Tu zimą świeci słońce. Europejskie miasta idealne na city break w lutym i marcu
Ciągły biało-szary krajobraz za oknem zaczyna zbierać swoje żniwo. Tygodnie pochmurnej pogody i opadów nie tylko utrudniają planowanie czasu wolnego, lecz także negatywnie wpływają na samopoczucie. Gdzie zatem wyjechać w Europie pod koniec zimy, by zwiększyć szanse na suchą aurę i choć na chwilę odetchnąć od deszczu i śniegu?
Gdy dostęp do naturalnego światła słonecznego przez dłuższy czas pozostaje ograniczony, wiele osób doświadcza spadku energii, motywacji i ogólnego pogorszenia nastroju. Nawet krótki wyjazd do miejsca o stabilniejszej, suchej pogodzie może jednak przynieść odczuwalną poprawę samopoczucia i pomóc w powrocie do codziennej równowagi. Najnowsze zestawienie wskazuje, które europejskie miasta w lutym i marcu oferują największe prawdopodobieństwo dni bez opadów. Najbardziej słoneczne miasta Europy zimą – gdzie najrzadziej pada? Na podium zestawienia znalazły się trzy duże metropolie południowej Europy: Ateny, Barcelona oraz Madryt, które w lutym i marcu oferują jedne z najwyższych szans na bezdeszczową pogodę na kontynencie. Stolica Grecji od lat wyróżnia się wyjątkowo niską sumą opadów w miesiącach zimowych, co wynika przede wszystkim z dominacji śródziemnomorskiego klimatu typu Csa. W praktyce oznacza to, że już pod koniec zimy nad regionem zaczynają częściej utrzymywać się stabilne układy wysokiego ciśnienia, ograniczające rozwój frontów atmosferycznych przynoszących opady. Dodatkowo położenie Aten w cieniu opadowym gór Parnesu i Pentelikonu sprzyja powstawaniu suchszych mas powietrza, które skutecznie redukują częstotliwość deszczu. Podobne mechanizmy obserwuje się w Barcelonie, gdzie wpływ Morza Śródziemnego stabilizuje temperaturę i ogranicza gwałtowne zjawiska pogodowe typowe dla północnej części Europy. Miasto pozostaje pod wpływem subtropikalnych wyżów, które zimą przesuwają się nad południową część kontynentu, zapewniając dłuższe okresy pogodnego nieba. Z kolei Madryt, mimo że nie leży bezpośrednio nad morzem, korzysta z efektu kontynentalnego – jego centralne położenie na Wyżynie Kastylijskiej sprawia, że zimowe systemy frontowe docierają tu rzadziej, a powietrze pozostaje stosunkowo suche. W rezultacie wszystkie trzy miasta łączy nie tylko łagodniejsza temperatura, lecz także wyraźnie mniejsza liczba dni z opadami, co czyni je jednymi z najbardziej przewidywalnych pogodowo kierunków podróży na przełomie zimy i wiosny. Gdzie w Europie najłatwiej uniknąć deszczu zimą? Pozostałe miasta w rankingu Tuż za podium uplasowały się kolejne miasta południowej Europy, w tym Nicea, Valletta, Lizbona czy Rzym, które – choć oferują stosunkowo łagodne temperatury o tej porze roku – charakteryzują się nieco większą zmiennością opadów między lutym a marcem. W przypadku Valletty kluczową rolę odgrywa jej położenie na niewielkiej wyspie, gdzie napływ wilgotnych mas powietrza znad Morza Śródziemnego bywa bardziej dynamiczny niż w głębi lądu, co przekłada się na większą nieregularność krótkotrwałych opadów. Podobnie Lizbona, mimo dominacji klimatu śródziemnomorskiego, pozostaje pod wpływem atlantyckich frontów atmosferycznych, które w miesiącach zimowych wciąż mogą przynosić przelotne deszcze, obniżając liczbę kolejnych suchych dni i wpływając na ogólną stabilność pogody w końcówce zimy. W dalszej części zestawienia znalazły się m.in. Mediolan, Budapeszt, Praga czy Wiedeń, gdzie klimat przejściowy między morskim a kontynentalnym sprzyja częstszym wahaniom pogody oraz większej aktywności niżowych układów barycznych przemieszczających się nad Europą Środkową. Oznacza to, że nawet przy relatywnie sprzyjających temperaturach ryzyko nagłych opadów pozostaje wyższe niż w regionach basenu Morza Śródziemnego. Jeszcze niższe pozycje zajęły miasta Europy Północnej i Zachodniej, takie jak Amsterdam, Berlin czy Dublin, które pozostają pod silnym wpływem wilgotnych mas powietrza znad Atlantyku oraz częstych frontów atmosferycznych. W praktyce oznacza to większą liczbę dni z opadami – nawet jeśli temperatury są relatywnie łagodne. W rankingu wyżej oceniono więc nie tylko średnie warunki termiczne, lecz przede wszystkim stabilność pogody, umożliwiającą turystom zaplanowanie kilku kolejnych dni zwiedzania bez ryzyka nagłych załamań atmosferycznych czy długotrwałych epizodów deszczowych. Najlepsze miasta z gwarantowaną suchą pogodą w lutym/marcu: Ateny Barcelona Madryt Nicea Valletta Lizbona Rzym Mediolan Amsterdam Budapeszt Praga Paryż Wiedeń Kopenhaga Berlin Stambuł Dublin Źródła: Daily Mail, Viva Holidays Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Ateny na weekend. W tym mieście najlepiej chodzić tak, jak greckie koty: własnymi ścieżkami
Stojąc na Placu Syntagma, w samym sercu miasta, czuję intensywny, słodko-gorzki zapach. Jest świdrujący, niemal odurzający. To nerantzia – gorzkie pomarańcze, które o tej porze roku spadają na ateńskie chodniki, rozgniatane przez tysiące butów przechodniów i kół pędzących skuterów. Nikt ich nie zbiera, nikt ich nie je, bo są zbyt cierpkie, ale dla mnie to właśnie one, a nie oliwa czy tymianek, są prawdziwym zapachem ateńskiej zimy. Ta woń owoców rosnących na betonie, uparcie trwających w szczelinach pękniętych płyt chodnikowych.
Spis treści: Fascynująca mieszanka Tam, gdzie toczy się prawdziwe życie Antyki, słońce i sztuka (po)wolności Teatr codzienności Kulinarny archeolog w podziemiu Ateny – informacje praktyczne Choć nad Atenami niezmiennie góruje Akropol – wieczny, marmurowy punkt odniesienia, który od tysiącleci definiuje to miasto – tym razem postanowiłem odwrócić od niego wzrok. I pochodzić po mieście własnymi ścieżkami niczym ateńskie koty – niespiesznie, z ciekawością, zaglądając w nieoczywiste zaułki. Bez mapy, instynktownie skręcając tam, gdzie wabił mnie zapach jedzenia lub gwar toczących się przy stolikach rozmów. Fascynująca mieszanka Uciekając w piątkowe popołudnie z mroźnej, szarej Polski, wylądowałem w objęciach ateńskiego przedwiośnia. Pogoda była kapryśna – raz ostre słońce, raz gwałtowne ulewy zamieniające wyślizgane, marmurowe chodniki w zdradliwe lodowiska – ale termometry pokazywały upragnione piętnaście stopni na plusie! Zamieszkałem w hotelu InnAthens, ukrytym w cichym pasażu, zaledwie kilkaset metrów od budynku parlamentu. To doskonały punkt startowy, bo tuż obok, przed Grobem Nieznanego Żołnierza, wartę pełnią gwardziści Evzones. Ich charakterystyczne spódnice (fustanella) mają dokładnie 400 plis – po jednej na każdy rok tureckiej niewoli – a podkute buty z pomponami ważą po półtora kilograma każdy, przez co ich krok podczas zmiany warty słychać wyraźnie niemal w całej okolicy. Gdy słońce zaczęło chylić się ku zachodowi, malując miasto słynnym, attyckim światłem – ostrym, a jednocześnie miękkim – ruszyłem w stronę Plaki. To najstarsza dzielnica Aten, często niesłusznie sprowadzana przez turystów jedynie do roli tła dla sklepików z pamiątkami. Tymczasem Plaka jest archiwum ateńskiej duszy, labiryntem, w którym historia nawarstwia się jak geologiczne pokłady. Szedłem brukowanymi uliczkami Kydathineon i Tripodon – tą drugą chodzili już starożytni ateńczycy, udając się do teatru Dionizosa. Dziś Plaka to fascynująca mieszanka: neoklasycystyczne rezydencje z XIX wieku, pomalowane w ciepłe barwy ochry, terakoty i sjeny, sąsiadują tu z ruinami z czasów rzymskich i małymi, bizantyjskimi kościółkami, które wyglądają jak wciśnięte siłą między nowszą zabudowę. Nad głowami plączą się pnącza bugenwilli i jaśminu, które nawet zimą dają obietnicę zieleni. To „Dzielnica Bogów”, ale i ludzi, którzy od wieków żyją tu w cieniu Akropolu, wieszając pranie na balkonach z kutego żelaza, tuż nad głowami przechodniów. Wierny zasadzie, że do tawerny karmiącej jak matka wraca się regularnie, pierwszy wieczór spędziłem w „To Kafeneio” przy ulicy Epicharmou 1, gdzie bywałem już wcześniej. I której atmosfera bardzo mi odpowiada. Przytulna restauracja z kominkiem, wygodnymi ławami z poduchami oraz kelnerami wyglądającymi niczym figury greckich bogów, które zeszły z cokołów, znajduje się w historycznym, 400-letnim budynku pamiętającym czasy panowania osmańskiego i narodziny niepodległej Grecji. Przy ogniu buzującym w kominku zamówiłem klasykę: aromatyczne wołowe klopsiki w gęstym sosie pomidorowym i kieliszek domowego wina. Siedząc w cieple, otoczony gwarem greckich rozmów, delektując się tym co miałem na talerzu, poczułem błogi spokój, którego tak bardzo mi brakowało. Tam, gdzie toczy się prawdziwe życie Sobotni poranek przeznaczyłem na poznanie miejsc, do których turyści zaglądają rzadziej. Idąc w stronę dzielnicy Exarchia, mijałem niekończące się rzędy bloków mieszkalnych. To polykatoikia – architektoniczny symbol współczesnych Aten, betonowe wielorodzinne budynki, z charakterystycznymi ciągami balkonów osłoniętych markizami (zwanymi tentes), które zdominowały panoramę miasta po II wojnie światowej. Dla jednych są symbolem chaosu i „betonowego morza”, dla innych – genialnym rozwiązaniem, które pozwoliło milionom Greków znaleźć dom w stolicy. To w polykatoikii toczy się prawdziwe życie: na balkonach suszy się pranie, starsi ludzie grają w karty, a sąsiedzi przekrzykują się nad ulicą. Bez zrozumienia tych betonowych uli, nie zrozumie się Aten. Gdy dotarłem do Exarchii, miasto pokazało swoją „pomazaną” twarz. Graffiti jest tu wszędzie. Nie jest to jednak bezmyślny wandalizm, ale kronika bólu i buntu. Eksplozja street artu nastąpiła po 2008 roku, w momencie wielkiego kryzysu ekonomicznego i zamieszek po śmierci nastolatka Aleksandrosa Grigoropulosa. Ściany w Exarchii krzyczą. Obrazy wychudzonych dzieci, zaciśnięte pięści, polityczne hasła i surrealistyczne wizje lepszego świata pokrywają każdy centymetr muru. Grecy, naród o gorącej krwi, nie potrafią milczeć. Kiedyś debatowali na Agorze, dziś debatują sprayem na betonie. To dowód na to, że Ateny to żywy organizm, który wciąż walczy o swoją tożsamość. – Skoro nie chcą nas słuchać politycy, to wysłuchują ściany – usłyszałem od przechodnia, który najpierw przyglądał mi się z uważnością, gdy fotografowałem zapisane elewacje, by wreszcie podejść i zamienić kilka słów. Po południu szukając ukojenia po dawce miejskiej ekspresji, trafiłem do Anafiotiki. To chyba najbardziej niezwykłe miejsce w Atenach – architektoniczny paradoks i „wyspa na lądzie”. W połowie XIX wieku król Otton sprowadził do stolicy najlepszych budowniczych z cykladzkiej wyspy Anafi, by wznieśli jego pałac. Ci, tęskniąc za domem, zbudowali sobie własną osadę na północnym zboczu Akropolu, nielegalnie, pod osłoną nocy. Wchodząc tu, ma się wrażenie teleportacji. Znikają betonowe bloki i hałas miasta. Wąskie, kręte ścieżki, na których z trudem mijają się dwie osoby, biegną między malutkimi, bielonymi wapnem domkami o płaskich dachach. Okiennice są błękitne, w donicach (często zrobionych ze starych puszek po oliwie) rosną zioła, a na każdym murku wygrzewają się koty. To enklawa absolutnej ciszy i spokoju, zawieszona między niebem a betonowym morzem miasta w dole. Wieczorem, pełen wrażeń, wróciłem do „To Kafeneio”. Tym razem na stole wylądowały wybitne dolmades – ręcznie robione gołąbki w liściach winogron. Znów było mi dobrze, jak u mamy. Antyki, słońce i sztuka (po)wolności W niedzielę obudziło mnie słońce wdzierające się bezczelnie przez okna hotelowego pokoju. Niebo miało ten odcień głębokiego, nasyconego błękitu, który zna się z greckich pocztówek. Pogoda była perfekcyjna – pełne słońce i rześkie, ale ciepłe powietrze, które sprawia, że po prostu chce się żyć. Dzień rozpocząłem od wizyty na Placu Avissinias na Monastiraki, który w niedziele zmienia się w pchli targ Yusurum. W promieniach słońca stare, mosiężne lampy naftowe lśniły jak złoto, a winyle z muzyką rembetika (greckiego bluesa) wyglądały jak czarne lustra. Na chodniki wylała się historia miasta wyciągnięta z zakurzonych strychów: zaśniedziałe klamki, porcelanowe filiżanki i pożółkłe fotografie. W tym chaosie panuje jednak metoda. Ateńczycy przychodzą tu nie tylko kupować, ale dotykać przedmiotów, targować się dla samego sportu i rozmawiać ze sprzedawcami. Obserwując ten spektakl znad filiżanki freddo espresso w Café Avissinia, zrozumiałem sedno greckiego stylu życia. Kawa nie jest tu paliwem, ale celebracją chwili. Widać to w starych kafenio, gdzie mężczyźni godzinami dyskutują nad jednym napojem, przesuwając w dłoniach paciorki komboloi – nie po to, by się modlić, ale by zająć ręce i uspokoić myśli. Nasycony kofeiną, ruszyłem przed siebie bez konkretnego celu. Szedłem, po prostu ciesząc się życiem. To był ten rzadki moment absolutnego szczęścia, kiedy nie musisz nigdzie biec, niczego załatwiać. Napawałem się grecką pogodą, chłonąc ciepło, tak deficytowe w polskim lutym. Łapałem się na tym, że idąc ulicą, uśmiecham się sam do siebie – do ludzi, do zapachów, do tego światła. Dotarłem m.in. do dzielnicy Psyri. W tygodniu pełna hałasu i rzemieślniczego stukania młotków, w to słoneczne niedzielne popołudnie odsłaniała swoje ciche, artystyczne oblicze. Mijałem zamknięte warsztaty szewców i kaletników, zaglądając przez witryny do małych pracowni, gdzie w tygodniu powstają ręcznie robione sandały i wiklinowe krzesła. Cisza i słońce pozwalały mi skupić się na detalach – na niesamowitych muralach, które w tej dzielnicy pokrywają niemal każdą wolną ścianę, zamieniając ulice w galerię sztuki pod gołym niebem. Wracając w stronę centrum, zatrzymywałem się przy antycznych ruinach, które w Atenach są naturalną częścią krajobrazu. Tym razem nie „zaliczałem” zabytków. Przystanąłem na dłużej przy Wieży Wiatrów na Rzymskiej Agorze, podziwiając precyzję marmurowych reliefów w ostrym świetle dnia. Usiadłem na murku przy monumentalnej Bibliotece Hadriana, patrząc w spokoju, jak starożytne kolumny splatają się z nowoczesną zabudową. Ta chwila powolnej kontemplacji, bez zerkania na zegarek, pozwoliła mi dostrzec grę światła na kamieniach, której nie zauważa się w biegu. Spacer zakończyłem na Placu Syntagma. Choć mieszkałem tuż obok i przechodziłem przez plac codziennie, w słoneczne niedzielne popołudnie miał on zupełnie inną energię. Nie było tu politycznych demonstracji, pośpiechu w drodze do metra, była za to muzyka. Usiadłem na ławce przy fontannie, ramię w ramię z ateńczykami, i po prostu słuchałem. Dźwięki buzuki mieszały się ze śmiechem dzieci ganiających gołębie. To był ten moment, w którym poczułem greckie kefi – stan ducha, który trudno przetłumaczyć, a który oznacza spontaniczną radość życia, czerpanie energii z bycia tu i teraz, w słońcu, wśród ludzi. Bez patrzenia na zegarek, bez wielkich planów. Teatr codzienności Ostatniego dnia umówiłem się ze znajomą, Olympią Gerakopoulou – pół Polką, pół Greczynką i licencjonowaną przewodniczką po Atenach. Spotkaliśmy się rano, by wspólnie ruszyć na Targ Centralny – Varvakios Agora przy ulicy Athinas. Wejście do tej hali targowej jest jak wejście na scenę opery w szczycie aktu. Uderza nas kakofonia dźwięków, zapachów i kolorów. To miejsce jest teatrem codzienności, który trwa tu nieprzerwanie od XIX wieku. Rzeźnicy w zakrwawionych, białych fartuchach rąbią tusze z chirurgiczną precyzją, przekrzykując się nawzajem: „Ela, ela! Najlepsza jagnięcina! Zobacz to mięso!”. Obok, w alejce rybnej, na kruszonym lodzie lśnią srebrne dorady, gigantyczne tuńczyki wyglądające jak trofea, a ośmiornice i kalmary ułożone są w misterne wzory. Olympia poruszała się w tym tłumie z naturalną swobodą, witając się ze sprzedawcami jak ze starymi znajomymi. – Patrz na oczy ryb, Michalis, muszą być błyszczące, wypukłe, wtedy wiadomo, że ryby są świeże – instruowała mnie, gdy przeciskaliśmy się przez tłumek klientów. – Tu nie ma miejsca na kompromisy. Ateńczycy są wymagający, jedzenie to dla nas religia. Wyszliśmy na zewnątrz, gdzie królują warzywa i owoce. Zatrzymałem się przy stoisku, które wyglądało jak martwa natura namalowana przez mistrza: góry pomarańczy, pęki świeżego oregano i tymianku. Ale ja szukałem czegoś konkretnego: cytryn! Ktoś zapyta: po co mi cytryny z Grecji? Przecież te cytrusy są w każdym polskim sklepie. Otóż nie. Greckie cytryny smakują naturą. Te kupione na targu w Atenach nie są pokryte warstwą wosku i środków grzybobójczych, co jest standardem przy długim transporcie do Polski. Właśnie dlatego ich zapach jest tak intensywny, że czuć go nawet przez skórkę, która kryje w sobie tyle olejków eterycznych, że wystarczy lekkie zadrapanie paznokciem, by aromat słońca wypełnił cały pokój. W każdym razie najpierw wypełniły moją torbę, do której trafiła też górska herbata – tsai tou vounou – pęki suszonego gojnika, który Grecy piją na wszystko: od przeziębienia po złamane serce. Dopiero po zakupach, obładowani cytrynami, oliwkami i ziołowymi herbatkami, usiedliśmy na kawę przy deptaku niedaleko Ateńskiej Trylogii – imponujących, neoklasycystycznych gmachów Akademii, Uniwersytetu i Biblioteki. Z Olympią zawsze rozmawiam o greckiej naturze. To dla mnie ważne, bo mój prapradziadek pochodził z Peloponezu, więc w tych rozmowach doszukuję się własnego DNA. – Michalis, Grecy są jak ten krajobraz: czasem szorstcy jak kamień, ale w środku pełni słońca i ciepła – tłumaczyła mi, upijając łyk kawy. – Mamy w sobie gen wolności. Dlatego żyjemy na zewnątrz. Dom to dla nas często tylko sypialnia, naszym salonem jest ulica, plac, kawiarnia. Tu się kłócimy, tu kochamy, tu żyjemy – mówiła, a ja coraz bardziej rozumiałem, dlaczego w Grecji tak mi dobrze. Przy okazji dostałem też małą lekcję języka. Olympia uczyła mnie wymawiać słowo agapi (miłość). – To ci się na pewno przyda, bo Grecję łatwo pokochać, a ona odwzajemnia to uczucie z nawiązką – śmiała się. Przed pożegnaniem (za chwilę zaczynała oprowadzanie grupy) zaciągnęła mnie jeszcze do pobliskiej drogerii po naturalne kosmetyki do włosów i ciała, tłumacząc, że sekret ich skuteczności tkwi w tej samej ziemi, która rodzi te niezwykłe cytryny, które mam w torbie. Kulinarny archeolog w podziemiu Dalej ruszyłem sam. Chciałem zjeść w tawernie bez szyldu, o której opowiedział mi przy śniadaniu recepcjonista w hotelu. W nawigację wbiłem więc nazwę „Diporto” i dotarłem na róg ulic Sokratous i Theatrou, w sercu dzielnicy targowej. Rozglądałem się bezradnie. Wokół tylko obdrapane mury, gwar targu Varvakios i wszechobecne graffiti. Żadnego neonu, żadnego menu wystawionego na chodnik. Były tylko dwie pary zardzewiałych, blaszanych drzwi wpuszczonych w ziemię, otwartych na oścież. Zaryzykowałem i zacząłem schodzić po stromych, wyślizganych stopniach. W piwnicy, pod ścianami stały stuletnie beczki z winem, a przy prostych stołach, przykrytych ceratą w kratę, siedzieli ramię w ramię robotnicy w kombinezonach i starsi ateńczycy. W głębi, przy wielkich garach, uwijał się pan Mitsos, właściciel tego miejsca. Usiadłem przy chybotliwym stoliku. Nie zdążyłem nawet dobrze rozejrzeć się po sali, gdy kelner był już przy mnie. Czas reakcji? Może 30 sekund. – Fasolada? Fava? Psarakia? (Zupa fasolowa? Pasta z grochu? Rybki?) – rzucił krótko, nie bawiąc się w uprzejmości. Nie minęła minuta, a stół był już zastawiony. Przede mną wylądowała fava – gęsta, żółta pasta z grochu, polana oliwą i posypana cebulą, parująca fasolada (zupa fasolowa), kawał chleba i talerz smażonych rybek, które jeszcze rano pływały w morzu. Do tego szklanka retsiny nalewanej prosto z beczki. Proste, surowe, genialne w swojej szczerości jedzenie. Chciałem podzielić się moimi wrażeniami. Wysłałem zdjęcie tego niezwykłego wnętrza do Olympii. Odpowiedź przyszła błyskawicznie: „Znam, mają tam super zupę soczewicową. Widzę, że odkrywasz w Atenach wszystko, to co pod ziemią też, jak archeolog”. Uśmiechnąłem się do ekranu. Olympia trafiła w sedno. W Atenach wszyscy patrzą w górę, na Akropol. A czasem, żeby dotknąć prawdziwej historii, trzeba zejść do podziemia, za zardzewiałe drzwi. Ateny – informacje praktyczne Dojazd Do Aten bezpośrednio z Warszawy można dolecieć m.in. Polskimi Liniami Lotniczymi LOT. Ceny biletów zaczynają się od ok. 600 zł w dwie strony. Do miasta dojechałem metrem M3, co zajmuje około 45 minut. Kupiłem 3-dniowy bilet komunikacji miejskiej za 20 euro. Nocleg Spałem w hotelu InnAthens położonym 5-minut spacerem od placu Syntagma. To bardzo przyjemne ciche miejsce, pokoje są przestronne, a śniadania urozmaicone. Za pokój na dwie noce zapłaciłem 900 zł. Nasz autor Michał Cessanis Od 14 lat redaktor prowadzący i sekretarz redakcji National Geographic Traveler oraz autor podróżniczej serii „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN i TVN Style. Dziennikarz, który od lat życie spędza w drodze, łącząc pasję do eksploracji z rzetelnym warsztatem reportażysty. W swoich tekstach szczególną wagę przywiązuje do detali, historii spotykanych ludzi oraz ochrony dzikiej natury. Autor książek: „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”. Jako ambasador plebiscytu „Cuda Polski National Geographic Traveler” z równą pasją odkrywa nieznane zakątki kraju, co najdalsze krańce globu. Ma w genach ciekawość świata i otwartość na inne kultury. Nie straszne są mu ekstremalne warunki czy bariery językowe – dla niego to nie przeszkody, lecz paliwo do działania i tworzenia angażujących opowieści.
Ranking miast, które dają najwięcej radości podróżnym. Eksperci wskazali najlepsze kierunki tego roku
Nowe badanie przeanalizowało niemal 50 miast na świecie, zestawiając je pod kątem warunków sprzyjających dobremu samopoczuciu w czasie podróży. Wyniki pokazały, gdzie w 2025 roku turyści najczęściej mogą liczyć na wypoczynek, który łączy relaks, zdrowy styl życia i autentyczne poczucie szczęścia.
Nie każdy urlop kończy się poczuciem relaksu i zadowolenia. Czasem na miejscu czeka nas kapryśna pogoda, tłok na ulicach, hałas czy nieprzyjemna atmosfera, które potrafią zepsuć nawet najlepiej zaplanowaną podróż. Właśnie dlatego powstał ranking szczęścia wakacyjnego na 2025 rok. Wskazał destynacje, w których turyści mają największą szansę poczuć się naprawdę dobrze i wrócić z urlopu z pozytywnymi wspomnieniami. Czynniki wpływające na dobre samopoczucie turystów Ranking najprzyjemniejszych destynacji turystycznych na świecie w 2025 roku pokazuje, że nie tylko atrakcje czy ceny decydują o udanym urlopie. BookRetreats, we współpracy z Natalie Dattilo-Ryan, psycholożką kliniczną z Uniwersytetu Harvarda, opracowało indeks klasyfikujący 47 miast świata pod kątem czynników bezpośrednio wpływających na dobrostan podróżnych. Analiza oparła się na pięciu elementach sprzyjających uwalnianiu hormonów szczęścia, czyli serotoniny, dopaminy, endorfin i oksytocyny. Uwzględniono nasłonecznienie, jakość snu, dostęp do zdrowej żywności, obecność terenów zielonych oraz możliwość swobodnego poruszania się pieszo. – Wiele czynników, które wyzwalają hormony szczęścia, takich jak światło słoneczne, ruch, jedzenie czy jakościowy wypoczynek, często stanowi element udanych wakacji, jeśli tylko wybierze się odpowiedni kierunek – podkreśliła Dattilo-Ryan. Każde z miast otrzymało ocenę w skali od 1 do 100, co pozwoliło stworzyć listę destynacji, w których turyści mają największą szansę wrócić z wakacji naprawdę wypoczęci i zregenerowani. Wyniki pokazały również, że szczęście w podróży coraz częściej związane jest z doświadczeniami wykraczającymi poza tradycyjne zwiedzanie, gdyż kluczowe okazują się proste, codzienne elementy, które w odpowiednim otoczeniu nabierają szczególnego znaczenia. Gdzie podróżni poczują najwięcej radości? Najlepsze miasta w 2025 roku Lista miast, w których urlop sprzyja dobremu samopoczuciu, pokazuje, że relaksujące miejsca rozciągają się od południowej Europy po Amerykę i Australię. Na szczycie zestawienia znalazła się Lizbona, wyróżniona za wyjątkowo sprzyjające warunki – dużą liczbę słonecznych dni, łatwy dostęp do oceanu, urokliwe dzielnice stworzone do spacerów oraz bogatą ofertę zdrowej kuchni. Tuż za stolicą Portugalii uplasowały się z kolei Helsinki, które dzięki ogromnym terenom zielonym i harmonijnemu połączeniu życia miejskiego z bliskością natury zdobyły opinię miasta sprzyjającego równowadze i regeneracji. Trzecie miejsce zajęło natomiast Orlando na Florydzie, docenione za całoroczne słońce, parki tematyczne i liczne atrakcje pod gołym niebem, które gwarantują zarówno aktywny wypoczynek, jak i beztroską zabawę. Na czwartej pozycji uplasowały się Ateny, łączące bogactwo historycznych zabytków z klimatem sprzyjającym długim, pełnym światła dniom. Pierwszą piątkę zamknął Edynburg, w którym podróżni mogą liczyć na wyjątkowe połączenie dziedzictwa kulturowego z naturalnym krajobrazem oraz łatwość poruszania się pieszo. W czołówce znalazły się również inne znane europejskie stolice – Madryt, Wiedeń, Budapeszt czy Oslo – które łączą walory kulturowe z dostępem do terenów zielonych. Listę uzupełniły globalne metropolie, jak Sydney, Doha czy Chicago, co dowodzi, że poczucie szczęścia w podróży mogą odnaleźć zarówno osoby wybierające klasyczne stolice kultury, jak i ci, którzy preferują nowoczesne miasta zapewniające szeroki wachlarz doświadczeń turystycznych. Ranking miast gwarantujących udany urlop w 2025 roku: Lizbona – Portugalia Helsinki – Finlandia Orlando – USA Ateny – Grecja Edynburg – Szkocja Madryt – Hiszpania Wiedeń – Austria Budapeszt – Węgry Oslo – Norwegia Wilno – Litwa Kopenhaga – Dania Rzym – Włochy Zurych – Szwajcaria Zagrzeb – Chorwacja Doha – Katar Sztokholm – Szwecja Amsterdam – Holandia Sydney – Australia Monachium – Niemcy Chicago – USA Źródła: FTN News, BookRetreats Nasza ekspertka Sabina Zięba Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.
Sokrates dążył do kwestionowania i samopoznania. Ateńczyk wciąż jest żywą postacią w debacie filozoficznej
Sokrates nie spisał nawet jednego słowa i nie założył formalnej szkoły, a mimo to stał się jednym z najbardziej wpływowych starożytnych myślicieli. Swoimi ideami zapoczątkował rewolucję w myśli, a ze swojego nazwiska uczynił symbol metody kwestionowania, która zmieniła sposób, w jaki ludzkość poszukuje prawdy. Jak to możliwe, że filozof, który nie pozostawił po sobie żadnego pisma, ukształtował bieg myśli na tysiąclecia?
Spis treści: Sokrates zdemokratyzował filozofię Nie ustawał w poszukiwaniu prawdy, bo nie wątpił w swoją niewiedzę Akuszer myśli, nie nauczyciel Ostatnia lekcja Sokratesa Problem sokratejski Był jednym z pierwszych wielkich myślicieli, a przy tym miał świadomość własnych słabości i to właśnie na niej zbudował swoją filozofię. Nie bał się podważać istniejącego porządku i wyrażać myśli, które w jego czasach uchodziły za co najmniej kontrowersyjne. Swoją postawą zjednywał sobie tłumy, ale przez nią zyskiwał też wielu przeciwników, zwłaszcza wśród przedstawicieli najbardziej wpływowej warstwy społecznej. Zapłacił za to życiem. Sokrates zdemokratyzował filozofię Sokrates, syn kamieniarza i rzeźbiarza Sofroniskosa i akuszerki Fainarete, urodził się w Atenach, około 469 roku p.n.e. W epoce, w której rozwijała się demokracja ateńska, miasto-państwo było tętniącym życiem ośrodkiem i kolebką myśli filozoficznej. Sokratesa nie można jednak nazwać typowym filozofem swoich czasów. Co odróżniało go od innych nauczycieli? Skoncentrowani na retoryce i perswazji sofiści nie uważali, że ich wiedza powinna być dobrem ogólnodostępnym. Nauczali tych, którzy byli w stanie zapłacić za wiedzę. Sokrates wychodził z innego założenia. Jego zdaniem prawdziwa mądrość nie powinna być sprzedawana, a poszukiwana dla samej siebie. Zamiast założyć formalną szkołę dla wybranych, wolał angażować obywateli ze wszystkich warstw społecznych w miejscach publicznych, takich jak agora. Wybór Sokratesa, by angażować się w publiczny dyskurs, a nie w formalne, płatne nauczanie, stanowił radykalne odejście od rodzącej się wówczas profesjonalizacji mądrości. W ten sposób uczynił filozofię dostępną dla każdego, kto chciał przystanąć, wysłuchać i zaangażować się. Nie ustawał w poszukiwaniu prawdy, bo nie wątpił w swoją niewiedzę „Wiem, że nic nie wiem” – to bodaj najsłynniejsza maksyma Sokratesa. Na tym klasycznym paradoksie oparta była cała jego filozofia. Słowa te nie były bowiem wyrazem intelektualnej rezygnacji, a fundamentalnym punktem wyjścia do prawdziwych dociekań. Wiąże się z nimi anegdota o wyroczni delfickiej, która ogłosiła Sokratesa najmądrzejszym człowiekiem w Atenach. Zaskoczony tym orzeczeniem, postanowił znaleźć kogoś mądrzejszego od siebie. Ostatecznie doszedł do wniosku, że nie ma nikogo takiego, bo w przeciwieństwie do innych, był świadomy swojej niewiedzy, podczas gdy reszta pokładała ślepą wiarę w swoją wiedzę. Ta opowieść pozwala wejrzeć głębiej w jego myśli. Sokrates wyznawał prawdę, według której mądrość zaczyna się od pokory w uznaniu własnych ograniczeń. Zdaniem filozofa, uświadomienie sobie swojej niewiedzy jest pierwszym krokiem do zrozumienia. Rozwinął tę myśl poprzez stwierdzenie, że obszary jego niewiedzy są tak samo bezbrzeżne, jak innych, ale on nie łudzi się pozorami mądrości. W ten sposób odrzucił tradycyjny podział na nauczycieli i uczniów, wierząc we wspólne dążenie do wiedzy poprzez bezstronne dociekanie. Akuszer myśli, nie nauczyciel W dociekaniu filozoficznym, Sokrates nie posługiwał się wykładami, a dialogiem. Stosował metody dialektyczne, z których najbardziej znanymi były metoda elenktyczna i majeutyczna. Obie polegały na interakcji, zmierzającej do wspólnego odkrywania prawdy. Metoda elenktyczna Ta forma dyskusji polegała na systematycznym obalaniu argumentów rozmówcy. Sokrates często zaczynał dyskurs od udawania podziwu dla rzekomej wiedzy oponenta, co służyło uśpieniu jego czujności. Następnie, poprzez serię pozornie niewinnych pytań, sprowadzał rozmowę na korzystne dla siebie tory, wprowadzając przeciwnika w ślepy zaułek. Sprawiał, że rozmówca zaprzeczał sam sobie, wpadał w absurd i ostatecznie – w intelektualną bezradność. W ten sposób dążył do oczyszczenia jego umysłu z błędnego przekonania o prawdziwości wiedzy, którą posiadał. W metodzie tej nie chodziło o wygranie sporu czy ośmieszenie przeciwnika. Nadrzędnym celem było obnażenie kruchości nieprzeanalizowanych przekonań i niebezpieczeństw, jakie pociąga za sobą intelektualny samozachwyt. Sokrates postrzegał ten proces jako osiągnięcie punktu wyjścia do zdobywania prawdziwej wiedzy i rozwoju intelektualnego. Metoda majeutyczna Tę metodę stosował wyłącznie wobec osób, w których dostrzegał drzemiącą, jeszcze nieuświadomioną wiedzę. Poprzez umiejętne zadawanie pytań, działał jako „intelektualny akuszer”, pomagający mądrości „przyjść na świat”. Nie przekazywał nowych informacji, a pomagał rozmówcy odkryć te, które ten nieświadomie już posiadał. Ostatnia lekcja Sokratesa Sokrates wybrał publiczny dyskurs i w ten sposób uczynił filozofię dostępną dla każdego. To podejście uczyniło go jednak osobą widoczną dla władzy, narażoną na kontrolę i sprzeciw, tym bardziej, że poprzez swoje kwestionowanie, filozof nierzadko obnażał ignorancję wpływowych jednostek. W 399 roku p.n.e., mający około 70 lat Sokrates został postawiony przed sądem w Atenach. Lista zarzutów obejmowała przede wszystkim bezbożność (niewyznawanie bogów uznanych przez państwo i wprowadzanie nowych bóstw) i psucie ateńskiej młodzieży. Myśliciel został skazany na śmierć. Proces Ateńczyka przedstawił w swoich dialogach Platon, najbardziej prominentny ze wszystkich jego uczniów. Sokrates miał okazję uciec, ale postanowił ze spokojem stawić czoła swojemu losowi. Proces i wyrok postrzegał jako ostatnią lekcję dla swoich uczniów i demonstrację wiary w wyznawane zasady, mimo że przyszło mu umrzeć straszną śmiercią. Miesiąc po procesie, na polecenie ateńskiego sądu ludowego Sokrates odebrał sobie życie, wypijając kielich cykuty. Problem sokratejski Gdyby nie aktywne zaangażowanie uczniów i naśladowców Sokratesa, nauki „ojca filozofii” przepadłyby w odmętach historii. Już sam fakt, że jego następcy czuli się niejako zmuszeni do przekazywania idei swojego mistrza, wyraźnie wskazuje na rewolucyjny charakter jego myśli. Jednak wybór Sokratesa o ustnym przekazywaniu wiedzy stawia współczesnych przed fundamentalnym pytaniem: jak odróżnić faktyczne nauki wielkiego filozofa od ich luźnych interpretacji, skoro wiedzę na ten temat możemy czerpać wyłącznie ze źródeł wtórnych? Nasze poznanie życia i filozofii Sokratesa opiera się na tym, co pozostawili po sobie jego uczniowie, przede wszystkim Platon i Ksenofont. Pewnej wiedzy dostarczają także satyryczne przedstawienia Arystofanesa. Należy jednak podkreślić, że poszczególne źródła w wielu punktach przedstawiają nauki Ateńczyka w sposób sprzeczny. Zdaniem historyków i filozofów, zwłaszcza Platon często używał głosu Sokratesa do wyrażania własnych myśli. To wszystko znacząco utrudnia oddzielenie faktycznych poglądów filozofa od ich późniejszych interpretacji i rozbudowań. Uczeni do dziś nie są zgodni, który uczeń przedstawił faktyczny obraz swojego mistrza. Jednak dzięki temu, postać wielkiego myśliciela wciąż jest żywa w filozoficznych debatach, a jego myśli nadal wyznaczają kierunek właściwego rozumowania. Nasz autor Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Czerwcówka 2024 za granicą. Tanie loty (nie tylko) do Włoch kuszą Polaków
Czerwcówka jest kolejną – zaraz po majówce – okazją do kilkudniowego wypoczynku przed rozpoczęciem sezonu wakacyjnego. Sprawdź, dokąd warto się wybrać na długi weekend czerwcowy, nie wydając przy tym fortuny.
W tym artykule: Czerwcówka 2024 – tanie loty z Polski Gdzie jechać na długi weekend czerwcowy? Majówka 2024 już zaplanowana? Jeśli tak, to pora o pomyśleć o długim weekendzie czerwcowym, czyli czerwcówce. Z pomocą przychodzą eksperci popularnej platformy podróżniczej, którzy przygotowali zestawienie kierunków idealnych na krótki urlop w niskiej cenie. Na liście m.in. Ateny, Paryż czy Wenecja. Czerwcówka 2024 – tanie loty z Polski Boże Ciało w 2024 r. wypada dosyć wcześnie, bo w czwartek, 30 maja. Warto zatem rozważyć wzięcie urlopu dzień później, by cieszyć się przedłużonym weekendem i udać się w kolejną wymarzoną podróż. Sprzyja temu nie tylko kalendarz, ale również ceny biletów lotniczych, które na dwa miesiące przed czerwcówką nie poszybowałby jeszcze w górę i są wciąż dość atrakcyjne, jak na ten okres. – Nasze wspólne badania z agencją GfK potwierdzają, że najwięcej podróżujących Polaków (65%) rezerwuje city breaki od 1 miesiąca do ponad 3 miesięcy przed podróżą. Wykupienie biletów lotniczych z takim wyprzedzeniem pozwala sporo zaoszczędzić. A z badań wiemy, że dla ponad połowy ankietowanych Polaków (52%) okazyjna cena lotów to najważniejsza kwestia przy organizacji kilkudniowego wyjazdu – wyjaśnia Deniz Rymkiewicz, ekspert eSky.pl . Dni wolne od pracy 2024. Weź 10 dni urlopu, by wypoczywać przez 33 Kiedy najlepiej wziąć urlop w 2024, by móc cieszyć się wakacjami jak najdłużej? Ci, którzy dobrze zagospodarują swoim kalendarzem, mogą liczyć nawet na miesiąc wolnego. Opracowaną przez platformę eSky.pl listę najtańszych kierunków na długi weekend czerwcowy otwierają Włochy, gdzie polecimy już z mniej niż 400 zł w obie strony. Zainteresowani krótkim urlopem do słonecznej Italii mają do wyboru Wenecję, Rzym oraz Pizę. I tak za lot z Katowic do „Pływającego Miasta” w dniach 31 maja–4 czerwca zapłacimy 244 zł; 381 zł z Gdańska do włoskiej stolicy (31 maja–4 czerwca) oraz 390 zł za połączenie Wrocław–Piza (2–4 czerwca). Osobom, które chcą przeznaczyć maksymalnie 400 złotych na bilety lotnicze, proponujemy Paryż (29–31 maja; Modlin–Beauvais). Stolica Francji na przełomie lipca i sierpnia będzie gospodarzem 32. Letnich Igrzysk Olimpijskich. Dlatego końcówka maja to ostatni dzwonek, by zarezerwować wycieczkę nad Sekwanę w przystępnej cenie. Miłośnikom serialu „Gry o tron” polecamy z kolei chorwacki Dubrownik, gdzie kręcono hitową produkcję. Za loty w dwie strony w dniach 2–5 czerwca (wylot z Wrocławia) zapłacimy 389 zł. Miasto słynie z licznych zabytków, masy atrakcji, pięknej architektury, przepysznej kuchni oraz nocnego życia. Ten aquapark oferuje „lato przez cały rok”. Polacy upatrzyli go sobie już dawno 28 zjeżdżalń, 14 basenów i „lato przez cały rok”. A to wszystko zaledwie godzinę drogi od polskiej granicy. Mowa o jednym z największych parków wodnych w Europie, który swoją ofertą... Gdzie jechać na długi weekend czerwcowy? Inne propozycje? Za niewiele więcej niż do Paryża czy Dubrownika polecimy do Aten. Ze stolicy Dolnego Śląska do stolicy Grecji dolecimy za 404 zł w dwie strony (2–5 czerwca). Spragnionych hiszpańskiego słońca z pewnością zainteresuje natomiast połączenie Katowice–Walencja za 451 zł, także w dniach 2–5 czerwca. Warto jednak pamiętać, że im bliżej dnia wylotu, tym większe szanse, że ceny biletów wzrosną. Dlatego jeśli planujemy długi weekend czerwcowy spędzić poza domem, warto zarezerwować sobie wyjazd już teraz. Źródło: eSky.pl. Szukasz fascynujących informacji na temat świata roślin i zwierząt, odkryć archeologicznych i nieskończonego Wszechświata? Zaprenumeruj magazyn „National Geographic Polska”. Najnowszą ofertę znajdziesz na tej stronie. Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Na starożytnym zabytku odkryto coś dziwnego. Okazuje się, że pierwotnie wyglądał inaczej
Na słynnych marmurach Elgina, które niegdyś były częścią greckiego Partenonu, naukowcy odkryli ukryte wzory i kolory. Badacze dotychczas uważali, że konstrukcja pierwotnie była nieskazitelnie biała.
W tym artykule: Nieznane ślady na marmurach Elgina Wzory i kolory na starożytnych zabytkach Badanie rzuca nowe światło na antyczne rzeźbiarstwo Marmury Elgina to starożytne rzeźby, które niegdyś zdobiły budynek greckiego Partenonu. Świątynia poświęcona Atenie Partenos na akropolu ateńskim została wzniesiona w połowie V w. p.n.e. i była niegdyś jednym z najbardziej majestatycznych budowli stolicy Grecji. Zbudowano ją z białego marmuru pentelickiego w zgodzie z porządkiem doryckim. Była uważana za najdoskonalszy przykład tego stylu. Nieznane ślady na marmurach Elgina Rzeźby od 1801 roku znajdują się w Muzeum Brytyjskim w Londynie. Zostały wywiezione, a właściwie wykradzione z Grecji przez lorda Elgina, któremu zawdzięczają nazwę. Anglik, pomimo oficjalnej zgody od imperium osmańskiego na swoje prace (tworzynie rysunków i odlewów gipsowych starożytnych rzeźb), miał problemy z dostępem do Akropolu. Wzgórze to pełniło wówczas funkcję tureckiej twierdzy. W końcu Brytyjczyk postanowił zabrać poszczególne fragmenty greckich zabytków i płaskorzeźb i wywieźć je do Wielkiej Brytanii. Zabytków nigdy nie zwrócił, a prace Elgina przyczyniły się do zniszczenia Partenonu. Najnowsze badania rzucają nowe światło na partenońskie rzeźby. Naukowcy przekonują, że zabytki te nie zawsze były tak blade i szare. Uczeni odkryli dowody na to, że w przeszłości obiekty te były malowane żywymi kolorami oraz zdobiły je wyrafinowane wzory. Jak to się zatem stało, że wszystko niemalże zniknęło do czasów współczesnych? Wzory i kolory na starożytnych zabytkach Badania wykazały, że starożytni rzeźbiarze wykańczali powierzchnie określonymi tkaninami (np. skórą, wełną, lnem), które następnie były wzmacniane poprzez zastosowanie koloru, m.in. fioletowego barwnika i błękitu egipskiego (popularny w starożytności pigment). Ten ostatni był szeroko stosowany do malowania skomplikowanych wzorów figuratywnych na rzeźbionych tkaninach. Badacze opisali swoje odkrycie w artykule opublikowanym w czasopiśmie naukowym „Antiquity”. – Odkrycia zachęcają do ponownego rozważenia wyglądu Partenonu sprzed 2500 lat – czytamy. Osiągnięcia starożytnych Greków – 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych Osiągnięcia starożytnych Greków znacząco wpłynęły na tempo rozwoju dawnego świata, a wiele z nich stanowi podstawę funkcjonowania współczesnej cywilizacji. Z czego słynie starożytna G... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/osiagniecia-starozytnych-grekow-10-najwazniejszych-odkryc-czasow-antycznych-fot-dea-g-dagli-orti-de-agostini-via-getty-images-2093a60.jpeg" width="938" height="685" alt="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" title="Osiągnięcia starożytnych Greków - 10 najważniejszych odkryć czasów antycznych (fot. DEA / G. DAGLI ORTI/De Agostini via Getty Images)" /> – Rzeźby Partenonu w Muzeum Brytyjskim są uważane za jedno z najwspanialszych dzieł sztuki starożytnej i od wieków są badane przez różnych badaczy. Mimo to nigdy nie znaleziono żadnych śladów koloru. Niewiele wiadomo na temat sposobu pierwotnego stworzenia tych dzieł – stwierdził Giovanni Verri, główny autor badania i konserwator zabytków w Art Institute of Chicago. – Brak wiedzy wynika z kilku czynników. Farba rzadko zachowuje się w dowodach archeologicznych. Dlatego powszechne stało się myślenie o starożytnej rzeźbie jako o niemalowanym zabytku. Nadgorliwe procedury czyszczenia i konserwacji, które miały na celu przywrócenie „oryginalnej” bieli marmuru, również w przeszłości przyczyniały się do utraty resztek zachowanej farby. W rezultacie na rzeźbach zazwyczaj przetrwały jedynie mikroskopijne ślady oryginalnego barwnika – twierdzą autorzy badania. Badanie rzuca nowe światło na antyczne rzeźbiarstwo Naukowcy zbadali marmury Elgina z wykorzystaniem obrazowania luminescencyjnego. Dzięki tej technice ślady pierwiastków chemicznych mogą zostać wykryte. W ten sposób zespołowi udało się odkryć nieznane wcześniej wzory, które znajdowały się na powierzchni rzeźb. To m.in. motywy kwiatowe i sceny figuratywne. Spośród wszystkich 17 rzeźb, które znajdują się w Londynie, aż na 11 odkryto ślady farby. Naukowcy twierdzą, że wzory pokrywały wyrzeźbione bóstwa i mityczne stworzenia, a kolory miały nadawać zupełnie inną rangę poszczególnym postaciom. Egipski błękit był bardzo ceniony. Był to rzadki barwnik i zarezerwowany był głównie dla rodziny królewskiej, a także bogów i bogiń. – Prawdopodobnie te barwy były równie ważne, jak cała rzeźba. To było to, co widział widz – napisali autorzy. – Badanie dostarcza kolejnych dowodów na to, że kolorowe dekoracje były powszechne w sztuce starożytnej Grecji – powiedział w rozmowie z CNN Michael Cosmopoulos, profesor archeologii i ekspert od starożytnej Grecji na Uniwersytecie Missouri. – To wielkie odkrycie, ponieważ podważa tradycyjny pogląd, że sztuka klasyczna to po prostu zwykły biały marmur, i pokazuje, jak ważny był kolor dla starożytnych greckich artystów – podsumowuje. Źródło: Antiquity.
Perykles dał starożytnym Atenom wielkość i umocnił demokrację. Stał się wzorem męża stanu
Ateny przełomu V i IV w. p.n.e. to miejsce i czas w dziejach światowej kultury absolutnie niezwykłe. Sokrates, Arystoteles, Sofokles, Platon, Eurypides, Fidiasz, Herodot – wszyscy oni żyli praktycznie w tym samym czasie w tym jednym greckim mieście. Powstałe tam dzieła sztuki, filozofii i architektury stanowią fundament późniejszej kultury europejskiej. A politycznym ojcem tego fenomenu był w znacznej mierze Perykles.
W tym artykule: Perykles ojcem demokracji Dokonania Peryklesa Polityk i mecenas Perykles jajogłowy Peryklesa życie prywatne Perykles przyszedł na świat w Atenach w 495 roku p.n.e., w zamożnej arystokratycznej rodzinie. Jednak gdy dorósł, wbrew rodzinnemu środowisku został demokratą. Co za tym wyborem stało? Prawdopodobnie potrzeba wynikająca z politycznych ambicji. Otóż w swojej klasie społecznej musiałby rywalizować z przewodzącym wówczas Ateńczykom Kimonem (510-449 rok p.n.e.). Człowiek ów, po pierwsze, był synem Miltiadesa, wielkiego zwycięzcy nad Persami pod Maratonem. Po drugie, miał liczne talenty, więc przekonywał do siebie dokonaniami. Po trzecie wreszcie był jednym z najbogatszych ludzi w Atenach. Ogromny majątek zaś umiejętnie wykorzystywał do umacniania swoich wpływów. Na przykład hojnie wspierał ubogich. Perykles musiał więc znaleźć sposób, by móc skutecznie z Kimonem konkurować. I uznał, że będzie to kurs na osłabienie wpływów arystokracji i rozwój demokracji. Ta w Atenach od dobrych kilku dekad w ograniczonym stopniu była już praktykowana. Perykles ojcem demokracji Perykles szybko stał się jednym z ważnych ludzi skrzydła demokratów. Najpierw osłabiło on Kimona metodami czarnego PR-u, oskarżając go o przyjęcie łapówek z zagranicy. Przed tym zarzutem się jednak wybronił. Okazja do jego pokonania nadarzyła się, gdy Kimon przekonał zgromadzenie ludowe Aten do wysłania wojskowego korpusu na pomoc Sparcie. Sport w starożytnej Grecji – jak wyglądała kultura fizyczna w antyku? Sport w starożytnej Grecji był nieodłącznym elementem edukacji chłopców i ważnym etapem kształtowania charakterów. To właśnie w antyczni Grecy wynieśli sport do rangi jednego z najważn... Sparta musiała akurat tłumić powstanie w swoich włościach, a Kimon konsekwentnie stawiał na sojusz z nią. Tyle że ustrojowo oligarchiczna Sparta, w obawie przed szerzeniem demokratycznych idei w swojej armii, odesłała do domu przybyłych ze wsparciem 4 tys.hoplitów dowodzonych przez samego Kimona. To wzburzyło Ateńczyków i ułatwiło reformę ustrojową. Polegała ona na praktycznej likwidacji areopagu, czyli najwyższej rady złożonej z przedstawiciel arystokracji. Sam Kimon w 461 r. p.n.e., jako architekt wspomnianej zniewagi, został wyrokiem sądu skorupkowego (ostracyzm) wygnany z Aten. Idąc za ciosem, Perykles: Oddał zgromadzeniu ludowemu obywateli Aten kontrolno-administracyjne funkcje sprawowane dotychczas przez areopag. Dopuścił do wysokich urzędów (archontów) przedstawicieli trzeciej grupy majątkowej (obywatele podzieleni byli na 4 klasy według rocznego dochodu). Ustanowił diety dla sędziów i członków rady 500, co ułatwiało udział w tych gremiach ludziom biedniejszym. Wprowadził zasadę, że ateński obywatel musi mieć oboje rodziców Ateńczyków, co osłabiało arystokrację, koligacącą się z oligarchią innych ośrodków. Przyznał wynagrodzenie za pełnienie funkcji urzędniczych, co było w interesie ludzi niemajętnych. Umożliwił najbiedniejszym bezpłatny wstęp na przedstawienia teatralne. Perykles już wtedy praktycznie rządził Atenami. A po skazaniu na ostracyzm Tukidydesa (do którego doszło 443 rok p.n.e.), rywala ze skrzydła konserwatywnego, został już swego rodzaju nieformalnym królem Aten. Przez kilkanaście lat (w okresie 444-429 p.n.e.) corocznie wybierany był na funkcję stratega, czyli dowódcy wojskowego. Wiązała się ona także z wielkimi wpływami politycznymi. Ostatecznie wojna to polityka prowadzona metodami militarnymi. Miasta w Grecji - malownicze miejsca, które warto odwiedzić [PRZEWODNIK] Grecja wieńczy Bałkany od południa. To gorące, wybitnie atrakcyjne turystycznie państwo co roku przyciąga miliony turystów. Większość z nich decyduje się na wypoczynek na plaży, korzyst... Dokonania Peryklesa W polityce zagranicznej Ateny pod wodzą Peryklesa rosły w siłę. Działo się to m.in. dzięki konsekwencji w budowaniu hegemonistycznej pozycji i wykorzystywaniu funduszy Związku Morskiego. Ów sojusz greckich miast, głównie jońskich, miał służyć wspólnej obronie przed Persami. Dominujące w nim Ateny chętnie narzucały jednak innym członkom rozwiązania ustrojowe (demokracja), uniemożliwiały wystąpienie ze związku i arbitralnie ustalały wysokość trybutu na obronę. No i mając (przeniesiony z Delos) u siebie związkowy skarbiec, korzystały z funduszy związkowych na obronę, przeznaczając je na umacnianie własnej potęgi. Perykles był w tych działaniach prawdziwym mistrzem. Spartę uważał za wroga. Dążył do umocnienia przez Ateny dominującej pozycji w świecie greckim, stania się jego polityczno-kulturowym centrum. W tym celu: Rozbudował port w Pireusie, co przyniosło przewagę handlową Aten na Morzu Egejskim. Otoczył Ateny i Pireus długimi Długimi Murami, aby stworzyć twierdzę i zapobiec możliwości odcięcia Aten od morza. Trzymał w karbach Związek Morski, ograniczając niezależność tworzących go polis i wykorzystując jego zasoby do wzmacnia pozycji Aten. Zaatakował np. wyspę Samos, która w wojnie z Miletem odmówiła uznania ateńskiego arbitrażu. Prawdopodobnie narzucił też pokonanej Samos ustrój demokratyczny. Rozszerzał geograficzne wpływy swojego miasta, zakładając jego kolonie na wybrzeżu Morza Czarnego. Konsekwentnie rozwijał i upiększał miasto. Przebudował Akropol, wznosząc np. stojący tam do dzisiaj Partenon – świątynię patronki miasta Ateny, mieszczącą 11-metrowy pomnik bogini dłuta Fidiasza, pokryty złotem i kością słoniową. Z jego inicjatywy wzniesiono też Propyleje i Erechtejon. Wyspy greckie – przewodnik po najpiękniejszych greckich wyspach i ich skarbach Jak dobrze znasz wyspy greckie? Możesz się zaskoczyć! Są ich tysiące, a te najbardziej znane wcale nie muszą być najciekawsze. Polityk i mecenas Peryklesa można uznać za pierwowzór współczesnego męża stanu. Był człowiekiem dobrze wykształconym, obdarzonym talentami retorycznymi i erystycznymi. To pozwalało mu panować nad dyskutantami i przepychać swoje racje, co było istotne uzyskiwania politycznego poparcia. Perykles utrzymywał przyjacielskie relacje z największymi umysłami swojego miasta. Przyjaźnił się np. z Fidiaszem, najwybitniejszym rzeźbiarzem greckiej starożytności, filozofem Anaksagorasem i dramaturgiem Sofoklesem. Za przyjaźnią szło wsparcie, nie tylko polityczne. Perykles jajogłowy Perykles miał jajowato zdeformowaną czaszkę. Było to najpewniej wynikiem choroby genetycznej – oksycefalii. Ze względu na tę fizyczną ułomność pozwalał się portretować tylko w hełmie, który nieco maskował jego wielką głowę. Niezależnie od ustroju czy epoki, władza nie może przecież narażać się na śmieszność. Jego portret autorstwa Kresilasa (znamy tylko jego rzymskie kopie) jest jednym z najsłynniejszych wizerunków greckich z okresu klasycznego. Portret wykonano pośmiertnie i umieszczono na Akropolu. Peryklesa życie prywatne Z pierwszą żoną miał dwóch synów. Potem związał się z Aspazją z Miletu. Nie mamy pewności, czy została jego żoną. Była raczej nieformalną partnerką. W starożytnej Grecji pozycja kobiet był zdecydowanie podrzędna. Aspazja była jednak heterą, czyli kurtyzaną, w dodatku cudzoziemką. Takie kobiety mogły być wykształcone i niezależne. Aspazja prowadziła coś na kształt ateńskiego salonu intelektualno-towarzyskiego, co było wówczas ewenementem. Co więcej, Perykles publicznie okazywał jej szacunek i czułość, zawsze całując np. na pożegnanie, co było ewenementem nie mniejszym. Z Aspazją doczekał się trzeciego syna, Peryklesa Młodszego. Ponieważ była cudzoziemką, ich syn nie mógł uzyskać obywatelstwa. W uznaniu zasług Ateńczycy zgodzili się jednak uznać go za obywatela Aten i spadkobiercę. Mimo, iż Perykles przed laty był twórcą prawa, które mówiło, że obywatelem Aten może być tylko Ateńczyk z matki i ojca. W 430 r. w trakcie wojen peloponeskich wśród Ateńczyków stłoczonych za Długimi Murami wybuchła zaraza. W jej wyniku zmarli dwaj starsi synowie i siostra Peryklesa. W 429 r. zaraza zabiła także jego.
Demokracja ateńska: jak kryzys zadłużenia i rozwój sztuki wojennej przyniosły światu rządy ludu
W plemiennym okresie rozwoju ludzkość zwykle praktykowała pierwotną demokrację wiecową. Później, wraz z rozwojem miast i handlu, społeczeństwa mocno się zróżnicowały pod względem majątkowym. Pojawiające się w tym czasie formy rządów przybierały charakter mniej lub bardziej despotyczny. Aż do Aten z przełomu VII i VI w. p.n.e., gdzie rozkwitła demokracja ateńska.
W tym artykule: Jak narodziła się demokracja ateńska Rozkwit demokracji za Peryklesa Ustrojowe zasady demokracji ateńskiej Demokratyczne organy Wady ateńskiej demokracji Początki Aten sięgają połowy II tysiąclecia p.n.e. Miasto to przeszło w swojej historii rozmaite formy rządów. Zanim ukształtowała się demokracja ateńska, było ono targane społecznymi konfliktami. Praktykowało więc władzę arystokratów, czyli posiadaczy ziemskich, oligarchię, autokrację Pizystrata i jego synów. Ateny nie mogły uzyskać wewnętrznej równowagi między innymi dlatego, że nad wisiała nad nimi wybuchowa, długo narastająca i nierozwiązana kwestia skumulowanej własności ziemi oraz niewoli za długi. Jak narodziła się demokracja ateńska Początki demokracji ateńskiej sięgają przełomu VI i V w. p.n.e. oraz działalności Drakona (tego od drakońskich praw) i Solona. Spisują oni i porządkują ateńskie prawa. Solon, wielki reformator i prawodawca, umorzył chłopskie długi i zakazał zniewalania za nie. Podzielił obywateli na cztery klasy według zamożności i poszerzył ich dostęp do decydowania o sprawach publicznych. Teraz majątek, a nie pochodzenie decydować miały o prawach politycznych. Tyle że w praktyce oddał władzę w ręce najbogatszych mieszkańców. No i nie rozwiązał kwestii ziemi skupionej w rękach nielicznych. Tymczasem to ona była źródłem politycznej niestabilności miasta państwa. Społeczne wrzenie skończyło się rządami tyrana Pizystrata. Nawiasem mówiąc, mimo że nazywany tyranem, stronił on od nadużyć i dbał o rozwój społeczno-kulturalny. Potem do władzy doszło dwóch jego synów – Hipparch i Hippiasz. Ten pierwszy został jednak zamordowany, a drugi wypędzony. Ateny zmierzały w stronę rządów ludowych. Watykan zwraca Grecji słynne marmury Elgina. Symboliczny gest i historyczna chwila Starożytne marmury, które niegdyś zdobiły Partenon w Atenach, w 1801 roku zostały wywiezione do Londynu. Od tamtego czasu są częścią kolekcji British Museum, a Grecja stale domaga się i... Demokracja ateńska została wprowadzona po krótkotrwałej interwencji Spartan, którzy nieskutecznie próbowali wpłynąć na to, w jaką stronę pójdzie teraz polityka w Atenach. Działo się to w 508/507 roku p.n.e. (roczne daty dziejów greckich często podajemy w ten sposób, bo w greckich kalendarzach rok rozpoczynał się w połowie roku naszej dzisiejszej rachuby czasu). Początki prawdziwie demokratycznych rozwiązań pojawiły się za Klejstenesa. To on dopuścił do władzy najbiedniejszych i wdrożył ważne ustrojowe innowacje. Między innymi wprowadził podział obywateli na 10 jednostek administracyjnych, tzw. fyl, dzielących się z kolei na mniejsze jednostki – demy. Arbitralność tego podziału wymieszała obywateli i porozrywała stare klanowe więzi terytorialno-rodowe. To z tych okręgów wybierano przedstawicieli do Rady 500 i strategów. Swoje wpływy zachował jednak areopag, czyli najwyższa rada złożona z przedstawicieli arystokracji. Rozkwit demokracji za Peryklesa Perykles (495–429 r. p.n.e.), mimo iż wywodził się z arystokracji (był m.in. daleko spokrewniony z Klejstenesem), rozszerzył i umocnił rządy ludu (termin „demokracja” wywodzi się od greckich słów demos – lud i kratos – władza). Dał niższym warstwom udział w rządzeniu państwem. Dzięki osobistym talentom skupił władzę w swoich rękach (w latach 444–429 p.n.e. pełnił funkcję ateńskiego stratega). To on osłabił znaczenie areopagu. Wprowadził diety dla sędziów i dopuścił do wysokich urzędów (archontów) przedstawicieli trzeciej grupy majątkowej. Wprowadził zasadę, że ateński obywatel musi mieć oboje rodziców Ateńczyków, co osłabiało arystokrację, koligacącą się z arystokracjami innych polis. Budował publiczne gmachy. To jemu Ateny zawdzięczały one Partenon i Propyleje. Ufortyfikował miasto i rozbudował port w Pireusie, dając Atenom przewagę handlową na Morzu Egejskim. Zakładał liczne kolonie na Morzu Czarnym. Za jego rządów nastąpił gospodarczy i kulturalny rozkwit miasta. Zyskał nieporównany z żadnym innym politykiem wpływ na rozwój Aten, dając im okres bezprzykładnego rozwoju. Ateny za jego rządów stały się fenomenem oddziałującym na całą zachodnią cywilizację w następnych tysiącleciach. Jak powstał Rzym? Historia założenia starożytnego imperium do dziś jest niejasna Jeszcze nie tak dawno temu geneza powstania Wiecznego Miasta była przedmiotem licznych dyskusji, toczonych między przedstawicielami różnych dziedzin nauki. Dzięki ich pracy, dziś wiemy całki... Co sprawiło, że w Atenach na przełomie VII i VI w. p.n.e. zaczęła kształtować się demokracja? Wspomnieliśmy już, że miał to być sposób na uniknięcie dramatycznego kryzysu politycznego. Istnieje też pogląd, zgodnie z którym nie mniej istotnym powodem była zmiana sposobu prowadzenia wojen i militarna struktura greckich polis. Homer w swoich poematach opisuje jeszcze wojnę arystokratów, gdzie kluczowe są pojedynki doskonale wyszkolonych i uzbrojonych wojowników. Ówczesna wojna to sprawa wyższych warstw społecznych, bo tylko ich przedstawicieli stać było na niezwykle drogie uzbrojenie. W VII w. p.n.e. główną siłę militarną Greków stanowi już jednak ciężkozbrojna piechota, czyli hoplici. Ci nie popisują się homeryckimi indywidualnymi wyczynami. Walczą w osłoniętym tarczami ciasnym szyku zwanym falangą. Stojąc jeden przy drugim, są, zależnie od okoliczności, niczym mur lub walec. Ich sukces zależy od współpracy. Są zwykłymi obywatelami Aten, ale ponoszą koszty, bo uzbrojenie wciąż nie jest dostępne dla najuboższych. A przede wszystkim ryzykują życiem dla ojczyzny. Zaczynają więc zabierać głos w sprawach publicznych, domagając się praw politycznych. I je dostają. Ustrojowe zasady demokracji ateńskiej Nie każdy mieszkaniec starożytnych Aten jest obywatelem z politycznymi prawami. Niewolnicy, kobiety i cudzoziemcy głosu nie mają. Miastem-państwem rządzi większość, wypowiadająca się w trakcie Zgromadzenia Ludowego. Każdy obywatel ma prawo zabierać na nim głos i zgłaszać propozycje ustaw. Urzędy są kadencyjne. Kadencja w instytucjach i urzędach jest jednoroczna i jednorazowa (urzędów – z wyjątkiem funkcji stratega – nie można piastować dwukrotnie). Każdy kandydat przed objęciem urzędu zdaje specjalny egzamin (co teoretycznie eliminuje niekompetentnych), a po swojej kadencji składa sprawozdanie. Osiągnięcia starożytnego Egiptu – co wynaleźli starożytni Egipcjanie? Cywilizacja starożytnego Egiptu przetrwała trzy tysiące lat i w tym czasie zdołała dokonać wielu osiągnięć, które imponują nawet dziś. Co wynaleźli mieszkańcy królestwa faraonów? Demokratyczne organy Zgromadzenie ludowe, czyli eklezja. Najważniejszy ustrojowy organ. Udział mógł w nim brać każdy obywatel, ale warunkiem było przejście obowiązkowego dwuetapowego szkolenia. Najważniejsze decyzje wymagały quorum, które stanowiło 6000 głosów (na ok. 40 tys. wszystkich uprawnionych obywateli). Pozostałe – zwykłej większości. Głosowano przez podniesienie rąk. Każdy głos był tak samo ważny. Od czasów Peryklesa za udział przysługiwało niewielkie wynagrodzenie (w celu zachęcenia obywateli do uczestnictwa). Najpierw obradowano na Agorze, czyli ateńskim rynku, potem na wzgórzu Pnyks. Rada 500. Jej kadencja trwała rok. Tak jak w wypadku każdego ateńskiego urzędu, obywatel mógł być jej członkiem tylko raz. Dzięki temu znaczna część populacji doświadczyła tego zaszczytu. Kandydaci musieli mieć minimum 30 lat, a zgłaszały ich poszczególne demy. Rada obradowała codziennie, zajmując się kwestiami finansowymi i polityki zewnętrznej. Rada przygotowywała porządek obrad Zgromadzenia Ludowego i pilnowała realizacji jego uchwał. Dyskutowała też wcześniej nad wnioskami, które trafią na obrady Zgromadzenia. Mimo że większość decyzji Rady wymagała akceptacji Zgromadzenia, organ ten miał dość szeroką autonomię. Sąd ludowy. Sędziowie w Atenach byli wybierani drogą… losowania spośród chętnych obywateli. Było ich 6000. Sędziowie składali przysięgę, za której złamanie sankcję stanowiła klątwa. Trybunały były liczne i gromadziły kilkuset sędziów, a w skrajnych przypadkach nawet więcej. Zamysłem takiego rozwiązania było utrudnienie ewentualnych prób skorumpowania sędziowskiego gremium. Stratedzy. 10 urzędników wybieranych na roczną kadencję, każdy z jednej fyli. Dowodzili oni oddziałami wystawianymi przez poszczególne fyle. Urząd ten nie był związany z wynagrodzeniem, dlatego mogły go sprawować tylko osoby zamożne. Ostracyzm. Procedura pozbawienia praw publicznych i skazania na wygnanie. Raz w roku Zgromadzenie Ludowe decydowało o tym na specjalnych glinianych tabliczkach (nazywanych ostrakonami). Usuwano z miasta tych, którzy zdaniem ludu zagrażali demokracji. Wady ateńskiej demokracji Ateńska demokracja to prawdziwy fenomen. Na niej wzorowane były rozwiązania rzymskie. Platon, przeciwnik demokracji, widział jednak w ateńskiej polityce schlebianie masom i upadek naturalnych hierarchii opartych na wiedzy czy doświadczeniu. Uważał, że w tym systemie wygrywają ci, którzy umieją przypodobać się tłumowi i nim manipulować. Ostracyzm, w teorii służący zapobieganiu tyranii i skupieniu nadmiernej władzy w rękach jednej osoby, w istocie można było wykorzystać do brudnych rozgrywek politycznych. Na ostracyzm skazano np. ojca Peryklesa.
Partenon budowano przez 15 lat. Część skarbów tej ateńskiej świątyni ukradli Francuzi i Anglicy
Górująca nad Atenami świątynia opiekunki, bogini mądrości, sztuki i sprawiedliwej wojny, była najbardziej wyrazistym symbolem wielkiej potęgi i bogactwa starożytnego miasta. Dziś uważana jest za jedno z najdoskonalszych dzieł architektonicznych, symbolizujących nastanie początku zachodniej cywilizacji. Mowa o Partenonie – największej i najwspanialszej budowli na ateńskim Akropolu. Kiedy powstała ta niezwykła świątynia? Do czego służyła i jak wyglądała? W jakim stylu zbudowany jest Partenon? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Kiedy powstał Partenon? Jak zbudowano Partenon? Jak wyglądał Partenon? Z czego słynie Partenon? Ile budowano Partenon? Do czego służył Partenon? Od czego pochodzi nazwa Partenon? Kto zniszczył Partenon? W starożytnej Grecji wzgórza wznoszące się w obszarze miast były miejscami kultu religijnego. W Atenach funkcję świętego miejsca pełnił Akropol – naturalny płaskowyż o wysokości 70 metrów, górujący nad Agorą. Wspaniałe obiekty, których pozostałości przetrwały do naszych czasów, wzniesiono między 447 a 400 rokiem p.n.e., kiedy Ateny podźwigały się z gruzów po walkach z Persami. Kiedy powstał Partenon? W 480 roku p.n.e. Persja przypuściła atak na Ateny, który zakończył się zniszczeniem miasta. Wiele wspaniałych budynków zostało zrównanych z ziemią. Taki los spotkał choćby świątynię Ateny Polias – bogini-opiekunki miasta. Po zwycięstwie nad siłami najeźdźcy Hellenowie powrócili do Aten i rozpoczęli odbudowę miasta. Sam Akropol był jednak utrzymywany w stanie ruiny. Trwało to przez ok. 30 lat. Brak środków czy sił na odbudowę nie był głównym problemem. To działanie miało wymiar symboliczny – gruzy dawnych zabudowań miały przypominać o ofierze Ateńczyków, którzy przeciwstawili się perskiej sile. Około 448 roku p.n.e. Perykles zadecydował o odbudowie sanktuarium na Akropolu. Jako że świątynia miała symbolizować trwałe zmiany w całej Helladzie, ateński polityk przekonał przywódców innych polis do uczestnictwa w tym przedsięwzięciu. Początek budowy Partenonu, pierwszej nowej budowli na świętym wzgórzu, jest datowany na 447 rok p.n.e. Jak zbudowano Partenon? Forma ateńskiej świątyni została zaczerpnięta ze sztuki okresu mykeńskiego. Między XVI a XI wiekiem p.n.e. w mykeńskich pałacach występował megaron – nieduże prostokątne pomieszczenie z dwuspadowym dachem, z poprzedzającym je przedsionkiem. Architektami świątyni byli Iktinos i Kallikrates. Prace budowlane nadzorował Fidiasz. Sanktuarium Ateny zostało zaprojektowane jako wielki budynek, utrzymany w dość skromnym i minimalistycznym stylu doryckim, w którym jednak pojawiły się elementy jońskie. Ta pozorna niekonsekwencja była celowym działaniem. Partenon, jako symbol ateńskiej potęgi, miał przyciągać uwagę i wzbudzać zachwyt. Świątynię wzniesiono z marmuru pentelickiego, techniką łęku pozornego, w której układane poziomo kamienie stopniowo przybliżają się do siebie. To pozwoliło stworzyć lekką, a zarazem mocną konstrukcję. Okazały budynek wybudowano na planie wydłużonego prostokąta. Składał się z celli o dwóch niepołączonych salach z wejściami po przeciwnych stronach (w krótszych ścianach). Poprzedzał je portyk składający się z sześciu kolumn, ograniczony ścianą po bokach. Konstrukcję otaczała kolumnada doryckich podpór. Dłuższe boki zdobiło 17 kolumn, a krótsze – 8. Całość przykryto dwuspadowym dachem, wykonanym z drewna i przykrytym marmurowymi płytkami. Partenon stanowi doskonałe potwierdzenie niezwykłego kunsztu starożytnych architektów. Cały budynek jawił się jako idealnie proporcjonalny. Takie wrażenie było możliwe do uzyskania poprzez celowe złamanie niektórych proporcji, co stwarzało specyficzne wrażenie optyczne. Stylobat, czyli górny element podstawy świątyni, w połowie długości dłuższych boków został lekko wygięty ku górze. Nieco grubsze kolumny narożne nieznacznie odsunięto od pozostałych. Same kolumny rozszerzały się w ok. 1/3 wysokości i zwężały ku górze. Jak wyglądał Partenon? Do wzniesienia budynku użyto 20 tysięcy ton marmuru. Wielka świątynia miała 69 metrów długości i 30 metrów szerokości. Tympanon wschodni ozdobiono scenami narodzin Ateny. Tympanon zachodni przedstawiał historię sporu bogini i Posejdona o patronat nad Attyką. Na szczytach frontów znalazły się akroteriony z pędami akantu i palmetą. Te na narożnikach przedstawiały skrzydlatą Nike. Na belkowaniu umieszczono 92 metopy, wszystkie ozdobione płaskorzeźbami. Po stronie wschodniej znalazły się sceny batalistyczne, przedstawiające bogów wojujących z tytanami. Stronę zachodnią ozdobiono wizualizacją bitwy Greków i Amazonek. Natomiast po stronie południowej znalazły się też sceny walk Lapitów z centaurami. Na północy przedstawiono natomiast zdobycie Troi. Co znajdowało się w środku? Liczne posągi, przy czym najważniejsza była 12-metrowa statua opiekuńczej bogini. Dzieło Fidiasza było wykonane w technice chryzelefantynowej – ze złota i kości słoniowej. Posąg nie zachował się do naszych czasów. Z antycznych opisów wynika, że jego osią był drewniany trzon, do którego przymocowano twarz i kończyny Ateny, wykonane z kości słoniowej. Osobno na osi zamocowano korpus. Ten element był wykonany ze złota. Okazała rzeźba ukazywała Atenę w hełmie, odzianą w długi peplos. Lewą rękę wspierała na egidzie, obok której stała włócznia. Między elementami oręża znajdował się wąż. W prawej ręce niosła skrzydlatą Nike. Z czego słynie Partenon? Wróćmy na chwilę na zewnątrz, bo to właśnie tam znajdował się najbardziej charakterystyczny i jednocześnie najbardziej niezwykły element świątyni. O ile większość zdobień budowli idealnie wpisywała się w elementarne założenia porządku doryckiego, to jedna była charakterystyczna dla lżejszego i znacznie bogatszego stylu jońskiego. Mowa o ciągłym fryzie, czyli tzw. fryzie partenońskim. Relief dłuta Fidiasza otaczał cały Partenon. Miał 160 metrów długości i składał się ze 115 płyt. Przedstawiał obchody ateńskiego święta religijnego, w trakcie którego procesja mieszkańców zmierzała w kierunku świątyni Ateny Polias, w celu złożenia ofiary opiekunce miasta – szaty utkanej przez wybrane dziewczęta. Kolejne płyty przedstawiały jadących konno mężczyzn i kroczące pieszo kobiety. Na czele pochodu znajdowali się bogowie spoglądający na wyznawców. Budowle starożytnej Grecji – najważniejsze wzniesione obiekty. Gdzie można je zobaczyć? Budowle starożytnej Grecji to bez wątpienia jedna z największych atrakcji tego niezwykle pięknego kraju. Które z nich należy uznać za najważniejsze? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem prezen... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/budowle-starozytnej-grecji-najwazniejsze-wzniesione-obiekty-fot-miguel-palacios-cover-getty-images-1da8461.jpeg" width="938" height="611" alt="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" title="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" /> Istnieje teoria, według której rzeźbienia nie ukazują obchodów święta, a legendarną scenę złożenia córek Erechteusza w ofierze. W ten sposób Ateńczycy chcieli zyskać przychylność bogów i prosić o łaskę dla miasta zagrożonego najazdem Eumolposa. Tak wykonane zdobienie było niezwykłe nie tylko ze względu na swoją formę. Umieszczanie wizerunków zwykłych ludzi na świątyniach poświęconych bóstwom nie było wpisane w tradycję Hellady. Fryz partenoński był zatem czymś w rodzaju świadectwa szczególnego związku Ateńczyków z bogami. Ile budowano Partenon? Budowa świątyni Ateny Partenos rozpoczęła się w 447 roku p.n.e. Dziewięć lat później gmach został ukończony. Prace polegające na wykonaniu zewnętrznych dekoracji trwały do 432 roku p.n.e. Po 15 latach wielka świątynia opiekunki Aten została ukończona. Ogromna inwestycja częściowo została sfinansowana ze składek członków Związku Morskiego. Znaczna część funduszy pochodziła też ze skarbców Ateny (wszystkie greckie miejsca kultu religijnego były wspierane środkami publicznymi i prywatnymi datkami). Nie wiadomo jednak, jak dokładnie przedstawiał się rozkład funduszy. Do czego służył Partenon? Dzisiejsze świątynie to miejsca zgromadzeń, w których wierni modlą się i oddają cześć wyznawanemu bogu. Warto jednak wiedzieć, że sanktuaria w starożytnej Grecji pełniły inną rolę. Partenon, podobnie jak inne helleńskie świątynie, stanowił dom bóstwa, któremu był poświęcony, czyli Ateny. Do środka mogli wejść jedynie kapłani i kapłanki. Lud oddawał cześć bogini w trakcie publicznych ceremonii religijnych, które odbywały się przy ołtarzu zlokalizowanym obok wschodniego krańca obiektu. Od czego pochodzi nazwa Partenon? Skąd wzięła się nazwa najwspanialszej i największej świątyni na Akropolu? Słowo Partenon pochodzi od przydomka Ateny. Atena Partenos dosłownie znaczy „Atena dziewica”. Nazwę gmachu można przetłumaczyć jako „dom bogini dziewicy”. Kto zniszczył Partenon? Monumentalny gmach przetrwał wiele wieków w całkowicie nienaruszonym stanie. Pierwsze znaczne zniszczenia nastąpiły dopiero u schyłku rzymskiego panowania, kiedy budynek dosięgnął pożar. W IV stuleciu n.e., prawdopodobnie w czasie rządów Juliana Apostaty, Partenon został odbudowany. W V wieku usunięto część rzeźb, w tym wspaniały posąg Ateny. W VII stuleciu helleńska świątynia została przebudowana i przekształcona w chrześcijańskie miejsce kultu religijnego. Mniej więcej 600 lat później, w 1205 roku, kościół poświęcono Świętej Matce Aten. W 1458 roku, kiedy miasto zostało zajęte przez Turków, chrześcijański kościół przebudowano i zamieniono w meczet. Wówczas w południowo-zachodnim narożniku wybudowano minaret. W XVII wieku Turcy zaadaptowali gmach na składnicę prochu. W 1678 roku, w trakcie oblężenia Aten przez Wenecjan, magazyn eksplodował. Cała środkowa część świątyni została zniszczona. Na początku XIX wieku usunięto większość pozostałych rzeźb. Większość trafiła do Muzeum Brytyjskiego, część znalazła się w Luwrze. Pierwszy program rekonstrukcji Partenonu rozpoczął się w 1898 roku. W 1921 roku rozpoczęły się następne prace rekonstrukcyjne, a kolejne – w 1986 roku. Rok później świątynia została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Hefajstejon – najlepiej zachowana świątynia grecka
Hefajstejon oznacza świątynię poświęconą bogu Hefajstosowi. Był on patronem rzemieślników. Kojarzono go z żywiołem ognia. Najbardziej znany jest ateński Hefajstejon.
W tym artykule: Czym jest Hefajstejon w Atenach? Tezejon czy Hefajstejon? Znaczenie Hefajstosa Dlaczego Hefajstejon jest wyjątkowy? Świątynie greckie budowano ku czci poszczególnych bogów. Każde polis posiadało z kilka świątyń, które charakteryzował prostokątny plan i obecność kolumnady na zewnątrz. Dla każdego patrona odbywano specjalne święta i procesje. Dzisiaj większość greckich świątyń stoi w ruinie lub też przerobiono je na inne budowle. Czym jest Hefajstejon w Atenach? W tym artykule opisujemy konkretny Hefajstejon, który znajdował się w starożytnych Atenach. Wybudowany został w okresie klasycznym, po sławnych wojnach z Persami w V w. p.n.e., w ramach planu odbudowy miasta. Świątynia Hefajstosa jest najlepiej zachowaną świątynią w całej Grecji właściwej. Reprezentuje ona porządek dorycki. Architektura budowli jest uznawana za czołowy przykład tego stylu. Rozmiarowo nie była to wielka konstrukcja, ale dominowała nad ateńską agorą, stojąc u podnóża Akropolu. Jak wyglądał z zewnątrz Hefajstejon? Oto charakterystyczne cechy tej budowli: była w porządku doryckim (choć sam fryz był już typowy dla porządku jońskiego), wybudowano ją na wzniesieniu Kolonos Agorajos, była względnie niewielka, to pierwsza grecka świątynia zbudowana z marmuru, jej fryz i przyczółki zdobiły reliefowe dekoracje, była otoczona przez 34 kolumny. Tezejon czy Hefajstejon? Jeszcze w ubiegłym wieku twierdzono, że budowla świątyni jest poświęcona kultowi herosa Tezeusza. Sądzono tak z powodu przedstawienia mitu o Tezeuszu na fryzie. Fryz to usytuowany poziomo pas na elewacji budynku, wypełniony jest często różnego typu dekoracjami. Zachowały się fragmenty fryzu z zachodniej elewacji budynku i frontowego przyczółku. Przyczółek to – najczęściej trójkątny – szczyt nad portykiem, również bogato dekorowany. Tematem tej płaskorzeźby jest walka ludzi z centaurami. Tego typu przedstawienia w sztuce greckiej nazywamy centauromachią. Tutaj właśnie pojawiają się postacie związane z ową tematyką, czyli Tezeusz wraz z towarzyszami: Kajneusem i Pejritoosem. Na fryzie świątyni zobaczyć można właśnie tych trzech bohaterów. Dziwić może fakt, iż to nie Tezeusz, lecz Pejritoos został ukazany w centralnej części fryzu zachodniego. Większość postaci stojących po obu stronach Pejritoosa zwrócona jest właśnie w jego kierunku. Zachodni przyczółek świątyni najprawdopodobniej również przedstawiał sceny z centauromachii. O patronacie Tezeusza miała również świadczyć rzekoma obecność legendarnego miejsca pochówku herosa w okolicy. W XVIII w. odnaleziono po raz pierwszy nazwę „Tezejon”. Dopiero badania archeologiczne wykazały, kto jest prawdziwym patronem świątyni. Aż do XX w. budowlę nazywano Tezejonem. Pomyłkę poprawił dopiero Bruno Sauer na przełomie XIX i XX w. Ustalił, że głównymi patronami świątyni byli Hefajstos i Atena. Do tego wniosku doprowadziły różne cechy, np. znalezione podczas badań archeologicznych inskrypcje. Znaczenie Hefajstosa Hefajstos był ważnym bogiem dla Ateńczyków. Konkurował z Ateną o miano patrona całego polis. Często kojarzono go choćby z nowinkami technologicznymi i wynalazkami. We wnętrzu świątyni prawdopodobnie postawiono rzeźby Hefajstosa i Ateny. W pewnym sensie możemy dostrzec znaczenie Hefajstosa również na zachowanych fragmentach fryzu świątyni. Postać Tezeusza na fryzie była odsunięta na dalszy plan, ale symbolizowała ważny element w walce z centaurami. Postać ma uniesione ręce i prawdopodobnie trzymała duży oręż w ręku. Reszta ludzi również ukazana jest z hełmami, włóczniami czy innego typu elementami uzbrojenia. Same centaury odziane były w skóry, a dzierżyły tylko kamienie i patyki. Jak naprawdę wyglądał Kolos z Rodos? Na pewno nie tak, jak na większości współczesnych ilustracji Kolos z Rodos zaliczał się do oryginalnych siedmiu cudów świata. Starożytni Grecy byli pełni podziwu kunsztu technicznego, z jakim wykonano wielki posąg Heliosa. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/jak-naprawde-wygladal-kolos-z-rodos-na-pewno-nie-tak-jak-na-wiekszosci-wspolczesnych-ilustracji-ryc-http-www-ancient-eu-wikimedia-commons-cc-by-sa-4-0-ad86f23.jpg" width="938" height="613" alt="Jak naprawdę wyglądał Kolos z Rodos? Na pewno nie tak, jak na większości współczesnych ilustracji (Ryc. http://www.ancient.eu, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" title="Jak naprawdę wyglądał Kolos z Rodos? Na pewno nie tak, jak na większości współczesnych ilustracji (Ryc. http://www.ancient.eu, Wikimedia Commons, CC-BY-SA-4.0)" /> Zwycięstwo ludzi miało być głównie spowodowane przez fakt umiejętności wykonania broni i innych narzędzi. Hefajstos, patron kowali, obdarował właśnie ludzi tą wiedzą, która przyniosła im zwycięstwo i chwałę. Ateńczycy w okresie klasycznym swoje sukcesy wojenne zawdzięczali pomysłowości i technologii, a to są przymioty bogów Hefajstosa i Ateny. Dlaczego Hefajstejon jest wyjątkowy? Świątynia Hefajstosa w Atenach jest najbardziej autentyczną budowlą w mieście z epoki klasycznej. Można powiedzieć, że przetrwała w lepszym stanie niż świątynia Ateny na Akropolu. W micie o założeniu miasta to Atena miała pokonać Hefajstosa w konkursie na patrona polis. W rzeczywistości Hefajstejon zawdzięcza swój dobrze zachowany wygląd kościołowi, który nieprzerwanie działał tu od starożytności. W VII w. w świątyni powstała parafia pod wezwaniem św. Jerzego. Istniała ona aż do XIX w. Jej działalność w Hefajstejonie pozwoliła dobrze zachować oryginalną architekturę budowli. Dzisiaj znane są również źródła pisane, w których wzmiankuje się Hefajstejon. Jedną z ciekawszych informacji jest istnienie malowideł na temat życia Tezeusza we wnętrzu świątyni. Autorem miał być znany ateński malarz Mikon. Doskonała konserwacja pozwala dzisiaj na turystom na zwiedzanie świątyni. Zainteresowani mogą przestudiować elegancję i prostotę greckiego porządku doryckiego. W okolicach świątyni nadal prowadzone są wykopaliska, ponieważ teren ten obfituje w wiele ciekawych znalezisk jeszcze z okresu rzymskiego. Źródła: Bogdan Burliga, Pinakoteka, Akropol, Pauzaniasz i historia „sztuki” greckiej Peter M. Candler, 2010, Logika chrześcijańskiego humanizmu, Znak, str. 44–59 Adriana Woźniak, 2013, Przedstawienia mitologicznych bitew bogów i herosów w sztuce starożytnej Grecji, Wrocław. Nasz ekspert Stanisław Szklarek Zamiłowanie do historii sztuki zaprowadziło go na studia archeologiczne. Zawsze chciał zgłębiać tajemnicze zjawiska kultury i dzielić się pasjonującą wiedzą. Uzależniony smakosz herbat i trochę przynudzający adorator architektury.
Styl joński : czym się charakteryzował ten starożytny porządek architektoniczny?
Trend wznoszenia budowli według usystematyzowanych stylistycznych założeń narodził się w starożytnej Grecji. Pierwszy był porządek dorycki, charakteryzujący się ciężką, monumentalną formą. Niebawem, zainspirowani sztuką ludów Wschodu, Hellenowie zaczęli wznosić obiekty optycznie lżejsze, ze smuklejszymi kolumnami, znacznie obficiej zdobione. Narodził się styl joński.
W tym artykule: Czym charakteryzował się styl joński? Elementy porządku jońskiego Przykłady budowli w stylu jońskim Starożytni Grecy wypracowali trzy porządki architektoniczne. Najstarszy – dorycki – zaczął obowiązywać w VII wieku p.n.e. Na przełomie VII i VI stulecia p.n.e. opracowano założenia porządku jońskiego. Na jego kanwie zaś na przełomie wieków V i IV p.n.e. powstał styl koryncki. Czym charakteryzuje się drugi z wymienionych porządków, czyli styl joński? Spróbujmy odpowiedzieć na to pytanie. Czym charakteryzował się styl joński? Podstawy stylu jońskiego powstały na terenie Azji Mniejszej. Jak sama nazwa wskazuje, narodził się on w Jonii, krainie położonej między rzekami Hermos i Meander. Inspirowany budownictwem ludów Wschodu, schemat joński cechowała lekka, niemal filigranowa (w porównaniu z monumentalnym stylem doryckim) forma. Efekt ten był wynikiem smukłych proporcji poszczególnych elementów i bogatego zdobienia. Podczas gdy porządek dorycki jest określany jako męski, w stylu jońskim dominują cechy żeńskie. W porządku jońskim można wyróżnić na dwa kierunki: attycki i małoazjatycki. Wskazując na najważniejsze różnice między nimi, trzeba przede wszystkim wspomnieć o zmienności poszczególnych detali, zwłaszcza bazy i belkowania. Elementy porządku jońskiego Świątynie wznoszone w zgodzie z założeniami porządku jońskiego opierały się na trzystopniowej krepidomie (podbudowie). O ile kolumny budowli wznoszonych w stylu doryckim wyrastały bezpośrednio ze stylobatu, to w schemacie jońskim pojawiły się jeszcze ich bazy. Oparta na plincie (niewielkiej płytce o kształcie kwadratu lub prostokąta), w stylu attyckim miała formę trójczłonową, składającą się z dwóch torusów (kamienne „wałki”) i rozdzielającego je trochilusa (wklęsłość). W wariancie małoazjatyckim nie obowiązywały żadne wytyczne w kwestii ilości elementów składowych. Architekci mogli dowolnie zestawiać torusy i trochilusy. Trzon kolumny był zdobiony 24 kanelurami. Między żłobieniami występowały listewki, nazywane stegami. Poszczególne wyżłobienia były węższe od tych, które stosowano w porządku doryckim. W stylu jońskim tak jak w doryckim występowała entasis, czyli charakterystyczna wypukłość na jednej trzeciej wysokości kolumny, ale była wyraźnie słabiej zaznaczona. Mniejsze było też zwężenie trzonu pod głowicą. Najbardziej charakterystycznym elementem, pozwalającym łatwo odróżnić budowle jońskie od doryckich, była głowica. Miała formę woluty przypominającej nieco baranie rogi. Jej kształt miał nawiązywać do materiałowej maty rozwijanej przed wejściem do budowli. Powyżej znajdował się abakus z profilowanymi krawędziami, najczęściej bogato zdobiony. Ateny – co warto zobaczyć? Atrakcje, zabytki i ciekawostki o stolicy Grecji Ateny uchodzą za kolebkę demokracji oraz współczesnej cywilizacji. Grecka stolica potrafi zachwycić na każdym kroku, a jej największym atutem, oprócz nadzwyczajnych zabytków czy wspaniałe... Abakus podpierał trójstopniowy architraw. W budowlach reprezentujących odmianę attycką na głównym członie belkowania znajdował się fryz ciągły (w odróżnieniu od stylu doryckiego, w porządku jońskim nie stosowano metop), zdobiony historycznymi lub mitologicznymi scenami. W stylu małoazjatyckim dekoracja była znacznie skromniejsza i składała się przede wszystkim z rzędu wystających kostek. Ponad fryzem znajdował się kluczowy element belkowania, czyli gzyms wieńczący. Najczęściej był niższy niż w schemacie doryckim, ale charakteryzował się znacznie bardziej skomplikowaną formą. Jego górną część stanowiła listwa ozdobna. Ten element był dekorowany ornamentem złożonym z motywów roślinnych (kimation), dwóch typów palmety albo palmety naprzemiennie zestawionej z lotosem (antemion) lub motywem skręconych pasm (plecionka). Listwę wieńczyło ząbkowanie. Podobnie jak w stylu doryckim, obiekty wznoszone w zgodzie z założeniami schematu jońskiego były kryte dwuspadowym dachem, zamykanym szczytowym tympanonem. Rynna, czyli sima, była zakończona rzygaczami stylizowanymi na lwie pyski. Archeolodzy odnaleźli w Efezie bizantyjską strefę handlowo-gastronomiczną sprzed 1,4 tys. lat Naukowcy twierdzą, że obszar został zniszczony nagle, prawdopodobnie ok. 614 r. p.n.e. Dokładnie w tym czasie miało miejsce drugie trzęsienie ziemi, które częściowo zburzyło starożytny E... Przykłady budowli w stylu jońskim Porządek joński ukształtował się u schyłku okresu archaicznego. Jego założenia obowiązywały w czasie trwania okresu klasycznego, ale budowle wznoszone zgodnie z tym schematem największą popularność zdobyły w okresie hellenistycznym. Początkowo dominował na obszarze Azji Mniejszej. Następnie upowszechnił się w kontynentalnej Grecji, a z czasem wkroczył na tereny Italii i Sycylii. Do najważniejszych budowli starożytnej Grecji wzniesionych w tym stylu zaliczane są: Świątynia Ateny Apteros (Nike Bezskrzydła) na Akropolu. Najmniejsza świątynia wzniesiona na wapiennym wzgórzu jest najlepiej zachowanym obiektem jońskim. Powstała w V wieku p.n.e., a jej projektantem prawdopodobnie był Kallikrates. Świątynia Erechtejon, także wzniesiona na Akropolu i będąca miejscem kultu Ateny, Posejdona, Zeusa, Erechteusza, Hefajstosa i Butesa. To obiekt niezwykły w swojej formie. Elementem, który wyróżnia go spośród pozostałych, jest ganek kor, w którym belkowanie wspiera się na sześciu kariatydach, czyli posągach dziewcząt. Świątynia bogini Hery na wyspie Samos. Do naszych czasów przetrwała jednak tylko połowa jednej kolumny i kilka niekompletnych posągów. Świątynia Artemidy w Efezie, czyli jeden z siedmiu cudów starożytnego świata. Zbudowana z polecenia Krezusa, ostatniego króla Lidii, miała wymiary 130 m na 69 m. Inny oryginalny przykład budowli jońskiej to słynny ołtarz pergamoński. Obiekt przedstawiający sceny z Gigantomachii wybudowano w latach 180–160 p.n.e. dla upamiętnienia triumfu nad Galatami, najprawdopodobniej według projektu Menekratesa z Rodos. Wzniesiony na drugim tarasie pergamońskiego akropolu, był doskonale widoczny ze wszystkich stron. Dziś jest uznawany za jedno z najdoskonalszych dzieł sztuki hellenistycznej. Obecnie zrekonstruowany ołtarz można podziwiać w Muzeum Pergamońskim w Berlinie. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Styl dorycki: czym się charakteryzował najstarszy grecki porządek architektoniczny?
Styl dorycki narodził się w starożytnej Grecji i ukształtował jej architekturę. Surowy i monumentalny, stanowił wizualizację cech typowo męskich. W późniejszych kierunkach stylistycznych na pierwszy plan wysuwały się cechy żeńskie. Czym charakteryzował się porządek dorycki? Jakie są najbardziej znane budowle wzniesione zgodnie z jego założeniami? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.
W tym artykule: Czym charakteryzował się styl dorycki? Elementy porządku doryckiego Przykłady budowli w stylu doryckim Gdy epoka trzciny, gliny i drewna dobiegła końca, a prymitywne budowle ustąpiły miejsca znacznie trwalszym konstrukcjom z kamienia, w Grecji zaczęły się kształtować style architektoniczne, które obowiązywały w Helladzie przez wiele wieków. Najstarszy z trzech głównych porządków – styl dorycki – powstał w okresie archaicznym, kiedy po upadku kultury mykeńskiej zaczęła się rozwijać sztuka grecka. Jego założenia opracowano na Peloponezie, skąd rozprzestrzenił się na inne obszary cywilizacji greckiej. Czym charakteryzował się styl dorycki? Mówiąc o porządkach architektonicznych, mamy na myśli stylistyczno-konstrukcyjne założenia determinujące wygląd budowli. Będą to proporcje, kształt, zestawienie i zdobienia poszczególnych elementów. Trzy podstawowe porządki, które stanowiły punkt wyjścia dla wszystkich pozostałych, to styl dorycki, joński i koryncki. Pierwszy z wymienionych zaczął panować w VII wieku p.n.e. Korzeni schematu doryckiego należy szukać w architekturze drewnianej. Styl ten w dużej mierze naśladował założenia architektoniczne monumentalnych megaronów, stanowiących centralną, najbardziej reprezentacyjną część mykeńskich pałaców. To w dużej mierze zdefiniowało podstawowe założenia tego kierunku. Funkcjonalizm miał w nim dominować nad kwestiami estetycznymi. O ile styl joński, drugi z najstarszych porządków, był dość lekki i smukły, to porządek dorycki trzeba określać zupełnie innymi epitetami: ciężki, oszczędny w formie, wręcz surowy. Kolumny w tym porządku cechowały się znacznym obwodem względem wysokości i odległości między nimi. Właśnie to rozwiązanie, w połączeniu ze skromnym zdobieniem, wywoływało wrażenie ciężkości formy i proporcji. Schemat dorycki opierał się na zasadzie tryglifu. Zgodnie z jej założeniami: Tryglif musiał występować nad każdą kolumną i interkolumnium (przestrzeń między kolumnami). Tryglif musiał znajdować się dokładnie nad środkiem kolumny i interkolumnium. Na krawędziach fryzu musiały się pojawić dwa tryglify, stykające się ze sobą pod kątem prostym. Wyspy greckie – przewodnik po najpiękniejszych greckich wyspach i ich skarbach Jak dobrze znasz wyspy greckie? Możesz się zaskoczyć! Są ich tysiące, a te najbardziej znane wcale nie muszą być najciekawsze. Elementy porządku doryckiego Podstawowym elementem budowli doryckich był stereobat, na który składał się fundament i trójstopniowa krepidoma, czyli najniższa widoczna część obiektu. O ile styl koryncki, podobnie zresztą jak joński, wymuszał zastosowanie bazy, to w budowlach doryckich bezpośrednim wsparciem dla kolumn był stylobat – górna powierzchnia krepidomy. Kolumny w kanonie doryckim charakteryzowały się trzonem lekko zwężającym się ku górze. Mniej więcej w jednej trzeciej wysokości pojawiał się entasis, czyli lekkie wybrzuszenie. W ten sposób architekci eliminowali optyczne złudzenie wklęsłości i pochylania się kolumn, które występuje w przypadku zastosowania prostych linii boków. W tym miejscu należy jednak wspomnieć, że niektóre budowle wzniesione w porządku doryckim wspomnianej wypukłości nie miały. Trzon kolumny był zdobiony kanelurami. Pod tym pojęciem kryją się pionowe żłobienia, stykające się ze sobą ostrymi krawędziami. Kapitel (czyli głowica) był zdobiony oszczędnie. Element ten składał się z echinusa i przykrywającej go czworobocznej płyty nazywanej abakusem. Zewnętrzne kolumny w stylu doryckim były pogrubione, a ich górna część pochylała się w kierunku osi elewacji. Styloblat cechował się lekkim wybrzuszeniem w części środkowej. Podobnie jak zastosowanie wypukłości, te zabiegi służyły zniwelowaniu niepożądanych złudzeń optycznych. Na belkowanie składał się pozbawiony ozdób architraw, fryz tryglifowo-metopowy i geison, czyli gzyms. Ten ostatni element mógł być zaopatrzony w simę – rynnę zdobioną antefiksami i rzygaczami. Architraw od fryzu oddzielała tenia – wąska pozioma listwa. Poniżej pod każdym tryglifem znajdowała się regula, czyli listewka z sześcioma łezkami. Nad fryzem umieszczano płytkę wspierającą gzyms nazywaną mutulusem. Całość przykrywał dwuspadowy dach. Warto podkreślić, że rozmiary poszczególnych elementów budowli doryckich były ściśle określone. Jednostką miary był moduł, który najczęściej stanowił połowę średnicy trzonu kolumny u podstawy. Kolumna miała 12 modułów wysokości, kapitel i tryglif jeden, zaś metopa – 1,6 modułu. Budowle starożytnego Rzymu. 11 najsłynniejszych obiektów, które warto zobaczyć Budowle Starożytnego Rzymu na długie lata stały się wzorem dla architektów z całej Europy. Jakie budowle znajdowały się w Starożytnym Rzymie? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem najważniej... Przykłady budowli w stylu doryckim Pierwsze budowle doryckie pojawiły się na Peloponezie. Następnie założenia tego stylu rozpowszechniły się na całym terytorium Dorów. Z czasem surowe reguły tego kanonu dotarły do każdego zakątka, którym władali Hellenowie. Wymieniając najbardziej reprezentatywne budowle doryckie, na pierwszym miejscu należy wskazać Partenon w Atenach. Świątynię poświęconą bogini Atenie wzniesiono na tamtejszym akropolu w V wieku p.n.e. Inne przykłady porządku doryckiego w architekturze starożytnej Grecji to m.in.: Herajon w Olimpii (wybudowany w 600 roku p.n.e.), Świątynie w Paestum – pochodząca z ok. 500 roku p.n.e. świątynia Ateny i dwie świątynie Hery, z 560 i 460 roku p.n.e., Świątynia Apolla w Koryncie (datowana na 540 rok p.n.e.), Świątynia Afai na Eginie. Porządek dorycki wyznaczał kierunek architektury starożytnej Grecji w okresach archaicznym i klasycznym, ale jego założenia były trudne do zrealizowania w dużych obiektach. Z tego względu w okresie hellenistycznym niemal całkowicie zaprzestano jego stosowania. Niemal, ponieważ świątynie Ateny w Pergamonie i Lindos zachowały elementy charakterystyczne dla tego surowego, monumentalnego kierunku. Nasz ekspert Artur Białek Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.
Ateny – co warto zobaczyć? Atrakcje, zabytki i ciekawostki o stolicy Grecji
Ateny uchodzą za kolebkę demokracji oraz współczesnej cywilizacji. Grecka stolica potrafi zachwycić na każdym kroku, a jej największym atutem, oprócz nadzwyczajnych zabytków czy wspaniałej kuchni, jest także niespotykana nigdzie indziej gościnność.
W tym artykule: Najważniejsze informacje o Atenach Historia Aten Atrakcje Aten Co warto zobaczyć w Atenach? Pogoda w Atenach Kiedy najlepiej odwiedzić Ateny? Ateny – jak dolecieć i dostać się do miasta? Czy dolecimy bezpośrednio z Polski do Aten? Ciekawostki o Atenach Ateny są dzisiaj jednym z najważniejszych punktów turystycznych Europy, gdzie bogata historia przeplata się z nowoczesnym duchem czasu. To tutaj balansuje się między gwarem i bałaganem a dumą z monumentalnej kultury, która zrodziła demokrację i stała się kolebką cywilizacji. Aby ułatwić przemieszczanie się po greckiej stolicy, przygotowaliśmy krótki przewodnik po Atenach. Najważniejsze informacje o Atenach Ateny to stolica, a zarazem największe miasto w Grecji. Jego powierzchnia wynosi 412 km kw., czyli o 100 km kw. mniej niż Warszawa. Położone są w południowo-wschodniej części kraju, w regionie Attyka nad Zatoką Sarońską. Graniczą z dwoma regionami – Grecją Środkową oraz Peloponezem. Cała aglomeracja, zwana Wielkimi Atenami, liczy blisko 4 miliony mieszkańców. W jej skład wchodzi miasto Pireus oraz poboczne miasta satelickie. Samo centrum stolicy liczy około 750 tys. osób. Region ten jest najgęściej zaludniony spośród wszystkich w kraju. Nie tylko sałatka grecka. Podpowiadamy, co zjeść w Atenach [SMAKI ŚWIATA] Kuchnia grecka uchodzi za jedną z najsmaczniejszych i najzdrowszych. Spacerując po Atenach dosłownie na każdym rogu natrafiamy na kolejną tawernę pełną ludzi. Nic dziwnego – chyba nigdzie... Miasto z trzech stron otoczone jest przez góry – Ymettos, Parnitha i Pendeli. Zostało zbudowane na twardym, ale nadal aktywnym sejsmicznie górotworze skał osadowych, który przedzielony jest trzema uskokami tektonicznymi. Od prawie 100 lat w budownictwie obowiązują technologie antysejsmiczne. Przepisy zostały mocno zaostrzone po silnym trzęsieniu ziemi w 1999 roku. Historia Aten Historia Aten obejmuje wiele dziedzin życia, takich jak sztuka, nauka, filozofia czy sport. Dlatego ciężko o znalezienie drugiego miejsca na świecie z tak bogatą przeszłością. Poniżej przedstawiamy wybrane wydarzenia z dziejów stolicy Grecji. Nazwa Ateny wywodzi się z greckiej mitologii. Miasto stało się punktem zapalnym sporu Ateny i Posejdona w czasach, gdy bogowie dzielili między sobą tereny. Wyznaczali regiony, w których każdy z nich będzie czczony w sposób szczególny. Rozwiązaniem konfliktu miał być dar od bogów dla mieszkańców. Wygrywa najbardziej przydatny podarunek. Posejdon obdarował miasto źródełkiem z wodą, natomiast Atena drzewkiem oliwnym. Wygrana bogini mądrości i sztuki uważana jest za etymologię nazwy miasta. Początki stolicy Grecji sięgają aż okresu mykeńskiego, czyli połowy II tysiąclecia p.n.e. W tych czasach miasto nie wyróżniało się niczym w porównaniu do innych. Na przełomie VI i V wieku p.n.e nastąpił rozkwit Aten. W tym czasie zaczyna kształtować się demokracja ateńska, a jej ojcem był Klejstenes. Niestety, miasto ucierpiało podczas bitew pod Maratonem (490 r. p.n.e.) i Salaminą (480 r. p.n.e.), w której Ateńczycy zwyciężyli nad Persami. Odbudowa miasta udała się przy pomocy Temistoklesa. Złoty wiek miasta przypada na okres panowania Peryklesa (443-429 r. p.n.e.). Wzmocniono wtedy wpływy Aten w Helladzie, umocniono demokrację, rozbudowano Akropol oraz dokończono budowę murów, dzięki którym do granic dołączono miasto Pireus. Polis stało się centrum ośrodków kulturalnych. Na złoty wiek składa się rozwój kultury i sztuki. W tym okresie żyli i tworzyli Sofokles, Eurypides, Fidiasz, Sokrates, Anaksagoras oraz Heredot. Ateny były największym i najpotężniejszym polis, które obejmowało wówczas całą Attykę i okoliczne wyspy. Perykles zmarł w czasie zarazy, gdy Ateny były oblężone przez Spartan. W 431 r. p.n.e. rozpoczęła się 30-letnia wojna peloponeska. Szybki rozwój Aten zaczął niepokoić inne starożytne polis. Rywalizacja o hegemonię w Helladzie skończyła się zwycięstwem Sparty. Miasto zostało splądrowane i nie zdołało już wrócić do swojej świetności. Na przestrzeni kolejnych dekad rola Aten malała. Miasto było często najeżdżane przez sąsiadujące mocarstwa, ale nie tylko. Grecką stolicę próbowali zdobyć Bizantyjczycy, germańskie plemiona Herulów czy Turcy osmańscy. Przez blisko 400 lat znajdowało się pod okupacją Imperium Osmańskiego. W 1834 roku Otton Bawarski postanowił przywrócić blask Atenom, dlatego przeniósł tu stolicę państwa z Nafpilionu. Król Grecji wybudował pałac królewski, który teraz służy jako siedziba parlamentu. W Atenach odbyły się pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie w 1896 roku. Stolica Grecji po raz drugi zorganizowała najważniejszą imprezę czterolecia w 2004 r. W czasach II wojny światowej miasto było okupowane przez Niemcy. Po trzech latach Ateny zostały wyzwolone przez Brytyjczyków w 1944 roku. Atrakcje Aten Wzgórze Akropol Teatr Dionizosa i Odeon Herodosa Starożytna Agora Stadion Panatenajski Świątynia Zeusa Olimpijskiego Łuk Hadriana Narodowe Muzeum Architektoniczne Plaka Wzgórze Lycabettus Co warto zobaczyć w Atenach? Atrakcje Aten nie ograniczają się wyłącznie do Akropolu czy słynnej Agory. Choć warto zaznaczyć, że są to miejsca najchętniej odwiedzane przez turystów. Jak przystało na jedno z najstarszych miast świata, Ateny skrywają w sobie niezwykłą historię, moc zabytków oraz wiele nowoczesnych atrakcji. Które z nich warto zobaczyć? Akropol Z pewnością Akropol uważany jest za najważniejszą i najsłynniejszą atrakcję w Atenach. Monumentalny kompleks starożytnych świątyń położony jest na wysokości 150 m. Miejsce można podziwiać z każdego punktu stolicy. Na wzgórzu znajduje się Partenon, czyli Główna Świątynia i dom Ateny, który należał kiedyś do grona cudów świata. Zobaczymy też Erechtejon (świątynia poświęcona bogini mądrości oraz Posejdonowi) i wejście do Akropolu, czyli Propyleje. Trzysta metrów od wzgórza znajduje się Muzeum Akropolu. Można je potraktować jako uzupełnienie wiedzy po wizycie na najsłynniejszym wzgórzu Aten. Miejsce wypełnione jest licznymi artefaktami, znalezionymi na zboczach góra. Teatr Dionizosa i Odeon Herodosa Spacerując u stóp Akropolu natrafimy na Teatr Dionizosa i Odeon Herodosa, czyli jedno z najstarszych tego typu obiektów na Ziemi. Na początku wykonany był z drewna, w IV w. p.n.e. wymieniono je na marmur. Historycy szacują, że mógł pomieścić nawet 19 tysięcy widzów. W tym miejscu debiutowały dramaty Eurypidesa, Sofoklesa czy Ajschylosa. Ze szczególną uwagą należy również spojrzeć na Odeon Heroda Attyka. Amfiteatr został wzniesiony w naszym wieku (161 r. n.e.) i jest wykorzystywany do dnia dzisiejszego. Wspaniałą akustyka sprzyja występom największych współczesnych artystów. Agora Ateńska Główny plac starożytnego polis na terenie którego koncentrowało się życie społeczne Ateńczyków. Miejsce handlu, rozmów, modlitw, zabaw oraz obrad Zgromadzenia Ludowego. Agora to centrum antycznego miasta, pełne starożytnych budynków, mennic i świątyń. Zaraz obok znajdziemy Forum Romanum. Tylko 150 metrów dzieli nas od rzymskiego odpowiednika greckiej Agory. Tam warto zobaczyć ośmiokątną Wieżę Wiatrów (II w. p.n.e.). Dawniej na jej szczycie znajdował się ruchomy posąg Trytona. Jego zadaniem było wskazanie kierunku wiatru. Każda ze ścian wieży poświęcona była jednemu z bogów wiatru. Na ścianach wieży było też 8 zegarów słonecznych, a wewnątrz umieszczono klepsydrę wodną. Niedaleko znajduje się Biblioteka Hadriana, dawna ozdoba Forum rzymskiego. W skład Agory greckiej wchodzi Świątynia Hefajstosa – najlepiej zachowana grecka świątynia na cześć boga kowali i złotników, pochodząca z V wieku p.n.e. W średniowieczu została przekształcona na kościół. Do kompleksu przynależy również zrekonstruowany starożytny budynek Stoa Attalosa, pełniący funkcję Muzeum Agory. Stadion Panatenajski Pozycja obowiązkowa dla fanów sportu i olimpijskich rywalizacji. Stadion gościł pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie w 1896 roku. Został zbudowany jako jedyny na świecie z białego marmuru w miejscu starożytnego stadionu z 329 p.n.e. Panathinaiko może pomieścić nawet do 80 tysięcy widzów. Świątynia Zeusa Olimpijskiego Największa świątynia starożytnej Grecji. Jej budowa trwała przez ponad trzy wieki i zakończona została dopiero w 132 roku. Niestety, współcześnie pozostały tylko ruiny. Z 108 kolumn przetrwało tylko 15 stojących. Resztk pozostałych przetrwały leżą na ziemi, powalone przez wichury i burze. Łuk Hadriana Łuk Hadriana potocznie można nazwać strażnikiem czasu.To jeden z nielicznych zabytków, który przetrwał tysiące lat, a jego stan został praktycznie nienaruszony. Oddziela starą część miasta od nowej. Łuk triumfalny został wzniesiony przez mieszkańców w ramach rozbudowy Aten i jest symbolem zasług rzymskiego cesarza Hadriana dla miasta. Plaka W poszukiwaniu malowniczych i urokliwych miejsc polecamy wybrać się do Plaki. Historyczna część stolicy stanowiła centrum Aten, wypełniona była agorami, łaźniami i bibliotekami. Dzisiaj jest mekką turystów. Znajdziemy tutaj kilkusetletnie kamienice, sklepy z pamiątkami, restauracje i muzea. Częścią Plaki jest osiedle Anafiotika. Nastrojowe miejsce, które tworzy labirynt mikrouliczek wijących się u podnóża Akropolu. Wzgórze Lycabettus Najwyższy punkt w Atenach. Na wysokości 277 metrów nad poziomem morza spotka nas zapierający dech w piersiach panoramiczny widok na całe miasto i Morze Egejskie. Na szczyt możemy dostać się pieszo lub kolejką linową. Narodowe Muzeum Archeologiczne Narodowe Muzeum Archeologiczne to najbardziej popularne muzeum w Atenach. Zalicza się do 10 największych muzeów na świecie. Oferuje bogatą kolekcję starożytnych przedmiotów i zawiera ponad 20 tysięcy eksponatów pochodzących nawet z VI tysiąclecia p.n.e. W Narodowym Muzeum zobaczymy skarby wydobyte z Myken, rzeźby z 2000 r. p.n.e., freski z Santorini czy słynną złotą Maskę Agamemnona. Pogoda w Atenach Pogoda w Atenach raczej nie powinna być dla nikogo zaskoczeniem. W stolicy Grecji panuje klimat subtropikalny typu śródziemnomorskiego. To oznacza, że zimy są tutaj łagodne i wilgotne, natomiast lato bardzo gorące i suche. Na taki klimat miasta ogromny wpływ ma jego położenie. Góry otaczające stolicę Grecji blokują wiatr, przez to letnie dni są jeszcze bardziej upalne i parne. Średnia temperatura na przestrzeni roku wynosi ok. 22 stopni Celsjusza. Do grona najcieplejszych miesięcy zaliczamy czerwiec, lipiec oraz sierpień. Minimalna temperatura w okresie letnim wynosi 20 stopni Celsjusza, a średnia waha się od 29 st. C do 33 st. C. Jednak ze względu na globalne ocieplenie bywa, że termometry wskazują nawet do 40 st. C. Wyliczono, że w Atenach słońce świeci przez ponad 2700 godzin w ciągu roku. Tak jak w Polsce, najzimniejszym miesiącem jest styczeń, luty oraz grudzień. Temperatura waha się wtedy w ciągu dnia w okolicach 12 st. C, a w nocy 7 st. C. Deszcz pada najczęściej od października do marca. Roczna suma opadów wynosi niecałe 400 mm. Od czerwca do września niemalże codziennie świeci słońce, deszczowe dni przypadają ewentualnie raz na miesiąc. Na 365 dni w ciągu roku, tylko 87 jest deszczowych. Śnieg jest zjawiskiem dość rzadkim, w okresie zimowym można zaobserwować opady na północnych przedmieściach miasta. Ateny są drugim najcieplejszym miejscem w Europie. Liderem jest Valletta na Malcie, gdzie średnia dzienna temperatura wynosi 23,3 st. C. Podium zamyka Rzym z temperaturą 21,4 st. C. Kiedy najlepiej odwiedzić Ateny? Do Aten można się wybrać przez cały rok. Sezon turystyczny rozpoczyna się już w czasie Wielkanocy i kończy w październiku. Szczyt sezonu przypada na lipiec i sierpień, kiedy jest najcieplej. Największe miasto Grecji jest wtedy pełne turystów i ceny mogą być również wyższe. Osoby, które stawiają na wypoczynek i korzystanie z okolicznych plaż, najlepiej niech skorzystają z warunków w okresie od maja do października. Termometry w tym czasie wskazują 30 st. C, a średnia temperatura wody wynosi 26 st. C. Taka pogoda sprzyja plażowaniu oraz kąpieli w morzu. Jeżeli nie chcemy jechać w szycie sezonu, najlepszą opcją będzie czerwiec albo wrzesień. Wtedy warunki są identyczne i możemy się spodziewać mniejszej ilości turystów. Najlepsza pora na wizytę w Atenach to okres wczesnowiosenny oraz późnojesienny. Jest to znakomita opcja dla osób stawiających na eksplorację miasta i podziwianie starożytnej kultury. Brak typowej zimy sprawia, że Ateny nadal są atrakcyjnym celem podróży. Co prawda, od listopada do lutego możemy spodziewać się najmniejszej liczby przyjezdnych, jednak niektóre zabytki mogą być niedostępne dla zwiedzających w tym okresie. Dodajmy, że Ateny znalazły się na szczycie rankingu najtańszych lokalizacji w Europie w 2023 roku według magazynu „Conde Nast Traveller”. Z wyliczeń wynika, że za dwie noce w trzygwiazdkowym hotelu dla dwóch osób, niekiedy także ze śniadaniem, kosztuje ok. 500 złotych. Siedem cudów świata starożytnego budziło powszechny zachwyt. Do dziś przetrwał tylko jeden z nich Te budowle zostały uznane za najwspanialsze pomniki ludzkiego geniuszu. Siedem cudów świata starożytnego jednak nie przetrwało – wyjątkiem jest piramida Cheopsa. Co stało się z resztą, k... Ateny – jak dolecieć i dostać się do miasta? Ateny posiadają wyłącznie jeden port lotniczy. W porównaniu do Londynu, gdzie znajdziemy ich aż sześć, jest to stosunkowo niewiele jak na europejską stolicę. Lotnisko im. Elefteriosa Wenizelosa rozpoczęło swoją działalność dopiero w 2001 roku. Dzisiaj jest największym międzynarodowym portem w Grecji i stanowi bazę dla lokalnego przewoźnika Aegean Airlines. Lotnisko obsługujące miasto Ateny i region Attyki, składa się z dwóch terminali: głównego oraz satelitarnego (między nimi kursuje linia metra). Rocznie obsługuje ponad 23 miliony pasażerów. Zajmuje 19. miejsce wśród najbardziej ruchliwych lotnisk w Europie, a pierwsze na Bałkanach. „El. Venizelos” oddalony jest o 25 kilometrów od centrum Aten. Relatywnie niedawno zbudowany port w Grecji może pochwalić się komfortowym dojazdem wieloma środkami transportu. Dotrzemy tutaj samochodem, pociągiem, autobusem, taksówką oraz metrem. Niedaleko hali przylotów znajdziemy przystanek autobusowy. Ekspresowa linia X95 zawiezie nas na plac Syntagma. Kurs zajmuje ponad godzinę. Bilety do nabycia u kierowcy kosztują od 2,70 do 5,50 euro. Busy kursują niezależnie od dnia i godziny. Dodatkowo możemy skorzystać jeszcze z 3 innych połączeń. X93 kursuje do dworca autobusowego Kifissos. X96 dowiezie nas do Pireusu, a X97 do stacji metra Elleniko. Niebieska linia nr. 3 metra to opcja dla tych, którzy chcą zaoszczędzić na czasie. Do serca Aten dojedziemy w 30 minut. Przystanek początkowy znajduje się obok lotniska i jest bardzo dobrze oznakowany. Zabierze nas do stacji Agia Marina. Stacje znajdujące się najbliżej centrum to: Syntagma lub Monastiraki. Niestety, za komfort trzeba zapłacić. Na tej trasie obowiązuje specjalna taryfa i za bilet normalny zapłacimy 9 euro, a ulgowy 4,50. Za taką samą cenę na północne obrzeża Grecji zabierze nas pociąg. Jest to rozwiązanie dla osób, które podróżują poza stolicę. Na poziomie przylotów, między wyjściami 3 i 4 znajduje się strefa dla taksówek. Ceny są już z góry ustalone. W zależności od pory dnia do centrum Aten dostaniemy się za 50–70 euro. Czy dolecimy bezpośrednio z Polski do Aten? Odpowiedź brzmi tak, dolecimy bezpośrednio z Polski do Aten. Starożytna kraina była jedną z najpopularniejszych destynacji w 2022 roku wśród turystów. Nie można się dziwić, kolebka greckiej kultury i współczesnej cywilizacji ma swój niepowtarzalny urok. Która oferta będzie najkorzystniejsza dla podróżujących znad Wisły? Ateny z jednym portem lotniczym ograniczają lekko nasze możliwości. Jednak na pomoc zawsze przychodzi Ryanair, irlandzki przewoźnik oferujący tanie loty do blisko 40 państw. Do stolicy Grecji dolecimy z Katowic, Krakowa, Warszawy (lotnisko Modlin) oraz Wrocławia. Bilety w okresie letnim kosztują w okolicach 200–500 złotych. W zależności od terminu ceny mogą być jeszcze wyższe. Poza sezonem można dorwać okazję i zapłacić niecałe 100 zł za przelot w jedną stronę. Zdecydowanie jest to najlepsza opcja dla polskich turystów. Grecki przewoźnik Aegean Airlines współpracuje przez cały rok z portem lotniczym im. Chopina w Warszawie oraz w sezonie wakacyjnym z lotniskiem w Krakowie. Bezpośrednio do Aten dolecimy w niecałe trzy godziny. Ceny nie należą do najniższych. W większości zaczynają się od 100 euro wzwyż. Katowice mają jeszcze jednego asa w rękawie – węgierskie tanie linie lotnicze Wizz Air. Z stolicy Śląska możemy się zatem dostać do Aten za pomocą dwóch tanich przewoźników. Ceny zaczynają się już od 20 euro w jedną stronę. Połączeń do Aten nie realizują Polskie Linie Lotnicze LOT. Ciekawostki o Atenach Ateny znalazły się na liście 10 najbardziej romantycznych miast Europy. Catamaran Charter Croatia umiejscowiły stolicę Grecji na 8. miejscu. Lider rankingu może zdziwić, bowiem nie jest to Paryż, tylko Lizbona. Polskie Ateny – taki przydomek zyskało miasto Puławy za sprawą rodziny Czartoryskich. W XVIII wieku miasto stało się ważnym punktem na mapie życia artystycznego. Magnacka rodzina z rozmachem zagospodarowała teren, wznosząc charakterystyczne budowle przypominające te greckie. Nowożytne Igrzyska Olimpijskie w Atenach zostało rozegrane dwukrotnie – w 1896 i 2004 roku. Sama idea olimpijska wywodzi się z Hellady, dlatego reprezentacja Grecji zawsze przewodzi na defiladzie, która otwiera olimpijską rywalizację. Pierwotną stolicą Grecji była miejscowość Nafplio. Dopiero w 1894 roku została ona przeniesiona do Aten, które liczyły wówczas tylko 10 tysięcy mieszkańców. W greckiej krwi płynie sztuka. W Atenach narodził się teatr. Właśnie tutaj znajduje się ich najwięcej na świecie - ponad 150. W sierpniu co cztery lata obchodzone były Wielkie Panatenaje. Święto na cześć Ateny, bogini mądrości i opiekunki polis było jednym z ważniejszych. Procesja mieszkańców kierowała się w stronę Akropolu, gdzie składane były dary. Uroczystości towarzyszyły konkursy taneczne i wyścigi rydwanów. Ateńskie metro nazywane jest potocznie podziemnym muzeum. Podczas realizacji prac, budowa była przerywana kilkukrotnie. Znaleziono ponad 50 tys. artefaktów, które są teraz częścią wielu stacji metra. Przez miasto stołeczne przepływa kilka rzek. Jednak zostały one skanalizowane i przepływają pod ulicami miasta. Podczas większych opadów drogi są zalane. Nasz ekspert Filip Nowek Z wykształcenia dziennikarz, chociaż na co dzień zajmuje się komunikacją marketingową. Pasjonat podróżowania. Autor przewodników po europejskich krajach i ciekawostek o największych miastach świata. Prywatnie miłośnik tenisa i wypadów do kina.
Watykan zwraca Grecji słynne marmury Elgina. Symboliczny gest i historyczna chwila
Starożytne marmury, które niegdyś zdobiły Partenon w Atenach, w 1801 roku zostały wywiezione do Londynu. Od tamtego czasu są częścią kolekcji British Museum, a Grecja stale domaga się ich zwrotu. Po ponad 200 latach Watykan wydał zgodę na zwrot trzech fragmentów słynnego zabytku. Co to ma jednak wspólnego ze Stolicą Apostolską? Wyjaśniamy.
W tym artykule: Ponad 200 lat temu marmury zostały oddzielone od Partenonu Rzeźby i płaskorzeźby trafiły do Muzeum Brytyjskiego Trzy fragmenty marmurów Elgina trafiły przed laty do Watykanu Partenon to starożytna świątynia, która znajduje się w stolicy Grecji, na szczycie Akropolu. Została wybudowana w połowie V wieku p.n.e. na zlecenie greckiego polityka i wodza Peryklesa, a zaprojektowali ją architekt Iktinos oraz rzeźbiarz Fidiasz. Jest poświęcona Atenie, czyli bogini mądrości, sztuki i sprawiedliwej wojny. Majestatyczna budowla przez setki lat była miejscem kultu religijnego oraz skarbcem przechowującym kosztowności miasta. Grecy uważali ją także za symbol potęgi i bogactwa Aten. Ponad 200 lat temu marmury zostały oddzielone od Partenonu Częścią elementu zdobiącego Partenon były tak zwane marmury Elgina. Ich nazwę zawdzięczają brytyjskiemu lordowi Elginowi, czyli Thomasowi Bruce’owi, który w roku 1799 został mianowany ambasadorem Wielkiej Brytanii w Imperium Osmańskim. W tamtych czasach obejmowało ono również Grecję wraz z Atenami. Brytyjczyk postanowił wykorzystać misję dyplomatyczną również do swoich prywatnych celów. Chciał stworzyć rysunki i odlewy gipsowe starożytnych rzeźb ateńskich, aby stworzyć dekoracje do swojej posiadłości w Szkocji. Budowle starożytnej Grecji – najważniejsze wzniesione obiekty. Gdzie można je zobaczyć? Budowle starożytnej Grecji to bez wątpienia jedna z największych atrakcji tego niezwykle pięknego kraju. Które z nich należy uznać za najważniejsze? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem prezen... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/budowle-starozytnej-grecji-najwazniejsze-wzniesione-obiekty-fot-miguel-palacios-cover-getty-images-1da8461.jpeg" width="938" height="611" alt="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" title="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" /> Lord Elgin i jego zespół, pomimo oficjalnej zgody na prace, mieli problemy z dostępem do Akropolu, który pełnił wówczas funkcję tureckiej twierdzy. W końcu Brytyjczyk postanowił „zabrać” poszczególne fragmenty greckich zabytków i płaskorzeźb. Cały proceder odbywał się w latach 1801–1812. W sumie pozyskano wiele cennych fragmentów starożytnych budowli, a prace Elgina przyczyniły się do zniszczenia Partenonu. Rzeźby i płaskorzeźby trafiły do Muzeum Brytyjskiego W 1816 roku lord Elgin był zmuszony sprzedać wykradzione artefakty i wszelkie ozdoby rzeźbiarskie Koronie Brytyjskiej. Całe przedsięwzięcie kosztowało bowiem fortunę, co ostatecznie doprowadziło go do bankructwa. Zakupione przez brytyjski rząd marmury zostały następnie przekazane Muzeum Brytyjskiemu w Londynie, gdzie znajdują się do dziś. Bezprecedensowe działania Elgina i ich skala już w XIX wieku wzbudzały wiele kontrowersji. Grecy od samego początku twierdzili, że są bezprawnie pozbawiani ich dziedzictwa narodowego, chociaż zespół brytyjski miał oficjalną zgodę na usuwanie części zabytków. Odkąd z Aten wywieziono pierwsze fragmenty Partenonu, Grecja domagała się ich zwrotu. Trzy fragmenty marmurów Elgina trafiły przed laty do Watykanu Co ciekawe, Muzeum Brytyjskie przekazało trzy marmurowe fragmenty Partenonu do Watykanu. Od tego czasu są częścią stałej kolekcji muzealnej w Stolicy Apostolskiej. I to właśnie Watykan jako pierwszy podjął decyzję o zwrocie marmurów Elgina. Papiescy urzędnicy twierdzą, że dowód na to, iż „droga dialogu i pokoju zawsze istnieje”, a sztuka powinna łączyć, a nie dzielić. Papiescy urzędnicy podpisali we wtorek, 7 marca umowę, wedle której marmury już 24 marca mają zostać przetransportowane do Aten. To efekt rozmów, które rozpoczęły się w 2021 roku. Wówczas papież Franciszek spotkał się wówczas z Hieronimem II, prawosławnym arcybiskupem Aten oraz zwierzchnikiem Kościoła w Grecji. Watykan: turysta z USA zniszczył zabytkowe rzeźby po odmowie spotkania z papieżem Watykan i Rzym to popularny kierunek turystów i pielgrzymów z całego świata. Podróżnych przyciągają nie tylko aspekty religijne, ale też historyczne. Eksperci sugerują, że decyzja Watykanu może zwiększyć presję na Muzeum Brytyjskie, aby ta instytucja ostatecznie przychyliła się do próśb greckiego rządu o oddanie całości kolekcji partenońskiej. – Ten gest ma na celu umocnienie braterstwa i pokazanie światu, że droga dialogu i pokoju zawsze istnieje – podkreśla kardynał Fernando Vérgez, przedstawiciel Watykanu. W ciągu ostatnich kilku miesięcy debata nad marmurami Elgina przybrała na sile. Dziennikarze informowali o tym, że odbywały się tajne rozmowy Muzeum Brytyjskiego z przedstawicielami Grecji. Instytucja kultury z Londynu podobno zaproponowała, aby rzeźby z Partenonu były współdzielone i podróżowały między Atenami a stolicą Anglii. Źródło: The Art Newspaper Nasz ekspert Jakub Rybski Dziennikarz, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, gier wideo i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24 i Canal +. Zawodowo nie boi się podejmować żadnego tematu, prywatnie bardzo zainteresowany polityką. Autor bloga na Instagramie "Mini Podróże".
Popularnej greckiej wyspie grozi zagłada? Poznaj zaskakujące ciekawostki o Grecji
Poniżej prezentujemy mało znane ciekawostki o Grecji, które pozwolą wam jeszcze lepiej poznać historię i fenomen tego pięknego kraju na południu Europy.
W tym artykule: Co wiemy o Grecji? Grecja ciekawostki Grekom zawdzięczamy dużo więcej niż tylko demokrację czy ideę olimpizmu. Jak pisał Jan Parandowski w słynnej „Mitologii”, „Grecja stała się ziemią świętą naszej cywilizacji”. I trudno się z tym nie zgodzić. Co zatem warto wiedzieć na temat tego kraju? Oto greckie ciekawostki. Co wiemy o Grecji? Pod względem powierzchni (131 957 km kw.) Grecja zajmuje 16. miejsce w Europie. Z kolei biorąc pod uwagę liczbę ludności, Republika Grecka plasuje się nieco wyżej, bo na 15. pozycji. Według danych z 2022 roku, kraj zamieszkiwało 10,5 mln ludzi (10 533 871). Największym miastem, a jednocześnie stolicą Grecji są Ateny. Popularną wśród turystów z całego świata metropolię zamieszkuje niewiele ponad 3 mln osób, a jej powierzchnia wynosi 412 km kw., czyli o sto tysięcy mniej niż Warszawa. Co warto zobaczyć w Atenach? Poznaj najciekawsze atrakcje stolicy Grecji. Od 1981 roku Grecja należy do Unii Europejskiej. W chwili wstąpienia do Wspólnoty była dziesiątym krajem członkowskim (obecnie jest ich 27). Dwie dekady później Grecy przyjęli unijną walutę, która wraz z początkiem 2002 r. zastąpiła drachmę grecką (GRD). Grecja jest także członkiem NATO oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych. Grecja sąsiaduje z czterema państwami: Albanią, Macedonią Północną, Bułgarią oraz Turcją. Ponad 90% obywateli Grecji to wyznawcy prawosławia. Zwierzchnikiem Greckiego Kościoła Prawosławnego jest arcybiskup Aten i całej Grecji, Hieronim II. Grecja jest demokracją parlamentarną. Na czele państwa stoi prezydent wybierany przez 300-osobowy parlament na 5-letnią kadencję. Od 2020 roku funkcję sprawuje Ekaterini Sakielaropulu, pierwsza kobieta na tym stanowisku w historii kraju. Władza wykonawcza należy do rządu i premiera. Obecnym szefem Rady Ministrów jest Kiriakos Mitsotakis, lider Nowej Demokracji. To tutaj znajduje się najstarsza restauracja na świecie. Poznaj zaskakujące ciekawostki o Austrii Oto mało znane ciekawostki o Austrii. Kraju, który słynie z niezwykłej otwartości, znakomitej kuchni, licznych ośrodków narciarskich i wielu znanych wirtuozów muzyki klasycznej. Grecja ciekawostki Jednym z najważniejszych punktów uroczystej ceremonii otwarcia letnich oraz zimowych igrzysk olimpijskich jest przemarsz przedstawicieli wszystkich narodów biorących udział w imprezie. Zgodnie z przyjętą tradycja krajem, który zawsze przoduje wszystkim reprezentacją, jest Grecja. Nieprzypadkowo – to w Helladzie narodziła się idea olimpijska. To tutaj w roku 1896 zorganizowano pierwsze igrzyska ery nowożytnej. Do ciekawej sytuacji doszło w 2004 r., kiedy to Ateny gościły sportowców po raz drugi w historii. Wówczas gospodarze na defiladzie otwierającej olimpijskie zmagania wystąpili dwukrotnie – jak zwykle na początku, a także na końcu, jak na gospodarza przystało [Sport w starożytnej Grecji – jak wyglądała kultura fizyczna w antyku?]. Mediana wieku mieszkańców Grecji – z danych zamieszczonych w książce „(Prawie) wszystko dla zabieganych” autorstwa Johna Elledge'a – wynosi 45,3. Wyższy wskaźnik mają jedynie Monako (55,4), Japonia (48,6), Niemcy (47,8), Włochy (46,5) i Andora (46,2). Dodajmy, że mediana wyznacza granicę wieku, którą połowa danej grupy lub społeczeństwa już przekroczyła, a druga połowa jeszcze nie. Do Grecji należy aż 2,5 tysiąca wysp (20% całej powierzchni kraju), z czego niemal 200 jest zamieszkałych. Nad jedną z nich, Santorini, której patronką jest św. Irena, unosi się widmo zagłady, przed czym przestrzegają eksperci. Wyspa wchodząca w skład archipelagu Cykladów powstała ok. 1600 roku p.n.e. w wyniku bardzo silnej erupcji wulkanu Thera. Po dziś dzień jest on aktywny i co jakiś czas przypomina o swoim istnieniu. Inne popularne greckie wyspy to Kreta, Eubea, Lesbos, Zakintos, Rodos, Chios, Kefalinia, Korfu i Samos. Grecja posiada jedną z najdłuższych na świecie linii brzegowych, która wynosi prawie 15 tys. km (dokładnie 14 880 km). W ramach ciekawostki wspomnijmy, że najdłuższą linie brzegową ma Kanada (243 791 km), a najkrótszą Monako (3829 m). W Grecji znajduje się 18 obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Są to Świątynia Apollina Epikuriosa, stanowisko archeologiczne w Delfach, Akropol, Góra Athos, Meteory, wczesnochrześcijańskie i bizantyjskie zabytki w Salonikach, Sanktuarium Asklepiosa, średniowieczne miasto Rodos, stanowisko archeologiczne w Mistrze, stanowisko archeologiczne w Olimpii, Delos, trzy klasztory na Chios – Dafni, Osios Lukas i Nea Moni, Pitagorejon i Herajon, stanowisko archeologiczne w Ajgaj, stanowiska archeologiczne w Mykenach i Tyrynsie, klasztor Świętego Jana Teologa, Korfu oraz stanowisko archeologiczne Filippi [Zrób sobie greekend, czyli jak spędzić weekend w greckim stylu i poznać najciekawsze atrakcje Grecji]. Grecja jest jednym z najbardziej słonecznych miejsc na świecie. Na piękną, słoneczną pogodę – nawet 300 dni w roku – mogą liczyć turyści, którzy odwiedzą wyspę Rodos. Język grecki powstał ponad 5000 lat temu, co czyni go jednym z najstarszych, wciąż używanych języków świata. Więcej o najstarszych językach na świecie piszemy tutaj. W Grecji znajduje się najwięcej muzeów archeologicznych na świecie. Które z nich warto odwiedzić? Na liście „must see” z pewnością nie może zabraknąć Narodowego Muzeum Archeologicznego w Atenach, Muzeum Akropolu, Muzeum Historii Starożytnych Igrzysk Olimpijskich czy Muzeum Archeologicznego w Delfach. W Grecji najważniejszym posiłkiem dnia nie jest śniadanie, a obiad. Najpopularniejszymi daniami na greckim stole są gyros, sałatka grecka, pita oraz krestosupa. Największą popularnością wśród greckich kibiców cieszy się piłka nożna. W 2004 r. męska reprezentacja nieoczekiwanie sięgnęła po mistrzostwo Europy, pokonując w finale faworyzowaną wówczas Portugalię 1:0. Grecy spore sukcesy odnoszą także w koszykówce (wicemistrzowie świata z 2006 i dwukrotni mistrzowie Europy) oraz piłce wodnej (dwukrotni brązowi medaliści mistrzostw świata). Źródła: „(Prawie) wszystko dla zabieganych” John Elledge, theplanetd.com. Kamienne kule odnalezione w Grecji mogą być częścią jednej z najstarszych gier planszowych na świecie Okrągłe, kamienne kule odkryto na kilku greckich wyspach. Dotychczas naukowcy nie byli pewni, do czego mogły służyć. Najnowsze badania sugerują, że mogą być elementami starożytnej gry pl... Nasz ekspert Igor Szulim Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.
Nie tylko sałatka grecka. Podpowiadamy, co zjeść w Atenach [SMAKI ŚWIATA]
Kuchnia grecka uchodzi za jedną z najsmaczniejszych i najzdrowszych. Spacerując po Atenach dosłownie na każdym rogu natrafiamy na kolejną tawernę pełną ludzi. Nic dziwnego – chyba nigdzie indziej na świecie świeże ryby i owoce morza, a przede wszystkim warzywa skąpane w greckim słońcu, nie smakują tak nieziemsko.
W tym artykule: Śniadanie w Atenach Na tropie najsmaczniejszej tawerny Giantes – ulubiona restauracja Dionisosa Sturisa Ateńska specjalność: Bary na dachu Ateny na słodko Szukając najsmaczniejszych miejsc w nowo odwiedzanych regionach i miastach, warto wcześniej zaczerpnąć języka u lokalsów. Unika się w ten sposób miejsc, które powstały wyłącznie z myślą o turystach i ich kieszeniach. Oszczędza się też czas spędzany na kłopotliwych poszukiwaniach. W cyklu „Smaki świata” jako dziennikarze National-Geographic.pl rekomendujemy tylko te lokale, które sami odwiedziliśmy. I te, które zrobiły na nas wrażenie podawanymi daniami i atmosferą miejsca. Autentyczne greckie jedzenie jest niedrogie i smaczne. To dlatego pewnie ateńczycy chętnie jedzą poza domem. Trzeba się naprawdę postarać, by w stolicy Grecji trafić na pizzerię czy restaurację tajską. Nic z tego. Tu je się po grecku. I trudno się dziwić. Kuchnia grecka, sięgająca tradycjami czasów antycznych, powstała w oparciu o 3 podstawowe produkty, którymi tutejsza ziemia szczodrze obdarza jej mieszkańców: pszenicę, oliwę z oliwek, wino. Na tej bazie powstaje większość potraw codziennej greckiej diety. Znakomicie smakują tu również świeże warzywa (te pomidory!), zioła, ryby i owoce morza. Co ciekawe, kuchnia grecka powinna usatysfakcjonować zarówno wegetarian, jak i osoby mięsożerne. Najpopularniejsze dania mięsne powstają z wieprzowiny, drobiu, cielęciny, jagnięciny i koziny. Pieczywo w Grecji to nie tylko pita, ale również znany nam chleb pszenny. Do tego ogromny wybór serów i jogurtów. Kali orexi, czyli smacznego! Śniadanie w Atenach Grecy praktycznie nie jedzą śniadań. Poranny posiłek zazwyczaj ogranicza się do kuluri (obważanek) albo kawałka pity. Te produkty mają wysoką wartość odżywczą i są doskonałym źródłem energii. Gdzie ich szukać? W małych piekarniach, cukierniach i okienkach z kawą rozsianych po całym mieście. Akropol to bez wątpienia największa atrakcja turystyczna Aten. Na spacer po wzgórzu warto się jednak wybrać z rana, kiedy południowe słońce nie jest jeszcze tak dotkliwe. Po drodze z centrum miasta czeka niepozorny lokal Ipanema espresso bar & bakery (Kekropos 5), gdzie za kilka euro można zjeść znakomite greckie wypieki na słono (z fetą, z mięsem i z warzywami) oraz na słodko (znakomite ciasto filo z pistacjami). Do tego kubek kawy do ręki. Latem większość lokali serwuje różnego rodzaju kawy na zimno. Typowa grecka kawa (Ελληνικός καφές, Ellinikós kafés), znana również jako „kawa po turecku”. Na bazie espresso albo lub kawy rozpuszczalnej można też dostać różnego rodzaju kawy mrożone. Wakacje w Grecji: co zjeść w tym przepięknym i słonecznym kraju? Planując wakacje w Grecji, warto przygotować sobie listę potraw, które trzeba zjeść w tym kraju. Oto TOP 5 dań, których musicie skosztować. Na greckie śniadanie na słodko warto wybrać się do baru Queen Bee Athenes (Patriarchou Ioakim 45), gdzie poza znakomitymi propozycjami z jaj można też zamówić ogromne croissanty z pistacjami (2,40 EUR). Skoro mowa o pistacjach – z ich uprawy słynie pobliska wyspa Egina. Orzechy pistacjowe można więc spotkać jako dodatek do wielu dań. Absolutnym mistrzostwem są pankejki z pistacjami (9 EUR) w Burratino (Mitropoleos 36). Ogromna porcja śniadaniowych placków da energię do zwiedzania miasta przez wiele godzin. Po małą śniadaniową przekąskę można wpaść do ΑΡΙΣΤΟΝ ΛΟΜΠΟΤΕΣΗ (Voulis 10). To właściwie bardziej piekarnia niż bar. Przygotowywane tam świeże wytrawne ciasto drożdżowe nadziewane ciepłą fetą i pomidorami oraz pieczywo z kozim serem pomogą szybko i smacznie zacząć dzień w Atenach. Na tropie najsmaczniejszej tawerny Wybierając się na posiłek w Atenach, przygotujcie się na ucztę. Bez względu na to, czy do greckiej tawerny trafi się na obiad, czy na kolację, nie ma mowy, by wyjść głodnym. Porcje są naprawdę ogromne, więc czasami warto rozważyć zamówienie jednego dania na dwie osoby. Obowiązkowo należy zacząć od horiatiki, czyli sałatki wiejskiej, wszędzie poza Grecją znanej jako „sałatka grecka". Pomidory, ogórki, cebula, oliwki i spory kawał sera feta obficie polanego grecką oliwą, a całość posypana oregano, to „must-eat" w Atenach. Nigdzie indziej horiatiki nie smakuje tak wybornie. Sałatkę można potraktować jako pełne danie. Zwłaszcza jeśli na przystawkę weźmie się tzatziki, czyli jogurtowy dip z ogórkami i czosnkiem. Taki lekki, ale obfity obiad sprawdza się zwłaszcza w upalne dni. Szczególnie polecam rodzinną tawernę Scholarchio (Tripodon 14), gdzie klasyki greckiej kuchni można dostać w dobrych cenowo zestawach z napojem i deserem. Pomimo dostępu do znakomitych warzyw i ziół, ateńczycy nie unikają mięsa. W tawernie Mpirimplo (Ploutarchou 26) serwują wyśmienitą jagnięcinę i owoce morza. Ośmiornica jest tutaj podawana z pastą na sposób włoski. Znakomitym wyborem będzie musaka (11 EUR), czyli zapiekanka na bazie bakłażana, pomidorów i mięsa. A także tradycyjna revithada (6,90 EUR), wolno gotowana przez 10 godzin zupa z grochu włoskiego podawana z greckim jogurtem. Po najlepsze ryby i owoce morza warto wybrać się do mariny jachtowej. Tawerna Nisos (Paleo Faliro) jest znana z grilowanych kalmarów (8,90 EUR) i krewetek (13,50 EUR). Można też tu poprosić o garnek świeżych małży podawanych w serze saganaki (10,20 EUR) oraz makaron z homarem. Większość tawern na powitanie stawia na stole butelkę dobrej wody z kranu. Za wino i piwo trzeba już oczywiście zapłacić. Jeśli ma się ochotę spróbować lokalnego napoju bezalkoholowego, najlepiej zamówić Mastyks, czyli napój z żywicy pistacji kleistej (Pistacia lentiscus). Z napoju przygotowywane są lemoniady i różnego rodzaju popitki. Świetnie chłodzi w gorące dni i, co istotne, nie zawiera zbędnych cukrów. Giantes – ulubiona restauracja Dionisosa Sturisa O kulinarne rekomendacje, co zjeść w Atenach poprosiłem Dionisosa Sturisa. Urodzony w Grecji pisarz, autor książek reporterskich i kulinarnych wie o tym mieście znacznie więcej ode mnie. Jako swoją ulubioną restaurację w Atenach wskazuje Giantes (Valtetsiou 44). – Co znaczy Giantes? Nikt dokładnie nie wie. Grekom sprezentowali ten wyraz Turcy, Turkom Persowie. Wiele, wiele stuleci temu – opowiada pisarz. – Wiadomo jedynie, że ma związek z przeszłością i tradycją. Znajduje się przy deptaku, ciągnącym się wzdłuż odrapanych, wiekowych kamienic, których ściany pokryte są plakatami i kolorowym graffiti. To znak rozpoznawczy Exarchii – dzielnicy buntowniczej, wyluzowanej, anarchistycznej. Klientela Giantes to lokalsi, ateńczycy z odleglejszych dzielnic oraz co ambitniejsi, lepiej zorientowani turyści, którzy wybierają tylko polecane miejsca. – Przed niebieską bramą wejściową (Grecy wierzą, że kolor niebieski pochłania złe moce) rosną drzewa oliwkowe. Za bramą znajduje się wielkie, zadaszone podwórko – pierwsza restauracyjna sala. Mnóstwo w niej, niby w ogrodzie, donic z ziołami i kwiatami, a przez dziurę w suficie wystają dwie dorodne, wysokie na cztery metry akacje. W środku panuje zwykle zbawienny chłód – to dzięki wiatrakom i wielkim oknom oraz przeciągom, które hulają między podwórkiem, a salą dla palących, między stołami a barem. Wystrój jest nowoczesny i swojski jednocześnie, elegancki i rustykalny. Metal i drewno, intensywne kolory ścian, krzeseł i talerzy, prowincja i metropolia. Zawsze, gdy zaglądam do Giantes, czuję się, jakbym, nie opuszczając Aten, wylądował na jednej z mniejszych, greckich wysp – dajmy na to na słynącej z grochu i fawy cykladzkiej Schinusie. Grecja w pigułce. Właściciele to moi dobrzy znajomi. Każda wizyta u nich - choć nie wiem, jakbym się śpieszył - zamienia się w długą biesiadę. Zamawiam mezedes – czyli przystawki. Jest ich zwykle tyle, że z trudem mieszczą się na stole i z powodzeniem zastępują danie główne. Frytki z cukinii w panierce, tzatziki, warzywne keftedes (kotleciki) z karmelizowaną czerwoną cebulą, bakłażan imam (faszerowany duszonymi warzywami) z podpieczoną fetą, ciecierzyca z pieca według przepisu z wyspy Sifnos oraz kreteńska sałatka z serem mizithra. Do tego białe wino – szlachetna malagouzia lub pachnąca i smakująca żywicą retsina. A na deser kawa z tygielka – grecka, czyli turecka. Oraz ekmek – ciasto z budyniem i kremem, posypane pistacjami, nasączone sokiem z cytryny i wodą różaną. Słodkie, o delikatnej strukturze i wyglądzie dość wytwornym. Smakuje wschodem i osmańską tradycją, choć Grecy lubią powtarzać, że jest greckie. – Będziecie wracać do Giantes, gwarantuję – mówi Dionisios Sturis. Ateńska specjalność: Bary na dachu Znajoma Greczynka po przeprowadzce na jakiś czas do Warszawy na pytanie, czego jej najbardziej brakuje z rodzinnych Aten, bez zastanowienia przyznała: „wzgórz!". I rzeczywiście, stolica Polski w porównaniu ze swoim greckim odpowiednikiem jest płaska jak stolnica. Ateny tymczasem to miasto porozrzucane na wielu wzgórzach i pagórkach. Najważniejszy z nich to oczywiście Akropol. Przede wszystkim z myślą o turystach więc na każdym rogu centrum można trafić na napis „Rooftop bar". Bary na dachu zapewniają za dnia miłą, wręcz sielankową atmosferę. Po zmroku zapełniają się tłumami ludzi, poszukujących kufla dobrego piwa lub wyrafinowanych drinków alkoholowych. Jeden z najciekawszych barów z fantastycznym widokiem na Akropol znajduje się na dachu hotelu Academias (38 Akadimias, Omirou). Miejsce nazywa się NYX i nawiązuje do greckiego określenia nocy. W NYX nie tylko można się napić znakomitego drinka, ale również zjeść dania inspirowane kuchnią japońską. Ciekawym doświadczeniem będzie wybranie się na jedno z ateńskich wzgórz, gdzie podczas pikniku z własną butelką wina na trawie można obserwować zachód słońca. Najpopularniejsza jest góra Filopapposa, na którą z centrum miasta można dojść z około 20 minut. Wejście pod górę nie jest wymagające, a widoki z góry, zwłaszcza podczas „golden hour" dają niezapomniane wrażenie. Ateny na słodko Zamawiając deser w Atenach, jednego można się spodziewać na pewno – będzie bardzo słodko. Greckie słodkości nawiązują smakiem do tradycji kuchni starogreckiej i bizantyjskiej. Sporo też jest tu wpływów bliskowschodnich. Typowy deser będzie miał w składzie orzechy, miód i owoce. Baklawa to chyba najbardziej znany grecki przysmak. Przełożone warstwami ciasto filo z kruszonymi orzechami włoskimi i miodem to lokalny klasyk. Najlepiej smakuje świeża, z gałką lodów waniliowych. I tak podawaną baklawę (7 EUR) znajdziecie m.in. w tawernie Lithos (Esopou 17). Warto się tam wybrać wieczorem, kiedy życie w dzielnicy Psirri ożywa dziesiątkami barów i knajpek. Tym bardziej, że tuż obok Lithos znajduje się jedno z najdziwniejszych, a zarazem najbardziej fascynujących miejsc w Atenach. Little Kook (Karaiskaki 17) to kawiarnia, a właściwie cała okolica kilku malutkich uliczek dzielnicy Psirri, w całości inspirowana baśniami. Całość wygląda jak żywcem wyciągnięta z filmów Tima Burtona. Mieszają się tu inspiracje Willym Wonką i Alicją z Krainy Czarów. W otoczeniu bajkowych postaci na gości w każdym wieku czekają słodkie ciasta i przeróżne naleśniki. Little Kook zmienia wystrój kilka razy w roku. Szczególnie warto tu wpaść w okolicach Halloween. To miejsce po prostu trzeba zobaczyć. Nasz ekspert Łukasz Załuski Redaktor naczelny „National Geographic Polska". Uważny obserwator zmieniającego się świata i nowych trendów w technologiach. Miłośnik tenisa i europejskich stolic.
Zrób sobie greekend! Jak spędzić weekend w greckim stylu i poznać najciekawsze atrakcje Grecji
Spokojne poznawanie Aten połączone z rejsem na Wyspy Sarońskie. Oto idealny pomysł na weekend w greckim stylu.
W tym artykule: Weekend w greckim stylu – spacerem przez Ateny Weekend w greckim stylu – Muzeum Benaki i ulica Ermou Weekend w greckim stylu – Akropol Weekend w greckim stylu – rejs na Wyspy Sarońskie Weekend w greckim stylu – Hydra Weekend w greckim stylu – Poros Weekend w greckim stylu – Egina Weekend w greckim stylu – informator praktyczny Nie mogłem zacząć dnia inaczej niż kawą. Mocną, aromatyczną, parzoną po grecku, wypitą o poranku w niewielkiej kawiarni Cupaki Street Espresso przy ul. Emmanouila Benakisa, w pobliżu hotelu, gdzie mieszkałem. Umówiłem się tutaj ze znajomą przewodniczką, Olympią Gerakopoulou, pół Greczynką, pół Polką (na drugie imię ma Katarzyna – po polskiej babci). Wybrałem się z nią na spacer po Atenach. – Zamów sobie podwójną kawę, naprawę mamy na to czas. I tak zobaczysz to, co najważniejsze – zapewnia mnie Olympia. Weekend w greckim stylu – spacerem przez Ateny Zamiast z samego rana pędzić na Akropol, my zostawiamy go sobie na popołudnie i połączymy z wizytą w Muzeum Akropolu. Tymczasem główną ulicą miasta – Panepistimiou, ruszamy w stronę najsłynniejszego miejskiego placu – Syntagma (placu Konstytucji). Stoi przy nim budynek parlamentu, a na jego tyłach mieści się rozległy Ogród Narodowy. Tutaj też znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza, przed którym co godzinę odbywa się zmiana warty. Można wówczas lepiej przyjrzeć się ewzonom, żołnierzom Gwardii Prezydenckiej ubranym w charakterystyczne mundury. Noszą plisowane spódniczki z 400 fałdami na pamiątkę 400 lat tureckiej niewoli. Po drodze na plac zatrzymujemy się przy Trylogii Ateńskiej. Tak Grecy nazywają trzy potężne neoklasycystyczne gmachy stojące przy ul. Panepistimiou. To Grecka Biblioteka Narodowa, Uniwersytet Ateński i Akademia Ateńska. Zostały wybudowane w XIX w. na polecenie Ottona I, pierwszego króla niepodległej Grecji. – Król zatrudnił duńskiego architekta Christiana Hansena, który miał za zadanie przekształcić Ateny, wówczas małe miasto, w metropolię. Otton I był tak zafascynowany jego pomysłami, że mianował go nawet w 1834 r. nadwornym architektem – podkreśla Olympia. Christian do pracy nad nowymi Atenami ściągnął swojego brata Teofila, także architekta. Trylogia Ateńska to ich najbardziej znane dzieło, choć Christian projektował też i domy mieszkalne, i kościoły. Ateny w 48 godzin. W cieniu Akropolu Wycieczka do Aten to podróż do źródeł naszej kultury – bardziej w czasie niż przestrzeni. Z całej tej trójcy największe wrażenie robi na mnie budynek Akademii Ateńskiej, którego fronton zdobi rzeźba „Narodziny Ateny” dłuta rzeźbiarza Leonidasa Drosisa. Przed wejściem do gmachu siedzą marmurowe figury Sokratesa oraz jego ucznia Platona. Z wysokich kolumn patrzą na przechodniów Atena i Apollo. Nie mniej zachwycający jest fresk zdobiący Uniwersytet Ateński i ukazujących starożytnych greckich myślicieli. – Ostatni z trylogii powstał budynek biblioteki narodowej. Teofil Hansen, projektując go, wzorował się propylejami (bramą) na Akropolu. Dlatego swym stylem przypomina dorycką świątynię – wyjaśnia Olympia. Weekend w greckim stylu – Muzeum Benaki i ulica Ermou Z placu Syntagma skręcimy na najbardziej znany handlowy deptak Aten, ulicę Ermou (Hermesa) biegnącą do najpopularniejszego handlowo-knajpianego placu Monastiraki. Jednak Olympia proponuje, byśmy najpierw choć na chwilę wstąpili do, jak podkreśla, wciąż pomijanego przez wielu turystów Muzeum Benaki sąsiadującego z Ogrodem Narodowym. W tym greckim muzeum sztuki, w willi należącej przed laty do rodziny greckiego kupca Emanuela Benakisa, późniejszego burmistrza Aten, można podziwiać gigantyczną wręcz kolekcję. To ponad 60 tys. przedmiotów pochodzących z okresu od III w. p.n.e. do początków XX w. Benakis wydał wiele pieniędzy na gromadzenie sztuki z całego świata. Muzeum założył jego syn Antonis, potem przekazał zbiory państwu. Mnóstwo tu biżuterii, drewnianych rzeźb, ceramiki, strojów greckich. Ale także zbiorów religijnych – są ikonostasy, teksty ewangelii, szaty liturgiczne i ikony. Dla miłośnika sztuki, który ma czas na spokojne podziwianie zbiorów, to wymarzone miejsce do podróży w czasie. Nas, niestety, podczas tego nieśpiesznego spaceru czas jednak zaczyna powoli gonić. Na handlowym deptaku Ermou nie zabawiamy zbyt długo. Kupujemy jedynie na przekąskę daktyle nadziewane orzechami i czekoladą i ruszamy do miejsca, które zachwyciło mnie na zdjęciach w przewodniku. Rozciągająca się u stóp Akropolu dzielnica Plaka to labirynt wąskich uliczek z kolorowymi kamienicami i willami, restauracjami, antykwariatami, galeriami, kościółkami i ulicznymi sprzedawcami kwiatów. Budowle starożytnej Grecji – najważniejsze wzniesione obiekty. Gdzie można je zobaczyć? Budowle starożytnej Grecji to bez wątpienia jedna z największych atrakcji tego niezwykle pięknego kraju. Które z nich należy uznać za najważniejsze? Zapraszamy na wycieczkę szlakiem prezen... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/budowle-starozytnej-grecji-najwazniejsze-wzniesione-obiekty-fot-miguel-palacios-cover-getty-images-1da8461.jpeg" width="938" height="611" alt="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" title="Budowle starożytnej Grecji - najważniejsze wzniesione obiekty (fot. Miguel Palacios/Cover/Getty Images)" /> Są też grajkowie umilający swoją muzyką czas gościom klimatycznych kafejek. Takich jak Melina Mercouri Café przy ul. Lisiou 22. Jest ona poświęcona „13. bogini”, jak nazywają Grecy tę piosenkarkę, aktorkę i minister kultury. – Była pierwszą osobą, która oficjalnie zażądała od Brytyjczyków zwrotu rzeźb z Akropolu. Wywiózł je w pierwszej połowie XIX w. lorda Elgin, ambasador brytyjski w imperium osmańskim, które obejmowało wówczas Grecję – mówi Olympia. Przypomina też, że Melina Mercouri była także pomysłodawczynią wybieranej co roku Europejskiej Stolicy Kultury. Weekend w greckim stylu – Akropol Na Akropol wchodzimy od jego południowej strony, przemierzając deptak Dionizego Areopagity, patrona miasta. Według Dziejów Apostolskich był to pierwszy Ateńczyk, który nawrócił się na chrześcijaństwo po kazaniu apostoła Pawła. Stoją tam okazałe kamienice należące do bogatych Ateńczyków. Jeden z domów z widokiem na święte wzgórze należy do greckiego muzyka Vangelisa. Mijamy odeon Heroda Attyka z 161 r., uważany za najwspanialszy, ale też największy z odeonów starożytnych. Obecnie odbywają się tutaj koncerty podczas Festiwalu Ateńskiego. Wspinamy się po schodach, przechodząc przez główne wejście na Akropol, zbudowane ok. 437 r. p.n.e. Propyleje. Siadamy na kamieniach niemal na środku Górnego Miasta. Podziwiamy najokazalszą z budowli, jaką jest Partenon. To świątynia poświęcona Atenie Dziewicy, zaprojektowana przez najwybitniejszego greckiego rzeźbiarza Fidiasza. Zerkamy też w stronę ganku kariatyd przyklejonego do Erechtejonu (jońska świątynia budowana w latach 421–395 r. p.n.e., poświęcona Posejdonowi i Atenie). – Akropol nie jest najwyższym wzniesieniem, ale za to bardzo rozległym (ok. 270 m długości i ok. 156 m szerokości), dlatego nadawał się do zamieszkania. Było też tutaj źródło wody. Pierwsze osady powstawały tu w neolicie. W starożytności Akropol pełnił funkcje obronne. Miasto zostało zniszczone podczas wojen perskich i odbudowane w V w. p.n.e. przez polityka i reformatora demokracji Peryklesa – mówi Olympia. Przyglądam się zbudowanemu z białego marmuru pentelickiego Partenonowi, który wydaje się budowlą idealnie prostą. – Wydaje się, że jest kombinacją linii i kątów prostych, ale to złudzenie. Część podstawy jest lekko wypukła, kolumny nieco pochylono do wewnątrz. Te krzywizny dają złudzenie idealnego pionu i poziomu. Architekci chcieli osiągnąć tzw. złotą proporcję – opisuje przewodniczka. Miasta w Grecji - malownicze miejsca, które warto odwiedzić [PRZEWODNIK] Grecja wieńczy Bałkany od południa. To gorące, wybitnie atrakcyjne turystycznie państwo co roku przyciąga miliony turystów. Większość z nich decyduje się na wypoczynek na plaży, korzyst... Na Akropolu nie można oglądać najsłynniejszego dzieła Fidiasza, czyli fryzu z Partenonu. Jego część znajduje się w Muzeum Akropolu, gdzie zgromadzono niezliczoną liczbę innych artefaktów odkopanych na wzgórzu podczas prac archeologicznych, a także oryginalne rzeźby kariatyd (przy Erechtejonie są ich kopie). – Niestety mamy tylko pięć kariatyd, szósta jest w Wielkiej Brytanii. Podobnie jak znaczna część Fryzu Partenońskiego, ukazującego procesję z darami dla Ateny. Fidiasz pracował nad nim wraz ze swoimi uczniami. To było ogromne dzieło, miało 160 m długości, składało się z ponad 100 prostokątnych bloków, ciągnęło się tuż poniżej stropu, na wysokości 12 m – wylicza Olympia, gdy stoimy przed zachowanym fragmentem w Muzeum Akropolu. Wspomniany lord Elgin doprowadził do wywiezienia z Aten aż połowy ocalałych rzeźb z Partenonu. Grecy do dziś mówią o największej grabieży, do jakiej doszło na przestrzeni wieków w ich kraju. Urzędnicy wciąż apelują do brytyjskiego rządu o zwrot zabytków, a podróżni lądujący na lotnisku w Atenach proszeni są o poparcie tej inicjatywy (aż 94 proc. turystów z całego świata jest za). Swój głos także oddałem. Wieczór spędzamy nie na Akropolu, lecz na jednym z dachów w jego pobliżu. Święta góra widoczna jest niemal z każdego punktu miasta – zabronione jest budowanie powyżej wysokości wzgórza. Wybieramy koktajl bar A for Athens przy placu Monastiraki. Mamy stąd widok nie tylko na Akropol, ale też na Zatokę Sarońską, którą lepiej poznam kolejnego dnia. Weekend w greckim stylu – rejs na Wyspy Sarońskie Tego dnia nie było mowy o leniwym poranku przy kawie. O wschodzie słońca jestem już na nogach, a kwadrans po godzinie 7 wchodzę na pokład statku Cosmos zacumowanego w marinie w zatoce Faliro, którym popłynę przez Archipelag Saroński, by w ciągu jednego dnia doświadczyć piękna trzech z siedmiu sarońskich wysp: Hydry, Poros i Eginy. To jedna z najpopularniejszych wycieczek z Aten, o czym świadczy liczba pasażerów zajmujących wygodne kanapy w kantynie i krzesełka na górnym otwartym pokładzie. Na statku mam wszystko, czego potrzebuję, by odkrywać moją grecką stronę natury. Mogę zamówić specjały greckiej kuchni, popróbować lokalnych win, posłuchać muzyki na żywo, a przede wszystkim – nacieszyć oko widokami na niebieską zatokę i zielone wyspy. Weekend w greckim stylu – Hydra Do Hydry, leżącej najdalej na naszej trasie rejsu, dopływamy po trzech godzinach od wypłynięcia z Aten. Po tej maleńkiej (pow. ok. 50 km kw.) skalistej wyspie, na której zabroniony jest ruch samochodów, a nawet rowerów (jedynymi autami, które mogą tu jeździć, jest wóz straży pożarnej i karetka pogotowia, zaś codzienny transport towarów odbywa się na osłach), oprowadza mnie przewodnik Pedros. Nie ma tu ani wielkich hoteli, ani mnóstwa domów do wynajęcia. Większy ruch w małym porcie zaczyna się tylko wtedy, gdy dopływa kolejny statek z turystami, którzy na zwiedzenie Hydry mają nieco ponad godzinę. Pozdrowienia z Grecji. Szlakiem Meteorów Pociąg z Aten w ślimaczym tempie pokonuje kilometry. Tu-tu, tu-tu... Tu-tu, tu-tu... Z każdą chwilą przybliżamy się do strzelistych skał Meteorów. – Hydra oznacza nawodnienie, bo było tu wiele źródeł słodkiej wody, które jednak zniknęły w wyniku ruchów sejsmicznych. Dzisiaj woda na wyspę jest dostarczana z lądu – tłumaczy Pedros. – To wyspa kosmopolityczna, artystycznej bohemy, bardzo popularna stała się w latach 50. i 60. XX w. Właśnie wtedy zamieszkało tu wielu poetów, pisarzy, malarzy, muzyków. Mieszkał tu np. Leonard Cohen. Nakręcono tutaj także film „Chłopiec na delfinie” z Sophią Loren. Aż pięciu premierów Grecji pochodziło z Hydry, a największy gwiazdozbiór to gwiazdozbiór Hydry, Ptolemeusz umieścił go na swojej liście 48 konstelacji – z dumą podkreśla Pedros. Dodaje także, że Hydra była kiedyś morską potęgą, posiadała 150 statków handlowych i mieszkało na niej ponad 40 tys. osób (dzisiaj tylko 3 tys.). Można się tu wspiąć na górę boga miłości Erosa, gdzie stoi męski klasztor Proroka Eliasza. Można też miłości poszukać w porcie albo napić się tam znakomitej kawy. Można również zajrzeć do katedry Wniebowzięcia NMP – maleńka Hydra reklamuje się jako wyspa ponad trzystu kościołów. Albo podziwiać bielone domy z czerwoną dachówką oraz XVIII i XIX-wieczne rezydencje budowane przez bogate kupieckie rody. Na to wszystko potrzeba jednak więcej czasu. Weekend w greckim stylu – Poros Podróż z Hydry na Poros zajmuje niewiele ponad godzinę. To moment na zjedzenie obiadu w kantynie i złapanie słońca na górnym pokładzie. Pastelowe domy na Poros wznoszą się na zboczu wzgórza, na którego szczycie stoi Wieża Zegarowa. To pierwszy widok, jaki zapamiętuję, wpływając do portu. Wyspa jest niemal częścią Peloponezu, oddzieloną od lądu zaledwie wąskim kanałem. To wyspa cytrusowych gajów i sosnowych lasów, najbardziej zielona ze wszystkich trzech odwiedzanych. W porównaniu z tętniącą życiem Hydrą, Poros wydaje się wręcz wyludniona. W knajpkach pusto, podobnie jak w sklepach z pamiątkami. Niektórzy pewnie by powiedzieli, że na tej wyspie nie ma co robić. Ja bym sobie tutaj z wolnym czasem poradził doskonale. Mógłbym po prostu pobyć, połazić (np. do monastyru Zoodochos Pigis i świątyni Posejdona). Albo pokąpać się w morzu lub pojeździć skuterem – te można wypożyczyć w marinie. Takie nicnierobienie bardzo by mi się przydało. Jednak tym razem nici z mojego perfekcyjnego planu. Po wdrapaniu się do Wieży Zegarowej, i spojrzeniu z góry na wyspę i Peloponez, znów odbijamy od brzegu. Weekend w greckim stylu – Egina Zachwycająca XIX-wieczną architekturą Egina jest największą wyspą na naszej trasie. – W starożytności miasto Egina rywalizowało z Atenami. To tutaj także wybito pierwszą monetę w Europie. Tu utworzono pierwszą marynarkę wojenną w Grecji i to Egina – a nie Nafplio, jak powszechnie się sądzi – była pierwszą stolicą walczącej o niepodległość Grecji – mówi przewodniczka Elina, która wraz ze mną wsiada do autobusu. Wyruszamy na krótki objazd po wyspie. Jedziemy na północny zachód, mijając pistacjowe sady na wzgórzach – tutejsze orzeszki pistacjowe uchodzą za najlepsze w całej Grecji i po nie właśnie przypłynąłem. Ich już nie ma, ale przetrwali w naszej mowie. Grecy – twórcy nieśmiertelnego języka Greka jest najstarszym znanym językiem świata używanym nieprzerwanie do dziś. Większość systemów komunikacji, którymi posługiwali się twórcy innych cywilizacji, dawno już wymarła, a ... Docieramy do położonej w sosnowym lesie ruin świątyni Afai (490 r. p.n.e.) uchodzącej za jeden z najwspanialszych antycznych zabytków Grecji, położonej ok. 12 km od miasta Egina. – To jedyna świątynia w Grecji poświęcona właśnie bogini płodności Afai, czczonej wyłącznie na Eginie. Jest o 60 lat starsza od Partenonu, była wzorem dla jego architektów – wyjaśnia Elina. Opowiada też o świętym trójkącie, jaki w starożytności świątynia Afai tworzyła wraz ze świątynią Posejdona na przylądku Sunion i Akropolem ateńskim. – Do dziś uczeni zastanawiają się, jak Grecy byli w stanie obliczyć ogromne odległości pomiędzy różnymi świątyniami i tworzyć na mapach równoboczne i równoramienne trójkąty. Tajemnicą pozostaje także ich znaczenie – dodaje Elina. Oglądam pozostałości świątyni, podziwiam też ze wzgórza panoramę Zatoki Sarońskiej. Mam jeszcze chwilę, by w pobliskim sklepie kupić kilka opakowań pistacji i skosztować naturalnych pistacjowych lodów. Na nic więcej nie starcza już czasu. W drodze powrotnej do Aten na statku rozpoczyna się muzyczne show. Tancerze Yannis i Nikkos zapraszają wszystkich na parkiet. Dołączam do nich, ćwiczę kroki greckich tańców, doskonale się przy tym bawiąc. I nabieram jeszcze większej ochoty na kolejny rejs i znacznie dłuższe odkrywanie greckich wysp. Weekend w greckim stylu – informator praktyczny Dojazd Samolotem z Warszawy do Aten. Do stolicy Grecji lata LOT, a także linia Ryanair z Modlina. Leciałem tą ostatnią i za bilet w dwie strony zapłaciłem 150 zł. Transport W Atenach najszybciej podróżuje się trzema liniami metra, są także autobusy, trolejbusy i tramwaje. Bilet 90-minutowy kosztuje 1,20 euro, a 24-godzinny bilet to wydatek 4,10 euro. Grecja: odkryto bezgłowe posągi kobiet Pierwszy z bezgłowych posągów przedstawia siedzącą na bogato zdobionym krześle właścicielkę grobowca, a drugi inną kobietę – najprawdopodobniej jej służącą – w pozycji stojącej. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/dwa-bezglowe-posagi-odkryte-w-starozytnym-greckim-miejscu-pochowku-przedstawiaja-martwa-kobiete-w-pozycji-siedzacej-i-prawdopodobnie-jej-sluzaca-f85c8cb.jpeg" width="598" height="322" alt="Dwa bezgłowe posągi odkryte w starożytnym greckim miejscu pochówku przedstawiają martwą kobietę w pozycji siedzącej i prawdopodobnie jej służącą" title="Dwa bezgłowe posągi odkryte w starożytnym greckim miejscu pochówku przedstawiają martwą kobietę w pozycji siedzącej i prawdopodobnie jej służącą" /> Nocleg Spałem w Hotelu Titania, świetnie położonym, bo w pobliżu głównych atrakcji miasta. Pokój 2-osobowy ze śniadaniem – ok. 360 zł za noc. W Atenach jest dużo pokojów do wynajęcia w prywatnych domach. Cena za noc – od 70 zł. Spory wybór takich miejsc jest w serwisach booking.com i airbnb.pl Jedzenie W okolicy placu Monastiraki jest mnóstwo tawern. Godna polecenia jest tawerna O Thanasis, gdzie zjecie pyszne suwlaki. Znacznie większe wrażenie zrobiła jednak na mnie restauracja po drugiej stronie tej samej ulicy, przy której znajduje się O Thanasis. To restauracja Bairaktaris Central, którą od sześciu pokoleń prowadzi rodzina Bairaktarich. Na wszystkich ścianach w restauracji są zdjęcia gości. Zajadałem się tu grillowanym serem saganaki i pysznymi liśćmi winogron z ryżem i mięsem. Na koniec uczty goście dostają po kieliszeczku raki. Na zdrowie! Rejs na Wyspy Sarońskie Jednodniowy rejs na wyspy Hydra, Poros i Egina to wydatek 125 euro od osoby. W cenie jest także transfer z hotelu do mariny; athensdaycruise.gr. Nasz ekspert Michał Cessanis Wicenaczelny „National Geographic Traveler", autor podróżniczej serii telewizyjnej „Do zobaczenia” w Dzień Dobry TVN oraz książek „Opowieści z pięciu stron świata” i „Made in China”.
Świątynia Ateny jest nazywana perłą Akropolu. Dlaczego?
Świątynia Ateny jest niewielka. Za to swoją historią mogłaby obdzielić wiele innych greckich zabytków.
W tym artykule: Gdzie jest Świątynia Ateny? Świątynia Ateny. Cenny zabytek kilkukrotnie rekonstruowano Kult bogini zwycięstwa Ateny i Rzym to jedne z najważniejszych historycznie miast w Europie, przynajmniej pod względem słynnych zabytków. W stolicy Grecji najpopularniejszą atrakcją turystyczną jest Akropol położony na wapiennym wzgórzu. Pierwotnie zamieszkiwany, od VI w. p.n.e. jest miejscem kultu Ateny. To właśnie tam znajduje się Świątynia Ateny Nike, najmniejsza świątynia na Akropolu. Gdzie jest Świątynia Ateny? Świątynia Ateny na Akropolu to najlepiej zachowana świątynia jońska. Była rekonstruowana trzykrotnie, ostatni raz w 2010 r. Budowla jest utrzymana w typie attycko-jońskiego tetrastylosu. Powstała w V w. p.n.e., najprawdopodobniej według projektu Kallikratesa, w południowo-zachodniej części wzgórza, na skraju wysokiego klifu. Znana do dziś Świątynia Ateny stanęła w miejscu małej świątyni, która została całkowicie zniszczona podczas wojen perskich w latach 499-449 p.n.e. Miejsce z jednej strony tak podatne na atak, a z drugiej tak dobrze chronione, było odpowiednie dla kultu bogini zwycięstwa. Odkrycia archeologów wskazują na to, że na Akropolu praktykowano rytuały religijne już w epoce mykeńskiej. Mykeńczycy wznieśli tam również pierwszy bastion obronny, którego fragmenty zachowały się w podziemiach świątyni Ateny. Niezwykłe znalezisko w Grecji. Opady deszczu pomogły odnaleźć starożytny posąg Marmurowy posąg odnaleziono w starożytnym greckim mieście Epidauros. To prawdopodobnie bogini zdrowia Higieja. Świątynia Ateny. Cenny zabytek kilkukrotnie rekonstruowano Świątynia Ateny Nike została wybudowana w porządku jońskim z marmuru pentelickiego. Jest to szlachetna odmiana białego marmuru, używana od starożytności w budownictwie. Ze względu na niewielkie rozmiary konstrukcji, z obu stron znajdują się tylko cztery kolumny. Kolumny są monolityczne, co oznacza, że ​​każda z nich została wykonana z jednego bloku kamienia. Niektórzy mówią, że niewielka świątynia jest perłą Akropolu. Trzeba przyznać, że rzeczywiście została zaprojektowana z niezwykłą starannością. Nie bez znaczenia było podejście Greków do architektury sakralnej. Uważali bowiem, że świątynie ogląda się ze wszystkich stron i doświadcza w połączeniu z otoczeniem. Inną koncepcję mieli Rzymianie, dla których najważniejszy był widok od frontu. Warto również zauważyć, że świątynia Ateny ma kolumny znacznie smuklejsze od innych jońskich budowli. To najprawdopodobniej celowy zabieg. Tuż obok znajdują się monumentalne propyleje utrzymane w porządku doryckim. Aby niewielka budowla nie wydała się przy nich zbyt delikatna, architekt prawdopodobnie postanowił poszerzyć kolumny. Zachowanie właściwych proporcji jest typowe nie tylko dla greckiej architektury, ale też rzeźby. W końcu właśnie w proporcjach miał tkwić klucz do piękna. Zakynthos traci jedną z największych atrakcji Polacy uwielbiają wypoczywać na Zakynthos. Niedługo jedna z najpopularniejszych plaż na wyspie może wyglądać zupełnie inaczej. Kult bogini zwycięstwa Świątynia Ateny nie była ogólnie dostępna dla zwykłych śmiertelników. Przywilej wejścia do środka był zarezerwowany dla kapłanek. Pozostali wierni odprawiali rytuały na zewnątrz. W świątyni mieścił się pomnik Ateny Nike, symbol zwycięstwa. Prawdopodobnie nawiązywał do zwycięstwa Greków nad Persami. Co ciekawe, była to Nike Apteros, czyli Nike Bezskrzydła. Legenda głosi, że Ateńczycy oderwali bogini skrzydła, aby na zawsze pozostała z nimi w mieście. W V wieku świątynię Ateny przekształcono w kościół chrześcijański, a w XVII wieku została całkowicie rozebrana przez Turków osmańskich. Grecy zrekonstruowali budowlę po odzyskaniu niepodległości w 1832 roku. W latach 30. XX wieku budynek został ponownie odrestaurowany.
Miasta w Grecji - malownicze miejsca, które warto odwiedzić [PRZEWODNIK]
Grecja wieńczy Bałkany od południa. To gorące, wybitnie atrakcyjne turystycznie państwo co roku przyciąga miliony turystów. Większość z nich decyduje się na wypoczynek na plaży, korzystając z pięknej pogody i infrastruktury, a także konkurencyjnych w stosunku do Włoch czy Hiszpanii cen. Jakie są największe miasta w Grecji?
W tym artykule: Ateny Saloniki Korfu Oia (Santorini) Ateny Stanowią stolicę państwa, w której żyje około 3,5 miliona ludzi. Jest to jedna z najchętniej odwiedzanych stolic świata, w której znajdziemy najwspanialsze zabytki kultury antycznej. Latem, między czerwcem a sierpniem, średnia temperatura w dzień przekracza 30 stopni Celsjusza, zatem warto zastanowić się nad zwiedzaniem miasta o innej porze roku, także w zimie – gdyż są tu one łagodne i z niewielkimi opadami. Do miasta najłatwiej dotrzemy droga lotniczą, korzystając z licznych ofert przewoźników, a dzięki popularności kierunku ceny lotów są przystępne. Na miejscu, w celu swobodnego poruszania się po mieście, możemy skorzystać z jednej z trzech linii metra oraz gęstej sieci autobusowej i tramwajowej. Najważniejszym zabytkiem w Atenach jest Akropol. To położony na wzgórzu kompleks starożytnych świątyń - wśród nich znajduje się majestatyczny Partenon, Erechtejon (co ciekawe zburzony i odbudowany jeszcze w starożytności) czy Świątynia Ateny. Zobaczymy też wielki Teatr Dionizosa (który podlegał przebudowie min. w okresie rzymskim) i Propyleje – wejście do Akropolu, monumentalne i pozostawiające niezapomniane wrażenia. Na szczególną uwagę zasługuje Odeon (amfiteatr) Heroda Attyka. Budowla powstała już w naszym wieku, a jej wspaniała akustyka jest wykorzystywana współcześnie i gości najznamienitszych artystów. Niedaleko wzgórza znajduje się Muzeum Akropolu. Warto je odwiedzić, by zobaczyć liczne artefakty znalezione na zboczach wzgórza w ramach prac archeologicznych. Agora ateńska, czyli główny plac starożytnych Aten, wokół którego toczyło się życie mieszkańców gościła także handlarzy, polityków i sportowców. Znajdują się tam starożytne budynki i ruiny budynków sądów, mennicy czy świątyń. Niebywałą ciekawostką jest możliwość przejazdu przez Agorę najstarszą ateńską linią metra. Z okien wagonu zobaczymy między innymi majestatyczną Stoę Attalosa. Jest to zrekonstruowany budynek, w którym dziś znajduje się Muzeum Agory. Warto zwiedzić także Forum rzymskie – znajdujący się 150 metrów od Agory ateńskiej jej odpowiednik, który postał już za czasów panowania na tych ziemiach Rzymu. Wśród pozostałych zabytków Aten należy wymienić między innymi Łuk Hadriana, Kalimarmaro – stadion marmurowy, Świątynię Zeusa Olimpijskiego czy bizantyjskie kościoły. Szukając malowniczych, nastrojowych miejsc warto wybrać się do Plaki. Jest to historyczna część stolicy, w której stoi mnóstwo kilkusetletnich kamienic, często postawionych na ruinach starożytnych budowli. Znajdują się tu liczne sklepy z pamiątkami, restauracje i muzea. Wieczorny spacer czy kolacja w tym miejscu będzie miłym odpoczynkiem po dniu wypełnionym wrażeniami. Jednak lista miejsc, które turysta powinien zobaczyć jest dużo dłuższa i na pobyt tutaj warto zarezerwować sobie przynajmniej kilka dni. Zobacz nasz plan na to, jak zwiedzić Ateny w 48 godzin. Saloniki Leżące nad Zatoką Salonicką, drugie co do wielkości miasto w Grecji – Saloniki – jest centrum naukowym i akademickim, chętnie odwiedzanym przez kongresy międzynarodowe. Średnie temperatury są tu o kilka stopni niższe, niż Atenach, dzięki czemu zwiedzanie w środku lata jest trochę bardziej komfortowe. Znajduje się tu Biała Wieża, z której szczytu można podziwiać miasto. W środku – Muzeum Kultury Bizantyjskiej. Warto też zobaczyć Łuk Galeriusza oraz muzeum – w którym dziś znajduje się kościół św. Jerzego, a także Bazylikę Świętego Jerzego z trzema bocznymi kaplicami – największą świątynię w mieście. Duże wrażenie zrobią na nas mury bizantyjskie i liczne, mniejsze świątynie. Korfu Miasto Korfu leży na wyspie o tej samej nazwie. Wyspa Korfu charakteryzuje się łagodnym klimatem, z chłodniejszym latem, dzięki czemu zwiedzanie jest przyjemne także w okresie letnim. Staromiejska część miasta wpisana jest na listę UNESCO, co jest dużą zachętą dla zwiedzających. Lądowanie na wyspie, jeśli zdecydujemy się na transport lotniczy, dostarczy nam pierwszych wrażeń, gdyż odbędzie się na jednym z najkrótszych pasów startowych na kontynencie. W tym mieście zobaczyć można liczne zabytkowe budowle: zachowaną w niewielkim stopniu świątynię Artemidy, która posiada wiele podobieństw historycznych z ateńskim Partenonem i jest od niego starsza o jeden wiek; latarnię morską Sidero, z której rozpościera się piękny widok na morze; starą twierdzę na wysepce, która została połączona z miastem wysiłkiem ludzkich rąk czy gubernatorski pałac zbudowany w wieku XIX. Po zwiedzaniu miejsc historycznych warto wybrać się do Campiello – zabytkowej dzielnicy z mnóstwem wąskich, klimatycznych uliczek. Znajdują się tam liczne kawiarnie, restauracje i sklepy. Pomimo zmieszczenia tego wszystkiego na niedużej przestrzeni – nie zabrakło miejsca dla zieleni. Warto wybrać się tam wieczorem, by poczuć wyjątkowy klimat tego miejsca. Na Liston – eleganckiej, reprezentacyjnej alei napijemy się pod arkadami dobrej kawy, a potem możemy odwiedzić znajdujący się obok duży plac miejski z imponującą roślinnością. Oia (Santorini) Spragnieni widoków zapierających dech w piersiach powinniśmy odwiedzić tę niewielką grecką miejscowość, leżącą na wyspie wulkanicznej. Warto zastanowić się nad wycieczką poza sezonem wakacyjnym, ze względu na liczbę turystów przybywających do tego miejsca. Najwygodniej dostać się tu samolotem lub statkiem. W tym drugim przypadku dostępnych jest wiele połączeń z Aten. Na miejsce dojedziemy autobusem z Firy, stolicy wyspy. W Oia na Santorini warto spędzić przynajmniej jeden cały dzień, by nacieszyć się wspaniałymi widokami i atrakcjami miejscowości. Leży ona na klifach wulkanicznych, schodzących do morza. Znajduje się tu mnóstwo białych domków, które zbudowane na zboczach i zwieńczone kolorowymi (głównie błękitnymi) dachami i kopułami tworzą niesamowity widok, tak często umieszczany na pocztówkach i fotografowany. Przechadzając się wąskimi uliczkami odkryć można wiele punktów, z których każdy staje się doskonałym miejscem do zrobienia zdjęcia czy choćby podziwiania widoku. Łatwo znaleźć tu kawiarnię czy sklepik z pamiątkami. Na wytrwałych czeka wycieczka do portu Ammoudi – leżącego u stóp miasteczka. Prowadzi do niego 280 schodów, więc powrót na górę może być nie lada wyzwaniem. Spacer do wiatraka, który znajduje się w miasteczku może dać oddech od tłumów – nie wybiera się tam zbyt wielu turystów, a widoki są wspaniałe. Jeśli pozwoli na to czas – warto poczekać z odjazdem z Oia do zachodu słońca, gdyż pejzaże są wtedy najpiękniejsze. Szukając najbardziej eleganckiego miasta w Grecji warto wybrać się do Nauplion, z fortecą Palamidi i Muzeum Archeologicznym na Placu Syntagma. Jeśli potrzebujemy rozrywki i dobrej zabawy – wybierzmy się do Mykonos, które słynie z bycia ośrodkiem nocnego życia. Szukając równowagi między zwiedzaniem a zabawą i wypoczynkiem możemy odwiedzić Lindos – miasto na Rodos, słynące z najpiękniejszych plaż na całej wyspie. PRZECZYTAJ TAKŻE: Wyspy greckie – przewodnik po najpiękniejszych greckich wyspach i ich skarbach Co decyduje o tym, że wakacje w Grecji zawsze są udane? [PRZEWODNIK]
Jak Ateny i Berlin stały się symbolem podzielonej i tęskniącej za jednością Europy
Berlin i Ateny wbrew sobie weszły w relację wierzyciela i dłużnika. Metropolie północy i południa stały się symbolem podzielonego i tęskniącego za jednością kontynentu. Budynek Sony Center w Berlinie stanął na eleganckim Potsdamer Platz, gdzie niegdyś mur dzielił miasto. Ulice okalające ateński plac Omonia – kiedyś elegancką dzielnicę handlową – to dziś mocno melancholijny widok.
Berlin i Ateny można przyrównać do europejskich biegunów — skąpanego w szarości, oddalonego od wybrzeża i bogatego północnego oraz portowego południowego, z kwitnącymi ogrodami i ulicami pełnymi drzew pomarańczowych. To jednak spore uproszczenie. Pod wieloma względami prawda o obydwu miastach daleka jest od ich powszechnego postrzegania. Oto spięte i zmęczone Ateny nie potrafią ruszyć z miejsca ani stawić czoła niejasnej przyszłości. Wyluzowany Berlin natomiast zrzucił z siebie autorytarne jarzmo, stając się w Europie ikoną swobody i otwartości – musi się zmierzyć wyłącznie z własnym sukcesem. Ateny muszą rozwiązywać palące współczesne problemy. Amalia Zepou, antropolog i reżyser filmowy, zbiera pozytywne recenzje jako zastępca burmistrza ds. społecznych. Zwraca uwagę na wszechobecne „poczucie kompletnego rozczarowania systemem politycznym i brakiem wpływu na rzeczywistość, gdyż decyzje zapadają z dala od ludzi i w oderwaniu od ich środowiska. Po co zatem w ogóle głosować?”. Wyborcze manipulacje są tu na porządku dziennym. Kandydaci do władz samorządowych i krajowych muszą się układać z szefami (oczywiście nieoficjalnych) grup kontrolujących głosy. Sukces wyborczy trzeba załatwić. Duchowni oferują głosy swoich wiernych. Właściciele bazarów kontrolują głosy handlarzy. W obiegu znajdują się wypełnione karty wyborcze. – W Grecji zawsze tak było – wyjaśnia Zepou. – Taki układ funkcjonował w wioskach, w ramach rodziny, i odzwierciedla ludzką naturę. Wszystko sprowadzało się do tego, że trzeba kogoś znać. Znajomości przydają się w potrzebie. Doskonale znane historie o kryzysie i korupcji, niepłaconych podatkach i lekarzach, którzy wyłudzili 35 proc. środków z budżetu leków refundowanych, mają wspólny mianownik – sieć powiązań osobistych, przekonanie o wyższości ludzkich relacji i brak wiary w sprawiedliwe rozstrzygnięcia na poziomie instytucjonalnym. Kafejka w Atenach. Siedzę w oparach papierosowego dymu z Kostasem Kanavourisem, poetą i dziennikarzem. – Mieszkańcy Berlina uważają się za Berlińczyków – nieważne, kim jesteś, skąd pochodzisz i od kiedy mieszkasz w stolicy. Tymczasem w Atenach mało kto określa się jako Ateńczyk – opowiada. Na tym polega różnica. Berlińczyków łączy poczucie przynależności, zaś Ateńczycy patrzą z perspektywy miejscowości, z których pochodzą, oraz konieczności przeżycia w mieście, które nie jest ich domem. Dwa ekstrema: miasto instytucja, gdzie każdy znajdzie dla siebie miejsce, oraz miasto rozbite na układy. Światowy kryzys ekonomiczny z 2008 r. uwypuklił gospodarczo-kulturowy podział Europy na północ i południe. Rola lidera przypadła Niemcom – zarabiali przeciętnie 50 proc. więcej niż Grecy, a ich PKB był 10-krotnie wyższy. W Grecji natomiast na światło dzienne wyszły skrywane od lat problemy. W 2009 r. jej rząd przyznał, że deficyt sięga 12,5 proc. PKB – a nie jak twierdził poprzedni rząd 6,7 proc. – zaś dług publiczny wynosi 400 mld dolarów. Greckie banki przestały udzielać kredytów. Kapitał odpłynął w bezpieczne miejsca, często do Niemiec. Potem rząd otrzymał rekordowo wysokie pożyczki: 146 mld dolarów w maju 2010 r. i 162,7 mld dolarów w marcu 2012 r. Warunki ich przyznania miały przynieść w życiu Greków przykre zmiany. Oznaczały drastyczne ograniczenie wydatków, podniesienie podatków i kontrolę ich ściągalności, cięcia w systemie emerytalnym oraz podporządkowanie się nadzorowi tzw. trojki, czyli MFW, EBC oraz Komisji Europejskiej (zdominowanej przez Niemcy). Społeczna cena okazała się ogromna. Bezrobocie wzrosło do poziomu 27 proc., na którym w zasadzie utrzymuje do dziś. W samych Atenach bezrobocie wśród osób między 15. a 24. rokiem życia dobija do 62 proc. W ciągu ostatnich sześciu lat grecka gospodarka skurczyła się o blisko 30 proc. Przez centrum Aten przetoczyła się fala protestów i zamieszek. Nasiliła się przemoc wobec imigrantów. Wygląda na to, że najgorsze kraj ma już za sobą. Nie oznacza to jednak, że grecka stolica uwolniła się od widma kłopotów i złapała oddech. Czołowi intelektualiści kontynentu wypowiadają się w duchu niepewności. spacer ulicami Berlina to przegląd XIX- i XX-wiecznej historii. Topografia miasta doskonale obrazuje lekcje płynące z historii: ogromny i opuszczony terminal lotniska Tempelhof, podziurawione pociskami budynki na Wyspie Muzeów, fragmenty muru berlińskiego. Próba dominacji zaowocowała cierpieniem. Próba zniszczenia przyniosła zniszczenie. Próba zdobycia pozycji centrum świata zakończyła się podziałem i rozbiciem miasta. Wolfgang Thierse, były przewodniczący niemieckiego parlamentu i jedna z najbardziej zasłużonych postaci dla zjednoczenia miasta po 1989 r. podkreśla, że „Niemcy i ich kapitał są cały czas więźniami historii i wciąż nie są gotowi przyznać, że stanowią potęgę”. – Berlin co rusz ma na siebie nowy pomysł – zdradza Richard Meng, rzecznik rządzącego miastem senatu. – Własną drogę znaleźliśmy dopiero 10 lat po 1989 r. Zdaniem polityka mieszkańcy postawili na miasto otwarte, które zaprasza wspólnotę międzynarodową, pozwala młodym ludziom żyć po swojemu i realizować swoje pomysły. To przeciwieństwo poprzednich wcieleń Berlina, który miał służyć demonstrowaniu władzy. W Berlinie nie chodzi już o władzę, ale o możliwości. Nie obeszło się bez problemów. Brak przemysłu i wielkiego biznesu oznaczał, że baza podatkowa Berlina była na starcie, i nadal pozostaje, niewystarczająca. Dług stolicy wynosi dziś 77 mld dolarów, a gdyby nie dotacje landów i federalne, deficyt kasy miejskiej wynosiłby 20,7 proc. Bez pomocy reszty kraju Berlin byłby bankrutem. Roczny deficyt co prawda maleje, a w mieście pojawiają się nowe przedsiębiorstwa, ale przynajmniej w samym Berlinie nie widać wcale potrzeby łatania tej dziury. Panuje atmosfera specyficznej beztroski co do przyszłości miasta. Miasta, które były burmistrz określił jako „biedne, ale seksowne”. Ateny to przeciwwaga historii sukcesu Berlina. Gdy Grecja przystąpiła do UE w 1981 r., to – zdaniem Vassilisa Papadimitriou, sekretarza prasowego George’a Papandreou, który był premierem kraju w latach 2009–2011, w szczycie kryzysu ekonomicznego – kraj przypominał „statek wpływający do portu”. Właśnie wtedy Grecy, odcięci od Zachodu przez blok sowiecki na północy, ścigający się na zbrojenia z Turcją na wschodzie i ogólnie biedni – „po raz pierwszy poczuli się Europejczykami pełną gębą”. Członkostwo w europejskim klubie oznaczało falę optymizmu, grantów i rozwoju dla miasta. Punktem kulminacyjnym była olimpiada w 2004 r. oraz budowa nowego budynku Muzeum Akropolu – świat miał się dowiedzieć, że Grecja stała się już państwem nowoczesnym. – Gdy nadszedł kryzys w strefie euro, wszyscy mieliśmy poczucie winy i przeświadczenie, że byliśmy odpowiedzialni za złe rzeczy, które nasspotkały – mówi Ella Papakonstantinou, szefowa eksperymentalnego teatru w przemysłowej dzielnicy Elaionas. – Potwierdziły się najgorsze obawy Greków: że tak naprawdę odstają od Europy. Społeczne i indywidualne konsekwencje reżimu oszczędnościowego to nadal codzienność. Ermina Kontaratos opiekuje się niepełnosprawną nastoletnią córką. Załamuje ręce na wzmiankę o codziennej walce, którą toczy, aby uzyskać cokolwiek z systemu opieki społecznej. Od czerwca 2013 r. nie otrzymała niczego. Przedtem dostawała 1300 dolarów co dwa miesiące. Następnie służba zdrowia zastrajkowała. Potem skierowali ją do niewłaściwych lekarzy, którzy odsyłali ją od gabinetu do gabinetu. Musiała walczyć z biurokracją i odwiedzać przychodnie na dalekich przedmieściach, do których trudno dojechać komunikacją publiczną (a ona nie ma samochodu). – Wszystko stanęło na głowie. Nikt już nie wie, o co chodzi. Klasa średnia drastycznie zubożała. Dziadkowie wprowadzili się do rodzin. Młodzi opuszczają miasto i wracają na wieś. Wielu rodzinom nie starcza na prywatnych nauczycieli, którzy od zawsze byli częścią greckiego systemu edukacji. Śródmieście Aten się wyludnia. Spis z 2011 r. wykazał, że prawie jedna trzecia mieszkań to pustostany. Ceny nieruchomości w niektórych dzielnicach spadły o ponad 40 proc. Mimo krzykliwych reklam klubów i artystycznych przybytków w Kerameikos upadek jest wszechobecny. Ulice wokół anarchistycznie nastawionej politechniki, najbardziej zradykalizowanego kampusu w Atenach, pełne są graffiti: „Pożreć bogatych”, „Zabić przeszłość”, „Spalić komórki”. Co trzeci sklep w handlowej dzielnicy Kolonaki stoi pusty. Policjanci w gumowych ochraniaczach i kamizelkach ochronnych, uzbrojeni w metrowe pałki, nadal patrolują okolice kawiarni przy ulicy Alexandrosa Grigoropoulosa (przemianowanej nieformalnie dla uczczenia śmierci 15-letniego chłopca zastrzelonego przez funkcjonariusza 6 grudnia 2008 r.). Napięcia społeczne i gospodarcze wyzwoliły ksenofobię w niektórych częściach miasta. Rozmawiałem z prezesem stowarzyszenia mieszkańców Agios Panteleimon, jednej z dzielnic, gdzie faszystowski Złoty Świt uzyskał najwyższe poparcie. Pokazał mi resztki spalonego w 2011 r. meczetu. – Nie ma nic bardziej obrzydliwego niż 70 par butów na chodniku. Nic dziwnego, że spalili ten meczet – powiedział. Jego zdaniem w Atenach mogą powstać meczety, ale nigdy z minaretem. – Przypominają nam o czasach osmańskich. (Zanim kraj uzyskał niepodległość, Ateny były częścią tureckiego imperium). Czasy Pełne złości minęły. Zeszłej wiosny najgwałtowniejszy protest przeprowadził, w obronie miejsc pracy, personel sprzątający z ministerstwa finansów. Przez jeden ranek palili i dyskutowali na ulicy obok gmachu. Pojawiły się przebłyski optymizmu co do sytuacji gospodarczej. Start-upy internetowe takie jak Taxibeat („Zostań taksówkarzem XXI w.! Zarabiaj dzięki smartfonowi”) przyciągają kapitał inwestycyjny. Do gry wchodzą różne wcielenia internetowego handlu. Płótna ulicznych artystów trafiają do międzynarodowych kolekcjonerów. W całych Atenach lokalne organizacje szukają lokalnych rozwiązań. Sprzątają śmieci, sadzą drzewa na opuszczonych działkach, dekorują place zabaw, oprowadzają ateńczyków po nieznanych częściach miasta. Zagospodarowanie zniszczonych albo opuszczonych przestrzeni miejskich jest zjawiskiem globalnym. Działania takie podejmuje się też w Berlinie, ale te same aktywności mają różne znaczenie w zależności od środowiska. W Atenach chodzi o walkę z poczuciem porażki i rozczarowaniem. W Berlinie natomiast zagrożeniem jest sukces miasta – chodzi o strach przed rozmyciem słynnych wolności dostępnych w stolicy. Demonstrują przeciwnicy budowy nowych bloków mieszkalnych. W dzielnicach (np. Kreuzberg czy Mitte), które po upadku muru berlińskiego przyciągnęły squatersów i artystów, problemem są obecnie pieniądze. Kapitał zwabiony wizerunkiem Berlina oraz postępująca gentryfikacja, czyli wypieranie biedniejszych mieszkańców przez zamożnych, grożą nieodwracalną zmianą tkanki społecznej miasta. Berlin próbuje uciec przed porażką. Ludzki wymiar miasta uda się utrzymać wyłącznie w duchu integracji i współuczestnictwa możliwym w ramach lokalnych społeczności. To powszechny pogląd. Od 2009 r. Marco Clausen, historyk społeczny, i filmowiec Robert Shaw prowadzą dla lokalnej społeczności ogród – Prinzessinnengärten. Jest to kawałek zieleni w samym centrum Berlina, w miejscu byłego żydowskiego domu handlowego, którego po wojnie nie odbudowano. Krytycy podnoszą zarzut, że ogród o powierzchni 0,6 ha nie przynosi korzyści ekonomicznych. – To prawda. My oferujemy korzyść w postaci społecznej interakcji. Produktem jest lokalna społeczność – odpowiadają twórcy. – Ogród symbolizuje ludzkie potrzeby. Wiele osób uważa, że dzisiejszy klimat stolicy Niemiec – sięgający czasów squatów w Berlinie Zachodnim – jest zagrożony. – Jak będzie w przyszłości wyglądać miasto, jeśli będziemy je wyprzedawać temu, kto zapłaci najwięcej? Miasta nie tworzą planiści ani architekci, lecz jego kultura i system codziennych połączeń – tłumaczy Clausen. To potężna wizja dobrego miasta: pieniądze ani władza nie mogą dominować, a nieruchomości nie mogą stanąć wyżej człowieka. Na ironię zakrawa fakt, że teza Clausena o ludzkich relacjach i powiązaniach leży u podstaw kultury greckiej. Okazała się trudna do połączenia z realiami nowoczesnego państwa. Jak bowiem pogodzić relacje międzyludzkie z ogólnoeuropejską gospodarką? – Najatrakcyjniejsza w Berlinie była jego niekompletność – przyznaje Wolfgang Thierse, polityk, który przez kilkadziesiąt lat był mocno zaangażowany w tworzenie nowych Niemiec. – Puste miejsca i cały ten chaos. Ale atrakcyjność nieuporządkowania powoli zanika. Thierse szacuje, że 90 proc. mieszkańców dzielnicy Prenzlauer Berg, gdzie mieszka, wprowadziło się do niej w ciągu ostatnich 25 lat. – Co znaczy, że tyle samo się wyniosło. Gentryfikacja jest bolesna – ciągnie polityk. – Ludzie oczekują, że miasto zahamuje ten proces. Wielki niemiecki sukces po 1945 r. jest produktem tego, co Niemcy nazywają kapitalizmem ze społeczną twarzą. Pewna młoda matka z Kreuzbergu opowiadała, jak bogacze parkują pod jej blokiem, by ocenić perspektywy nieruchomości. – Tacy nie potrzebują szkół tylko miejsc parkingowych. Na samochody z klientami reaguje zawsze. – Idźcie stąd. To mój dom, a nie wasza inwestycja – krzyczy. Berlin upatruje szansy na ucieczkę przed zagrożeniami współczesności w utrzymaniu integracyjnego charakteru tkanki społecznej. To jest główny paradoks. Berlin rozwija się dzięki starannej organizacji pozornie żywiołowego miasta. Ateny cierpią z powodu ograniczeń kultury, która podając w wątpliwość wartość władzy, konsekwentnie ją osłabia. Obydwa miasta muszą znaleźć odpowiedź na dwa pytania. Jak oprzeć się dominacji rynku? Jak stworzyć instytucje, którym ludzie uwierzą? Na razie prostych odpowiedzi brak.
Pozdrowienia z Grecji. Szlakiem Meteorów
Pociąg z Aten w ślimaczym tempie pokonuje kilometry. Tu-tu, tu-tu... Tu-tu, tu-tu... Z każdą chwilą przybliżamy się do strzelistych skał Meteorów.
Trikala, stolica Tesalii, gości nas przez kilka godzin, ale wcale nie śmie zatrzymywać. To nie miasteczko, jego ulice i kafejki są główną atrakcją tego regionu, lecz zawieszone na skałach klasztory. Kłaniamy się jednak nisko, dziękujemy za kawę i wyruszamy dalej autobusem, jeszcze jakieś 20 km na zachód. Przez Nizinę Tesalską tniemy drogą płaską niczym stół i prostą jak strzelił. Na horyzoncie widać masyw górski ze śnieżnymi czapami na szczytach. Przed nami powoli wyłaniają się Meteory. Majestatyczne skały wyrastają na rozległej równinie jak grzyby po deszczu. Dzieje się to na moich oczach. Najpierw majaczą w wiosennym, leniwym słońcu. Pustynna fatamorgana! Jednak z każdą sekundą nabierają kształtów i masy. Wstrzymuję na chwilę oddech. Nawet na tle gór wyglądają potężnie. Wysiadamy w Kalambace, tuż u podnóża Meteorów. W przededniu święta narodowego (25 marca) miasto jest bardzo senne. Życie toczy się w ślamazarnym tempie greckiej sjesty. Ludzie piją kawę, grają w tavli i dyskutują o polityce albo piłce nożnej. Nie słychać rozmów w obcych językach. Ale czemu się dziwić – jest dopiero początek wiosny. Do sezonu jeszcze daleko. To fantastyczny moment na podróżowanie po Helladzie. Słoneczko przygrzewa, na szlakach niewielu turystów, ceny też niższe, bo kwatery rzadko są obłożone, a właściciele skłonni do ustępstw. Same pozytywy. PALUSZEK ŚW. JANA Po grecku Metéora znaczy „zawieszony w powietrzu” albo „na górze, w niebiosach”. Poetycko, ale bardzo trafnie. Te imponujące piaskowcowe olbrzymy sięgają 550 m n.p.m. Sam twór geologiczny robi wielkie wrażenie, a jeśli jeszcze do tego obrazka dodać zwisające ze szczytów i urwisk skalnych klasztory? Tam właśnie prawosławni mnisi i mniszki usadowili swoje domy i miejsca kultu, zaklinając jednocześnie prawa przyrody, fizyki i zdrowego rozsądku. Sam pomysł, żeby się na skały wspiąć, zdobyć i tym samym poskromić, wydaje się absolutnie szalony. Nawet w dzisiejszych czasach. Ale żeby cokolwiek tam zacząć budować!? Pierwszego wieczora w Kalambace Jannis, właściciel pensjonatu, opowiedział nam legendę o tym, jak św. Atanazy, założyciel pierwszego monasteru, został przywleczony na szczyt skały przez orła. Pod fundamenty klasztorów wkładano relikwie świętych (pod klasztorem Warłama, na przykład, mamy paluszek św. Jana i obojczyk św. Andrzeja!). W sumie wzniesiono 24 monastery. Aż sześć funkcjonuje do dzisiaj – cztery męskie (klasztor Warłama, Wielki Meteor, Świętej Trójcy, Św. Mikołaja Odpoczywającego) i dwa żeńskie (Jera Moni Rusanu i Świętego Stefana). Każdy z nich zamieszkuje nie więcej niż 10 mnichów lub mniszek. Niedawno, bo w 1988 r., Meteory znalazły się na liście UNESCO. WINDĄ DO NIEBA Niemal do samych wrót monasterów prowadzą już wyasfaltowane drogi, którymi wożą się turyści w klimatyzowanych autobusach, taksówkach, samochodach. Żeby jednak nabrać respektu do tego miejsca, z Kalampaki najlepiej wybrać się na nogach. My oczywiście tak właśnie robimy. Stok jest stromy, ścieżka kręta, ale w miarę przetarta i nieźle jak na Grecję oznakowana. Rankiem na szlaku – pustki. Spotykamy jedynie hordę ujadających dzikich psów. Nagle wybiegają z krzaków i zbiegają jak szalone tuż obok nas, czyniąc straszny harmider i napędzając nam niezłego stracha. Po trzech kwadransach wspinaczki docieramy do asfaltowej drogi. Stąd przechodzimy brukowanym chodnikiem i przeciskamy się do wykutej w skale klatki schodowej. Nierówne stopnie prowadzą do samych wrót klasztor Św. Trójcy (Agías Triádos). To jednak droga dla zwykłych śmiertelników, takich jak ja i ty. Mnisi jeżdżą tam windą, która przypomina trochę gondolę jakiejś ekstremalnej kolejki linowej. Zawieszona nad przepaścią między asfaltem a monasterem kursuje tam i z powrotem, wożąc mnichów, zapasy wody, żywności itd. Do monasterów wchodziło się kiedyś po długich drabinach, a improwizowane żurawie wciągały w koszach wszystko, co trzeba było wciągnąć – materiały, żywność, ludzi. Było to szalenie niebezpieczne, gdyż liny wymieniano dopiero wtedy, kiedy Bóg pozwolił im się zerwać. W latach 20. poprzedniego stulecia wykuto w skale schody i od tamtego czasu dużo łatwiej dostać się do monasterów. Do klasztoru Św. Trójcy docieramy jednak pół godziny za wcześnie. Prawosławni mnisi okazują się wyjątkowo punktualni, jeśli chodzi o udostępnianie klasztorów. Jeśli przybędzie się poza wyznaczonym czasem, można co najwyżej pocałować wrota w... kłódkę. Czekamy jednak cierpliwie, a ta cnota zawsze przynosi wynagrodzenie. Szczególnie w miejscu takim jak Metéora. KLASZTOR ŚWIĘTEJ TRÓJCY O 9.30, niczym w szwajcarskim zegarku, jeden z mnichów otwiera wrota. Ma długą brodę, włosy spięte w kucyk i poważne, skupione oblicze. Drugi mnich – tłuściutki cherubinek – uśmiecha się życzliwie. Ten pobiera opłaty: dwa euro od osoby za wejście. Tak jest w każdym z monasterów. No co? Mnich też biznes potrafi rozkręcić! A tak na poważnie – opłaty wstępu do klasztorów stanowią teraz najważniejsze źródło utrzymania dla zakonników. Mnich cherubin częstuje nas też loukoumi – grecką słodkością nad słodkości. Do monasterów w Meteorach mnisi wpuszczają wszystkich, bez względu na płeć, wiek czy przekonania religijne. Proszą jednak o odpowiedni ubiór. Mężczyźni muszą mieć długie spodnie, a kobiety przy wejściu dostają długie spódnice i szale, którymi mogą osłonić ramiona. Nie wszystkim to się podoba. Dziewczyny kręcą nosami, boczą się na gust mnichów. Spódnice są wytarte, uszyte z niemodnych materiałów i ściągnięte sparciałą gumką. Sprawiają przede wszystkim wrażenie rzadko pranych... Ale to już urok takich właśnie miejsc. W środku klasztoru czas jakby się zatrzymał na etapie późnego średniowiecza, czyli mniej więcej wtedy, kiedy go wzniesiono. To widać, słychać i czuć... Po przejściu głównego budynku wychodzi się na „taras widokowy”, czyli szczyt jednej ze skał. Kalambakę i Nizinę Tesalską mamy jak na dłoni. Ależ krajobrazy! W oddali masywne góry Epiru z czapami śniegu. Pomiędzy nimi a miasteczkiem wiosenna zieloność pastwisk i łąk. Dawno się tyle nie nawzdychałem. Ocham i acham bez końca. Z Meteoru na Meteor Asfaltowa droga łącząca klasztory, miasteczko Kalambaka i wioskę Kastraki nie jest przystosowana dla piechurów. Pobocze nikłe, a wąską ulicą jeżdżą obładowane turystami autobusy. Idziemy zatem po murku, balansując nad przepaścią i rozkoszując się panoramą skalnych maczug. Monastery wydają się być przytwierdzone jakimś mocnym klejem do piaskowca. W pełnym słońcu czerwienią się dachówki. Witraże i okna mienią się kolorowo. Rażą w oczy. Wygląda to cudownie. Jak z bajki. Kierowcy autobusów i samochodów mrugają na nas światłami, czasem trąbią, pukają się w czoło albo uśmiechają – czasem życzliwie, czasem pobłażliwie. Że jak to!? Niezmotoryzowani? A właśnie że tak! Na piechotę czuje się klimat Meteorów lepiej. Pełniej. Mijamy klasztor Warłama, potem Jera Moni Rusanu. Na deser wchodzimy do Wielkiego Meteoru. Największego i najbardziej reprezentatywnego ze wszystkich. Dziś pełni funkcję centralnego muzeum Meteorów. Przed klasztorem parking i kramy z pamiątkami. Na szczycie powiewają dwie flagi – grecka i sakralna, greckiego kościoła prawosławnego – dwugłowy orzeł na żółtym tle. W środku atmosfera zadumy. Oaza spokoju. Nawet krzykliwi turyści (a tacy o tej porze już się zdarzają) nie przeszkadzają. Na zakończenie wizyty wrzucam jeszcze mnichom pieniążek i zapalam świeczkę z wosku pszczelego niedaleko klasztornego ołtarza. Niech sobie płonie w samych dobrych intencjach. Z chmur na ziemię Schodzimy trochę na przełaj, trochę jakimś zarośniętym szlakiem od strony Wielkiego Meteoru, oglądając pozostałe zawieszone w powietrzu klasztory. Docieramy do drugiej wioski położonej u stóp Meteorów – Kastraki. Nie wiem, czy nazwa miejscowości ma cokolwiek wspólnego z tym, co kiedyś robiono tam mnichom. Brr...! Wcale nie chcę wiedzieć. Z Kastraki trafiamy już jakoś do Kalambaki, tym samym zataczając wielką pętlę dookoła Meteorów. Stamtąd, posiliwszy się wcześniej pysznymi kanapkami, wybywamy w kierunku Epiru. Chociaż do teraz wydaje mi się, że ja tam gdzieś zostałem. Zawieszony. Na skale. Na górze, w niebiosach. INFO: Dojazd: liniami easyJet z Berlina do Aten doleci się nawet za 29 euro (w jedną stronę). Z Polski można dojechać np. autobusem (ok. 700 zł w obie strony). Noclegi: najlepiej w pensjonatach i hotelikach (np. Alsos House w Kalambace). W sezonie tańszą opcją są bungalowy (od 10 euro/os.) i pola namiotowe. Jedzenie: w ciągu dnia można żywić się pitą, gyrosem i souvlakami (szaszłyki), na kolację warto pójść do tawerny. Warto wiedzieć: nikomu nie należy pokazywać otwartej dłoni. W Grecji jest to gest obraźliwy. Waluta: euro; 1 euro = ok. 4 zł
LOT rozwija skrzydła! Nowe połączenia do Azji
Polskie Linie Lotnicze LOT zapowiedziały uruchomienie w 2016 r. trzech nowych połączeń do Azji.
Bezpośrednio z Warszawy dolecimy już nie tylko do Pekinu, ale także do Tokio, Bangkoku oraz Seulu. A to nie koniec dobrych informacji,bo przewoźnik planuje jeszcze dwa kolejne dalekie loty do Azji. Po otwarciu łącznie pięciu nowych kierunków, już w przyszłym roku LOT będzie miał dwa razy większą siatkę połączeń długodystansowych niż obecnie. W systemach rezerwacyjnych pojawiły się już nowe połączenia europejskie: Wenecja, Kluż – Napoka i Lublana. LOT wraca także na niektóre trasy, które musiał zawiesić stosując wymagane przez Komisję Europejską środki kompensacyjne w zamian za otrzymanie pomocy publicznej. Są to: Ateny, Barcelona, Nicea, Zurich i Bejrut. Od stycznia 2016 wrócą także: Belgrad, Dusseldorf, Erywań, Kiszyniów, Zagrzeb oraz Gdańsk – Kraków, które są zawieszone od lipca tego roku w ramach ostatniej puli wymaganej kompensacji. – mówi Sebastian Mikosz, Prezes PLL LOT.
Do krótkich, weekendowych wypadów do europejskich miast zachęcają tanie loty i perspektywa chwilowego oderwania się od codzienności.
Krótkie, najczęściej weekendowe wypady do europejskich miast od kilku lat cieszą się dużą popularnością wśród Polaków. Do tzw. city breaków zachęcają tanie połączenia lotnicze i perspektywa choćby chwilowego oderwania się od codzienności podczas zwiedzania, zabawy na koncercie czy spotkania ze znajomymi z zagranicy. Więcej, ale krócej Jedna trzecia Polaków w ubiegłym roku odpoczywała za granicą - wynika z badania CBOS. Jednocześnie o prawie 40 proc. wzrosła liczba osób wybierających krótkie wyjazdy, trwające mniej niż tydzień. Z tej formy wypoczynku korzystają przede wszystkim zapracowani Polacy, którzy nie mogą pozwolić sobie na dłuższy urlop lub miłośnicy weekendowych wypadów do najpiękniejszych europejskich miast. City break, czyli... Zjawisko tzw. city breaków, czyli 2-4 dniowych miejskich wypadów turystycznych, od kilku lat cieszy się rosnącą popularnością. Wpływa na to przede wszystkim rozwój tanich linii lotniczych, które pozwalają na szybkie dotarcie do wybranego miasta nawet przy ograniczonym budżecie, oraz Internetu, będącego źródłem szybkiej informacji turystycznej oraz platformą do rezerwacji i płatności za podróż czy pobyt. City break to wyjazd skrojony do własnych preferencji, bez potrzeby podporządkowywania się terminom i programowi biura podróży. Pozwala nie tylko pozwiedzać, ale także pójść do galerii sztuki, teatru czy na koncert. To także okazja, by zrobić zakupy czy spotkać się z mieszkającymi za granicą znajomymi. - Polacy szybko nauczyli się samodzielnie organizować podróż, od najbardziej korzystnych cenowo połączeń lotniczych, przez hotele, komunikację i wyżywienie na miejscu - wyjaśnia Piotr Macierzyński, Prezes START Parking. Dokąd? Na weekendowy wypoczynek Polacy najchętniej wybierają Londyn, Paryż, Rzym i Barcelonę. Popularna jest również Lizbona, Amsterdam, czeska Praga czy Budapeszt. Według danych serwisu tanie-loty.pl, który w ciągu ostatniego kwartału obserwował kierunki wyjazdów trwających nie dłużej niż 7 dni, ponad 40 proc. pasażerów lecących z Warszawy do stolicy Wielkiej Brytanii zostawało tam wyłącznie na 2-3 dni. Podobnie było w przypadku Paryża. Na 3 dniowy city break w Rzymie wybrało się natomiast 30 proc. pasażerów lecących z Warszawy. Do stolicy Katalonii Polacy wylatują zarówno na weekendy, jak i zostają tam na dłużej, nawet do tygodnia. Więcej dni, od 4 do 7, dają sobie również w takich destynacjach jak Lizbona, Ateny, Malaga, Mediolan czy Dubrownik. Rosnącym zainteresowaniem cieszą się też kraje skandynawskie, jak Dania, Norwegia czy Szwecja. W poszukiwaniu okazji W wyszukiwaniu najbardziej korzystnych połączeń mogą pomóc serwisy rezerwacyjne, takie jak tanie-loty.pl. Warto też śledzić strony przewoźników – LOT-u, Ryanaira i Wizzaira, którzy regularnie oferują przeloty w promocyjnych cenach. W ten sposób bilet na podróż w jedną stronę można upolować nawet za 19 zł. Loty do takich miast jak Londyn, Rzym czy Barcelona zamykają się w przedziale od 64 - 112 złotych, natomiast do Kopenhagi czy Sztokholmu można polecieć już od 59 złotych. Podobnie jest w przypadku miejsc noclegowych, gdzie z pomocą przychodzą serwisy tani-hotel.com.pl, hostelworld.com czy booking.com, skupiające hotele i hostele o różnym standardzie i w różnym przedziale cenowym. Dla turystów chcących maksymalnie ograniczyć wydatki na nocleg, rozwiązaniem może być tzw. couchsurfing, czyli społeczność ludzi oferujących darmowe noclegi we własnym domu czy mieszkaniu. Daje to również możliwość poznania miasta przez pryzmat jego mieszkańców. Spontanicznie? City break zazwyczaj organizowany jest w ostatniej chwili. Warto jednak pomyśleć o zaplanowaniu takiego wyjazdu z odpowiednim wyprzedzeniem, gdyż wiele dostępnych na rynku ofert nosi cechy tzw. first minute – im wcześniej tym taniej.Już teraz warto rozejrzeć się za tanimi lotami na jesieni. Opłaca się to również ze względu na planowane w tym okresie promocje. Specjalna oferta szykuje się dla tych, którzy na lotnisko dojeżdżają samochodem. Rezerwując teraz miejsce na START Parkingu w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Gdańsku, Wrocławiu lub w Katowicach za pozostawienie samochodu między początkiem września a końcem grudnia zapłacimy tylko: 9 złotych za dwa dni, 19 złotych za trzy i 29 złotych za cztery dni . Na co zwrócić uwagę? City break ma jednak również swoje ograniczenia, które należy brać pod uwagę. Chcąc podróżować jak najtaniej, trzeba liczyć się z możliwością zabrania jedynie niewielkiej ilości bagażu. Zazwyczaj tanie linie lotnicze wymagają dodatkowych opłat za tzw. bagaż rejestrowany. W ramach biletu pasażer może jednak zabrać na pokład bagaż podręczny o wadze od 8 do 10 kg i maksymalnych wymiarach 55 x 40 x 20 cm. Warto uprzednio dokładnie przemyśleć ile i jakie ubrania będą potrzebne na miejscu i zabrać tylko niezbędne rzeczy. Aby dokładnie wykorzystać dostępną przestrzeń ubrania można zwijać w ruloniki i układać ściśle obok siebie. Jeśli kierunek podróży wiąże się ze zmiennymi temperaturami, część potrzebnej garderoby, jak kurtka czy swetry, można ubrać warstwowo na siebie na czas lotu. W przypadku kosmetyków warto zwrócić uwagę na sprzedawane w drogeriach małe pojemniki, do których można przełożyć dozwoloną ilość pasty do zębów czy kremu. Przedmioty podlegające kontroli, czyli kosmetyki i urządzenia elektroniczne, jak laptop czy tablet, należy umieścić na wierzchu torby.
Berlin i Ateny wbrew sobie weszły w relację wierzyciela i dłużnika. Metropolie północy i południa stały się symbolem podzielonego i tęskniącego za jednością kontynentu.
Berlin i Ateny można przyrównać do europejskich biegunów – skąpanego w szarości, oddalonego od wybrzeża i bogatego północnego oraz portowego południowego, z kwitnącymi ogrodami i ulicami pełnymi drzew pomarańczowych. To jednak spore uproszczenie. Pod wieloma względami prawda o obydwu miastach daleka jest od ich powszechnego postrzegania. Oto spięte i zmęczone Ateny nie potrafią ruszyć z miejsca ani stawić czoła niejasnej przyszłości. Wyluzowany Berlin natomiast zrzucił z siebie autorytarne jarzmo, stając się w Europie ikoną swobody i otwartości – musi się zmierzyć wyłącznie z własnym sukcesem. Ateny muszą rozwiązywać palące problemy dnia dzisiejszego. Amalia Zepou, antropolog i reżyser filmowy, zbiera pozytywne recenzje jako zastępca burmistrza ds. społecznych. Zwraca uwagę na wszechobecne „poczucie kompletnego rozczarowania systemem politycznym i brakiem wpływu na rzeczywistość, gdyż decyzje zapadają z dala od ludzi i w oderwaniu od ich środowiska. Po co zatem w ogóle głosować?”. (Przeczytaj też: Ateny w 48 godzin) Wyborcze manipulacje są tu na porządku dziennym. Kandydaci do władz samorządowych i krajowych muszą się układać z szefami (oczywiście nieoficjalnych) grup kontrolujących głosy. Sukces wyborczy trzeba załatwić. Duchowni oferują głosy swoich wiernych. Właściciele bazarów kontrolują głosy handlarzy. W obiegu znajdują się wypełnione karty wyborcze. – W Grecji zawsze tak było – wyjaśnia Zepou. – Taki układ funkcjonował w wioskach, w ramach rodziny, i odzwierciedla ludzką naturę. Wszystko sprowadzało się do tego, że trzeba kogoś znać. Znajomości przydają się w potrzebie. Doskonale znane historie o kryzysie i korupcji, niepłaconych podatkach i lekarzach, którzy wyłudzili 35 proc. środków z budżetu leków refundowanych, mają wspólny mianownik – sieć powiązań osobistych, przekonanie o wyższości ludzkich relacji i brak wiary w sprawiedliwe rozstrzygnięcia na poziomie instytucjonalnym. Kafejka w Atenach. Siedzę w oparach papierosowego dymu z Kostasem Kanavourisem, poetą i dziennikarzem. – Mieszkańcy Berlina uważają się za berlińczyków – nieważne, kim jesteś, skąd pochodzisz i od kiedy mieszkasz w stolicy. Tymczasem w Atenach mało kto określa się jako ateńczyk – opowiada. Na tym polega różnica. Berlińczyków łączy poczucie przynależności, zaś ateńczycy patrzą z perspektywy miejscowości, z których pochodzą, oraz konieczności przeżycia w mieście, które nie jest ich domem. Dwa ekstrema: miasto instytucja, gdzie każdy znajdzie dla siebie miejsce, oraz miasto rozbite na układy. (Przeczytaj też: Berlin, jakiego nie znacie!) Światowy kryzys ekonomiczny z 2008 r. uwypuklił gospodarczo-kulturowy podział Europy na północ i południe. Rola lidera przypadła Niemcom – zarabiali przeciętnie 50 proc. więcej niż Grecy, a ich PKB był 10-krotnie wyższy. W Grecji natomiast na światło dzienne wyszły skrywane od lat problemy. W 2009 r. jej rząd przyznał, że deficyt sięga 12,5 proc. PKB – a nie jak twierdził poprzedni rząd 6,7 proc. – zaś dług publiczny wynosi 400 mld dolarów. Greckie banki przestały udzielać kredytów. Kapitał odpłynął w bezpieczne miejsca, często do Niemiec. Potem rząd otrzymał rekordowo wysokie pożyczki: 146 mld dolarów w maju 2010 r. i 162,7 mld dolarów w marcu 2012 r. Warunki ich przyznania miały przynieść w życiu Greków przykre zmiany. Oznaczały drastyczne ograniczenie wydatków, podniesienie podatków i kontrolę ich ściągalności, cięcia w systemie emerytalnym oraz podporządkowanie się nadzorowi tzw. trojki, czyli MFW, EBC oraz Komisji Europejskiej (zdominowanej przez Niemcy). Społeczna cena okazała się ogromna. To tylko fragment artykułu z marcowego wydania "National Geographic Polska" – już w kioskach!
Ile wydaliśmy na bilety lotnicze? Kiedy lataliśmy najchętniej i dokąd? Biuro Tripsta podsumowało podróżnicze trendy lata 2014.
Ulubione kierunki Jak wynika z danych serwisu Tripsta wśród najczęściej wybieranych destynacji w okresie wakacyjnym znalazły się: Zurych, Belgrad, Ateny, Kopenhaga oraz Londyn. Częstsze podróże Polaków do Zurychu nie dziwią. Już od kilku lat trwa kampania promocyjna Szwajcarii na rynku polskim. Natomiast Belgrad, w tym sezonie zyskał w oczach podróżujących, między innymi jako „imprezowa stolica Europy”. Serbia, pomimo braku dostępu do morza, od dawna przestała stanowić jedynie punkt na trasie przy wyjeździe do Grecji lub Bułgarii. Zwłaszcza, że lot samolotem z Warszawy trwa 1 godzinę i 40 minut. Tegorocznym wakacyjnym hitem są również podróże lotnicze do Grecji, gdzie duża liczba Polaków spędziła tegoroczny urlop. Podróżnicze nawyki Polaków Odpoczywamy dłużej. Średni czas pobytu Polaków na miejscu wypoczynku pobytu w stosunku do roku ubiegłego wydłużył się o... jeden dzień, z 14 do 15 dni. Tak długo odpoczywają oprócz Polaków jedynie Turcy. Wakacje Brytyjczyków i Rosjan trwają 14 dni. Najkrócej trwają natomiast wyjazdy Rumunów – do 12 dni. O zakupie biletu zaczynaliśmy myśleć wcześniej, dokonując rezerwacji z 44-dniowym wyprzedzeniem - informuje Tripsta. To czas zdecydowanie najdłuższy na tle innych europejskich krajów. Zdecydowanie najmniej czasu, między zakupem biletu, a planowanym wyjazdem zostawiają sobie Brytyjczycy, którzy rezerwują bilet na 17 dni przed planowaną datą wylotu. W tym roku na wakacyjny bilet lotniczy statystyczny Kowalski średnio wydał 1271 pln, czyli o około 50 pln mniej niż przed rokiem wynika z danych Tripsta. Średnia ta jest zdecydowanie niższa niż w przypadku innych Europejczyków. Pośród nich przodują Brytyjczycy, którzy średnio na bilet lotniczy w tym roku wydali ponad 521 euro, czyli około 2191 pln . W dalszej kolejności znajdziemy Rumunów, wydających średnio około 345 euro (czyli 1448 pln) oraz Rosjan i Turków. Kiedy na urlop? Z analiz obejmujących okres od czerwca do końca sierpnia wynika, że Polacy niecierpliwie czekali na wymarzony urlop. Uwidacznia to popularność czerwcowych lotów. Najwięcej wakacyjnych wylotów przypadło na drugi tydzień czerwca. To ciekawe, zwłaszcza, że w roku ubiegłym najpopularniejszym tygodniem na rozpoczęcie wakacyjnego odpoczynku był trzeci tydzień sierpnia. W tym sezonie na intensywny wypoczynek przeznaczyliśmy dokładnie ten sam termin co Turcy. Ciekawostką jest, że wiele osób w okresie letnim dokonało rezerwacji na terminy przypadające po 31 sierpnia. Wówczas ceny połączeń w wielu przypadkach mogą być nieco niższe. Pośród najpopularniejszych destynacji znajdziemy Ateny, ale także Istambuł, Kopenhagę oraz od lat doceniany przez turystów Londyn, stanowiący jedną z popularniejszych destynacji w ciągu całego roku. Turyści są świadomi faktu, że decydując się na późne wakacje mają szansę nie tylko na mniejszy napływ turystów, czyli mniejsze tłumy, ale i „przyjemniejsze”, gdyż niższe temperatury powietrza. W wakacje także po kraju Podczas wakacji, równie chętnie co wylatują za granicę, Polacy samolotem podróżują po kraju. Najpopularniejsze połączenia to te pomiędzy Warszawą a Gdańskiem, następnie Krakowem oraz Wrocławiem oraz w kierunku odwrotnym, czyli z Gdańska, Krakowa i Wrocławia do stolicy, wynika z danych Tripsta. Fakt ten nie dziwi, zwłaszcza, że przy odrobinie szczęścia podróż samolotem po kraju może być dużo tańsza, niż ta odbyta pociągiem lub samochodem. *** Dane pochodzą z analiz przeprowadzonych przez internetowego biura podróży Tripsta. Biuro umożliwia rezerwację biletów lotniczych do miejsc na całym świecie z uwzględnieniem oferty zarówno tradycyjnych jak i tanich linii lotniczych. Firma swoją działalność rozpoczęła na rynku greckim w 2005 roku, jako Travelplanet24.. Obecnie Tripsta znajduje się w 35 krajach, a swoją działalność opiera głównie na innowacji i nowych technologiach. W Polsce obecna jest od roku 2010.