekend Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiedeń łączy w sobie monumentalną historię dawnej stolicy cesarstwa z nowoczesnym stylem życia europejskiej metropolii. Miasto regularnie zajmuje wysokie miejsca w rankingach jakości życia, co przekłada się także na komfort podróżowania. Dzięki przejrzystemu układowi urbanistycznemu i rozbudowanej infrastrukturze turystycznej weekend w Wiedniu można zaplanować bardzo efektywnie, nawet przy ograniczonym czasie. Weekend w Wiedniu – czy dwa dni wystarczą? Dwa dni nie pozwolą zobaczyć wszystkiego, ale w zupełności wystarczą, by poznać esencję miasta i zrozumieć jego charakter. Wiedeń jest stosunkowo kompaktowy, a historyczne centrum wpisane na listę UNESCO obejmuje obszar, który można zwiedzać pieszo. Najważniejsze atrakcje – od katedry św. Szczepana, przez Hofburg, po Operę Wiedeńską – znajdują się w niewielkiej odległości od siebie, co znacząco oszczędza czas. Przy dobrej organizacji w weekend da się połączyć zwiedzanie zabytków, wizyty w muzeach oraz doświadczenie lokalnej kultury kawiarnianej bez poczucia pośpiechu. Charakter miasta a tempo zwiedzania Wiedeń sprzyja spokojnemu, uporządkowanemu zwiedzaniu, nawet przy napiętym planie. Miasto jest czytelne urbanistycznie, dobrze oznakowane i przewidywalne w poruszaniu się. Brak chaosu komunikacyjnego oraz wysoka punktualność transportu publicznego sprawiają, że łatwo trzymać się harmonogramu. Co istotne, wiele atrakcji nie wymaga długich dojazdów, a liczne parki i deptaki pozwalają naturalnie zwolnić tempo pomiędzy kolejnymi punktami programu. Dla kogo weekend w Wiedniu to dobry wybór To kierunek idealny dla par szukających romantycznej atmosfery, osób podróżujących solo, a także dla miłośników kultury wysokiej, architektury i dobrej kuchni. Wiedeń docenią również turyści, którzy cenią porządek, bezpieczeństwo i dobrą organizację, a jednocześnie chcą uniknąć nadmiernie turystycznego zgiełku. Miasto sprawdzi się zarówno przy pierwszym city breaku, jak i przy kolejnych, bardziej tematycznych wizytach. Jak dojechać do Wiednia na weekend Samolot i dojazd z lotniska do centrum Lotnisko Wiedeń-Schwechat położone jest ok. 18 km od centrum miasta i uchodzi za jedno z najlepiej skomunikowanych lotnisk w Europie. Najszybszym połączeniem jest City Airport Train (CAT), który dowozi pasażerów bezpośrednio do ścisłego centrum. Tańszą, choć nieco wolniejszą alternatywą pozostaje kolej S-Bahn, obsługująca także przystanki pośrednie. Autobusy lotniskowe stanowią wygodne rozwiązanie dla osób nocujących poza centrum. W zależności od wybranego środka transportu czas dojazdu wynosi od 15 do 40 minut, co czyni przylot nawet na krótki weekend bardzo komfortowym. Pociąg do Wiednia – kiedy to najlepsza opcja Dla osób podróżujących z południa Polski, Czech lub Słowacji pociąg bywa równie wygodny jak samolot, szczególnie przy wyjazdach bez bagażu rejestrowanego. Wien Hauptbahnhof to nowoczesny dworzec z bezpośrednim dostępem do metra, tramwajów i autobusów. Przyjazd pociągiem eliminuje konieczność dojazdu z lotniska i pozwala rozpocząć zwiedzanie niemal od razu po przyjeździe. Weekend w Wiedniu samochodem – winiety i dojazd Podróż samochodem wymaga zakupu winiety na autostrady, a w obrębie miasta obowiązują strefy płatnego parkowania z ograniczeniami czasowymi. Z tego względu wjazd autem do centrum rzadko jest praktycznym rozwiązaniem. Najlepszą opcją są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy liniach metra, które umożliwiają szybki i tani dojazd do centrum komunikacją miejską, bez stresu związanego z parkowaniem. Komunikacja miejska w Wiedniu – jak poruszać się po mieście Metro, tramwaje i autobusy – jak działają Wiedeńska komunikacja miejska uchodzi za jedną z najlepiej zorganizowanych w Europie, co ma ogromne znaczenie przy krótkim pobycie. Sieć metra (U-Bahn) składa się z kilku linii, które łączą centrum z dalszymi dzielnicami i kluczowymi atrakcjami, takimi jak Schönbrunn czy Prater. Tramwaje doskonale uzupełniają metro, szczególnie w obrębie historycznego centrum, a autobusy obsługują trasy lokalne i nocne. Środki transportu kursują często i punktualnie, a czytelne oznaczenia oraz mapy sprawiają, że nawet osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy bez trudu odnajdują się w systemie. Rodzaje biletów i ich opłacalność W Wiedniu obowiązuje jednolity system biletowy, który pozwala korzystać z metra, tramwajów i autobusów na jednym bilecie. Do wyboru są bilety jednorazowe oraz czasowe – 24-, 48- i 72-godzinne, liczone od momentu skasowania. Przy planowaniu city breaku najbardziej opłacalny jest bilet 48-godzinny, który umożliwia swobodne przemieszczanie się bez konieczności każdorazowego zakupu biletu. Alternatywą są karty turystyczne obejmujące transport, szczególnie korzystne przy intensywnym zwiedzaniu i częstych przejazdach. Weekend w Wiedniu – plan zwiedzania na 2 dni Dzień pierwszy – historyczne centrum i klasyka Wiedeń do miasto przyjazne pieszym. Pierwszy dzień najlepiej poświęcić na spacer po Innere Stadt, czyli sercu Wiednia. To tutaj koncentrują się najważniejsze symbole dawnej potęgi cesarskiej. Katedra św. Szczepana stanowi naturalny punkt orientacyjny, od którego łatwo dotrzeć do Hofburga – dawnej rezydencji Habsburgów. Spacer wzdłuż Ringstrasse pozwala zobaczyć monumentalne budynki, takie jak Opera Wiedeńska czy Parlament. Popołudnie warto przeznaczyć na chwilę wytchnienia w jednej z tradycyjnych kawiarni, gdzie można poczuć charakterystyczny rytm miasta i jego kulturę codzienności. Dzień drugi – pałace, muzea i dzielnice lokalne Drugi dzień to dobry moment na opuszczenie ścisłego centrum i poznanie bardziej zróżnicowanego oblicza miasta. Pałac Schönbrunn zachwyca skalą i ogrodami, natomiast Belweder łączy architekturę barokową z bogatą ofertą muzealną. Po południu warto skierować się do spokojniejszych dzielnic, takich jak Leopoldstadt czy Neubau, gdzie mniej turystyczna atmosfera pozwala zobaczyć Wiedeń z perspektywy mieszkańców. To także dobre miejsca na kolację w lokalnej restauracji lub spacer bez wyraźnego planu. Vienna Pass i Vienna City Card – czy warto je kupić? Co obejmuje Vienna Pass Vienna Pass umożliwia wstęp do kilkudziesięciu najważniejszych atrakcji turystycznych, w tym pałaców, muzeów i punktów widokowych, bez konieczności kupowania osobnych biletów. Jedną z największych zalet karty jest możliwość ominięcia kolejek, co przy krótkim pobycie znacząco oszczędza czas. Pass dostępny jest w wariantach czasowych, dzięki czemu łatwo dopasować go do intensywnego weekendowego planu. To rozwiązanie szczególnie korzystne dla osób, które chcą zobaczyć jak najwięcej w ciągu dwóch dni i mają jasno określoną listę atrakcji. Kiedy karta turystyczna się opłaca Jeśli plan zwiedzania opiera się głównie na spacerach po mieście, architekturze oglądanej z zewnątrz i jednej lub dwóch płatnych atrakcjach, bardziej opłacalna może być Vienna City Card. Oferuje ona nielimitowane przejazdy komunikacją miejską oraz zniżki do wybranych muzeów, restauracji i sklepów. To dobra opcja dla osób, które chcą zachować elastyczność, a jednocześnie obniżyć koszty transportu i okazjonalnych wejść. Ceny w Wiedniu – ile kosztuje weekend Jedzenie, atrakcje i komunikacja Wiedeń nie należy do najtańszych europejskich miast, jednak ceny są przewidywalne i przejrzyste, co ułatwia planowanie wydatków. Obiad w restauracji to zwykle koszt od kilkunastu do kilkudziesięciu euro, w zależności od standardu i lokalizacji. Tańszą alternatywą są lokale typu bistro oraz piekarnie oferujące ciepłe posiłki. Bilety do muzeów mieszczą się w średnim europejskim przedziale cenowym, a koszty komunikacji miejskiej pozostają relatywnie niskie w stosunku do jakości usług. Jak zaplanować budżet na 2 dni Weekend w Wiedniu można zaplanować zarówno w wersji budżetowej, jak i bardziej komfortowej. Największy wpływ na koszty ma wybór noclegu – hotele w centrum są droższe, ale pozwalają ograniczyć wydatki na transport. Liczba płatnych atrakcji oraz decyzja o zakupie karty turystycznej również znacząco wpływają na końcowy budżet. Przy rozsądnym planowaniu możliwe jest pogodzenie zwiedzania, dobrej kuchni i komfortowego pobytu bez nadmiernych wydatków. Co zjeść w Wiedniu – kuchnia, której trzeba spróbować Klasyczne dania kuchni wiedeńskiej Kuchnia wiedeńska to połączenie wpływów dawnego cesarstwa z lokalną tradycją. Wiener Schnitzel przygotowywany z cielęciny, cienko rozbity i smażony na maśle klarowanym, uznawany jest za kulinarny symbol miasta. Tafelspitz, czyli gotowana wołowina podawana z warzywami i dodatkami, był jednym z ulubionych dań cesarza Franciszka Józefa. Na deser warto spróbować Kaiserschmarrn – puszystego, rwanego naleśnika podawanego z cukrem pudrem i konfiturą. Najlepszych smaków warto szukać w tradycyjnych gospodach i restauracjach, często oddalonych od najbardziej turystycznych ulic. Kawiarnie wiedeńskie i kultura kawowa Kultura kawiarni wiedeńskich została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO i stanowi integralną część życia miasta. To miejsca, w których nie tylko pije się kawę, ale także czyta prasę, pracuje lub prowadzi długie rozmowy. Charakterystyczna jest różnorodność sposobów podawania kawy – od klasycznej czarnej po wersje z mlekiem i bitą śmietaną. W wiedeńskich kawiarniach czas płynie wolniej, a pobyt nie jest ograniczony presją szybkiego opuszczenia stolika. Gdzie nocować w Wiedniu – najlepsze dzielnice na weekend Centrum i okolice – blisko atrakcji Innere Stadt oraz sąsiednie dzielnice to najlepszy wybór dla osób, które chcą maksymalnie wykorzystać krótki pobyt. Nocleg w tej części miasta pozwala dotrzeć do większości atrakcji pieszo, bez konieczności korzystania z komunikacji miejskiej. To także dobre rozwiązanie dla tych, którzy planują wieczorne spacery lub kolacje w centrum. Minusem są wyższe ceny, jednak oszczędność czasu często rekompensuje koszt. Dzielnice tańsze, ale dobrze skomunikowane Dzielnice takie jak Leopoldstadt czy Favoriten oferują bardziej przystępne cenowo noclegi, a jednocześnie bardzo dobrą komunikację z centrum. Dzięki gęstej sieci metra i tramwajów dojazd do głównych atrakcji zajmuje kilkanaście minut. To dobre rozwiązanie dla osób, które chcą połączyć rozsądny budżet z komfortem poruszania się po mieście. Parkingi i parkowanie w Wiedniu – co trzeba wiedzieć Strefy parkowania w mieście W większości dzielnic Wiednia obowiązują płatne strefy krótkiego parkowania, często z ograniczeniem czasowym. Kontrole są regularne, a przepisy egzekwowane konsekwentnie, dlatego parkowanie na ulicy w centrum bywa uciążliwe i stresujące. Dodatkowym utrudnieniem jest ograniczona liczba miejsc parkingowych w najbardziej popularnych lokalizacjach. Park & Ride – wygodne rozwiązanie Najbardziej praktyczną opcją dla osób podróżujących samochodem są parkingi Park & Ride, zlokalizowane przy stacjach metra. Umożliwiają one pozostawienie auta na cały dzień w rozsądnej cenie i szybki dojazd do centrum komunikacją miejską. To rozwiązanie łączy wygodę z oszczędnością czasu i pieniędzy. Która pora roku najlepsza na weekend w Wiedniu Wiosna i lato – zwiedzanie i spacery Wiosna i wczesne lato to najlepszy okres na zwiedzanie miasta pieszo. Przyjemne temperatury sprzyjają spacerom po centrum oraz wizytom w ogrodach pałacowych, takich jak te przy Schönbrunnie. W tym czasie miasto ożywa, a liczne wydarzenia plenerowe dodają mu energii. Jesień i zima – kultura, jarmarki, muzea Jesień to idealny moment dla miłośników muzeów, koncertów i opery, gdy sezon kulturalny jest w pełni. Zima przyciąga natomiast jarmarkami bożonarodzeniowymi, iluminacjami i wyjątkową atmosferą, szczególnie w historycznym centrum. Choć dni są krótsze, Wiedeń nadrabia je bogatą ofertą kulturalną i klimatem sprzyjającym spokojnemu zwiedzaniu. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Pałac, który miał zachwycać gości, a zapisał się w politycznej historii. To tu powstała współczesna Austria
Belweder stanowi symbol wiedeńskiego baroku, sztuki i historii Austrii. Położony jest na łagodnym zboczu z widokiem na centrum miasta i składa się z dwóch głównych pałaców – Dolnego i Górnego Belwederu. Całość otacza rozległy ogród botaniczny, w którym znajdują się ozdobne fontanny, kaskady, rzeźby i majestatyczne bramy z kutego żelaza. Dziś Belweder pełni funkcję muzeum sztuki (Österreichische Galerie Belvedere), a jego bogata historia łączy w sobie dzieje dynastii Habsburgów, architektury barokowej oraz dramatyczne losy dzieł sztuki, które przetrwały wojny i grabieże.
Spis treści: Historia Belwederu Ogród Belwederu Belweder jako muzeum Belweder w XXI wieku Belweder w Wiedniu został zbudowany jako letnia rezydencja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego, wybitnego dowódcy cesarskich wojsk austriackich, którego Napoleon uważał za jednego z najwybitniejszych wodzów w historii. Historia Belwederu Głównym architektem Belwederu został Johann Lukas von Hildebrandt, którego Eugeniusz poznał podczas kampanii wojskowej w Piemoncie. Hildebrandt był już doświadczonym twórcą pałaców i rezydencji. Architekt studiował w Rzymie u Carla Fontany, a od 1696 roku pracował na dworze wiedeńskim. Budowa Dolnego Belwederu rozpoczęła się w 1712 roku. Prace obejmowały zarówno pałac, jak i ogród, a dekoracje wnętrz, takie jak malowidła Marcantonio Chiariniego, rozpoczęły się w 1715 roku. Ogrody zaprojektował Dominique Girard, uczeń André Le Nôtre’a z Wersalu, który wprowadził do kompleksu barokową symetrię, fontanny, kaskady i rzeźby mitologiczne, nawiązujące do potęgi i chwały księcia Eugeniusza. W 1717 roku rozpoczęła się budowa Górnego Belwederu, który został zaprojektowany jako miejsce na bankiety i inne uroczystości. Już w 1719 roku pałac był wystarczająco gotowy, aby przyjąć tureckiego ambasadora, a dekorowanie wnętrz powierzone zostało włoskim mistrzom, takim jak Francesco Solimena, Gaetano Fanti i Carlo Carlone. Budowa zakończyła się w 1723 roku, choć sala Terrena wymagała późniejszej korekty konstrukcyjnej, wobec czego sklepienie wsparte na filarach Atlasa nadano dopiero w 1732–1733 roku. Belweder to przykład wiedeńskiego baroku w najczystszej formie. Pałace Dolny i Górny zachwycają symetrią, bogatymi elewacjami i zdobieniami. Bramy, balustrady i detale architektoniczne wykonane z kutego żelaza i kamienia nadają kompleksowi monumentalny charakter. Po śmierci księcia Eugeniusza w 1736 roku Belweder przeszedł w ręce jego siostrzenicy, Wiktorii, która jednak w 1752 roku sprzedała kompleks cesarzowej Marii Teresie. Od tego czasu pałac zaczął pełnić funkcje muzealne i reprezentacyjne dla dynastii Habsburgów. Ogród Belwederu Ogrody Belwederu, rozciągające się między Dolnym a Górnym pałacem, zostały zaprojektowane w formalnym stylu francuskim. Projekt Dominique’a Girarda wprowadził geometryczne ścieżki, przycięte żywopłoty, fontanny i kaskady, a także liczne rzeźby mitologiczne, w tym nimfy i boginie. Centralny punkt ogrodów zajmuje wielki zbiornik wodny i kaskady, które łączą dolny i górny taras. Ogrody nie tylko pełniły funkcje reprezentacyjne, ale również tworzyły spektakularną perspektywę. Belweder jako muzeum Belweder w Wiedniu od wieków pełnił nie tylko funkcję rezydencji książąt i cesarzy, lecz także miejsce gromadzenia i prezentacji dzieł sztuki. W 1776 roku Maria Teresa i cesarz Józef II przenieśli cesarską kolekcję obrazów do Górnego Belwederu, udostępniając ją szerokiej publiczności. Galeria stała się jednym z pierwszych publicznych muzeów na świecie, a jej rozwój nadzorowali wybitni dyrektorzy do momentu przeniesienia zbiorów do Muzeum Historii Sztuki w Wiedniu pod koniec XIX wieku. W 1896 roku Górny Belweder stał się rezydencją następcy tronu, Franciszka Ferdynanda, który zlecił przebudowę pałacu. Choć oficjalnie pełnił funkcję muzeum, rezydencja zyskała wtedy bardziej prywatny charakter. Dolny Belweder kontynuował tradycję muzealną. W 1903 roku otwarto tu Moderne Galerie, pierwsze w Austrii państwowe muzeum sztuki nowoczesnej, prezentujące dzieła artystów austriackich i międzynarodowych, w tym Van Gogha i Moneta. Podczas II wojny światowej Belweder w Wiedniu doznał poważnych zniszczeń, jednak po wojnie przeszedł gruntowną renowację. Dziś Górny Belweder prezentuje klasyczne arcydzieła, Dolny Belweder i Oranżeria – wystawy czasowe i nowoczesną sztukę. Zachowane barokowe sale i odrestaurowane ogrody pozwalają zwiedzającym poczuć wyjątkową atmosferę rezydencji, łącząc wrażenia artystyczne z historycznym kontekstem. 15 maja 1955 r. w pałacu Belweder podpisano Austriacki Traktat Państwowy, ustanawiający Republikę Austrii. Kontrowersje związane z dziełami sztuki Belweder był również miejscem sporów prawnych związanych z grabieżami dzieł sztuki przez nazistów podczas II wojny światowej. Przykłady obejmują: zwrot obrazu „Cztery drzewa” Egona Schielego spadkobiercom Alice Morgenstern, zwrot „Letniej nocy na plaży” Edvarda Muncha spadkobierczyni Almy Mahler, zwrot pięciu dzieł Gustava Klimta spadkobiercom Adele Bloch-Bauer. Nie wszystkie decyzje były jednoznaczne – np. portret „Amalie Zuckerkandl” pozostał w Belwederze mimo historycznych kontrowersji. Belweder w XXI wieku Dziś Belweder przyciąga turystów z całego świata, oferując nie tylko bogate kolekcje sztuki, ale też liczne wydarzenia kulturalne, wystawy czasowe i koncerty. Kompleks pozwala odkryć historię dynastii Habsburgów, poznać piękno wiedeńskiego baroku i śledzić fascynujące losy dzieł sztuki w XX wieku. Dzięki starannym renowacjom wnętrza i ogrody zachowały swój historyczny charakter, zapewniając pełne doświadczenie tej barokowej perły. Belweder pozostaje jednym z najważniejszych symboli Wiednia. Spacer po ogrodach, podziwianie monumentalnych fasad i zwiedzanie muzealnych kolekcji pozwala zrozumieć prestiż księcia Eugeniusza, a także rolę kompleksu w kulturze Austrii i Europy. To miejsce, w którym przeszłość spotyka się z żywą sztuką, a każdy krok odkrywa nowe historie i detale barokowej rezydencji. Źródło: Vienna Info Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Tu rządzono Europą zza złoconych drzwi – dziś po dawnym najważniejszym pałacu na kontynencie spacerują turyści
Pałac Schönbrunn w Wiedniu to jedno z najważniejszych miejsc na mapie austriackiej stolicy i jednocześnie jeden z najpiękniejszych pałaców barokowych w Europie. Dawna letnia rezydencja Habsburgów zachwyca zarówno wystawnymi wnętrzami, jak i ogromnym parkiem z ogrodami, Palmiarnią, Gloriettą i najstarszym działającym ogrodem zoologicznym świata. To miejsce, w którym zapadały decyzje polityczne ważne dla losów Europy, gdzie dorastał Franciszek Józef i gdzie jako cudowne dziecko koncertował sześcioletni Mozart.
Spis treści: Historia pałacu Zachwycająca architektura doceniona przez UNESCO Co oprócz komnat warto zobaczyć w pałacu Schönbrunn? Najwcześniejsze wzmianki o tych terenach, na których został zbudowany Pałac Schönbrunn, pochodzą z 1311 roku. Funkcjonował tu wówczas klasztor kanoników regularnych w Klosterneuburgu. Historia pałacu Dopiero XVI stulecie przyniosło zmianę, kiedy to cesarz Maksymilian II wykupił rozległą posiadłość i przekształcił ją w tereny myśliwskie z ogrodem bażancim, stawami i dworem. Eleonora Gonzaga i narodziny Schönbrunn Właściwa historia pałacu zaczęła się jednak wraz z Eleonorą Gonzagą, wdową po Ferdynandzie II. To ona, w latach 1638–1643, poleciła przebudować dawny dwór na okazałą rezydencję i to za jej czasów nazwa „Schönbrunn” po raz pierwszy pojawiła się w dokumentach. Po zniszczeniach spowodowanych oblężeniem Wiednia w 1683 roku zabudowania nie nadawały się do zamieszkania i wymagały przebudowy. Wielki projekt Leopolda I i złoty wiek Marii Teresy Leopold I powierzył w 1687 roku Johannowi Bernhardowi Fischerowi von Erlachowi zaprojektowanie zupełnie nowego kompleksu, który miał być na tyle okazały, by konkurować z Wersalem. Pierwotne założenie okazało się jednak zbyt drogie w realizacji, wskutek czego ostatecznie powstała skromniejsza, ale bardzo harmonijna wersja projektu. Prawdziwy rozkwit przypadł jednak dopiero na czasy Marii Teresy. To ona przekształciła Schönbrunn w główną letnią rezydencję Habsburgów, nadała mu obecny barokowy charakter, rozbudowała ogrody i zainicjowała zmiany widoczne w pałacowych wnętrzach do dziś. Schönbrunn na tle wielkiej polityki W kolejnych stuleciach rezydencja wielokrotnie znajdowała się w centrum europejskich wydarzeń. W 1809 roku podpisano tu pokój pomiędzy Austrią a Francją, a w czasie kongresu wiedeńskiego w Wielkiej Galerii odbywały się uroczyste bale i przyjęcia. W Pałacu Schönbrunn nastąpił także symboliczny koniec epoki Habsburgów – w 1918 roku, w Błękitnym Salonie Chińskim, cesarz Karol I podpisał zrzeczenie się udziału w rządach, co zdaniem wielu było dokumentem kończącym istnienie monarchii. Kto mieszkał w pałacu Schönbrunn? Lista mieszkańców Schönbrunn jest w dużej mierze po prostu listą najważniejszych postaci w dziejach Austrii. W pałacu żyli m.in.: Maria Teresa – to ona przekształciła rezydencję w imponujący pałac w stylu barokowym. Franciszek Józef – urodził się w Schönbrunn w 1830 roku i spędził tu ostatnie lata życia; jego apartamenty są zaskakująco skromne. Elżbieta Bawarska („Sisi”) – pałac był jedną z jej rezydencji, chociaż rzadko w nim przebywała. Napoleon Franciszek Bonaparte – wnuk Napoleona I, który po jego upadku mieszkał tu aż do śmierci. W wielu pomieszczeniach do dziś można zobaczyć ślady tych dawnych mieszkańców – od portretów i gabinetów po sale, w których zapadały decyzje polityczne. Zachwycająca architektura doceniona przez UNESCO Pałac Schönbrunn charakteryzuje spójna i harmonijna architektura barokowa. Fasada w charakterystycznym „żółtym kolorze Marii Teresy” stała się jednym z symboli Wiednia. Wnętrza utrzymane są w stylu rokoko: dominują tu białe ściany zdobione złotymi ornamentami, sztukaterie, kryształowe lustra i fajansowe piece. Cały kompleks, obejmujący pałac i park Schönbrunn, został wpisany na listę UNESCO w 1996 roku. Doceniono przede wszystkim wyjątkowe zachowanie układu przestrzennego, łączącego architekturę rezydencji z rozległymi ogrodami francuskimi, angielskimi i krajobrazowymi. Pałac Schönbrunn zadziwia liczbą komnat. W całym kompleksie znajduje się ich aż 1441. Do najbardziej znanych wnętrz należą: Wielka Galeria – monumentalna sala, w której odbywały się zabawy podczas kongresu wiedeńskiego. Sala Lustrzana – miejsce, w którym jako sześcioletni geniusz wystąpił Mozart. Pokój Milionowy – słynny gabinet wyłożony drewnem różanym z miniaturami z Indii i Persji, uważany za jedno z najpiękniejszych rokokowych wnętrz na świecie. Chińskie gabinety – przeznaczone na tajne narady Marii Teresy. Błękitny Salon Chiński – tu w 1918 roku zakończyła się era Habsburgów. Pałac Schönbrunn ma bogate i reprezentacyjne wnętrze, które jest również zaskakująco funkcjonalne. Komnaty i gabinety Franciszka Józefa są wyjątkowo skromnie, co kontrastuje z przepychem sal reprezentacyjnych. Co oprócz komnat warto zobaczyć w pałacu Schönbrunn? Zwiedzanie pałacu Schönbrunn to nie tylko przejście przez 45 udostępnionych dla turystów komnat. To także ogromny teren parkowy pełen atrakcji, a jednym z najbardziej niezwykłych miejsc w ogrodach Schönbrunn jest Palmiarnia. To imponująca konstrukcja z 1882 roku, zbudowana z inicjatywy Franciszka Józefa. Ta jedna z największych palmiarni w Europie ma 113 metrów długości i 28 metrów wysokości. Jej charakterystyczna, stalowo-szklana konstrukcja została podzielona na trzy strefy klimatyczne. Znajdziesz tu rośliny z trzech kontynentów: od zimnolubnych gatunków okołobiegunowych, przez roślinność strefy umiarkowanej, po tropikalne gatunki z gęstych lasów deszczowych. O wyjątkowości palmiarni świadczy także możliwość zwiedzania nocnego, kiedy to turyści mogą wejść na górną galerię pod dachem, która jest niedostępna w ciągu dnia. Pozostałe atrakcje pałacowe: Glorietta – monumentalny pawilon na wzgórzu z doskonałym widokiem na pałac i Wiedeń. Fontanna Neptuna – została zbudowana w 1780 roku na polecenie Marii Teresy. Labirynt – pierwszy powstał w latach 1698–1740, a obecny jest repliką zbudowaną w 1998 roku i stanowi jedną z najbardziej lubianych atrakcji dla rodzin. Ogród zoologiczny – najstarsze działające zoo na świecie, w którym zamieszkuje obecnie około 600 gatunków zwierząt. Park jest otwarty dla wszystkich przez cały rok, a wejście do niego jest bezpłatne. Opłaty dotyczą jedynie wybranych atrakcji. Źródło: Vienninfo; National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Ten pałac był siedzibą jednego z najpotężniejszych rodów Europy. Do dziś stanowi centrum władzy w Austrii
Hofburg jest czymś więcej niż tylko pałacem. To prawdziwe „miasto w mieście”, którego mury przez ponad sześć stuleci były świadkiem narodzin i upadku imperiów. Jeden z największych kompleksów pałacowych na świecie stanowi namacalną manifestację potęgi Habsburgów. W komnatach, w których niegdyś rezydowali monarchowie, dziś urzęduje prezydent, a w historycznych skrzydłach mieszczą się ministerstwa, muzea i jedno z najważniejszych centrów kongresowych na świecie. Jaka jest historia tego niezwykłego miejsca? Jakie atrakcje skrywa? W tym artykule odpowiadamy na te pytania.
Spis treści: Siedem wieków ewolucji pałacu Architektoniczny kalejdoskop Jakie atrakcje skrywa Hofburg? Na pierwszy rzut oka, historyczny kompleks pałacowy Hofburg może wydawać się miejsce pozbawionym smaku i dobrego gustu. Surowy charakter gotyku sąsiaduje tam z renesansową harmonią, obok której uwidacznia się barokowy przepych kontrastujący z klasycystycznym umiarem, a wszystko to wieńczy imperialny rozmach historyzmu. Paradoksalnie, ten „architektoniczny miszmasz” jest w istocie największą wartością tego miejsca. Imponujący pałac nie jest dziełem jednej epoki. W praktyce jest czymś w rodzaju trwałego zapisu historii, dzięki któremu można dokładnie prześledzić zmieniające się gusta i ideologie kolejnych władców. Siedem wieków ewolucji pałacu Inicjatywę budowy pierwszej warowni w tym strategicznym miejscu przypisuje się dynastii Babenbergów, jednak pierwsze wzmianki w dokumentach pojawiają się około 1278 roku, już w kontekście nowego władcy. Po zwycięskiej bitwie pod Suchymi Krutami, Rudolf I Habsburg przejął władzę w Austrii i przeniósł centrum potęgi swojego rodu do Wiednia. Przez następne 640 lat to właśnie tam mieściła się siedziba dynastii. Początkowo obiekt miał charakter typowo obronny. Jego najstarszą zachowaną częścią jest Dziedziniec Szwajcarski i przylegająca do niego Kaplica Zamkowa. Te wczesne struktury, których charakterystycznymi cechami są grube mury i surowa forma, jednoznacznie potwierdzają, że zanim Hofburg stał się wystawnym pałacem, był fortecą chroniącą władcę w niespokojnych czasach. XV wiek był czasem konfliktów wewnętrznych. W tamtym czasie, Wiedeń chwilowo przestał pełnić funkcję stałej rezydencji władcy. W 1462 roku doszło do dramatycznych wydarzeń, gdy cesarz Fryderyk III został oblężony w murach Hofburga przez własnego brata, Albrechta VI, wspieranego przez zbuntowanych mieszkańców Wiednia. Później zamek zajął węgierski król Maciej Korwin. Początek transformacji Z czasem władza monarsza zaczęła w mniejszym stopniu opierać się na sile oręża, a w większym na rozbudowanej biurokracji i dyplomacji, ceremoniale dworskim i prestiżu. Co za tym idzie, siedziby władców zaczęły zmieniać swój charakter. Z potężnych warowni stawały się reprezentacyjnymi, wystawnymi pałacami. Wiatr zmian nie ominął Hofburga. Inwestycja w renesansową elegancję, a później w oszałamiający barokowy splendor miała na celu wizualne potwierdzenie statusu Habsburgów jako czołowej dynastii Europy. Pałac przestał być tylko schronieniem – stał się sceną, na której codziennie odgrywano spektakl władzy, skierowany zarówno do poddanych, jak i do europejskich rywali. Architektoniczny kalejdoskop Spacer po dziedzińcach i korytarzach Hofburga przypomina podróż przez historię architektury. Każde skrzydło, fasada i portal przedstawia zupełnie inny styl. Wynika to z faktu, że Habsburgowie niezbyt często burzyli stare struktury. W ten sposób wyrażali szacunek dla dziedzictwa przodków. Zamiast burzyć, wchłaniali je, dobudowując nowe elementy. W ten sposób powstał unikatowy mariaż stylów. Gotycki trzon O początkach pałacu świadczy gotycka Kaplica Zamkowa. Wzniesiona w XIII wieku i rozbudowana dwa stulecia później jest miejscem, gdzie do dziś w każdą niedzielę można usłyszeć Wiedeński Chór Chłopięcy, kontynuujący tradycję ufundowanej w 1498 roku przez Maksymiliana I Kapeli Dworskiej. Surowe, strzeliste formy i sklepienia krzyżowe przypominają o czasach, gdy Hofburg był przede wszystkim warownią. Trzeba jednak podkreślić, że na przestrzeni wieków, jej zewnętrzna fasada została niemal całkowicie zasłonięta przez późniejsze dobudówki, a wnętrze wielokrotnie przebudowywano. Renesansowy rozwój W XVI wieku, w Wiedniu zapanowała moda na nową, inspirowaną antykiem estetykę. Za panowania cesarza Ferdynanda I gotycki zamek zaczął przekształcać się w rezydencję utrzymaną w stylu renesansowym. Najdoskonalszym świadectwem tej epoki jest Brama Szwajcarska, prowadząca na najstarszy dziedziniec. Ukończona w 1552 roku, stanowi jeden z pierwszych i najważniejszych przykładów architektury renesansowej w Wiedniu. Cechuje ją bogata dekoracja z malowidłami i inskrypcjami, wyliczającymi tytuły Ferdynanda I, i herbami ziem, które znalazły się pod panowaniem Habsburga. Miała stanowić manifest potęgi i legitymizmu władzy. W tym okresie powstały także dwa wolnostojące pałace, Amalienburg i Stallburg, które z czasem włączono w obręb kompleksu. Przepych baroku Dzisiejszy wygląd zamku najsilniej zdefiniował styl kontrreformacji i absolutyzmu. W XVII wieku, z powodu nieustających wojen, władzy brakowało funduszy na istotną rozbudowę rodowej rezydencji. W tamtym czasie jedynym znaczącym projektem była budowa Skrzydła Leopolda, w którym później rezydowała Maria Teresa. Prawdziwy „boom” budowlany nastąpił na wiedeńskim dworze w XVIII wieku, w czasie panowania Karola VI. Rozpoczął się wówczas okres określany mianem „Vienna gloriosa”, czyli „Wiedeń chwalebny”. Pragnąc podkreślić imperialny status swojej stolicy, cesarz zatrudnił najwybitniejszych architektów epoki, Johanna Bernharda Fischera von Erlacha i jego syna Josepha Emanuela. Obiekty, które wówczas powstały, to: Kancelaria Cesarska, Zimowa Szkoła Jazdy, Austriacka Biblioteka Narodowa. Wkład w barokowy rozwój pałacu miała również Maria Teresa, która zleciła przebudowę części wnętrz na sale balowe i koncertowe. W ten sposób chciała podkreślić rosnącą rolę dworu jako europejskiego centrum życia kulturalnego i towarzyskiego. Imperialna wizja Ostatni wielki etap rozbudowy Hofburga przypadł na długie panowanie Franciszka Józefa I. W ramach monumentalnej przebudowy Wiednia i budowy Ringstrasse, cesarz postanowił nadać swojej rezydencji ostateczny, godny wielkiego imperium kształt. Najbardziej imponującym projektem tej epoki było Forum Cesarskie. Za pomocą potężnych łuków triumfalnych architekci Gottfried Semper i Karl von Hasenauer zaplanowali stworzenie gigantycznego, symetrycznego placu na wzór antycznego Rzymu, który miał połączyć Hofburg z nowo wybudowanymi muzeami. Ambitne przedsięwzięcie nie zostało jednak w pełni zrealizowane. Jedyną jego ukończoną częścią jest półkoliste Nowe Skrzydło, którego budowę zakończono dopiero w 1913 roku. Jakie atrakcje skrywa Hofburg? Hofburg to nie tylko monumentalne fasady, wspaniałe dziedzińce i współczesne instytucje polityczne, urzędujące w zabytkowych murach. To przede wszystkim niezwykłe bogactwo kolekcji zabytków i świadectwo dawnych dziejów kraju, który kiedyś był jednym z najpotężniejszych imperiów. Apartamenty Cesarskie i Muzeum Sisi 24 autentycznie zachowane pokoje ukazują oficjalne i prywatne życie cesarza Franciszka Józefa i cesarzowej Elżbiety. Wejście do tej części jest zlokalizowane pod monumentalną kopułą Skrzydła św. Michała. Zwiedzający mogą wejść między innymi do sal audiencyjnych, gabinetów, jadalni, a także do przestrzeni prywatnych – sypialni i słynnej sali gimnastycznej Sisi. Skarbiec cesarski W najstarszej części pałacu znajduje się pomieszczenie, w którym zdeponowano kolekcję o ogromnej wartości, nie tylko historycznej, ale także materialnej. W Skarbcu Cesarskim przechowywane są insygnia władzy dwóch wielkich imperiów – bezcenna, ponad tysiącletnia korona Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz austriacka korona cesarska Rudolfa II. Można tam podziwiać także skarby zakonu Złotego Runa, relikwie, klejnoty, a także legendarne artefakty, jak choćby domniemany „róg jednorożca” (w rzeczywistości kieł narwala, któremu przypisywano magiczne właściwości). Hiszpańska Dworska Szkoła Jazdy (Zimowa Szkoła Jazdy) To jedna z najciekawszych atrakcji Wiednia. We wspaniałej ujeżdżalni projektu Fischera von Erlacha odbywają się pokazy tzw. białego baletu w wykonaniu koni lipicańskich. Szlachetna rasa, którą Habsburgowie zaczęli hodować w XVI wieku, do dziś jest szkolona według zasad klasycznego jeździectwa. Muzea w Nowym Zamku Skrzydło Neue Burg mieści kilka ważnych kolekcji, które stanowią część Muzeum Historii Sztuki. Należą do nich: Zbrojownia Cesarska, Kolekcja Dawnych Instrumentów Muzycznych, Muzeum Świata. Austriacka Biblioteka Narodowa Cała biblioteka jest imponującą instytucją, ale najciekawszą jej częścią pozostaje barokowa Sala Paradna. Dzieło architektury, wypełnione historycznymi woluminami i posągami, często jest określane mianem najpiękniejszej sali bibliotecznej świata. Kościół Augustianów Dawny kościół parafialny dworu cesarskiego jest bezpośrednio połączony z pałacem. To właśnie tam odbywała się większość ślubów Habsburgów, w tym ceremonia zaślubin Franciszka Józefa i Sisi w 1854 roku. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Gdzie narciarze znajdą idealny śnieg? Opublikowano ranking najlepszych ośrodków
Rozpoczyna się sezon narciarski, a miłośnicy sportów zimowych coraz intensywniej szukają kierunków, które zagwarantują najlepsze warunki do szusowania. Wśród kluczowych kryteriów niezmiennie króluje jakość śniegu – szczególnie tego, który uchodzi za ideał. Gdzie na świecie można znaleźć najbardziej pożądany, lekki i puszysty puch?
W wielu regionach Europy tegoroczne opady śniegu okazały się na tyle obfite, że część ośrodków narciarskich zdecydowała się otworzyć trasy szybciej, niż pierwotnie planowano. Entuzjaści zimowych wyjazdów już teraz mówią o wyjątkowo udanym sezonie, a zainteresowanie grudniowo-styczniowymi wyjazdami rośnie w szybkim tempie. To doskonały moment, by zaplanować narciarską wyprawę – najlepiej tam, gdzie warunki uchodzą za absolutnie idealne. W związku z tym firma Inghams Ski, specjalizująca się w organizacji wyjazdów zimowych, opublikowała ranking najlepszych miejsc z tzw. puchem śnieżnym, czyli lekkim, świeżo spadłym śniegiem, który daje narciarzom wrażenie sprężystości i „unoszenia się” podczas jazdy. Dla wielu to synonim wymarzonego dnia na stoku i wyznacznik kierunków, które warto odwiedzić tej zimy. Tu znajdziesz najlepszy puch w Europie Aby wskazać miejsce oferujące idealny puch śnieżny, firma Inghams Ski przeprowadziła szeroko zakrojone badanie we współpracy z Jimem N.R. Dale’em, starszym meteorologiem British Weather Services. Ekspert pomógł opracować zestaw kryteriów obejmujących ponad 120 ośrodków narciarskich w 13 krajach. Analizie poddano czynniki, które w największym stopniu wpływają na jakość śniegu: grubość świeżego opadu, temperatura powietrza i powierzchni stoku, wilgotność, prędkość wiatru oraz wysokość nad poziomem morza. Jak wyjaśnił Dale, aby uzyskać perfekcyjny puch opad powinien mieć 5–10 centymetrów, temperatura powietrza mieścić się w przedziale od -3 do -10°C, a powierzchnia stoku utrzymywać stabilny mróz na poziomie -2 do -6°C. Dodał, że równie ważna jest niska wilgotność względna oraz łagodny wiatr, który nie zlepia płatków ani nie zwiewa śniegu ze zboczy. Najlepsze warunki panują natomiast na wysokościach powyżej 2500 metrów. Po przeanalizowaniu wszystkich tych parametrów najwyższy wynik w rankingu (i tytuł najlepszej destynacji dla miłośników puchu) zdobył austriacki Westendorf. „To jeden z najpopularniejszych kameralnych ośrodków narciarskich w Austrii, a według naszych badań właśnie tu narciarze znajdą najlepszy puch śnieżny” – podsumowała firma Inghams Ski. Ośrodek położony jest na słonecznym płaskowyżu, z wygodnym dostępem do regionów Kitzbühel i SkiWelt. Tamtejsze stoki uchodzą za wyjątkowo wszechstronne: oferują łagodne trasy idealne dla początkujących i rodzin, jak również wymagające czarne zjazdy oraz tereny freestyle’owe cenione przez bardziej doświadczonych narciarzy. Dzięki sprzyjającym warunkom mikroklimatycznym puch utrzymuje tu swoją lekkość i wyjątkową strukturę, co czyni Westendorf jednym z najbardziej pożądanych kierunków zimowych na świecie. Top miejsca dla narciarzy spragnionych idealnych warunków Na drugim miejscu znalazło się Ortisei we włoskich Dolomitach, czyli jeden z najbardziej charakterystycznych ośrodków regionu. Dzięki bezpośredniemu dostępowi do słynnej pętli narciarskiej Sellaronda, miejscowość oferuje warunki uznawane za jedne z najlepszych w Europie. Jak podkreślili eksperci z Inghams Ski, Ortisei wyróżnia się „tętniącą życiem atmosferą, wyjątkowym charakterem i oczywiście doskonałym puchem śnieżnym, który przyciąga narciarzy z całego świata”. To świetny kierunek zarówno dla miłośników dynamicznej jazdy, jak i osób szukających równowagi między czasem na stoku a wypoczynkiem, dzięki połączeniu klimatycznych kawiarni, sklepów, pastelowych kamienic i pracowni tradycyjnego rzemiosła. Pierwszą trójkę zamknął kolejny włoski ośrodek – Gressoney, ceniony za trasy prowadzące na wysokość nawet 3550 m n.p.m.. Tak położone tereny sprawiają, że w szczycie sezonu szanse na idealny, lekki puch są tu wyjątkowo wysokie. Region bywa określany „jednym z najlepiej strzeżonych sekretów Europy”, gdyż jest kameralny, dziewiczy i idealny dla tych, którzy szukają jazdy w bardziej naturalnych warunkach. Co więcej, z Gressoney można wjechać kolejką Punta Indren na specjalnie wyznaczony teren do jazdy poza trasami – choć władze ośrodka przypominają, że w takim terenie zaleca się korzystanie z usług doświadczonego przewodnika. W dalszej części zestawienia znalazły się m.in. Lech w Austrii, Soldeu w Andorze, Andermatt w Szwajcarii, włoskie Champoluc, Madonna di Campiglio i Sestriere, a także francuskie ośrodki Alpe d’Huez, Les Gets, Morzine czy Avoriaz. Ranking pokazał, że najlepszy puch śnieżny czeka przede wszystkim w Alpach – od Austrii i Włoch po Francję i Szwajcarię. Źródła: Inghams Ski, Travel + Leisure Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zjednoczenie Włoch, czyli kręta droga do niepodległości Italii. Walki trwały ponad 20 lat
Zjednoczenie Włoch było złożonym procesem, opartym na trzech pozornie sprzecznych ideach. Procesem, który nie przebiegał w sposób bezkrwawy. Walki o narodową jedność trwały ponad dwadzieścia lat. Dopiero w 1861 roku udało się powołać jednolite królestwo. Jak doszło do zjednoczenia Włoch? Poniżej odpowiadamy na to pytanie.
Spis treści: Austriacka hegemonia Ideologiczne i społeczno-gospodarcze przyczyny zjednoczenia Konkurujące wizje zjednoczenia Droga do jedności Proklamacja Królestwa Włoch i dokończenie dzieła Po upadku Napoleona Bonapartego, kongres wiedeński w 1815 roku przywrócił na Półwyspie Apenińskim porządek oparty na legitymizmie i równowadze sił, który w praktyce oznaczał utrwalenie politycznego rozbicia Włoch. Italia, określona wówczas przez austriackiego kanclerza Klemensa von Metternicha jako zaledwie „wyrażenie geograficzne”, stała się mozaiką państw i stref wpływów, pozbawioną jakiejkolwiek formy politycznej jedności. Na południu odtworzono Królestwo Obojga Sycylii pod panowaniem dynastii Burbonów. W centrum Półwyspu przywrócono świecką władzę papieża nad Państwem Kościelnym. Północ i środek Włoch składały się z szeregu mniejszych bytów politycznych, takich jak Wielkie Księstwo Toskanii oraz księstwa Parmy i Modeny, w których rządy sprawowały boczne linie dynastii Habsburgów. Austriacka hegemonia Kluczowym elementem tego porządku była hegemonia Cesarstwa Austriackiego. Austria nie tylko zaanektowała najbogatsze i najbardziej rozwinięte strategicznie regiony, Lombardię z Mediolanem i Wenecję, ale także roztoczyła swój protektorat nad pozostałymi państwami włoskimi. Wiedeń stał się gwarantem status quo, gotowym do interwencji militarnej w celu tłumienia wszelkich ruchów liberalnych i narodowych. W tym układzie sił jedynym znaczącym państwem, rządzonym przez rdzennie włoską dynastię sabaudzką, było Królestwo Sardynii, obejmujące Piemont, Genuę i wyspę Sardynię. Jego niezależność od Austrii, choć początkowo ograniczona, predestynowała je do odegrania w przyszłości roli lidera w procesie jednoczenia. Ideologiczne i społeczno-gospodarcze przyczyny zjednoczenia Dążenie do zjednoczenia Włoch miało charakter złożonego ruchu ideologicznego, kulturowego i ekonomicznego. Narodziny świadomości narodowej i wczesne ruchy rewolucyjne W XIX wieku, pod wpływem rewolucji francuskiej i romantyzmu, włoskie elity intelektualne zaczęły kształtować poczucie wspólnej tożsamości narodowej. Tajne stowarzyszenia, takie jak karbonariusze, dążyły do obalenia monarchii absolutnych i wyparcia obcych wpływów, zwłaszcza austriackich, organizując lokalne powstania, między innymi w Neapolu i Piemoncie. Zrywy były jednak tłumione. Po ich fiasku, Giuseppe Mazzini założył w 1831 roku organizację Młode Włochy (Giovine Italia), której celem było zjednoczenie Włoch jako „jednego, wolnego, niepodległego i republikańskiego narodu”. Jego metoda opierała się na edukacji patriotycznej i insurekcji, a ideologia łączyła radykalny nacjonalizm z mistycyzmem. Aspekt ekonomiczny Rozbicie polityczne Półwyspu Apenińskiego, z licznymi barierami celnymi i różnymi systemami monetarnymi, hamowało rozwój handlu i przemysłu, szczególnie w północnych Włoszech. Dla rosnącej burżuazji przemysłowej i handlowej z północy stworzenie jednolitego rynku ogólnowłoskiego stało się koniecznością ekonomiczną. Rolnicze południe postrzegano wówczas jako rynek zbytu i źródło taniej siły roboczej. Zjednoczenie nie było więc tylko romantycznym marzeniem, ale pragmatycznym „projektem biznesowym”. Ekonomiczne podłoże w dużej mierze wyjaśnia, dlaczego to właśnie liberalno-monarchistyczny Piemont, a nie rolnicze Królestwo Obojga Sycylii czy ideologiczni republikanie, ostatecznie stanął na czele procesu zjednoczenia. Premier Piemontu, Camillo Cavour, sam będący przedstawicielem liberalnej arystokracji i przedsiębiorcą, doskonale rozumiał te potrzeby. Jego reformy, takie jak rozbudowa kolei czy modernizacja systemu bankowego, nie tylko wzmocniły Piemont, ale także przygotowały go do roli lidera gospodarczego zjednoczonych Włoch. Dążenie do stworzenia „wewnętrznego imperium” dla przemysłu Północy było ukrytym motorem Risorgimento, jednak zapoczątkowało też konflikt między bogatą północą a znacznie uboższym południem. Konkurujące wizje zjednoczenia Ruch zjednoczeniowy był podzielony na co najmniej trzy koncepcje: model republikański (Mazzini) – przewidywał utworzenie jednolitej, demokratycznej republiki poprzez rewolucję ludową; model neo-gwelficki (Gioberti) – zakładał stworzenie federacji państw włoskich pod przewodnictwem papieża, poprzez reformy i porozumienie władców; model monarchistyczno-liberalny (Cavour) – opowiadał się za scentralizowaną monarchią konstytucyjną pod wodzą dynastii sabaudzkiej, utworzonej poprzez dyplomację, strategiczne sojusze i wojnę. Ta rywalizacja tworzyła dynamiczną synergię, gdzie idealizm Mazziniego i Garibaldiego generował presję „od dołu”, a pragmatyczny Cavour wykorzystywał to w swojej strategii dyplomatycznej. Zjednoczenie było wynikiem gry między tymi siłami, prowadzącej do kompromisu. Droga do jedności Proces zjednoczenia Włoch był trwającą ponad dwie dekady serią wojen, rewolucji i manewrów dyplomatycznych. Każdy jego etap był w decydującym stopniu uzależniony od zmieniającej się koniunktury międzynarodowej i rywalizacji europejskich mocarstw. Wiosna Ludów i dekada przygotowań Próbą generalną dla włoskich dążeń niepodległościowych była Wiosna Ludów. Powstania, które wybuchły w całym kraju, zmusiły króla Sardynii, Karola Alberta, do wypowiedzenia wojny Austrii. Pierwsza wojna o niepodległość zakończyła się jednak druzgocącą klęską armii piemonckiej. Mimo porażki, wydarzenia te ugruntowały pozycję Królestwa Sardynii jako jedynej siły, zdolnej rzucić realne wyzwanie austriackiemu hegemonowi. Po klęsce nastąpiła dekada przygotowań, których pierwszoplanową postacią był Camillo Cavour, od 1852 roku premier Królestwa Sardynii. Prowadząc zręczną politykę wewnętrzną, zmodernizował gospodarkę i armię, czyniąc z Piemontu nowoczesne i sprawne państwo. Równocześnie, na arenie międzynarodowej, prowadził mistrzowską grę dyplomatyczną. Decyzja o udziale w wojnie krymskiej po stronie Francji i Wielkiej Brytanii, choć militarnie symboliczna, okazała się politycznym majstersztykiem. Pozwoliła Cavourowi zasiąść przy stole negocjacyjnym na kongresie paryskim w 1856 roku i po raz pierwszy przedstawić „kwestię włoską” na forum międzynarodowym, zyskując przychylność cesarza Napoleona III. Druga wojna z Austrią i zdobycze na północy Kulminacją dyplomatycznych zabiegów Cavoura było tajne porozumienie z Napoleonem III w Plombières, w 1858 roku. Cesarz Francji zobowiązał się do udzielenia pomocy militarnej w wojnie z Austrią w zamian za odstąpienie Sabaudii i Nicei. Mając zapewniony sojusz, Cavour sprowokował Austrię do wystosowania ultimatum i wypowiedzenia wojny w kwietniu 1859 roku. W drugiej włoskiej wojnie o niepodległość, połączone siły francusko-sardyńskie odniosły zwycięstwa pod Magentą i Solferino, zmuszając Austriaków do wycofania się z Lombardii. Jednakże Napoleon III, zaniepokojony stratami i groźbą interwencji Prus, niespodziewanie zawarł z Austrią separatystyczny pokój w Villafranca, na mocy którego Piemont uzyskał jedynie Lombardię. Impet zjednoczeniowy był już nie do zatrzymania. Pod wpływem wieści o zwycięstwach na północy, w środkowych Włoszech – Toskanii, Parmie, Modenie i części Państwa Kościelnego – wybuchły zjednoczeniowe rewolucje. Zorganizowane w 1860 roku plebiscyty przytłaczającą większością głosów zadecydowały o przyłączeniu tych terytoriów do Królestwa Sardynii. Wyprawa tysiąca i podbój południa W maju 1860 roku, na scenę wkroczył Giuseppe Garibaldi. Republikański rewolucjonista, stojący na czele zaledwie tysiąca ochotników, znanych jako „czerwone koszule”, wyruszył z Genui na Sycylię, by wesprzeć tamtejsze powstanie przeciwko rządom Burbonów. „Wyprawa tysiąca” okazała się jednym z najbardziej spektakularnych manewrów militarnych w historii. Siły Garibaldiego, wzmacniane przez lokalnych powstańców, w ciągu kilku miesięcy opanowały całą Sycylię, a następnie przeprawiły się na kontynent i zajęły Neapol, doprowadzając do upadku Królestwa Obojga Sycylii. Ten sukces postawił Cavoura w trudnej sytuacji. Istniała realna obawa, że wierny ideałom Mazziniego republikanin proklamuje na południu republikę lub ruszy na broniony przez garnizon francuski Rzym. Takie działanie sprowokowałoby międzynarodowy kryzys. Aby przejąć inicjatywę, Cavour wysłał armię piemoncką, która, omijając Rzym, wkroczyła na terytorium Państwa Kościelnego, a następnie ruszyła na południe. Garibaldi stanął przed trudnym wyborem: dochować wierności republikańskim ideałom, co mogło oznaczać wojnę domową, czy podporządkować się monarchii w imię jedności narodowej? Wybrał drugą opcję. Na historycznym spotkaniu w Teano przekazał zdobycze królowi Wiktorowi Emanuelowi II, pieczętując tym samym monarchiczny charakter zjednoczonych Włoch. Proklamacja Królestwa Włoch i dokończenie dzieła Po plebiscytach potwierdzających przyłączenie Południa, 17 marca 1861 roku, w Turynie, zebrał się pierwszy ogólnowłoski parlament, który proklamował powstanie Królestwa Włoch. Na czele państwa stanął Wiktor Emanuel II z dynastii sabaudzkiej. Proces zjednoczenia nie był jednak zakończony. Poza granicami nowego państwa wciąż pozostawała Wenecja i Rzym z Lacjum. Obie prowincje udało się przyłączyć dzięki zręcznemu wykorzystaniu kolejnych europejskich konfliktów. W 1866 roku Włochy zawarły sojusz z Prusami przeciwko Austrii. Mimo że armia włoska poniosła klęskę na lądzie (pod Custozzą) i na morzu (pod Lissą), zwycięstwo Prus pod Sadową zmusiło Austrię do kapitulacji. Na mocy traktatu pokojowego Wenecja została przekazana Włochom. Ostatni akt zjednoczenia rozegrał się w wyniku wojny francusko-pruskiej. Po klęsce pod Sedanem i upadku cesarstwa Napoleona III, Francja była zmuszona wycofać swój garnizon z Rzymu. 20 września 1870 roku wojska włoskie wkroczyły do Wiecznego Miasta, kładąc kres świeckiej władzy papieży. W lipcu 1871 roku Rzym został oficjalnie ogłoszony stolicą zjednoczonych Włoch. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jedno jezioro łączy trzy europejskie kraje. Niemcy nazywają je „swoim morzem”
Jezioro Bodeńskie to malowniczy akwen położony na styku Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Łączy w sobie imponującą głębokość, rozległą powierzchnię i unikatowy system wodny, będący źródłem wody pitnej dla milionów mieszkańców. Jednak jego prawdziwy urok kryje się w różnorodności atrakcji: od wysp z zabytkowymi klasztorami i ogrodami kwiatowymi, przez urokliwe nadbrzeżne miasteczka, po setki kilometrów tras rowerowych i możliwości uprawiania sportów wodnych. Dzięki temu każdy, kto tu przybywa, może poczuć jednocześnie bliskość natury, smak lokalnej historii i przyjemność aktywnego wypoczynku.
Spis treści: Gdzie leży Jezioro Bodeńskie? Powierzchnia i głębokość Jeziora Bodeńskiego Turystyka nad Jeziorem Bodeńskim Jezioro Bodeńskie, znane także jako Jezioro Konstanckie, to jedno z najważniejszych i najbardziej malowniczych jezior Europy Środkowej. Położone jest u podnóża Alp, na pograniczu trzech krajów – Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Większość jego linii brzegowej znajduje się po stronie niemieckiej, głównie w dawnym kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, choć popularny odcinek z miasteczkiem Lindau należy do Bawarii. Fragment jeziora leży również po stronie austriackiej, w rejonie południowo-wschodniego krańca, natomiast reszta przynależy do Szwajcarii. Gdzie leży Jezioro Bodeńskie? Jezioro Bodeńskie stanowi nie tylko naturalną granicę między państwami, ale również istotny rezerwuar wody pitnej – dostarcza jej dla około 4,5 mln mieszkańców regionu. Rzeka Ren przepływa przez jezioro, łącząc jego różne części i nadając mu unikatowy charakter hydrologiczny. Jezioro dzieli się na trzy główne części: Obersee, czyli Górne Jezioro – największą część wschodnią; Untersee, czyli Dolne Jezioro – część zachodnią; Seerhein – czterokilometrowy odcinek będący częścią rzeki Ren, łączący Dolne Jezioro z resztą systemu. Nazwa „Bodeńskie” wywodzi się od wsi Bodman, jednej z najstarszych miejscowości położonej na zachodnim krańcu jeziora. W różnych językach europejskich funkcjonuje też określenie Jezioro Konstanckie (od miasta Konstancja, niem. Konstanz) – w ten sposób określają je m.in. Francuzi i Włosi. W materiałach niemieckich czasem można spotkać przydomek „szwabskie morze” (Schwäbisches Meer), wynikający z błędnej interpretacji starożytnych zapisów rzymskich, które odnosiły się do Bałtyku. Najważniejsze miasta nad Jeziorem Bodeńskim Brzegi Jeziora Bodeńskiego obfitują w malownicze miasta i miasteczka, które przyciągają turystów nie tylko urokliwym położeniem, ale też bogatą historią i architekturą. Po stronie niemieckiej największe znaczenie mają: Konstancja (Konstanz) – największe miasto nad jeziorem, słynące z zabytkowego starego miasta i katedry, Friedrichshafen – znane z muzeum Zeppelina i nadbrzeżnych atrakcji turystycznych, Lindau (Bodensee) – położone na wyspie miasto z charakterystyczną latarnią morską i malowniczym portem, Überlingen i Meersburg – mniejsze, ale bardzo urokliwe miasta z historycznymi zamkami i promenadami nad jeziorem. Po stronie szwajcarskiej warte odwiedzenia są: Kreuzlingen – sąsiad Konstancji, z pięknym dostępem do jeziora, Rorschach i Romanshorn – mniejsze miejscowości z nadbrzeżnymi promenadami i marinami. Natomiast po stronie austriackiej najważniejsza jest Bregencja (Bregenz), słynąca z Festiwalu Bregenz i imponującej sceny operowej nad wodą. Te miasta tworzą sieć atrakcji kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych, które sprawiają, że Jezioro Bodeńskie jest popularnym kierunkiem turystycznym. Powierzchnia i głębokość Jeziora Bodeńskiego Jezioro Bodeńskie zachwyca swoimi rozmiarami i zróżnicowaną morfologią. Jego powierzchnia wynosi około 538,5 km², co czyni je trzecim pod względem wielkości jeziorem Europy Środkowej, po Balatonie na Węgrzech i Jeziorze Genewskim na granicy szwajcarsko-francuskiej. Długość linii brzegowej to aż 273 km, co daje wiele możliwości spacerów, wycieczek rowerowych i obserwacji przyrody. Głębokość jeziora osiąga maksymalnie 254 m, co klasyfikuje je jako głęboki akwen. Wysokość tafli wody wynosi 395,23 m n.p.m., a całkowite zasoby wodne oszacowano na 48 km³. Te parametry czynią z Jeziora Bodeńskiego nie tylko atrakcję krajobrazową, ale też istotny element systemu wodnego regionu, zarówno pod kątem ekologicznym, jak i gospodarczym. Na jeziorze znajduje się kilka wysp: Mainau, słynąca z ogrodów kwiatowych, Reichenau, z klasztorem wpisanym na listę UNESCO, Lindau, na której położone jest miasto o tej samej nazwie. Każda z wysp oferuje wyjątkowe atrakcje turystyczne, od spacerów po ogrodach po zwiedzanie zabytków i podziwianie panoramy Alp. Turystyka nad Jeziorem Bodeńskim Jezioro Bodeńskie jest popularnym miejscem wypoczynku i rekreacji wśród turystów z Niemiec, Austrii i Szwajcarii. Atrakcje turystyczne obejmują zarówno zwiedzanie miast i wysp, jak i aktywności na świeżym powietrzu. Wokół jeziora prowadzi długa, licząca około 260 km trasa rowerowa, w większości utwardzona i oddzielona od ruchu samochodowego. Trasa jest przeważnie płaska, co czyni ją odpowiednią dla rodzin i początkujących rowerzystów. Po drodze można zatrzymać się w urokliwych miasteczkach, skorzystać z lokalnych restauracji i kawiarni oraz podziwiać panoramę Alp Szwajcarskich, które w pogodny dzień tworzą niezwykłe tło krajobrazowe. Miłośnicy sportów wodnych znajdą tu szeroki wybór atrakcji – od żeglarstwa, przez kajakarstwo, po windsurfing i rejsy statkami pasażerskimi. Popularne są również spacery nad brzegiem, wędrówki po nadbrzeżnych promenadach oraz zwiedzanie licznych zabytków i muzeów. Jezioro Bodeńskie pełni także funkcję edukacyjną i ekologiczną. Rezerwuar wody pitnej dla milionów mieszkańców wymaga zachowania wysokiego standardu ochrony środowiska, co czyni region wzorem zrównoważonej turystyki. W praktyce oznacza to ograniczenia w niektórych strefach, ochronę przyrody przez organizacje pozarządowe (np. EuroNatur) i prowadzenie działań edukacyjnych dla odwiedzających. Dzięki zróżnicowanej ofercie, zarówno pod względem aktywności, jak i krajobrazów, Jezioro Bodeńskie pozostaje jednym z najchętniej odwiedzanych akwenów w Europie Środkowej. Turystów przyciąga tu połączenie natury, historii i kultury oraz komfortowa infrastruktura sprzyjająca aktywnemu wypoczynkowi. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
„Trudno uwierzyć, że to nie Włochy” – dotarłem do jednego z najpiękniejszych miast Europy
Stolica Styrii przyciąga nie tylko architekturą, ale też atmosferą, której trudno szukać gdzie indziej w Austrii. Tylko tu śródziemnomorski luz tak doskonale przeplata się z habsburską elegancją.
Spis treści: Targ pełen smaków i aromatów Styrii Spacer po Grazu: gdzie włoski klimat spotyka austriacką elegancję Franciszkanie, rzeźnicy i włoski renesans w samym sercu Grazu Zamek Cesarski i schody, które nigdy się nie spotykają Szynka spod wulkanu i sekretne smaki cesarskiego Grazu Alternatywny Graz: sztuka uliczna i biały słoń w kościele Jabłkowe skarby Styrii i złoto austriackiej Toskanii Jak zaplanować podróż do Grazu? Graz to jedno z tych miejsc, gdzie włoski temperament spotyka austriacką precyzję. Położone po południowej stronie Alp, kusi nie tylko śródziemnomorską atmosferą i kawą podawaną w stylu rzymskim, ale też intensywnymi smakami Styrii: od zielonego oleju z pestek dyni, po jabłkowe wino. To idealny kierunek na weekendowy city break z nutą kulinarnego szaleństwa. Targ pełen smaków i aromatów Styrii Na targu na Kaiser-Josef-Platz panuje gwar, który miesza się z zapachem świeżych ziół, dojrzewających serów i owoców prosto z sadu. Stragany uginają się od złocistych jabłek, słodko pachnących malin i czereśni, a obok nich pysznią się stosy pomidorów, papryki i główki kapusty, jeszcze wilgotne od porannej rosy. Sprzedawcy nawołują klientów z charakterystyczną, śpiewną intonacją, a ich głosy stapiają się z szelestem papierowych toreb i stukotem noży krojących chrupiący chleb. W powietrzu unosi się też wyrazisty aromat styryjskiego oleju z pestek dyni – ciemnozielonego płynu o orzechowym posmaku, który można tu kupić niemal na każdym rogu. Niektórzy sprzedawcy pozwalają spróbować kilku kropel na kromce białego pieczywa: smak jest intensywny i głęboki. To właśnie ten świeży olej, nazywany często „zielonym złotem Styrii”, sprawia, że w południowej Austrii warzywa czy sałatki zamieniają się w coś absolutnie wyjątkowego, a Kaiser-Josef-Platz to najlepsze miejsce, aby rozpocząć zwiedzanie Grazu. Spacer po Grazu: gdzie włoski klimat spotyka austriacką elegancję Na spacer po centrum miasta udaję się wczesnym popołudniem, kiedy słońce zawisa nad czerwonymi dachami Grazu. W powietrzu unosi się lekko słodkawy zapach, kojarzący się z rozgrzanym kamieniem i świeżym pieczywem z małych piekarni, które kryją się w bocznych ulicach. Kamienice mają fasady w kolorach wyblakłej ochry i piasku, a ich okna zdobią ciężkie, zielone okiennice. Graz to podobno najbardziej włoskie z austriackich miast. Położony po tej cieplejszej, południowej stronie Alp, ma w sobie wiele ze śródziemnomorskiego klimatu Italii. Nawet kawa jest tu częściej podawana na sposób rzymski niż wiedeński. Wchodzę w Herrengasse, główną arterię Starego Miasta. Wytyczona w XV wieku aleja wraz z sąsiednimi uliczkami jest przeznaczona wyłącznie dla ruchu pieszego, rowerowego oraz tramwajowego, tworząc jednocześnie handlowe centrum miasta. To tu od ponad stu lat stoi dom towarowy K&O — najstarszy w Austrii. Z zewnątrz to elegancka kamienica, ale najcenniejsze kryje się na dachu: taras, z którego miasto wygląda jak malowane akwarelą. Szukacie dobrego miejsca w Grazu na selfie z czerwonymi dachami miasta w tle? Lepszego nie znajdziecie. Z tarasu doskonale widać wąskie uliczki, ogromny Park Miejski i wieżę zegarową na Schlossbergu – jeden z symboli miasta. Franciszkanie, rzeźnicy i włoski renesans w samym sercu Grazu Schodzę w stronę Klasztoru Franciszkanów. Wewnętrzny krużganek pachnie chłodnym kamieniem i starym drewnem. Panuje tu absolutna cisza. Aż trudno uwierzyć, że znajduję się w ścisłym centrum drugiego największego miasta w Austrii. Zakątek Franciszkański – tuż obok klasztoru – jest wciąż znany jako Kwartał Rzeźników. Swoją nazwę zawdzięcza wielowiekowej tradycji — to właśnie w tym miejscu handlarze mięsem sprzedawali dawniej swoje wyroby. Obecnie to popularny punkt spotkań mieszkańców, gdzie można poczuć południowy klimat — widoczny zarówno w otoczeniu, jak i w ofercie kulinarnej z włoskimi i styryjskimi specjałami. Po obiedzie warto zajrzeć do Eckhards Confiserie, by skosztować lokalnych słodkości z olejem z pestek dyni. Zakręcam w stronę dziedzińca budynku Parlamentu. Landhaus, a szczególnie jego wewnętrzny dziedziniec z arkadami, uchodzi za perłę włoskiego renesansu. W sali obrad, ukrytej za charakterystycznymi okrągłymi oknami, zbiera się parlament Styrii. W okresie adwentu architektura obiektu stanowi wyjątkowe tło dla słynnej szopki lodowej, a sam dziedziniec staje się miejscem koncertów i spektakli teatralnych. Zamek Cesarski i schody, które nigdy się nie spotykają Tuż za rogiem wznosi się Zamek Cesarski. Nie chodzi bynajmniej o kolejną letnią rezydencję imperatorów Austrii. W latach 1379–1619 Graz był siedzibą dworu cesarzy Ferdynanda II i Ferdynanda III, zanim przenieśli się do Wiednia, stanowiąc przez ten czas de facto stolicę państwa południowych Habsburgów. Po tym okresie pozostało jedno z najbardziej tajemniczych rozwiązań architektonicznych późnego gotyku – podwójne spiralne schody – dwa biegi mocno zakręconych schodów, które mijają się w drodze do wnętrza Zamku, jednak nigdy się nie łączą. Szynka spod wulkanu i sekretne smaki cesarskiego Grazu Spacer po mieście pełnym knajpianych ogródków pobudził mój apetyt. Wchodzę do restauracji Die Herzl (Prokopigasse 12). Drewniane belki stropu pachną żywicą, a w powietrzu unosi się aromat pieczonego mięsa i ziół. Zamawiam deskę wędlin, w tym styryjską szynkę dojrzewającą Volcano. Jest cienko pokrojona, o lekko różowym środku i delikatnym tłuszczu, który topi się na języku. Intrygujący smak — zioła, lekka słodycz, subtelny aromat drewna bukowego. Kelnerka mówi, że dojrzewa co najmniej sześć miesięcy w Vulkanland, regionie wulkanicznych wzgórz i winnic. Na deser wybieram Piekarnię Dworską Edegger-Tax (Hofgasse 6) z 1561 roku. Nazwa brzmi dostojnie i nie ma w tym przypadku. To tu regularnie bywała cesarzowa Elżbieta, zwana Sisi. Mnie zachwyca efektowny, drewniany portal sklepu, zwieńczony złoconym wizerunkiem dwugłowego orła. Wewnątrz czeka już na mnie Joshua Monis, popularny twórca internetowy z Grazu, którego zamierzam spytać o jego ulubione miejsce w mieście. „Nie zdziwisz się, jeśli wymienię Wzgórze Schlossberg, które widać z każdego zakątka Grazu” – opowiada Joshua – „Z dawnej fortecy pozostała już co prawda tylko wieża zegarowa. Resztę rozebrano na rozkaz Napoleona Bonaparte. Można tam wjechać kolejką linowo-szynową lub wejść po schodach. Na górze warto napić się piwa w jednym z ogródków lub po prostu odpocząć. Wiosną i latem na Schlossbergu bywa naprawdę wiele ludzi”. Alternatywny Graz: sztuka uliczna i biały słoń w kościele Do niedawna lewobrzeżny Graz uchodził za mniej pocztówkową część miasta. Oświetlona późno popołudniowym słońcem okolica przybiera ciepły pomarańczowy odcień, gdy przechodzę przez most na rzece Mur i kieruję się w stronę Placu Lend. Na wystawach designerskich butików wiszą torby z recyklingu, w witrynach stoją ceramiczne kubki w kształcie jabłek, a w środku pachnie kawą z małych palarni. Z każdej strony patrzą na mnie gigantyczne murale, zdobiące fasady starych budynków. Tom Lohner, lokalny artysta i autor jednego z murali, opowiada mi, że Lend to miejsce tętniące życiem o każdej porze. To tu spotykają się lokalni mieszkańcy, a w okolicy są najlepsze bary i kawiarnie w mieście. Młodzi siedzą na ławkach, piją piwo prosto z butelek (picie alkoholu na ulicach jest w Austrii dozwolone), a powietrze pachnie meksykańskim jedzeniem z knajpy La Meskla (Lendplatz Marktstand 40). Tuż obok znajduje się Tag Werk — eksperymentalny sklep, w którym każdy produkt przygotowują ludzie poniżej 25. roku życia. Na półkach: lniane torby, kolorowe czapki i biżuteria z recyklingu. Plac Lend to dopiero początek alternatywnego Grazu. Idąc dalej, trafiam na ulicę, którą nieformalnie nazywa się Kurt Cobain Strasse. Kawałek dalej znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w mieście – kościół St Andrä, jedyna znana mi świątynia katolicka urządzona w stylu pop-art. Wnętrze jest jak kontrapunkt do tradycyjnej katedry — białe ściany przecięte kolorowymi instalacjami, a na nich neonowi święci jak z puszek zupy Campbell. Na środku stoi ogromna rzeźba białego słonia – jasne nawiązanie do powiedzenia o białym słoniu w pokoju, czyli o temacie, o którym wszyscy wiedzą, ale nikt nie mówi. Jabłkowe skarby Styrii i złoto austriackiej Toskanii „Świeże, soczyste, styryjskie” – to nie tylko slogan, ale i fakt: aż 80% jabłek uprawianych w Austrii pochodzi ze Styrii. Styryjskie jabłko to prawdziwa bomba witaminowa – smaczne, niskokaloryczne, a przy tym pełne wartości odżywczych. Z jabłek wytwarza się tu nie tylko soki i nektary, ale i cydry, likiery, dżemy czy destylaty. W regionie działa nawet specjalny szlak turystyczny – Steirische Apfelstraße, który prowadzi przez sady, winiarnie i gospodarstwa oferujące lokalne specjały. Przy szklance jabłkowego wina spotykam się z Konradem Cygalem, polskim śpiewakiem operowym, który od lat mieszka w Grazu i doskonale zna tutejsze tradycje. „Nasze najlepsze szczepy to Sauvignon blanc i Gelber Muskateller – to drugie wino jest uznawane za złoto austriackiej Toskanii” – mówi artysta i dodaje: „Wystarczy łyk Muskatellera albo łyżeczka jabłkowego dżemu, by zrozumieć, że Styria smakuje słońcem”. Jak zaplanować podróż do Grazu? Graz to idealny kierunek na city break – łączy śródziemnomorski klimat, zabytki wpisane na listę UNESCO i autentyczną, lokalną kuchnię. Jeśli planujesz krótki wyjazd do drugiego największego miasta Austrii, poniżej znajdziesz najważniejsze informacje praktyczne: od dojazdu i noclegu, po miejsca, gdzie dobrze zjesz i co warto zobaczyć. Jak dojechać do Grazu? Najwygodniejszym sposobem dotarcia do Grazu z Polski jest lot do Wiednia, dostępny m.in. z Warszawy, Gdańska i Krakowa. Z wiedeńskiego lotniska można bezpośrednio dojechać pociągiem do Grazu – podróż zajmuje około 2,5 godziny. Ceny biletów zaczynają się już od 10 euro. Gdzie się zatrzymać? W Grazu znajdziesz dużą bazę noclegową w różnych przedziałach cenowych. Dla osób szukających komfortu w rozsądnej cenie sprawdzi się Motel One – ceny za noc zaczynają się tam od około 120 euro. Jeśli wolisz coś bardziej kameralnego, rodzinny Hotel Gollner, położony tuż obok Josefplatz, oferuje wygodne pokoje już od 150 euro za noc. W cenie znajduje się także styryjskie śniadanie, które pozwoli dobrze rozpocząć dzień. Gdzie dobrze zjeść w Grazu? Kuchnia Styrii to coś, czego warto spróbować podczas wizyty w Grazu – od oleju z pestek dyni po wykwintne lokalne wina. Poniżej lista rekomendowanych miejsc: Restaurant Der Steirer (Hotel Weitzer, Belgiergasse 1) – kultowa kuchnia styryjska w nowoczesnym wydaniu. s’Fachs (Neutorgasse 13) – sklep i bistro z lokalnymi produktami prosto od producentów. Na miejscu można spróbować m.in. pesto z pestek dyni czy win w ramach kulinarnego "castingu". Landhaus Keller (Schmiedgasse 9) – klasyczna austriacka kuchnia z takimi daniami jak tafesspitz czy Graser Kraupthauptel. Die Geniesserei am Markt (Kaiser-Josef-Platz 6) – restauracja przy samym targu, z daniami ze świeżych produktów dostępnych tego samego dnia. Kawiarnia König (Kaiser-Josef-Platz 1) – historyczna kawiarnia, popularna wśród lokalnych literatów. Café Promenade (Erzherzog-Johann-Allee 1) – elegancka kawiarnia w parku miejskim, idealna na kawę i ciasto w zielonej scenerii. Gatto im Museum (Joanneumsviertel, Raubergasse 10) – klimatyczny bar ogrodowy w muzeum etnograficznym. Co warto wiedzieć przed wyjazdem? Planując zwiedzanie Grazu, warto rozważyć zakup karty turystycznej Graz Card. Karta umożliwia: darmowy transport publiczny w strefie 101 (w tym kolejkę i windę na Schlossberg), bezpłatny wstęp do wielu muzeów i atrakcji. Dostępne są trzy warianty: 24 h – 23–30 euro, 48 h – 29–39 euro, 72 h – 34–44 euro. Dla osób, które posiadają już bilet na komunikację miejską, przygotowano wersję Graz Card Light – obejmuje te same zniżki i wejścia, ale bez transportu. Wypad za miasto? Muzeum Schwarzeneggera i jezioro Thalersee Jeśli masz trochę więcej czasu, zaplanuj krótki wypad do miejscowości Thal, oddalonej o zaledwie 4 km od Grazu. Znajduje się tam Muzeum Arnolda Schwarzeneggera, urządzone w jego rodzinnym domu. Tuż obok leży malownicze jezioro Thalersee, idealne na spacer i chwilę odpoczynku. Źródła: National Geographic Traveler, Austria.info Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Jedno z najpiękniejszych jezior w Europie. Spotykają się tu trzy kraje
Jezioro Bodeńskie, położone na styku Niemiec, Austrii i Szwajcarii, skrywa niejedną niespodziankę. Od legendarnych sterowców Zeppelina, przez rejsy z widokiem na Alpy, aż po „Bawarską Riwierę” i tajemnice średniowiecznych miast – ta okolica zachwyca historią, przyrodą i nieoczywistymi atrakcjami. Jeśli szukasz pomysłu na wyjazd pełen kontrastów, Jezioro Bodeńskie ma wszystko, czego potrzeba.
Spis treści: Granice, których nie ma – spór o podział Jeziora Bodeńskiego Sterowce nad Jeziorem Bodeńskim – historia i powrót legendy Zeppelina Rejs po Jeziorze Bodeńskim Lindau i Bawarska Riwiera – elegancja, wille i letni luz nad jeziorem Jezioro Bodeńskie – informacje praktyczne Po drabiniastym metalowym trapie wchodzę na pokład największego sterowca w historii, długiego na 245 m LZ 129 Hindenburga. To bliźniak sterowca LZ 130 Graf Zeppelin nazwanego tak na cześć ich wynalazcy, hrabiego (czyli grafa) Ferdinanda von Zeppelina, który konstruował je w Friedrichs­hafen nad Jeziorem Bodeńskim. Te dwa sterowce to największe statki powietrzne, jakie kiedykolwiek zbudował człowiek. Zaglądam do pasażerskich kabin ze składanymi łóżkami i do salonu z krzesłami o giętych metalowych stelażach, w których rozsiadało się eleganckie towarzystwo popijające szampanem serwowane na porcelanowych talerzach posiłki. Granice, których nie ma – spór o podział Jeziora Bodeńskiego Jezioro Bodeńskie nie ma ono jednoznacznie ustalonej granicy państwowej na wodzie. Akwen leży na styku Niemiec, Szwajcarii i Austrii, ale te trzy państwa nigdy formalnie nie określiły przebiegu granic w jego akwenie. W praktyce każdy interpretuje to trochę inaczej: Szwajcaria uważa, że granica biegnie środkiem jeziora, Austria twierdzi, że jezioro jest wspólne (condominium), Niemcy zazwyczaj nie zajmują stanowiska. W efekcie na mapach granice na jeziorze często po prostu… nie są rysowane. Sterowce nad Jeziorem Bodeńskim – historia i powrót legendy Zeppelina Te gigantyczne sterowce jako pierwsze oferowały komercyjne loty przez ocean (w latach 1928–1937), zabierając bogatych pasażerów w luksusową podróż z Europy do USA i Brazylii. Zeppeliny, dzięki czterem potężnym silnikom Maybacha, rozpędzały się do 135 km/godz., pokonując Atlantyk w jak na tamte czasy rekordowe 5 dni, 19 godz. i 51 min. I tak aż do ostatniej podróży, kiedy to podczas lądowania w USA, 6 maja 1937 r., sterowiec LZ 129 Hindenburg stanął w płomieniach. Katastrofę na żywo oglądał oczekujący na jego przybycie tłum. 13 pasażerów i 22 członków załogi zginęło w płomieniach lub ratując się przed nimi skokiem na ziemię. 62 osoby, w tym kapitan, przeżyło. To był koniec ery potężnych sterowców. W Muzeum Zeppelinów, mieszczącym się w białym budynku dawnego dworca w stylu Bauhaus, z widokiem na Jezioro Bodeńskie, wszystko odtworzono dokładnie tak, jak było… zanim się spaliło. Cóż to były za giganty! Jumbo jet czy budynek muzeum wyglądają przy nich jak mikrusy! Zaglądam do wnętrza unoszącego sterowiec balonu w kształcie cygara. Konstrukcję podtrzymywał aluminiowy szkielet obity materiałem, a wypełniał… wodór. Ten łatwopalny gaz najpierw zapewnił sterowcom sukces, a potem skutecznie je uziemił. Co ciekawe, wedle pierwotnych projektów gazem unoszącym je w powietrze miał być szlachetny i niepalny hel. Zastąpiono go wodorem z powodu embargo narzuconego po I wojnie światowej na Niemcy przez USA, w tamtych czasach jedynego na świecie producenta helu. W tym miejscu warto dodać, że zeppeliny to nie tylko romantyczne podróże przez Atlantyk. Były też na usługach nazistowskiej propagandy, a z ich mniejszych wersji przeprowadzano bombardowania miast. Tego też dowiem się w muzeum w Friedrichshafen. Dziś nad Jeziorem Bodeńskim wciąż można zobaczyć sterowce. Dużo mniejsze, bo mające zaledwie 75 m długości, wypełnione niepalnym helem. Wskrzeszono je całkiem niedawno, bo pierwszy lot nowoczesny zeppelin odbył w 1997 r. Można się nim wybrać na rejs widokowy dookoła Jeziora Bodeńskiego. Trwa on 120 min i niestety kosztuje fortunę… bo aż 1120 euro! Jak widać, sterowce, jak były, tak i są luksusowym środkiem transportu. Rejs po Jeziorze Bodeńskim Zamiast zeppelinem ruszam więc w rejs promem po spokojnej tafli Jeziora Bodeńskiego, trzeciego największego w Europie (po Balatonie i Jeziorze Genewskim). Jego głębokość sięga 254 m, a długość linii brzegowej to aż 273 km – nic dziwnego, że miejscowi nazywają je morzem. I jak na morze przystało, łączy ono aż trzy kraje: Niemcy, Austrię i Szwajcarię. Z górnego otwartego pokładu promu rozpościerają się piękne widoki na poszarpane szczyty Alp na odległym szwajcarskim brzegu. Na tym bliższym, niemieckim, do jeziora spływają równe rzędy sadów i winnic, bo rośliny uwielbiają tutejszy mikroklimat, dzięki któremu pas wokół brzegu nazywany jest owocowym ogrodem. Konstancja Płynę do leżącej na przeciwnym brzegu Konstancji, największego miasta nad Jeziorem Bodeńskim, które po angielsku, francusku czy włosku nazywa się Jeziorem Konstancji właśnie. Jej portu strzeże, prężąc jędrne piersi, obrotowa rzeźba przedstawiająca najsłynniejszą rzymską kurtyzanę, Imperię, trzymającą w dłoniach posążki dwóch nagich mężczyzn. Jeden z nich to cesarz Zygmunt Luksemburski, drugi to papież Marcin V. Jego wybór na konklawe – w 1417 r. właśnie w Konstancji – zakończyło rozłam w kościele i czasy, gdy próbowało nim rządzić nawet trzech papieży jednocześnie. Figurę tę, inspirowaną satyrą Balzaka na moralność i korupcję władzy, stworzył pochodzący znad Jeziora Bodeńskiego rzeźbiarz Peter Lenk, wywołując przy okazji inauguracji w 1993 r. wielki skandal. 32 lata później Imperia jest ulubionym przez mieszkańców symbolem miasta. „Zacytowany” przez artystę sobór odbył się w latach 1414–1418 w budynku znajdującym się tuż za plecami posągu. Jego biało-czarna zwalista bryła przykryta jest potężną czapą spadzistego dachu ozdobionego maleńkimi okienkami i wieżyczkami na rogach. To liczący sobie 600 lat największy budynek dawnej Konstancji. Dziś w sali, w której kardynałowie debatowali nad wyborem papieża, mieści się restauracja Konzil specjalizująca się w daniach z jeziornych ryb. Budowla przetrwała, podobnie jak i najstarsza część miasta, dzięki fortelowi mieszkańców, którzy sprytnie wykorzystali bliskość granicy ze Szwajcarią. Konstancja uniknęła amerykańskiego bombardowania podczas II wojny światowej, zostawiając włączone światła po godzinie policyjnej, podobnie jak jej szwajcarski – a zatem neutralny – sąsiad Kreuzlingen (dziś oba te miasta zlały się w jedną aglomerację). Rybacy A wracając do ryb. 10 lat temu na Jeziorze Bodeńskim łowiło je 100 rybaków. Dziś, choć ryb nie brakuje, zostało ich ok. 40. Z jednym z nich, Paulem Katterloherem, spotykam się na kilka chwil przed świtem. Płyniemy sprawdzić sieci niewielką zieloną łódką z białą nadbudówką po spokojnej, niezmąconej ani jedną falą tafli jeziora. – Wiatr jak z zegarkiem w ręku nadejdzie około ósmej, znad ośnieżonych nawet latem szczytów Alp na szwajcarskim brzegu – tłumaczy Paul. – Niekiedy potrafi wzburzyć całkiem spore fale, zimą nawet do 2 m! To jeden z powodów, dla których Paul jest na jeziorze tak wcześnie. Drugi to ciemność. – Rybacy ją lubią, podobnie jak kryminaliści. Dzięki niej ryby nie są w stanie dostrzec sieci, więc łatwiej je przechytrzyć – śmieje się. Z tego samego powodu, jak tłumaczy, najlepszy połów zdarza się, gdy woda jest „zachmurzona”, czyli po deszczu i w bezksiężycowe noce. Wtedy Paul potrafi wyciągnąć z sieci nawet i 80 kg okoni, karpi, linów, płoci czy węgorzy. Zdarzają się też szczupaki. Oraz niespodzianki. Największy sum, jakiego złowił, ważył 72 kilo! Jednak najbardziej lubi łowić karpie, bo są tłuste i idealne do wędzenia, oraz wyjątkowo smaczne leszcze. Choć z tymi ostatnimi jest masa roboty, bo przed zjedzeniem z każdego trzeba wyciągnąć dokładnie 128 ości. Przy łódce rybackiej Paula kursujące po Jeziorze Bodeńskim promy wydają się wielkie niczym zeppeliny. Ruszają spod muzeum sterowców w Friedrichshafen. W drodze ku Konstancji zawijają jeszcze do niedalekiego Meersburga, gdzie pasażerowie schodzą po trapie pod łososiową barokową fasadą „nowego zamku”, dawnej siedziby biskupów Konstancji. Z kolei stary VII-wieczny zamek, uchodzący za najstarszy w Niemczech, malowniczo wieńczy górujące nad miejscowością wzgórze. U jego stóp wiją się urokliwe uliczki otoczone domami o geometrycznych, szachulcowych fasadach. Lindau i Bawarska Riwiera – elegancja, wille i letni luz nad jeziorem Czas wybrać się na południowo-wschodni kraniec jeziora, ku Bregencji położonej na niewielkim austriackim kawałeczku jego wybrzeża. Chwilę wcześniej, tuż przed granicą, kryje się Lindau, którego najstarsza, niezwykle urokliwa część leży na wyspie połączonej z lądem cienką groblą. Po fasadach budynków od razu widać, że mieszkańcy byli osobami raczej zamożnymi. Lindau rozkwitło dzięki doskonałej pozycji na transalpejskim szlaku kupieckim: wymieniano tu sprowadzane z Włoch cytrusy, przyprawy i tekstylia na sól, zboże czy ryby, a historię tego handlu opowiada kolorowy fresk na fasadzie XV-wiecznego ratusza. Wieńczy ją metalowe drzewo – zapewne lipa, gdyż to ona kryje się pod nazwą miasta. Po pożarze z końca XVIII w., który strawił część (na szczęście nie całość) średniowiecznej starówki, odbudowano ją w pysznym barokowym stylu. Z kolei wiek później na wybrzeżu wokół miasta zaczęły wyrastać reprezentacyjne wille otoczone wspaniałymi ogrodami. Modę na „Bawarską Riwierę” zapoczątkował w 1848 r. książę Luitpold, wznosząc tu letnią rezydencję. Miejscowa klasa średnia i bogate rody szlacheckie szybko poszły w jego ślady. Do dziś zachowało się ok. 30 domostw. Chociażby Villa Leuchtenberg, która jako pierwsza nie tylko w regionie, ale i w całych południowych Niemczech miała elektryczność, czy Villa Toscana wzniesiona przez Wielkiego Księcia Toskanii Ferdynanda IV. Otaczający ją schodzący do jeziora park można zwiedzać, a sama willa jest najbardziej pożądanym miejscem na śluby w okolicy. Z kolei Villę Wacker można podziwiać tylko od strony wody. Poznamy ją po zamkowej, ozdobionej wieżą bryle z norymberskiego czerwonego piaskowca. Do jej wnętrz w stylu secesyjnym mają wstęp tylko szczęśliwcy zaprzyjaźnieni z właścicielami, rodziną Boss. Za to wszyscy mogą pospacerować po należących teraz do miasta wspaniałych ogrodach otaczających willę Lindenhof wzniesioną przez kupca z Lindau. Dziś to jeden z pyszniejszych parków nad Jeziorem Bodeńskim. Poza samą willą czy fikuśnym domkiem szwajcarskim znajdziemy tu całkiem już współczesny, latem tętniący życiem klub plażowy Lindi. Można tu wypożyczyć supa czy kajak albo po prostu rozłożyć się na leżaku i zagapić na Bregencję na austriackim brzegu i zachwycające ośnieżone góry po szwajcarskiej stronie jeziora. Jezioro Bodeńskie – informacje praktyczne Dojazd Do Friedrichshafen dostaniemy się samochodem z Warszawy w 12 godz. albo pociągiem w 4 godz. – z lotniska w Monachium. Tam dolecimy z Warszawy LOT-em za mniej więcej 1 tys. zł. Do Konstancji z kolei najłatwiej dolecieć przez Zurych. Potem już tylko 1,5 godz. pociągiem z lotniska. Nocleg Graf Zeppelin, wygodny hotel w Konstancji schowany za bogato zdobioną freskami fasadą. Pokój 2-os. ze śniadaniem: od 550 zł. Obsthof Steffelin. Gartenweg 1, Markdorf, nocleg na farmie wśród sadów ciągnących się szpalerami koło Ittendorf i z widokiem na Jezioro Bodeńskie to pomysł na ucieczkę od zgiełku. Pokój: od 65 euro. Kemping: od 20 euro. Jedzenie Konzil – w liczącym 600 lat największym budynku dawnej Konstancji odbył się w latach 1414–1418 sobór Kościoła katolickiego. W sali, gdzie debatowano nad wyborem papieża, można dziś zjeść obiad z widokiem na port i posąg Imperii. Dania – głównie z ryb oraz sezonowe, np. z kurkami w roli głównej. Senft to rodzinna destylarnia tuż nad brzegiem jeziora. Można tu obejrzeć błyszczące miedziane alembiki i spróbować destylowanych w nich sznapsów z jabłek, gruszek czy moreli. Warto też spróbować autorskiego dżinu smakującego mieszanką 21 ziół. Atrakcje Od połowy sierpnia do końca października otwiera swoje podwoje Ogród Dalii w Lindau, w którym rośnie 7 tys. tych roślin w aż 800 odmianach. Od słynnej australijskiej emory paul w głębokim odcieniu różu, do czerwonej sombrero z żółciutkimi brzegami. Kwiaty dalii w zależności od pory dnia i światła zmieniają nieco kolory. Ich fani będą tu zachwyceni. Wstęp: 8 euro. Źródło: archiwum NG
Odwiedziłem najpiękniejszą dolinę w Austrii. Ötztal wciąż pozostaje nieznane dla Polaków, ale trzeba się spieszyć
Jeszcze do niedawna uważałem Alpy za kierunek wyłącznie zimowy: świetnie przygotowane trasy narciarskie i magiczne widoki jak z pocztówek. Narciarz jednak ze mnie co najwyżej średni, więc w najwyższe góry Europy było mi zawsze nie po drodze. Aż do teraz, bo letni pobyt w Dolinie Ötztal uświadomił mi, jak wiele mnie omijało. To bezsprzecznie jedno z najpiękniejszych miejsc na Starym Kontynencie.
Jeśli, tak jak ja, kojarzyliście wyjazd do Austrii wyłącznie z zimą, to razem byliśmy w błędzie. Piękno Tyrolu warto odkryć także latem, o czym miałem okazję na własnej skórze przekonać się w ostatnich dniach. Ciepłe letnie powietrze i ośnieżone szczyty robią piorunujące wrażenie, a ukryta między nimi Dolina Ötztal oferuje wiele atrakcji dla wszystkich głodnych wrażeń. Każdego rodzaju. Przez chwilę sam byłem sceptyczny, ale spakowałem moje treki do walizki i udałem się w niedługą podróż do – jak się okazało – tej perły Europy Środkowej. Skusiła mnie wizja 250 trzytysięczników otaczających Dolinę, ukrytego w górach lodowca i termalnych źródeł u ich podnóża, ale dostałem o wiele, wiele więcej. Zrozumiałem, czemu zamieszkiwane przez 22 391 osób Ötztal odwiedza rokrocznie nawet 3 mln turystów. Dolina pełna możliwości Do Ötztal trafiłem z grupą międzynarodowych dziennikarzy na zaproszenie Austriackiej Organizacji Turystycznej. Chciano pokazać nam piękno Doliny popularnej zimą, ale rzadko odwiedzanej latem. Brak letnich odwiedzin to wielki błąd, bo Ötztal jest wspaniałą bazą wypadową dla miłośników wspinaczki, raftingu, rowerów czy szeroko zakrojonej turystyki górskiej. To najdłuższa dolina alpejska w austriackim Tyrolu, oferująca ponad 1600 kilometrów szlaków turystycznych czy 860 kilometrów tras rowerowych – to wszystko w otoczeniu kilkuset przekraczających 3000 m n.p.m. szczytów i tryskających wód termalnych (idealnych po długim dniu wspinaczki – sprawdziłem na własnej skórze). Adrenalina płynąca potokiem Relaks zostawmy jednak na później. Najpierw wypada się lekko zmęczyć i dostarczyć sobie porządną dawkę adrenaliny. Wyjątkową dla Ötztal atrakcją jest wciąż mało popularny w Polsce kanioning, czyli sport polegający na podróżowaniu przez… kaniony właśnie. To połączenie wspinaczki, ekstremalnej turystyki pieszej i pływania. Wszyscy zostaliśmy wyposażeni w specjalne pianki, kaski i buty, a następnie przez instruktorów z Area 47 – lokalnego parku rozrywki organizującego kipiące od adrenaliny wyprawy – wywiezieni do dzikiego kanionu w górach, w którym musieliśmy pokonać szlak prowadzący przez malowniczy, ale rwący potok. Warto wspomnieć, że poszczególne trasy mają różne poziomy trudności. Dość powiedzieć, że już po kilku minutach byłem cały mokry – to jednak ani przez chwilę nie zmywało uśmiechów z mojej twarzy. Wprost nie dało się ich powstrzymać, a każdy kolejny skok do wody tylko je potęgował. Trasa rozpoczynała się od zjazdu z 17-metrowego mostu na linie wprost do orzeźwiającej wody, a potem… było tylko lepiej. Wszystkie atrakcje w jednym miejscu, czyli Area 47 Sama Area 47 warta jest uwagi. To raj dla wszystkich tych, którzy kochają przygodę: w cenie biletu skorzystamy z różnorodnych atrakcji – wspinaczki, raftingu, kanioningu, ekstremalnej strefy wodnej pełnej gigantycznych zjeżdżalni i ramp czy kolarstwa górskiego. Możliwe jest także zakwaterowanie na miejscu, by wszystko mieć pod ręką. Zauważyłem, że to popularne rozwiązanie dla par czy… wieczorów kawalerskich. – Chcieliśmy stworzyć miejsce, którego sami potrzebowaliśmy. Na rafting czy kanioning wybieramy się zwykle rano, a o 13:30 jesteśmy już wolni: pełni adrenaliny i czujący się jak „królowie życia”. Szkoda marnować tę energię! Potrzebowaliśmy miejsca, dzięki któremu rano możemy pójść na ekstremalną przygodę, a po powrocie, zamiast do hotelu, wybrać się na ogromne zjeżdżalnie czy wspinaczkę – opowiada z uśmiechem na ustach Chris Schnöller, CEO Area 47, pełny energii przewodnik, instruktor wspinaczki górskiej i raftingu. Raj dla rowerzystów W Ötztal żal nie skorzystać z setek kilometrów rowerowych tras poprowadzonych w dużej mierze 2000 m n.p.m. Świetnym rozwiązaniem jest wypożyczenie roweru elektrycznego, który nieco pomoże we wspinaczce – zwłaszcza, jeśli tak jak ja nie spędzacie zbyt dużo czasu na jednośladzie. Rowery warto wypożyczyć w popularnym miasteczku Sölden, a następnie wjechać z nimi na górę specjalną gondolą. Tam czekają nas zapierające dech w piersiach trasy. Można dojechać nawet na górujący nad ośrodkiem lodowiec Rettenbach (3350 m n.p.m.), w którego obrębie co roku rozpoczynają się zawody Pucharu Świata w Narciarstwie Alpejskim. Widoki są wprost nie z tej ziemi – zarówno na otaczające góry, jak i na rozpościerającą się u naszych stóp dolinę. Uczucie przestrzeni, wolności i kontaktu z naturą jest nieporównywalne z niczym innym. BRS Festival, czyli zawody mistrzów rowerów górskich Jednak górska przejażdżka to nie koniec rowerowej atrakcji. W pierwszej połowie września w Sölden organizowany jest BRS Festival, na którym pojawiają się największe gwiazdy rowerów MTB. Na ogromnym torze cieszą widownię i siebie nawzajem najbardziej ekstremalnymi trikami, od których samej obserwacji zaczynają pocić się ręce. Zobaczenie mistrzów w akcji to wielkie przeżycie. Ogromne owacje zebrali m. in. bracia Godziek, czyli nasi polscy czempioni. Cały festiwal organizowany jest przez Bike Republic, organizację powołaną do życia przez kolarzy i dla kolarzy. Są oni odpowiedzialni nie tylko za stworzenie zjawiskowych tras rowerowych w Sölden, ale także za powstanie ogromnego, wyjątkowego toru dla rowerów górskich, na którym organizowana jest impreza. W jego zaprojektowaniu brały udział tuzy światowego kolarstwa. – Bike Republic to, jak sama nazwa wskazuje, republika. Wszystko wybieramy demokratycznie: od muzyki, którą gramy, po nowe trasy, które wyznaczamy w górach. To „plac zabaw” dla wszystkich zapalonych rowerzystów, którzy szukają swojego miejsca na świecie – opowiada mi Dominik Linser, twórca Bike Republic Sölden. Zasłużony relaks w wodach termalnych Brzmi jak dużo emocji, prawda? Bez obaw, w Dolinie można także porządnie wypocząć. Ja miałem szczęście spędzić czas w Aqua Dome, czyli jednym z najlepszych SPA w całej Europie. To liczący 65 tys. metrów kwadratowych kompleks basenów, saun i łaźni, który czerpie wodę z lokalnych źródeł. Jego historia sięga 200 lat wstecz! Obecnie mieści się tutaj także 4-gwiazdkowy hotel, który połączony jest ze SPA podziemnym przejściem. Z wodnych atrakcji można korzystać także bez wykupienia noclegu, a zdecydowanie warto się nimi zainteresować: niektóre z basenów mieszczą się w ogromnych misach na wysokości, w których w ciepłej wodzie podziwiać można otaczające Dolinę góry. Z własnego doświadczenia powiem, że wody termalne świetnie regenerują zmęczone mięśnie. Być może to dzięki nim byłem gotów na kolejne wyzwania, ale czyste, górskie powietrze także robiło swoje. Austria latem to przepis na udane wakacje Dolina Ötztal udowodniła mi, że w Alpy warto pojechać także latem. To miejsce wciąż nieodkryte przez Polaków – a przynajmniej nie wtedy, gdy brak tam śniegu. Ciągnąca się bez końca, otoczona górami przestrzeń to moim zdaniem wspaniała destynacja zarówno dla fanów adrenaliny, jak i dla rodzin: każdy znajdzie coś dla siebie. Od górskich spacerów, przez wspinaczkę, rowerowe szaleństwo czy odpoczynek w pięknie położonych SPA. Ötztal ma szansę stać się perłą dla polskich turystów, więc warto się spieszyć, by dotrzeć tam przed tłumami. Do Doliny dojedziemy samochodem lub wygodnym i szybkim pociągiem z Monachium. Dostępne są także dojazdy autobusowe. Rekonesans zrobiony, czas na Was! Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Jonasz Przybył Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.
#AUSTRIANALATO - Styria, czyli zielone serce Austrii
Austria? Większości z nas od razu przychodzi na myśl zima: narty, alpejskie stoki, kuligi i après-ski. Ale co, jeśli powiem, że właśnie latem ten kraj rozkwita najpełniej? Gdy śnieg ustępuje miejsca łąkom, a powietrze zaczyna pachnieć słońcem i świeżymi ziołami, Austria odsłania się zupełnie na nowo — w barwach zieleni, wolności i zachwytu. Wyruszyłyśmy do Styrii — razem z influencerką Kasią Zawistowską (@trzeba_robic_rzeczy) i fotografką Agą Król — by opowiedzieć historię pełną zmysłów: o różnorodności krajobrazów, adrenaliny, która rozgrzewa skórę, i momentach, które zostają w pamięci na długo po powrocie.
Czy Austria może pachnieć latem? Zdecydowanie tak — i to bardziej niż można przypuszczać. Gdy znika ostatnia linia śniegu, a stoki zamieniają się w soczyste łąki, kraj Mozarta zaczyna mówić innym językiem. Językiem zieleni, zapachów ziół, ciszy jezior, szumu górskich strumieni i radości, której nie da się zamknąć w walizce. To właśnie wtedy — w szczycie sezonu wakacyjnego — Austria zrzuca białą pelerynę i ukazuje swoje letnie oblicze. Nie mniej ekscytujące niż zimą, za to pełne czułych momentów: ciepła skał pod dłońmi, cienia alpejskich lasów i smaku jabłkowego strudla jedzonego na drewnianym tarasie. Wyruszyłyśmy do Styrii — krainy, która zdaje się oddychać w rytmie slow. Wraz z influencerką Kasią Zawistowską (@trzeba_robic_rzeczy) i fotografką Agą Król ruszyłyśmy szlakiem przygód, które angażują wszystkie zmysły. Efekt? Podróż, która na długo zostaje w głowie i jeszcze dłużej — w sercu. GRAZ — design, historia i... najlepszy KAISERSCHMARRN Nasza podróż rozpoczęła się w Grazu — stolicy Styrii i jednocześnie mieście, które z wdziękiem żongluje historią i nowoczesnością. Przez centrum przepływa rzeka Mura, a na niej — niczym futurystyczny okręt kosmiczny — unosi się Murinsel: stalowo-szklana wyspa z kawiarnią i amfiteatrem. Stare miasto, brukowane uliczki, kolorowe fasady wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO — to miejsce, gdzie każde spojrzenie trafia w detal. Na deser: Kaiserschmarrn — puszysty, porwany omlet z waniliowym sosem i owocami. Smakuje lepiej niż wspomnienia z dzieciństwa. To był nasz pierwszy zachwyt. Ale zdecydowanie nie ostatni. SCHÖCKL — góry, gondola i lot w przestrzeń Dzień drugi w Styrii zyskał tempo — wskoczyłyśmy na elektryczne rowery i razem z przewodnikiem Heinzem wyruszyłyśmy trasą Schöckl-Radweg. Zielone wzgórza, łąki w odcieniach akwareli i powiew wiatru, który zamiast męczyć — chłodzi. Trasa? Zaskakująco przyjazna, bez zadyszki, za to z efektami „wow”. Potem przesiadka do gondoli i wjazd na Schöckl (1445 m n.p.m.) — szczyt bliski sercom mieszkańców Grazu. A potem... wzbijamy się jeszcze wyżej. Tandemowy lot na paralotni. Start ze szczytu, szybujące zbocza pod stopami, przepaść wypełniona ciszą i letnim powietrzem. Nie był to zwykły lot — to było oderwanie się od ziemi w każdej możliwej formie. RAMSAU, SCHLADMING I LODOWIEC DACHSTEIN — natura na wysokim poziomie Z Grazu ruszamy dalej — w kierunku Schladming-Dachstein. Ramsau am Dachstein to przystanek jak z pocztówki: miasteczko na płaskowyżu, otulone cieniem majestatycznego Dachsteinu. Dla wspinaczy — raj. Dla fanów via ferrat — niebo (jest ich tu aż 20!). Kolejny dzień to Bikepark Planai i trasa Flowline — idealna dla początkujących. Miękki zjazd, adrenalina na miękkim biegu i przyroda, która mruga do nas z każdej strony. Później chwila wytchnienia w wąwozie Silberkarklamm. Drewniane pomosty, chłód wody, cisza, której nie znajdziesz w mieście. A na końcu — wejście w zimę… w środku lata. Lodowiec Dachstein (2995 m n.p.m.) oferuje nie tylko widoki, które się zapamiętuje — ale i doświadczenia, które zapierają dech. Skywalk zawieszony nad 400-metrową przepaścią. Lodowy Pałac ukryty pod sześciometrową warstwą lodu. Platforma widokowa na wysokości 2700 m n.p.m. z panoramą sięgającą Słowenii i Czech. Dachstein nie tylko się ogląda — Dachstein się czuje. Najlepiej o poranku, zanim pojawią się inni turyści. W samotności — górskiej i duchowej. ALTAUSSEE I GRUNDLSEE — w kadrze, jak z filmu Po intensywnych dniach schodzimy niżej — nad jeziora. Altaussee w regionie Ausseerland-Salzkammergut wita nas drewnianymi domkami Hagan Lodge. Widok z tarasu: pastwiska i góra Loser. Robimy Augst Trail — rowerową trasę z bajeczną panoramą Altausseer See. To tu kręcono sceny do „Spectre” z Danielem Craigiem. My nie mamy motorówki Bonda, ale widok z góry wystarcza. Nazajutrz — zejście pod taflę jeziora Grundlsee. Nurkowanie próbne. 10 metrów w głąb — a tam ryby, podwodne łąki i wrak łodzi. Temperatura: 14°C. Widoczność: znakomita. Wrażenia: bezcenne. Cisza pod wodą brzmi zupełnie inaczej. To kontakt z naturą… od wewnątrz. BAD MITTERNDORF — smaki styryjskiej tradycji Popołudnie spędzamy w Bad Mitterndorf. W karczmie Zauchenwirt czeka na nas Franz Schrottshammer — szef kuchni, opowiadacz historii i człowiek z pasją. Wspólnie gotujemy. Smażymy, kroimy, rozmawiamy. Franz pokazuje nam kulinarną duszę Styrii. Na deser? Jego popisowy Apfelstrudel z domowymi lodami waniliowymi. Poezja w cieście. Wieczorem — spacer wokół Salza-Stausee, sztucznego jeziora otoczonego lasem. Idealne zakończenie naszej przygody. Zieleń, cisza, odbicia gór w wodzie. Styryjski slow motion. Dlaczego Styria? Bo to Austria, jakiej nie znacie. Zielona, życzliwa, zaskakująca. Dla aktywnych i dla tych, którzy potrzebują spokoju. Dla smakoszy i dla miłośników przyrody. Dla tych, którzy chcą uciec od świata — i dla tych, którzy chcą się z nim pogodzić. Styria to rowerowe trasy z widokiem, jeziora jak z kina, góry jak z baśni i kuchnia, która koi duszę. To miejsce, z którego wracasz z czymś więcej niż tylko zdjęciami. Z lekkością. Z tlenem. Z uczuciem, że to jeszcze nie koniec. Że wrócisz. Jak my. Praktycznie — Styria krok po kroku regiongraz.at | ausseerland.at | steiermark.com/urlop | schladming-dachstein.at Noclegi • Graz: Hotel Weitzer • Ramsau: Aktivhotel Pehab • Altaussee: Hagan Lodge • Bad Mitterndorf: Zauchenwirt Wędrówki i widokowe punkty • Talbachklamm, Silberkarklamm – schladming-dachstein.at • Dachstein Skywalk i Lodowy Pałac – derdachstein.at Rowerowo • Bikepark Planai – bikeparkplanai.at • Trasy MTB i e-bike w całym regionie Materiał promocyjny: Steiermark Tourismus & Standortmarketing
To on przez 68 lat stał na czele imperium. Doprowadził do wybuchu wielkiej wojny
Franciszek Józef I, najdłużej panujący monarcha nowożytnej Europy, za sprawą jednej decyzji zmienił świat na zawsze. To właśnie władca Austrii i Węgier uruchomił machinę, która rozpoczęła wojnę, jakiej Europa jeszcze nie widziała. Poniżej przybliżamy najważniejsze i najciekawsze fakty z życia cesarza Austrii i króla Węgier.
Spis treści: Austria potrzebowała nowego cesarza Układ z carem, czyli pierwszy poważny sprawdzian dla Franciszka Józefa Błędy w polityce zagranicznej Austro-Węgry zaczęły liczyć się na arenie międzynarodowej Wybuch wielkiej wojny Franciszek Józef I i księżniczka Sisi Zmierzch panowania Franciszka Józefa I Franciszek Józef I urodził się 18 sierpnia 1830 roku. Syn Franciszka Karola objął władzę w młodym wieku. Niebawem stracił jedynego syna, a kilka lat później – także żonę. Lata później podjął decyzję, która wywróciła do góry nogami istniejący porządek. Jak do tego doszło? Austria potrzebowała nowego cesarza W 1848 roku w Europie pojawiła się potrzeba zmian. Gdy Francuzi zmusili abdykację na Ludwiku Filipie i proklamowali II Republikę, za ich przykładem poszła niemal cała Europa. Ludzie domagali się większych praw, uzdrowienia gospodarki i zmian w polityce, a narody, które znajdowały się pod panowaniem ówczesnych mocarstw, zaczęły wierzyć, że mogą odzyskać niepodległość. Zrywy rewolucyjne, nazwane Wiosną Ludów, dotarły także do Austrii. W Wiedniu rozpoczęły się rozruchy uliczne, a na Węgrzech wybuchło powstanie. Tymczasem na cesarskim tronie zasiadał władca schorowany, niezdolny do podejmowania poważnych decyzji. Dla cesarskiego otoczenia było jasne, że Ferdynand I musi ustąpić. Następny w kolejce do władzy był jego brat, arcyksiążę Franciszek Karol. Jednak ten, za namową żony, odstąpił od sukcesji na rzecz swojego syna. Osiemnastolatek wstępuje na cesarski tron Franciszek Józef był idealnym kandydatem na cesarza. Młodość spędził w pałacu Schönbrunn, gdzie gruntownie zapoznał się z dworską etykietą. Był wykształcony i miał przygotowanie wojskowe (jako 10-latek został podporucznikiem, a trzy lata później otrzymał stopień pułkownika). Co najważniejsze, młodzieniec nie zapisał jeszcze na swoim koncie żadnych zobowiązań i obietnic wobec zrewoltowanych ludów. Takiego cesarza potrzebowała Austria. 2 grudnia 1848 roku, w pałacu biskupim w Ołomuńcu, 18-letni Franciszek Józef został proklamowany cesarzem Austrii. Układ z carem, czyli pierwszy poważny sprawdzian dla Franciszka Józefa Młody władca od razu wziął się do pracy. Swoimi wysiłkami przywrócił względną stabilność państwa, ale pierwszym poważnym sprawdzianem dla niego było stłumienie powstania węgierskiego. Wojska austriackie nie radziły sobie z rewoltą. Franciszek Józef musiał szukać silnego sprzymierzeńca. W tym celu udał się do Warszawy. Mikołaj I zgodził się wesprzeć Austrię w walce z Madziarami. Nie dlatego, że Franciszek Józef I okazał się wybitnym dyplomatą. Car miał w tym swój interes. Po stronie Węgrów walczyli Polacy i gdyby powstanie zakończyło się sukcesem, w Polsce mogłyby ożyć nastroje niepodległościowe. Pod koniec czerwca 1849 roku 200-tysięczna armia pod dowództwem feldmarszałka Iwana Paskiewicza Wkroczyła na Węgry. Rosjanie zadawali powstańcom klęskę za klęską. 13 sierpnia 1849 roku generał Arthur Görgey poddał się pod Világos i tym samym zakończył zryw. Błędy w polityce zagranicznej W 1853 roku Austria znalazła się w trudnym położeniu. Dążąca do osłabienia Imperium Osmańskiego Rosja zajęła Mołdawię i Wołoszczyznę. Zachód obawiał się wzrostu potęgi cara, więc Anglia i Francja wypowiedziały Mikołajowi I wojnę. Car liczył, że Franciszek Józef I udzieli mu wsparcia. Ten jednak postanowił zachować neutralność. Nie opowiedział się po stronie Rosji, ale nie poparł też państw zachodnich. Wysłał jednak wojska na Wołoszczyznę, licząc na zdobycie tych ziem. Francuzi i Brytyjczycy zaoferowali cesarzowi pomoc, domagając się w zamian Lombardii i Wenecji. Ten jednak nie przystał na to. Gdy wojna krymska dobiegła końca, Rosja nawiązała stosunki dyplomatyczne z Francją. Austria straciła sojusznika ze wschodu i zaufanie zachodu, co w konsekwencji doprowadziło do dyplomatycznej izolacji i osłabienia pozycji państwa w Europie. To sprawiło, że cesarz nie mógł skutecznie przeciwstawić się rosnącym ambicjom innych mocarstw. Austria zaczęła tracić pozycję w Związku Niemieckim. W 1866 roku poniosła klęskę w wojnie z Prusami. Doprowadziło do likwidacji Związku Niemieckiego i zawiązania Związku Północnoniemieckiego, w którym dominującą rolę odgrywały zwycięskie Prusy. Wcześniej, bo w 1859 roku, straciła Lombardię na rzecz Włoch. Zwrot w stronę Węgier Austria nie miała wsparcia silnych sojuszników, a sytuacja ekonomiczna w cesarstwie była opłakana. Franciszek Józef I musiał szukać sprzymierzeńca, więc porozumiał się z Węgrami. W 1867 roku powstało nowe państwo związkowe, Austro-Węgry. 8 czerwca Franciszek Józef został koronowany na węgierskiego króla, ale nie sprawował władzy absolutnej. Mimo że oba człony imperium pozostawały pod rządami Habsburga, to na Węgrzech utworzono odrębny parlament, który był równy austriackiej Radzie Państwa. Austro-Węgry zaczęły liczyć się na arenie międzynarodowej W 1873 roku przed Franciszkiem Józefem I pojawiły się perspektywy odbudowania międzynarodowej pozycji cesarstwa i przypuszczenia ekspansji na Bałkany. Cesarz już na początku lat 70. zaczął zabiegać o niemieckie względy, co było na rękę Ottonowi von Bismarckowi. Skoro Habsburg chciał kierować się na południe, oznaczało to, że nie zamierza wrócić do polityki niemieckiej. Poparcie Austro-Węgier stwarzało jednak pewne niebezpieczeństwo. Franciszek Józef I rywalizował na Bałkanach z Rosją. Kanclerz Rzeszy obawiał się, że car może porozumieć się z Francją. Wówczas Niemcy znalazłyby się w potrzasku, a do tego nie mógł dopuścić. Sojusz Trzech Cesarzy We wrześniu 1872 roku w Berlinie spotkali się władcy trzech europejskich mocarstw: Wilhelm I, Franciszek Józef I i Aleksander II. Zawarte zostało wówczas nieformalne porozumienie, którego celem było wzmocnienie pozycji trzech dynastii. Niemcy zadeklarowały poszanowanie co do integralności terytorialnej Austro-Węgier, a Franciszek Józef I i Aleksander II zgodzili się konsultować ze sobą kwestie związane z polityką bałkańską. 6 maja 1873 roku, w Petersburgu, władcy Niemiec i Rosji zawarli tajną konwencję wojskową, zmierzającą do utrwalenia pokoju i oddalenia widma wojny. Wkrótce poinformowano o tym Franciszka Józefa i 6 czerwca, w Schönbrunn, podpisane zostało porozumienie między Rosją a Austro-Węgrami. Śmierć następcy tronu Po śmierci arcyksięcia Rudolfa, jedynego syna Franciszka Józefa, i Karola Ludwika, brata cesarza, następny w kolejce do austro-węgierskiego tronu był cesarski bratanek, arcyksiążę Franciszek Ferdynand. Gdy stan zdrowia władcy zaczął się pogarszać, ten przejmował coraz więcej jego obowiązków. 28 czerwca 1914 roku udał się do Sarajewa, żeby nadzorować wojskowe manewry. Okazało się to fatalnym w skutkach pomysłem. Sarajewo było wrogie Habsburgom, a nastroje niepodległościowe z dnia na dzień przybierały na sile. Gdy Franciszek Ferdynand wraz z żoną przejeżdżał ulicami miasta, Gavrilo Princip, nacjonalista z Bośni, otworzył ogień w ich stronę. Nie przeżyli zamachu. Wkrótce okazało się, że ten dzień ma mieć fatalne konsekwencje dla losów całej Europy. Wybuch wielkiej wojny Rozwścieczony Franciszek Józef I wystosował ultimatum wobec Belgradu, którego Serbowie nie mogli przyjąć. W ten sposób celowo doprowadził do wojny. Rosja, której interesy stały w opozycji wobec austro-węgierskiej polityki, poparła Królestwo Serbii. Niemcy stanęły po stronie Franciszka Józefa. Francja i Anglia odpowiedziały na to poparciem Rosji. Tak oto, wypowiadając wojnę Serbii, cesarz doprowadził do uruchomienia systemu sojuszniczego i wybuchu globalnego konfliktu – I wojny światowej. Franciszek Józef I i księżniczka Sisi Do tej pory nie wspomnieliśmy nawet słowem o życiu uczuciowym Franciszka Józefa I. To dlatego, że do 1853 roku nie działo się zbyt dużo w tej sferze. Jako młody cesarz Habsburg całkowicie skupił się na roli przywódcy imperium. Miał wybitną dyscyplinę pracy. Wstawał skoro świt i do zmroku zajmował się sprawami Austrii. Nieliczne wolne chwile spędzał na polowaniu. Na żeniaczkę nie miał czasu, ale było jasne, że cesarz musi zapewnić sukcesję. Zofia, matka władcy, nie zamierzała dłużej tolerować kawalerskiego stanu syna. Zaczęła szukać odpowiedniej kandydatki na cesarzową. Jej przyszła synowa musiała spełnić szereg wymogów. Elżbieta założyła, że wybrana przez nią kobieta powinna być odpowiednio wysoko urodzona i wyznawać tę samą wiarę. W końcu doszła do wniosku, że najlepszą kandydatką będzie księżniczka Helena z Wittelsbachów, znana jako Nene. Franciszek Józef I miał jednak inne zdanie na ten temat. Zakochał się w jej młodszej o trzy lata siostrze, Elżbiecie, nazywanej Sisi. Ku niezadowoleniu matki, to właśnie ją poprosił o rękę. Trudna dola cesarzowej Ślub odbył się w niecały rok po zaręczynach, 24 kwietnia 1854 roku. Z tej okazji cesarz ogłosił amnestię dla skazańców, także tych, którzy brali udział w buntach przeciwko jego władzy. Sisi nie potrafiła odnaleźć się na wiedeńskim dworze. Nie rozumiała sztywnych zasad habsburskiej etykiety i często kompromitowała się w towarzystwie. Jakby tego było mało, tuż obok siebie miała wroga w osobie teściowej. Zofia nie mogła pogodzić się, że Franciszek Józef nie zaaprobował kandydatki, którą dla niego wybrała. Całą swoją frustrację przelewała na synową, publicznie ją pouczając i strofując. Nic dziwnego, że cesarzowa opuszczała dwór przy każdej okazji. Najpierw odszedł syn, a po nim matka Z czasem stosunki między małżonkami zaczęły się pogarszać. Sisi przestała interesować się nawet wychowywaniem dzieci. Wyjeżdżała coraz częściej, na coraz dłużej. Czarę goryczy przepełniła samobójcza śmierć arcyksięcia Rudolfa, jedynego syna cesarskiej pary. Wówczas Elżbieta całkowicie odizolowała się, zarówno od męża, jak i od życia publicznego. Arcyksiążę Rudolf zmarł 30 stycznia 1889 roku. Dziewięć lat później odeszła także jego matka. 10 września 1898 roku cesarzowa przebywała w Szwajcarii. Tam zaatakował ją Luigi Lucheni. Ugodził cesarzową w klatkę piersiową. Elżbieta nie przeżyła zamachu. Zmierzch panowania Franciszka Józefa I Jedną z ostatnich decyzji politycznych, podjętych przez Franciszka Józefa I było wydanie aktu 5 listopada 1916 roku, zakładającego powstanie Królestwa Polskiego, marionetkowego państwa znajdującego się pod austro-węgierskim i niemieckim protektoratem. W ten sposób cesarz chciał pozyskać Polaków do walki po stronie państw centralnych. To wymusiło na Rosji złożenie lepszej oferty politycznej. Jeszcze tego samego miesiąca Franciszek Józef I zachorował na zapalenie płuc. Leczenie nie przynosiło poprawy. 21 listopada 1916 roku cesarz zmarł. Miał wówczas 86 lat. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Rowerowe szlaki Styrii – od Anizy po Murę
Zróżnicowany krajobraz Styrii – od majestatycznych gór na północy po niemal śródziemnomorskie winnice na południu – stanowi idealne tło dla rowerowych przygód. Na miłośników dwóch kółek czekają tu malownicze ścieżki i liczne udogodnienia, a na trasach nie brakuje atrakcji – urokliwych miasteczek, zamków, term, w których można się zrelaksować i restauracji ze świetną lokalną kuchnią.
Styria to jedno z najpopularniejszych wśród rowerzystów miejsc w całym kraju. Region, nazywany Zielonym Sercem Austrii, oferuje trasy o różnym stopniu trudności i różnym charakterze. Trzy główne szlaki rowerowe – Rowerowy Szlak Wina przez Styrię, szlak brzegiem Mury oraz szlak brzegiem Anizy – prowadzą przez najpiękniejsze zakątki regionu. Każdy z nich ma swój unikalny charakter i zapewnia niezapomniane wrażenia zarówno miłośnikom rowerów górskich, szosowych, gravelowych, jak i elektrycznych. Na dwóch kółkach przez winnice Rowerowy Szlak Wina przez Styrię to trasa w formie pętli prowadząca przez trzy winiarskie regiony Styrii: Południową Styrię, Wschodnią Styrię i Schilcherland, a także Thermen- & Vulkanland, słynący z licznych term oraz ośrodków spa i wellness. Szlak liczy ponad 400 kilometrów, a jego przebieg umożliwia nie tylko spacerowanie po malowniczych winnicach, ale także degustacje świetnych win. Trasę warto zacząć w Grazu, stolicy Styrii, który jest wpisany na listę UNESCO jako Miasto Designu. Potem szlak wiedzie przez urokliwe miasteczka, m.in. uzdrowiskowe Bad Radkersburg i Deutschlandsberg z majestatycznym zamkiem. Po drodze rowerzyści mogą zatrzymać się też w zamku Herberstein, na którego terenie znajduje się ogród zoologiczny. Wschodnia Styria zachwyca swoimi sadami jabłkowymi, a region Schilcherland oferuje niepowtarzalne wrażenia z degustacji wina Schilcher, produkowanego tylko tutaj. Na trasie nie brakuje historycznych miast, m.in. Hartberg i Pöllau, gdzie wznosi się imponujący zamek otoczony pięknymi ogrodami. Od Alp po Chorwację Szlak brzegiem Mury (Murradweg) to jedna z najpiękniejszych tras rowerowych w całej Austrii. Rozpoczyna się w Wysokich Taurach, w sercu alpejskiego Parku Narodowego, i prowadzi na południe, aż do granicy z Chorwacją. Ma około 450 kilometrów długości, znajduje się na terytorium trzech krajów i dzieli się na osiem etapów, które pozwalają odkrywać różnorodne krajobrazy Styrii. Północna część szlaku zachwyca górskimi panoramami i historycznym miasteczkiem Murau, w którym warto odwiedzić działający od 1495 roku browar i interaktywne muzeum piwa Murauer. Na cieplejszym południu trasa przechodzi przez malownicze winnice i wioski regionu, w których można spróbować wielu lokalnych specjałów (od wina po olej z pestek dyni), słynące z term miasteczko Bad Radkersburg, wschodnią część Słowenii i kończy się w chorwackim Legradzie. Obowiązkowym przystankiem i największym miastem również na tej trasie jest Graz. Jego Stare Miasto, wpisane na listę UNESCO, kryje wiele architektonicznych pereł, a wzgórze zamkowe Schlossberg z wieżą zegarową zapewnia niezapomniany widok na miasto. Rowerem przez naturę i historię Szlak brzegiem Anizy (Ennsradweg) to trasa biegnąca przez górskie obszary północnej Styrii. Rozpoczyna się w Flachauwinkl (Salzburg) i prowadzi przez malownicze doliny, jeziora i parki narodowe. Już na początkowym etapie zahacza o miasto Schladming, słynne centrum sportów zimowych, które latem zamienia się w prawdziwy raj dla rowerzystów. Miłośnicy historii powinni natomiast odwiedzić mieszczący się trochę dalej zamek Trautenfels z przepięknym widokiem na dolinę Anizy. Jednym z najważniejszych punktów na tej trasie jest miejscowość Admont z opactwem benedyktyńskim, w którym znajduje się największa klasztorna biblioteka świata. Niedaleko stamtąd szlak wjeżdża do Parku Narodowego Gesäuse – regionu pełnego dzikiej przyrody, stromych skał i rwących potoków. Szlak kończy się w Enns, najstarszym mieście Austrii, w którym rowerzyści mogą podziwiać średniowieczne mury miejskie i wieżę zegarową. Rowerowe udogodnienia Styria oferuje nie tylko malownicze szlaki, ale także doskonałą infrastrukturę dla rowerzystów. W całym regionie znajdują się liczne stacje ładowania rowerów elektrycznych, a wypożyczalnie i serwisy są dostępne w każdym większym mieście. Szlaki są odpowiednio oznakowane, a liczne hotele i pensjonaty oferują m.in. przechowalnie rowerów, miejsca do mycia i naprawy sprzętu oraz zróżnicowane menu dostosowane do potrzeb sportowców. Region Schladming-Dachstein to prawdziwe eldorado dla fanów rowerów górskich – tras downhillowych, bike parków i traili z przeszkodami jest tu mnóstwo. Natomiast miłośnicy rowerów typu gravel pokochają trasy w Południowej i Wschodniej Styrii, które łączą asfaltowe drogi z żwirowymi ścieżkami. Styria zachwyca różnorodnością krajobrazów i niezliczonymi możliwościami aktywnego spędzania czasu na dwóch kółkach. Rowerowe szlaki regionu łączą w sobie przygodę, historię i kontakt z naturą, oferując niezapomniane wrażenia zarówno amatorom, jak i doświadczonym cyklistom. W Styrii jazda na rowerze to nie tylko sport i sposób przemieszczania się, ale też podróż przez esencję austriackiej natury i kultury. Materiał promocyjny Steiermark Tourismus & Standortmarketing
Wędrówki w sercu Styrii – szlaki dla każdego
Styria, nazywana „zielonym sercem Austrii”, to raj dla piechurów. Spacer szlakiem winnic lub z widokiem na majestatyczne lodowce, odkrywanie górskich jezior czy poszukiwanie przygód na via ferratach – każdy znajdzie tu coś dla siebie. Trasy piesze Styrii oferują niezliczone możliwości aktywnego wypoczynku na łonie natury.
Styria to region pełen kontrastów – od surowych, alpejskich krajobrazów na północy po łagodne wzgórza pełne winnic na południu. Odwiedzający te okolice mogą cieszyć się nie tylko wyjątkowymi widokami, ale także gościnnością mieszkańców i bogactwem lokalnej kuchni. Każdy szlak kryje w sobie coś wyjątkowego – górskie hale, przytulne schroniska ze świetną ofertą gastronomiczną, nowoczesne kolejki linowe czy malownicze winnice. Od lodowca do winnic Jeden z flagowych szlaków Styrii nazywa się „Od lodowca do winnic”. Ta wyjątkowa trasa pozwala odkrywać różnorodne krajobrazy regionu – od surowych szczytów Dachstein, przez dzikie tereny Parku Narodowego Gesäuse i majestatyczny masyw Hochschwab, aż po łagodne, pełne winnic obszary wschodniej i południowej Styrii. Szlak podzielony jest na dwie trasy: północną i południową. Ta pierwsza wiedzie przez Gesäuse i Hochschwab, oferując widoki na potężne górskie szczyty. Po drodze znajduje się wiele schronisk, w których można odpocząć i dobrze zjeść. Jej zwieńczeniem jest uzdrowiskowa miejscowość Bad Radkersburg w regionie Thermen- & Vulkanland. Druga trasa prowadzi m.in. przez pasmo Schladminger Tauern, wieś o długich tradycjach alpinistycznych o swojsko brzmiącej nazwie Krakau i historyczne miasto Murau, a kończy się w słynącym z malowniczych winnic Parku Przyrody Południowej Styrii. Podczas tej podróży można spotkać lokalnych przewodników, odwiedzić winiarnie i manufaktury oraz poznać bogatą historię regionu. Szlakiem wody Liczne szlaki w Styrii prowadzą wzdłuż rzek, strumieni, jezior i wodospadów, pozwalając na bliski kontakt z dziką naturą i na orzeźwienie się podczas wędrówki. Wąwóz Palfauer Wasserloch w Gesäuse z imponującymi wodospadami, najdłuższy wąwóz Austrii – Raabklamm, a także malownicze jeziora w regionie Schladminger Tauern to tylko niektóre z atrakcji styryjskiego „szlaku wodnego”. Szczególnie warte zobaczenia są jeziora Grüner See i Leopoldsteinersee, położone u stóp szczytu Hochschwab. Dla tych, którzy szukają mocniejszych wrażeń, idealny będzie szlak Wild Water Trail w Schladming, na którym znajdują się spektakularne wodospady Riesach. Od jabłek po wino Styria słynie również ze szlaków kulinarnych, które prowadzą przez regiony znane z produkcji lokalnych przysmaków. Elzer Roas we wschodniej Styrii to wspaniała podróż przez rozległe sady jabłkowe, podczas której można dowiedzieć się więcej o uprawie tych owoców i skosztować świeżo zebranych jabłek. Miłośnicy wina powinni wybrać się za to na Glanzer Weintour, Schilcherweg czy Weinweg der Sinne, gdzie mogą spróbować lokalnych trunków, m.in. słynnych Schilcher czy Traminer. Podczas wędrówki nie brakuje także okazji do odwiedzenia winiarni i manufaktur produkujących tradycyjne specjały. Wędrówki duchowe Pielgrzymowanie ma w Styrii długą historię. Najważniejszym szlakiem tego rodzaju jest trasa do Mariazell, jednego z kluczowych europejskich ośrodków kultu maryjnego. Sieć pielgrzymkowych tras obejmuje także Drogę św. Jakuba w zachodniej Styrii (część słynnego szlaku pielgrzymkowego prowadzącego do Santiago de Compostela), Szlak św. Hemmy, który prowadzi z opactwa w Admont do Gurk w Karyntii, oraz Szlak Benedykta. Te duchowe wędrówki dają możliwość kontemplacji i odpoczynku, a jednocześnie pozwalają na odkrywanie uroków i historii regionu. Tylko dla wytrawnych piechurów Na bardziej doświadczonych wędrowców czekają w Styrii piękne szlaki długodystansowe, m.in. Eisenwurzen Trail 08 czy Northern Alpine Trail 01, które prowadzą przez dzikie tereny alpejskie, takie jak Park Narodowy Gesäuse, Niskie Taury i Hochschwab. Te trasy wymagają wytrwałości, ale nagradzają niesamowitymi widokami i bliskim kontaktem z naturą. Szczególnie spektakularny jest siedmiodniowy szlak Schladminger Tauern Höhenweg, który prowadzi przez wysokie szczyty, malownicze jeziora polodowcowe i zjawiskowy płaskowyż Klafferkessel o krajobrazie przypominającym tundrę. Trasy dla odważnych Miłośnicy adrenaliny z pewnością docenią styryjskie via ferraty, czyli szlaki wyposażone w stalowe liny i drabinki. Najwięcej z nich znajduje się w masywie Dachstein, który oferuje 22 trasy, w tym jedną dla dzieci i trzy dla młodzieży. Pozwalają one na odkrywanie górskich szczytów od zupełnie innej strony, a także dostarczają mnóstwo emocji i adrenaliny. Ramsau am Dachstein to swoją drogą jedno z najważniejszych miejsc wspinaczkowych w Austrii – można skorzystać tam z kursów wspinaczkowych i doskonalić swoje umiejętności. Komfort na szlakach Nawet zaprawieni w boju wędrowcy czasami muszą odpocząć. Wędrówki po Styrii stają się jeszcze przyjemniejsze dzięki licznym schroniskom, kolejkom linowym i idyllicznym górskim halom. Te pierwsze zapewniają nie tylko nocleg, ale także możliwość spróbowania lokalnych specjałów. Dzięki tym drugim można szybko i wygodnie dostać się na szczyty, z których rozpościerają się malownicze widoki. Najpopularniejsze z nich to: Schöckl Seilbahn, Dachstein Gletscherbahn, Planai i Riesneralm. Styryjskie pastwiska pozwalają natomiast cieszyć się ciszą i spokojem w towarzystwie pasących się krów i owiec, z których mleka wytwarzane są lokalne specjały. Jak widać, wędrówki po Styrii to podróż pełna przygód, smaków i niezapomnianych widoków. Każdy szlak kryje w sobie bogatą historię i wyjątkowy klimat. To miejsce, do którego po prostu chce się wracać. Materiał promocyjny Steiermark Tourismus & Standortmarketing
Szlak Orła. Mało znana wśród Polaków trasa górska. Świetny pomysł na wakacje
Zapierające dech w piersiach widoki i niezapomniane spotkania z dziką przyrodą oferuje Szlak Orła w Tyrolu w zachodniej Austrii. To dobra propozycja dla pasjonatów górskich wędrówek na zbliżające się lato.
Spis treści: Szlak Orła – co go wyróżnia? Szlak Orła – najważniejsze informacje Atrakcje z okazji 20-lecia Szlaku Orła Szlak Orła w Tyrolu obchodzi właśnie dwudziestolecie swojego istnienia. Wytyczony jest w sercu majestatycznego Tyrolu, alpejskiego regionu w zachodniej Austrii. Szlak Orła – co go wyróżnia? Ten górski szlak mierzy ponad 400 km długości. Poda paroma względami Szlak Orła jest wyjątkowy. Na przykład, w przeciwieństwie do wielu innych europejskich szlaków długodystansowych, które często prowadzą z północy na południe przez góry i doliny, Szlak Orła w większości biegnie w linii wschód–zachód (w Północnym Tyrolu) i zachód–wschód (we Wschodnim Tyrolu). Tak poprowadzona trasa powoduje, że widoki ze szlaku są piękne. Są to często zapierające dech w piersiach „orle” widoki: spektakularne panoramy głębokich dolin, stromych ścian skalnych i rozległych górskich krajobrazów. Trasa przebiega przez jedne z najbardziej imponujących pasm górskich Tyrolu: góry Kaiser, Alpy Brandenburskie, góry Karwendel, Alpy Tux, We-terstein, Alpy Lechtalskie i Wysokie Taury. Ciekawostką są nazwy niektórych schronisk, na przykład Breslauer Hütte (Wrocławska chata). Przy odrobinie szczęścia w czasie wędrówki można dostrzec orła przedniego. Dziś te drapieżniki znów zamieszkują wszystkie tyrolskie doliny. Licznie występują w masywie Karwendel, który stanowi jedno z najważniejszych siedlisk orłów w całych Alpach. Szlak Orła – najważniejsze informacje Szlak Orła swoją nazwę zawdzięcza majestatycznemu symbolowi narodowemu Tyrolu – to orzeł, który uosabia wolność, siłę oraz dalekowzroczność. Trasa przypomina z lotu ptaka sylwetkę orła z rozpostartymi skrzydłami, poza tym orły można dostrzec na trasie. Najwyższy punkt: 2848 m n.p.m. (przełęcz Gradötzscharte na 7. etapie trasy we Wschodnim Tyrolu). Całkowita długość: 426 kilometrów. 33 etapy (1 łatwy, 20 o średnim stopniu trudności, 12 trudnych). 30 000 metrów podejścia w górę, 28 000 metrów podejścia w dół. 75 miejsc na odpoczynek i nocleg wzdłuż trasy. Dzięki dobrze rozwiniętej sieci transportu publicznego, wiele etapów długodystansowej trasy jest łatwo osiągalnych autobusem czy pociągiem. Odcinki bywają wymagające, więc warto odpowiednio się przygotować. Sporo ważnych informacji znajduje się na oficjalnej stronie Tyrolu. Atrakcje z okazji 20-lecia Szlaku Orła Z okazji 20-lecia Szlaku Orła regiony położone wzdłuż jego trasy przygotowały szereg atrakcji dla turystów. Czekać na nich będą jubileuszowe niespodzianki. Na przykład schroniska górskie wzdłuż trasy będą serwować gościom specjalne dania inspirowane Szlakiem Orła. Natomiast w St. Anton am Arlberg na wędrowców czeka „Eagle Walk Challenge”, czyli wyzwanie, którego ukończenie nagradzane będzie jubileuszowym zestawem upominkowym. Źródło: Tyrol.com Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Zagadka doskonale zachowanej mumii księdza rozwiązana. Wiemy, czym ją wypełniono
Drewniane wióry, fragmenty gałęzi, a także tkaniny wykonane z lnu i konopi wypełniały brzuch i miednicę mumii sprzed blisko 300 lat. Odkryto ją w krypcie kościoła St Thomas am Blasenstein w Austrii.
Spis treści: Odkrycie w krypcie austriackiego kościoła Nieznana wcześniej metoda mumifikacji Nowoczesne metody badawcze i precyzyjne analizy Gdy słyszymy słowo „mumia”, z reguły stają nam przed oczami doskonale zachowane zasuszone ciała egipskich faraonów. Jednak sztuka mumifikacji znana była na całym świecie i to w różnych epokach. Również z Europy znane są zmumifikowane szczątki ludzkie, chociaż ta praktyka nie była zbyt powszechna. Odkrycie w krypcie austriackiego kościoła Międzynarodowy zespół badaczy, w którym znalazł się również Polak, prof. Oskar Nowak z Instytutu Biologii i Ewolucji Człowieka na UAM w Poznaniu, wziął na warsztat zagadkowe szczątki odkryte w krypcie kościoła St Thomas am Blasenstein w Austrii. Ustalono, że był to wikariusz parafii Franz Xaver Sidler von Roseneg, który zmarł w 1746 roku. Przyczyną śmierci były zapewne powikłania związane z gruźlicą. Szczątki zachowały się bardzo dobrze. Nieznana wcześniej metoda mumifikacji – Nasze dochodzenie wykazało, że doskonały stan zachowania wynikał z nietypowego rodzaju balsamowania. Osiągnięto go poprzez wypchanie brzucha przez kanał odbytniczy wiórami drzewnymi, gałązkami i tkaninami. W celu osuszenia [ciała – przyp. red.] dodano chlorek cynku – opowiada dr Andreas Nerlich, patolog z Ludwig-Maximilians-Universität i pierwszy autor artykułu na temat mumii, który opublikowano w czasopiśmie naukowym „Frontiers in Medicine”. Wszystko wskazuje na to, że niezwykła mieszanka umieszczona w trzewiach zmarłego przyczyniła się do silnego osuszenia ciała i zachowania po dziś dzień w świetnym stanie. Taka metoda mumifikacji nie była do tej pory znana badaczom. Nowoczesne metody badawcze i precyzyjne analizy Do analiz zagadkowej mumii użyto szerokiego spektrum metod badawczych. Wiele z nich stosowanych jest do diagnozowania pacjentów. Wśród metod znalazły się: skanowanie CT, czyli tomografia komputerowa. To metoda diagnostyczna wykorzystująca promieniowanie rentgenowskie do tworzenia obrazów przekrojowych ciała; pobranie próbek z narządów wewnętrznych i kości. W tym celu nacięto klatkę piersiową; kwerenda archiwalna. Badacze przeanalizowali dokumenty historyczne, aby ustalić tożsamość zmarłego; datowanie radiowęglowe (analiza C14) przy użyciu spektrometrii mas z akceleratorem (AMS). W ten sposób przeanalizowano próbkę skóry, co umożliwiło precyzyjne określenie okresu, w którym zmarł duchowny. Badacze przypuszczają, że takie nietypowe potraktowanie ciała nie było przypadkowe. Wiele wskazuje, że miało przetrwać dłuższy transport. Ale w końcu pozostawiono je na parafii, w której ksiądz pracował. Źródło: Frontiers in Medicine Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Znane europejskie miasto znosi opłaty za transport publiczny
Salzburg szykuje rewolucję dla podróżnych! Wystarczy zameldować się w hotelu, by dostać specjalny bilet na darmowe przejazdy autobusami, pociągami i S-Bahn. Oto wszystko, co musisz wiedzieć.
Spis treści: Po Salzburgu za darmo Więcej autobusów, mniej aut Austria jest szczególnie chętnie odwiedzana przez Polaków zimą. To w końcu jeden z najpopularniejszych kierunków dla narciarzy w Europie. Jednak również i poza sezonem zimowym Austriacy goszczą wielu podróżnych. Najwięcej z nich odwiedza oczywiście Wiedeń, ale to niejedyne miasto, jakie warto odwiedzić w ojczyźnie Mozarta. Niewiele mniejszą popularnością cieszy się też Salzburg. Po Salzburgu za darmo Już niebawem, bo od 1 maja, miasto będzie jeszcze bardziej przyjazne turystom. Specjalnie z myślą o podróżnych powstał tzw. Bilet Mobilności Gościnnej. Zapewnia on odwiedzającym nieograniczony, bezpłatny dostęp do transportu publicznego w regionie. Na udogodnienie mogą liczyć zarówno turyści zagraniczni, jak i Austriacy. Zniesienie opłat za przejazdy od maja tego roku dotyczy nie tylko turystów, ale też mieszkańców Salzburga. Jak to działa? Goście otrzymają specjalny bilet już w chwili zameldowania w hotelu lub pensjonacie. Będzie on dostępny w formie papierowej lub cyfrowej. Z biletem goście będą mogli korzystać autobusów miejskich i regionalnych, kolei S-Bahn, pociągów dalekobieżnych, a także wahadłowych autobusów Salzburg Verkehr bez dodatkowych opłat. Władze Salzburga chcą w ten sposób nie tylko poprawić komfort wypoczywających turystów, ale też zmniejszyć ruch samochodowy i emisję spalin. Więcej autobusów, mniej aut Oczywiście, nie ma nic za darmo. Jak w takim razie jest finansowany Bilet Mobilności Gościnnej? Salzburg postawił na opłatę za mobilność zintegrowaną z podatkiem noclegowym. Aktualnie wynosi ona symboliczne 0,50 euro za noc dla osób powyżej 15. roku życia. Od maja 2027 r. wzrośnie do 1,10 euro. Ta niewielka zmiana ma pozwolić kontynuować program bez większego obciążenia finansowego dla turystów. Dodatkowo bilet w wersji cyfrowej ograniczy zużycie papieru, usprawni zameldowanie w obiektach noclegowych i pozwoli lepiej planować rozwój turystyki dzięki dokładniejszym danym o ruchu odwiedzających. Eksperci przewidują, że model z Salzburga może w przyszłości zostać zaadoptowany przez inne miasta i regionu. Warto zauważyć, że pomysł darmowego transportu publicznego jest już realizowany w kilku miejscach na świecie, choć w innej formie. Przykładowo w Tallinie z komunikacji miejskiej bezpłatnie mogą korzystać zameldowani mieszkańcy i rezydenci miasta. Podobne udogodnienie od kilku lat działa też w Dunkierce na północy Francji. Źródło: Salzburg.info Nasz autor Mateusz Łysiak Dziennikarz podróżniczy, rowerzysta, górołaz. Poza szlakiem amator kuchni włoskiej, popkultury i języka hiszpańskiego.
Pierwsze takie znalezisko z Austrii. Szczególny rodzaj rzymskich umocnień
Archeolodzy odkryli nad Dunajem w Dolnej Austrii świetnie zachowane pozostałości po rzymskich fortyfikacjach. Była to placówka militarna położona na daleko wysuniętym przyczółku Imperium Rzymskiego.
Spis treści: Ödes Schloss – odkryte na nowo Jak wyglądał rzymski przyczółek? Do znaleziska doszło niedaleko Carnuntum – stolicy rzymskiej prowincji Panonia, a od II wieku Górnej Panonii. Dziś jest to stanowisko archeologiczne w północno-wschodniej Austrii. Ödes Schloss – odkryte na nowo Ödes Schloss znane jest archeologom od XIX wieku. Na powierzchni widoczne są relikty murów. Jednak w czasie wykopalisk w 1850 roku przekopano tylko niewielki fragment stanowiska. Nie sądzono, że fortyfikacje są aż tak złożone. Nowe badania naukowców z Austriackiej Akademii Nauk i Parku Archeologicznego Carnuntum rzucają również nowe światło na strategiczne znaczenie Szlaku Bursztynowego i militarną ochronę dunajskiego limesu. Oznacza to, że Ödes Schloss pełniło funkcję fortu znajdującego się na przyczółku, nad samą granicą. Zadaniem załogi było monitorowanie przeprawy przez rzekę, które uważano za strategicznie ważne. Z tych baz wojska rzymskie mogły obserwować też okoliczne tereny wiejskie. Szczególnie wzdłuż Limesu Dunajskiego, takie instalacje były ważne dla obrony granicy i kontroli szlaków handlowych. Jak wyglądał rzymski przyczółek? Części murów fortu zachowały się do wysokości 2,65 metra. Budowla powstała w dwóch fazach. Pierwsza faza sięga około 170/180 r. n.e., kiedy cesarz Marek Aureliusz wzmocnił granicę rzymską przed plemionami germańskimi podczas wojen markomańskich. Przebudowy dokonano około roku 260 n.e., czyli za panowania za cesarza Galiena. Znaleziska archeologiczne obejmują stemplowane cegły z numerami legionów XIV i XV, monety, ceramikę i kilka małych znalezisk z brązu. – Dowodzą one ogromnego strategicznego znaczenia Carnuntum w rzymskim systemie wojskowym. Dostarczają też nowych danych na temat bezpieczeństwa militarnego połączenia na osi północ-południe – podkreśla Eduard Pollhammer, archeolog i dyrektor naukowy Carnuntum. Zdaniem badaczy jest to pierwszy tego typu fort z obszaru Austrii. Do tej pory podobne stanowisko położone na dunajskim limesie było znane tylko z Iža-Leányvár na Słowacji. Źródło: Austriacka Akademia Nauk Nasz autor Szymon Zdziebłowski Dziennikarz naukowy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. dwa przewodniki turystyczne po Egipcie, a ostatnio – popularnonaukową książkę „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” o największej egipskiej piramidzie.
Świąteczny weekend w Wiedniu? Michał Cessanis ma dla was gotowy plan wyjazdu!
Urokliwe jarmarki adwentowe, muzea i galerie, a do tego świetna austriacka kuchnia. Jest wiele powodów, by odwiedzić Wiedeń przed świętami.
Spis treści: Świąteczne kule wymyślono w Wiedniu Wiedeńskie jarmarki świąteczne Galerie i muzea w Wiedniu Wiedeńska architektura Kawa po wiedeńsku Co zjeść w Wiedniu Być może mój tekst zaczynam od końca, ale tak naprawdę chodziło o kulę. To właśnie dla niej wróciłem do Wiednia, by sprawić sobie prezent na święta. Szklana kula z wirującym śniegiem, który wprawia się w ruch jednym potrząśnięciem. W środku z miniaturowym bałwanem, choinkami, czy z Mikołajem dźwigającym worek z prezentami. I tu nie chodzi o jakąś zwykłą kulę, lecz o tę najprawdziwszą na świecie. Bo ta świąteczna dekoracja powstała właśnie w Wiedniu. Świąteczne kule wymyślono w Wiedniu W stolicy Austrii przy ulicy Schumanngasse 87 znajduje się manufaktura Original Wiener Schneekugel, która produkuje kule od 1905 roku. Jej największą i pilnie strzeżoną tajemnicą jest przepis na śnieg! – Jego recepturę znam tylko ja i przechowuję ją w sejfie – mówi Erwin Perzy III. To wnuk Erwina Perzego I, producenta narzędzi chirurgicznych, który na początku XX wieku próbował opracować lepsze światło do sal operacyjnych. Napełniał szklane kule wodą i podświetlał je. Potem zaczął do nich dodawać kaszę mannę, by uzyskać efekt rozproszonego światła. Co prawda jego eksperyment się nie udał, za to narodził się w jego głowie genialny pomysł na biznes. W pierwszej kuli wynalazca umieścił miniaturowy model Bazyliki Narodzenia Najświętszej Maryi Panny stojącej w mieście Mariazell. Budowa miniaturowych obiektów była jego pasją. W sklepiku przy fabryce można zobaczyć jedną z najstarszych kul z tym kościołem właśnie, pochodzącą z 1920 roku. Są także zdjęcia wynalazcy oraz wyposażenie jego pracowni. Są także setki, jeśli nie tysiące śnieżnych kul, w różnych rozmiarach. I z najróżniejszymi miniaturami: ludzi, roślin, zwierząt czy budynków umieszczonych w środku. Jestem przekonany, że gdy tutaj zawitacie, wyjdziecie stąd z niejedną kulą (ja już mam trzy). Wiedeńskie jarmarki świąteczne Zresztą oryginalne kule śnieżne kupicie w okresie świątecznym w Wiedniu nie tylko w przyfabrycznym sklepie. Są także na jarmarkach adwentowych, odbywających się w całym mieście – manufaktura ma na nich swoje stoiska. Oczywiście ten największy i najbardziej oblegany przez turystów znajduje się przed Ratuszem, choć muszę przyznać, że jestem nim zawiedziony. Owszem, są tu i wielka choinka, i lodowisko, i diabelski młyn oraz drewniane chaty z grzanym winem (tańszym niż na jarmarku np. we Wrocławiu) i austriackim jedzeniem. Jednak na stoiskach ze świątecznymi dekoracjami króluje tandeta, a nie lokalne rękodzieło. Tak więc jeśli już tutaj zawitacie (a pewnie tak będzie), to odradzam kupowania pamiątek – chyba, że chodzi o kule. Po inne świąteczne gadżety lepiej wybrać się na znacznie bardziej kameralny jarmark na placu Marii Teresy, pomiędzy Muzeum Historii Sztuki a Muzeum Historii Naturalnej. Albo jeszcze lepiej jechać na Karlsplatz – plac Karola. Tu do 23 grudnia trwa Art Advent, na którym spotkacie wielu artystów sprzedających ceramikę, ozdoby świąteczne, ubrania, obrazy czy rzeźby. Jest też mała karuzela napędzana siłą mięśni dorosłych oraz uliczny teatr. Bardzo to klimatyczne miejsce, zdecydowanie mniej zatłoczone niż plac przed Ratuszem. I zdecydowanie bardziej prawdziwe, jeśli szukacie autentycznej atmosfery świątecznej. Galerie i muzea w Wiedniu A kiedy już nacieszycie oko świecidełkami, napijecie się austriackiego grzańca, to poświęćcie trochę czasu na sztukę i zajrzyjcie np. do galerii Albertina. To w niej znajduje się jedna z największych i najcenniejszych kolekcji grafik i rysunków. Zgromadzono ich tutaj ponad milion! Ich autorami są Dürer, Picasso, Rubens, Klimt czy Schiele. Są tu też zbiory fotografii (m.in. Helmuta Newtona). Na stałych ekspozycjach pokazane są najciekawsze kierunki sztuki ostatnich 130 lat: od francuskiego impresjonizmu, przez niemiecki ekspresjonizm, rosyjską awangardę, aż do współczesności. A wszystko to w komnatach paradnych największego pałacu mieszkalnego Habsburgów. Dwadzieścia z nich odrestaurowano, wyposażono w większości w oryginalne meble i udostępniono zwiedzającym. Cóż, kilka godzin, a nawet i kilka dni to zdecydowanie za mało, by dokładnie prześledzić zbiory Albertiny. Dlatego jestem tu podczas każdego pobytu w stolicy Austrii. Powracam także do Muzeum Leopoldów z wystawą „Wien 1900”. Przełom wieków był dla Wiednia szczególny. To miasto arystokracji i liberalnych intelektualistów, przepychu i biedy, konserwatyzmu i nowych idei stało się miejscem eksperymentów artystycznych oraz laboratorium nowych idei. Od 1900 r. Wiedeń urósł do rangi artystycznego i intelektualnego centrum świata. Stał się jednym z ośrodków modernizmu, nowoczesności w różnych dziedzinach. Od malarstwa i grafiki, poprzez literaturę, muzykę, po teatr, taniec i architekturę. Wystawa świetnie to pokazuje. Przełom w sztuce, architekturze, muzyce, wyposażeniu wnętrz był skokowy. Estetyka Gustava Klimta, Kolomana Mosera, Oskara Kokoschki czy Egona Schielego była odległa od klasycznych dzieł o lata świetlne. Podobnie projekty architektoniczne Oskara Wagnera i Josefa Hoffmana czy dizajn i wyposażenie wnętrz uderzające do dziś nowoczesnością. Nie chodziło jednak tylko o estetykę i ekspresję. Wiedeń tamtych czasów to również miasto Zygmunta Freuda (także ma swoje muzeum) i narodziny psychoanalizy, Ludwika Wittgensteina i rewolucji w języku filozofii, Gustava Mahlera – innowatora opery, Arnolda Schönberga, który z kolei dokonał rewolty w muzyce. Wystawa w Muzeum Leopoldów liczy ponad tysiąc eksponatów, więc jest na co popatrzeć. Wiedeńska architektura Patrzeć warto też na architekturę Wiednia. Miałem to szczęście, że podczas ostatniego pobytu zamieszkałem w słynnym Grand Hotelu przy Ringu wiedeńskim (Ringstrasse), ulicy na tyle długiej – ciągnie się przez ponad 5 kilometrów, by pomieścić monumentalne budowle, z których miasto słynie. Jest tu i Opera Narodowa i wspomniane muzea przy placu Marii Teresy, stoją też gmachy Parlamentu, czy Uniwersytetu Wiedeńskiego. Jest i cała Dzielnica Muzealna. Niezwykle ciekawa jest historia Grand Hotelu, który wraz z hotelami Sacher, Bristol i Imperial należy do najsłynniejszych w mieście. W 1862 roku wiedeński hotelarz Anton Schneider najpierw kupił ziemię, a potem wybudował na niej hotel, który po otwarciu w 1870 roku szybko pokochała wiedeńska śmietanka towarzyska. Bajeczny wówczas Grand oferował 300 pokoi, 200 łazienek, salę balową, windy parowe i biuro telegraficzne, co na ówczesne czasy było absolutną sensacją. Spotykali się tutaj artyści, dziennikarze, politycy. Rozkochany w tym miejscu król walca Johann Strauss w 1894 roku świętował 50 lat pracy artystycznej. Po II wojnie światowej hotel został zamknięty. Później przez 20 lat był siedzibą Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, która wyprowadziła się z imponującego gmachu w 1989 roku. Kolejni właściciele kosztem 100 milionów euro przywrócili „Grandowi” dawny blask. Dobre to miejsce do zamieszkania nie tylko ze względu na fascynującą historię, ale też samo położenie właśnie przy Ringstrasse. Kawa po wiedeńsku Nie chcę wam niczego narzucać, ale… Uwielbiam wiedeńskie kawiarnie za panującą w nich atmosferę, wspaniałe wnętrza, za te wszystkie ciasta i ciasteczka. I za zapach świeżo mielonej kawy, który roznosi się po salach, ale też w pobliżu kawiarni. Wabi przechodniów tak skutecznie, że po prostu tam wchodzę. Rozsiadam się na wygodnych sprężynowych kanapach, zanurzam w lekturze gazety albo książki i zamawiam filiżankę czarnego aromatycznego naparu. Tak też było w jednej z najbardziej znanych kawiarni w mieście – Café Landtmann działającej od 1873 r. (była wówczas największą w Wiedniu), ulokowanej na parterze neobarokowego pałacu Lieben-Auspitz, w pobliżu Uniwersytetu Wiedeńskiego i ratusza. Jej gośćmi byli Zygmunt Freud, Marlena Dietrich, Paul McCartney czy Hillary Clinton i pewnie jeszcze wiele innych mniej lub bardziej znanych postaci nieodnotowanych w księdze gości. Lubię tu zaglądać w sobotę rano. Lubię też przyglądać się szarmanckim kelnerom w białych smokingach i czarnych muszkach poruszających się po sali z taką elegancją, że trudno oderwać od nich wzrok. Zamawiam kawę i kawałek czekoladowego ciasta. I to mi zawsze wystarczy, bym poczuł się jak w niebie. Co zjeść w Wiedniu Jeśli jednak poczujecie duży głód, to już spieszę ze sprawdzonymi adresami na obiad czy kolację. I pewnie nie będę oryginalny w swych polecajkach, ale nic na to nie poradzę, że uwielbiam sznycle wiedeńskie i tafelspitz, czyli austriacką sztukę mięsa. I to sztukę, że palce lizać! Wiedeńskiego sznycla chyba nikomu nie muszę przedstawiać. Właściwie pobyt w tym mieście bez zjedzenia tego kotleta dla mnie nie istnieje. Zazwyczaj rezerwuję stolik w restauracji Figlmüller przy Bäckerstraße, nazywanej domem sznycla wiedeńskiego. Kiedy w 1905 r. Johann Figlmüller otwierał małą winiarnię w pobliżu katedry św. Szczepana, nie mógł przypuszczać, że po latach będą to dwie restauracje, do których codziennie ustawi się ogonek gości, a stoliki trzeba będzie rezerwować z co najmniej kilkudniowym wyprzedzeniem. Wszystko po to, by skosztować cieniutko rozbitego kotleta cielęcego lub wieprzowego w delikatnej panierce, idealnie odchodzącej od mięsa oraz ziemniaczanej sałatki. Dziś to sztandarowe danie serwują potomkowie Figlmüllera w czwartym pokoleniu, bracia Hans Jr i Thomas Figlmüller. Podczas ostatniej podróży do Wiednia odkryłem jeszcze jedną restaurację ze sznyclami. Nazywa się Praterwirt i mieści przy Praterstrasse 45. To właściwie połączenie sklepu mięsnego z restauracją oraz barem, do którego na kufel piwa chętnie wpadają sąsiedzi tego miejsca. Atmosfera panuje tu swobodna, a w karcie dań oprócz sznycli są też steki, a na przystawkę zupa wołowa, smalec ze skwarkami i marynowaną cebulą, tatar wołowy czy kości szpikowe podawane z ciemnym chrupiącym pieczywem. Jeśli jednak wolicie mięso, ale w zdecydowanie lżejszym wydaniu, to polecam wspomniany tafelspitz. Wołowina duszona przez trzy godziny na wolnym ogniu to typowe austriackie danie. Uwielbiał je cesarz Franciszek Józef I, dlatego często podawane było na przyjęciach. A tym samym stało się niezwykle popularną potrawą. Na tafelspitz wybrałem się do restauracji Plachutta po sąsiedzku z zamkiem Schönbrunn, znanej z klasycznej kuchni wiedeńskiej. Jej właścicielami jest rodzina Plachuttów prowadząca kilka restauracji w Wiedniu. Nestor rodu, prof. Ewald Plachutta to jeden z najsłynniejszych kucharzy w Austrii (jego książki kucharskie sprzedały się w nakładzie ponad 1,5 mln egzemplarzy). Tak więc lepszego miejsca na pożegnalną kolację nie mogłem wybrać. Zasiadłem przy stoliku nakrytym białym obrusem. Chwilę później pojawiło się cesarskie danie, serwowane tradycyjnie w miedzianym garnku i z dodatkami, takimi jak szpinak, tarte i pieczone ziemniaki oraz sosami: jabłkowo-chrzanowym i szczypiorkowym. Mięso wyjęte z rosołu było delikatne i bardzo smaczne, podobnie jak sam bulion wołowy. Po tej kolacji obiecałem sobie, że następnym razem też zajrzę do rodziny Plachuttów, by spróbować innych tradycyjnych dań. Tak więc znów mam powód, by do Wiednia powrócić. Nasz autor Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
Hallstatt to najpiękniejsze miasteczko Austrii. Z czego słynie i co warto zobaczyć na miejscu?
Hallstatt, niewielkie austriackie miasteczko nad Jeziorem Halsztackim, zdobywa serca turystów z całego świata. Zachwyca swoją malowniczą architekturą, historią wydobycia soli oraz otaczającymi je górskimi krajobrazami. Czy to pocztówkowa sceneria, kopalnia soli, czy wyjątkowe ossuarium, Hallstatt przyciąga jak magnes.
Spis treści: Historia Hallstattu i jego rola w wydobyciu soli Ossuarium w Hallstatt – niezwykłe miejsce zadumy Rejs po Jeziorze Halsztackim Atrakcje w okolicach Hallstatt – wodospady, Skywalk i więcej Położone w regionie Salzkammergut, Hallstatt wygrywa wszystkie plebiscyty na najpiękniejsze miejsce w Austrii. Ta malownicza miejscowość, licząca niespełna 800 mieszkańców, przyciąga rocznie aż 2 miliony turystów. Jej urok tkwi nie tylko w naturalnym krajobrazie – jeziorze i górach – ale również w średniowiecznej architekturze. Brukowane uliczki, kościoły z wieżami sięgającymi nieba, domy z drewnianymi fasadami i kwiatami na balkonach tworzą prawdziwą scenerię jak z baśni. „Jeszcze sto lat temu do Hallstatt nie prowadziła żadna utwardzona droga” – mówi Michael Stranz, lokalny przewodnik. „Można było się tu dostać wyłącznie pieszo lub łodzią.” Historia Hallstattu i jego rola w wydobyciu soli Wzgórza otaczające Hallstatt kryją jedną z największych atrakcji turystycznych – Salzwelten, najstarszą kopalnię soli na świecie. Zorganizowane wydobycie soli rozpoczęło się tu około 1500 r. p.n.e., jednak znaleziska wskazują, że sól pozyskiwano już 7 tysięcy lat temu. Odkrycie cennego minerału było kluczowe dla rozwoju miejscowej społeczności, a przez wieki sól stanowiła niemal bezcenny skarb, umożliwiający konserwację żywności. Podczas zwiedzania kopalni turyści mają okazję przebyć 20 km podziemnych korytarzy, a także zjechać wąską drewnianą platformą do niższego poziomu, co pozwala poczuć atmosferę dawnych górniczych dni. Szczególnie niezwykłym zabytkiem są drewniane schody liczące ponad 3,4 tysiąca lat – najstarsze zachowane schody w Europie. Ossuarium w Hallstatt – niezwykłe miejsce zadumy Nad brzegiem Jeziora Halsztackiego, na niewielkim cmentarzu, znajduje się miejsce, które wzbudza refleksje nad przemijalnością ludzkiego życia. Ossuarium, zlokalizowane w małej kapliczce, skrywa prawie 1,2 tysiąca czaszek dawnych mieszkańców Hallstattu. Każda czaszka została ręcznie ozdobiona – kwiatami w przypadku kobiet oraz bluszczem dla mężczyzn. Niektóre są opisane gotyckim pismem, co stanowi hołd dla zmarłych. Najstarsze szczątki pochodzą z XVIII wieku, a najnowsza czaszka została złożona w ossuarium w 1995 roku. Rejs po Jeziorze Halsztackim Jednym z najpiękniejszych sposobów na poznanie Hallstattu jest rejs po Jeziorze Halsztackim. Z pokładu łodzi można podziwiać widoki na miasteczko, które błyszczy w promieniach zachodzącego słońca. Refleksy wież kościołów i drewnianych domów odbijające się w tafli wody tworzą malowniczy obraz, który pozostaje w pamięci na długo. Niemiecki przyrodnik i podróżnik Aleksander von Humboldt, zwiedzając pół świata, uznał Hallstatt za „najpiękniejszy kurort nad jeziorem na świecie.” Atrakcje w okolicach Hallstatt – wodospady, Skywalk i więcej Oprócz samego Hallstatt, okolica oferuje wiele innych atrakcji, które przyciągają miłośników przyrody. Warto wybrać się na pieszą wycieczkę do wodospadu Waldbachstrub, którego wody spadają z wysokości prawie 100 metrów. Cała trasa w obie strony liczy około 8 km i jest doskonałym sposobem na obcowanie z naturą. Dodatkowo można odwiedzić taras widokowy Skywalk, który zawieszony nad przepaścią pozwala na panoramiczny widok na Hallstatt. Nieopodal znajdują się także słynne Jaskinie Dachstein – lodowe komnaty stanowiące wyjątkową atrakcję, szczególnie w gorące letnie dni.