National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-01-14T13:28:57.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Zmiany w mózgach astronautów po powrocie z kosmosu. Rozciągają się, ściskają i zmieniają miejsce w głowie
items: Pierwsza w historii ewakuacja załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Scenariusz istnieje od ponad 30 lat!
items: Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
items: HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
items: Polskie flagi wracają z orbity na uczelnie. Nasz astronuata przekaże je w czasie spotkań z żakami
items: Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
items: NASA i Google testują asystenta medycznego opartego na sztucznej inteligencji. Ma pomagać astronautom
items: Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
items: „Łaska” wylądowała z pluskiem! Polski astronauta powrócił na Ziemię
items: Polski astronauta i jego poranna kawa. „Dzisiejsza to jutrzejsza”
items: Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
items: Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?
items: Astronauci pechowego Starlinera wracają na Ziemię po dziewięciu miesiącach na orbicie
items: Poznajcie Endurance. Nowy łazik księżycowy NASA ma przetrwać ekstremalne warunki
items: Nauka prosto z orbity. Jak wygląda program edukacyjny stworzony wokół polskiej misji kosmicznej na ISS?
items: Astronauci misji Artemis III będą chodzić po Księżycu w skafandrze kosmicznym od Prady
items: Kosmos uczy pokory. Ale daje też galaktyczne możliwości – mówi astronautka dr Peggy Whitson
items: Odbyły się pierwsze w historii badania archeologiczne w kosmosie. I to niedaleko Ziemii
items: Z „Diuny” do rzeczywistości: opracowano bieliznę i plecak dla astronautów, które odzyskują wodę z moczu
items: Astronauci utknęli na orbicie. Nie wiadomo, kiedy na Ziemię wróci załoga kapsuły Boeing Starliner
items: Próbki z Księżyca wrócą na Ziemię. Chang'e 6 z powodzeniem wylądował po niewidocznej stronie Srebrnego Globu
items: Kiedy Polak poleci na Międzynarodową Stację Kosmiczną? Czy doszło do przesunięcia startu misji?
items: Sałata z kosmosu? Na razie nie jest to dobry pomysł
items: Sławosz Uznański: potrzebuję wyzwań. Nowy polski astronauta trenuje do lotu w kosmos
items: Astronauta wrócił na Ziemię po rekordowych 371 dniach w kosmosie. Jak się czuje?

Zmiany w mózgach astronautów po powrocie z kosmosu. Rozciągają się, ściskają i zmieniają miejsce w głowie
type: item
date: 2026-01-14T14:13:53.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: mózg
subject: Zdrowie
description: Pobyt w mikrograwitacji prowadzi do szokujących zmian w funkcjonowaniu mózgu. Astronauci doświadczają rozciągania i ściskania wybranych struktur oraz zmian w objętości płynu mózgowo-rdzeniowego. Co siedzi w głowie Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego i z czym musi mierzyć się ze swoimi kolegami po powrocie na Ziemię?
encoded: Badania naukowców z Uniwersytetu Florydy ujawniają zaskakujące zmiany w mózgu astronautów po powrocie z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Odkształcają się przez mikrograwitację jeszcze bardziej, niż nam się wcześniej wydawało, a skutki mogą być poważne. Mikrograwitacja wpływa na deformację mózgu Na Ziemi to siła grawitacji utrzymuje mózg na określonym miejscu w czaszce. W kosmosie nie ma tego luksusu: w warunkach mikrograwitacji może się on swobodnie przemieszać w obrębie czaszki. Badania zespołu naukowców prowadzonego przez Rachel Seidler wykazały, że u astronautów dochodzi do przesunięcia mózgu ku górze nawet o około 2,5 mm. Wykorzystując rezonans magnetyczny (MRI) badacze zaobserwowali, że mózg nie tylko się przemieszcza, ale także niektóre jego obszary ulegają rozciąganiu lub ściskaniu. Zmiany te dotyczą zwłaszcza kory ruchowej, czyli struktury odpowiedzialnej za planowanie i wykonywanie ruchów. Mogą mieć konsekwencje dla równowagi czy koordynacji, co obserwuje się szczególnie po powrocie na Ziemię. Jak zbadano mózg astronautów? Zespół analizował dane uzyskane od 26 astronautów przed i po ich pobycie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dodatkowo zgromadzono 24 ochotników – nieastronautów – którzy wzięli udział w nietypowym eksperymencie. Przez 60 dni leżeli oni z głową skierowaną w dół pod kątem 6 stopni, by zasymulować wpływ mikrograwitacji na organizm. Badacze porównali wyniki MRI obu grup. Odkryto, że choć zmiany zachodziły w obu przypadkach, to były znacznie bardziej wyraźne u astronautów. Zależały także od czasu spędzonego w przestrzeni kosmicznej – im dłuższy pobyt, tym większe przemieszczenia w mózgu. Co dalej? Czy mózg wraca do normy po powrocie na Ziemię? Dobrą wiadomością jest to, że mózg w większości przypadków powraca do pierwotnej pozycji po kilku miesiącach na Ziemi. Jednak pełne konsekwencje długoterminowe zmian nie są jeszcze do końca poznane. Mózgi mogą wymagać specyficznej rehabilitacji. Wnioski z badań są szczególnie istotne w kontekście pl…

GettyImages-2197367155-5e66aba.jpg
width: 5540
height: 3779

Pierwsza w historii ewakuacja załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Scenariusz istnieje od ponad 30 lat!
type: item
date: 2026-01-09T10:57:17.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
subject: Zdrowie
description: NASA ogłosiła, że po raz pierwszy w historii czterech astronautów zostanie sprowadzonych wcześniej z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) z powodu problemu natury medycznej. Zdaniem agencji nie doszło do sytuacji zagrażającej życiu załogi, mimo to zdecydowano się wdrożyć procedurę zaproponowaną długo przed zbudowaniem ISS.
encoded: Czteroosobowa załoga ISS Crew-11, która spędziła na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej już pięć miesięcy, zostanie w najbliższych dniach ewakuowana. NASA wszczęła procedurę ewakuacji ze względu na bliżej nieznane problemy natury medycznej jednego z członków załogi. Agencja nie podaje w tej kwestii szczegółowych informacji, powołując się na konieczność zapewnienia chorej osobie prywatności. Nie wiadomo, kto z ekipy astronautycznej zachorował ani jaki problem medyczny wystąpił. Jedyną informacją, jaką podał podczas czwartkowej konferencji prasowej nowy administrator NASA Jared Isaacman było, iż na ISS nie ma możliwości przeprowadzenia właściwej diagnozy oraz leczenia. – To nie jest awaryjna deorbitacja, choć mamy taką możliwość i regularnie trenujemy takie scenariusze – podkreślił Isaacman. Pięć miesięcy na orbicie Załogę Crew-11 tworzą astronautki i astronauci: Zena Cardman i Michael Fincke z NASA, Kimiya Yui z Japonii oraz Oleg Platonov z rosyjskiej agencji Roskosmos. Załoga przyleciała na ISS na pokładzie statku SpaceX Crew Dragon Endeavour 1 sierpnia 2025 r. Oznacza to, że ich misja zbliża się ku zakończeniu, co ułatwiło decyzję o wcześniejszym powrocie. – Zawsze robimy to, co najlepsze dla naszych astronautów. Misja Crew-11 osiągnęła już większość swoich celów, a start Crew-12 nastąpi za kilka tygodni. To dobry moment, jeśli statek jest gotowy, a pogoda sprzyja, aby sprowadzić załogę na Ziemię – dodał Isaacman. Decyzja była szybka. Problem medyczny pojawił się w środę. W związku z nim NASA zdecydowała o odwołaniu zaplanowanego na kolejny dzień spaceru kosmicznego. Wówczas również zaczęły pojawiać się informacje o możliwej ewakuacji załogi. Decyzję podjęto w czwartek w godzinach popołudniowych. Statystycznie ewakuacje powinny mieć miejsce raz na trzy lata Dr James Polk, szef medycyny NASA, wyjaśnił, że problem nie miał związku ze spacerem kosmicznym ani przygotowaniami do niego. – To nie jest kwestia operacyjna ani uraz związany z zadaniami. To po prostu problem zd…

iss-8ab8b8c.jpg
width: 1800
height: 1200

Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
type: item
date: 2025-12-01T12:35:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kazachstan
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
description: Kosmos to jedno z ostatnich pól współpracy Stanów Zjednoczonych z Rosją po wybuchu wojny w Ukrainie. W zeszły czwartek trzyosobowa amerykańsko-rosyjska załoga wystartowała z rosyjskiego kosmodromu w Kazachstanie, jednak nie wszystko poszło zgodnie z planem. Astronauci są już na orbicie, ale co się stało na Ziemi i na czym polega ta niecodzienna kooperacja?
encoded: Rosyjska platforma startowa została uszkodzona w wyniku startu misji „Sojuz” z rosyjskimi i amerykańskimi astronautami na pokładzie. Rosyjski program kosmiczny od lat zmaga się z chronicznym brakiem funduszy i skandalami korupcyjnymi. Rosyjska myśl techniczna na podbój kosmosu Radziecki program kosmiczny przez lata był powodem narodowej dumy Rosjan. To jednak przeszłość: w ostatnich latach brak było spektakularnych sukcesów, a agencja Roskosmos jest obecnie w kryzysie. Odmianę przynieść miała misja „Sojuz” – to nazwa mająca dosyć jednoznaczne skojarzenia w Polsce – podczas której trzech astronautów: reprezentujący NASA Chris Williams oraz Siergiej Kud-Swierczow i Siergiej Mikajew z Roskosmosu wyruszyło na 8-miesięczny pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. I chociaż faktycznie udało im się tam dolecieć, to kosmodrom Bajkonur w Kazachstanie – z którego startowali – został poważnie uszkodzony. Koniec lotów z kosmodromu w Kazachstanie – Stwierdzono uszkodzenie szeregu elementów platformy startowej – poinformował Roskosmos w mediach społecznościowych. Przedstawiciele organizacji dodają, że części wszystkie uszkodzone części zostaną wymienione w najbliższej przyszłości. Mamy jednak doświadczenie w nietraktowaniu słów rosyjskich oficjeli zbyt poważnie. Rosyjscy blogerzy zajmujący się tematyką kosmiczną uważają, że Roskosmos przez dłuższy czas nie będzie mógł przeprowadzać startów w kosmos, a miejsce startu zostało uszkodzone bardziej poważnie, niż władze chcą przyznać. Czemu amerykańscy astronauci współpracują z Rosją? Chris Williams – przedstawiciel NASA na misji – wyruszył w kosmos z Rosjanami, by przeprowadzić badania naukowe i pokazy technologiczne, których celem jest przyspieszenie eksploracji kosmosu przez człowieka oraz poprawa życia na Ziemi. To amerykański fizyk medyczny. Pełni rolę inżyniera pokładowego i jest członkiem Ekspedycji 74. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej obecni są już astronauci NASA Mike Fincke, Zena Cardman i Jonny Kim, astronauta Japońsk…

shutterstock1323060440-86b6d26.jpg
width: 2560
height: 1709

HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
type: item
date: 2025-11-09T09:47:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: bakterie
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: pożywienie
description: Jak astronauci przetrwają długotrwałe misje na Księżycu lub Marsie bez dostaw z Ziemi? To pytanie nurtuje ekspertów od lat. Trudno wyobrazić sobie, by załoganci byli w stanie zabrać ze sobą zapasy na wiele lat podróży, a z drugiej strony rozwój kosmicznej botaniki nie zapewnia jeszcze odpowiedniego wsparcia. Eksperci ESA uruchomili pilotażowy program pozyskiwania pożywienia z powietrza.
encoded: HOBI-WAN (Hydrogen Oxidizing Bacteria In Weightlessness As a source of Nutrition – bakterie utleniające wodór w stanie nieważkości jako źródło pożywienia) to wspólny projekt jednej z kluczowych europejskich firm z branży kosmicznej OHB System AG oraz fińskiego przedsiębiorstwa Solar Foods. Celem kooperacji jest zapewnienie zróżnicowanego, energetycznego źródła pożywienia dla astronautów odległych misji załogowych. Bo chociaż pilotażowa część projektu będzie prowadzona całkiem blisko, bo na znajdującej się około 400 kilometrów nad Ziemią Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), to docelowo ma służyć astronautom eksplorującym Księżyc, Marsa, a w przyszłości też dalsze obszary Układu Słonecznego. Tortilla za 135 dolarów Konieczność wytwarzania własnego pożywienia jest widoczna już na przykładzie działającej od ćwierćwiecza Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Załoganci polegają na zaopatrzeniu z Ziemi. Jeśli przyjąć, że obecnie koszt wyniesienia jednego kilograma na niską orbitę ziemską to ponad 2,7 tysiąca dolarów, to każdy placek tortilli, używanych przez astronautów zamiast chleba, kosztuje 135 dolarów. Zaopatrzenie w bardziej oddalonych miejscach będzie jeszcze kosztowniejsze i jeszcze mniej praktyczne. Musimy nauczyć się pozyskiwać pożywienie na miejscu. I wygląda na to, że pomocne w tym mogą być bakterie. Według założeń HOBI-WAN, może się to udać dzięki technologii fermentacji gazowej opracowanej przez Solar Foods. Na potrzeby testów na ISS ma ona zostać przekształcona w kompaktowy, autonomiczny system działający niezawodnie w przestrzeni kosmicznej. Specjalne kartridże muszą wprowadzać gazy bez wycieku płynów – co jest kluczowe ze względu na wybuchowy charakter mieszanin wodoru i tlenu. W module eksperymentalnym znajdą się trzy oddzielne eksperymenty, z których próbki będą pobierane przez astronautów. Wynikiem eksperymentu powinien być bogaty w białko proszek. Wysokobiałkowy proszek Pierwsza faza projektu ma trwać osiem miesięcy i koncentrować się na opracowaniu n…

bialko-z-powietrza-2a9e730.jpg
width: 2250
height: 1500

Polskie flagi wracają z orbity na uczelnie. Nasz astronuata przekaże je w czasie spotkań z żakami
type: item
date: 2025-10-17T06:01:55.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: studenci
description: Możliwość bezpośredniego spotkania z polskim astronautą projektowym Europejskiej Agencji Kosmicznej, dr. Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim będą mieli polscy studenci. Odwiedzi on wiodące uczelnie w całym kraju. I przekaże coś, co przywiózł z kosmosu.
encoded: – To była jedna z najbardziej magicznych chwil w moim życiu – powiedział w trakcie pożegnania z załogą Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Polski astronauta wykonał plan misji IGNIS w ponad 90 procentach. W kosmosie przebywał w czerwcu i w lipcu 2025 roku. Był drugim Polakiem, który poleciał w kosmos po Mirosławie Hermaszewskim w 1978 roku. Kolejne miesiące na Ziemi upływają dr. Uznańskiemu-Wiśniewskiemu na licznych spotkaniach. Żacy z astronautą Polska Agencja Kosmiczna opublikowała właśnie program spotkań polskiego astronauty ze studentami na 17 wiodących uczelniach w naszym kraju. Trasę nazwano „IGNIS – Polska sięga gwiazd”. Trasa dr. Uznańskiego-Wiśniewskiego wystartowała w tym tygodniu na Politechnice Warszawskiej. Celem tych spotkań jest inspirowanie środowiska akademickiego polskimi badaniami kosmicznymi oraz nowoczesnymi technologiami orbitalnymi. Jak podkreśla dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, trasa naukowa ma stać się pierwszym prawdziwym polskim Space Master Class, łączącym wiedzę naukową z praktycznym doświadczeniem wyniesionym z misji IGNIS. Nie obędzie się bez symbolicznych gestów. Polski astronauta przekaże przedstawicielowi każdej uczelni pamiątkową biało-czerwoną flagę, która razem z nim poleciała na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Rozmowy o kosmosie Studenci oraz uczniowie będą mogli poznać kulisy misji IGNIS i dowiedzieć się więcej na temat trzynastu polskich eksperymentów realizowanych na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dotyczyły wielu różnych dziedzin, były to m.in.: badanie zmian ludzkiej flory jelitowej podczas krótkotrwałej misji kosmicznej; monitorowanie promieniowania na ISS w celu ochrony astronautów i elektroniki; badanie wpływu izolacji kosmicznej na zdrowie psychiczne człowieka; badanie nowoczesnych metod obniżania poziomu stresu i wspierania koncentracji w czasie wydłużonej izolacji; testowanie innowacyjnej technologii interfejsu mózg-komputer; badanie w warunkach kosmicznych innowacyjnych nanomateriałów…

uznanski-e852da6.jpeg
width: 5568
height: 3712

Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
type: item
date: 2025-09-24T08:32:22.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: astronauci
subject: kobiety
subject: misja na marsa
subject: nasa
description: Specjaliści z zakresu nauk ścisłych i piloci testowi – głównie z tych dwóch grup wybrano nowych astronautów NASA. Po raz pierwszy w historii to kobiety stanowią większość wśród nowych rekrutów. Do 24 Korpusu Astronautów zakwalifikowano ich aż 6.
encoded: W poniedziałek 22 września 2025 roku NASA przedstawiła światu grupę 10 nowych kandydatów na astronautów, wyłonionych w wyniku wieloetapowej selekcji. Do konkursu zgłosiło się ponad osiem tysięcy osób z całych Stanów Zjednoczonych. Jakie warunki należy spełnić, by znaleźć się wśród szczęśliwców, którzy będą mieli szansę polecieć na Księżyc, a kto wie, może również na Marsa? Co robić, by zostać astronautą NASA? Podstawowym warunkiem jest obywatelstwo USA. Od tej zasady nie ma odstępstw. Konieczny jest też tytuł magistra w dziedzinie STEM — inżynierii, naukach biologicznych, naukach fizycznych, informatyce lub matematyce. W dodatku tytuł taki musiał zostać uzyskany w jednej z akredytowanej przez NASA instytucji. Dalej robi się ciut trudniej. Wymagane trzy lata doświadczenia zawodowego nie wydają się problemem, jednak w przypadku pilotów mowa jest już o minimum 1000 godzin w roli dowódcy (Pilot-in-Command), z czego co najmniej 850 godzin na odrzutowcach o wysokich osiągach. W przypadku lekarzy czas rezydentury może zostać zaliczony do wymaganego doświadczenia. Poza tym należy przejść przez sito różnorodnych badań lekarskich mających wykazać, czy przyszły astronauta podoła fizycznie długookresowym misjom. Dziesięcioro wybrańców Kim są ci, którym udało się przejść szczegółową rekrutację, pokonać tysiące kandydatów i trafić do 24 Korpusu Astronautów? Oto oni: Ben Bailey, 38 lat, starszy chorąży sztabowy U.S. Army. Dyplomowany inżynier mechanik Uniwersytetu Wirginii. Absolwent U.S. Naval Test Pilot School, ma na swoim koncie ponad 2000 godzin lotu. Jest specjalistą testującym nowe technologie w śmigłowcach UH-60 Black Hawk i CH-47F Chinook. Lauren Edgar, 40 lat, geolożka z doktoratem uzyskanym na Caltech. Zastępczyni głównego badacza zespołu geologii Artemis III. Przez ponad 17 lat wspierała misje łazików marsjańskich. Pracowała również w U.S. Geological Survey. Adam Fuhrmann, 35 lat, major, U.S. Air Force. Jest inżynierem lotniczym i absolwentem MIT. Ma za sobą ponad 2100 …

astronaut-candidate-class-of-2025-9d08e9e.jpg
width: 7433
height: 4955

NASA i Google testują asystenta medycznego opartego na sztucznej inteligencji. Ma pomagać astronautom
type: item
date: 2025-08-24T10:14:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: sztuczna inteligencja
subject: Zdrowie
description: Długotrwałe i odległe misje kosmiczne wymagają nowych rozwiązań. Wśród nich jednym z kluczowych jest zapewnienie astronautom wsparcia medycznego i psychicznego. Już dzisiaj roboty wykonują standardowe zabiegi medyczne, a także precyzyjne operacje chirurgiczne, a modele językowe pozwalają na uzyskanie podstawowego wsparcia w problemach natury psychicznej. NASA wraz z Google właśnie opracowują asystentów medycznych dla misji lunarnych i marsjańskich.
encoded: Spis treści: Lekarz na orbicie Wylecz się sam Robo-doktor Można powiedzieć, że już od dłuższego czasu funkcjonujemy w świecie elektronicznych asystentów zdrowotnych. Począwszy od prostych opasek monitorujących nasz stan fizyczny – aktywność, puls, jakość snu – poprzez bardziej złożone parametry jak poziom glukozy, wskaźnik stresu czy ekspozycję na promieniowanie słoneczne. Istnieją chatboty analizujące w czasie rzeczywistym stany emocjonalne rozmówcy, a także wykorzystujące elementy terapii behawioralno-poznawczych. SI świetnie radzi sobie z rozpoznawaniem wzorców, co stanowi ogromną pomoc w szybkim rozpoznaniu rodzącego się epizodu depresji czy zaburzeń lękowych. A chociaż technologia ta rozwija się bardzo szybko, może okazać się niewystarczająca w sytuacji, gdy można liczyć tylko na siebie i na robota. Lekarz na orbicie Taki sytuacjami są na przykład wielomiesięczne wyprawy arktyczne czy długotrwałe misje kosmiczne. Aktualnie nie mamy możliwości wysyłania ludzi dalej niż na krążącą około 400 km nad naszymi głowami Międzynarodową Stację Kosmiczną. Powrót z niej, w przypadku np. zagrożenia życia załoganta, to kilka–kilkanaście godzin. Będzie to bardziej skomplikowane w przypadku misji księżycowych, gdzie sam lot będzie trwał około trzech dni. Gorzej, jeśli rozchoruje się astronauta misji marsjańskiej. Wówczas powrót na Ziemię może zabrać mu od sześciu miesięcy do roku. Na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej od ponad dekady testowane są roboty z funkcjami medycznymi. Sferyczne roboty CIMON i CIMON2 całkiem dobrze sprawdzały się w rolach robotycznych przyjaciół i wsparcia emocjonalnego. EXO-UL8 i Raven opracowane przez ekspertów z Uniwersytetu Kalifornijskiego, to systemy teleoperacyjne i egzoszkielety badane pod kątem ich zastosowania w chirurgii kosmicznej. EXO-UL8 to egzoszkielet wspomagający ruchy rąk, a Raven to system umożliwiający zdalne sterowanie narzędziami chirurgicznymi. Oba projekty są częścią badań nad możliwością przeprowadzania operacji w przes…

asystent-medyczny-841dd07.jpg
width: 1000
height: 653

Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
type: item
date: 2025-08-20T11:13:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Gwiazdy
subject: loty w kosmos
description: Międzygwiezdna podróż to marzenie ludzkości, które może się spełnić… za kilkaset lat. Własnie zaprojektowano gigantyczny statek z myślą o locie do Alfa Centauri, trwającym niemal pół milenium. To nie film science-fiction, lecz realny projekt naukowców. Ale czy jesteśmy gotowi na takie wyzwanie?
encoded: Spis treści: Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Projekt Hyperion Stocznia oddalona o 1,5 mln kilometrów 16 pokoleń do celu Podróże kosmiczne, wbrew powieściom i filmom science-fiction, są skomplikowane, a wielu przypadkach niemal nierealne. Nie tylko dlatego, że przestrzeń kosmiczna jest zwyczajnie zabójcza dla naszego gatunku, ale przede wszystkim ze względu na niekompatybilność między długością ludzkiego życia, a kosmicznymi odległościami. Weźmy przykład Parker Solar Probe, która w 2024 roku osiągnęła przez krótki czas rekordową prędkość ponad 635 000 km/h (ok. 176 km/s). Gdyby jakikolwiek statek mógł utrzymać tę zawrotną prędkość przez całą podróż, dotarcie do Alfa Centauri zajęłoby mu niemal 7400 lat. A to dla naszego gatunku okres, który rozpoczął się powstaniem pierwszych wiosek, a zakończył powszechnymi systemami sztucznej inteligencji. Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Właśnie dlatego, jeśli w przyszłości będziemy chcieli wysłać ludzi do innego układu gwiezdnego, być może będziemy musieli pogodzić się z tym, że dotarcie tam zajmie setki lat. Jedynym rozwiązaniem zdają się statki pokoleniowe. Koncepcja rozwijana była początkowo przez twórców SF, choć od lat 70. ubiegłego wieku jest traktowana poważnie przez naukowców. Wówczas grono znakomitych ekspertów z Brytyjskiego Towarzystwa Międzyplanetarnego stworzyło „Projekt Dedal”. To teoretyczne studium dotyczące zaprojektowania i wysłania w kosmos wielopokoleniowego, międzygwiezdnego statku kosmicznego napędzanego energią fuzji jądrowej. Projekt Dedal przewidywał budowę bezzałogowej sondy międzygwiezdnej zdolnej dotrzeć do gwiazdy Barnarda w mniej niż 50 lat. Aby osiągnąć prędkość około 12% prędkości światła, miała wykorzystywać napęd pulsacyjny oparty na mikroeksplozjach termojądrowych. Statek o masie 54 tys. ton (z czego 50 tys. ton stanowiło paliwo: deuter i hel-3) miał być dwustopniową rakietą: pierwszy stopień rozpędzałby go przez 2 lata, drugi przez kolejne 1,…

chrysalis0-062a133.png
width: 1059
height: 755

„Łaska” wylądowała z pluskiem! Polski astronauta powrócił na Ziemię
type: item
date: 2025-07-15T11:28:50.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
description: To było ekscytujące pół godziny! Najtrudniejsza część misji Ax-4, czyli powrót na Ziemię, zakończyła się pełnym sukcesem, Teraz drugiego Polaka w kosmosie czeka seria badań, mających ocenić stan zdrowia astronauty i zebrać dane o wpływie mikrograwitacji na fizjologię człowieka.
encoded: Spis treści: Wąski korytarz wejścia w atmosferę Wodowanie na Pacyfiku Witamy na Ziemi Kapsuła SpaceX Dragon Grew o imieniu „Grace” bezpiecznie doniosła czworo astronautów misji Ax-4 na Ziemię. Procedura zejścia z orbity rozpoczęła się około godziny 11 czasu polskiego. W tym czasie statek załogowy „Grace” musiał wytracić wynoszącą niemal 30 tys. km na godzinę prędkość, by kilka kilometrów nad taflą wody, w chwili, gdy miały otworzyć się pierwsze spadochrony kapsuły, prędkość wynosiła nie więcej niż 500 km/h. Hamowanie to odbywa się dzięki tzw. retrorakietom, podobnie, jak w przypadku np. lądowania łazików na Marsie. Wąski korytarz wejścia w atmosferę Przed wejściem w atmosferę konieczne było również odrzucenie elementu zwanego trunk, czyli tylnej części kapsuły, na której znajdują się m.in. panele słoneczne. Trunk ulega spaleniu w atmosferze. Najtrudniejszą i najbardziej krytyczną dla misji chwilą, jest wejście w atmosferę. Trajektoria kapsuły musi przebiegać wąskim korytarzem, a kąt wchodzenie nie może być ani zbyt łagodny, ani zbyt ostry. Wszystko dlatego, że wejście pod zbyt łagodnym kątem może zakończyć się odbiciem kapsuły od atmosfery, za to zbyt ostry kąt może doprowadzić do spalenia się statku w atmosferze. View oEmbed on the source website W tym wypadku wszystko udało się idealnie. Około 11.15 kontrola naziemna utraciła kontakt z załogą. Jednak nie jest to nic dziwnego. Rozgrzane do niemal 2000 stopni C powietrze zmienia się w plazmę. Ta otacza statek, a astronauci, którzy w tej chwili patrzą w okno, mają wrażenie, że kapsuła płonie. Właśnie plazma zakłóca kontakt radiowy z załogą. Wodowanie na Pacyfiku Na szczęście większość tego żaru biorą na siebie nowoczesne powłoki ablacyjne, które sublimując, odprowadzają ciepło od statku. W chwili otwarcia spadochronów, najpierw stabilizujących, następnie czterech głównych, wszyscy odetchnęli. Teraz czekało nas już tylko wodowanie, które jest stosunkowo bezpieczną procedurą. Grace osiadła na Pacyfiku, w pobliżu wybrze…

Zrzut-ekranu-2025-07-15-123227-363faf8.png
width: 1214
height: 622

Polski astronauta i jego poranna kawa. „Dzisiejsza to jutrzejsza”
type: item
date: 2025-07-02T13:45:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: – Bądźcie wytrwali, wielkie cele osiąga się nie tygodniami, tylko latami – takie słowa dr Sławosz Uznański-Wiśniewski skierował z orbity do dzieci i młodzieży. Za nami pierwsze łączenia z Międzynarodową Stacją Kosmiczną (ISS).
encoded: Spis treści: Co widać z cupoli? Kosmiczna woda Kosmiczne inspiracje Punktualnie o godzinie 11.45 do osób zgromadzonych w Centrum Nauki i Techniki EC1 w Łodzi dotarły słowa wypowiedziane po polsku z niskiej orbity ziemskiej. – Słyszę was głośno i wyraźnie. Podczas pierwszego z planowanych czterech połączeń z orbity, dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wykonał trzy zaproponowane przez młodzież eksperymenty oraz odpowiedział na cztery wytypowane pytania od młodych ludzi. Co widać z cupoli? Weronika zapytała naszego drugiego astronautę jak zmieniło się jego postrzeganie Ziemi po zobaczeniu jej z kosmosu. – Mam dużo refleksji na ten temat. Najsilniejsze było pierwsze wrażenie. Po dotarciu na ISS załoga kazała nam zamknąć oczy, po czym każda kolejna osoba była wprowadzana do cupoli – wielkiego okna na ISS. Dopiero tam mogliśmy otworzyć oczy. Co zobaczyłem? Piękno naszej planety, cienką warstwę atmosfery, która ją chroni. To było niezwykłe przeżycie. Natomiast Janek chciał dowiedzieć się, jak warunki mikrograwitacji wpływają na rutynę dnia i na sen. – Musiałem się zaadoptować do tego miejsca, nauczyć się przemieszczać po stacji. Trudno było mi spać, ponieważ moje ciało nie dotykało niczego. Po prostu pływałem. Od kilku nocy śpię nieźle. Wstajemy o 6 rano, godzinę później zaczynamy pracę. Nasze obowiązku kończą się około 20. Idziemy spać między 21 a 22, by mieć siły na kolejny, pełen pracy dzień. Również do kwestii funkcjonowania w mikrograwotacji odniosła się Weronika pytając, jakie zjawisko najbardziej zaskoczyło Sławosza Uznańskiego-Wiśnewskiego po wejściu na pokład ISS. – Poruszanie się, możliwość pracy w każdej orientacji. Mogę obrócić się „głową w dół”, a wraz z tym w mojej głowie obraca się cała stacja kosmiczna. Niesamowite jest to, jak szybko ludzki mózg przystosowuje się do tego, co widzimy – komentował. Kosmiczna woda Wyjątkowo ciekawym pytaniem było to zadane przez Piotra, który chciał dowiedzieć się co dzieje się z odpadami na ISS. – Są segregowane, jednak inaczej n…

Extreo-Technologies-327621a.jpeg
width: 2048
height: 1365

Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
type: item
date: 2025-07-01T11:51:31.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Polski astronauta na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej nie próżnuje – prowadzi eksperymenty, przygotowuje lekcje i szykuje się do transmisji z uczniami z Polski. Oto co dziś dzieje się na pokładzie ISS.
encoded: Spis treści: Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Jakie eksperymenty prowadzi dr Uznański na pokładzie ISS? Jak astronauci trenują umysł i testują dźwięk w przestrzeni kosmicznej? Lekcje z orbity i testy materiałów przyszłości. Co dziś robi polski astronauta? Polski astronauta połączy się z uczniami. Gdzie i kiedy oglądać transmisję? Jutro minie tydzień od momentu, gdy rakieta SpaceX Falcon 9 wyniosła statek Dragon Crew „Grace” w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Od chwili zadokowania do tego ponadnarodowego orbitalnego laboratorium, nikt z członków załogi Ax-4 nie próżnował. Każdy z załogantów przeprowadził już szereg eksperymentów, a Peggy Whitson, która ma tytuł doktora biochemii i przed wstąpieniem do kadry astronautycznej NASA pracowała badawczo w Johnson Space Center NASA, zajmuje się eksperymentem „Cancer in LEO”, rejestrując obrazy organoidów nowotworowych w warunkach mikrograwitacji. Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Organoidy to trójwymiarowe, hodowane w laboratorium miniaturowe struktury komórkowe, które naśladują budowę i funkcje prawdziwych narządów (organów) w ludzkim lub zwierzęcym ciele. Powstają z komórek macierzystych, najczęściej pluripotencjalnych – zdolnych do różnicowania się w różne typy komórek. W odpowiednich warunkach komórki te samoorganizują się, tworząc trójwymiarowe struktury przypominające np. mini jelito, mini mózg, mini wątrobę itp. Choć nie są pełnoprawnymi organami, zachowują wiele ich kluczowych cech fizjologicznych i funkcjonalnych. Prowadzone przez Peggy badanie ma pomóc naukowcom zrozumieć, jak zachowuje się rak w przestrzeni kosmicznej. Realizowane jest we współpracy ze Sanford Stem Cell Institute, a jego celem jest wsparcie rozwoju leku Rebecsinib, który w testach przeprowadzonych w przestrzeni kosmicznej wykazał się skutecznością przewyższającą istniejące metody leczenia. Obecnie Rebecsinib, który uzyskał status nowego leku badanego (IND) zatwierdzonego przez amerykańską…

update-z-ISS-slawosz-6e1bbd4.png
width: 900
height: 600

Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?
type: item
date: 2025-05-24T07:15:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: astronauci
subject: jedzenie
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
description: Wyżywienie astronautów na misjach kosmicznych wcale nie jest proste. Żywność musi być nie tylko zdrowa i odżywcza, ale też sterylna, łatwa do przechowywania i przygotowania. NASA ma całą długą listę warunków, jakie musi spełnić jedzenie, które może zostać wysłane na Międzynarodową Stację Kosmiczną. A polska firma spełniła je wszystkie.
encoded: Spis treści: Kosmiczna kuchnia Narodowy bonus food Od Himalajów aż do orbity ziemskiej John Young, astronauta misji Gemini 3 z 1965 roku, tak nie cierpiał wyciskanych z tubek past, jakimi żywili się pierwsi astronauci, że przemycił na pokład statku kosmicznego kanapkę z wołowiną. Ten, wydawałoby się, niewinny żart wywołał poważną konsternację w NASA. Wszystko dlatego, że w warunkach mikrograwitacji okruszki chleba i innego pożywienia mogą swobodnie unosić się w kabinie, zagrażając sprzętowi elektronicznemu lub powodując zagrożenie dla załogi. Po tym, jak określiła to prasa, „incydencie kanapkowym” NASA wprowadziła ścisłe procedury związane z żywnością w trakcie misji. W okresie programu Apollo (1968–1972) astronauci mieli nieco większy wybór pożywienia. W zestawach spożywczych pojawiła się m.in. jajecznica, gulasz czy napoje w proszku. Ci, którzy latali promami kosmicznymi, mieli nawet podgrzewacze umożliwiające zjedzenie ciepłego posiłku. Jednak przygotowanie pożywienia na krótkie, kilkudniowe misje to jedno, a karmienie astronautów przebywających w kosmosie wiele miesięcy – to drugie. Kosmiczna kuchnia W tym wypadku konieczna była żywność możliwie lekka, łatwa do przechowywania i przyrządzenia, niepsująca się i po prostu smaczna. Konkretny smak jest o tyle istotny, że mikrograwitacja wpływa na układ krążenia i śluzówki nosa. Właśnie ten efekt sprawia, że astronauci preferują ostre smaki, a jednym z ulubionych dodatków do jedzenia jest sos tabasco. W tej chwili każdy gram żywności, jaki dociera na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS), musi spełniać cały długi szereg obostrzeń. Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego. To oznacza, że żywność musi być sterylna, wolna od obecności Clostridium botulinum, salmonelli i innych zagrożeń. Niedozwolone są surowe jaja, niepasteryzowane produkty mleczne, a zamiast chleba używa się tortilli, która nie pozostawia okruszków. Wszystkie dania muszą być hermetycznie zapakowane i możliwe do przechowywania prz…

kosmiczne-jedzenie-LYOFOOD-c3ddd82.jpg
width: 2500
height: 2000

Astronauci pechowego Starlinera wracają na Ziemię po dziewięciu miesiącach na orbicie
type: item
date: 2025-03-18T15:00:13.000Z
subject: Kosmos
subject: astronauci
description: Dwoje amerykańskich astronautów, którzy przebyli na Międzynarodową Stację Kosmiczną na pokładzie statku załogowego Boeing Starliner w czerwcu ubiegłego roku, właśnie zakończyli swój wymuszony pobyt w kosmosie. Na Ziemię zabrała ich kapsuła SpaceX Dragon Crew o nazwie „Freedom”. Lądowanie na wodach Zatoki Meksykańskiego zaplanowano na wtorek 18 marca, na około 23 czasu środkowoeuropejskiego.
encoded: Spis treści: Program załogowych lotów kosmicznych Trudny powrót do domu Co dalej ze Starlinerem? Kosmiczna odyseja dwojga emerytowanych astronautów NASA nareszcie dobiega końca. To, co miało być krótkim, dziewięciodniowym wypadem na stację orbitalną i z powrotem, w wyniku problemów ze statkiem załogowym Boeinga przerodziło się w wyjątkowo długą i niezaplanowaną misję kosmiczną. Program załogowych lotów kosmicznych Przypomnijmy, że Butch Wilmore oraz Sunita Williams zostali zakontraktowani przez Boeinga do odbycia pierwszego załogowego lotu rozwijanej przez firmę kapsuły Starliner. Jest to drugi – obok działającego Dragona SpaceX – statek załogowy zakontraktowany przez NASA w ramach programu Commercial Crew Program. Statek został po raz pierwszy zaprezentowany już w 2010 roku. Wówczas Boeing przekonywał, że kapsuła stanie się operacyjna już w 2015 roku. Te optymistyczne wizje rozwiewały się jedna po drugiej. Sam program napotkał ogromne opóźnienia, a jego koszt rósł z miesiąca na miesiąc. Wreszcie, po dwóch niezbyt udanych testach orbitalnych, firma zdecydowała się postawić wszystko na jedną kartę i wykonać test załogowy. Zaplanowany na 7 maja ubiegłego roku test był kilkukrotnie przesuwany ze względów technicznych oraz tych wynikających z problematycznej pogody. 5 czerwca 2024 Starliner z dwojgiem załogantów na pokładzie wystartował w kosmos na szczycie rakiety nośnej Atlas V. Lot był problematyczny. Media donosiły o wyciekach helu, awarii uległo też pięć z 28 silników. Na szczęście doświadczonym astronautom udało się bezpiecznie zadokować do ISS, choć nawet tutaj nie obyło się bez problemów. Silniki odrzutowe Starlinera zawiodły podczas dokowania, budząc obawy co do zdolności statku do przetransportowania astronautów z powrotem do domu. Trudny powrót do domu Po trzech miesiącach rozważań i prób naprawienia kapsuły na orbicie NASA ostatecznie zdecydowała o odesłaniu kapsuł na Ziemię bez pasażerów. Jednak zorganizowanie powrotu samych astronautów nie było już takie p…

Pechowi-astronauci-cddb9ba.jpg
width: 5211
height: 3467

Poznajcie Endurance. Nowy łazik księżycowy NASA ma przetrwać ekstremalne warunki
type: item
date: 2024-12-20T09:27:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: łaziki
subject: nauka
subject: roboty
description: Amerykańska agencja kosmiczna NASA pracuje nad nowoczesnym łazikiem Endurance. Ma przemierzać powierzchnię Księżyca i zmierzyć się ekstremalnymi temperaturami. Być może pojazd już za kilka lat będzie towarzyszyć amerykańskim astronautom.
encoded: Spis treści: Przekraczanie granic technologicznych Nowoczesna technologia przy produkcji Endurance Znaczenie naukowe Endurance Chociaż sztandarowa misja NASA Mars Sample Return, która zakłada dostarczenie na Ziemię próbek marsjańskiej gleby zebranych przez łazika Perseverance ma problemy, amerykańska agencja planuje już kolejną, analogiczną misję. Tyle, że nieco bliżej naszej planety. Mowa o Endurance, misji, której celem jest zebranie próbek z wielu kluczowych lokalizacji Południowego Basenu Aitken (ang. SPA) – ogromnego obszaru o średnicy ponad 2000 kilometrów, a zarazem największego basenu uderzeniowego na Księżycu. Zebrane próbki mają posłużyć do badań naukowych zarówno na miejscu, jak i w ziemskich laboratoriach. Misja ma być realizowana w jednym z dwóch wariantów: Endurance-R (Robotic) – próbki byłyby dostarczane do robota powrotnego Earth Return Vehicle (ERV). Endurance-A (Astronaut) – próbki byłyby przekazywane bezpośrednio astronautom programu Artemis w pobliżu południowego bieguna Księżyca, którzy analizowaliby je na miejscu przed wysyłką na Ziemię. Przekraczanie granic technologicznych Budowa Endurance to projekt o niespotykanym dotąd stopniu skomplikowania. Jak zauważa James Keane z Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA (JPL), Endurance ma pokonać około 100 razy większą odległość niż obecny lider eksploracji – łazik marsjański Perseverance. Nowy łazik księżycowy poruszając się w trybie autonomicznym, może pokonywać nawet dwa kilometry w godzinę. A choć dla nas – dwunożnych – to pestka, to w przypadku łazików planetarnych mówimy o prędkości godnej Formuły 1. Dodatkowo, Endurance będzie w stanie zebrać około 200 razy więcej próbek i poruszać się nocą, co czyni tę misję wyjątkową w historii eksploracji planetarnej. Keane podkreśla, że autonomia łazika będzie kluczowa dla jego sukcesu. Endurance ma działać w ekstremalnych warunkach termicznych i oświetleniowych, poruszając się z maksymalną prędkością, która będzie dziesięciokrotnie wyższa niż w przypa…

endurance-7b2b193.jpeg
width: 1200
height: 675

Nauka prosto z orbity. Jak wygląda program edukacyjny stworzony wokół polskiej misji kosmicznej na ISS?
type: item
date: 2024-10-25T09:49:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Edukacja
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
subject: szkoła
subject: uczniowie
description: Lekcje prosto z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, konkursy, łączenie się z dziećmi w paśmie fal krótkich, całkiem spora dawka prawdziwej inżynierii, ale także propozycje z obszaru nauk ścisłych i sztuki. Anna Bukiewicz-Szul, koordynatorka zespołu ds. edukacji polskiej misji na ISS, zdradza nam elementy ogólnopolskiego programu, który ma zachęcić młodych ludzi do obrania kosmicznej ścieżki kariery.
encoded: Spis treści: Kompleksowe działania edukacyjne Lekcje prosto z orbity Między teorią a praktyką Od oficjalnego ogłoszenia polskiej misji naukowo-technologicznej na Międzynarodową Stację Kosmiczną minął już ponad rok. W czasie, gdy astronauta projektowy Europejskiej Agencji Kosmicznej dr Sławosz Uznański przechodzi kolejne szkolenia, w Polsce trwają prace nad wykorzystaniem misji kosmicznej m.in. do celów edukacyjnych. Polscy uczniowie będą mieli niebywałą szansę – zaproponowane przez nich doświadczenia mogą zostać przeprowadzone przez astronautę w trakcie misji na ISS. Wezmą też udział w lekcjach prosto z orbity i wzmocnią swoje kompetencje inżynieryjne. – Od momentu mianowania mnie przez Ministra Rozwoju i Technologii koordynatorką zespołu ds. edukacji wiedziałam, że czeka nas bardzo trudne, ale niepowtarzalne, wręcz historyczne zadanie. Że nie możemy iść na łatwiznę i sięgnąć po znane, regularnie wykorzystywane na lekcje o tematyce kosmicznej pomysły. Musimy przygotować coś wyjątkowego. Coś równie ważnego jak to, że drugi Polak w historii poleci w kosmos – mówi Anna Bukiewicz-Szul. Kompleksowe działania edukacyjne Podkreśla, że myśląc o prowadzeniu realnej edukacji kosmicznej trzeba działać kompleksowo. Wszystko, co jest związane z kosmosem, wymaga współpracy i umiejętności wielu ludzi o różnym wykształceniu i możliwościach. Tak samo program edukacyjny nie może skupiać się jedynie na fizyce, astronomii czy inżynierii. Nie może być też skierowany jedynie do uczniów szkół podstawowych. Dlatego został zaprojektowany dla uczniów wszystkich stopni edukacji przejawiających różnorodne talenty. Jest też część dla nauczycieli. – To oczywiście nie oznacza, że takie dziedziny jak fizyka czy inżynieria nie są ważne. Są wręcz krytycznie ważne. Ale kosmos potrzebuje też prawników, menedżerów, biologów, botaników, ekspertów z zakresu materiałoznawstwa, informatyków i całej wielkiej rzeszy innych specjalistów. Dlatego to, co przygotowujemy, powinno w jakimś aspekcie być ciekawe dla…

su2-4b40d02.jpg
width: 2048
height: 1365

Astronauci misji Artemis III będą chodzić po Księżycu w skafandrze kosmicznym od Prady
type: item
date: 2024-10-17T12:00:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: W Mediolanie, światowej stolicy mody, trwa właśnie Międzynarodowy Kongres Astronautyczny (IAC). Nie przypadkiem właśnie w czasie tego wydarzenia pokazano skafandry kosmiczne, które zostaną wykorzystane w trakcie misji księżycowej Artemis III. Powstały dzięki wyjątkowej współpracy specjalistów od luksusowego krawiectwa oraz eksploracji kosmosu.
encoded: Skafander do zadań specjalnych Z wybiegu w kosmos Kontrakt z NASA W środę 16 października, w trakcie Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego w Mediolanie, Axiom Space i Prada po raz pierwszy zaprezentowały szerokiej publiczności projekt skafandra kosmicznego Axiom Extravehicular Mobility Unit. Skafander, nazywany skrótowo AxEMU, zostanie wykorzystany w misji NASA Artemis III. Extravehicular Mobility oznacza, że będzie to jednoosobowy, osobisty statek kosmiczny, używany do aktywności poza stacją kosmiczną lub innym pojazdem. – Przełamaliśmy schemat. Partnerstwo Axiom Space-Prada ustanowiło nowy fundamentalny model współpracy międzybranżowej – powiedział w trakcie prezentacji Matt Ondler, prezes Axiom Space. – Nasze doświadczone zespoły zredefiniowały rozwój skafandrów kosmicznych, wytyczając nowe ścieżki dla innowacyjnych rozwiązań i stosując najnowocześniejsze podejście do projektowania – dodał. Skafander do zadań specjalnych O tej niezwykłej współpracy napisaliśmy już w rok temu. Informowaliśmy wówczas, że skafander kosmiczny AxEMU, wedle zapowiedzi obu firm, ma umożliwić astronautom eksplorację kosmosu, łącząc technologie NASA z nowoczesnym designem. Projekt ma być oparty na sprawdzonej konstrukcji skafandra kosmicznego NASA Exploration Extravehicular Mobility Unit (xEMU). Zapewni jednak astronautom lepszą ochronę przed warunkami środowiskowymi i elastyczność niezbędną do pracy na Księżycu. Jak przekonują twórcy, dzięki wykorzystaniu innowacyjnych technologii nowe skafandry umożliwią szerszy zakres eksploracji powierzchni Księżyca niż kiedykolwiek wcześniej. Podczas prac rozwojowych Axiom Space używał ciemnej warstwy wierzchniej wyłącznie do celów pokazowych, aby ukryć zastrzeżoną technologię skafandra. Jednak skafander kosmiczny noszony na powierzchni Księżyca zostanie wykonany z białego materiału. Biały kolor będzie odbija ciepło i ochroni astronautów przed ekstremalnie wysokimi temperaturami oraz pyłem księżycowym. Z wybiegu w kosmos – Przekraczanie ogranicz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/AxEMUPradaSpacesuitMockup20241007085AxEdit-3cc1122.jpg
width: 1920
height: 1080

Kosmos uczy pokory. Ale daje też galaktyczne możliwości – mówi astronautka dr Peggy Whitson
type: item
date: 2024-09-16T09:19:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: badania naukowe
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: nauka
description: Ma 64 lata i długi ciąg rekordów kosmicznych na swoim koncie. Będzie dowodziła misją Axiom4, w której na orbitę poleci polski astronauta Sławosz Uznański. Rozmawiamy z dr Peggy Whitson, kobietą przełamującą wszelkie, nie tylko kosmiczne, bariery.
encoded: Spis treści: Życie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Polak poleci na ISS Inspiracja dla kobiet Masz na koncie wiele rekordów. Od bycia astronautką, która łącznie spędziła prawie dwa lata na orbicie, przez dwukrotne dowodzenie Międzynarodową Stacją Kosmiczną, po bycie najstarszą kobietą, która okrążyła Ziemię. A teraz pracujesz w Axiom Space. Istnieje wyzwanie, którego się nie podejmiesz? Wyzwanie jest okazją do rozwoju i do nowych odkryć. Krokiem naprzód w naszym dążeniu do rozszerzenia obecności ludzkości poza Ziemią. Jestem naprawdę dumna, że mogę być tego częścią. Czas, jaki spędziłam na orbicie, dowodzenie Międzynarodową Stacją Kosmiczną (ISS) czy kierowanie Biurem Astronautów NASA były niesamowitymi doświadczeniami. Pozwoliły przesunąć granice tego, co znane, ale przede wszystkim tego, co możemy osiągnąć jako ludzkość. Teraz, w Axiom Space, cieszy mnie możliwość przyczynienia się do rozwoju komercyjnej eksploracji kosmosu i rozszerzenia globalnego dostępu do przestrzeni kosmicznej. Życie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Zawsze fascynowały mnie spacery kosmiczne, choć jestem pewna, że konieczność wyjścia poza ISS by mnie całkowicie sparaliżowała. A co ty czułaś zakładając skafander kosmiczny i wiedząc, że zaraz opuścisz stację? W momencie, gdy zakładałam skafander, ogarniała mnie mieszanka podniecenia i strachu. Zdecydowanie jest dreszczyk emocji, gdy wychodzisz ze śluzy powietrznej, ale jest też poczucie ogromnej odpowiedzialności za jak najbardziej precyzyjne wykonanie każdego zadania. Już sama presja, aby wykonać zadanie w trudnych warunkach kosmicznych, w jednoosobowym statku kosmicznym, jakim jest skafander, jest ogromna. Dlatego skupiamy się na tym, co musimy zrobić. Ale w tych krótkich chwilach, gdy możesz na moment oderwać się od zadania, świadomość przebywania w otwartym kosmosie jest przytłaczającym i budzącym pokorę doświadczeniem. Uświadamiam sobie wówczas, że jestem częścią czegoś o wiele większego, czym jest wyjście ludzkości poza naszą maci…

Peggy-Whitson-8267a96.jpg
width: 3108
height: 1554

Odbyły się pierwsze w historii badania archeologiczne w kosmosie. I to niedaleko Ziemii
type: item
date: 2024-08-08T10:00:34.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Wolny czas
description: Pierwsze w historii badania archeologiczne w kosmosie przeprowadziła załoga Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Cel analiz astronautów może zaskoczyć. Tak jak i miejsce przełomowych badań. Co wiemy o kolejnym kroku dla ludzkości?
encoded: W tym artykule: Archeologia wkracza na ISS Fotograficzne wykopy archeologiczne Wyniki „wykopalisk” na stacji ISS Badania archeologiczne w kosmosie – kto był pierwszy? Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) to najpotężniejsza struktura umieszczona przez ludzi w kosmosie. Jej główna część powstała w latach 1998-2011. Potem konstrukcja ulegała zmianom. Ostatni moduł ISS, UM Prichal, trafił z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie w listopadzie 2021 roku. Do tej pory było tam 270 osób z 23 krajów. Warto jednak zaznaczyć, że ISS nie jest wcale zbyt odległa od Ziemi. To dystans zaledwie około 400 km, czyli tyle, co w linii prostej z Warszawy do Koszalina. Archeologia wkracza na ISS Na łamach czasopisma naukowego „PLOS One” ukazała się właśnie publikacja, w której – zdaniem jej autorów – zaprezentowano pierwsze w historii badania archeologiczne przeprowadzone w kosmosie. Odbyły się właśnie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Na czym polegały i co było ich celem? Jak zwracają uwagę naukowcy, wywiady z członkami załogi mogą ujawnić, w jaki sposób ludzie przystosowują się do nowego środowiska obejmującego izolację, zamknięcie i mikrograwitację. Ale nie wszystkie informacje można pozyskać w ten sposób. Z pomocą przyszła archeologia. Otóż archeologia to zespół technik. Co prawda kojarzymy ją z wykopaliskami, ale to tylko jedna z jej rozlicznych metod. W przypadku ISS oczywiście nie kopano. Posłużono się czymś innym. Badaczy ciekawiło to, w jaki sposób załoganci przystosowywali przestrzeń, w której żyją. Archeolodzy chcieli zrozumieć, jak astronauci faktycznie korzystają z obszarów na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Fotograficzne wykopy archeologiczne Na ISS nie było archeologów. Ci poprosili astronautów o „otwarcie” fotograficznych wykopów archeologicznych. Załoganci byli prowadzeni m.in. przez prof. Justina Walsha z Uniwersytetu Chapmana w Kalifornii, który określa siebie jako archeologa kosmosu. Archeolodzy poprosili załogę ISS o udokumentowanie sześciu lokalizacji …

odbyly-sie-pierwsze-w-historii-badania-archeologiczne-w-kosmosie-i-wcale-nie-tak-daleko-5195028.png
width: 1200
height: 630

Z „Diuny” do rzeczywistości: opracowano bieliznę i plecak dla astronautów, które odzyskują wodę z moczu
type: item
date: 2024-07-12T10:47:56.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronauci
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: podróże kosmiczne
subject: Wolny czas
description: Naukowcy z Uniwersytetu Cornella opracowali specjalny system, który ma rozwiązać bolączkę podróżników kosmicznych – niedostępność toalet i niedostatek wody. Będzie działać tak jak filtraki opisane w „Dunie” przez Franka Herberta. Czyli odzyskiwać wodę z moczu.
encoded: W tym artykule: Jak astronauci radzą sobie z toaletą Pomysł na kosmiczne filtraki Z plecakiem na Księżyc? Fremeni to rdzenna ludność zamieszkująca pustynie na planecie Arrakis. Wymyślił ich Frank Herbert, autor „Diuny”. Zadbał, by Fremeni wypadli wiarygodnie – jako lud od wieków radzący sobie z życiem w skrajnie trudnych warunkach. By przetrwać w miejscu, gdzie nie ma wody, za to stale jest piekielnie gorąco, Fremeni opracowali specjalny strój. Filtrak to ubranie, które zapobiega utracie wilgoci przez noszącego je człowieka. Jak? Odzyskuje wodę z potu i moczu. Woda trafia do specjalnych komór i nadaje się do ponownego wykorzystania. Filtrak jest tak skuteczny, że nosząca go osoba, jak czytamy w „Diunie”, traci „nie więcej niż naparstek wody dziennie”. Pomysł Herberta jest tak atrakcyjny, że aż się prosi o przeniesienie go do rzeczywistości. Najnowszą próbę podjęli naukowcy z Uniwersytetu Cornella. Swoje rozwiązanie opisali w artykule opublikowanym w czasopiśmie „Frontiers in Space Technology”. To projekt „kosmicznego filtraka” – niestety, nieco mniej poręczny niż strój Fremenów zaprojektowany do najnowszej ekranizacji „Diuny” przez kostiumolożkę Jacqueline West. Jak astronauci radzą sobie z toaletą Trzeba zacząć od tego, że pomysł naukowców nie jest przeznaczony do wykorzystania na Ziemi (nawet na pustyniach). Ma on pomóc astronautom. Jedną z bolączek podróży kosmicznych jest tzw. MAG. Formalnie to odzież o maksymalnej chłonności (ang. maximum absorbency garment). W praktyce – chłonna pielucha, którą astronauci zakładają wraz z kombinezonem na czas startu, lądowania i spacerów kosmicznych. Jak łatwo się domyśleć, korzystanie z MAG to nic przyjemnego. Astronauci narzekają na brak komfortu i higieny. Ale nie tylko. – Zdarzało się, że MAG przeciekał, a także powodował problemy zdrowotne: infekcje dróg moczowych i kłopoty żołądkowo-jelitowe – opowiada Sofia Etlin z Weill Cornell Medicine. NASA przygotowuje się do wysłania astronautów na Księżyc. Misja będzie obejmowała …

z-diuny-do-rzeczywistosci-opracowano-wkladki-i-plecak-dla-astronautow-ktore-odzyskuja-wode-z-moczu-b02f641.jpg
width: 2488
height: 3096

Astronauci utknęli na orbicie. Nie wiadomo, kiedy na Ziemię wróci załoga kapsuły Boeing Starliner
type: item
date: 2024-06-26T12:02:43.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Technologia
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: nasa
subject: Travel
description: NASA ogłosiła, że nie ma już planowanej daty powrotu nowego, załogowego statku kosmicznego Starliner firmy Boeing. Tym samy dwoje doświadczonych astronautów NASA – Sunita Williams i Butch Wilmore – musi zostać na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej aż do rozwiązania problemów z kapsułą. Na całe szczęście stacja jest dobrze zaopatrzona, więc nie ma pilnej potrzeby sprowadzania ich z powrotem na Ziemię.
encoded: W tym artykule: Start Starlinera z komplikacjami Wydłużona misja Dragon Crew Do użycia w warunkach krytycznych Starliner to zamówiona przez NASA u Boeinga kapsuła załogowa. Miała dać agencji alternatywę dla Dragon Crew firmy SpaceX. Jednak po serii usterek podczas pierwszego załogowego testu statek nie ma możliwości dowieźć załogi bezpiecznie na Ziemię. Przypomnijmy, że po dwóch próbach bezzałogowych i latach opóźnień sowicie opłaconego projektu, Starliner wreszcie wystartował z załogą 5 czerwca 2024 r. Pierwsza bezzałogowa misja z 2019 roku nie powiodła się. Statek nie zdołał dotrzeć na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS). Boeing z własnej kieszeni zapłacił za drugi start. Trzeba było na niego zaczekać do 2022 roku, ale przynajmniej misja zakończyła się pomyślnie. Start Starlinera z komplikacjami Pierwszy test załogowy był również wielokrotnie przekładany. Wreszcie w środę 5 czerwca astronauci NASA – Butch Wilmore i Suni Williams – wystartowali w kierunku ISS. Podczas lotu dwa silniki statku kosmicznego uległy awarii, co wywołało komplikacje przy dokowaniu do stacji orbitalnej. NASA ujawnia plany: w 2031 stacja ISS wpadnie do Oceanu Spokojnego Los Międzynarodowej Stacji Kosmicznej jest przesądzony. W 2030 roku zakończy swoją działalność, a NASA nawiąże współpracę ze stacjami komercyjnymi. Co stanie się z samą ISS? Wpadnie d... Na szczęście statek kosmiczny zdołał zacumować do ISS. Dostarczył na nią, poza astronautami, 227 kg ładunku. Jednak poza awarią silników wykryto również pięć małych wycieków w module serwisowym. Od chwili zacumowania Starlinera do ISS, załoga statku oraz naziemna kontrola lotu pracują nad rozwiązaniem problemów z kapsułą. – Nie spieszymy się i postępujemy zgodnie ze standardowym procesem zarządzania misją – napisał Steve Stich, kierownik NASA Commercial Crew Program w poście na blogu NASA. – Chcemy, by to dane dotyczące wycieków helu i wydajności silników miały wpływ na nasze decyzje, a nie jakiekolwiek inne względy. Dodatkowo, biorąc pod u…

astronauci-utkneli-na-orbicie-nie-wiadomo-kiedy-na-ziemie-wroci-zaloga-kapsuly-boeing-starliner-fot-nasa-cc-by-nc-nd-2-0-6f47b78.jpg
width: 2047
height: 1365

Próbki z Księżyca wrócą na Ziemię. Chang'e 6 z powodzeniem wylądował po niewidocznej stronie Srebrnego Globu
type: item
date: 2024-06-03T10:56:11.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronauci
subject: ekspedycje
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: Wolny czas
description: Chiński lądownik wylądował po niewidocznej stronie Księżyca. Lądowanie zostało uznane za ogromne technologiczne osiągnięcie. Dzięki niemu Chińczycy zdobędą próbki z tej części Księżyca, z której nigdy wcześniej nie przywieziono skał.
encoded: W tym artykule: Udane lądowanie Chang’e 6 Jak Chang’e 6 wylądował po niewidocznej stronie Księżyca? Kosmiczny wyścig, nowa odsłona Chang’e to chińska bogini Księżyca. Od jej imienia został nazwany chiński program kosmiczny, którego celem jest eksploracja Srebrnego Globu. Właśnie trwa szósta misja tego programu. I zarazem druga, której celem jest przywiezienie na Ziemię księżycowych skał i gleby. Wszystko wskazuje na to, że ten ambitny cel zostanie zrealizowany. Chińczycy mają już za sobą jeden z najtrudniejszych momentów – lądowanie na Księżycu. Samo w sobie nie jest to specjalnie skomplikowane. Jednak chińska agencja kosmiczna musiała osadzić lądownik na półkuli satelity, która jest cały czas odwrócona od Ziemi. Czyli na niewidocznej stronie Księżyca. Udane lądowanie Chang’e 6 Komunikacja z tym rejonem jest utrudniona – stąd lądowanie zostało w dużej mierze zautomatyzowane. Sygnały na Ziemię docierały pośrednio, przez satelitę umieszczonego w marcu 2024 roku na orbicie. Wszystko przebiegło zgodnie z planem. 1 czerwca, o 22:23 czasu UTC (czyli po północy 2 czerwca czasu polskiego) lądownik wraz z modułem wznoszącym osiadł w Basenie Biegun Południowy-Aitken. To jeden z najstarszych kraterów na Księżycu. I zarazem największy. Ma średnicę 2500 km i głębokość 13 km. Zbadanie zebranych tam skał da unikatowy wgląd w historię i geologię Srebrnego Globu. Tym bardziej, że Chang’e 6 nie będzie zbierał próbek wyłącznie z powierzchni. Wwierci się również głęboko w skorupę satelity. W ciągu 14 godzin pozyska łącznie 2 kg skał. Co ciekawe, w ciągu całej pracy na Księżycu urządzeniu zostanie wysłane zaledwie 400 poleceń. Poprzednik – Chang’e 5, który przywiózł 1,73 kg regolitu – otrzymał 1000 poleceń, pracując na Srebrnym Globie. Chińczycy planują, że próbki wylądują 25 czerwca na pustyni w Mongolii Wewnętrznej. Jak Chang’e 6 wylądował po niewidocznej stronie Księżyca? Chang’e 6 doleciał na Księżyc już na początku maja. Przez trzy tygodnie pozostawał na orbicie Srebrnego Globu, ok…

probki-z-ksiezyca-wroca-na-ziemie-chang-e-6-z-powodzeniem-wyladowal-po-niewidocznej-stronie-srebrnego-globu-c7b8691.jpg
width: 1024
height: 683

Kiedy Polak poleci na Międzynarodową Stację Kosmiczną? Czy doszło do przesunięcia startu misji?
type: item
date: 2024-04-26T15:13:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronauci
subject: Gwiazdy
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: polska
description: Dzisiaj media obiegła informacja, że pierwszy od ponad 40 lat lot Polaka w kosmos został przesunięty. Czy kosztująca 65 milionów euro misja faktycznie oddala się w czasie zamiast w przestrzeni?
encoded: W tym artykule: Misja Polaka nie wcześniej niż w sierpniu Lot wart 65 milionów euro Kiedy Polak poleci na orbitę? 2023 rok otworzył przed Polską nowe perspektywy kosmiczne. Zaczęło się od przyjęcia Polaka, dr. Sławosza Uznańskiego, do korpusu rezerwowych astronautów Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA). W tym samym czasie przyszła wiadomość o wielokrotnym zwiększeniu naszej składki do ESA. Chwilę później opinia publiczna dowiedziała się, że Polak poleci na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w ramach misji amerykańskiej firmy Axiom Space. Za to dzisiaj Polska Agencja Prasowa opublikowała informację, z której można zrozumieć, że lot został przesunięty. Powiedział o tym sam astronauta projektowy – dr Uznański – w rozmowie z redaktor Urszulą Kaczorowską. W takim razie kiedy drugi Polak w kosmosie znajdzie się na orbicie? Misja Polaka nie wcześniej niż w sierpniu – Oficjalny termin misji zostanie ogłoszony po skompletowaniu pełnego składu załogi. Czekamy na komunikat Europejskiej Agencji Kosmicznej i Axiom w tej sprawie – powiedziała nam Agnieszka Gapys, rzeczniczka Polskiej Agencji Kosmicznej (POLSA), pilotująca sprawę polskiej misji na ISS. Sławosz Uznański: potrzebuję wyzwań. Nowy polski astronauta trenuje do lotu w kosmos W tej chwili bliżej mi do wypełniającego polecenia żołnierza niż rozporządzającego swoim czasem naukowca – mówi Sławosz Uznański. To polski kandydat na astronautę. <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/slawosz-uznanski-potrzebuje-wyzwan-nowy-polski-astronauta-trenuje-do-lotu-w-kosmos-fot-sebastiaan-ter-burg-from-utrecht-the-netherlands-wikimedia-commons-cc-by-2-0-01d2ccd.jpg" width="938" height="625" alt="Sławosz Uznański: potrzebuję wyzwań. Nowy polski astronauta trenuje do lotu w kosmos (fot. Sebastiaan ter Burg from Utrecht, The Netherlands, Wikimedia Commons, CC-BY-2.0)" title="Sławosz Uznański: potrzebuję wyzwań. Nowy polski astronauta trenuje do lotu w kosmos (fot. Sebastiaan ter Burg from Utrecht, T…

kiedy-polak-poleci-na-miedzynarodowa-stacje-kosmiczna-czy-doszlo-do-przesuniecia-startu-misji-fot-polsa-380cb2b.jpg
width: 3000
height: 1500

Sałata z kosmosu? Na razie nie jest to dobry pomysł
type: item
date: 2024-01-23T11:40:40.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: Przyroda
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: Wolny czas
subject: żywność
description: Sałata i inne rośliny uprawiane w kosmosie są bardziej podatne na infekcje bakteryjne niż na Ziemi. Oznacza to, że mogą być po prostu niezdrowe. Zatrucia pokarmowe astronautów to spore zagrożenie.
encoded: W tym artykule: Dieta astronautów Atak patogenów na kosmiczne uprawy Analizy na Ziemi Sałata na rożnie Jak uprawiać rośliny w kosmosie? W filmach science-fiction, w których ludzie mieszkają na Marsie lub w przestrzeni kosmicznej, na wielką skalę uprawiają jadalne rośliny. To zresztą jeden z warunków długotrwałego pobytu poza Ziemią – misje muszą być w stanie przetrwać samodzielnie, bez dostaw z Ziemi. To jak na razie tylko pieśń przyszłości. Okazuje się, że prowadzenie tego typu upraw może być dość trudne. Dowodzą tego najnowsze analizy wykonane w USA. Dieta astronautów Przebywający w ISS astronauci od ponad trzech lat raczą się sałatą uprawianą na pokładzie statku. Jest ona witaminowym dodatkiem do takich delikatesów jak tortille z mąki i kawy w proszku. Sałata uprawiana jest w specjalnych komorach o idealnej temperaturze i ściśle określonym dostępie do wody i światła. Brzmi świetnie. W końcu sałata i inne zielone warzywa liściaste są częścią zdrowej, zbilansowanej diety. Atak patogenów na kosmiczne uprawy Niestety, ciasne komory do uprawy sałaty na ISS nie są idealnym miejscem. Problemem jest to, że na ISS znajduje się wiele patogennych bakterii i grzybów. Wiele z tych chorobotwórczych drobnoustrojów jest bardzo agresywnych i może z łatwością kolonizować tkanki sałaty, a także innych roślin. Sałata opanowana przez E. coli lub czy salmonellę i zjedzona przez człowieka może wywołać choroby. To z kolei mogłoby zakłócić działanie misji kosmicznych. Analizy na Ziemi W nowych badaniach opisanych na łamach „Scientific Reports” i „npj Microgravity”, naukowcy z University of Delaware w USA uprawiali sałatę w warunkach imitujących nieważkość na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Rośliny są mistrzami w wyczuwaniu grawitacji i używają korzeni, aby ją znaleźć. Te uprawiane w laboratorium uniwersyteckim były narażone na symulowaną mikrograwitację poprzez rotację (podobnie jak na ISS). Naukowcy odkryli, że tak uprawiane rośliny były bardziej podatne na infekcje ludzkim…

salata-z-kosmosu-na-razie-nie-jest-to-dobry-pomysl-1333d64.jpg
width: 1000
height: 563

Sławosz Uznański: potrzebuję wyzwań. Nowy polski astronauta trenuje do lotu w kosmos
type: item
date: 2023-12-09T11:52:21.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronauci
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: polska
subject: praca
description: W tej chwili bliżej mi do wypełniającego polecenia żołnierza niż rozporządzającego swoim czasem naukowca – mówi Sławosz Uznański. To polski kandydat na astronautę.
encoded: W tym artykule: Codzienne życie kandydata na astronautę Intensywne treningi Sport w kosmosie Jak zainspirować przyszłych naukowców Minął rok od ogłoszenia składu nowego korpusu astronautycznego Europejskiej Agencji Kosmicznej. Wśród wybrańców znalazł się Polak – dr Sławosz Uznański. Trafił do grupy astronautów rezerwowych. Jak wygląda codzienne życie człowieka, który ma szansę stać się drugim Polakiem w kosmosie? Codzienne życie kandydata na astronautę O której dzisiaj wstałeś? – Punkt siódma. Dalej prysznic, śniadanie i do pracy. O ósmej rano siedziałem już przy komputerze. Miałem godzinę na sprawdzenie maili, przejrzenie najważniejszych tematów, bo równo o dziewiątej rozpoczął się długi ciąg spotkań. Teraz jest 17, a przede mną jeszcze wciąż całkiem sporo aktywności. Sławosz Uznański został rezerwowym astronautą ESA. Czy doczekamy się drugiego Polaka w kosmosie? Został wybrany spośród 22,5 tys. osób, które zgłosiły się do zeszłorocznego naboru. Niebawem Sławosz Uznański, który poza pracą naukową zajmuje się żeglarstwem, będzie miał szans.. Przede wszystkim trening. Sport jest ważny. Muszę być w dobrej formie i to nie tylko dlatego, że jestem astronautą. Potrzebuję tego dla dobrego samopoczucia. Po treningu mamy jeszcze spotkanie grupy astronautek i astronautów rezerwowych ESA. Minął rok od ogłoszenia wyników nowego naboru i cała grupa zjechała właśnie do Kolonii, gdzie aktualnie przebywam. Co jest w Kolonii? – Europejskie Centrum Astronautyczne, miejsce, w którym astronauci trenują do misji załogowych. To tutaj testuje się nasze zdrowie, odporność, umiejętności i przydatność do poszczególnych zadań w trakcie misji. W Niemczech znajduje się też analog Columbusa, czyli modułu badawczego Europejskiej Agencji Kosmicznej, będącego częścią Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. To w Columbusie europejscy astronauci prowadzą badania. Dlatego musimy mieć wszystko przetrenowanie. Czuć się w nim, jak w domu, jak w miejscu, które znasz tak dobrze, że możesz poruszać się po nim z…

slawosz-uznanski-potrzebuje-wyzwan-nowy-polski-astronauta-trenuje-do-lotu-w-kosmos-fot-sebastiaan-ter-burg-from-utrecht-the-netherlands-wikimedia-commons-cc-by-2-0-a6d39f7.jpg
width: 2560
height: 1707

Astronauta wrócił na Ziemię po rekordowych 371 dniach w kosmosie. Jak się czuje?
type: item
date: 2023-10-16T10:06:49.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: astronauci
subject: biologia
subject: Gwiazdy
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: podróże kosmiczne
description: Frank Rubio spędził w kosmosie rekordową liczbę dni. Pod koniec września po ponad roku powrócił z orbity na Ziemię. Jego pierwsze wrażenia dowodzą, że do grawitacji może być mu trudno przywyknąć.
encoded: W tym artykule: Rekordowo długi pobyt w kosmosie Kłopoty z powrotem na Ziemię „Najgorszy kac świata” Jak się czuje człowiek, który ponad rok przebywał w warunkach mikrograwitacji? O tym opowiedział w piątek podczas konferencji w Johnson Space Center w Houston Frank Rubio. – Przez pierwsze kilka dni chodzenie trochę boli – przyznał astronauta. – Myślę, że pewna część bólu związana jest z faktem, że twoja dolna część pleców wspiera teraz połowę ciężaru ciała – dodał. Rubio wraz z dwoma rosyjskimi kosmonautami – Siergiejem Prokopiewem i Dmitrijem Petelinem – wystartowali 21 września 2022 r. Wylądowali zaś na Ziemi 27 września tego roku. Zgodnie z procedurą, zostali wyciągnięci z kabiny Sojuza, a następnie byli przenoszeni na krzesłach. Przebywali na orbicie tak długo, że ich organizmy potrzebowały trochę czasu, by przyzwyczaić się do ziemskiej grawitacji. – Przez kilka pierwszych dni kołyszesz się z prawej na lewą, starając się chodzić prosto – opowiadał Rubio cytowany przez phys.org. – Twój umysł jest w pełni sprawny, jednak twoje ciało nie reaguje w sposób, do którego jesteś przyzwyczajony – dodawał. Rekordowo długi pobyt w kosmosie Francisco Carlos Rubio ma 48 lat. Jest chirurgiem pokładowym i pilotem helikoptera. Urodził się w Los Angeles, jednak jego rodzice pochodzą z Salwadoru. Rubio, podpułkownik armii amerykańskiej, wylatał 600 godzin bojowych w czasie misji w Bośni, Iraku i Afganistanie. Spędzając 371 dni pod rząd na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), Rubio ustanowił rekord długości pobytu w przestrzeni kosmicznej dla amerykańskiego astronauty. Pobił tym samym poprzedniego rekordzistę – był nim Mark Vande Hei – o 16 dni. Światowy rekord należy do Rosjanina Walerija Polakowa. Polakow przebywał na stacji Mir nieprzerwanie przez 437 dni. Kłopoty z powrotem na Ziemię Frankowi Rubio trochę do tego zabrakło, lecz i tak miał szczęście. Jego misja planowana była na standardowe sześć miesięcy. Później miał zostać zmieniony przez kolejną obsadę ISS. Jednak nic z …

astronauta-wrocil-na-ziemie-po-rekordowych-371-dniach-w-kosmosie-jak-sie-czuje-fot-nasa-bill-ingalls-f7ee714.jpg
width: 2000
height: 1223