Positano – perła Wybrzeża Amalfi, która zachwyca od pierwszego spojrzenia
Positano to jedno z tych miejsc, które trudno pomylić z jakimkolwiek innym. Położone na stromych zboczach Wybrzeża Amalfi, od dekad przyciąga podróżników swoją architekturą, historią i niezwykłą atmosferą. Choć dziś kojarzy się głównie z luksusem i wakacjami, jego przeszłość jest znacznie bardziej złożona. To właśnie połączenie historii, krajobrazu i kultury sprawia, że pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Europie.
Spis treści: Historia Positano – od starożytności po współczesność Positano dziś – turystyczny fenomen napędzany przez influencerów Z czego słynie Positano? Positano – co zobaczyć podczas zwiedzania? Kiedy najlepiej odwiedzić Positano? Positano to miasteczko położone na południu Włoch w regionie Kampania. Zostało ono zbudowane na stromych, wapiennych zboczach Gór Lattari, które opadają w kierunku Morza Tyrreńskiego. Domy układają się tarasowo, tworząc charakterystyczną kaskadę prowadzącą w dół – aż do plaży. W praktyce oznacza to jedno: zwiedzanie wiąże się tu z pokonywaniem dziesiątek, a czasem setek schodów. Klimat śródziemnomorski, z długim, słonecznym latem i łagodną zimą, od wieków sprzyjał osadnictwu i rozwojowi turystyki. Już w czasach rzymskich miejsce to było cenione jako przestrzeń wypoczynku. Historia Positano – od starożytności po współczesność Historia Positano sięga znacznie dalej niż epoka turystyki. Pierwsze ślady obecności człowieka w tym rejonie pochodzą jeszcze z czasów prehistorycznych, kiedy pobliskie jaskinie były wykorzystywane przez zbieraczy i myśliwych. W okresie rzymskim Positano zaczęło pełnić funkcję luksusowego kurortu. Na wybrzeżu powstawały okazałe wille należące do elit. Do dziś pod współczesną zabudową odkrywane są fragmenty tych rezydencji. W średniowieczu miasto rozwijało się jako port handlowy związany z Republiką Amalfi, co wpłynęło na jego znaczący rozwój gospodarczy. Sytuacja zmieniła się w XIX wieku, kiedy miasto dotknął kryzys gospodarczy. Ponad połowa mieszkańców zdecydowała się na emigrację, głównie do Stanów Zjednoczonych. W efekcie Positano na pewien czas utraciło swoje znaczenie. Nowy rozdział rozpoczął się dopiero w XX wieku. Początkowo była to niewielka, uboga wioska rybacka, jednak stopniowo zaczęła przyciągać artystów i pisarzy. Wzrost popularności miasta Przełomowym momentem był artykuł Johna Steinbecka, który ukazał się w modowym miesięczniku „Harper’s Bazaar” w 1953 roku. Dziennikarz skutecznie zwrócił uwagę świata na to miejsce. Od tego czasu Positano zaczęło przekształcać się w jedną z najbardziej pożądanych destynacji turystycznych. Miasto wielokrotnie pojawiało się w też kulturze popularnej, co dodatkowo wzmocniło jego wizerunek jako miejsca wyjątkowego. Jednym z najbardziej znanych filmów kręconych w tej okolicy jest „Pod słońcem Toskanii”, który choć nie skupia się bezpośrednio na Positano, przyczynił się do popularyzacji regionu. Warto również wspomnieć o filmie „Tylko ty” z udziałem Roberta Downeya Jr. i Marisy Tomei. Positano dziś – turystyczny fenomen napędzany przez influencerów Obecnie Positano to miejsce o globalnej renomie. Każdego roku przyciąga tłumy turystów, którzy chcą zobaczyć jedno z najbardziej fotogenicznych miasteczek Europy. Nic więc dziwnego, że stało się ono jednym z ulubionych miejsc twórców internetowych. Media społecznościowe znacząco wpłynęły na jego popularność, co przełożyło się na znaczny wzrost cen, szczególnie w szczycie sezonu. Rozwój turystyki przyniósł jednak także wyzwania. W sezonie letnim liczba odwiedzających wielokrotnie przewyższa liczbę stałych mieszkańców. Wąskie uliczki, zaprojektowane z myślą o lokalnej społeczności, muszą dziś pomieścić ogromne tłumy. Mimo to Positano nie straciło swojego uroku. Wciąż zachwyca krajobrazem i architekturą, choć dziś jest to doświadczenie kosztowne, a dla wielu bardziej ekskluzywne. Z czego słynie Positano? Positano to miejsce, gdzie natura nie jest jedynie tłem, ale integralną częścią doświadczenia. Stromo opadające klify, porośnięte bujną roślinnością, kontrastują z turkusowym morzem i tworzą spektakularny krajobraz. Każdy zakątek miasta oferuje widoki, w których woda, niebo i zieleń splatają się w harmonijną, niemal malarską kompozycję. Jednym z najbardziej charakterystycznych pozakrajobrazowych elementów jest lokalna moda – lekka, lniana odzież w jasnych kolorach, która stała się symbolem stylu „Positano”. W butikach można znaleźć ręcznie wykonywane ubrania i dodatki inspirowane śródziemnomorskim klimatem. Nieodłącznym elementem kultury regionu jest także kuchnia. Cytrusy, zwłaszcza cytryny, odgrywają tu kluczową rolę. To właśnie z nich powstaje słynne limoncello, które stało się jednym z symboli regionu Amalfi. Positano – co zobaczyć podczas zwiedzania? Dla osób planujących zwiedzanie, Positano oferuje znacznie więcej niż tylko piękne widoki. Choć spacer jego uliczkami sam w sobie jest atrakcją, warto zwrócić uwagę na kilka kluczowych miejsc. Kościół Santa Maria Assunta i Czarna Madonna Centralnym punktem miasta jest kościół Santa Maria Assunta, rozpoznawalny dzięki kopule pokrytej kolorową majoliką. W jego wnętrzu znajduje się bizantyjska ikona Czarnej Madonny, związana z lokalną legendą o piratach i burzy na morzu. Plaże Positano W tej kategorii najważniejszym miejscem jest Spiaggia Grande (Marina Grande). To główna plaża miasta, położona u podnóża klifów. Alternatywą jest druga co do wielkości i mniej zatłoczona plaża Fornillo, do której można dotrzeć krótkim spacerem wzdłuż wybrzeża. Oprócz nich w mieście znajduje się jeszcze kilka innych bardziej kameralnych plaż. Rzymskie wille i Muzeum Archeologiczne MAR Pod współczesnym miastem kryją się pozostałości starożytnych willi. Część z nich została udostępniona do zwiedzania w Muzeum Archeologicznym MAR, które pozwala lepiej zrozumieć historię regionu. Spacer po centrum i głównej alei Spacer główną trasą prowadzącą w stronę morza to jeden z najprostszych sposobów, by poczuć rytm Positano. Po drodze mijamy sklepy, restauracje i punkty widokowe, które odsłaniają kolejne perspektywy miasta. Kiedy najlepiej odwiedzić Positano? Choć Positano jest atrakcyjne przez cały rok, najlepszym okresem na wizytę są miesiące wiosenne i wczesna jesień. W tym czasie pogoda pozostaje sprzyjająca, a liczba turystów jest wyraźnie mniejsza niż w szczycie sezonu letniego. Lipiec i sierpień to miesiące najbardziej intensywne – zarówno pod względem temperatur, jak i liczby odwiedzających. Dla wielu osób może to oznaczać ograniczony komfort zwiedzania. Niezależnie jednak od terminu wizyty, sposób zwiedzania w przypadku Positano ma duże znaczenie. To miasteczko najlepiej poznaje się bez pośpiechu. Warto dać sobie czas na spokojny spacer, zejście na plażę o różnych porach dnia i krótkie wyjścia poza główny szlak. Wtedy łatwiej dostrzec, jak zmienia się wraz ze światłem, porą dnia i natężeniem ruchu turystycznego. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Pescara – przewodnik po nadmorskim mieście Abruzji
Pescara to nadmorskie miasto położone w środkowych Włoszech. Leży nad Adriatykiem, u ujścia rzeki Pescara i stanowi jedno z najważniejszych centrów miejskich tej części kraju. To kierunek, który pozostaje nieco w cieniu bardziej znanych włoskich miast jak Rzym czy Florencja, jednak właśnie ta „niedoceniana” lokalizacja jest jednym z jego atutów. Tu życie toczy się spokojniej, a turystyka ciągle nie zdominowała codzienności mieszkańców.
Spis treści: Krótka historia miasta Pescara – co zobaczyć w mieście i okolicy? Co wyróżnia lokalne plaże? Pescara od kuchni Kiedy najlepiej przyjechać do Pescary? Pescara to dobry wybór dla osób, które chcą połączyć wypoczynek nad morzem z odkrywaniem mniej oczywistych regionów Włoch. Choć nie jest miastem monumentalnych zabytków, rekompensuje to dostępem do natury i komfortowym, sprzyjającym relaksowi klimatem. Znana jest przede wszystkim z długich, szerokich plaż oraz przyjemnej, wakacyjnej atmosfery. To jeden z najważniejszych kurortów nad Adriatykiem, szczególnie popularny wśród samych mieszkańców. Choć miasto charakteryzuje się wyraźnie wakacyjnym charakterem, to jednocześnie funkcjonuje przez cały rok jako dynamiczne centrum regionu. Zwiedzanie Pescary nie wymaga pośpiechu. Najlepiej poznaje się ją spacerując promenadą, zaglądając do lokalnych kawiarni i obserwując codzienne życie mieszkańców. Miasto jest zadbane, dobrze skomunikowane i przyjazne turystom, ale nie przytłacza tłumami. Krótka historia miasta Historia Pescary sięga czasów przedrzymskich, kiedy funkcjonowała jako port plemion Vestini i Marrucini. W okresie rzymskim miasto, znane jako Aternum, zyskało na znaczeniu dzięki połączeniom drogowym z Rzymem i pełniło rolę ważnego ośrodka handlowego oraz militarnego. W VI wieku Pescara została zniszczona przez Longobardów, co zapoczątkowało okres upadku. W średniowieczu odrodziła się jako niewielka osada rybacka, a nazwa „Piscaria” nawiązywała do bogactwa ryb i znaczenia połowów dla lokalnej gospodarki. W kolejnych stuleciach miasto pozostawało pod władzą różnych rodów i państw, stopniowo zyskując znaczenie strategiczne jako twierdza Królestwa Neapolu. W XVI wieku Pescara odpierała ataki osmańskie, co potwierdza jej militarną rolę w regionie. Mimo że nie została zdobyta, okoliczne tereny uległy zniszczeniu. Także podczas II wojny światowej w regionie trwały walki, a Pescara została poważnie zniszczona, jednak szybka odbudowa nadała jej współczesny, nowoczesny charakter. Pescara – co zobaczyć w mieście i okolicy? Zwiedzanie Pescary odsłania zarówno jej nadmorski charakter, jak i bogactwo kulturalne. Spacer po Ponte del Mare, nowoczesnym moście dla pieszych i rowerzystów, pozwala nie tylko podziwiać rozległe widoki na Adriatyk, ale też poczuć rytm życia miasta. Warto odwiedzić Dom Gabriele D’Annunzio, gdzie w spokojnej atmosferze można poznać życie i twórczość jednego z najbardziej znanych włoskich poetów i pisarzy. Dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć lokalną kulturę, interesującym punktem będzie także Muzeum Ludowe Abruzji, oferujące etnograficzne spojrzenie na tradycje i codzienne życie mieszkańców regionu w minionych stuleciach. Sercem miejskiego życia jest Corso Umberto I, czyli główna ulica handlowa, gdzie podczas spaceru można zatrzymać się w kawiarni czy zrobić zakupy w lokalnych butikach. Nad wodą i w porcie można poczuć prawdziwy nadmorski klimat, obserwując zarówno pracujące łodzie rybackie, jak i eleganckie jachty. Zdecydowanie warto tam spróbować świeżych owoców morza w jednej z restauracji nad samym brzegiem wody. Kilka kilometrów od Pescary leżą urokliwe miejscowości Montesilvano i Francavilla al Mare. Pozwalają odkryć jeszcze spokojniejsze zakątki wybrzeża Abruzji i w pełni poczuć lokalny charakter regionu. Co wyróżnia lokalne plaże? Jednym z największych atutów Pescary są bez wątpienia jej plaże, które ciągną się na wiele kilometrów wzdłuż wybrzeża Adriatyku. Szerokie, piaszczyste i starannie utrzymane, zachęcają do relaksu zarówno rodziny z dziećmi, jak i osoby szukające spokojnego wypoczynku. Charakterystyczną cechą plaż w Pescarze jest łagodne zejście do morza, co sprawia, że kąpiel jest stosunkowo bezpieczna i komfortowa. Wzdłuż wybrzeża rozwinięta jest infrastruktura turystyczna. Można bez problemu wypożyczyć leżaki, parasole czy skorzystać z licznych barów i kawiarni serwujących lekkie przekąski i napoje. Plaże dzielą się na publiczne (bezpłatne) oraz prywatne (płatne), które najczęściej są wyposażone w leżaki, place zabaw dla dzieci i inne atrakcje turystyczne. Ta różnorodność pozwala dopasować miejsce i sposób wypoczynku do własnych oczekiwań. Pescara od kuchni Zrozumienie miasta nie kończy się na zwiedzaniu – dopełniają je lokalne smaki i rytm życia jego mieszkańców. Tutejsza kuchnia opiera się na prostocie i świeżości produktów, co szczególnie widać w daniach z ryb i owoców morza. Popularną potrawą jest brodetto, czyli aromatyczna zupa rybna, która doskonale oddaje nadmorski charakter regionu. Jednocześnie w Pescarze widać wyraźnie także wpływy kuchni regionu Abruzji, gdzie dużą rolę odgrywają mięsa, zwłaszcza słynne arrosticini, czyli niewielkie szaszłyki z baraniny. Takie połączenie kuchni morskiej i górskiej jest jednym z bardziej charakterystycznych elementów lokalnej tożsamości. Codzienne życie toczy się tu w rytmie typowym dla włoskich miast nadmorskich. Poranki zaczynają się od kawy w barze, popołudnia często spędza się nad morzem, a wieczory na spacerach i kolacjach w restauracjach przy promenadzie. To właśnie ta niewymuszona równowaga między aktywnością a odpoczynkiem sprawia, że pobyt w Pescarze jest prawdziwie relaksujący. Kiedy najlepiej przyjechać do Pescary? Najlepszy moment na wizytę w Pescarze wynika nie tylko z sezonu turystycznego, ale również ze specyfiki lokalnego klimatu, który łączy cechy śródziemnomorskie i wilgotnego subtropikalnego. Lata są gorące, zimy łagodne, a opady – choć niezbyt wysokie – pojawiają się także poza typowym okresem jesiennym. Najbardziej komfortowe warunki przypadają na maj, czerwiec oraz wrzesień. Późna wiosna sprzyja spokojnemu zwiedzaniu – temperatury są przyjemne, a miasto nie jest jeszcze zatłoczone. Z kolei wrzesień łączy ciepłe morze ze stosunkowo wysoką średnią ilością opadów. Pobyt w tym czasie jest chętnie wybierany przez osoby, które szukają równowagi między wypoczynkiem a poznawaniem miasta. Lipiec i sierpień to szczyt sezonu turystycznego w Pescarze. Wysokie temperatury, wynoszące średnio około 29°C w ciągu dnia, są zwykle łagodzone przez morską bryzę. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Zamek św. Anioła to wieczny symbol Rzymu. Budowla przetrwała w niemal niezmienionej formie
Zamek św. Anioła jest prawdziwym symbolem. Trudno znaleźć inny obiekt, który tak płynnie przeszedłby przez tyle epok, zachowując swoją pierwotną formę i strukturę, mimo że na przestrzeni stuleci jego funkcja wielokrotnie ewoluowała. Tym samym stanowi dowód na to, że Rzym jest wieczny nie tylko z nazwy. Gdzie znajduje się ta niezwykła budowla? W jakim celu ją wzniesiono? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Monumentalny grobowiec nad brzegiem rzeki Geneza budowli Skąd wzięła się nazwa? Twierdza papieży Podział funkcjonalny Zamku św. Anioła Ogień nad Tybrem Cylindryczny kolos, wznoszący się na prawym brzegu Tybru, skupia w sobie wszystkie warstwy historii Rzymu. Od monumentalnego mauzoleum cesarskiego, przez mroczną średniowieczną twierdzę, aż po luksusowe apartamenty papieskie i dzisiejsze muzeum narodowe – ta wyjątkowa budowla od dwóch tysiącleci jest świadkiem triumfów i tragedii, a to czyni ją jedną z tych atrakcji, które po prostu trzeba zobaczyć. Monumentalny grobowiec nad brzegiem rzeki Zamek św. Anioła jest zlokalizowany w rione Borgo, na prawym brzegu Tybru, niemal u samych wrót Watykanu. To strategiczne położenie sprawia, że monumentalna budowla wyraźnie dominuje nad okolicą, łącząc się z lewym brzegiem rzeki za pomocą Mostu św. Anioła – jednej z najbardziej zachwycających tego typu konstrukcji na świecie. W starożytności teren ten znajdował się poza właściwym miastem, co pozwalało na budowę monumentalnych grobowców. Dziś to ścisłe centrum turystycznego Rzymu – miejsce, gdzie echo historii łączy się z nowoczesnym rytmem miasta. Geneza budowli W II wieku n.e. cesarz Hadrian – wielki budowniczy i miłośnik architektury – postanowił wznieść dla siebie i swoich następców miejsce wiecznego spoczynku, które przyćmiłoby mauzoleum Augusta na Polu Marsowym. Prace nad budowlą, zwaną wówczas Mole Adriana, rozpoczęły się około 134–135 roku n.e. Władca nie zdążył zobaczyć finalnego efektu. Budowę sfinalizował w 139 roku jego następca, Antoninus Pius. Wtedy też przeniesiono tam prochy zmarłego cesarza i Sabiny, jego żony. Oryginalna konstrukcja była cudem antycznej inżynierii. Składała się z kwadratowej podstawy o boku około 86–89 metrów, na której wznosił się potężny cylinder o średnicy 64 i wysokości 20 metrów. Całość wieńczył ziemny nasyp z cyprysami, a na samym szczycie znajdowała się rzeźba z brązu, przedstawiająca Hadriana jako Heliosa, boga słońca powożącego kwadrygą. Wewnątrz spiralna rampa o długości 120 metrów prowadziła procesje do Sali Urn, gdzie spoczywały szczątki cesarzy aż do 217 roku n.e., kiedy to pochowano tu Karakallę. Od grobowca do castellum Realia panujące w schyłkowym imperium wymusiły przemianę mauzoleum w twierdzę. W 403 roku cesarz Honoriusz włączył budowlę w system Murów Aureliana, czyniąc z niej bastion broniący Rzymu od północnego zachodu. To właśnie wtedy budynek zyskał charakter obronny, tracąc wiele ze swoich antycznych ozdób. Marmurowe płyty i potężne posągi były zrzucane na głowy najeźdźców, jak w 537 roku, kiedy Wieczne Miasto oblegali Goci. To właśnie w tym okresie budowla zyskała miano castellum i stała się kluczem do panowania nad Rzymem. Kto posiadał zamek, ten kontrolował miasto. Skąd wzięła się nazwa? Nazwa budowli – „Zamek św. Anioła” – wiąże się z jednym z najbardziej sugestywnych wydarzeń w historii Rzymu. W 590 roku, gdy miasto dziesiątkowała epidemia dżumy, Grzegorz Wielki zorganizował procesję błagalną. Gdy pochód mijał mauzoleum Hadriana, papież miał ujrzeć na jego szczycie chowającego miecz do pochwy archanioła Michała. To rzekome wydarzenie zostało zinterpretowane jako znak końca zarazy. Na pamiątkę papieskiej wizji na szczycie budowli ustawiono figurę anioła. Obecna rzeźba z brązu, wykonana w 1753 roku przez Petera Antona von Verschaffelta, jest już szóstą. Poprzednie, wykonane z drewna lub marmuru, nie przetrwały próby czasu, ulegając zniszczeniu w następstwie uderzenia piorunów lub w trakcie wojen. Jedną z wcześniejszych wersji, dłuta Raffaello da Montelupo z 1544 roku, można do dziś podziwiać wewnątrz zamku, na Dziedzińcu Anioła. Barokowy przedsionek sacrum Mówiąc o zamku, nie można nie wspomnieć o prowadzącym do niego moście. Choć jego trzy środkowe przęsła pamiętają czasy Hadriana, to obecny wygląd zawdzięcza barokowej przebudowie, zleconej w 1669 roku przez papieża Klemensa IX. Gian Lorenzo Bernini zaprojektował dziesięć posągów aniołów niosących narzędzia Męki Pańskiej, tworząc tym samym duchową ścieżkę dla pielgrzymów zmierzających do grobu św. Piotra. Pełne dynamizmu i ekspresji anioły Berniniego są prawdziwym arcydziełem barokowej rzeźby. Każdy z nich trzyma inny atrybut, od korony cierniowej po gwoździe, a ich szaty zdają się falować na wietrze znad Tybru. Ciekawostką jest to, że dwa wykonane osobiście przez Berniniego oryginały – anioł z napisem INRI i anioł z koroną cierniową – zostały uznane za zbyt cenne, by mogły stać na zewnątrz. Papież nakazał przenieść je do kościoła Sant’Andrea delle Fratte, a na moście ustawiono ich kopie. Twierdza papieży W XIV stuleciu Zamek św. Anioła stał się integralną częścią watykańskiego systemu obronnego. Czując się zagrożeni przez rzymskie rody lub obce wojska, kolejni papieże zaczęli dostosowywać budowlę do swoich potrzeb rezydencjonalnych i militarnych. Kluczowym elementem tej symbiozy jest Passetto di Borgo – ufortyfikowany korytarz o długości ok. 800 metrów, łączący Pałac Apostolski z zamkiem. To właśnie tamtędy, w 1527 roku, papież Klemens VII uciekł przed żołnierzami Karola V podczas krwawego Sacco di Roma, znajdując bezpieczne schronienie w murach twierdzy. Renesansowi papieże nie szczędzili środków na dekorację swoich apartamentów. W czasie pontyfikatu Aleksandra VI Borgii czy Pawła III Farnese, w zamku powstały wnętrza, które olśniewają, a nawet onieśmielają przepychem fresków i stiuków. Sala Paolina, ozdobiona przez Perina del Vaga, jest uważana za jeden z najwspanialszych przykładów rzymskiego manieryzmu, łącząc tematykę biblijną z pochwałą wielkości rodu Farnese. Zamek jako więzienie Państwa Kościelnego Mimo renesansowego blichtru, zamek przez stulecia budził grozę jako jedno z najcięższych więzień w Rzymie. W jego kazamatach przetrzymywano heretyków, przeciwników politycznych papieży i awanturników. Warunki w lochach były nieludzkie. Niektóre cele były zaprojektowane w taki sposób, że więźniowie nie mogli w niej ani wyprostować się, ani wygodnie położyć. Najbardziej znani lokatorzy zamkowych lochów to między innymi: Giordano Bruno – wybitny filozof spędził tu lata przed procesem i egzekucją na stosie, Benvenuto Cellini – genialny rzeźbiarz i złotnik, który w swoich pamiętnikach barwnie opisał ucieczkę z zamku (podczas której złamał nogę, zsuwając się po prześcieradłach), a później powrót do jeszcze gorszej celi, Beatrice Cenci – młoda arystokratka, której tragiczny los i egzekucja przed zamkiem w 1599 roku za zabójstwo okrutnego ojca stały się symbolem oporu przeciwko tyranii; hrabia Cagliostro – XVIII-wieczny mag i okultysta, oskarżony o herezję i oszustwa. W zamkowej celi spędził kilka dni. Później został przeniesiony do twierdzy w San Leo. Podział funkcjonalny Zamku św. Anioła Od XX wieku zamek pełni funkcję muzealną. Współczesna trasa zwiedzania prowadzi przez 6 poziomów budowli, z których każdy ma skrajnie różny charakter: poziom 1. – to dromos, tzw. rdzeń rzymski. To właśnie tam znajduje się spiralna rampa Hadriana i Sala Urn; poziom 2. – to bastiony i fortyfikacje. Można tam podziwiać mury obronne, korytarze strzelnicze i skład broni; poziom 3. – to więzienia i magazyny. Na tę część składają się między innymi historyczne lochy i cele więzienne; poziom 4. – to dziedziniec i Sala Pańska. Poza zachwycającym Dziedzińcem Anioła, warto zobaczyć tam renesansowe apartamenty; poziom 5. – to apartamenty papieskie. To właśnie tam znajduje się Sala Paolina, Sala Amora i Psyche; poziom 6. – to biblioteka i skarbiec. Ogień nad Tybrem Kiedy najlepiej odwiedzić zamek? Najdogodniejszym terminem jest czerwiec, mimo panujących wówczas upałów. Od 1481 roku, 29. dnia tego miesiąca, w święto św. Piotra i Pawła, patronów Rzymu, na zamku odbywa się La Girandola – niesamowity pokaz sztucznych ogni. Tradycja ta została zapoczątkowana za papieża Sykstusa IV, a jej koncepcję czasami przypisuje się Michałowi Aniołowi. Nasz autor Artur Białek Współpracownik National-Geographic.pl. Wcześniej związany m.in. z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. Pisał dla tytułów takich jak: „Kulisy Powiatu”, „AndroidNow” (gdzie pełnił także funkcję redaktora naczelnego) i „Bezpieczna Podróż”. Z wykształcenia jest ekonomistą, ale bardziej z przypadku niż zamiłowania. Jego największą pasją są podróże, zwłaszcza do miejsc wysokich, stromych i skalistych. Niewiele brakuje mu do zdobycia Korony Gór Polski, ale jego ambicje sięgają dalej. Lepiej niż w otoczeniu betonu i wielkopłytowej zabudowy czuje się wśród drzew i gór, które są jego największą miłością (zaraz obok ekosystemów leśnych), a obiektyw jego aparatu woli architekturę zabytkową niż nowoczesną. Najbardziej interesuje go historia współczesna, jako ta najlepiej poznana i pozostawiająca najmniej znaków zapytania. Wszystkie zwierzęta uważa za równorzędnych mieszkańców Ziemi. Zgodnie ze swoimi zainteresowaniami, w „National-Geographic.pl” pisze przede wszystkim o przyrodzie i historii. Zagorzały przeciwnik betonozy. Prywatnie opiekun dwóch wspaniałych gryzoni.
„Najbardziej polskie miasto w Niemczech”. Odwiedziłem rozrywkowe Oberhausen
Lubię szukać polskich śladów za granicą, ale nie spodziewałem się trafić na nie w samym sercu niemieckiego Zagłębia Ruhry. To właśnie tutaj, w cieniu dawnych kopalń i hut, kryje się miejsce, które nieformalnie zyskało miano jednego z „najbardziej polskich miast w Niemczech”. Jak to możliwe, że niemal co trzeci mieszkaniec tej przemysłowej metropolii nosi polsko brzmiące nazwisko? Zaintrygowany historią „Ruhrpolen” – imigrantów, którzy na przełomie wieków na stałe wpisali się w ten region, odkryłem Oberhausen, które dziś wydaje się być wzorem nie tylko przyjaznej asymilacji ludzi pochodzących z różnych kultur, ale także udanej transformacji od ciężkiego przemysłu do ważnego centrum turystyki i rozrywki.
Spis treści: Dziedzictwo „Ruhrpolen” – skąd się wzięli Polacy w Zagłębiu Ruhry? Polskie ślady w Oberhausen – Restauracja Gdańska i duch historii Nowe Centrum Miasta – serce współczesnego Oberhausen Gazomierz Oberhausen – ikona przemysłowej transformacji W samym centrum apokalipsy zombi: Sandbox VR Sea Life Oberhausen – podwodne królestwo Metronom – scena muzyczna w sercu Zagłębia Ruhry Jak zaplanować podróż do Oberhausen Oberhausen, położone w zachodniej części Niemiec, w sercu Zagłębia Ruhry, to miasto o dwóch obliczach. Z jednej strony to nowoczesne centrum handlu i rozrywki, z drugiej – miejsce o głębokich, historycznych powiązaniach z Polską. Często określane mianem jednego z „najbardziej polskich miast” w Niemczech stanowi żywy dowód na fenomen tzw. Ruhrpolen – imigrantów z Górnego Śląska i Wielkopolski, którzy na przełomie XIX i XX wieku masowo przybywali do tego regionu w poszukiwaniu pracy w kopalniach i hutach. Dziedzictwo „Ruhrpolen” – skąd się wzięli Polacy w Zagłębiu Ruhry? Kiedy zagłębiam się w historię Oberhausen, szybko dostrzegam, że obecność migrantów z ziem polskich była jednym z fundamentów rozwoju tego miasta. Masowa migracja rozpoczęła się w drugiej połowie XIX wieku, w czasie gwałtownej industrializacji Zagłębia Ruhry. Polaków przyciągały przede wszystkim kopalnie węgla i huty stali, które potrzebowały taniej i licznej siły roboczej. Większość przybyszów pochodziła z Wielkopolski, Śląska i Mazur, czyli terenów znajdujących się wówczas pod panowaniem Prus. Choć formalnie byli obywatelami Cesarstwa Niemieckiego, zachowywali własną tożsamość językową, religijną i kulturową, co sprawiło, że zaczęto ich określać mianem „Ruhrpolen”. Nie bez znaczenia był fakt, że Oberhausen było miastem tradycyjnie katolickim. Z rozmów, które prowadzę na miejscu, wynika, że skala tej migracji była ogromna – na przełomie XIX i XX wieku setki tysięcy Polaków osiedliło się w całym regionie, a w samym Oberhausen ich potomkowie stanowią dziś znaczącą część mieszkańców. Słyszę znajomo brzmiące nazwiska niemal na każdym kroku. Daniel Sobanski, lokalny przewodnik po dawnej koksowni z Dortmundzie – jednym z największych miast Niemiec – mówi mi: „Moi pradziadkowie przyjechali tu pod koniec XIX wieku”. Podobne świadectwa słyszę jeszcze kilkakrotnie od innych mieszkańców miasta – kolejne pokolenia stopniowo się asymilowały, często tracąc język przodków, ale zachowując nazwiska i fragmenty tradycji. Oberhausen w 1925 roku – w tutejszych fabrykach pracowały wówczas tysiące migrantów z Polski. fot. ullstein bild/ullstein bild via Getty ImagesZ czasem odkrywam, że Polacy tworzyli tu własne struktury społeczne i instytucje – zakładali stowarzyszenia, chóry, związki robotnicze i parafie katolickie, które pomagały im przetrwać w nowym środowisku. Kościół odgrywał szczególną rolę, bo to właśnie wokół niego koncentrowało się życie społeczne i podtrzymywanie tożsamości narodowej. Jednocześnie byli oni istotną częścią klasy robotniczej, pracując pod ziemią lub przy piecach hutniczych. Polskie ślady w Oberhausen – Restauracja Gdańska i duch historii Dziś, spacerując po Oberhausen, widać efekty tej historii na każdym kroku. Dziedzictwo „Ruhrpolen” jest nadal żywe, choć przybrało bardziej symboliczny wymiar. Miasto przeszło ogromną transformację – od ośrodka ciężkiego przemysłu do przestrzeni kultury i rozrywki – ale pamięć o robotniczych korzeniach nie zniknęła. Co więcej, zauważam, że wielu mieszkańców o polskich korzeniach aktywnie współtworzy współczesne życie miasta – prowadzą restauracje, inicjatywy kulturalne i biznesy związane z turystyką. To sprawia, że historia migracji nie jest tu tylko opowieścią o przeszłości, lecz ciągłym elementem tożsamości Oberhausen. Szukając w Oberhausen śladów polskiej tożsamości, dowiaduje się o Restauracji Gdańskiej, która w mieście ma już status miejsca kultowego. Lokal działa od lat i stanowi nieformalne centrum polskości w mieście. To tutaj odbywają się koncerty, spotkania i wydarzenia promujące polską kulturę – od muzyki, po tradycje i język. W menu znajduję klasyczne dania polskie – pierogi, żurek, bigos – przygotowywane według tradycyjnych receptur. Nowe Centrum Miasta – serce współczesnego Oberhausen Dzięki mojemu przewodnikowi trafiam do Neue Mitte, czyli nowego centrum miasta, oddalonego o kilka kilometrów od dworca głównego w Oberhausen i historycznego śródmieścia. Neue Mitte powstało na terenach dawnej huty Gutehoffnungshütte i jest dziś jednym z najbardziej znanych przykładów rewitalizacji obszarów poprzemysłowych w Niemczech. Projekt rozpoczęto w latach 90., w czasie, gdy region Ruhry zmagał się z upadkiem przemysłu ciężkiego. Zamiast pozostawić zdegradowane tereny, zdecydowano się stworzyć zupełnie nową przestrzeń miejską – i trzeba przyznać, że efekt, który widzę dziś na własne oczy, robi wrażenie. Centralnym punktem Neue Mitte jest Westfield Centro – jedno z największych centrów handlowych w Niemczech, które od momentu otwarcia w 1996 roku stało się symbolem nowego kierunku rozwoju miasta w kierunku bycia lokalnym centrum rozrywki i zakupów. Wokół gigantycznego centrum handlowego rozciąga się cały kompleks rozrywkowo-kulturalny, odwiedzany rocznie przez ponad 16 milionów osób. Wiedziony poleceniem znajomego zaglądam do środka i kieruję się od razu do Mangal Döner Oberhausen. To sieć barów należąca do piłkarza Lukasa Podolskiego, którego rodzina pochodzi z Górnego Śląska. Spacerując wzdłuż kanału Ren–Herne, zauważam, że Neue Mitte działa jak spójny ekosystem miejskiej rozrywki – z mariną, ścieżkami spacerowymi i obiektami sportowymi. Tuż po drugiej stronie rzeki powstaje ogromny park rozrywki Karls, inspirowany życiem codziennym na truskawkowej farmie. Gazomierz Oberhausen – ikona przemysłowej transformacji Spacerując pod Neue Mitte nie sposób go nie zauważyć. Wysoki na 170 metrów cylinder to Gazomierz Oberhausen – najbardziej wyrazisty symbol przemysłowej przeszłości miasta. Ten monumentalny zbiornik na gaz, oddany do użytku w 1929 roku, był niegdyś częścią infrastruktury zasilającej hutnictwo regionu. Dziś jednak jego funkcja jest zupełnie inna – to jedna z najbardziej niezwykłych przestrzeni wystawienniczych w Europie, będąca dowodem na to, jak można nadać drugie życie przemysłowym gigantom. Wchodząc do środka, od razu czuję skalę tego miejsca. Wysokość i surowość konstrukcji tworzą idealne tło dla spektakularnych, immersyjnych wystaw, które często koncentrują się na relacji człowieka z naturą i zmianami klimatycznymi. Tegoroczna ekspozycja „Mythos Wald” szczególnie mnie wciąga – to opowieść o lesie jako złożonym, żywym ekosystemie, przedstawiona za pomocą światła, dźwięku i ogromnych instalacji. Największe wrażenie robi na mnie gigantyczna cyfrowa instalacja drzewa, unosząca się w przestrzeni zbiornika. Jej skala i sposób prezentacji przywodzą mi na myśl wizualny świat filmu „Avatar” w reżyserii Jamesa Camerona. To doświadczenie bardziej przypomina podróż niż klasyczne zwiedzanie wystawy. Na koniec wjeżdżam na dach i dopiero wtedy w pełni rozumiem znaczenie tego miejsca. Panorama Zagłębia Ruhry rozciąga się we wszystkich kierunkach – widzę dawne tereny przemysłowe, nowe centra miejskie i zieleń odzyskującą przestrzeń po przemyśle. Tam lepiej jest mi zrozumieć, jak głęboką transformację przeszedł ten region – od ciężkiego przemysłu do kultury i nowoczesnej urbanistyki. W samym centrum apokalipsy zombi: Sandbox VR Dzięki mojemu przewodnikowi po Oberhausen trafiłem do Sandbox VR – miejsca, w którym na własnej skórze można się przekonać, jak działa zaawansowana wirtualna rzeczywistość. Do wyboru jest tam kilka scenariuszy rozgrywek: od dinozaurów, przez światy inspirowane serialami „Stranger Things” czy „Squid Game”, aż po walkę z hordami zombie. Dinozaury odrzuciliśmy od razu, seriale były kuszące, ale ostatecznie zdecydowaliśmy się na ratowanie świata przed umarlakami. Właściwa rozgrywka trwa około 30 minut, a wrażenia są nieziemskie! Dzięki zaawansowanej technologii full-body VR, w której każdy mój ruch był precyzyjnie odwzorowywany w grze, mogłem w pełni zanurzyć się w tę przygodę. Planując wizytę, koniecznie zarezerwuj termin online, co warto zrobić z dużym wyprzedzeniem ze względu na ogromną popularność tego obiektu. Całe doświadczenie zajęło mi około godziny, a z własnego doświadczenia podpowiem, że warto założyć wygodny strój i płaskie obuwie, ponieważ podczas zabawy będziesz w ciągłym ruchu. To idealna opcja na aktywne spędzenie czasu w gronie znajomych lub rodziny. Samo miejsce znajdziesz przy Brammenring 129, gdzie bez problemu zaparkujesz samochód. Jeśli po takiej dawce adrenaliny wciąż masz ochotę na aktywną rozrywkę, kilka minut dalej czeka Topgolf Oberhausen – nowoczesny kompleks łączący sport z luźną, imprezową atmosferą. Nawet jeśli nigdy nie trzymałeś kija golfowego w ręku, bez problemu odnajdziesz się w interaktywnych grach i systemie punktacji, który zamienia klasyczny golf w dynamiczną zabawę. To świetne uzupełnienie dnia w Neue Mitte – mniej wirtualne niż VR, ale równie wciągające. Sea Life Oberhausen – podwodne królestwo Zaledwie kilka kroków od centrum handlowego trafiam do Sea Life Oberhausen. Lokalne akwarium oferuje prawdziwą podróż przez różnorodne ekosystemy wodne – od dobrze mi znanych europejskich rzek i jezior, aż po egzotyczne, pełne kolorów rafy koralowe i głębiny oceanów. Największe wrażenie robi na mnie spektakularny tunel podwodny, przez który przechodzi się niemal jak po dnie oceanu. Nad moją głową powoli suną rekiny, obok przepływają żółwie morskie, a wokół migoczą setki ryb. To doświadczenie jest zaskakująco realistyczne – na chwilę zapominam, że znajduję się w środku miasta, a nie gdzieś na otwartym morzu. Podczas zwiedzania zauważam, że Sea Life Oberhausen stawia nie tylko na efekt „wow”, ale również na edukację i świadomość ekologiczną. Wystawy i tablice informacyjne przypominają o zagrożeniach dla środowiska wodnego, ochronie gatunków i znaczeniu zrównoważonego rozwoju. Dzięki temu wizyta staje się nie tylko rozrywką, ale też okazją do refleksji. Metronom – scena muzyczna w sercu Zagłębia Ruhry Wieczorem docieram do słynnego Teatru Metronom. Od momentu otwarcia pod koniec lat 90. scena ta zasłynęła jako jedna z najważniejszych w regionie, goszcząc wielkoformatowe produkcje musicalowe o międzynarodowej renomie. Wystawiano tu spektakle znane z londyńskiego West Endu czy nowojorskiego Broadwayu. Wchodząc do środka, zwracam uwagę na nowoczesną architekturę widowni i znakomitą akustykę, które pozwalają w pełni zanurzyć się w spektaklu – niezależnie od miejsca, jakie zajmuję. To, co robi na mnie największe wrażenie, to rozmach scenografii i perfekcja realizacji. Każdy detal – od światła, przez choreografię, po muzykę na żywo – jest dopracowany do granic możliwości. Mam poczucie, że uczestniczę w wydarzeniu, które równie dobrze mogłoby odbywać się w jednej z największych stolic kultury na świecie. Jak zaplanować podróż do Oberhausen Dojazd Oberhausen jest doskonale skomunikowane. Główny dworzec kolejowy (Oberhausen Hbf) obsługuje liczne połączenia regionalne (RB, RE) oraz dalekobieżne (ICE/IC). Miasto znajduje się w samym sercu sieci komunikacyjnej Zagłębia Ruhry, co pozwala na szybki dojazd z Düsseldorfu, Essen czy Dortmundu. Z lotniska w Düsseldorfie podróż pociągiem zajmuje zaledwie około 30 minut. Komunikacja miejska W mieście funkcjonuje rozbudowana sieć tramwajowa i autobusowa. Warto pobrać aplikację VRR (Verkehrsverbund Rhein-Ruhr), która ułatwia planowanie tras oraz zakup biletów. Dla turystów korzystne są bilety całodniowe na całą strefę komunikacyjną, które umożliwiają swobodne przemieszczanie się między dzielnicami a atrakcjami takimi jak Centro czy Gazomierz. Noclegi Największe zagęszczenie bazy hotelowej znajduje się w okolicach Neue Mitte (w pobliżu Westfield Centro). Dostępne są zarówno hotele sieciowe o wysokim standardzie, jak i mniejsze, bardziej kameralne obiekty. Warto rozważyć nocleg w centrum, aby być blisko głównych linii komunikacyjnych i atrakcji turystycznych. Ja zatrzymałem się w mniejszym Hotel Residenz Oberhausen (Hermann-Albertz-Straße 69), bliżej dawnego centrum miasta. Gastronomia Poza wymienioną Restauracją Gdańska (kuchnia polska) oraz lokalem Lukasa Podolskiego Oberhausen oferuje bogaty wybór kuchni międzynarodowej w strefie gastronomicznej Centro. Warto spróbować lokalnych specjałów typu currywurst, które są nieodłącznym elementem kulinarnym Zagłębia Ruhry. Smaczne i względnie niedrogie dania oferują również włoska restauracja Teatro (CentrO-Promenade 19- 23), The Ash ze znakomitą kartą międzynarodową (Brammenring 115) oraz Gaststätte Kiepenkerl z kuchnią niemiecką i polską (Roonstraße 105). Bilety wstępów Większość obiektów, takich jak Gazomierz czy muzea LVR (LVR-Industriemuseum), oferuje bilety online. Zaleca się wcześniejszą rezerwację, zwłaszcza w weekendy i w okresie wakacyjnym. Dla rodzin korzystnym rozwiązaniem są bilety łączone, oferowane przez niektóre atrakcje w obrębie strefy Centro. Przed wyjazdem warto sprawdzić oficjalną stronę www.oberhausen-tourismus.de, gdzie znajdują się aktualne kalendarium wydarzeń oraz informacje o biletach turystycznych. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Zakopane poza szlakiem. 6 miejsc, w których wciąż bije serce Tatr
Pod Giewontem wciąż można odnaleźć ciszę, zapach starego drewna i magię, której nie przykrył komercyjny blichtr. Zapomnij o tłumach na Krupówkach – zabierzemy Cię w podróż po miejscach, gdzie historia Tatr spotyka się z autentyczną kulturą i dziką naturą. Odkryj zakątki, które definiują duszę polskiej stolicy Tatr na nowo.
Spis treści: Willa Oksza: Tam, gdzie narodził się „pępek świata” Kaplica na Jaszczurówce: Manifestacja tatrzańskiej duchowości Cmentarz na Pęksowym Brzyzku: Ogród pamięci i rzeźby Chałupa Gąsieniców Sobczaków: Skansen ukryty w mieście Kumoterki: Śnieżna Formuła 1 w góralskim wydaniu Resort Sośnica: Modernizm z widokiem na Giewont Gdy większość turystów tłoczy się na Krupówkach, w bocznych uliczkach Zakopanego i na okolicznych polanach toczy się inne życie. To świat pachnący starym drewnem, wypełniony rżeniem koni na mrozie i ciszą muzealnych sal, w których rodziła się polska nowoczesność. Odkrywamy Zakopane dla koneserów – od zapomnianych willi, przez szalone wyścigi na śniegu, aż po architektoniczny modernizm w najlepszym wydaniu. Willa Oksza: Tam, gdzie narodził się „pępek świata” Większość odwiedzających Zakopane kieruje kroki do Willi Koliba, tymczasem to Willa Oksza przy ulicy Zamoyskiego skrywa najbardziej intrygujące opowieści o bohemie artystycznej przełomu wieków. Zaprojektowana przez Stanisława Witkiewicza, jest trzecim w historii budynkiem wzniesionym w stylu zakopiańskim, ale to jej wnętrza skrywają prawdziwy skarb – Galerię Sztuki XX wieku. To właśnie tutaj możemy zrozumieć, dlaczego Zakopane stało się magnesem dla największych umysłów epoki. W surowych, drewnianych ścianach eksponowane są dzieła Witkacego, Stryjeńskiej czy Skoczylasa. Oksza to nie tylko muzeum; to portal do czasów, gdy pod Tatrami eksperymentowano z formą, kolorem i... substancjami psychoaktywnymi, tworząc podwaliny pod polską sztukę nowoczesną. Spacerując po skrzypiących podłogach, warto zwrócić uwagę na detale snycerskie – motywy wschodzącego słońca i sosręby, które Witkiewicz podniósł z rangi wiejskiej snycerki do poziomu sztuki narodowej. Kaplica na Jaszczurówce: Manifestacja tatrzańskiej duchowości Choć jest znana, często bywa traktowana jedynie jako szybki przystanek w drodze do Morskiego Oka. To błąd. Kaplica Najświętszego Serca Jezusa na Jaszczurówce to architektoniczny majstersztyk, który najlepiej kontemplować wczesnym rankiem, gdy pierwsze promienie słońca przebijają się przez wysokie smreki, rzucając cień na modrzewiowe ściany. Wzniesiona bez użycia ani jednego gwoździa (według tradycyjnych technik ciesielskich), kaplica jest hołdem dla tatrzańskiej przyrody. Jej wnętrze, skromne i wyniosłe jednocześnie, zdobią witraże zaprojektowane przez samego Witkiewicza, przedstawiające Matkę Boską Częstochowską i Ostrobramską na tle herbów Polski i Litwy. Co ciekawe, kaplica stoi na skraju wywierzyska Jaszczurówka, które zawdzięcza swoją nazwę występującym tu niegdyś salamandrom plamistym, nazywanym przez górali „jaszczurami”. To miejsce to punkt styku sacrum z dziką naturą regla dolnego. Cmentarz na Pęksowym Brzyzku: Ogród pamięci i rzeźby To nie jest zwykła nekropolia. Pęksowy Brzyzek to raczej galeria sztuki pod gołym niebem i panteon tatrzańskich herosów. Każdy nagrobek jest tu osobną opowieścią – od surowych krzyży z kutego żelaza, po rzeźbione w drewnie kapliczki autorstwa Władysława Hasiora czy Antoniego Rząsy. Odszukanie grobu Kornela Makuszyńskiego, Kazimierza Przerwy-Tetmajera czy Tytusa Chałubińskiego to lekcja historii polskiej kultury, ale warto też przyjrzeć się grobom bezimiennym lub tym należącym do przewodników tatrzańskich i ratowników TOPR, którzy zginęli niosąc pomoc w górach. Nazwa „Brzyzek” w gwarze góralskiej oznacza urwisko nad potokiem, co idealnie oddaje położenie tego miejsca – zawieszonego między tętniącym miastem a szumem potoku Cicha Woda. To tutaj najlepiej smakuje zaduma nad przemijaniem i potęgą gór, które trwają niezmiennie, podczas gdy pokolenia zdobywców odchodzą. Chałupa Gąsieniców Sobczaków: Skansen ukryty w mieście Przy najstarszej ulicy Zakopanego – Kościeliskiej – stoi budynek, który pozwala cofnąć się do czasów sprzed wielkiej turystyki. Chałupa Gąsieniców Sobczaków to jeden z najcenniejszych zabytków budownictwa ludowego, będący częścią Muzeum Tatrzańskiego. W przeciwieństwie do reprezentacyjnych willi, tutaj zobaczymy, jak naprawdę wyglądało życie najbogatszych rodów góralskich w połowie XIX wieku. Wnętrze podzielone jest na tradycyjną izbę czarną (gdzie toczyło się codzienne życie wokół pieca) i izbę białą (używaną tylko od święta). To właśnie w takich domach rodziła się legenda tatrzańska, a pierwsi „panowie z Warszawy” spali na sianie, zachwycając się egzotyką podhalańskiego folkloru i lokalną gwarą. Zwróćcie uwagę na kolekcję obrazów na szkle oraz tradycyjne stroje – to nie są rekwizyty, to autentyczne przedmioty, które przetrwały próbę czasu i pokazują niezwykłą estetykę dawnych mieszkańców Tatr. Kumoterki: Śnieżna Formuła 1 w góralskim wydaniu Jeśli szukacie wydarzenia, które definiuje współczesne Podhale lepiej niż jakikolwiek festiwal, musicie zobaczyć Kumoterki. To tradycyjne wyścigi parokonnych sań, które odbywają się w ramach Parady Gazdowskiej w różnych miejscowościach regionu, m.in. w Białym Dunajcu, Kościelisku czy samym Zakopanem. Kumoterki to małe, dwuosobowe sanie, którymi niegdyś wożono dzieci do chrztu (stąd nazwa od „kumotrów”). Dziś to arena niesamowicie widowiskowej rywalizacji. Obok tradycyjnych przejazdów, najbardziej ekstremalną dyscypliną jest skiring i ski-skiring. W tej pierwszej narciarz jest ciągnięty przez samego konia, w drugiej – przez konia, na którym siedzi jeździec. To pokaz niesamowitej więzi człowieka ze zwierzęciem, odwagi i sprawności fizycznej. Kiedy tętniące kopyta wyrzucają w górę tumany śniegu, a górale w tradycyjnych cuchach przekrzykują się w ferworze walki, można poczuć, że tradycja podhalańska nie jest eksponatem w muzeum, ale żywą, buzującą krwią energią. Resort Sośnica: Modernizm z widokiem na Giewont Na mapie Zakopanego pojawił się adres, który łączy miłość do gór z fascynacją architekturą – Resort Sośnica. Choć Zakopane kojarzy się głównie ze stylem drewnianym, to właśnie modernizm lat międzywojennych i powojennych ukształtował sporą część miasta, nadając mu sznyt europejskiego kurortu. Sośnica, położona w bezpośrednim sąsiedztwie Parku Miejskiego, to miejsce, gdzie historyczna forma spotyka się z nowoczesnym komfortem. Budynek ten jest przykładem tego, jak inteligentnie można adaptować przestrzeń, by nie stracić kontaktu z otoczeniem. Z okien obiektu rozpościera się jeden z najpiękniejszych widoków na panoramę Tatr, z dominującym profilem Giewontu. To idealna baza wypadowa dla tych, którzy po dniu spędzonym na nieoczywistych szlakach, szukają regeneracji w otoczeniu designu szanującego lokalny kontekst. Bliskość Doliny Białego i skoczni narciarskiej sprawia, że Sośnica staje się łącznikiem między sportową historią miasta a jego wypoczynkową teraźniejszością. To tutaj, z dala od zgiełku głównego traktu, można zrozumieć, że luksus w Zakopanem nie musi być krzykliwy – może mieć twarz spokoju i doskonałego widoku. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Od ponad 20 lat opowiada o świecie – jego historii, nauce i miejscach, do których warto wyruszyć z otwartą głową. Jest redaktorem naczelnym „National Geographic Polska” oraz National-Geographic.pl. Wcześniej kierował m.in. „Focusem”, „Focusem Historia” czy „Sekretami Nauki”, konsekwentnie rozwijając tematykę popularnonaukową i podróżniczą. Jest inicjatorem projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po godzinach miłośnik gimnastyki sportowej, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Najpiękniejszy dach w Paryżu? Zobacz, dlaczego ten dom towarowy zachwyca bardziej niż muzea
Galeria Lafayette wykracza poza swoją pierwotną funkcję. Nie jest wyłącznie domem towarowym, lecz przestrzenią o dużym znaczeniu architektonicznym i historycznym, w którym moda i zakupy stają się znaczącym doświadczeniem. Od ponad wieku współtworzy wizerunek francuskiej stolicy, przyciągając zarówno miłośników luksusu, jak i tych, którzy chcą zobaczyć Paryż z wyjątkowej perspektywy.
Spis treści: Od małej pasmanterii do symbolu luksusu Architektura i słynna kopuła Galerii Lafayette Taras widokowy Galerii Lafayette – Paryż z ósmego piętra domu towarowego Czym wyróżnia się Galeria Lafayette? Historia, jaką przeszła Galeria Lafayette, to opowieść o wizji, odwadze i wyczuciu zmieniających się gustów. Pod koniec XIX wieku dwóch kuzynów, Théophile Bader i Alphonse Kahn, otworzyło w Paryżu niewielką pasmanterię. Skromny sklep na rogu La Fayette i Chaussée-d’Antin miał zaledwie kilkadziesiąt metrów kwadratowych. Jednak ambicje właścicieli były znacznie większe niż jego powierzchnia. Od małej pasmanterii do symbolu luksusu W kolejnych latach przedsiębiorcy stopniowo wykupywali sąsiednie budynki przy bulwarze Haussmanna, tworząc coraz większą przestrzeń handlową. Od początku twórcy postawili na innowacyjność i sztukę w przestrzeni handlowej. Kluczowym momentem okazała się decyzja o połączeniu zakupionych kamienic w jedną, spójną architektonicznie całość. Już na początku XX wieku dom towarowy nie ograniczał się wyłącznie do sprzedaży. Stał się przestrzenią spektakularnych wydarzeń, które przyciągały uwagę całego Paryża, a niekiedy nawet całej Francji. Jednym z najbardziej symbolicznych momentów było lądowanie w 1919 roku na dachu budynku francuskiego pilota Jules’a Védrine’a. Wydarzenie to pokazywało ono ambicję łączenia handlu z widowiskiem, nowoczesnością i duchem epoki. W latach 60. młodzi projektanci zaczęli prezentować tu swoje kolekcje prêt-à-porter (odzież dostępną od ręki), co umocniło pozycję domu towarowego jako przestrzeni otwartej na nowe nazwiska i świeże idee. Dziś pod nazwą Galeria Lafayette kryje się także największa europejska sieć luksusowych domów towarowych pod względem liczby sklepów, a jej paryski flagowy budynek pozostaje symbolem elegancji i francuskiej sztuki życia. Architektura i słynna kopuła Galerii Lafayette To, co wyróżnia Galerię Lafayette na tle innych domów towarowych, to nie tylko oferta, lecz przede wszystkim architektura. Paryski budynek jest przykładem spektakularnego połączenia funkcjonalności z estetyką. Na początku XX wieku architekci Georges Chedanne i Ferdinand Chanut zaprojektowali monumentalną przestrzeń zwieńczoną imponującą szklaną kopułą. Ukończona w 1912 roku konstrukcja z barwionego szkła i stali wznosi się na wysokość około 43 metrów. Jej bogate zdobienia sprawiają, że wnętrze przypomina bardziej obiekt sakralny niż zwykły sklep. Kopuła nie tylko wpuszcza naturalne światło, ale także buduje atmosferę miejsca. To właśnie ten element stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Galerii Lafayette i częstym motywem fotografii publikowanych w przewodnikach po Paryżu oraz w mediach społecznościowych. Wnętrze budynku było modernizowane w kolejnych dekadach. Po II wojnie światowej przeprowadzono gruntowną przebudowę, dostosowując galerię do nowych realiów handlu, nie niszcząc przy tym historycznego dziedzictwa. Architektura Galerii Lafayette jest dowodem na to, że przestrzeń komercyjna może być jednocześnie dziełem sztuki. To miejsce, gdzie zakupy odbywają się pod sklepieniem przypominającym monumentalne galerie sztuki, a każdy detal ma znaczenie estetyczne. Taras widokowy Galerii Lafayette – Paryż z ósmego piętra domu towarowego Taras widokowy w Galerii Lafayette daje możliwość zobaczenia Paryża z zupełnie innej perspektywy. Jest on jedną z głównych przyczyn dużej popularności galerii wśród turystów. Taras znajduje się na ósmym piętrze i jest dostępny dla odwiedzających bezpłatnie. Z tej wysokości rozciąga się panorama obejmująca najważniejsze punkty stolicy Francji. Widać stąd Operę Garnier, Wieżę Eiffla i wzgórze Montmartre z bazyliką Sacré-Cœur. Charakterystyczna linia dachów Paryża, utrzymana w spójnej kolorystyce szarości i beżu, nabiera z góry wyjątkowej harmonii. Taras widokowy to nie tylko punkt obserwacyjny, ale również przestrzeń relaksu. Przy sprzyjającej pogodzie można napić się kawy lub zjeść posiłek z widokiem na miasto. Zachód słońca oglądany z tego miejsca przyciąga fotografów i turystów szukających mniej oczywistej alternatywy dla klasycznych punktów widokowych. Czym wyróżnia się Galeria Lafayette? Galeria Lafayette wyróżnia się przede wszystkim połączeniem funkcji handlowej z kulturową i turystyczną. To miejsce, które nie ogranicza się do sprzedaży produktów, lecz buduje całe doświadczenie wokół idei francuskiej elegancji opartej na trzech silnych filarach. Po pierwsze, oferta. W tym paryskim sklepie można znaleźć zarówno luksusowe marki haute couture (szyte na miarę), jak i bardziej przystępne cenowo kolekcje dostępne od ręki. Oprócz mody dostępne są działy z kosmetykami, akcesoriami, wyposażeniem wnętrz czy restauracje. Po drugie, wydarzenia. Regularne pokazy mody umożliwiają odwiedzającym doświadczenie atmosfery paryskich wybiegów bez konieczności uczestnictwa w zamkniętych wydarzeniach branżowych. W okresie świątecznym Galeria Lafayette słynie z widowiskowych dekoracji i choinki zawieszanej pod kopułą. Po trzecie, przestrzeń kulturowa. Od samego początku istnienia sklepu szeroko pojęta sztuka była mocno zakorzeniona w jego tożsamości. Założyciele marki rozumieli, że handel musi rozwijać się równolegle z kulturą i nieustannie zaskakiwać odbiorców. Między innymi dlatego podjęto decyzję o budowie monumentalnej kopuły, która sama w sobie stała się manifestem artystycznych ambicji. Współcześnie tę tradycję kontynuuje Galerie des Galeries, otwarta w 2001 roku jako przestrzeń prezentująca francuskie i międzynarodowe wzornictwo oraz projekty z pogranicza mody, designu i sztuk wizualnych. Szczególnie interesującą inicjatywą jest program BY NIGHT – przedsięwzięcie wspierające twórców, którzy otrzymują możliwość realizacji krótkich filmów w nocnych, pustych przestrzeniach domu towarowego. Artyści mogą swobodnie eksplorować jego architekturę, historię i symbolikę, przejmując na kilka godzin kontrolę nad miejscem zwykle wypełnionym ruchem klientów. W ten sposób Galeria Lafayette nie tylko promuje współczesną kreatywność, lecz także świadomie buduje wizerunek domu towarowego jako sceny dla sztuki i laboratorium nowych perspektyw. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Willa czy Galeria? Nie popełnij tego błędu! Odkrywamy tajemnice Villa Borghese w Rzymie
Villa Borghese to jedna z najbardziej rozpoznawalnych przestrzeni zielonych w Rzymie. Park Villa Borghese rozciąga się na ponad 80 hektarach i stanowi oazę spokoju w sercu tętniącego życiem miasta. To doskonałe miejsce do relaksu, spacerów i kontaktu z naturą i sztuką. Ogrody Borghese to nie tylko bujna roślinność, ale też wyjątkowa architektura wspaniałych willi i kolekcje dzieł sztuki, które nadają temu miejscu wyjątkowy charakter.
Spis treści: Od winnicy do ogrodów Borghese w sercu Rzymu Dlaczego Villa Borghese jest tak chętnie odwiedzana? Ogrody Villa Borghese – atrakcje dla turystów i mieszkańców Park Villa Borghese jest trzecim co do wielkości (po illa Doria Pamphili i Villa Ada) obszarem zielonym w Rzymie. Znajduje się na północ od historycznego centrum miasta, w pobliżu słynnych Schodów Hiszpańskich i Piazza del Popolo. Centralne położenie parku oraz liczne wejścia sprawiają, że jest on łatwo dostępny zarówno dla mieszkańców i turystów. Teren Villa Borghese jest pełen alei spacerowych, ogrodów tematycznych i punktów widokowych. Dzięki temu odwiedzający mogą poczuć się, jakby na chwilę uciekli od miejskiego zgiełku, zanurzając się w spokojnym, naturalnym otoczeniu. Villa Borghese nie jest jednolitą przestrzenią parkową. Składa się z różnorodnych części, w tym z Tajemniczych Ogrodów (Giardini Segreti), Doliny Platani (Valle dei Platani), Ogrodu Jeziora oraz Parku Daini, które razem tworzą niezwykle urozmaiconą strukturę parku. Od winnicy do ogrodów Borghese w sercu Rzymu Historia Villa Borghese sięga początków XVII wieku. Pierwotnie był to teren winnicy, który siostrzeniec papieża Pawła V, kardynał Scipione Borghese przekształcił w rozległe ogrody krajobrazowe. Kardynał był mecenasem sztuki i pasjonatem kolekcjonowania dzieł artystów swoich czasów. Chciał, aby jego luksusowa rezydencja na obrzeżach miasta była nie tylko miejscem odpoczynku, ale też ekspozycją sztuki i przestrzenią spotkań towarzyskich. Architekci Flaminio Ponzio i Giovanni Vasanzio opracowali projekty ogrodów i zabudowań, które miały harmonijnie łączyć architekturę z krajobrazem. Dzięki temu park zyskał charakter, który sprawia, że dzisiaj Villa Borghese jest jednym z najbardziej urokliwych miejsc w Rzymie. W XIX wieku Villa Borghese przeszła modernizację, m.in. za sprawą księcia Camilla Borghese, który był kolekcjonerem dzieł sztuki. Od 1901 roku tereny stały się oficjalnie dostępne dla publiczności. Park szybko stał się ulubionym miejscem spacerów dla mieszkańców stolicy Włoch i turystów. Czy Villa Borghese i Galeria Borghese to to samo? Wielu odwiedzających myli pojęcia Villa Borghese i Galeria Borghese, dlatego warto od razu wyjaśnić różnicę. Villa Borghese w Rzymie to rozległy park krajobrazowy, obejmujący liczne ogrody, alejki spacerowe, punkty widokowe, jeziora i rzeźby. Z kolei Galeria Borghese to muzeum sztuki mieszczące się w dawnej willi kardynała Scipione Borghese, znajdującej się na terenie ogrodów. Dziś jest ona postrzegana najczęściej jako osobna atrakcja turystyczna, odwiedzana głównie przez miłośników sztuki. Dlaczego Villa Borghese jest tak chętnie odwiedzana? Villa Borghese w Rzymie jest sławna przede wszystkim dzięki swojemu wyjątkowemu połączeniu zieleni, architektury i sztuki. Przyciąga miłośników przyrody, którzy chcą odpocząć w cieniu drzew, ale także osoby zainteresowane kulturą i historią. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów ogrodów jest wspomniana już wcześniej Galeria Borghese (Galleria Borghese), usytuowana na terenie parku. W galerii można podziwiać arcydzieła Berniniego, Caravaggia, Tycjana czy Rafaela, co sprawia, że miejsce to jest obowiązkowym punktem na mapie turystycznej Rzymu. Villa Borghese w Rzymie słynie też z pięknych punktów widokowych, fontann, rzeźb i malowniczych świątyń, takich jak wzniesiona na środku jeziora Świątynia Eskulapa czy Świątynia Diany. Szczególnie warte uwagi są fontanna Konika Morskiego oraz fontanna Wenus, która zdobi klasyczny ogród. Ich obecność podkreśla harmonijne połączenie wody, rzeźby i roślinności. Dodatkowo park jest miejscem licznych wydarzeń kulturalnych, sportowych i rekreacyjnych. Wśród tych ostatnich szczególną popularnością cieszą się przejażdżki rowerowe po Villa Borghese i spływy łodziami po sztucznym jeziorze. Ogrody Villa Borghese – atrakcje dla turystów i mieszkańców Villa Borghese to znacznie więcej niż miejski park – to rozległa przestrzeń kultury, sztuki i relaksu, która od lat zajmuje szczególne miejsce na mapie Rzymu. Znajdują się tu m.in.: Piazza di Siena – słynne miejsce pokazów konnych i zawodów jeździeckich, znane również z letnich Igrzysk Olimpijskich w 1960 roku. Świątynia Eskulapa – wzniesiona w stylu jońskim świątynia nad sztucznym jeziorem, idealna do fotografii i spacerów wśród zieleni. Pincio Terrace (Terrazza del Pincio) – punkt widokowy oferujący spektakularną panoramę Rzymu, szczególnie piękną o zachodzie słońca. Giardini Segreti (Tajemnicze Ogrody) – historyczne ogrody, dostępne także w formie wycieczek z przewodnikiem. Park Daini i Dolina Platani – to historyczne części Villa Borghese; pierwszy był niegdyś książęcym rezerwatem z danielami i gazelami, a druga, zachowana od XVII wieku, do dziś służy jako popularna przestrzeń spacerowa zwana Doliną Psów. Hydrochronometr Embriaco – ciekawostka technologiczna z XIX wieku, stanowiąca atrakcję edukacyjną. Ogrody botaniczne i ścieżki spacerowe – dla miłośników flory park oferuje szeroki wachlarz roślin, od cyprysów i cedrów po orchidee i kapary, wśród których kryje się wiele gatunków ptaków. Ogrody Borghese w Rzymie to także miejsca rekreacji. Liczne kawiarnie i punkty gastronomiczne pozwalają odpocząć w cieniu drzew, a przestronne trawniki są idealne na pikniki. Dodatkowo park oferuje atrakcje dla dzieci, w tym centrum zabaw Casina di Raffaello z szeroką ofertą warsztatów edukacyjnych i różnorodnych zajęć. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Paryż z nowej perspektywy. Na słynną budowlę wrócił najwyższy miejski most we Francji
Paryż otwiera nową atrakcję, która pozwoli spojrzeć na najsłynniejszą budowlę Francji z kompletnie nowej perspektywy. „Vertigo of the Tower” to unikatowa trasa widokowa ulokowana na wysokości 60 metrów. Turyści już drugi raz mogą podziwiać Wieżę Eiffla, „wisząc” nad ziemią.
Mogłoby się wydawać, że słynna Wieża Eiffla nie kryje już przed nami żadnych tajemnic. Paryska budowla jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych na świecie, którą co roku odwiedzają miliony osób. Nowa trasa widokowa pozwala jednak spojrzeć na ten unikatowy budynek z kompletnie innej perspektywy. Znajdując się 60 metrów nad ziemią, możemy poznać wieżę od zupełnie nowej strony, co gwarantuje doznania na granicy strachu i zachwytu. Ponowne otwarcie trasy w powietrzu Turyści po raz kolejny będą mogli skorzystać z najwyższego miejskiego mostu we Francji, który powraca na pierwsze piętro Wieży Eiffla. Atrakcja, mająca swoją premierę w zeszłym roku, na tyle podbiła serca odwiedzających, że dwanaście miesięcy później ponownie pojawia się na słynnej konstrukcji. Tym razem wyjątkowej trasie widokowej towarzyszyć będzie wiosenny taras, zapewniający gościom chwilę oddechu z widokiem na przepiękną panoramę stolicy. Widok z dreszczykiem emocji Trasa „Vertigo of the Tower” została zawieszona pomiędzy wschodnim a zachodnim filarem wieży. Długość przejścia wynosi 40 metrów, w trakcie których spacerowicze mogą podziwiać zarówno misterną konstrukcję „Żelaznej Damy”, jak i cały Paryż. Podniebny pomost został wykonany z wielowarstwowej siatki zawierającej ponad 25 000 oczek, co zapewnia zwiedzającym pełne bezpieczeństwo. Choć spacer nad przepaścią budzi silne emocje, konstrukcja jest niezwykle solidna i w pełni zabezpieczona. Mimo to „Vertigo of the Tower” nie jest dostępne dla dzieci poniżej 3. roku życia, a osobom z silnym lękiem wysokości zaleca się ostrożność przy podejmowaniu decyzji o wejściu. Jak korzystać z podniebnej trasy? Rezerwacja miejsca na „Vertigo of the Tower” jest banalnie prosta. Wystarczy odnaleźć Pawilon Ferrié na pierwszym poziomie wieży i za pomocą smartfona zarejestrować się przez kod QR. System pozwala wybrać dogodny slot czasowy w ramach najbliższej godziny, a do listy warto od razu dopisać całą swoją grupę. Należy jednak pamiętać, że ze względów bezpieczeństwa na pomoście mogą przebywać jednocześnie tylko cztery osoby. Możliwość wejścia na tę podniebną ścieżkę zapewnia standardowy bilet wstępu na wieżę. Otwarta trasa to zupełnie nowy rozdział w turystycznej historii „Żelaznej Damy”. Każdego roku ponad 7 milionów podróżnych płaci za przywilej wjazdu na jej szczyt, dzięki czemu budowla ta niezmiennie dzierży Rekord Guinnessa dla najczęściej odwiedzanego płatnego zabytku na świecie. I choć wielu paryżan sceptycznie patrzy na postępującą eksploatację swojego symbolu, trudno zaprzeczyć jego absolutnej ikoniczności i kluczowej roli, jaką odgrywa w światowym dziedzictwie turystycznym. Źródło: Toureiffel Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Na sztucznej wyspie powstał „klimatyzowany las”. Nowa atrakcja Bliskiego Wschodu przyciąga turystów
Odwiedzając Bliski Wschód można być pewnym, że klimatyzacja jest tam absolutną koniecznością. W regionie, gdzie letnie temperatury regularnie przekraczają 40°C, nawet krótki spacer na zewnątrz bywa wyzwaniem. Teraz jednak nie trzeba już szukać schronienia wyłącznie w zamkniętych przestrzeniach. Na jednej z nowych wysp powstał bowiem klimatyzowany „las”, który pozwala turystom spędzać czas na świeżym powietrzu nawet w najbardziej upalne dni.
Choć perspektywa wysokich temperatur może obecnie wydawać się Polakom atrakcyjna, w wielu częściach świata ekstremalne upały stają się poważnym problemem codziennego funkcjonowania. W państwach Zatoki Perskiej, takich jak Katar, latem słupki rtęci często przekraczają 45°C, a według danych przytaczanych m.in. przez BBC w ostatnich latach zdarzało się, że temperatury sięgały nawet 50°C. W takich warunkach zarówno mieszkańcy, jak i odwiedzający zmuszeni są do przemieszczania się klimatyzowanymi pojazdami i spędzania większości dnia w zamkniętych, chłodzonych przestrzeniach. Jednak na jednej ze sztucznych wysp w Dosze powstała nowa atrakcja, która ma odwrócić ten trend, umożliwiając całoroczne przebywanie na zewnątrz dzięki technologicznie schłodzonej strefie przypominającej miejski las. Klimatyzowany lat na wyspie Gewan. Jak działa Crystal Walk? Wyspa Gewan to jedna z najnowszych inwestycji urbanistycznych w Dosze, stanowiąca naturalne rozszerzenie słynnej, sztucznie usypanej Wyspy Perłowej, często określanej mianem „Arabskiej Riwiery”. Położona na wodach Zatoki Perskiej i połączona z lądem siecią wielopasmowych mostów, została zaprojektowana jako luksusowa, samowystarczalna dzielnica łącząca funkcje mieszkaniowe, rekreacyjne i handlowe. Na jej terenie znajdują się apartamentowce, mariny, przestrzenie spacerowe, klub golfowy oraz liczne restauracje i butiki, które wpisują się w charakter nowoczesnych projektów miejskich realizowanych w Katarze. Największą uwagę przyciąga jednak centralna oś wyspy – licząca około 450 metrów promenada Crystal Walk. To właśnie tutaj zainstalowano konstrukcje przypominające drzewa, pokryte sześciokątnymi panelami i tysiącami kryształów, które nie tylko zapewniają cień, ale także wspomagają działanie zewnętrznego systemu klimatyzacji. Sztuczny „las” tworzą monumentalne rzeźby inspirowane formami roślinnymi, których korony działają jak baldachim – ograniczają bezpośrednie nasłonecznienie i jednocześnie pomagają utrzymać chłodniejsze powietrze dla spacerowiczów. Na ich szczytach zamontowano panele fotowoltaiczne zasilające instalację chłodzącą, natomiast wzdłuż „pni” umieszczono dysze emitujące schłodzone powietrze. Specjalnie zaprojektowana geometria konstrukcji umożliwia zatrzymywanie zimnych mas powietrza tuż nad powierzchnią promenady, co – w połączeniu z miniaturowymi fontannami rozpylającymi mgiełki wody – pozwala znacząco obniżyć temperaturę odczuwalną nawet w najbardziej upalne dni. W efekcie przestrzeń, która pozostaje otwarta na działanie wysokich temperatur, może funkcjonować jak klimatyzowane środowisko zewnętrzne, umożliwiając całoroczne korzystanie z promenady bez konieczności uciekania do zamkniętych, chłodzonych wnętrz. Nowa atrakcja turystyczna Kataru. Crystal Walk bije rekordy Utrzymywana przez cały rok temperatura na poziomie około 21–23°C sprawiła, że przestrzeń ta niemal natychmiast zaczęła funkcjonować jako jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji rekreacyjnych w Dosze. Przewodnicy turystyczni wskazują, że Gewan Island w krótkim czasie stała się stałym elementem miejskich tras zwiedzania, przyciągając zarówno odwiedzających po raz pierwszy, jak i powracających gości. Jak zauważa w rozmowie z CNN Siham Haleem, który od ponad 15 lat oprowadza zagranicznych turystów po Katarze: „Wyspa Gewan stała się już stałym przystankiem na moich wycieczkach po mieście. Odwiedzam ją cztery lub pięć razy w tygodniu i za każdym razem moi goście są autentycznie zachwyceni”. Na popularność tego miejsca wpływa nie tylko komfort termiczny, lecz także jego wizualny charakter. Promenada została bowiem wyposażona również w ponad 180 podświetlanych paneli umieszczonych w posadzce, w których zaprezentowano instalacje przedstawiające różnorodne środowiska naturalne, od pustynnych krajobrazów po sceny inspirowane ekosystemami morskimi czy arktycznymi. Projekt szybko zyskał również międzynarodowe uznanie, trafiając do Księgi Rekordów Guinnessa jako największe klimatyzowane centrum handlowe na świeżym powietrzu oraz największe zewnętrzne interaktywne zadaszenie świetlne. Jak podkreśla John C. Kim z pracowni AE7: „Naszą wizją było stworzenie tętniącej życiem, przyjaznej spacerom społeczności w sercu wyspy Gewan. Ten centralny trzon zapewnia intymne przestrzenie sprzyjające towarzyskim interakcjom, a jego obrzeża oferują spektakularne widoki na Zatokę Perską i Wyspę Perłową”. Rozwiązania zastosowane na wyspie wpisują się przy tym w szerszą strategię infrastrukturalną Kataru, który już wcześniej wykorzystywał systemy chłodzenia m.in. na stadionach piłkarskich czy w przestrzeniach publicznych, aby umożliwić korzystanie z miejskiej infrastruktury nawet w okresach najbardziej dotkliwych upałów. Zwolennicy takich inwestycji wskazują, że mogą one wydłużyć sezon turystyczny i zwiększyć atrakcyjność aktywności na świeżym powietrzu również poza zimowymi miesiącami, tradycyjnie uznawanymi za najbardziej sprzyjające podróżom do regionu. Źródła: Daily Mail, CNN, The Mirror Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Symbol wiecznej miłości zniknął. Łuk Zakochanych runął do morza
Włoskie nadmorskie miejsce znane jako „Łuk Zakochanych” – od lat popularne wśród par wybierających się tam na romantyczne randki i zaręczyny – zawaliło się podczas gwałtownej burzy, która przeszła przez południe kraju w Walentynki. Jeden z lokalnych urzędników nazwał to wydarzenie „ciosem w serce” dla mieszkańców i wszystkich, którzy wiązali z tą lokalizacją osobiste wspomnienia.
Faraglioni di Sant’Andrea, formacja skalna położona na wybrzeżu Salento (w tzw. pięcie włoskiego buta) od dziesięcioleci przyciągała romantyków z całego świata. Naturalny łuk wykuty przez fale w wapiennych klifach stał się symbolem miłości i jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów regionu. To właśnie tutaj zakochani od lat oświadczali się sobie, wymieniali pierwsze pocałunki lub świętowali rocznice ślubu. Lokalna legenda głosiła, że para, która pocałuje się pod skalnym sklepieniem, będzie sobie przeznaczona na zawsze. W miniony weekend jednak potężna nawałnica doprowadziła do zawalenia się tej charakterystycznej formacji, zamieniając ją w rumowisko i wywołując poruszenie wśród mieszkańców oraz turystów. Zawalił się „Łuk Zakochanych” w Apulii. Region stracił swoją wizytówkę Do dramatycznego zdarzenia doszło w nocy z 14 na 15 lutego, kiedy charakterystyczna skalna arkada – będąca jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli wybrzeża Apulii – runęła do Morza Adriatyckiego. Naturalna formacja przez lata stanowiła nie tylko popularną atrakcję turystyczną, lecz także pomnik przyrody, który na stałe wpisał się w krajobraz regionu Salento i był jednym z najczęściej fotografowanych fragmentów adriatyckiego wybrzeża. Jak podkreślił w rozmowie z mediami burmistrz pobliskiego Melendugno, Maurizio Cisternino, utrata łuku to „niszczycielski cios dla wizerunku Salento i turystyki”, a także wydarzenie o ogromnym znaczeniu emocjonalnym dla lokalnej społeczności. Miejsce to, ukształtowane przez stulecia działania wiatru i fal uderzających o wapienne klify nad turkusowymi wodami Adriatyku, początkowo pełniło funkcję punktu obserwacyjnego, z którego wypatrywano zagrożeń nadciągających od strony morza. Z czasem jednak jego znaczenie uległo zmianie – od końca XVIII wieku formacja zaczęła przyciągać podróżnych, fotografów i pary odwiedzające region, stając się jedną z najbardziej rozpoznawalnych naturalnych atrakcji Apulii. W ostatnich latach popularność tego miejsca znacząco wzrosła również za sprawą mediów społecznościowych, co przełożyło się na rozwój lokalnej infrastruktury noclegowej i turystycznej – w okolicy powstały liczne hotele oraz ośrodki wypoczynkowe, często nawiązujące nazwą do samej arkady. Jak przyznał Cisternino w rozmowie z „La Repubblica”, mieszkańcy od chwili zawalenia się łuku kontaktują się z władzami, pytając o możliwość jego odbudowy. – Straciliśmy coś niezwykłego – zaznaczył, dodając, że władze regionu zamierzają skonsultować się z ekspertami, by ocenić potencjalne scenariusze dalszych działań i sprawdzić, czy możliwe będzie choć częściowe zabezpieczenie miejsca po zawalonej formacji. Zmiany klimatu i erozja wybrzeża przyspieszyły katastrofę Eksperci od lat zwracali uwagę na postępującą degradację wapiennych klifów wzdłuż wybrzeża Salento, jednak ostatnie miesiące znacząco przyspieszyły mechanizmy, które ostatecznie doprowadziły do katastrofy. Na kondycję formacji skalnych wpływ miały bowiem nie tylko naturalne procesy erozyjne, ale również coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe, których intensywność – jak wskazują naukowcy – pozostaje w bezpośrednim związku ze wzrostem temperatury wód Morza Śródziemnego. Już w styczniu lokalne służby odnotowały uszkodzenia struktury skalnej po przejściu cyklonu Harry, który przyniósł silne podmuchy wiatru i wysokie fale sztormowe. To wydarzenie znacząco osłabiło stabilność całej konstrukcji, narażonej dodatkowo na długotrwałe działanie wilgoci i zasolenia. Jak przypomniał burmistrz Maurizio Cisternino, zagrożenie zawaleniem było przedmiotem dyskusji administracyjnych od kilku lat – już w 2024 roku władze regionu wystąpiły o dofinansowanie w wysokości 4,5 mln dolarów na realizację programu ochrony wybrzeża i przeciwdziałania erozji, jednak projekt nie uzyskał wsparcia finansowego. – To tragedia, o której wiedzieliśmy, że jest nieunikniona – nie spodziewaliśmy się jedynie, że nastąpi tak szybko – przyznał w rozmowie z lokalnymi mediami. Samorządowcy podkreślają również, że zmiany środowiskowe w regionie postępują w tempie niespotykanym jeszcze kilka dekad temu. – Przyroda uległa przekształceniu – to, co było tu 30 lat temu, już nie istnieje – zaznaczył Cisternino, dodając w rozmowie z CNN, że „natura odzyskała łuk w takiej postaci, w jakiej go stworzyła”. W ocenie władz Apulii wydarzenie to wpisuje się w szerszy kontekst gwałtownych zjawisk pogodowych, które w ostatnich tygodniach dotknęły południowe Włochy (od powodzi po osuwiska) i które coraz częściej wpływają na stabilność nadmorskich formacji skalnych. Źródła: CNN, La Repubblica Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Źródła, które zmieniają kolor i nigdy nie zamarzają
Niebieskie Źródła to unikatowy zespół krasowych źródeł położonych w dolinie rzeki Pilicy, w południowo-wschodniej części Tomaszowa Mazowieckiego. Ich wyjątkowość podkreśla przede wszystkim niezwykła barwa wody, która przybiera intensywne odcienie błękitu, zieleni i turkusu. Zjawisko to od lat przyciąga zarówno badaczy, jak i turystów zainteresowanych przyrodą nieożywioną.
Spis treści: Dlaczego Niebieskie Źródła są niebieskie? Flora rezerwatu Zwierzęta żyjące w Rezerwacie przyrody Niebieskie Źródła Niebieskie Źródła – ciekawostki przyrodnicze i geologiczne Znaczenie Niebieskich Źródeł dla regionu i turystyki przyrodniczej Wywierzyska, czyli źródła krasowe, powstają w skałach węglanowych, gdzie w spękanych wapieniach jurajskich woda podziemna wydostaje się na powierzchnię pod znacznym ciśnieniem. W przypadku Niebieskich Źródeł mamy do czynienia także ze źródłami typu limnokrenowego, które tworzą niewielkie zbiorniki o krystalicznie czystej wodzie. Ich charakterystyczną cechą są silnie pulsujące wypływy, unoszące z dna drobne ziarna piasku i nadające zbiornikom dynamiczny, niemal „żywy” wygląd. Dlaczego Niebieskie Źródła są niebieskie? Niebiesko-zielone zabarwienie źródeł jest wynikiem zjawisk optycznych zachodzących w wyjątkowo czystym środowisku wodnym. Woda pozbawiona zawiesin i zanieczyszczeń pochłania promienie czerwone, natomiast odbija fale z zakresu barwy niebieskiej i zielonej, co tworzy charakterystyczny efekt barwny. Intensywność kolorów nie jest stała. Zmienia się wraz z poziomem nasłonecznienia, zachmurzeniem, porą dnia oraz kątem padania światła. Dzięki temu Niebieskie Źródła tworzą krajobraz, który subtelnie różni się przy niemal każdej wizycie. Flora rezerwatu Na terenie Rezerwatu przyrody Niebieskie Źródła stwierdzono występowanie około 400 gatunków roślin. Mimo iż większość z nich (około 75%) stanowią gatunki pospolite, to jednak występujące tu rośliny chronione wskazują na duże znaczenie obszaru dla regionalnej bioróżnorodności. Wśród interesujących gatunków flory wymienia się m.in. wierzbę czarniawą, rzeżuchę niecierpkową, turówkę wonną oraz paprocie takie jak nasięźrzał pospolity i nerecznica grzebieniasta. Zaskakujący może wydać się fakt, iż roślinność wodna jest stosunkowo uboga. Jest to spowodowane przede wszystkim niską temperaturą wody, która wypływa ze źródeł – ma ona zaledwie około 9 stopni Celsjusza niezależnie od pory roku. Także temperatura wody w otaczających źródła akwenach nie jest wysoka. Latem osiąga ona temperaturę 11 stopni Celsjusza, a zimą spada do około 6 stopni. Na tle niewielkiej ilości roślinności wodnej wyróżniają się porośnięte obrzeża rozlewisk. Brzegi akwenów otaczają najczęściej łęgi olszowe, z dominacją olszy czarnej, uzupełnionej przez wierzby, topole, świerki i brzozy. Zwierzęta żyjące w Rezerwacie przyrody Niebieskie Źródła Niebieskie Źródła są ostoją około 75 gatunków ptaków. Wśród nich znajdują się gatunki zarówno lęgowe, jak i zimujące. Spotkać tu można liczne kaczki krzyżówki, czernice, ohary oraz łabędzie nieme. Prawdziwą osobliwością jest remiz, znany z misternie budowanych gniazd, a także barwnie upierzony zimorodek. W akwenach Niebieskich Źródeł żyją ryby (np. szczupaki, płocie, okonie). W ich okolicach można spotkać także liczne płazy, w tym ropuchę szarą, żabę trawną i traszkę grzebieniastą. W kontekście zwierząt stała temperatura wody jest atutem. Zbiorniki nie zamarzają zimą, co czyni je bezpiecznym schronieniem dla ptactwa wodnego w najchłodniejszych miesiącach. Niebieskie Źródła – ciekawostki przyrodnicze i geologiczne Jedną z najciekawszych cech Niebieskich Źródeł jest ich położenie na obszarze nizinnym. Wywierzyska znacznie częściej występują w regionach górskich, dlatego ich obecność w centralnej Polsce uznawana jest za zjawisko rzadkie. Ciekawostką związaną z Niebieskimi Źródłami jest też ponor krasowy rzeki Ginącej. W okresach intensywnych opadów lub wiosennych roztopów woda wypełnia suchą dolinę, gdzie szybko wsiąka i odpływa podziemnymi szczelinami, by następnie wypłynąć w Niebieskich Źródłach. Przeprowadzone w przeszłości badania z użyciem barwników potwierdziły istnienie tego podziemnego połączenia, które stanowi jeden z najlepszych dowodów na aktywne procesy krasowe w okolicach Tomaszowa Mazowieckiego. Znaczenie Niebieskich Źródeł dla regionu i turystyki przyrodniczej Niebieskie Źródła pełnią istotną rolę nie tylko jako obiekt chroniony, lecz także jako ważny element tożsamości przyrodniczej regionu. Rezerwat stanowi jeden z najczęściej odwiedzanych obszarów przyrodniczych w Tomaszowie Mazowieckim, będąc jednocześnie miejscem edukacji ekologicznej i spokojnej turystyki pieszej. Dzięki odpowiedniemu zagospodarowaniu teren rezerwatu został udostępniony zwiedzającym w sposób ograniczający presję na wrażliwe siedliska. Wyznaczone ścieżki spacerowe i dydaktyczne prowadzą przez najciekawsze fragmenty obszaru, umożliwiając obserwację wywierzysk oraz otaczającej je przyrody bez ingerencji w naturalne procesy. Obecne zagrożenia Mimo objęcia ochroną Rezerwat Niebieskie Źródła nie jest wolny od zagrożeń. Jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje obniżenie wydajności źródeł, która obecnie wynosi około 80 l/s i jest znacznie niższa niż w przeszłości. Zjawisko to wiązane jest z działalnością człowieka, w tym z przekształceniami hydrologicznymi w zlewni oraz poborem wód podziemnych. Istotnym wyzwaniem jest także presja turystyczna. Choć ruch odwiedzających jest w dużej mierze kontrolowany, wzrost popularności miejsca może prowadzić do degradacji siedlisk, zadeptywania roślinności czy płoszenia ptaków. Dlatego kluczowe znaczenie ma utrzymanie infrastruktury kierującej ruchem oraz prowadzenie działań edukacyjnych uświadamiających znaczenie ochrony tego wyjątkowego obszaru. Zachowanie Niebieskich Źródeł w dobrym stanie wymaga stałego monitoringu oraz równowagi pomiędzy udostępnianiem rezerwatu a ochroną jego najcenniejszych walorów przyrodniczych. Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jedna z największych atrakcji Dolnego Śląska przejdzie renowację. Co zmieni się w tym znanym w całej Polsce zamku?
Fragment jednej z najsłynniejszych atrakcji województwa dolnośląskiego przejdzie kompleksowy remont. Renowacji zostaną poddane XV-wieczne mury ciągnące się wzdłuż południowo-wschodniej części wałbrzyskiego Zamku Książ. Prace remontowe mają na celu nie tylko zabezpieczenie konstrukcji, ale również zachowanie i wyeksponowanie walorów wizualnych tego unikatowego zabytku.
Zamek Książ w Wałbrzychu stanowi jedną z najpopularniejszych atrakcji województwa dolnośląskiego. Ten jeden z największych zamków w Polsce ściąga rocznie nawet do 400 tys. turystów, którzy zjeżdżają się m.in. na słynny „Festiwal Kwiatów i Sztuki”. Taka turystyczna eksploatacja zabytku sprawia, że zarządcy zamku muszą pieczołowicie dbać o kondycję każdego jego elementu. W skład kompleksu wchodzi przecież nie tylko sama zamkowa bryła, której początki datuje się na końcówkę XIII wieku, lecz także liczne inne konstrukcje, nadające obiektowi wyjątkowy charakter. Takie właśnie działania podejmują władze słynnej atrakcji z Dolnego Śląska, które ogłosiły dalszą część remontu zamkowych murów. Co obejmie remont? Remont, którego realizacja jest możliwa dzięki dotacji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Operacyjnego „Ochrona Zabytków”, będzie dotyczyć południowo-wschodniej strony zamkowych murów. Wyremontowany będzie prawie 100-metrowy fragment obejmujący zaokrąglony wykusz, będący podstawą dla znajdującego się tam wykuszu z kamienną ławką. Wysokość muru nie jest jednolita i zależy od zmieniającego się ukształtowania terenu. Wytrzymałość i wdzięk – etapy nadchodzącej renowacji Dotacja z MKiDN w wysokości 300 tys. złotych zostanie przeznaczona na „zapewnienie długoterminowej trwałości oraz przywrócenie elementów wizualnych konstrukcji”. Najstarsza część południowo-wschodniego fragmentu fortyfikacji ma zostać nie tylko wzmocniona poprzez uzupełnienie brakujących elementów muru, ale również pieczołowicie oczyszczona, co na nowo podkreśli jej walory wizualne. Całość zostanie dodatkowo zabezpieczona konstrukcyjnie, nadając obiektowi trwałość, dzięki której będzie mógł przetrwać jeszcze wiele kolejnych lat. Konserwatorzy przykładają wagę do zachowania oryginalnego kształtu zabytku, który w efekcie remontu ma zostać poddany renowacji, a nie transformacji. Odnowa pierwotnego wyglądu pozwoli na należytą ekspozycję murów Zamku Książ. Prace remontowe podzielono na cztery etapy. Pierwszy z nich polegać będzie na robotach przygotowawczych, obejmujących usuwanie zieleni z murów oraz montaż rusztowań. W trakcie kolejnych faz nastąpią właściwe prace konserwatorskie, takie jak czyszczenie i uzupełnianie muru, spoinowanie, czyli wypełnianie zaprawą szczelin między elementami murowymi, flekowanie – polegające na wstawieniu w miejsce zniszczonego fragmentu nowego elementu o takim samym kształcie – oraz konsolidacja, czyli nasycanie osłabionej struktury materiału specjalnymi preparatami chemicznymi w celu zwiększenia jego wytrzymałości. Całość zostanie przeprowadzona z uwzględnieniem bezpieczeństwa turystów, dla których wzdłuż tego fragmentu fortyfikacji przebiega jedna z tras spacerowych. Historia murów Zamku Książ Historia murów, które będą remontowane sięga początków XX wieku. Książę Hans Heinrich XV von Hochberg-Pless zainicjował przebudowę konstrukcji do kształtu, jaki możemy podziwiać obecnie. Należy jednak zaznaczyć, że tamtejsze prace nie dotyczyły budowy nowej fortyfikacji, lecz przebudowy fragmentów murów wzniesionych na przełomie XV i XVI wieku. Uwzględniony w projekcie fragment u podstawy datowany jest więc na koniec XV wieku. Z czasów, gdy zamek znajdował się pod panowaniem rodu Hochbergów, zachowała się również basteja w narożniku południowo-wschodnim Tarasu Wejściowego. Źródło: Zamek Książ Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Ta ulica bywa nazywaną najpiękniejszą na świecie. Łączy w sobie miejski zgiełk z naturą
W brazylijskim mieście Porto Alegre znajduje się jedna z najpiękniejszych ulic na świecie. Jej wyjątkowość polega na połączeniu funkcji miejskich z bujną przyrodą, która niemal wchodzi w sam środek ludzkiej zabudowy. Wielu urbanistów uważa, że przykład Rua Gonçalo de Carvalho jest wzorem dla współczesnego projektowania ludzkich siedzib.
W powszechnej świadomości miejskie ulice mają dość określony kształt. Zwykle na granicy jezdni – drogi przeznaczonej dla samochodów, tramwajów, autobusów – pojawiają się przestrzenie dla pieszych i rowerzystów. Czasem na poboczu stają również drzewa, krzaki lub inne elementy roślinnego wyposażenia miasta. Rośliny pozostają marginalnymi użytkownikami ulicy, a ich liczba często zależy od reprezentatywności danego fragmentu zabudowy. Miasto Porto Alegre, położone w południowej Brazylii, może pochwalić się jednak ulicą, na której to roślinność wyraźnie dominuje nad innymi użytkownikami przestrzeni. Rua Gonçalo de Carvalho przypomina zielony tunel – jakby przeniesiony wprost z oddalonej o kilka tysięcy kilometrów puszczy amazońskiej. Walory takich ulic nie ograniczają się jednak wyłącznie do efektu wizualnego, na co zwracają uwagę liczni urbaniści. Historia najpiękniejszej ulicy na świecie Ulica Rua Gonçalo de Carvalho mierzy zaledwie 500 metrów długości i znajduje się w samym centrum południowobrazylijskiego miasto Porto Alegre. Wysokie temperatury oraz wyjątkowo wysoka wilgotność stanowią mankamenty, do których od lat mieszkańcy muszą dopasowywać swoje życie. Wiele miejskich obszarów w sezonie, kiedy dni są najcieplejsze, nie nadaje się do dłuższego przebywania, zamykając Brazylijczyków w klimatyzowanych pomieszczeniach. Podobna sytuacja miała miejsce w latach 30. XX wieku, gdy pracownicy pobliskiego browaru Cervejaria Bopp zdecydowali się przystosować jedną z tamtejszych ulic do panujących warunków pogodowych. W tym celu potomkowie niemieckich imigrantów zasadzili ponad 100 drzew wzdłuż drogi Rua Gonçalo de Carvalho, które miały rzucać kojący cień na ten fragment dzielnicy. Do zasadzenia wykorzystano typowo południowoamerykańskie rośliny z gatunku tipuana, które wyrastają nawet do 25 metrów wysokości. Nie inaczej było w przypadku ulicy z Porto Alegre, gdzie zasadzony drzewostan pokrył swoimi koronami obszar całej ulicy, tworząc zieloną enklawę w rozrastającej się metropolii. Oddolna inicjatywa doceniona Z czasem praktyczność Rua Gonçalo de Carvalho była coraz bardziej doceniana. Ulica, która swoją nazwę wzięła od XIX-wiecznego kupca Gonçalo Herculano de Carvalho, handlującego w Porto Alegre, skutecznie dawała wytchnienie mieszkańcom tamtejszej dzielnicy. W 2006 roku burmistrz brazylijskiego miasta, José Fogaça, ogłosił ulicę „dziedzictwem historycznym, kulturowym i środowiskowym miasta”, co znacząco wpłynęło na popularyzację tego miejsca. „Zielony tunel” zaczął przyciągać turystów chcących zobaczyć to wyjątkowe miejskie rozwiązanie. Ulica stała się nie tylko świadectwem ekologicznego podejścia do projektowania miast, lecz także przykładem oddolnej współpracy mieszkańców, którzy w XIX wieku doprowadzili do powstania Rua Gonçalo de Carvalho, a przez lata bronili jej przed szkodliwymi działaniami deweloperów. Zielone płuca miasta Gdy spojrzymy na zdjęcie satelitarne ulicy Rua Gonçalo de Carvalho, dostrzeżemy niezwykle wyjątkowy widok. Zielone korony tipuan, które porastają ten skrawek miasta, tworzą wrażenie osobnego organizmu, który przysiadł na jednym z zurbanizowanych kwartałów. Jak już wspomniałem, istotność brazylijskiej ulicy nie polega jedynie na jej niepowtarzalnym, dzikim pięknie, lecz także na roli, jaką droga spełnia w miejskim ekosystemie. Włoski botanik Stefano Mancuso w swojej książce zatytułowanej „Fitopolis” podkreśla, w jaki sposób zazielenione obszary miejskie mogą przeciwdziałać tzw. miejskiej wyspie ciepła. Gęsta zabudowa, której powierzchnia intensywnie pochłania tropikalne gorąco, dzięki zazielenieniu zostaje pozbawiona części nagrzewających się elementów. Liściaste gałęzie chronią asfalt, chodniki i budynki przed promieniami słonecznymi, redukując efekt miejskiej wyspy ciepła. Korzyści, jakie niosą ze sobą przestrzenie takie jak Rua Gonçalo de Carvalho są rzecz jasna zdecydowanie liczniejsze. Począwszy od retencyjnych właściwości roślin, których systemy korzeniowe pochłaniają dużą część wód opadowych, a skończywszy na wzmacnianiu bioróżnorodności rozwijającej się wśród zasadzonych drzew. W Porto Alegre udało się połączyć wszystkie te cechy, które nie tylko uatrakcyjniły tamtejszą przestrzeń, lecz także pozwoliły jej mieszkańcom odetchnąć chłodniejszym powietrzem. Źródło: InHabitat Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Kolejna szokująca inwestycja Dubaju. Miasto będzie miało ulicę ze złota
Dubaj od lat funkcjonuje w zbiorowej wyobraźni jako symbol luksusu, spektakularnych inwestycji i architektury, która przekracza granice wyobrażeń o współczesnym mieście. To miejsce, w którym powstają najwyższe budynki świata, sztuczne wyspy widoczne z kosmosu i projekty, które jeszcze dekadę temu wydawały się futurystyczną wizją. Teraz władze emiratu zapowiedziały realizację kolejnej niezwykłej atrakcji – przestrzeni inspirowanej jednym z najważniejszych filarów jego tożsamości: złotem.
Złoto od dziesięcioleci stanowi jeden z fundamentów gospodarki oraz wizerunku Dubaju jako globalnego centrum handlu i luksusu. W latach 2024–2025 Zjednoczone Emiraty Arabskie wyeksportowały kruszec o wartości około 53,41 mld dolarów, umacniając swoją pozycję jako jeden z kluczowych światowych hubów obrotu fizycznym złotem, współpracujący z takimi partnerami jak Indie, Szwajcaria, Wielka Brytania, Hongkong czy Turcja. Władze emiratu postanowiły wykorzystać to dziedzictwo w nowy sposób – nie tylko jako element gospodarki, lecz także jako doświadczenie turystyczne. Tak narodził się projekt Gold Street, który ma jednocześnie upamiętniać historyczną rolę złota w rozwoju miasta i wzmacniać pozycję Dubaju jako światowej stolicy luksusowego handlu oraz nowoczesnej turystyki. Nowa złota ulica w Dubaju jako część większej strategii miasta Dubaj od lat buduje swoją pozycję poprzez projekty, które mają nie tylko przyciągać uwagę, lecz także redefiniować sposób funkcjonowania miasta w ekstremalnych warunkach klimatycznych. Obok ikon takich jak Burdż Chalifa, gigantyczny diabelski młyn Ain Dubai czy podwodna infrastruktura treningowa Deep Dive Dubai, w ostatnich latach rozwijane są również projekty zmieniające codzienne doświadczenie przestrzeni miejskiej. W 2024 roku na wyspie Heart of Europe, należącej do archipelagu The World Islands, otwarto klimatyzowaną ulicę z symulowanymi opadami deszczu, a władze zapowiedziały realizację tzw. „pętli przyszłości” – zadaszonej, chłodzonej kładki pieszej łączącej najważniejsze dzielnice biznesowe i komunikacyjne. Docelowo planowane jest stworzenie nawet 6,5 tys. kilometrów infrastruktury dla pieszych, co wpisuje się w szerszą strategię przekształcenia miasta w środowisko bardziej dostępne dla ruchu pieszego przez cały rok. W tym kontekście pojawia się kolejny element tej układanki – Złota Ulica, która powstanie w obrębie nowej dzielnicy Dubai Gold District w dzielnicy Deira. Projekt ma wzmocnić reputację emiratu jako światowego centrum handlu złotem i biżuterią, integrując w jednym miejscu handel detaliczny i hurtowy, rynek sztabek, usługi inwestycyjne oraz marki luksusowe, a zarazem rozszerzyć turystyczną ofertę historycznej części miasta, sąsiadującej z tradycyjnym Dubai Gold Souk. Gold Street, czyli jak ma wyglądać pierwsza „złota droga” na świecie? Pod koniec stycznia 2026 roku władze emiratu zaprezentowały koncepcję, która ma stać się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli nowej dzielnicy handlowej – ulicy określanej jako pierwsza na świecie „zbudowana ze złota”. Kluczowym elementem projektu jest to, że w realizacji rzeczywiście ma zostać wykorzystany prawdziwy kruszec, a nie jedynie złota kolorystyka czy symboliczne nawiązania. Choć pełna dokumentacja techniczna i dokładny zakres zastosowania metalu nie zostały jeszcze ujawnione, komunikaty wskazują, że złoto ma zostać wkomponowane w elementy nawierzchni oraz detale architektoniczne, tworząc przestrzeń o wyraźnie luksusowym, symbolicznym charakterze. Ulica ma pełnić rolę reprezentacyjnej osi całej inwestycji i zarazem nowego punktu orientacyjnego na turystycznej mapie miasta, łącząc nowoczesną architekturę z motywami inspirowanymi regionalnym rzemiosłem jubilerskim. Założeniem projektu jest stworzenie środowiska, w którym sama przestrzeń stanie się częścią doświadczenia zakupowego i wizualnej narracji o znaczeniu złota w historii emiratu. W oficjalnych komunikatach podkreśla się, że inwestycja nie ma jedynie funkcji komercyjnej, lecz także kulturową i wizerunkową. Jak zaznaczył Ahmed Al Khaja z Dubai Festivals and Retail Establishment: „Złoto jest głęboko wplecione w kulturową i handlową tkankę Dubaju, symbolizując nasze dziedzictwo, dobrobyt i nieprzemijającego ducha przedsiębiorczości”. Dodał również, że nowe miejsce ma być sposobem na „wyobrażenie tego dziedzictwa na nowo, w erze kształtowanej przez kreatywność i zrównoważony rozwój”. W obrębie powstającej dzielnicy zaplanowano ponad 1000 lokali handlowych oferujących złoto, biżuterię, perfumy czy kosmetyki, a także sześć hoteli przeznaczonych dla gości branżowych oraz turystów nastawionych na zakupy premium. Projekt rozwijany jest etapami, a kolejne szczegóły dotyczące formy nawierzchni, elementów dekoracyjnych i technologii wykonania mają być ujawniane sukcesywnie, co dodatkowo buduje zainteresowanie inwestycją. Co więcej, przedstawiciele sektora turystyki podkreślają, że ulica ma funkcjonować nie tylko jako ciąg komunikacyjny, lecz jako miejsce wydarzeń, ekspozycji i spotkań branżowych, wzmacniając pozycję miasta jako globalnego centrum handlu luksusowego. Więcej informacji o Dubaju znajdziecie w magazynie National Geographic Traveler. Źródła: The Independent, Euronews, Time Out Dubai Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Zapomniana perła modernizmu ze słynnego uzdrowiska wraca do życia. Nowa atrakcja Ciechocinka ma przyciągnąć tłumy
Do Ciechocinka zawita ponownie jedna z najsłynniejszych atrakcji tego miasta. W najsłynniejszym polskim uzdrowisku zostanie odbudowany zabytkowy basen, w którym kąpieli zaznawali kuracjusze niemal sto lat temu. Inwestorzy zapowiadają, że budowany obiekt ma przyciągnąć tysiące gości rocznie.
Ciechocinek to jedno z najsłynniejszych polskich uzdrowisk. Już w pierwszej połowie XIX wieku tamtejsze źródła solankowe zaczęły przyciągać kuracjuszy chcących zaznać terapeutycznych kąpieli. Wraz z napływem gości w mieście zaczęły powstawać liczne sanatoria – obecnie w Ciechocinku działa ok. 30 takich obiektów. Ważnym elementem tego kujawsko-pomorskiego uzdrowiska jest Park Tężniowy, znany z monumentalnych tężni solankowych, które łącznie osiągają długość ponad 1,5 kilometra. Wśród tych leczniczych konstrukcji przez lata funkcjonował basen termalno-solankowy, który od ponad dwóch dekad popadał w ruinę. Teraz pojawiła się szansa na odbudowę tego obiektu, który – w nowej odsłonie – ma stać się jedną z największych atrakcji Ciechocinka. Basen, który swoją obecnością zaszczycił prezydent Otwarcie basenu termalno-solankowego odbyło się 4 czerwca 1932 roku. Podczas inauguracji obiektu, zaprojektowanego przez dwóch słynnych warszawskich architektów – Romualda Gutta i Aleksandra Szniolisa – obecny był nawet ówczesny prezydent II RP, Ignacy Mościcki. Kompleks rekreacyjny wyróżniał się surowością charakterystyczną dla modernizmu. Obok basenu ze zjeżdżalniami i skoczniami architekci umiejscowili pawilon z szatniami oraz kawiarnię. Całość uzupełniała tzw. mała architektura, nadająca przestrzeni dodatkowego charakteru. Kompleks – wraz z położonymi w tle tężniami solankowymi – tworzył prawdziwie uzdrowiskowy klimat, w którym zakochali się kuracjusze z całej Polski. Popadająca w ruinę perła modernizmu Niestety, wraz ze zbliżającym się XXI wiekiem basen popadał w coraz większą ruinę. Nie pomogło nawet wpisanie obiektu do rejestru zabytków. Degradacja trwała do 2002 roku, kiedy to basen wraz z całym kompleksem został wyłączony z użytku ze względu na zły stan techniczny. Kolejne dwie dekady były okresem postępującego niszczenia jednej z najsłynniejszych ciechocińskich atrakcji. Zmiany dotyczące własności terenu nie przekładały się na realne działania rewitalizacyjne zaniedbanej przestrzeni. Wszystko zmieniło się dopiero w 2025 roku, gdy ruiny basenu trafiły w ręce samorządu województwa kujawsko-pomorskiego, który od razu ogłosił chęć remontu całego kompleksu. Marszałek województwa Piotr Całbecki potwierdził, że powstający obiekt ma być wiernym odwzorowaniem klasycznej bryły z lat 30. XX wieku. W ten sposób odbudowany kompleks ma nawiązywać do lat świetności ciechocińskiego basenu. Kompleks basenowy za 140 mln zł Wrażenie robić może nie tylko bogata historia odbudowywanego kompleksu basenowego, lecz także kwota, za jaką ma zostać zrealizowana inwestycja. Odbudowa i rewitalizacja basenu została oszacowana na około 140 mln zł, przy czym koszty te mogą wzrosnąć, biorąc pod uwagę wydatki związane z zatrudnieniem personelu oraz utrzymaniem obiektu. Inwestorzy są jednak przekonani, że basen będzie miejscem kąpieli dla ok. 30 tys. kuracjuszy rocznie, którzy z czasem mają przyczynić się do zwrotu środków zainwestowanych w ciechociński projekt. Co w takim razie powstanie za te pieniądze? Z przedstawionych projektów wynika, że odbudowa nie będzie dotyczyć jedynie głównej niecki basenowej. Wokół basenu staną pawilony z szatniami oraz kawiarnia – podobnie jak w przedwojennym kompleksie. Nowością, w porównaniu z historycznym układem, będzie nowoczesne muzeum geologiczne ulokowane przy jednej z dłuższych krawędzi basenu. Obok głównej części kompleksu powstanie również strefa dla najmłodszych kuracjuszy, wyposażona w mniejszy basen oraz strefę zabaw. Źródła: Sztuka Architektury, PortalSamorzadowy.pl Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Wyszehrad w Zakolu Dunaju to urokliwe miasteczko z bogatą historią. Kiedyś było stolicą Węgier
Wyszehrad, urokliwe miasteczko na prawym brzegu Dunaju, pozornie jest zwykłym, spokojnym ośrodkiem z niewielką populacją. Tylko pozornie bo jego rola w historii Węgier i całej Europy jest nieproporcjonalnie duża do jego dzisiejszej powierzchni.
Spis treści: Miasto w wielkim łuku Dunaju Rzymska strażnica, miasto królów i centrum dyplomacji Jakie atrakcje skrywa Wyszehrad? W odległej przeszłości Wyszehrad był rzymską strażnicą. Wraz z nastaniem średniowiecza stał się twierdzą, która skutecznie opierała się najeźdźcom, a przez pewien czas – także stolicą Królestwa Węgier. Największą sławę miasto zyskał jednak jako arena dyplomatyczna, gdy w XIV stuleciu odbywały się tam kluczowe kongresy królów. Miasto w wielkim łuku Dunaju Wyszehrad, formalnie określany jako miasto zamkowe, znajduje się w komitacie Pest, w powiecie Szentendre, w centralnych Węgrzech. Od Budapesztu jest oddalony o zaledwie 40 km na północ. Miasto wybudowano w miejscu, gdzie Dunaj gwałtownie zmienia kierunek, tworząc wyjątkowo malowniczy krajobraz. Z okolicznego wzgórza, na którym wznosi się cytadela, rozpościera się fantastyczna panorama całego Zakola Dunaju. W przeszłości to właśnie te specyficzne warunki naturalne zadecydowały o wyjątkowych walorach obronnych tego miejsca. Z kolei dziś zapewnia miastu niemała popularność. Wyszehrad stanowi trzeci, kluczowy element szlaku turystycznego Zakola Dunaju, łączącego historyczne trasy z Esztergomem, dawną siedzibą kościelną z monumentalną bazyliką, i z Szentendre, urokliwym miastem artystów. Rzymska strażnica, miasto królów i centrum dyplomacji W swojej długiej historii, Wyszehrad ewoluował od rzymskiego obozu, przez królewską stolicę, aż po kluczowy ośrodek dyplomacji międzynarodowej. Nic dziwnego, że w 1991 roku nazwa miasta została przywołana przez założycieli Grupy Wyszehradzkiej. Pograniczna forteca Rzymian W połowie IV wieku, na terenie dzisiejszego miasta Rzymianie wznieśli obóz wojskowy. Fortyfikacja wybudowana na planie trójkąta strzegła granic Cesarstwa Rzymskiego. W V wieku Rzymianie opuścili obóz. Średniowieczny Wyszehrad Na fundamentach starych umocnień w X i XI stuleciu wzniesiono fortyfikację, która szybko stała się regionalnym centrum nowego państwa węgierskiego. To właśnie wtedy, w 1009 roku, po raz pierwszy pojawiła się nazwa „Visegrád”. W 1242 roku, w trakcie niszczycielskiego najazdu Mongołów, pierwotny zamek został doszczętnie zniszczony. W obawie przed kolejną inwazją, król Bela IV rozkazał wybudować nową potężną cytadelę. Fortyfikację wzniesiono w miejscu, które ze strategicznego punktu widzenia idealnie nadawało się do celów obronnych – na szczycie góry. Król rozkazał dobudować do istniejących umocnień heksagonalną wieżę mieszkalną (od strony Dunaju) i połączyć oba obiekty masywnym murem, zamykającym dolinę. W ten sposób Wyszehrad stał się ogromną twierdzą. Czasy rządów Andegawenów Prawdziwa transformacja miasta nastąpiła, gdy na tronie zasiadł Karol I Robert. W 1323 roku, po zwycięstwie nad możnowładcami i umocnieniu swojej władzy przeniósł swoją siedzibę z Temeszwaru do Wyszehradu. Tym samym niewielka osada szybko przekształciła się w dynamicznie rozwijające się miasto i reprezentacyjne centrum władzy. W Wyszehradzie powstała kancelaria królewska i inne instytucje centralne. Jednocześnie Karol Robert rozpoczął budowę jednego z najbardziej znaczących ośrodków monarszych w regionie – Pałacu Królewskiego u stóp góry. Warto również podkreślić, że Wyszehrad był strategicznym skarbcem – w górnym zamku do 1526 roku przechowywano węgierskie insygnia koronacyjne, kluczowe dla legitymizacji władzy królewskiej. Początek środkowoeuropejskiej dyplomacji Najważniejszym wydarzeniem, które nadało Wyszehradowi międzynarodową sławę, był kongres królów, który odbył się jesienią 1335 roku. Wydarzenie to stało się triumfem dyplomacji – zwieńczeniem trwających niemal dwa lata rokowań polsko-czeskich i polsko-krzyżackich, w których kluczową rolę pośrednika i poręczyciela odegrał węgierski król. To historyczne spotkanie pozwoliło rozwiązywać skomplikowane spory terytorialne i dynastyczne. Głównym tematem był arbitraż w sprawie ziem zajętych przez zakon krzyżacki, ale najważniejsze postanowienia dotyczyły Królestwa Polskiego. Król czeski Jan Luksemburski, wraz z synem Karolem, formalnie zrezygnował ze swoich roszczeń prawnych do tytułu króla Polski. W zamian za to polscy dyplomaci zobowiązali się do zapłaty znacznej rekompensaty finansowej Luksemburgowi, sięgającej 20 tysięcy kop groszy praskich. W trakcie drugiego zjazdu, który odbył się w 1338 lub 1339 roku, Kazimierz Wielki zrezygnował z ziem, których książęta uznawali zwierzchnictwo czeskie. W zamian za to uzyskał deklarację, że Luksemburczyk nie zakwestionuje doprowadzenia Krzyżaków przed sąd papieski. Renesans na Węgrzech Okres największej świetności Wyszehradu rozpoczął się wraz z nastaniem renesansu, kiedy to ambicje królewskie przekształciły średniowieczny pałac w perłę architektoniczną. Choć król Zygmunt Luksemburski przeniósł stolicę do Budy, wciąż dbał o Wyszehrad, rozbudowując pałac i dobudowując trzeci mur kurtynowy (około 1400 roku). Największą przemianę w kompleksie królewskim wykonał jednak Maciej Korwin. Pod koniec XV wieku król powrócił do rezydowania w Wyszehradzie i zlecił gruntowną renowację i przebudowę Pałacu Królewskiego, nadając mu styl wczesnego renesansu. Rezydencja stała się wówczas jedną z najwspanialszych i najnowocześniejszych siedzib królewskich na kontynencie. Upadek Wyszehradu Czas wielkiego splendoru został brutalnie przerwany w XVI wieku. Po dwukrotnym oblężeniu, 1529 i 1543 roku, Wyszehrad wpadł w ręce Imperium Osmańskiego. Mimo krótkiego okresu odzyskania kontroli, miasto pozostawało pod panowaniem tureckim aż do 1685 roku, a zamek uległ poważnym uszkodzeniom i nigdy później nie był już używany. Ostateczny cios zadali jednak nie Turcy, a Habsburgowie. Po zakończeniu okupacji osmańskiej, rezydencja wraz z twierdzą zostały celowo wysadzone w powietrze z rozkazu cesarza Leopolda I. Była to typowo polityczna decyzja, mająca na celu eliminację dawnego centrum niezależnej węgierskiej władzy monarszej. W rezultacie pałac uległ zniszczeniu i został z czasem pogrzebany przez zbocze góry, pod którą został zbudowany. Jego istnienie było tak wątpliwe, że archeolodzy jeszcze kilkadziesiąt lat temu spierali się o jego lokalizację. Jednak dzięki powolnej i metodycznej rekonstrukcji, to niezwykłe miejsce powoli powraca z niebytu zapomnienia. Jakie atrakcje skrywa Wyszehrad? Wyszehrad znajduje się „o rzut kamieniem” od Budapesztu, więc każdy odwiedzający Węgry i ich stolicę może udać się tam na jednodniową wycieczkę. Wizyta w niewielkim miasteczku daje turystom możliwość poznania średniowiecznej i renesansowej historii tego miejsca. Nie można też nie wspomnieć o panoramie okolicy, która zapiera dech w piersiach. Co warto zobaczyć w Wyszehradzie? Górny zamek Cytadela wzniesiona przez Belę IV jest najbardziej rozpoznawalnym obiektem w Wyszehradzie. Dziś funkcjonuje tam muzeum, w którym eksponowane są dawne symbole Królestwa Węgier. Niezależnie od ekspozycji historycznych, głównym magnesem dla odwiedzających jest panoramiczny widok na całe Zakole Dunaju. Wieża Salomona W centralnej części kompleksu wznosi się Wieża Salomona – masywna, heksagonalna budowla mieszkalna z XIII wieku. Swoją nazwę zawdzięcza legendzie, według której więziono tam węgierskiego króla z dynastii Arpadów. Dziś nie ma jednak wątpliwości, że powstała kilka wieków później. W wieży, będącej dziś w pełni odrestaurowanym obiektem, mieści się muzeum. Pałac Królewski Wizyta w Pałacu Królewskim pozwala cofnąć się do czasów dworu Macieja Korwina. Odrestaurowany dwukondygnacyjny dziedziniec, Fontanna Herkulesa dłuta Giovanniego Dalmaty i wykonana z czerwonego marmuru gotycka Lwia Fontanna są kluczowymi punktami programu zwiedzania. Szlaki i rejsy widokowe Średniowieczne i renesansowe obiekty nie są jedynymi atrakcjami Wyszehradu. Nie można zapomnieć o niezwykłych walorach krajobrazowych tego miejsca. Nad Dunajem wytyczono wiele ścieżek pieszych. Spacer wzdłuż promenady pozwala cieszyć się wspaniałym nadrzecznym krajobrazem. Nie można nie wspomnieć, że w obszarze Zakola Dunaju organizowane są też rejsy. Wyszehrad doskonale łączy się też z innymi atrakcjami regionu, takimi jak Esztergom i Szentendre. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Największy ziemniak świata stoi w Polsce. To duma regionu i symbol lokalnej tożsamości
Dziewięciometrowy Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu to prawdopodobnie największy taki monument na świecie. Choć rzeźba często budzi uśmiech, ma ważne znaczenie symboliczne. Dlaczego ktoś postanowił uhonorować warzywo?
Spis treści: Gdzie znajduje się Pomnik Ziemniaka? Co symbolizuje Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu? Jak wygląda pomnik ziemniaka? Co jeszcze warto zobaczyć w Biesiekierzu? Biesiekierz, niewielka wieś w województwie zachodniopomorskim, nie jest miejscowością turystyczną, a mimo to słyszało o niej wiele osób. To dzięki osobliwemu monumentowi, o którym zrobiło się głośno już w latach 80. XX wieku. Mowa o słynnym pomniku przedstawiającym ziemniaka, pierwszym takim monumencie w Polsce i prawdopodobnie największym na świecie. Osoby, które nie znają historii pomnika, mogą zastanawiać się, dlaczego ktoś postanowił uhonorować warzywo, w dodatku tak pospolite? Zapewniamy, że jest w tym sens. Nie bez powodu mówi się, że Biesiekierz jest polską stolicą ziemniaka. Gdzie znajduje się Pomnik Ziemniaka? Wiele polskich miast jest kojarzonych ze zdobiącymi ich place i ulice monumentami. Pomnik UFO jest główną atrakcją w Emilcinie, a w Krakowie... krakowskie pomniki można wymieniać niemal w nieskończoność. Wystarczy wskazać choćby na słynny Pomnik Tadeusza Kościuszki, Mikołaja Kopernika czy Adama Mickiewicza, a i tak będzie to zaledwie kilka przykładów z długiej listy krakowskich monumentów. Gdy mowa o Pomniku Ziemniaka, wielu osobom może przyjść na myśl stolica Wielkopolski. To akurat błędne skojarzenia. W Poznaniu stoi Pomnik Pyry, a to nie to samo. Monument, o którym mowa w tym artykule, powstał w Biesiekierzu. Ta niewielka miejscowość znajduje się w południowo-zachodniej Polsce – w województwie zachodniopomorskim, w powiecie koszalińskim. Przejeżdżając tamtędy, nie sposób przeoczyć jej główną atrakcję. Pomnik Ziemniaka wznosi się tuż przy drodze wojewódzkiej nr 112, przed zabudowaniami zamkniętej w 1991 roku Stacji Hodowli Roślin. Co symbolizuje Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu? Niektóre pomniki, upamiętniają ważnych ludzi, którzy zapisali swoje nazwiska na kartach historii. Inne są dedykowane wydarzeniom o znaczeniu dziejowym, ale są też takie, które wydają się być osobliwym żartem, jak choćby szczeciński Pomnik Paprykarza albo Pomnik Ziemniaka w Biesiekierzu. Ten pierwszy rzeczywiście jest przede wszystkim atrakcją turystyczną, choć nie można nie wspomnieć, że szczecińska konserwa rybna jest znana nie tylko w Polsce, ale także w 32 krajach świata. Więc być może upamiętnienie w formie pomnika, a właściwie instalacji, jest tu jak najbardziej na miejscu? Takich wątpliwości nie ma w kwestii Pomnika Ziemniaka. Trzeba bowiem wiedzieć, że to właśnie Biesiekierz jest polską stolicą tego warzywa (choć mieszkańcy Poznania mogą mieć inne zdanie na ten temat). W tamtejszej Stacji Hodowli Roślin, utworzonej po II wojnie światowej w majątku rodziny von Kameke, wyhodowano aż dziewięć nowych odmian tego warzywa. W latach 80. XX wieku ówczesny dyrektor instytucji, Mariusz Roeder, postanowił upamiętnić to osiągnięcie. Jak wygląda pomnik ziemniaka? Realizacją jego wizji zajął się artysta rzeźbiarz Wiesław Adamski, którego dzieła były wystawiane między innymi w Berlinie, Paryżu, Madrycie i Waszyngtonie. Spod jego dłuta wyszedł choćby pomnik Józefa Piłsudskiego, który jest ozdobą Szczecinka. Prace trwały niemal rok. Oficjalne odsłonięcie Pomnika Ziemniaka nastąpiło latem 1983 roku. Monument przedstawia bulwę ziemniaczaną, podtrzymywaną przez trzy stalowe ramiona. Warzywo mierzy 395 cm, natomiast podstawa – ponad 500 cm. Pomnik wznosi się na 9 metrów i jak głosi wieść, jest najwyższym monumentem poświęconym ziemniakowi, nie tylko w Polsce, ale i na świecie. Wysokość Pomnika Ziemniaka nie jest przypadkowa. Stanowi nawiązanie do nowych odmian warzywa, które zostały wyhodowane w Biesiekierzu. Nie tylko pomnik O tym, jak duże znaczenie ma dla mieszkańców Biesiekierza ziemniak, niech świadczy fakt, że to warzywo ma swoje miejsce także w herbie gminy. Zainspirowało też Zygmunta Królaka, tamtejszego poetę, do napisania utworu na jego cześć. Czy ktoś jeszcze ma wątpliwości, gdzie w Polsce znajduje się stolica tego warzywa? Co jeszcze warto zobaczyć w Biesiekierzu? Pomnik Ziemniaka bez wątpienia jest największa atrakcją Biesiekierza. Największą, ale nie jedyną. Co jeszcze warto zobaczyć, będąc na miejscu? We wsi znajduje się wybudowany w XIV wieku kościół pod wezwaniem Chrystusa Króla, którego wnętrze zdobią barokowe rzeźby, późnorenesansowy ołtarz, pochodząca z XVII wieku chrzcielnica i gotycki dzwon. Ten urokliwy obiekt z całą pewnością zainteresuje wszystkich miłośników architektury sakralnej. Będąc na miejscu, warto zobaczyć także pochodzący z przełomu XIX i XX stulecia zespół parkowo-pałacowy, rozpościerający się na terenie o powierzchni ponad dwóch hektarów. Tamtejsza aleja dębowa, składająca się z dziewięciu drzew, jest chroniona jako pomnik przyrody. W tym miejscu trzeba jednak wspomnieć, że pałac jest własnością prywatną i nie zawsze można wejść na jego teren. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Adżman to połączenie arabskiej nowoczesności i tradycji. Znalazłem tu ukryty skarb przyrody
Zanurzony w nowoczesności emirat Ajman (Adżman) często zaskakuje swoim silnym przywiązaniem do tradycji. Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich piszemy w najnowszym wydaniu „Travelera”!
Spis treści: Stocznia w Adżmanie Targ suk Saleh Promenada Ajman Corniche Ajman Museum Rezerwat Al Zorah Adżman – informacje praktyczne Dzień zaczyna się od zapachu drewna. Świeżo przyciętych desek, trocin zsuwających się strugami spod hebla, gęstej żywicy. Wdycham go o świcie, przysłuchując się stukotowi młotków i rozmowom toczonym przez rzemieślników. Stocznia w Adżmanie O tej godzinie w stoczni panuje niewielki ruch, ale praca już trwa. Wszystko powstaje tu ręcznie, bez pośpiechu, z wykorzystaniem technik przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Liczy się przede wszystkim jakość, a nie ilość. Jestem w stoczni w Adżmanie, mieście będącym głównym punktem najmniejszego emiratu w ZEA. To najstarsza i ostatnia już w tym regionie stocznia zajmująca się produkcją i naprawą łodzi dau. Przez wieki te wąskie statki napędzane trójkątnym żaglem przecinały Zatokę Perską. Aż do połowy ubiegłego wieku kursowały między krajami arabskimi i wschodnim wybrzeżem Afryki, wykorzystując do tego siłę wiatru. Niosły przyprawy, daktyle, ryby, perły, a w drodze powrotnej głównie drewno, którego tu, w pustynnym otoczeniu, zawsze brakowało. Dau ożywiały handel, który pozwolił Emiratom Arabskim na szybką ekspansję i rozwój. Wciąż jeszcze można je tu zobaczyć, choć dziś są w mniejszości. Bogaci mieszkańcy kraju chętniej wybierają napędzane silnikami motorówki. Zamiłowanie do dau wciąż mają jednak we krwi – często nawet nowoczesne, odlewane z kompozytów kadłuby nawiązują kształtem do tradycyjnych statków. Drewniane dau mają zbyt wiele zalet, by tutejsza społeczność zupełnie je porzuciła. Wielu rybaków używa łodzi odziedziczonych po ojcach i dziadkach. Trzeba o nie dbać i je naprawiać. Pracy dla szkutników więc nie brakuje. Ostatnio jednak stocznia zyskała dodatkową wartość – jest traktowana jako miejsce o znaczeniu historycznym i edukacyjnym. Można się tu wybrać na wycieczkę z przewodnikiem, a przy odrobinie szczęścia nawet spróbować swoich sił w szkutnictwie. Targ suk Saleh Na podobne ślady przeszłości w Adżmanie da się natrafić niemal codziennie. Stocznia znajduje się niemal w samym centrum, ginie jednak w modernistycznym krajobrazie pełnym betonu, stali i szkła. Podobne otoczenie ma suk Saleh, prawdopodobnie najstarszy targ w Emiratach. Powstał na początku lat 50. ubiegłego wieku, a dekadę temu przeszedł gruntowną modernizację, podczas której jednak zachowano pierwotną bryłę obiektu. Gdy wchodzę pod lekki dach z liści palmowych, przepuszczający pojedyncze smugi światła, nowoczesne wieżowce znikają momentalnie z pola widzenia. Wystarczą dwa kroki, by wpaść w unoszący się w powietrzu odurzający zapach przypraw, kadzideł i egzotycznych perfum. Może się od tego zakręcić w głowie. – Wizyta u nas to zupełnie inne doświadczenie niż przemierzanie galerii handlowej – przekonuje mnie Mohammed Shahid, Pakistańczyk, który od niemal trzech dekad prowadzi tu sklep Al Molouk. – Każda rzecz dostępna na suku jest unikatowa. To nie jest przemysłowa produkcja, ale efekt pracy rzemieślników. Klienci przychodzą tu też po to, by po prostu spotkać się z kupcami, pogadać, skorzystać z ich wiedzy. Większość z kupujących to turyści z innych krajów arabskich szukający misternie haftowanych ubrań, wyrobów skórzanych, biżuterii. Przyciąga ich tu też to, co wielu Europejczyków zniechęca – możliwość targowania się. Ta sztuka pozostaje jednak dla mnie niemal obca. Próbując zbić cenę, czuję się bardzo niezręcznie. Z fascynacją obserwuję jednak toczący się na moich oczach handlowy spektakl – przerzucanie się cenami, lamenty, unoszenie rąk ku niebu, idące w ruch kalkulatory. Wszystko jest elementem tego specyficznego teatru. Promenada Ajman Corniche Gdy opuszczam targ, momentalnie wracam do nowoczesnego miasta. Adżman, tworzący z sąsiednim Dubajem niemal jeden ciąg zabudowy, nie odbiega od miejsc, które stają nam przed oczami, gdy mówimy o Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Jest oazą przepychu, technologii, triumfu człowieka nad krajobrazem. Najprzyjemniejszym zaś miejscem w tym otoczeniu jest klimatyczna promenada Ajman Corniche. To prawdziwe serce miasta. 4 km deptaka z pięknymi plażami, kawiarniami i restauracjami. Emiratczycy przyjeżdżają tu nawet z odległych miejscowości, by podziwiać zachody słońca, a także na bardzo tu lubiane rodzinne pikniki – wyposażeni w dziesiątki pakunków i pudełek z jedzeniem. Siadam z kawą w jednej z urokliwych kawiarenek. Przede mną rozciąga się Ajman Beach uważana za najpiękniejszą plażę w całych Emiratach. Co ważne, mimo tej opinii pozostaje ona przy tym niezbyt zatłoczona. Wieczorami na okolicznych murkach zobaczyć można grupy młodzieży. Wygłupiają się, śmieją, choć mam wrażenie, że cały czas ogranicza ich surowy nakaz pewnej obyczajowej poprawności – jaki czuje się w każdym z emiratów. Tak czy inaczej to tutaj rodzą się nastoletnie miłości i przyjaźnie. Powoli nasiąkam tym klimatem. Ajman Museum Następnego dnia jadę zwiedzić Stary Fort. To monumentalna budowla z koralowca, kamienia i cegły mułowej powstała w XVIII w. Obecnie to Ajman Museum. Zobaczyć tu można makiety łodzi dau i warsztatów szkutniczych, a także bogatą dokumentację emirackiego dziedzictwa: zdjęcia i inne pamiątki z czasów poławiaczy pereł, a więc sprzed ery nafty. Są tu więc obrazy i opowieści o tym, co ważne w emiracie: systemy irygacyjne faladż, tradycyjne domy i stroje, rękopisy, a także dawna broń. To naprawdę potężna piguła wiedzy o Adżmanie i nie tylko. Muszę to spokojnie przetrawić, poukładać sobie w głowie – najlepiej w jakimś odludnym miejscu. Co ciekawe, umknięcie do świata natury okazuje się tu zadziwiająco łatwe. I wbrew pozorom, nie musi być to, jak na przykład w Dubaju, wycieczka na piaszczystą pustynię. Rezerwat Al Zorah Adżman skrywa bowiem w granicach miasta prawdziwą perłę. To rozciągający się na niemal 200 ha rezerwat przyrody Al Zorah. Jego sercem jest płytka laguna otoczona gęstymi lasami namorzynowymi. Mimo objęcia terenu ochroną nie został on wyłączony z użytkowania – dozwolone jest przemierzanie kanałów kajakami i łodziami, można się też wybrać na spacer po drewnianych kładkach, popływać z maską i rurką lub wstąpić na pobliskie 18-dołkowe pole golfowe. Na chętnych czeka też plaża. Jadę tam na początku dnia, by uniknąć najwyższych temperatur i palącego słońca. Wypożyczam kajak i wypuszczam się na spokojne wody, próbując wypatrzyć kryjące się tu ptaki. Wysokie sylwetki nowoczesnych budynków tylko co jakiś czas migają na horyzoncie, pomiędzy drzewami, przypominając, że formalnie wciąż jestem w obrębie miasta. Al Zorah okazuje się równie spektakularnym terenem jak sama metropolia i podobnie jak ona – choć trudniej to dostrzec – jest częściowo dziełem człowieka. Władze emiratu już kilkanaście lat temu zdały sobie sprawę, że lasy namorzynowe odgrywają niebagatelną rolę w redukcji dwutlenku węgla, łagodzą zmiany klimatu i chronią regiony nabrzeży przed sztormami. Szejkowie, przyzwyczajeni do działania na dużą skalę, postanowili więc ten teren zielony powiększyć – opracowano plan zasadzenia dodatkowych 500 tys. nowych drzew i podwojenia powierzchni rezerwatu. Plątanina kanałów pozwala penetrować go godzinami. Mijam zarośla, w których podziwiam grupki flamingów brodzących w płytkiej wodzie. To obraz, który może zachwycić. Mam wrażenie, że Al Zorah tworzy świat niemal kompletny – ekosystem mangrowców, turkusowych lagun i piaszczystych plaż. To miejsce udowadnia, że rozwój nie zawsze musi oznaczać destrukcję. Przy odrobinie chęci nadal potrafimy koegzystować z naturą, wystarczy po prostu pozwolić jej być tuż obok. Adżman – informacje praktyczne Dojazd Z Dubaju do Adżmanu można dojechać autobusem E400 albo E411 za 13–18 zł (godzina jazdy) lub taksówką za 80–130 zł. Transport Po samym mieście najlepiej poruszać się pieszo. Można też skorzystać z dobrze rozwiniętej sieci autobusów miejskich. Główna stacja to Al Musalla, a ceny za przejazd zależą od kierunku i zaczynają się od 3 dirhamów (3 zł). Za bilety można zapłacić kartą na pokładzie autobusu. Noclegi Różnica w cenach noclegów pomiędzy hotelami i wynajmowanymi apartamentami potrafi być spora. Za oferowane przez osoby prywatne pokoje zapłacisz w przeliczeniu ok. 150 zł za noc dla 2 os. W większości hoteli ceny zaczynają się od ok. 500 zł, a tańsze zazwyczaj mają fatalne oceny. Dobra okazja to Radisson Blu Hotel – standardowa dwójka to koszt ok. 650 zł. Niezłym kompromisem pomiędzy ceną a jakością może pochwalić się też Onyx Hotel Apartments (ok. 300 zł). Jedzenie Jednym z narodowych dań ZEA jest khuzi, szczególnie popularne w Adżmanie. To specjał z pieczonej jagnięciny podawany z ryżem oraz warzywami, orzechami i rodzynkami. Charakter daniu nadają wyraziste przyprawy, m.in. kardamon, cynamon, szafran i gałka muszkatołowa. Warto wiedzieć Nowocześnie wyglądający Adżman kultywuje tradycje wynikające z religii islamskiej. Przyjęte jest, by w miejscach publicznych ubierać się skromnie, unikać noszenia obcisłych lub mocno odsłaniających ciało ubrań – dotyczy to zwłaszcza kobiet. Zasady te nie obowiązują na plażach czy w hotelowych basenach, gdzie dozwolone są stroje kąpielowe. Źródło: archiwum NG Więcej o Zjednoczonych Emiratach Arabskich przeczytasz w magazynie „National Geographic Traveler” nr 1/2026.
Nowe podatki i opłaty turystyczne w Europie w 2026 – sprawdź gdzie zapłacisz więcej
Nowy rok to nowe podróże. Planując kolejny wyjazd, warto sprawdzić, czy w wybranym miejscu nie czekają dodatkowe, nieoczywiste koszty w postaci lokalnych podatków lub opłat turystycznych. Przedstawiamy listę miejsc, w których wraz z nowym rokiem wchodzą w życie nowe opłaty dla odwiedzających.
Wzrost popularności tzw. tanich linii lotniczych, dzięki którym w krótkim czasie i za stosunkowo niewielki koszt jesteśmy w stanie przetransportować się do miejsc oddalonych o kilka tysięcy kilometrów, przyczynił się do wzrostu mody na podróżowanie. Niektóre z najpopularniejszych europejskich kierunków – takich jak Barcelona, Majorka czy Rzym – muszą dziś borykać się z wyjątkowym wzrostem liczby turystów. Wiele z tych miejsc nakłada na podróżujących opłaty lub podatki turystyczne, mające na celu finansowanie lokalnej infrastruktury. Przed wyczekiwanym wyjazdem warto więc sprawdzić, czy cel naszej podróży nie wiąże się z nieoczekiwanymi wydatkami. Włoskie opłaty Od pierwszego lutego turyści chcący zobaczyć z bliska słynną Fontannę di Trevi będą musieli zmierzyć się z nową opłatą. 2 euro, pobierane od odwiedzającego, zostanie przeznaczone na pokrycie kosztów utrzymania atrakcji oraz zarządzanie tłumami. W ciągu pierwszego roku miasto spodziewa się zebrać aż 6,5 mln euro (31,3 mln zł). A co, jeśli nie chcesz płacić? Możliwość oglądania barokowego zabytku z większej odległości pozostanie darmowa. Włosi nie muszą ponosić opłaty za oglądanie fontanny. Innym miastem, które od lat zmaga się z napływem turystów, jest Wenecja. Nic więc dziwnego, że od nowego roku władze miasta zdecydowały się wydłużyć okres funkcjonowania tzw. opłat wjazdowych dla turystów jednodniowych. W 2026 r., przez 60 dni w sezonie turystycznym (tj. od 3 kwietnia do 26 lipca), turyści planujący kilkugodzinny pobyt w mieście będą musieli uiścić opłatę w wysokości od 5 do 10 euro, w zależności od terminu rezerwacji (im później, tym drożej). Z opłaty zwolnieni są mieszkańcy Wenecji, osoby nocujące w mieście, studenci, miejscy pracownicy oraz dzieci poniżej 14. roku życia. Nawet jeśli dana grupa nie podlega opłacie, konieczna jest rejestracja wjazdu — brak wygenerowanego kodu QR może skutkować karą sięgającą nawet 300 euro. Nowy podatek ekologiczny na Teneryfie Wyspy Kanaryjskie stanowią popularną destynację dla europejskich podróżników. Ocean oraz zapierające dech w piersiach krajobrazy z roku na rok przyciągają miliony turystów. Od stycznia 2026 roku osoby chcące doświadczyć widoków Teneryfy będą musiały zastosować się do nowej opłaty, z której środki zostaną przeznaczone na inwestycje w kanaryjskie parki narodowe. Od nowego roku wejście na najpopularniejsze górskie szlaki — m.in. szlak nr 10 prowadzący na szczyt wulkanu Teide — zostanie objęte ekologicznym podatkiem w wysokości od 10 do nawet 25 euro. Wysokość należnej kwoty będzie zależna od wybranej trasy oraz od tego, czy turyści podróżują z przewodnikiem, czy samodzielnie (droższa będzie indywidualna wspinaczka). Podróżując po kontynentalnej Hiszpanii należy również pamiętać o innych podatkach funkcjonujących w najpopularniejszych regionach kraju. W Katalonii regionalny podatek turystyczny obowiązuje równolegle z miejską dopłatą w Barcelonie, która w 2026 roku wzrośnie z 4 do 5 euro za noc. Podatki w innych częściach Europy Nowymi opłatami zostanie objęte także jedno z najbardziej rozpoznawalnych holenderskich miejsc — skansen wiatraków Zaanse Schans. Od przyszłej wiosny ta niewielka miejscowość wprowadzi opłatę dla turystów w wysokości 17,50 euro za osobę. Zebrane środki mają przede wszystkim zrekompensować straty ponoszone przez lokalną społeczność w wyniku intensywnego ruchu turystycznego. Choć na co dzień mieszka tam zaledwie około 100 osób, w 2024 roku miejscowość odwiedziło ponad 2,4 mln turystów. Dodatkowe wydatki czekają również osoby planujące podróż do Norwegii. Tamtejszy rząd zdecydował się na wprowadzenie tzw. turystycznej „opłaty odwiedzającego” (visitor contribution). Dopłata obejmie wszystkich turystów i wyniesie 3% kosztu noclegu — z wyłączeniem osób nocujących w namiotach i kamperach. Charakter opłaty jest fakultatywny: jej wprowadzenie zależy od decyzji władz lokalnych, a funkcjonowanie nowego podatku ma rozpocząć się wiosną. Źródło: TimeOut Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Nowa atrakcja w Krynicy-Zdroju. Beskidy z zupełnie nowej perspektywy
Już wkrótce zimowi kuracjusze zyskają możliwość podziwiania panoramy Beskidów z zupełnie nowej perspektywy. Stanie się to za sprawą wieży widokowej na Górze Parkowej, która oficjalnie zostanie otwarta 10 stycznia.
Krynica-Zdrój od lat uchodzi za jedno z najpopularniejszych polskich uzdrowisk. Tamtejsze stoki narciarskie, takie jak Słotwiny czy Jaworzyna, w sezonie zimowym przyciągają rzesze entuzjastów sportów śnieżnych. W 2019 roku swoją premierę miała drewniana trasa widokowa prowadząca przez korony drzew, ulokowana na jednej z krynickich gór. Atrakcja szybko stała się ważnym turystycznym magnesem regionu, goszcząc tłumy odwiedzających zarówno latem, jak i zimą. Krynica chce teraz powtórzyć ten sukces, budując kolejny spektakularny punkt widokowy w mieście Nikifora. Widok z 36 metrów Na szczycie wieży widokowej na Górze Parkowej powstał taras widokowy, umożliwiający podziwianie panoramy Beskidów ze wszystkich stron. Aby spojrzeć na góry z zupełnie nowej perspektywy, turyści będą musieli wspiąć się na wysokość 36 metrów. Będzie to możliwe na dwa sposoby: zewnętrzną klatką schodową, z której wraz z każdym kolejnym stopniem zmieniać się będzie oglądany krajobraz, lub specjalną windą, umożliwiającą dotarcie na taras osobom z niepełnosprawnościami ruchowymi. Taras widokowy zapewni również dodatkowe emocje osobom poszukującym mocniejszych wrażeń. Fragment podestu wykonany ze szkła pozwoli jeszcze wyraźniej odczuć wysokość, na której znajduje się nowa atrakcja Krynicy. Wielka premiera Otwarcie nowej wieży widokowej zbiega się z obchodami 90-lecia istnienia kompleksu rekreacyjnego zlokalizowanego na szczycie wzgórza. Huczne otwarcie nowej atrakcji podzielono więc na dwa etapy. Pierwsze, premierowe zwiedzanie zaplanowano na 10 stycznia. Polskie Koleje Linowe, będące głównym inwestorem wieży, zapowiadają ten dzień następująco: „Pierwsi turyści będą mogli wejść na wieżę i zobaczyć panoramę Krynicy oraz okolicznych gór z zupełnie nowej perspektywy. Wieża będzie czynna codziennie w godzinach pracy kolei. Zamknięcie nastąpi na pół godziny przed ostatnim kursem wagonu”. Prawdziwe świętowanie rozpocznie się jednak tydzień później. 17 stycznia zaplanowano dzień pełen atrakcji związanych z otwarciem nowej dumy górskiego uzdrowiska. W programie znalazły się m.in. efektowne pokazy fireshow, koncerty utworów Jana Kiepury i Márthy Eggerth, a także pokaz laserów i fajerwerków. O ile nawiązania do najsłynniejszego krynickiego kuracjusza są w pełni zrozumiałe, o tyle wątpliwości może budzić wykorzystanie pirotechniki, która – jak powszechnie wiadomo – zakłóca spokój zwierząt, a w skrajnych przypadkach może prowadzić nawet do ich śmierci. Góra Parkowa – atrakcja Krynicy-Zdroju Nowa wieża widokowa powstała na Górze Parkowej w Krynicy-Zdroju. Szczyt ten już od lat należy do największych atrakcji tego małopolskiego miasta. Na wzgórze można dostać się koleją linowo-terenową, będącą najstarszym tego typu środkiem transportu w Polsce. Wagoniki wspinają się po zboczu góry nieprzerwanie od 1937 roku. Na szczycie znajduje się również m.in. Polana Muzyki i Światła, gdzie ustawiono kwietne rzeźby przedstawiające różne instrumenty muzyczne. Źródło: Gazeta Krakowska Nasz autor Olaf Kardaszewski Absolwent Instytutu Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie student magisterskiego kierunku Studiów Miejskich na tej samej uczelni. Interesuje się społecznymi i kulturowymi aspektami zmieniającego się świata, o czym chętnie pisze w swoich pracach. Współprowadzący projekt „Podziemna Warszawa” w National Geographic Polska. Uwielbia podróże, w trakcie których zawsze stara się obejrzeć mecz lokalnej drużyny piłkarskiej.
Gorąca wyspa bez lotniska i kurortów. Tu rosną jedne z najlepszych pistacji na świecie
Egina, perła Zatoki Sarońskiej, od wieków stanowi kluczowy punkt komunikacyjny i strategiczny na szlaku morskim łączącym Peloponez z Attyką. Jej geograficzne położenie, bliskie stolicy Grecji, definiuje zarówno jej historię, jak i współczesny charakter. Jakie atrakcje oferuje Egina? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
Spis treści: Podmiejska strefa wypoczynkowa Aten Egina w mitologii Egina w historii Współczesna Egina Najważniejsze atrakcje wyspy Wyspa ma bogatą historię, zakorzenioną w greckiej mitologii. Dzięki dogodnej lokalizacji, dziś pełni funkcję łatwo dostępnej enklawy spokoju. Od imponujących ruin świątyń po unikatową kulturę uprawy pistacji – Egina ma do zaoferowania coś dla każdego. Podmiejska strefa wypoczynkowa Aten Egina, druga największa wyspa archipelagu Wysp Sarońskich, znajduje się w administracji zdecentralizowanej Attyka, w regionie o tej samej nazwie i jednostce regionalnej Wyspy. Wyspa jest oddalona od greckiej stolicy o zaledwie 30 km. Z portu w Pireusie można tam dopłynąć w zaledwie 40 minut. To sprawia, że w sezonie turystycznym Egina staje się czymś w rodzaju podmiejskiej strefy wypoczynkowej Aten. Egina w mitologii Egina, jak większość greckich miejsc o głębokiej historii, jest mocno zakorzeniona w mitologii. Według legendy, nazwa wyspy pochodzi od imienia nimfy Aiginy, córki Asoposa. Zeus, władca bogów, porwał Aiginę i sprowadził ją na tę wyspę, aby ukryć się przed zazdrosną żoną, Herą. Z tego połowicznie boskiego związku narodził się Ajakos, który później stał się jedną z najważniejszych postaci mitologii greckiej, pełniąc po śmierci funkcję sędziego świata podziemi. Opowieść o Myrmidonach Opowieść o Ajakosie niesie ze sobą głębszy wymiar dotyczący genezy mieszkańców wyspy. Jak głosi legenda, gdy syn Zeusa i nimfy Aiginy powrócił na wyspę, zasmucił się tym, że teren był pustynny i bezludny. Poprosił ojca o stworzenie ludzi, którzy zaludnią te ziemie. Zeus, w akcie boskiej interwencji, przemienił miejscowe mrówki w istoty ludzkie. W ten sposób narodził się waleczny lud Myrmidonów. Egina w historii Na przestrzeni wieków rola Eginy ulegała znaczącym zmianom. Z morskiej potęg, wyspa stała się obiektem zakusów piratów. W historii nowożytnej, przez krótki czas pełniła rolę centrum odrodzenia greckiej państwowości. Morska potęga W starożytności Egina była jednym z wiodących ośrodków handlowych i potęg morskich w Zatoce Sarońskiej, konkurując o dominację z dynamicznie rozwijającymi się Atenami. Do dziś świadczą o tym imponujące ruiny. W Kolonie, zaledwie kilkaset metrów od głównego portu, znajdują się pozostałości starożytnego portu i świątyni. Najbardziej rozpoznawalnym elementem jest ostatnia stojąca kolumna doryckiej świątyni Apollina. Jednak ewolucja wyspy zaczęła podążać w innym kierunku w okresie bizantyjskim i średniowiecznym. W tamtym czasie zagrożenie ze strony piratów (w tym Saracenów) stało się tak poważne, że ludność musiała porzucić bezpieczne porty i schronić się w głębi lądu. Ufortyfikowane sanktuarium na wzgórzu Bezpieczeństwo zapewniła Paleochora, osada zbudowana na górskim zboczu, funkcjonująca jako ufortyfikowany zamek i schronienie przed najazdami. Opuszczenie wybrzeża i przeniesienie centrum życia do fortecy oznaczało historyczną decyzję o przedłożeniu przetrwania nad handel i dobrobyt. Założona około 896 roku Paleochora stanowi namacalny dowód na cykl historyczny wyspy – od morskiej otwartości do lądowej izolacji i obrony. Paleochora dziś jest wymarłą osadą, a przy tym – także niezwykle ważnym zabytkiem. Zachowało się tam wiele ruin bizantyjskich kościołów. Krótki sen o stolicy Najbardziej doniosły, choć krótki epizod w nowożytnej historii Eginy, nastąpił po wywalczeniu niepodległości. Po rewolucji 1821 roku i przed ostatecznym ustanowieniem Nauplionu jako stałej stolicy, Egina pełniła funkcję tymczasowej, strategicznej siedziby rządu (w latach 1827–1829). Prezydent Ioannis Kapodistrias wybrał wyspę jako pierwsze centrum administracyjne rodzącego się państwa. Za tym wyborem przemawiało kilka kluczowych czynników: bezpieczeństwo – wyspa oferowała naturalną ochronę przed osmańskimi wojskami lądowymi, które wciąż kontrolowały znaczną część kontynentalnej Grecji; położenie morskie – bliskość kluczowych ośrodków w Zatoce Sarońskiej pozwalała na szybką komunikację z flotą i sojusznikami; infrastruktura – mimo zniszczeń wojennych Egina dysponowała portem i zapleczem, które pozwoliło na szybkie zorganizowanie administracji. Kruche dziedzictwo Kapodistriasa Wizja Kapodistriasa dotyczyła nie tylko administracji, ale przede wszystkim odbudowy społeczeństwa. Z jego rozkazu zbudowano sierociniec, który przeszedł do historii jako pierwszy grecki budynek użyteczności publicznej w niepodległym państwie. Został on zaprojektowany, by zapewnić schronienie, wyżywienie i edukację dla około 600 sierot, ofiar wojny. Co istotne, do budowy wykorzystano kamienie pochodzące ze starożytnych ruin i fortyfikacji Eginy, co symbolizowało budowę nowej Grecji na fundamencie antycznej spuścizny. Sierociniec był odzwierciedleniem oświeceniowej wizji Kapodistriasa. Oprócz szkół i warsztatów (stolarskich i kowalskich), kompleks ten mieścił także Publiczną Bibliotekę Narodową, Narodowe Muzeum Archeologiczne i Narodową Drukarnię. Celem było stworzenie nowej, wykształconej elity dla młodego narodu. Niestety, po zabójstwie Kapodistriasa i wewnętrznych konfliktach, ta wzniosła wizja załamała się. Sierociniec przestał działać, a od 1880 roku, na prawie stulecie, został przekształcony w więzienie dla więźniów kryminalnych i politycznych. Szybka transformacja centrum wiedzy w symbol ucisku stała się bolesną metaforą niestabilności politycznej Grecji w XIX wieku. Współczesna Egina Współczesna Egina, mimo że musi mierzyć się z wyzwaniami wynikającymi z intensywnej urbanizacji i turystyki sezonowej, zbudowała swoją tożsamość ekonomiczną wokół jednej, wyjątkowej uprawy. Podczas gdy tradycyjne rzemiosło ustąpiło miejsca usługom, wyspa odnalazła nowy motor napędowy – pistacje. Złoto wyspy Intensywna uprawa pistacji rozpoczęła się tam w XIX wieku. Lokalna gleba i klimat okazały się idealne do tego celu, dzięki czemu pistacje z Eginy (Fistikia Aeginis) zyskały międzynarodową renomę. Choć drzewo wydaje pierwsze owoce po czterech latach, a zbiory trwają od sierpnia do połowy września, to wydajność jest znacząca, osiągając od 500 do 700 ton rocznie. Kluczowym elementem w strategii marki Eginy było uzyskanie w 1993 roku statusu Chronionej Nazwy Pochodzenia dla Fistikia Aeginis. Najważniejsze atrakcje wyspy Egina oferuje turystom bogactwo atrakcji, wśród których na pierwszy plan wysuwają się antyczne ruiny. Należy jednak podkreślić, że wyspa ma do zaoferowania coś więcej. Odbywa się tam słynny festiwal, a przyjezdnych zachwycają także obiekty kulturalne i miejsca kultu. Świątynia Afai Egina może poszczycić się jednym z najważniejszych i najlepiej zachowanych zabytków starożytnej Grecji – świątynią Afai. Zlokalizowana na wzgórzu porośniętym lasem piniowym, powstała około 500 roku p.n.e., stanowiąc doskonały przykład architektury doryckiej, wzniesiony na długo przed sławą ateńskiego Partenonu. Architektura świątyni jest najlepszym dowodem na to, jak dobrze starożytni projektanci rozumieli optykę. Podobnie jak w przypadku innych wielkich budowli doryckich, zastosowano tam subtelne korekty wizualne – kolumny narożne są nieco szersze niż pozostałe, aby na tle jasnego nieba nie sprawiały wrażenia zbyt cienkich. Należy podkreślić, że dzisiejsze białe ruiny nie oddają pierwotnego wyglądu sanktuarium. Antyczne posągi na przyczółkach były kolorowe, a detale, jak włosy czy trzymane w dłoniach włócznie i łuki, wykonane były z metalu. Te elementy nadawały rzeźbom dynamiczny charakter, który zaginął w wyniku upływu czasu. Aegina Fistiki Fest Od 2008 roku, corocznie we wrześniu odbywa się Aegina Fistiki Fest, najważniejsze wydarzenie festiwalowe w Zatoce Sarońskiej. Festiwal ten przyciąga ponad 20 tysięcy odwiedzających. Wydarzenie jest syntezą handlu i kultury. Promenada portowa ożywa dzięki komercyjnej wystawie, na której około 60 straganów oferuje pistacje i produkty pochodne – od prażonych przysmaków, po słodycze. Program kulturalny, odbywający się pod hasłem „Ziemia, Światło, Smak, Kultura”, obejmuje seminaria gastronomiczne prowadzone przez sławnych szefów kuchni, wystawy rękodzieła (biżuteria, ceramika) inspirowanego pistacjami i edukacyjne pokazy tkania tradycyjnych koronek kopaneli. Pozostałe atrakcje wyspy Wśród innych ciekawych miejsc na Eginie należy wyróżnić: Klasztor Agios Nektarios, popularne miejsce pielgrzymkowe, zabytki historyczne, takie jak Wieża Markellosa oraz Dom Nikosa Kazantzakisa, sławnego greckiego pisarza. Źródło: National Geographic Polska Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Tu odlicza się sekundy do Nowego Roku. Przez resztę roku liczy się uwagę przechodniów
Times Square nie jest klasycznym placem miejskim, lecz dynamicznym węzłem komunikacyjnym, gdzie krzyżują się Broadway i Seventh Avenue, tworząc jedno z najbardziej intensywnie użytkowanych miejsc w przestrzeni miejskiej świata. To właśnie tutaj po raz pierwszy w historii miasta wprowadzono obowiązek instalowania świetlnych reklam jako elementu architektury, co na trwałe ukształtowało wizualną tożsamość Nowego Jorku.
Spis treści: Historia Times Square w Nowym Jorku Rewitalizacja i przemiany Times Square w XXI wieku Architektura i budynki Times Square Turystyka, ruch i atrakcje Times Square – dzielnica teatralna i centrum rozrywki Times Square w popkulturze Dawniej znany jako Longacre Square, plac ten zyskał nowe oblicze, gdy „The New York Times” przeniósł tu swoją siedzibę. Stopniowo Times Square przekształcał się w tętniące życiem miejsce kultury, sztuki i handlu, które dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych punktów Nowego Jorku. Historia Times Square w Nowym Jorku Times Square w Nowym Jorku to plac znany wcześniej jako Longacre Square, który na przestrzeni lat przekształcił się z niepozornego obszaru na tętniące życiem centrum miasta. Szybki rozwój handlu i urbanizacja Manhattanu wprowadziły tu teatry, restauracje i hotele, tworząc pierwsze zalążki dzielnicy rozrywki. W 1904 roku swoją siedzibę w nowym budynku przy 42. ulicy ulokował The New York Times, co dało początek obecnej nazwie Times Square. Wkrótce rozpoczęto instalację pierwszych elektrycznych reklam. W latach 20. XX wieku Times Square stało się epicentrum rozrywki i luksusu, a jednocześnie zaczęło przyciągać elementy mniej bezpieczne – hazard, prostytucję i przestępczość, co pozostawało wyzwaniem dla władz miasta przez kolejne dekady. W okresie Wielkiego Kryzysu oraz w latach powojennych część teatrów zamknięto lub przeznaczono na kina i sale rozrywki dla dorosłych, co utrwaliło reputację placu jako niebezpiecznej dzielnicy. W latach 60., 70. i 80. XX wieku Times Square był symbolem zaniedbania Nowego Jorku – jego ulice były znane z barów go-go, sex shopów i peep-show, a niektóre bloki określano jako najbardziej obskurne w mieście. Rewitalizacja i przemiany Times Square w XXI wieku Zmiany rozpoczęły się w latach 80., kiedy rozpoczęto budowę nowoczesnych wieżowców biurowych i hoteli. W tym czasie opracowano regulacje miejskie, które wymuszały instalowanie jasnych, podświetlanych szyldów, nadając Times Square charakterystyczny, neonowy krajobraz. Od początku lat 90. proces rewitalizacji nabrał tempa – zakup kilku kluczowych budynków przez firmy takie jak Morgan Stanley i Bertelsmann zapoczątkował przyciąganie nowych najemców i rozwój atrakcji komercyjnych. W połowie lat 90. burmistrz Rudolph Giuliani podjął działania w celu oczyszczenia placu: zamknięto kina pornograficzne, zwiększono obecność policji i wprowadzono przepisy zachęcające do tworzenia atrakcji turystycznych. W tym okresie Disney odrestaurował teatr New Amsterdam, a Madame Tussauds otworzyło swoje muzeum figur woskowych. W efekcie Times Square zyskało nowoczesny, bezpieczny charakter, pozostając jednocześnie centrum rozrywki i handlu. Dziś Times Square to przykład udanej rewitalizacji miejskiej – przyciąga inwestorów, turystów i artystów, będąc jednocześnie symbolem Nowego Jorku jako metropolii światowej. Architektura i budynki Times Square Times Square charakteryzuje się niezwykłym krajobrazem architektonicznym. Na jego obszarze znajdują się zarówno historyczne budynki, jak i nowoczesne wieżowce. Do najważniejszych należą One Times Square, Reuters Building, Times Square Tower, New York Times Building, Bank of America Tower czy New York Marriott Marquis. Plac słynie również z ogromnej liczby podświetlanych reklam, tzw. spectaculars, w tym jumbotronów, które nadają mu niepowtarzalny, neonowy charakter. Billboardy i ekran LED przyciągają wzrok zarówno turystów, jak i mieszkańców, czyniąc Times Square jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w świecie architektury miejskiej i reklamy. Turystyka, ruch i atrakcje Szacuje się, że Times Square w Nowym Jorku przyciąga rocznie około 50 milionów turystów z całego świata. To jedno z najbardziej ruchliwych skrzyżowań na świecie – codziennie przechodzi tu około 330 000 pieszych, a w szczytowe dni liczba ta przekracza 460 000. W okolicy mieszczą się liczne atrakcje: muzea, takie jak Madame Tussauds i Ripley's Believe It or Not!, kina wielosalowe, a także charakterystyczne sklepy (Hershey’s, M&M’s World) oraz restauracje tematyczne (np. Bubba Gump Shrimp Company czy Planet Hollywood). Dodatkowo Times Square jest miejscem organizacji różnych wydarzeń masowych, od sesji jogi po koncerty na świeżym powietrzu, które przyciągają tysiące uczestników. Times Square – dzielnica teatralna i centrum rozrywki Obszar wokół Times Square, znany jako Broadway, jest sercem nowojorskiego teatru i jednocześnie globalnym centrum rozrywki. To tutaj znajdują się największe i najbardziej prestiżowe teatry, prezentujące zarówno klasyczne spektakle, jak i nowatorskie produkcje. Times Square przyciąga widzów z całego świata, oferując szeroką gamę wydarzeń – od musicali po występy eksperymentalne. Plac i jego okolice są również ważnym punktem medialnym: mieszczą się tu studia popularnych programów telewizyjnych, takich jak „Good Morning America” stacji ABC czy niegdyś „Total Request Live” MTV. Nowoczesne produkcje filmowe, nagrania telewizyjne i koncerty często wykorzystują Times Square jako tło, podkreślając jego znaczenie jako symbolu kultury masowej i rozrywki. Historyczne teatry, połączone z nowymi scenami, tworzą unikalną mozaikę artystyczną, która umacnia pozycję Nowego Jorku jako światowej stolicy sztuki scenicznej. Times Square w popkulturze Times Square często pojawia się w filmach i produkcjach telewizyjnych, symbolizując dynamikę miasta i nowoczesną kulturę miejską. Przykłady obejmują sceny z Kevin sam w Nowym Jorku, Spider-Man, Vanilla Sky czy King Kong. Plac jest również wykorzystywany w literaturze i muzyce, a jego wizerunek stał się ikoną globalnej wyobraźni o Nowym Jorku. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych wydarzeń na Times Square jest powitanie Nowego Roku. Tradycja opadania kuli, znanej jako Times Square Ball, rozpoczęła się 31 grudnia 1907 roku. Ball drop odbywa się na dachu One Times Square, a całe wydarzenie łączy muzykę, światła i spektakularne pokazy multimedialne. Co roku w uroczystości uczestniczy około miliona osób, a transmisje telewizyjne docierają do miliarda widzów na całym świecie. Źródło: National Geographic Traveler Nasza autorka Marzena Wardyn-Kobus Autorka tekstów z pogranicza przyrody, kultury i podróży. W serwisie tworzy artykuły popularnonaukowe o otaczającym nas świecie, łącząc rzetelną wiedzę z przystępnym językiem i dbałością o szczegóły. Pisze, by zachęcać innych do uważnego kontaktu z przyrodą – nawet tą najbliższą, tuż za domem. Kaszubka mieszkająca na Kujawach, zakochana w górskich szlakach i leśnych bezdrożach. Jej przydomowy ogródek to strefa zrównoważonego eksperymentowania – dąży do tego, by uprawiać rośliny ekologicznie, z szacunkiem dla natury. Wolne chwile spędza z książką, wędrując po lesie lub tworząc makramy.
Jeszcze niedawno omijana szerokim łukiem – dziś przyciąga polskich turystów różnorodnością i słońcem
Kolumbia – fascynujący kraj kontrastów, który przyciąga turystów dziką przyrodą i nieoczywistą kulturą. Zanim jednak spakujesz plecak, warto poznać kilka faktów, które mogą zaskoczyć nawet doświadczonych podróżników.
Spis treści: Najważniejsze atrakcje i co warto zobaczyć w Kolumbii Bogota – stolica Kolumbii pełna kontrastów i atrakcji Najważniejsze informacje przed podróżą do Kolumbii Kolumbia: ciekawostki, które warto znać W 2024 r. Kolumbia przyjęła około 6,7–7 mln turystów, co było rekordem i wzrostem względem poprzednich lat. Nie da się ukryć, że również dla polskich turystów ten kraj w Ameryce Południowej stał się jednym z modniejszych w ostatnich latach. Podróżników przyciąga do Kolumbii kolonialna architektura, karaibskie wybrzeże, spektakularne góry i gościnność mieszkańców. Oto, co warto wiedzieć przed podróżą. Najważniejsze atrakcje i co warto zobaczyć w Kolumbii Kolumbia to kraj pełen kontrastów i różnorodności, który przyciąga podróżników zarówno miłośników przyrody, jak i kultury czy historii. Oprócz dostępu do Morza Karaibskiego i Oceanu Spokojnego, kraj oferuje spektakularne krajobrazy – od tropikalnych plaż przez górskie pasma Andów po bujne lasy Amazonii. Bogactwo regionów sprawia, że każdy turysta znajdzie tu coś dla siebie. W Kolumbii leży archipelag San Andrés, Providencia i Santa Catalina, znany z „morza siedmiu kolorów” i raf koralowych, które czynią go świetnym miejscem na snorkeling i nurkowanie. Na północy niezwykle popularna jest Cartagena de Indias – kolonialne miasto z murami obronnymi i klimatycznym starym miastem, które w ostatnich latach modernizuje infrastrukturę turystyczną, np. zastępując tradycyjne dorożki turystyczne elektrycznymi pojazdami, by poprawić komfort i dobrostan zwierząt. Miłośnicy natury i przygody powinni uwzględnić Park Narodowy Tayrona, gdzie tropikalna dżungla spotyka się z karaibskim wybrzeżem, tworząc jedne z najpiękniejszych plaż w kraju. W sercu kraju, w regionie Eje Cafetero (Trójkąt Kawowy), można odwiedzić plantacje jednej z najlepszych kaw na świecie oraz parki i gospodarstwa agroturystyczne. Dla podróżników zainteresowanych kulturą miejską i historią, miasto Medellín – niegdyś znane wyłącznie z trudnej przeszłości związanej z kartelami – przeszło ogromną przemianę i dziś jest dynamicznym, innowacyjnym miastem z bogatą ofertą kulturalną i zielonymi przestrzeniami miejskimi. Również Bogota, stolica kraju, oferuje liczne muzea, galerie, parki i nowoczesne restauracje. Natura, przygody i wyjątkowe miejsca Kolumbia to także raj dla miłośników przyrody: można tu podziwiać rzekę pięciu kolorów – Caño Cristales, która w sezonie zmienia barwy dzięki mikroskopijnym roślinom wodnym. W regionach andyjskich pojawiają się imponujące wulkany i góry – Park Narodowy Puracé z łańcuchem wulkanów jest popularny wśród trekkingowców i miłośników geologii. Nie sposób pominąć także takich atrakcji jak San Agustín i Tierradentro z prekolumbijskimi rzeźbami i grobowcami, urokliwe miasta kolonialne jak Villa de Leyva, czy naturalne cuda jak pustynia Tatacoa – idealna do obserwacji gwiazd i unikatowych krajobrazów. Kolumbia posiada też bogate wybrzeża o łącznej długości tysiąca kilometrów, gdzie znajdziemy zarówno znane plaże pokryte białym piaskiem, jak i bardziej dzikie i mniej uczęszczane zakątki jak Capurganá czy Palomino. Podróż do Kolumbii to również okazja, by obcować z niezwykłą bioróżnorodnością – kraj ten należy do najbogatszych pod względem gatunków ptaków na świecie, co sprawia, że obserwowanie ptaków stało się ważnym elementem ekoturystyki. Bogota – stolica Kolumbii pełna kontrastów i atrakcji Bogota jest stolicą Kolumbii i jednym z największych miast Ameryki Południowej – liczy około 7,4 mln mieszkańców, co plasuje ją wśród najludniejszych metropolii regionu. Miasto często określane jest „Atenami Ameryki Południowej”ze względu na swoje znaczenie kulturalne i naukowe oraz dużą liczbę uczelni wyższych. Bogota zachwyca różnorodnością – znajdziesz tu zarówno nowoczesne dzielnice i centra kulturalne, jak i obszary o trudniejszych warunkach życia. Niektóre części miasta, szczególnie na jego obrzeżach, wciąż borykają się z nierównościami społecznymi i wyzwaniami związanymi z przestępczością, co przypomina o tym, że Kolumbia to kraj rozwijający się o złożonej rzeczywistości społecznej. Co zobaczyć i jak spędzić czas w Bogocie Bogota to prawdziwa skarbnica atrakcji turystycznych. W historycznym centrum La Candelaria znajduje się wiele zabytków z czasów kolonialnych i wczesnej republiki, w tym imponujące kościoły z XVI–XVII wieku oraz La Catedral Primada de Colombia – główna katedra katolicka kraju. Warto także odwiedzić Pałac San Carlos i Plac Bolivara, otoczony klasycznymi budynkami i instytucjami państwowymi. Miasto jest również mekką dla miłośników muzeów. Muzeum Złota posiada jedną z największych kolekcji prekolumbijskich wyrobów złotniczych na świecie, w tym ogromny nieoszlifowany szmaragd. Inne interesujące miejsca to Muzeum Narodowe, Muzeum Archeologiczne, Muzeum Kolonialne i bardziej nietypowe, jak Muzeum Lenistwa – miejsce, gdzie można się po prostu odprężyć na wygodnych meblach. Bogota tętni też życiem teatralnym i muzycznym – działa tu m.in. Teatro Colón czy Teatro Libre de Bogotá. Dla tych, którzy chcą poczuć lokalną atmosferę i znaleźć oryginalne pamiątki, świetnym miejscem jest Mercado de las Pulgas – tradycyjny pchli targ z rękodziełem i lokalnymi produktami. Bogota oferuje również bogate życie nocne. Zona Rosa, zwana Różową Strefą, to centrum rozrywki z klubami, barami i lokalami, gdzie można bawić się do późnej nocy i poznawać ludzi z całego świata. Miasto jest znane z energii, serdeczności mieszkańców i barwnej atmosfery, która przyciąga turystów szukających zarówno kultury, jak i zabawy. Planując zwiedzanie, warto pamiętać, że komunikacja miejska różni się od europejskiej – system obejmuje wiele tras autobusowych, gdzie przystanki są często „na żądanie”, a bilety kupuje się bezpośrednio u kierowcy. Bogota posiada też dobre połączenia z innymi częściami Kolumbii – zarówno z wybrzeżami Atlantyku i Pacyfiku, jak i z większymi miastami w głębi kraju, głównie dzięki sieci prywatnych linii autobusowych. Najważniejsze informacje przed podróżą do Kolumbii Język i porozumiewanie się W Kolumbii językiem urzędowym i powszechnie używanym jest hiszpański, którym posługuje się zdecydowana większość mieszkańców. W obszarach rdzennych społeczności nadal funkcjonują języki tubylcze oraz język romski, jednak ich znajomość jest ograniczona do mniejszych grup lokalnych. Dla turystów szczególnie istotne jest to, że angielski nie jest powszechnie używany – nawet w popularnych miejscach turystycznych mniej niż 10% osób porozumiewa się w tym języku. Dlatego warto przed podróżą zapoznać się z podstawowymi zwrotami po hiszpańsku, które ułatwią komunikację na lotnisku, w restauracji czy w sklepie. Waluta i finanse w podróży Podróżując po Kolumbii warto pamiętać, że walutą obowiązującą w kraju jest peso kolumbijskie (COP). Powszechnie dostępne są kantory wymiany walut, szczególnie na lotniskach, w większych miastach oraz centrach handlowych. Najłatwiej i najkorzystniej wymienić dolary amerykańskie, choć kursy mogą się różnić w zależności od miejsca. Przy wymianie w kantorach pracownik może poprosić o dokument tożsamości, np. paszport – jest to normalna praktyka, której nie należy się obawiać. W całym kraju funkcjonuje wiele bankomatów, ale gotówka nadal pozostaje najczęstszą formą płatności, zwłaszcza poza dużymi miastami. Coraz więcej miejsc – hoteli, restauracji i sklepów – akceptuje płatności kartą, jednak w mniejszych miasteczkach i lokalnych punktach nadal najlepiej mieć przy sobie odpowiednią ilość gotówki. Podsumowując, choć Kolumbia bywa uważana za kraj relatywnie tani dla turystów, ceny żywności i usług w popularnych miejscach turystycznych często porównywalne są do tych w Europie, z wyjątkiem lokalnych produktów, jak świeże owoce czy regionalne specjały, które można nabyć znacznie korzystniej. Kolumbia: bezpieczeństwo i sytuacja wewnętrzna Kolumbia, mimo swoich niezaprzeczalnych uroków turystycznych, jest krajem, w którym nie warto tracić czujności. Przez prawie 40 lat trwały tam wewnętrzne konflikty zbrojne, a ich skutki wciąż są odczuwalne w niektórych regionach. Na terenie państwa działają nielegalne ugrupowania, a w przeszłości zdarzały się incydenty z udziałem policji i wojska. Choć obszary typowo turystyczne są generalnie bezpieczne, nadal należy być świadomym możliwych zagrożeń i planować podróż z odpowiednią ostrożnością. Na trasach komunikacyjnych, szczególnie w okresach świątecznych, służby czasami wzmagają ochronę wybranych odcinków dróg, ponieważ istnieje ryzyko porwań i innych przestępstw przeciwko podróżnym. Przestępczość pospolita również utrzymuje się na stosunkowo wysokim poziomie, dlatego w obszarach miejskich warto korzystać z patroli policji turystycznej, do której można zgłaszać kradzieże, próby oszustwa czy inne incydenty. Należy też uważać na osoby podszywające się pod funkcjonariuszy w celu kradzieży lub wymuszenia – to dość częsta forma oszustwa. Zdrowie, medycyna i praktyczne wskazówki dla turystów Oficjalnie przy wjeździe do Kolumbii nie są wymagane żadne obowiązkowe szczepienia. Jednak planując podróż, szczególnie do obszarów tropikalnych i leśnych, warto rozważyć szczepienia przeciwko żółtej febrze oraz innym chorobom tropikalnym. Dostęp do pomocy medycznej poza większymi miastami może być ograniczony, a usługi zdrowotne często działają w formie prywatnej. W dużych miastach, takich jak Bogota czy Medellín, opieka medyczna stoi na ogólnie wysokim poziomie i turyści mogą liczyć na profesjonalną pomoc. Podczas pobytu w Kolumbii należy zachować podstawowe środki ostrożności, zwłaszcza w zatłoczonych miejscach, przy korzystaniu z bankomatów czy w transporcie publicznym. Dobrą praktyką jest pozostawienie cennych przedmiotów i dokumentów w bezpiecznym miejscu zakwaterowania na czas zwiedzania czy zabawy. W codziennym użytkowaniu wystarczy mieć przy sobie kopię paszportu, natomiast oryginał najlepiej trzymać w sejfie lub ukrytym miejscu w pokoju. Podsumowując, Kolumbia może być niezapomnianą i piękną przygodą, ale wymaga od turystów świadomości, planowania i ostrożności – tak, by pobyt był nie tylko fascynujący, ale przede wszystkim bezpieczny i komfortowy. Kolumbia: ciekawostki, które warto znać Kolumbia to kraj pełen barwnych kontrastów, różnorodnej przyrody i zaskakujących faktów, które mogą sprawić, że wakacje staną się jeszcze ciekawsze i bardziej niezapomniane. Przy przygotowaniach do podróży warto poznać przynajmniej kilka z nich. Powierzchnia Kolumbii wynosi ponad 1,1 mln km² – to około 3,6 razy większa niż Polska. Kraj ten ma dostęp do dwóch oceanów – Atlantyckiego (przez Morze Karaibskie) i Pacyfiku, co jest wyjątkowe w Ameryce Południowej. Ponad 14% terytorium Kolumbii stanowią obszary chronione, w tym 59 parków narodowych o niezwykłej różnorodności ekosystemów. Kolumbia jest jednym z najbardziej bioróżnorodnych krajów na świecie – znajduje się tu ogromna liczba gatunków roślin i zwierząt, w tym imponująca liczba ptaków, ssaków i płazów. Stolicę Bogotę często uważa się za miejsce bogate w sztukę uliczną i kulturę street art, z licznymi muralami i ulicznymi instalacjami. Kolumbijska kawa uchodzi za jedną z najwyższej jakości na świecie i jest ważnym elementem kultury oraz tożsamości narodowej. Kolumbia jest także światowym liderem w wydobyciu szmaragdów – znaczna część globalnej produkcji pochodzi właśnie stąd. W regionach o dużych opadach, szczególnie na wybrzeżu Pacyfiku, łodzie są jednym z podstawowych środków transportu ze względu na intensywną wilgotność i gęstą sieć rzek. Kraj ten jest znany z życzliwości i gościnności mieszkańców, a kultura i muzyka, zwłaszcza salsa i cumbia, są obecne w codziennym życiu Kolumbijczyków. Różnica czasu między Polską a Kolumbią wynosi zwykle 6 godzin (Kolumbia jest wcześniej). Bogota leży na dużej wysokości ponad 2600 m n.p.m., co przekłada się na dość stały i chłodniejszy klimat w porównaniu z nizinami. Kolumbia posiada jedną z najwyższych stóp endemizmu roślin i zwierząt na Ziemi – wiele gatunków występuje tylko tu. Narkotyki, szczególnie kokaina, pozostają ważnym elementem historycznej i współczesnej narracji kraju – produkcja i handel tymi substancjami mają wpływ na społeczno‑gospodarcze realia i politykę państwa, mimo intensywnych działań zwalczających ten nielegalny przemysł. Kolumbia to także kraj światowej klasy nurkowania, ze względu na przejrzyste wody Morza Karaibskiego i Pacyfiku, co czyni naukę nurkowania atrakcyjnym doświadczeniem dla turystów. Te ciekawostki podkreślają różnorodność i wyjątkowość Kolumbii, która wciąż zaskakuje podróżników nie tylko pięknem krajobrazów, ale także bogactwem kultury, historii i przyrody. Źródło: National Geographic Traveler Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska” i National-Geographic.pl. Dziennikarz podróżniczy i popularnonaukowy z 20-letnim stażem. Wcześniej odpowiedzialny m.in. za magazyny „Focus”, „Focus Historia” i „Sekrety Nauki”. Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów podróżniczych. Inicjator projektu pierwszej naukowej rekonstrukcji wizerunków władców z dynastii Jagiellonów. Po świecie podróżuje w poszukiwaniu smaków lokalnych kuchni. Miłośnik tenisa, książek kryminalnych i europejskich stolic.
Ten barokowy plac to jeden z symboli Rzymu – powstał w miejscu antycznego stadionu
Piazza Navona to bez wątpienia jedno z najbardziej efektownych miejsc w Rzymie. Bardziej niż zwykły plac przypomina dzieło sztuki pod otwartym niebem. Przyjrzyjmy się nieco bliżej placowi, gdzie historia płynnie przenika się z kulturą i sztuką.
Spis treści: Od stadionu, przez targowisko, do wystawnego placu Fontanna Czterech Rzek Kościół i pałac Salon Rzymu Stadion ukryty pod brukiem To miejsce, gdzie dźwięki muzyki ulicznych artystów mieszają się z szumem wody, wyrzucanej przez wspaniałe fontanny. Gdzie nad starożytnym rzymskim stadionem wznosi się barokowe dzieło, stworzone z papieskiej ambicji i wizji dwóch wielkich artystów. Nazwanie tego wyjątkowego placu salonem Rzymu w żadnym wypadku nie będzie nadużyciem. W niezwykłej scenerii, przypominającej o długiej historii Wiecznego Miasta, nieustannie toczy się życie towarzyskie. Od stadionu, przez targowisko, do wystawnego placu Historia tego niezwykłego miejsca sięga I wieku n.e. W 86 roku cesarz Domicjan zlecił budowę stadionu przeznaczonego do zawodów lekkoatletycznych w stylu greckim. W ten sposób władca chciał wprowadzić w Rzymie bardziej wyrafinowaną, hellenistyczną formę rozrywki, będącą przeciwwagą dla krwawych zmagań w Koloseum. Architektura i skala Stadion Domicjana był imponującym osiągnięciem architektonicznym. Wydłużony, eliptyczny obiekt, przypominający grecki stadion w Olimpii, mierzył około 275 metrów długości i 106 metrów szerokości. Zbudowany z trawertynu i cegły, mógł pomieścić około 30 000 widzów na dwóch poziomach trybun, wspartych na potężnych arkadach. Upadek i metamorfoza W V stuleciu, po upadku Cesarstwa Rzymskiego, wspaniały stadion podzielił los wielu innych budowli. Jego solidne arkady zaczęto wykorzystywać jako fundamenty dla średniowiecznych domów, a także jako przestrzeń dla warsztatów i sklepów. Choć kamienne trybuny z czasem rozebrano, otwarta przestrzeń areny przetrwała, stając się jednym z niewielu publicznych placów w średniowiecznym Rzymie. Papieska wizja W 1477 roku papież Sykstus IV przeniósł tam targ, który wcześniej działał na Kapitolu. Wspaniały niegdyś stadion przez kolejne dwa stulecia pozostawał miejscem wymiany handlowej. Ciekawostką jest, że przez niemal 100 lat teren placu pozostawał nieutwardzony. Dopiero w drugiej połowie XVI wieku, w czasie pontyfikatu Grzegorza XIII, doczekał się brukowanej nawierzchni. Wtedy też na jego obu krańcach wzniesiono dwie fontanny, obie projektu Giacomo della Porta – Neptuna i Maura. Swój właściwy barokowy blask plac zyskał dopiero w XVII wieku dzięki Innocentemu X. Papież z rodu Pamphilj miał ambicję przekształcić Piazza Navona w monumentalny symbol potęgi i prestiżu rodu, czyniąc z publicznej przestrzeni prywatny salon rodziny papieskiej. Fontanna Czterech Rzek Najważniejszym dziełem na placu stała się centralna Fontanna Czterech Rzek, której autorem był Gian Lorenzo Bernini. Artysta, do którego papież nie pałał sympatią, zdobył zlecenie na jej budowę dzięki fortelowi – miał przedstawić papieżowi srebrny model projektu za pośrednictwem Donny Olimpii Maidalchini, wpływowej szwagierki głowy Kościoła. Projekt tak zachwycił Innocentego X, że ten natychmiast powierzył mu zadanie. Wzniesiona w latach 1648–1651, fontanna jest skomplikowaną alegorią globalnego zasięgu władzy papieskiej. Cztery gigantyczne postacie symbolizują wielkie rzeki czterech kontynentów: Nil (Afryka) – postać ma głowę zasłoniętą tkaniną, co symbolizowało nieznane w tamtym czasie źródła rzeki. Towarzyszą jej lew i palma. Rzeźbę wykonał Giacomo Antonio Fancelli; Ganges (Azja) – trzyma długie wiosło, co miało reprezentować żeglowność rzeki. Autorem rzeźby jest Claude Poussin; Dunaj (Europa) – dotyka herbu rodowego Pamphilj, co podkreślało potęgę Kościoła na kontynencie europejskim. Obok niego znajduje się koń. Rzeźbę stworzył Antonio Raggi; Rio de la Plata (Ameryki) – siedzi na stosie monet, symbolizując bogactwa Nowego Świata. Towarzyszy mu pancernik. Rzeźbę wykonał Francesco Baratta. Kościół i pałac Zachodnią pierzeję placu wyznaczył monumentalny kompleks architektoniczny, składający się z kościoła i pałacu. Papież zażyczył sobie, by oba obiekty były zintegrowaną całością, nie odrębnymi budynkami. Ta koncepcja miała symbolizować połączenie władzy świeckiej i duchowej. Kościół miał pełnić funkcję prywatnej kaplicy rodowej, pałac – rezydencji, a sam plac – ich spektakularnego dziedzińca. Sant’Agnese in Agone Kościół zastąpił kaplicę z IV wieku, wzniesioną w miejscu męczeńskiej śmierci św. Agnieszki. Budowę rozpoczęli w 1652 roku Girolamo i Carlo Rainaldi, jednak to interwencja Francesco Borrominiego w latach 1653–1657 nadała świątyni jej ostateczny, rewolucyjny kształt. Najbardziej charakterystycznym elementem jest wklęsła fasada, która cofa się od placu, tworząc dynamiczną grę z wypukłą kopułą i sprawiając, że cała bryła staje się bardziej widoczna. Wnętrze, zbudowane na planie krzyża greckiego, olśniewa bogactwem dekoracji, freskiem na kopule autorstwa Ciro Ferriego oraz marmurowymi płaskorzeźbami w ołtarzach. Nad głównym wejściem znajduje się pomnik nagrobny papieża Innocentego X. Palazzo Pamphilj W latach 1644–1650, tuż obok kościoła zbudowano pałac. Wspaniała rezydencja powstała poprzez połączenie kilku istniejących budynków w jedną okazałą siedzibę dla papieskiej rodziny. Jego wnętrza kryją prawdziwe skarby, w tym spektakularną galerię, ozdobioną freskami Pietro da Cortony, przedstawiającymi sceny z Eneidy. Pałac, będący niegdyś symbolem potęgi rodu Pamphilj, od 1920 roku pełni funkcję Ambasady Brazylii. Salon Rzymu Dziś Piazza Navona jest miejscem spotkań – tętniącym życiem salonem miasta dla mieszkańców i turystów. Jego nowoczesna funkcja jako centrum publicznej rozrywki i rekreacji jest bezpośrednią kontynuacją jego pierwotnego przeznaczenia jako stadionu Domicjana. Zmienił się rodzaj rozrywki. Piazza Navona to wielka scena, na której toczy się nieustanny spektakl. Występują tam uliczni muzycy, tancerze i iluzjoniści. Plac otaczają kawiarnie i restauracje. W okresie świątecznym, miejsce to zamienia się w najsłynniejszy jarmark bożonarodzeniowy w Rzymie, znany jako Festa della Befana. Stadion ukryty pod brukiem Nie można nie wspomnieć, że pozostałości starożytnej areny nie przepadły, a zostały ukryte około 4,5 metra pod obecnym poziomem ulicy. Można je zwiedzać w obszarze archeologicznym. Odwiedzający to miejsce zobaczą fragmenty oryginalnych trybun, łuków i murów, a dzięki rekonstrukcjom 3D wyobrażą sobie pierwotną skalę i wygląd stadionu. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Jeden z najstarszych parków rozrywki w Europie – jego nazwa nawiązuje do biblijnego kuszenia Jezusa przez Szatana
Tibidabo jest miejscem pełnym paradoksów, gdzie sacrum miesza się z profanum, modlitwa – z radosnymi śmiechami, a nostalgia sąsiaduje z futurystyczną wizją architektoniczną. Należy jednak podkreślić, że najwyższy punkt na mapie Barcelony jest czymś więcej niż tylko zbiorem atrakcji. To skondensowana XX-wieczna historia miasta zakorzenionego w katolickiej tradycji, a jednocześnie otwartego na hedonistyczną radość życia.
Spis treści: Trzy oblicza wzgórza Trzy drogi na wzgórze Mierzące 512 metrów n.p.m. wzgórze Tibidabo jest najwyższym wzniesieniem masywu Serra de Collserola. Wznosi się w północno-zachodniej części Barcelony, w dzielnicy Sarrià-Sant Gervasi. Nazwę tego miejsca tworzy fraza wzięta wprost z Ewangelii według św. Mateusza i św. Łukasza. Pochodzi od łacińskich słów tibi dabo, oznaczających „tobie dam”, które szatan miał wypowiedzieć do Jezusa, gdy z „niezwykle wysokiej góry” pokazywał mu wszystkie królestwa świata i ich chwałę, oferując władzę w zamian za pokłon. Trzy oblicza wzgórza Na niewielkim obszarze szczytu Tibidabo spotykają się ze sobą trzy światy. Monumentalny kościół, stuletni park rozrywki i nowoczesna wieża telekomunikacyjna tworzą razem unikatowy „tryptyk”, który przedstawia XX-wieczną i współczesną historię Barcelony. Każda z tych budowli jest nie tylko atrakcją, ale także architektonicznym i kulturowym symbolem czasów, w których powstała. Temple Expiatori del Sagrat Cor Najcharakterystyczniejszym i jednocześnie – dominującym elementem krajobrazu wzgórza Tibidabo jest Temple Expiatori del Sagrat Cor, czyli Pokutna Świątynia Najświętszego Serca Jezusowego. Kościół powstał na kanwie pogłosek, które w XIX wieku szerzyły się w Barcelonie. Podobno na wzgórzu miał powstać hotel z kasynem i protestancki zbór. Ta inwestycja była postrzegana jako zagrożenie dla katolickiej tożsamości miasta. W związku z tym stowarzyszenie Zarząd Rycerzy Katolickich nabyło teren i w 1886 roku przekazało go Giovanniemu Bosco. Zrodziła się wówczas idea wzniesienia świątyni, która symbolicznie odzyskałaby wzgórze dla wiary katolickiej. Jeszcze w tym samym roku wybudowano niewielką neogotycką pustelnię. Budowa właściwej świątyni rozpoczęła się w 1902 roku i trwała blisko sześć dekad, aż do 1961 roku. Projekt opracował architekt Enric Sagnier i jego syn Josep Maria. Budowla składa się z dwóch wyraźnie odrębnych części. U podstawy znajduje się potężna krypta (wzniesiona w latach 1903–1911). Została zbudowana z ciemniejszego kamienia z góry Montjuïc. Jej styl przypomina romańską fortecę, a wnętrze zawiera elementy neobizantyjskie i modernistyczne. Na niej wzniesiono właściwą bazylikę. Zbudowana z jaśniejszego, białego kamienia z Girony, cechuje się strzelistą, neogotycką formą. Ten architektoniczny dualizm symbolizuje podróż ludzkiej duszy – od grzechu i pokuty (krypta) do zbawienia i boskiego światła (bazylika). Zwieńczeniem całości jest monumentalny posąg Najświętszego Serca Jezusa, który z otwartymi ramionami zdaje się błogosławić całe miasto leżące u jego stóp. Zwiedzający mogą wejść do krypty i bazyliki. Niemałą atrakcją jest taras widokowy, „zawieszony” na wysokości 575 m. Rozpościera się stamtąd wspaniała, 360-stopniowa panorama Barcelony, wybrzeża Morza Śródziemnego, a przy dobrej widoczności – także odległego masywu Montserrat. Park rozrywki Tuż obok monumentalnej świątyni znajduje się Parc d'Atraccions Tibidabo. Nie jest to typowy nowoczesny park tematyczny. temu niezwykłemu miejscu bliżej jest do „żywego” muzeum rozrywki. Mówimy tu bowiem o najstarszym tego typu obiekcie w Hiszpanii i jednym z najstarszych w Europie. Historia parku sięga 1899 roku, gdy w głowie doktora Salvadora Andreu zrodziła się wizja stworzenia tego niezwykłego miejsca. Oficjalne otwarcie nastąpiło sześć lat później. Dziś panuje tam niepowtarzalna, nostalgiczna atmosfera. Wynika to z faktu, że wiele historycznych atrakcji wciąż działa. Do najcenniejszych skarbów tego miejsca należą: Talaia – prosta, ale genialna w swojej konstrukcji wieża widokowa. Dwa kosze wznoszą pasażerów na wysokość 550 metrów, zapewniając niezakłócone spojrzenie na miasto z lotu ptaka; Avió – słynny czerwony samolot, symbol parku. Jest to replika maszyny, która odbyła pierwszy lot na trasie Barcelona-Madryt. Napędzany własnym śmigłem, krąży na ramieniu dźwigu, oferując łagodny lot z zapierającymi dech w piersiach widokami; Museu d'Autòmats – fascynujące muzeum mechanicznych figur i dioram z przełomu XIX i XX wieku. Do najbardziej wyrazistych symboli parku należy także Giradabo – nowoczesny diabelski młyn, który stał się nieodłącznym elementem panoramy Tibidabo, widocznym z niemal całego miasta. Wieża Collserola Wieże telekomunikacyjne najczęściej traktowane są jako zło konieczne – ważne elementy infrastruktury, które jednak szpecą naturalny krajobraz. Tymczasem Collserola urosła do rangi jednej z największych atrakcji malowniczego wzgórza Tibidabo. Ta smukła, stalowa iglica jest symbolem nowej, postolimpijskiej Barcelony. Została zaprojektowana przez światowej sławy brytyjskiego architekta, sir Normana Fostera, na potrzeby Igrzysk Olimpijskich w 1992 roku. Jej budowa była nie tylko koniecznością technologiczną, ale i manifestem ambicji miasta, które chciało pokazać światu swoje nowoczesne oblicze. Wieża mierzy 288 metrów wysokości, a jej średnica u podstawy to zaledwie 4,5 metra. To zasługa innowacyjnej konstrukcji. Hybrydowy trzon został wykonany z betonu i stali. Podtrzymuje go system lin. Dzięki temu jej wpływ na krajobraz jest minimalny. Dla zwiedzających, główną atrakcją jest taras widokowy El Mirador, znajdujący się na wysokości 560 metrów. Można się tam dostać za pomocą przeszklonej, panoramicznej windy. Taras oferuje spektakularny, 360-stopniowy widok na całą aglomerację. W pogodny dzień widoczność może sięgać nawet 70 kilometrów. Trzy drogi na wzgórze Niemałą atrakcją, stanowiącą integralną część całego doświadczenia, jest sama wycieczka na wzgórze Tibidabo. Na szczyt można dotrzeć trzema trasami. Trasa historyczna Najatrakcyjniejszą i najbardziej malowniczą jest trasa, którą można nazwać historyczną. Rozpoczyna się przy stacji Avinguda Tibidabo, w willowej dzielnicy, skąd rusza Tramvia Blau, czyli słynny „błękitny tramwaj”. Uruchomiony w 1901 roku, jest w pełni funkcjonalnym zabytkiem, który mozolnie wspina się po stromych ulicach. Jego historyczne wagony są hołdem dla epoki modernizmu katalońskiego, kiedy to barcelońska burżuazja zaczęła odkrywać uroki wzgórza. Tramwaj dowozi podróżnych do Plaça Doctor Andreu. Tam rozpoczyna się ostatni, najbardziej spektakularny etap – podróż kolejką Funicular de Tibidabo. Uruchomiona w 1901 roku, jest najstarszą kolejką linową w całej Hiszpanii. Miasto zawdzięcza tę śmiałą inwestycję doktorowi Salvadorowi Andreu, temu samemu, który wybudował park rozrywki. Trasa lokalna Należy pamiętać, że Tibidabo to nie tylko atrakcja turystyczna, ale także w pełni funkcjonalny obszar miejski. Mieszkańcy Barcelony na co dzień docierają tam mniej spektakularną, za to znacznie tańszą trasą. Podróż zaczyna się na Plaça de Catalunya. Tam należ wybrać pociąg podmiejski linii S1 (w kierunku Terrassa) lub S2 (w kierunku Sabadell). Celem jest stacja Peu del Funicular. Po dotarciu na miejsce, trzeba przesiąść się do kolejki Funicular de Vallvidrera. Ostatni etap to krótka przejażdżka lokalnym minibusem linii 111. Trasa bezpośrednia Najwygodniejszą podróż zapewniają autobusy T2B i T2C, które zostały stworzone, aby połączyć kluczowe punkty komunikacyjne z dolną stacją kolejki Cuca de Llum. Przejazd jest wliczony w cenę biletu wstępu do parku rozrywki. Źródło: National Geographic Traveler Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.