W dzień gubić się na szlakach, w nocy tańczyć i pić cydr. W Asturii to idealny plan
Zielone połoniny, skaliste wierzchołki i lasy pełne dzikich stworzeń. Z zarośli wyrastają pasterskie chatki z dachami porośniętymi trawą. Gdyby nie radio, które raz po raz wykrzykuje po hiszpańsku wiadomości, byłabym pewna, że jestem w zapomnianym zakątku Walii. Tylko trochę bardziej tu dziko.
W drodze do Villa del Lago mijamy pierwszy taki znak: dwa niedźwiedzie na drodze i napis „atención!”. Przejeżdżamy przez Park Krajobrazowy Somiedo, czyli pięć dolin, które kryją wszystko, co najlepsze w pejzażach Asturii: fluorescencyjnie zielone połoniny, skaliste wierzchołki i lasy pełne dzikich stworzeń. Na skraju doliny Valle del Lago błyskają polodowcowe jeziora. Z zarośli wyrastają pasterskie chatki z dachami porośniętymi trawą. Gdyby nie radio, które raz po raz wykrzykuje po hiszpańsku wiadomości, byłabym pewna, że jestem w zapomnianym zakątku Walii. Tylko trochę bardziej tu dziko. Wszędzie woda Ukryta między Galicią ze słynnym Santiago de Compostela i Kantabrią Asturia umyka tłumom. To nie jest Hiszpania z biur podróży. Nie ma tu słynnych na całą Europę restauracji, światowej sławy zabytków ani resortów w sam raz na wakacyjne all inclusive. Od reszty kraju oddziela Asturię łańcuch Picos de Europa. Suchy płaskowyż centralnej Hiszpanii ustępuje postrzępionym górom. Za nimi rozciąga się krajobraz, który bardziej przypomina angielską prowincję niż białe domki Południa. Asturia jest zielona, deszczowa i cała pomarszczona wzgórzami, na których pasie się tyle krów, że mleka wystarcza dla reszty Hiszpanii. Żeby nie było zbyt monotonnie, jest jeszcze wybrzeże. I to jakie – Asturia ma podobno aż 600 plaż. Można trafić na szerokie wstęgi złotego piasku, jak idealny półksiężyc Playa de Torimbia, i maleńkie zatoczki otoczone skałami. Nawet jeśli dumni Hiszpanie trochę przesadzają w obliczeniach, na atlantyckim wybrzeżu nie sposób się nudzić. Tuż po wschodzie słońca stoję na pustej plaży Rodiles i z wahaniem zanurzam palce w wodę Zatoki Biskajskiej. Huk fal odbija się echem od skał. Dookoła kilku odważnych dopina pianki i rozgrzewa się przed wejściem do wody. Chwilę później widzę tylko czarne sylwetki, które raz po raz wynurzają się na powierzchnię i na deskach ześlizgują się z powrotem w szary ocean. Amatorów surfingu na asturyjskich plażach z roku na rok przybywa. Starzy wyjadacze ciągną właśnie na Rodiles i położoną niedaleko Ribadeo Playa de Tapia. Najlepiej jednak zacząć w Gijón. Na plaży San Lorenzo początkujący mogą niemal zawsze liczyć na dobre fale. Tuż przy piasku działają wypożyczalnie sprzętu. Można próbować ślizgać się na falach na własną rękę albo wziąć udział w kursie prowadzonym przez lokalne szkoły. Gdybym miała ochotę i jeszcze trochę energii, po porannej kąpieli zmieściłabym w planie dnia szybką górską wędrówkę. Kilkanaście kilometrów od wybrzeża z łagodnych wzgórz wyrastają bowiem skaliste olbrzymy, i w jednej chwili wszystko staje do pionu: skalne ściany, patyczki sosnowych pni i nitki dróg, które pną się niebezpiecznie blisko urwisk. Gdy konkwistadorzy wracali z Ameryki i zbliżając się do kraju, wypatrywali pierwszych znaków domu, na początku widzieli wierzchołki asturyjskich gór. Dlatego nazwali je Picos de Europa. Na pierwszy rzut oka onieśmielają. Szybko przekonuję się jednak, że asturyjskie szczyty to niewyczerpane źródło rozrywki: trasy narciarskie, szlaki na wędrówki o każdym stopniu trudności, jaskinie i trasy wspinaczkowe. Na końcu drogi Wstępem do Picos de Europa jest wąwóz Cares. Gigantyczne pęknięcie skalistej powierzchni ciągnie się przez 15 km. W okolicach osady Poncebos ścieżka prowadzi dnem doliny, potem koryto rzeki zostaje coraz niżej. Wykuty w skale szlak wiedzie przez tunele, zawieszone nad przepaścią mosty i kamienne schodki tuż nad urwiskiem, miejscami głębokim na 1,5 km. Skalne ściany porastają zarośla paproci, daleko nad głowami majaczą pokryte śniegiem wierzchołki Picos. Trasa wzdłuż wąwozu to najpopularniejszy szlak w całej Asturii, ale w Picos jest mnóstwo tras, na których łatwiej spotkać niedźwiedzia niż innych turystów. Ruda wstążeczka szlaku przecina zbocze. Wokół ciągną się pastwiska i zarośla leszczyny, a daleko za nimi cel naszej wędrówki: Bulnes. Najsłynniejsza osada masywu Picos to w rzeczywistości garstka kamiennych domów, kilka barów, kapliczka i chatka, która służy podróżnym za schronisko. Przez lata każdy, kto chciał się tam dostać, musiał pokonać drogę, którą właśnie idziemy. Wersją deluxe była podróż na grzbiecie muła. Dzisiaj nadal nie ma tam żadnej drogi, ale od siedemnastu lat w podziemnym tunelu kursuje kolejka. W Bulnes niewiele się jednak zmieniło. Na stałe żyje tu 20 mieszkańców. Nad wioską niezmiennie góruje Picu Urriellu, po hiszpańsku zwany Naranjo, czyli pomarańczowy – od barwy, którą przybiera o zachodzie słońca. Dalej produkuje się tu niebieski ser cabrales. – Picos de Europa same są jak ser dziurawiec – opowiada Alberto, który mieszka w Bulnes od urodzenia. – Pod powierzchnią kryją się podziemne jeziora, tunele, jaskinie i groty. W tych łatwiej dostępnych nie jest pusto: pod głowami nietoperzy leżakują w równych rzędach beżowe krążki sera. – Temperatura prawie się tu nie zmienia przez cały rok. To najlepsze warunki dla bakterii, które tworzą pleśń – ciągnie mój przewodnik. Chwilę później siedzimy w jednym z barów i próbujemy cabralesa z mleka tutejszych owiec. – Popij cydrem – słyszę. Alberto przygląda się z rozbawieniem, kiedy próbuję nalać trunek tak jak rodowici Asturyjczycy. Butelkę należy trzymać wysoko nad głową, żeby strumień cydru zebrał jak najwięcej tlenu, co ma dodać mu lekkości. Na oko połowa zawartości mojej butelki ląduje na podłodze. – Ech, to trzeba mieć we krwi – drwi. Ostatnie spotkanie z asturyjską przyrodą łączę z rowerową wyprawą. Senda del Oso, Niedźwiedzi Szlak, to 20-kilometrowa trasa wytyczona wzdłuż torów kolejki, którą transportowano dawniej węgiel z pobliskiej kopalni. Widoki zmieniają się co chwilę: przejeżdżam pod zielonymi tunelami drzew, przez łąki pełne krów, tuż pod pionowymi ścianami kanionu i obok wodospadów. Zadziwiające, że takie krajobrazy nadal przyciągają niewielu turystów. Chociaż z drugiej strony to nawet lepiej: skarby Asturii to nagroda dla wytrwałych. Warto wiedzieć ■ DOJAZD: Z Polski do Oviedo najtaniej można się dostać z przystankiem w Madrycie, dokąd z Warszawy lata Ryanair (od 159 zł), a potem przesiąść się do autobusu, np. kompanii ALSA (od 5 godz., 15 euro). ■ NOCLEG: Na terenie parku Picos de Europa znajdują się chatki schroniska zwane refugios, gdzie można się zatrzymać za niewielką opłatą. Więcej na: picoseuropa.net/enlaces/refugio. ■ JEDZENIE: Asturia słynie z produkcji sera i cydru, warto szukać tradycyjnych smaków, zupełnie innych niż typowe hiszpańskie specjały. Świetny pomysł na obiad to pote asturiano: gulasz z fasoli, ziemniaków, kapusty i kilku rodzajów mięsa.
Asturia - ukryty Eden, do którego trafiają nieliczni obcokrajowcy!
Zamiast wina - cydr, zamiast paelli - pleśniowe sery. Witajcie w Asturii gdzie najmniej jest Hiszpanii w Hiszpanii!
Jasny płyn trafia wąską strugą do trzymanej półtora metra niżej szklanki. W hiszpańskiej Asturii cydr nalewa się z wysokości wyciągniętego ramienia. Ta sztuka wydaje się prosta, ruchy mężczyzny niemal nonszalanckie – by trafić z tej odległości do wąskiego naczynia, trzeba jednak setek godzin ćwiczeń. Cała czynność nie jest jednak jedynie efektowną sztuczką – lany z wysokości cydr nabiera powietrza i staje się bardziej aromatyczny. – Musisz wypić go od razu – radzi mi kelner. – Wypijasz jednym haustem, zanim efekt napowietrzenia zniknie. Pozostawienie na stole szklanki wypełnionej cydrem uchodzi tu za społeczne uchybienie. Jest jasnym sygnałem, że delektująca się w ślimaczym tempie alkoholem osoba jest nie stąd, a świat jabłkowego alkoholu jest dla niej terenem obcym. Asturia jest Hiszpanią odrębną. Ignorującą paelle, typowe winiarnie, tancerzy flamenco. To ukryty Eden, do którego trafiają nieliczni obcokrajowcy. Zachwycający ośnieżonymi szczytami Picos de Europa, górskimi łąkami, wioskami kamiennych domów, ale też atlantyckim wybrzeżem i rybackimi portami. Lagos de Covadonga czyli dwa rozlane w górskich dolinach jeziora są jednym z głównych celów turystycznych w Asturii. Wokół jezior wiją się dróżki i ścieżki, którymi można wybrać się na wielogodzinny trekking. Nieopodal znajduje się sanktuarium Covadonga leżące nieopodal jezior. To miejsce jest jednym z najważniejszych w historii Asturii. Król Don Pelayo wraz z grupką chrześcijańskich bojowników odparł tu atak muzułmanów – Asturia stała się jedynym regionem w Hiszpanii, który nigdy nie został podbity. DOJAZD Od czerwca 2020 z Katowic można dolecieć do Santander linią Wizz Air – ceny od 160 zł. Stamtąd do Gijon dojedziesz autobusem – od 40 zł. WARTO WIEDZIEĆ W Asturii działają tzw. Casonas asturianas – zabytkowe rodzinne domy przerobione na hotele. To nie tylko miejsca noclegowe, ale też restauracje. Poniżej pełna lista laureatów w kategorii: KULTURA: 1. Asturia, Hiszpania 2. Guizhou, Chiny 3. Gobekli Tepe, Turcja 4. Gwatemala, Maya 5. Mendoza, Argentyna 6. Abu Simbel, Egipt Reportaże o każdym z tych miejsc wraz ze wskazówkami dotyczącymi podróży znajdziecie w najnowszym wydaniu National Geographic Traveler, który dostępny jest w salonach prasowych do 16 stycznia 2020 roku!
Gdańsk zdobył prestiżową nagrodę Księżnej Asturii
Gdańsk został laureatem nagrody Księżnej Asturii za 2019 rok w kategorii Zgoda (de la Concordia). W uzasadnieniu decyzji jury wspomniało, że to miasto widziało zarówno początek II wojny światowej jak i narodziny Solidarności, związku robotników który pomógł obalić komunizm w Europie Wschodniej.
- Polskie miasto Gdańsk warte jest nagrody Księżnej Asturii w kategorii "Zgoda", bo jego przeszłość jak i teraźniejszość są przykładem wyczulenia na cierpienie, solidarności, obrony wolności i praw człowieka a także na niezwykłą hojność - stwierdził szef jury i były prezydent regionu Asturias, Javier Fernández. Nagrodę z rąk króla Hiszpanii Filipa VI odbierze prezydent Gdańska, Aleksandra Dulkiewicz. Uroczystość będzie transmitowana także w internecie przez publiczną telewizję TVE wprost z teatru Campoamor w stolicy Asturii, Oviedo. View oEmbed on the source website Dla hiszpańskich monarchistów będzie to także okazja by posłuchać pierwszego publicznego wystąpienia 13-letniej księżniczki Leonor. Jak informuje portal gdansk.pl, na uroczystości obecna będzie także królowa Letycja oraz 12-letnia księżniczka Sofia. - To nagroda dla nas wszystkich, gdańszczanek i gdańszczan. Wolność i solidarność to szczególnie bliskie idee każdemu z nas. To w Gdańsku pokazaliśmy światu, że rewolucje można przeprowadzić w sposób pokojowy, na drodze niełatwego, długiego dialogu. Bardzo się cieszę z tego wyróżnienia – powiedziała prezydent Aleksandra Dulkiewicz. - Wśród wcześniejszych laureatów w kategorii Zgoda jest m.in Unia Europejska. Wcześniej nagroda trafiła także m.in. do fundacji SOS Wioski Dziecięce, miasta Berlin, instytutu Yad Vashem, czy UNICEF-u. Władze Gdańska informują, że w zgłoszenie kandydatury miasta zaangażował się tuż przed tragiczną śmiercią śp. Paweł Adamowicz, pisząc do autorytetów w kraju i Europie listy o poparcie wniosku. Z tego powodu i na zaproszenie fundacji Księżnej Asturii udział w ceremonii przyznania nagrody weźmie także rodzina śp. prezydenta Pawła Adamowicza. Przyznawana co roku w 8 kategoriach Nagroda Księżnej Asturii w świecie hiszpańskojęzycznym cieszy się prestiżem porównywalnym do nagrody Nobla. W tym roku wyróżnieni zostali również: w kategorii sztuka Peter Brook, w kategorii komunikacja i nauki społeczne Muzeum Prado, w kategorii współpraca międzynarodowa Salman Khan, w kategorii sport Lindsey Vonn, w kategorii literatura Siri Hustvedt, w kategorii nauki społeczne Alejandro Portes, w kategorii badania naukowe i techniczne Joanne Chory oraz Sandra Myrna Diaz. Poza tytułem zwycięzcy i 50 tys. euro (214 tys. zł) laureaci otrzymują też statuetkę zaprojektowaną przez hiszpańskiego rzeźbiarza Joana Miró. Prezydent Dulkiewicz już zapowiedziała, że o celu na jaki zostanie przeznaczona nagroda zdecydują mieszkańcy Gdańska w internetowym głosowaniu. Jan Sochaczewski
To był bardzo stomatologiczny wyjazd. Wśród zwycięzców, którzy pojechali z Travelerem do Asturii, znalazła się dentystka, a góry Picos de Europa cały czas szczerzyły do nas zęby
Na lotnisku w Barcelonie, gdzie czekaliśmy na opóźniający się samolot do Oviedo, Kasia wyjęła z torebki nic dentystyczna i na zakrętce od butelki zademonstrowała nam, jak należy prawidłowo nitkować ząbki. Wcześniej z uśmiechem godnym dentysty oświadczyła, ze jest świeżo upieczonym lekarzem stomatologii. Taki był początek Travelerowej wyprawy do Hiszpanii z laureatami konkursu „Odkrywamy dzika Europę”. Nasz cel stanowiła Asturia – górzysty region na północy Hiszpanii graniczący z Atlantykiem. W grupie, prócz dentysty, znalazła się dwójka ekonomistów i specjalista od organizacji koncertów (trzy Anie) oraz pasjonat quadrokopterów (Kacper). To oni najbardziej przekonywająco odpowiedzieli na pytanie, dlaczego powinniśmy ich zabrać do Asturii. W ekipie znalazł się także przedstawiciel ambasady Hiszpanii, a ściślej Turespanii w Polsce (Grzegorz) oraz wysłannik Travelera. Zaraz na początku wyprawy Kasia mianowała się Mac-Gyverem. Z jej okularów przeciwsłonecznych wypadła śrubka i kiedy sytuacja wydawała się juz beznadziejna, wymyśliła, żeby zastąpić ją kolczykiem. Widać stomatolog jest w stanie wypełnić każdy ubytek. Z okularami, ale należącymi do kogo innego, była jeszcze jedna przygoda. Podczas składania obozu zostały ciasno zwinięte razem z namiotem (Intersport zafundował laureatom sprzęt turystyczny marki McKinley). O dziwo po jego rozłożeniu nadawały się do użytku. Zaskoczeń generalnie nie brakowało. Kacper miał w plecaku wszystko co niezbędne do przeżycia w trudnych warunkach, w tym racje żywnościowe bodaj na miesiąc. Hitem okazały się kruche ciasteczka upieczone przez jego babcie. Jedna Ania swobodnie mówiła po hiszpańsku. Druga Ania twierdziła, że zna hiszpański tylko troszkę, po czym wypowiadała różne kwestie w tym języku, czasem w zupełnie niespodziewanych momentach. Poza tym kondycyjnie biła wszystkich na głowę. Przekonana, ze w Asturii będziemy zdobywać wysokie szczyty, pilnie trenowała przed wyjazdem – biegała, jeździła na rowerze, chodziła na basen. Trzecia Ania dzielnie rzucała palenie. Grzegorz zachowywał stoicki spokój w każdej sytuacji. Wiadomo, dyplomata. Przez kilka dni wędrowaliśmy po wapiennych masywach Picos de Europa. Kiedy patrzyliśmy na tamtejsze krajobrazy, pojawiała się myśl, że wskutek nieoczekiwanej pomyłki wylądowaliśmy nie w Hiszpanii, lecz w szwajcarskich Alpach. Z soczystych pastwisk dobiegały dźwięki dzwonków zawieszone na szyjach krów, koni, kóz, owiec, osłów. Wokół wyłaniały się wapienne szczyty przekraczające 2500 m n.p.m. Asturia reklamuje się jako paraiso natural („naturalny raj”) i nie ma w tym przesady. Poza obleganymi przez turystów miejscami, takimi jak jeziora Enol i Ercina, nie spotyka się wielu piechurów. Jeziora są tamtejszym Morskim Okiem, do którego ludzie dojeżdżają samochodem. Wchodzą na gran, robią zdjęcia i zawracają, nie wiedząc, ile tracą. Bo dalej robi się jeszcze piękniej i rośnie szansa spotkania dzikiej zwierzyny. My widzieliśmy kozice i kilkakrotnie sepy kasztanowate oraz orłosępy, dla których te tereny są prawdziwym rogiem obfitości. Idylliczny krajobraz gór i pastwisk dopełnia tradycyjna zabudowa z pomarańczowymi dachówkami. Do niedawna najbardziej izolowana wsią w Asturii było Bulnes. Docierało się do niej na piechotę stromym wąwozem. Kilka lat temu przebito tunel i poprowadzono kolejkę zębatą, co zakończyło erę izolacji. Ale nim to się stało, miała miejsce dosc zabawna historia. W jednym z miasteczek położonych w dolinie zadzwonił w szpitalu telefon. Ktoś z Bulnes wzywał karetkę pogotowia. – Panie, przecież tam nie ma drogi – zdenerwował się dyżurny lekarz. – Wiem – padła przytomna odpowiedz. – Niech karetka zaczeka na dole, zniesiemy pacjenta. I rzeczywiście, po dwóch godzinach przyniesiono na noszach babcie. Przez całą drogę na dół krzyczała, żeby jej nie zabierać do szpitala, bo chce umrzeć w Bulnes. Po wyleczeniu wróciła do wioski. Nad ta osada wznosi się skalny szczyt, który słonce o zachodzie oświetla na pomarańczowo, podczas gdy cała okolica kryje się w cieniu. To Naranjo de Bulnes, najbardziej obfotografowana góra Asturii. Podczas trekkingu w Picos de Europa nieczęsto słyszy się szum potoku. Zjawiska krasowe, typowe dla wapiennych masywów, można tam obserwować na każdym kroku. Większość wody ucieka w głąb ziemi i bywa towarem deficytowym. W niektórych górskich schroniskach, np. Vega de Ario, gdzie spędziliśmy jedna noc, woda do mycia była racjonowana. W pobliżu nie ma strumieni ani jezior i jeśli przez dłuższy czas nie pada, zaczyna się jazda na rezerwie. Okolice tego schroniska warte są jednak rezygnacji z prysznica. Z pobliskich szczytów otwiera się imponujący widok na głębokie doliny, leje krasowe, przełęcze. Bliskość oceanu sprawia, ze w dole często rozciąga się morze chmur. To prawdziwy dach Europy. Najlepsze jest to, że można pójść, gdzie oczy poniosą, choć to obszar chroniony parkiem narodowym. Nikt tu nie zabrania schodzenia ze szlaków turystycznych i nie karze mandatem. Caminante no hay camino, se hace camino al andar, czyli „Wędrowcze, nie ma szlaku, wytyczysz go, idąc” – tak sto lat temu pisał hiszpański poeta Antonio Machado. Żal byłoby nie skorzystać z takiej możliwości. My także poszliśmy własna droga, prowadzeni przez naszego przewodnika Pabla i jego GPS. Z biegiem rzeki Ausevy zeszliśmy z gór w doliny. W pewnym momencie rzeka znikła pod ziemia, po czym pojawiła się na powierzchni kilka kilometrów dalej, w Covadonga. Ta miejscowość jest czymś więcej niż sanktuarium maryjnym. Pielgrzymi przybywają do figurki Matki Boskiej znajdującej się w grocie, by prosić o łaski, ale chcą też zobaczyć miejsce, które symbolizuje początek Rekonkwisty. W VIII w. chrześcijanie wygrali w Covadonga bitwę z muzułmanami, co zapoczątkowało wypieranie Maurów z Półwyspu Iberyjskiego. Solidna rozgrzewka w górach bardzo się przydała, gdy przesiedliśmy się na konie. Po trekkingu wyruszyliśmy konno w teren podziwiać panoramę całych Gór Kantabryjskich. Nasze umiejętności jeździeckie trudno było zaliczyć do zaawansowanych. Na szczęście wierzchowce same szły za przewodnikiem. Na nieszczęście, kiedy jeden zaczynał kłusować, naśladowały go wszystkie pozostałe. Nie upłynęło wiele czasu, a nasza uwaga zaczęła się skupiać nie na widokach górskich łańcuchów, lecz na próbach utrzymania się w siodle. Kiedy po pięciu godzinach wracaliśmy do stajni, mieliśmy obawy, czy zdołamy utrzymać się na nogach po zejściu na ziemię. Sądziliśmy, że wrazen z rajdu konnego nic nie zdoła przebić. Zmieniliśmy zdanie, gdy przyszła pora na eksplorację jaskiń. Grotołazi żywo reagują na nazwę Picos de Europa. To speleologiczne eldorado. Wystarczy rzec, że na liście dziesięciu najgłębszych na świecie znalazła się jedna z tego masywu, a kolejne zajęły dalsze pozycje. Rejon ten jest tak obiecujący, że trwają poszukiwania jaskini, która zdetronizowałaby obecna rekordzistkę z Kaukazu. Nikt oczywiście nie wymagał od nas zjeżdżania na linie do studni bez dna. Naszym celem była „pozioma” jaskinia Tinganon, jedna z najciekawszych w Asturii. Jak to często z takimi formacjami bywa, także ta znajduje się w niepozornej okolicy. Ścieżynka wydeptana przez speleologów prowadziła przez kolczaste zarośla, pastwisko ze złym bykiem (choć nikt nie sprawdzał jego nastroju) i zwaliska kamieni. Dopiero później otwierało się gigantyczne wejście wysokie na 80 m. Stanęliśmy przed nim spoceni i zmęczeni. Nie mieliśmy się wpychać do dziury w ziemi, mieliśmy wkroczyć do naturalnej katedry! Przez kilka godzin szliśmy korytem podziemnej rzeki, słysząc tylko kapanie wody i własne głosy. Przekraczaliśmy naturalne baseny, prześlizgiwaliśmy się miedzy głazami i podziwialiśmy wysokie sklepienie oświetlone czołówkami. Podziemna Asturia jest równie warta uwagi co nadziemna. Nigdy nie traciliśmy gór z zasięgu wzroku, niezależnie od miejsca, w którym się znaleźliśmy. Nawet nad oceanem, z plaży w Ribadesella, dokąd pojechaliśmy po wyjściu z jaskini, widać było ich zarysy. W niewielu miejscach w Europie sąsiedztwo wysokich masywów i oceanu jest tak bliskie. I jeszcze jedno. Jeśli za miarę autentyczności jakiegoś miejsca przyjąć proporcje liczby turystów miejscowych do zagranicznych, to Asturia zajęłyby miejsce w czołówce. Podczas spływu rzeka Sella byliśmy jedynymi obcokrajowcami w tłumie Hiszpanów. Także gdy zatrzymaliśmy się na krótko w Cangas de Onís, uroczym miasteczku, którego wielka atrakcja jest rzymski most z wizygockim krzyżem (symbolem Asturii), słychać było przede wszystkim hiszpański. Kiedy pokazałam znajomym zdjęcia z wyprawy, ktoś zapytał, czy to był obóz surwiwalowy. Niezły dowcip, pomyślałam najpierw, ale później przyjrzałam się kadrom. A tam: idziemy z plecakami na tle wysokich szczytów. Jedziemy konno w górskim plenerze. W kaskach i kombinezonach wspinamy się po zboczu. Brodzimy po pas w wodzie w jaskini. Przeciągamy kajaki po płyciznach na rzece. Rzeczywiście posmakowaliśmy nowych rzeczy, przećwiczyliśmy wszystkie partie mięśni, poczuliśmy te, o których istnieniu nie mieliśmy pojęcia. Ale poza kilkoma krytycznymi momentami gęby nam się ciągle śmiały. Wróciliśmy nieco zmęczeni fizycznie, za to pełni wrażeń. Po powrocie Grzegorz napisał w mailu, ze na nasze doskonałe nastroje niewątpliwie wpływ miało hiszpańskie słonce (trzeba przyznać, że trafiliśmy na świetną pogodę), ale on dorzuciłby jeszcze góry. Może ten zębaty horyzont tez tak dobrze działa? Notabene łańcuch górski to po hiszpańsku sierra, ale sierra oznacza także piłę – taka do ciecia, z zębami właśnie. A nie mówiłam, ze to był bardzo stomatologiczny wyjazd? INFO Powierzchnia: 10,6 tys. km2 (nieco większa od woj. opolskiego). Właściwie jest to Księstwo Asturii ze stolica Oviedo. Języki: hiszpański (urzędowy), asturyjski. KIEDY Sąsiedztwo oceanu sprawia, ze latem nie jest gorąco (średnie temperatury wynoszą 19°C), zaś zimy są łagodne (średnio 8°C). Z powodu częstych opadów deszczu nawet późnym latem jest tam zielono. DOJAZD Najlepiej dolecieć do Madrytu lub Barcelony, stamtąd krajowymi połączeniami (Iberia, Vueling, Ryanair) do Oviedo (Aeropuerto de Asturias). Dla miłośników kolei niezłym wyjściem może być przejazd z Madrytu pociągiem Alvia do Oviedo (ok. 4,5 h; 50 euro w jedną stronę). www.renfe.es NOCLEGI Duży wybór hoteli, hostali, pensjonatów, kempingów. Albergues oznacza schronisko zwykle z wieloosobowymi pokojami, Hospedaje to dosłownie „gospoda”, ale jest rodzajem stylowego hotelu. Ekskluzywne domy wiejskie to casas rurales czy casas de aldea. W Asturii znajdują się też dwa paradory – państwowa sieć hoteli najczęściej 4-gwiazdkowych w zabytkowych budowlach, zamkach, pałacach, klasztorach. W Asturii Parador de Gijón mieści się w stuletnim młynie, a Parador de Cangas de Onís w kompleksie przyklasztornym nad rzeką Sella. Hotele 3-gwiazdkowe to ceny od 50 euro za noc za pokój. Za połowę tej kwoty można znaleźć hotel o niższym standardzie, Wostal albo pensjonat. www.spain.info, www.infoasturias.com, www.paradores.es Podczas trekkingu najlepiej nocować w schroniskach górskich – refugios. Za łóżko w Sali wieloosobowej trzeba zapłacić ok. 10 euro. Np. w Vega de Ario łóżko kosztuje 12 euro, śniadanie 5,2 euro, obiad i kolacja po 14,5 euro. www.thepicosdeeuropa.com Miejsce na kempingu to koszt 5 euro za osobę. JEDZENIE Asturia jest w Hiszpanii nazywana kraina serów. Do ich produkcji używa się mleka krowiego, owczego i koziego. Najbardziej znany, także poza Hiszpania, to cabrales, ale wyrabia się tam wiele innych gatunków, np. pleśniowy niebieski gamoneu w rejonie Cangas de Onís. Asturia słynie także z sadów jabłkowych i produkowanego z tych owoców cydru (sidra). Tego alkoholowego napoju można spróbować w sidrería, czyli pijalni cydru. WARTO WIEDZIEĆ Zainteresowani aktywnym spędzeniem czasu w Asturii mogą skorzystać z pomocy biura Frontera Verde specjalizującego się w turystyce aktywnej. www.fronteraverde.com