National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-06-27T08:03:09.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Między Marsem a Księżycem. W Polsce znajduje się stacja badawcza, w której trenują przyszli astronauci
items: NASA ogłosiła skład załogi Artemis III. Pilotem misji został doświadczony astronauta ESA Luca Parmitano
items: Dzięki skaczącym dronom i nowym łazikom baza księżycowa programu Artemis może zajmować ogromny obszar
items: Polak na czele zespołu Europejskiej Agencji Kosmicznej. Od jego pracy może zależeć życie astronautów
items: Chińczycy mogą wylądować na Księżycu przed Amerykanami. Czy to koniec dominacji USA w kosmosie?
items: Artemis II już w kosmosie: po 50 latach ludzie lecą ku Księżycowi i pobiją rekord
items: 2,5 sekundy, które zmieniły historię. 100 lat temu przeprowadzono pierwszy udany test rakiety na paliwo ciekłe
items: Zmiany w mózgach astronautów po powrocie z kosmosu. Rozciągają się, ściskają i zmieniają miejsce w głowie
items: Pierwsza w historii ewakuacja załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Scenariusz istnieje od ponad 30 lat!
items: Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
items: HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
items: Polskie flagi wracają z orbity na uczelnie. Nasz astronuata przekaże je w czasie spotkań z żakami
items: Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
items: NASA i Google testują asystenta medycznego opartego na sztucznej inteligencji. Ma pomagać astronautom
items: Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
items: „Łaska” wylądowała z pluskiem! Polski astronauta powrócił na Ziemię
items: Polski astronauta i jego poranna kawa. „Dzisiejsza to jutrzejsza”
items: Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
items: Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?
items: Astronauci pechowego Starlinera wracają na Ziemię po dziewięciu miesiącach na orbicie
items: Poznajcie Endurance. Nowy łazik księżycowy NASA ma przetrwać ekstremalne warunki
items: Nauka prosto z orbity. Jak wygląda program edukacyjny stworzony wokół polskiej misji kosmicznej na ISS?
items: Astronauci misji Artemis III będą chodzić po Księżycu w skafandrze kosmicznym od Prady
items: Kosmos uczy pokory. Ale daje też galaktyczne możliwości – mówi astronautka dr Peggy Whitson
items: Odbyły się pierwsze w historii badania archeologiczne w kosmosie. I to niedaleko Ziemii

Między Marsem a Księżycem. W Polsce znajduje się stacja badawcza, w której trenują przyszli astronauci
type: item
date: 2026-06-27T08:02:35.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: polska
subject: psychologia
subject: trening
description: W hangarze nr 11, na terenie dawnego lotniska wojskowego w Pile, dzieją się kosmiczne rzeczy. Znajduje się tam stacja LunAres: analogowy habitat, w którym prowadzone są badania z zakresu medycyny i psychologii załogowych misji kosmicznych. Trenowało tam już 308 osób, spośród których trzy poleciały w kosmos.
encoded: Analogowy habitat księżycowo-marsjański LunAres (połączenie słów Luna – Księżyc i Ares – Mars) to jedno z ciekawszych miejsc na kosmicznej mapie Polski. Prowadzone są tam regularnie badania mające pomóc tworzyć procedury funkcjonowania w ekstremalnych warunkach. Dzięki odpowiedniej architekturze, możliwości całkowitego odcięcia załogantów od świata zewnętrznego oraz pracy z psychologami, można tam przewidzieć problemy, jakie mogą czekać ludzi na długich misjach kosmicznych. Przewidzieć i rozwiązać je, zanim w ogóle nastąpią. Wokół Księżyca – Historia LunaAresa rozpoczęła się w 2015 roku, kiedy nasz zespół Space is More – połowicznie studencki, połowicznie już nie – brał udział w dużych konkursach z zakresu architektury kosmicznej. Wygraliśmy konkurs ESA Moon Challenge na Europejskim Uniwersytecie Kosmicznym, który dotyczył architektury misji księżycowej. Wówczas zaprojektowaliśmy naszą wizję stacji lunarnej Gateway – opowiada dr Leszek Orzechowski, architekt i inicjator projektu. Wygrana przyczyniła się pomysłu stworzenia w Polsce habitatu analogowego jako przygotowania do instalacji Luna – miejsca do symulowania załogowych spacerów księżycowych, opracowywanego przez Niemiecką Agencją Kosmiczną (DLR) wraz z Euorpejską Agencją Kosmiczną (ESA). – Początkowo chcieliśmy się po prostu przygotować do konkursu. Jako architekci chcieliśmy zrozumieć użytkownika, czyli człowieka funkcjonującego w długotrwałej izolacji. Po zbudowaniu habitatu okazało się, że to świetne narzędzie również dla lekarzy, psychologów i inżynierów do testowania swoich rozwiązań. Projekt sfinansowała firma Space Garden, z którą współpracujemy do dzisiaj – mówi Leszek Orzechowski. Psychologia ekstremalna – LunAres jest habitatem analogowym, którego głównym celem jest możliwie wierne odtwarzanie izolacji oraz specyficznych warunków społecznych charakterystycznych dla misji kosmicznych. Dlatego psychologia i badania z obszaru human studies są tam w pełni uzasadnione. Przez kilka lat koordynowałam w LunAr…

lunares-1-8252764.jpg
width: 2400
height: 1600

NASA ogłosiła skład załogi Artemis III. Pilotem misji został doświadczony astronauta ESA Luca Parmitano
type: item
date: 2026-06-11T08:15:33.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: księżyc
subject: nasa
description: Andre Douglas, Luca Parmitano, Randy Bresnik i Frank Rubio – to właśnie oni zasiądą w statku kosmicznym Orion w trakcie trzeciej misji programu Artemis. Astronauci programu księżycowego nie polecą na Srebrny Glob, lecz będą prowadzić skomplikowane testy na orbicie okołoziemskiej.
encoded: NASA ogłosiła skład załogi misji Artemis III. W zaplanowanym na przyszły rok locie mają wziąć udział trzej bardzo doświadczeni astronauci i jeden debiutant: Randy Bresnik, dowódca misji, astronauta NASA; Luca Parmitano, pilot i astronauta ESA; Frank Rubio i Andre Douglas, astronauci NASA i specjaliści ds. lądowników lunarnym. Rezerwowym astronautą misji został Bob Hines z NASA. Misja Artemis III zaplanowana jest na przyszły rok. Kosmiczni piloci testowi Przyjrzyjmy się jej uczestnikom. Dla dowódcy misji Randy’ego Bresnika będzie to trzecia misja kosmiczna. Pierwszy raz poleciał w kosmos promem Atlantis podczas misji STS-129 na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w 2009 roku. Później wystartował na pokładzie statku Sojuz MS-05 z kosmodromu Bajkonur do ISS, gdzie pełnił funkcję inżyniera pokładowego Ekspedycji 52 i dowódcy Ekspedycji 53. Bresnik został wybrany do korpusu astronautów NASA w 2004 roku. Jest emerytowanym pułkownikiem Korpusu Piechoty Morskiej USA. Wylatał ponad 7000 godzin na 95 typach statków powietrznych i jest członkiem Society of Experimental Test Pilots. Od 2018 roku pełni funkcję zastępcy szefa Biura Astronautów ds. eksploracji, nadzorując rozwój i testowanie statków kosmicznych oraz systemów przeznaczonych do misji Artemis. Chociaż jego nazwisko budzi skojarzenia z Polską, korzeni astronauty należy szukać w Słowenii. Co ciekawe, Randy Bresnik ma rodzinne powiązanie z historią lotnictwa: jego dziadek, Albert Louis Bresnik, był fotografem Amelii Earhart i dokumentował jej działalność w latach 30. XX wieku. Astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej Pilotem misji został doświadczony astronauta Europejskiej Agencji Kosmicznej Luca Parmitano. Również dla niego będzie to trzeci lot. Parmitano został wybrany do korpusu astronautycznego ESA w 2009 roku. Spędził łącznie 366 dni w kosmosie podczas dwóch długotrwałych misji na ISS. W ich trakcie wspierał setki eksperymentów naukowych, wykonał sześć spacerów kosmicznych o łącznym czasie ponad 30 godzin i zo…

Lucawaitsforaphotoopportunity-8a70c4d.jpg
width: 4288
height: 2844

Dzięki skaczącym dronom i nowym łazikom baza księżycowa programu Artemis może zajmować ogromny obszar
type: item
date: 2026-05-28T07:41:45.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: księżyc
subject: łaziki
subject: misja
subject: nasa
description: W ciągu najbliższej dekady, w ramach programu Artemis, NASA planuje zbudować załogową bazę księżycową. Agencja właśnie przedstawiła imponującą skalę tego projektu. Pierwsza ludzka osada na innym ciele niebieskim powstanie w pobliżu południowego bieguna Księżyca, czyli w miejscu, w którym sondy odnalazły ogromne ilości lodu wodnego.
encoded: – Wyobrażamy sobie bazę księżycową jako obszar liczący setki kilometrów kwadratowych, z różnymi elementami infrastruktury wspólnie realizującymi cel trwałej obecności człowieka na Księżycu – powiedział w trakcie konferencji prasowej Carlos García-Galán, kierownik programu Moon Base w centrali NASA w Waszyngtonie. Woda jako element niezbędny Baza musi być usytuowana w miejscu, w którym jest najlepszy dostęp do niezbędnych zasobów naturalnych, przede wszystkim do wody. Właśnie dlatego agencja zamierza budować w pobliżu południowego bieguna naszego naturalnego satelity. O tym, że w zacienionych kraterach bieguna znajduje się wieczna zmarzlina wiemy dzięki obserwacjom indyjskiej sondy Chandrayaan-1. Zamontowany na niej został instrument NASA M3 (Moon Mineralogy Mapper), który wykrył sygnały wskazujące na zasoby wody w rejonach polarnych. Lunar Reconnaissance Orbiter mapował temperaturę i strukturę biegunowych kraterów. Ale to celowe rozbicie członu rakiety w kraterze Cabeus, w ramach misji LCROSS, jednoznacznie potwierdziło obecność lodu wodnego. Amerykańska Agencja Kosmiczna początkowo nie planowała budowy tak rozległej bazy. Pomysł rozrósł się naturalnie wraz z łączeniem wszystkich planowanych elementów infrastruktury. Wielkość ma znaczenie Nujoud Merancy, główna architekt programu Moon Base, przekonuje, że tak ogromna baza jest konieczna do spełnienia wszystkich potrzeb naukowych, technologicznych i mieszkalnych. – Habitaty będą znajdować się na szczytach wzgórz, gdzie dociera światło słoneczne. Systemy energetyczne – w tym reaktory jądrowe – muszą być oddalone o kilometr lub więcej ze względów bezpieczeństwa radiacyjnego. Kiedy się to wszystko połączy, baza zaczyna rozciągać podobnie jak miasto – powiedziała Merancy. Kolejnym powodem, dla którego osada ma obejmować tak duży obszar, jest wciąż niewielka wiedza o terenach wokół bieguna południowego. NASA zamierza wypełnić luki w swoich informacjach wykorzystując drony MoonFall – małe, skaczące roboty, które będą przem…

nasa-artemis-baza-1-f096636.jpg
width: 1950
height: 1300

Polak na czele zespołu Europejskiej Agencji Kosmicznej. Od jego pracy może zależeć życie astronautów
type: item
date: 2026-05-14T09:38:25.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: choroby
subject: europejska agencja kosmiczna
subject: księżyc
subject: naukowcy
description: Od głębin Bałtyku po bezmiar kosmosu – polski specjalista medycyny hiperbarycznej, prof. Jacek Kot, staje na czele zespołu ESA. Przez najbliższe dwa lata będzie koordynował prace nad systemami ratującymi życie astronautów podczas spacerów w otwartej przestrzeni kosmicznej.
encoded: Gdy myślimy o polskim zaangażowaniu w eksplorację kosmosu, pierwszy staje nam przed oczami z pewnością dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, który niedawno był załogantem Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Prawda jest jednak taka, że wielu naszych rodaków pracuje nad podbojem kosmosu na nieco mniej eksponowanych i medialnych stanowiskach. Do tego grona dołączył właśnie prof. Jacek Kot. Cele Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) W ramach strategii ESA Explore 2040 Europejska Agencja Kosmiczna planuje intensyfikację załogowych misji księżycowych i planetarnych. Tak ambitne cele wymagają jednak rozwiązania fundamentalnych problemów medycznych, które do tej pory ograniczały czas i zakres prac ludzi w przestrzeni kosmicznej. Jednym z najbardziej prestiżowych przedsięwzięć w tym obszarze jest powołanie zespołu ekspertów ds. choroby dekompresyjnej, którego przewodnictwo objął Polak, prof. Jacek Kot z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Wybór naukowca z Polski na lidera tak ważnego projektu to nie tylko osobisty sukces, ale przede wszystkim potwierdzenie rosnącej pozycji polskiej medycyny w międzynarodowych strukturach kosmicznych. Niewidzialny wróg. Zagrożenie dekompresją w kosmosie – Praca zespołu jest ważna, ponieważ choroba dekompresyjna została wskazana jako jedno z głównych ryzyk medycznych dla misji księżycowych. Wynika to z częstych i długich wyjść astronautów poza pojazd (EVA, ang. Extravehicular Activity), ograniczonych możliwości leczenia w kosmosie oraz konieczności podejmowania decyzji medycznych w warunkach dużej autonomii załogi – mówi prof. Jacek Kot. W warunkach niskiego ciśnienia zewnętrznego w tkankach i krwi astronautów mogą powstawać pęcherzyki gazu, co przy braku natychmiastowej pomocy medycznej stanowi śmiertelne zagrożenie. Sytuację komplikuje fakt, że misje na Księżyc zakładają dużą autonomię załogi i bardzo ograniczone możliwości leczenia specjalistycznego na miejscu. Ekspert z Gdańska. Dlaczego Polak stanął na czele zespołu? Nominacja prof. Jacka Kota n…

kot-26b166d.jpg
width: 1575
height: 1050

Chińczycy mogą wylądować na Księżycu przed Amerykanami. Czy to koniec dominacji USA w kosmosie?
type: item
date: 2026-04-03T13:31:18.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: chiny
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: stany zjednoczone
description: Chińska Agencja Załogowych Lotów Kosmicznych przygotowuje się do wysłania tajkonautów na Księżyc przed 2030 rokiem. Chińczycy, podobnie jak Amerykanie, planują też zbudować własną bazę lunarną. Czy opóźnienia w programie Artemis doprowadzą do zmiany na miejscu kosmicznego lidera?
encoded: Pierwsza od ponad 50 lat załogowa misja kosmiczna w odległy kosmos przebiega prawidłowo. Czworo astronautów Artemis II po wykonaniu manewru translunarnego, który skierował statek Orion na ścieżkę wokół Księżyca, testuje nowe systemy statku. Cała otoczka wydarzenia, w której podkreśla się nieustannie prymat USA w kosmosie, przypomina sposób, w jaki mówiono o pierwszych amerykańskich programach załogowych realizowanych w czasach zimnej wojny. Boostery rakiety SLS zostały pokryte ogromnymi napisami „250”, co odnosiło się do 250-lecia USA. Sposób prezentowania astronautów, dumnie patrzących w rysującą się na horyzoncie przyszłość, ma w sobie pomnikowość socrealizmu. Jednak trudno nie odnieść wrażenia, że to w dużej mierze fasada. Opóźnienia programu Artemis Faktem jest, że program Artemis ma znaczne opóźnienia. A chociaż w tematach kosmicznych opóźnienia są normą, to w przypadku Artemis trudno nie odnieść wrażenia, że są one wynikiem szeregu złych decyzji. Jak na przykład postawienia na kosztowną i trudną w obsłudze rakietę SLS. Gdy ogłaszano program Artemis, pierwsze od programu Apollo załogowe lądowanie na Księżycu zostało wyznaczone na 2024 rok. W 2026 na orbicie Srebrnego Globu miała już powstawać stacja Gateway. Tymczasem jesteśmy w trakcie załogowego lotu testowego, analogicznego do Apollo 8. Wiemy też, że załoga Artemis III nie wyląduje na Księżycu, jak było pierwotnie zakładane. Zaszczyt ten ma przypaść dopiero misji Artemis IV. A chociaż administrator NASA Jered Isaacman twierdzi, że astronauci USA ponownie staną na Księżycu w 2028 roku i jeszcze w tej dekadzie rozpoczną się prace nad bazą lunarną, trudno nie odnieść wrażenia, że są to raczej nadzieje niż rzeczywistość. Chiński statek marzeń Tymczasem Chiny zamierzają wysłać kilku astronautów na powierzchnię Księżyca do 2030 roku oraz zbudować tam stałą bazę. W lutym Chińska Agencja Załogowych Lotów Kosmicznych przeprowadziła pierwszy bezzałogowy test kapsuły Mengzhou (statek marzeń), demonstrując system awaryj…

chinczycy-kosmos-2a2e34c.jpg
width: 1884
height: 1300

Artemis II już w kosmosie: po 50 latach ludzie lecą ku Księżycowi i pobiją rekord
type: item
date: 2026-04-02T05:54:00.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
subject: NatGeoBN
description: Artemis II wystartowała w nocy z 1 na 2 kwietnia 2026 r. Kapsuła Orion z czteroosobową załogą wykona 10-dniową pętlę wokół Księżyca. Misja ma przetestować systemy statku w głębokiej przestrzeni i zabrać ludzi na najdalszą dotąd odległość od Ziemi.
encoded: Artemis II to pierwsza od 1972 roku załogowa wyprawa w kierunku Księżyca. Rakieta Space Launch System (SLS) wyniosła kapsułę Orion z czwórką astronautów: dowódcą Reidem Wisemanem, pilotem Victorem Gloverem oraz specjalistami misji Christiną Koch i Jeremym Hansenem z Kanadyjskiej Agencji Kosmicznej. Plan zakłada około 10 dni lotu: przelot w stronę Księżyca, manewr za jego niewidoczną z Ziemi stroną i powrót. Już sam profil misji ma ciężar historyczny: ludzie opuszczają niską orbitę okołoziemską po raz pierwszy od ery Apollo. Dla załogi to również symboliczny krok w stronę bardziej otwartej, różnorodnej eksploracji. Glover jest pierwszą osobą o innym niż biały kolorze skóry, Koch pierwszą kobietą, a Hansen pierwszym nie-Amerykaninem, którzy polecą poza niską orbitę. 24 godziny nerwów i testów, zanim Orion ruszy w głęboką przestrzeń Pierwsza doba lotu nie jest „przerwą po starcie”, lecz intensywnym sprawdzianem. Orion ma pozostawać na orbicie Ziemi przez około 23,5–24 godziny, aby załoga i kontrola lotu mogli potwierdzić działanie kluczowych systemów. Stawką jest pewność, że statek poradzi sobie tam, gdzie kończy się parasol ziemskiego pola magnetycznego. W tym czasie przewidziano również wymagające zadania pilotażowe: podejścia i ćwiczenia manewrów w pobliżu elementu znajdującego się na orbicie, w tym testy związane z dokowaniem. To nie tylko demonstracja sprawności astronautów, ale też praktyczne przygotowanie do przyszłych misji, w których automatyka ma odgrywać dużą rolę — a człowiek musi umieć przejąć kontrolę, gdy pojawi się ryzyko błędu. Po zakończeniu kontroli Orion ma wykonać manewr, który wyprowadzi go na trajektorię w stronę Księżyca. Sam przelot potrwa około trzech dni, a załoga będzie równolegle oceniać pracę systemów podtrzymywania życia, nawigacji i łączności w warunkach narastających opóźnień komunikacyjnych. Rekord odległości i widoki z „drugiej strony”, których nie dało się zobaczyć wcześniej Najbardziej medialnym parametrem Artemis II jest dystans. M…

artemis-2-1-4e92067.png
width: 1551
height: 783

2,5 sekundy, które zmieniły historię. 100 lat temu przeprowadzono pierwszy udany test rakiety na paliwo ciekłe
type: item
date: 2026-03-17T13:46:46.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: historia
subject: kosmos
description: Dzisiaj Robert H. Goddard uznawany jest za jednego z ojców ery kosmicznej. Lecz 100 lat temu, gdy przeprowadzał swój przełomowy eksperyment, traktowano go jako dziwaka rzucającego się z motyką na Księżyc. W symboliczny sposób jednak tam trafił. Rakiety programu Apollo czerpały z projektów Goddarda, a Buzz Aldrin z Apollo 11 zabrał biografię Goddarda na Srebrny Glob.
encoded: Był zimny, marcowy dzień. Na polach w Massachusetts wciąż zalegał śnieg. Na pustym pastwisku dla krów na farmie ciotki Effie w Auburn stanęła dziwna metalowa konstrukcja. Miała nieco ponad trzy metry wysokości, a główny powód jej wybudowania ginął pośród cienkich metalowych rurek. Niemal dokładnie 100 lat temu, 16 marca 1926 roku, równo o godzinie 14.30 czasu lokalnego, nieświadomy dalekosiężnych konsekwencji swoich badań, Robert Hutchings Goddard wystrzelił pierwszą na świecie rakietę na paliwo ciekłe. Wzniosła się w górę na zaledwie 12 metrów i przeleciała jedynie 56, mimo to był to przełomowy moment w historii lotów kosmicznych. Ten szalony człowiek, który nie zna fizyki Rakieta Goddarda miała bardzo prostą konstrukcję. Paliwem była benzyna, a utleniaczem ciekły tlen (LOX). Wcześniej urodzony w 1882 roku Goddard eksperymentował m.in. z prochem. Pierwsze eksperymenty z rakietami prochowymi prowadził na Clark University, gdzie zdobył tytuł magistra, a następnie doktora. Pierwszą taką rakietę wystrzelił w 1915 roku, finansując eksperyment z własnych pieniędzy. Z czasem otrzymał wsparcie finansowe między innymi od Smithsonian Institution oraz Clark University, a jego prace opublikowano w 1919 roku. Jednym z jego najważniejszych pomysłów w badaniach nad rakietami na paliwo ciekłe było wykorzystanie bardzo zimnego ciekłego tlenu do chłodzenia komory spalania rakiety podczas opuszczania zbiornika paliwa. Goddard był w swoich czasach traktowany przez gazety jak dziwak. „The New York Times” zarzucał mu wręcz brak znajomości fizyki. Napisano wtedy: „Ten profesor Goddard, ze swoją katedrą w Clark College i poparciem Smithsonian Institution, nie zna relacji między akcją a reakcją; ani potrzeby posiadania czegoś lepszego niż próżnia, wobec czego można by reagować – powiedzieć to byłoby absurdalne. Oczywiście wygląda na to, że brakuje mu wiedzy, którą codziennie wykłada się w szkołach średnich”. „The Times” ostatecznie odwołał ten komentarz 16 lipca 1969 roku – w dniu, w który…

FABRIC-KOLAZ-32-89-6fbcfe5.jpg
width: 2700
height: 1800

Zmiany w mózgach astronautów po powrocie z kosmosu. Rozciągają się, ściskają i zmieniają miejsce w głowie
type: item
date: 2026-01-14T14:13:53.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: mózg
subject: Zdrowie
description: Pobyt w mikrograwitacji prowadzi do szokujących zmian w funkcjonowaniu mózgu. Astronauci doświadczają rozciągania i ściskania wybranych struktur oraz zmian w objętości płynu mózgowo-rdzeniowego. Co siedzi w głowie Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego i z czym musi mierzyć się ze swoimi kolegami po powrocie na Ziemię?
encoded: Badania naukowców z Uniwersytetu Florydy ujawniają zaskakujące zmiany w mózgu astronautów po powrocie z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Odkształcają się przez mikrograwitację jeszcze bardziej, niż nam się wcześniej wydawało, a skutki mogą być poważne. Mikrograwitacja wpływa na deformację mózgu Na Ziemi to siła grawitacji utrzymuje mózg na określonym miejscu w czaszce. W kosmosie nie ma tego luksusu: w warunkach mikrograwitacji może się on swobodnie przemieszać w obrębie czaszki. Badania zespołu naukowców prowadzonego przez Rachel Seidler wykazały, że u astronautów dochodzi do przesunięcia mózgu ku górze nawet o około 2,5 mm. Wykorzystując rezonans magnetyczny (MRI) badacze zaobserwowali, że mózg nie tylko się przemieszcza, ale także niektóre jego obszary ulegają rozciąganiu lub ściskaniu. Zmiany te dotyczą zwłaszcza kory ruchowej, czyli struktury odpowiedzialnej za planowanie i wykonywanie ruchów. Mogą mieć konsekwencje dla równowagi czy koordynacji, co obserwuje się szczególnie po powrocie na Ziemię. Jak zbadano mózg astronautów? Zespół analizował dane uzyskane od 26 astronautów przed i po ich pobycie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dodatkowo zgromadzono 24 ochotników – nieastronautów – którzy wzięli udział w nietypowym eksperymencie. Przez 60 dni leżeli oni z głową skierowaną w dół pod kątem 6 stopni, by zasymulować wpływ mikrograwitacji na organizm. Badacze porównali wyniki MRI obu grup. Odkryto, że choć zmiany zachodziły w obu przypadkach, to były znacznie bardziej wyraźne u astronautów. Zależały także od czasu spędzonego w przestrzeni kosmicznej – im dłuższy pobyt, tym większe przemieszczenia w mózgu. Co dalej? Czy mózg wraca do normy po powrocie na Ziemię? Dobrą wiadomością jest to, że mózg w większości przypadków powraca do pierwotnej pozycji po kilku miesiącach na Ziemi. Jednak pełne konsekwencje długoterminowe zmian nie są jeszcze do końca poznane. Mózgi mogą wymagać specyficznej rehabilitacji. Wnioski z badań są szczególnie istotne w kontekście pl…

GettyImages-2197367155-5e66aba.jpg
width: 5540
height: 3779

Pierwsza w historii ewakuacja załogi Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Scenariusz istnieje od ponad 30 lat!
type: item
date: 2026-01-09T10:57:17.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
subject: Zdrowie
description: NASA ogłosiła, że po raz pierwszy w historii czterech astronautów zostanie sprowadzonych wcześniej z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) z powodu problemu natury medycznej. Zdaniem agencji nie doszło do sytuacji zagrażającej życiu załogi, mimo to zdecydowano się wdrożyć procedurę zaproponowaną długo przed zbudowaniem ISS.
encoded: Czteroosobowa załoga ISS Crew-11, która spędziła na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej już pięć miesięcy, zostanie w najbliższych dniach ewakuowana. NASA wszczęła procedurę ewakuacji ze względu na bliżej nieznane problemy natury medycznej jednego z członków załogi. Agencja nie podaje w tej kwestii szczegółowych informacji, powołując się na konieczność zapewnienia chorej osobie prywatności. Nie wiadomo, kto z ekipy astronautycznej zachorował ani jaki problem medyczny wystąpił. Jedyną informacją, jaką podał podczas czwartkowej konferencji prasowej nowy administrator NASA Jared Isaacman było, iż na ISS nie ma możliwości przeprowadzenia właściwej diagnozy oraz leczenia. – To nie jest awaryjna deorbitacja, choć mamy taką możliwość i regularnie trenujemy takie scenariusze – podkreślił Isaacman. Pięć miesięcy na orbicie Załogę Crew-11 tworzą astronautki i astronauci: Zena Cardman i Michael Fincke z NASA, Kimiya Yui z Japonii oraz Oleg Platonov z rosyjskiej agencji Roskosmos. Załoga przyleciała na ISS na pokładzie statku SpaceX Crew Dragon Endeavour 1 sierpnia 2025 r. Oznacza to, że ich misja zbliża się ku zakończeniu, co ułatwiło decyzję o wcześniejszym powrocie. – Zawsze robimy to, co najlepsze dla naszych astronautów. Misja Crew-11 osiągnęła już większość swoich celów, a start Crew-12 nastąpi za kilka tygodni. To dobry moment, jeśli statek jest gotowy, a pogoda sprzyja, aby sprowadzić załogę na Ziemię – dodał Isaacman. Decyzja była szybka. Problem medyczny pojawił się w środę. W związku z nim NASA zdecydowała o odwołaniu zaplanowanego na kolejny dzień spaceru kosmicznego. Wówczas również zaczęły pojawiać się informacje o możliwej ewakuacji załogi. Decyzję podjęto w czwartek w godzinach popołudniowych. Statystycznie ewakuacje powinny mieć miejsce raz na trzy lata Dr James Polk, szef medycyny NASA, wyjaśnił, że problem nie miał związku ze spacerem kosmicznym ani przygotowaniami do niego. – To nie jest kwestia operacyjna ani uraz związany z zadaniami. To po prostu problem zd…

iss-8ab8b8c.jpg
width: 1800
height: 1200

Rosyjski kosmodrom uszkodzony po wspólnym starcie ze Stanami Zjednoczonymi. Co się stało w Kazachstanie?
type: item
date: 2025-12-01T12:35:38.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kazachstan
subject: kosmonauta
subject: loty w kosmos
subject: rosja
description: Kosmos to jedno z ostatnich pól współpracy Stanów Zjednoczonych z Rosją po wybuchu wojny w Ukrainie. W zeszły czwartek trzyosobowa amerykańsko-rosyjska załoga wystartowała z rosyjskiego kosmodromu w Kazachstanie, jednak nie wszystko poszło zgodnie z planem. Astronauci są już na orbicie, ale co się stało na Ziemi i na czym polega ta niecodzienna kooperacja?
encoded: Rosyjska platforma startowa została uszkodzona w wyniku startu misji „Sojuz” z rosyjskimi i amerykańskimi astronautami na pokładzie. Rosyjski program kosmiczny od lat zmaga się z chronicznym brakiem funduszy i skandalami korupcyjnymi. Rosyjska myśl techniczna na podbój kosmosu Radziecki program kosmiczny przez lata był powodem narodowej dumy Rosjan. To jednak przeszłość: w ostatnich latach brak było spektakularnych sukcesów, a agencja Roskosmos jest obecnie w kryzysie. Odmianę przynieść miała misja „Sojuz” – to nazwa mająca dosyć jednoznaczne skojarzenia w Polsce – podczas której trzech astronautów: reprezentujący NASA Chris Williams oraz Siergiej Kud-Swierczow i Siergiej Mikajew z Roskosmosu wyruszyło na 8-miesięczny pobyt na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. I chociaż faktycznie udało im się tam dolecieć, to kosmodrom Bajkonur w Kazachstanie – z którego startowali – został poważnie uszkodzony. Koniec lotów z kosmodromu w Kazachstanie – Stwierdzono uszkodzenie szeregu elementów platformy startowej – poinformował Roskosmos w mediach społecznościowych. Przedstawiciele organizacji dodają, że części wszystkie uszkodzone części zostaną wymienione w najbliższej przyszłości. Mamy jednak doświadczenie w nietraktowaniu słów rosyjskich oficjeli zbyt poważnie. Rosyjscy blogerzy zajmujący się tematyką kosmiczną uważają, że Roskosmos przez dłuższy czas nie będzie mógł przeprowadzać startów w kosmos, a miejsce startu zostało uszkodzone bardziej poważnie, niż władze chcą przyznać. Czemu amerykańscy astronauci współpracują z Rosją? Chris Williams – przedstawiciel NASA na misji – wyruszył w kosmos z Rosjanami, by przeprowadzić badania naukowe i pokazy technologiczne, których celem jest przyspieszenie eksploracji kosmosu przez człowieka oraz poprawa życia na Ziemi. To amerykański fizyk medyczny. Pełni rolę inżyniera pokładowego i jest członkiem Ekspedycji 74. Na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej obecni są już astronauci NASA Mike Fincke, Zena Cardman i Jonny Kim, astronauta Japońsk…

shutterstock1323060440-86b6d26.jpg
width: 2560
height: 1709

HOBI-WAN ma generować białko z powietrza, by nakarmić nim astronautów. Czy to przełom w eksploracji kosmosu?
type: item
date: 2025-11-09T09:47:40.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: bakterie
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: pożywienie
description: Jak astronauci przetrwają długotrwałe misje na Księżycu lub Marsie bez dostaw z Ziemi? To pytanie nurtuje ekspertów od lat. Trudno wyobrazić sobie, by załoganci byli w stanie zabrać ze sobą zapasy na wiele lat podróży, a z drugiej strony rozwój kosmicznej botaniki nie zapewnia jeszcze odpowiedniego wsparcia. Eksperci ESA uruchomili pilotażowy program pozyskiwania pożywienia z powietrza.
encoded: HOBI-WAN (Hydrogen Oxidizing Bacteria In Weightlessness As a source of Nutrition – bakterie utleniające wodór w stanie nieważkości jako źródło pożywienia) to wspólny projekt jednej z kluczowych europejskich firm z branży kosmicznej OHB System AG oraz fińskiego przedsiębiorstwa Solar Foods. Celem kooperacji jest zapewnienie zróżnicowanego, energetycznego źródła pożywienia dla astronautów odległych misji załogowych. Bo chociaż pilotażowa część projektu będzie prowadzona całkiem blisko, bo na znajdującej się około 400 kilometrów nad Ziemią Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), to docelowo ma służyć astronautom eksplorującym Księżyc, Marsa, a w przyszłości też dalsze obszary Układu Słonecznego. Tortilla za 135 dolarów Konieczność wytwarzania własnego pożywienia jest widoczna już na przykładzie działającej od ćwierćwiecza Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Załoganci polegają na zaopatrzeniu z Ziemi. Jeśli przyjąć, że obecnie koszt wyniesienia jednego kilograma na niską orbitę ziemską to ponad 2,7 tysiąca dolarów, to każdy placek tortilli, używanych przez astronautów zamiast chleba, kosztuje 135 dolarów. Zaopatrzenie w bardziej oddalonych miejscach będzie jeszcze kosztowniejsze i jeszcze mniej praktyczne. Musimy nauczyć się pozyskiwać pożywienie na miejscu. I wygląda na to, że pomocne w tym mogą być bakterie. Według założeń HOBI-WAN, może się to udać dzięki technologii fermentacji gazowej opracowanej przez Solar Foods. Na potrzeby testów na ISS ma ona zostać przekształcona w kompaktowy, autonomiczny system działający niezawodnie w przestrzeni kosmicznej. Specjalne kartridże muszą wprowadzać gazy bez wycieku płynów – co jest kluczowe ze względu na wybuchowy charakter mieszanin wodoru i tlenu. W module eksperymentalnym znajdą się trzy oddzielne eksperymenty, z których próbki będą pobierane przez astronautów. Wynikiem eksperymentu powinien być bogaty w białko proszek. Wysokobiałkowy proszek Pierwsza faza projektu ma trwać osiem miesięcy i koncentrować się na opracowaniu n…

bialko-z-powietrza-2a9e730.jpg
width: 2250
height: 1500

Polskie flagi wracają z orbity na uczelnie. Nasz astronuata przekaże je w czasie spotkań z żakami
type: item
date: 2025-10-17T06:01:55.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: studenci
description: Możliwość bezpośredniego spotkania z polskim astronautą projektowym Europejskiej Agencji Kosmicznej, dr. Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim będą mieli polscy studenci. Odwiedzi on wiodące uczelnie w całym kraju. I przekaże coś, co przywiózł z kosmosu.
encoded: – To była jedna z najbardziej magicznych chwil w moim życiu – powiedział w trakcie pożegnania z załogą Międzynarodowej Stacji Kosmicznej dr Sławosz Uznański-Wiśniewski. Polski astronauta wykonał plan misji IGNIS w ponad 90 procentach. W kosmosie przebywał w czerwcu i w lipcu 2025 roku. Był drugim Polakiem, który poleciał w kosmos po Mirosławie Hermaszewskim w 1978 roku. Kolejne miesiące na Ziemi upływają dr. Uznańskiemu-Wiśniewskiemu na licznych spotkaniach. Żacy z astronautą Polska Agencja Kosmiczna opublikowała właśnie program spotkań polskiego astronauty ze studentami na 17 wiodących uczelniach w naszym kraju. Trasę nazwano „IGNIS – Polska sięga gwiazd”. Trasa dr. Uznańskiego-Wiśniewskiego wystartowała w tym tygodniu na Politechnice Warszawskiej. Celem tych spotkań jest inspirowanie środowiska akademickiego polskimi badaniami kosmicznymi oraz nowoczesnymi technologiami orbitalnymi. Jak podkreśla dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, trasa naukowa ma stać się pierwszym prawdziwym polskim Space Master Class, łączącym wiedzę naukową z praktycznym doświadczeniem wyniesionym z misji IGNIS. Nie obędzie się bez symbolicznych gestów. Polski astronauta przekaże przedstawicielowi każdej uczelni pamiątkową biało-czerwoną flagę, która razem z nim poleciała na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Rozmowy o kosmosie Studenci oraz uczniowie będą mogli poznać kulisy misji IGNIS i dowiedzieć się więcej na temat trzynastu polskich eksperymentów realizowanych na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Dotyczyły wielu różnych dziedzin, były to m.in.: badanie zmian ludzkiej flory jelitowej podczas krótkotrwałej misji kosmicznej; monitorowanie promieniowania na ISS w celu ochrony astronautów i elektroniki; badanie wpływu izolacji kosmicznej na zdrowie psychiczne człowieka; badanie nowoczesnych metod obniżania poziomu stresu i wspierania koncentracji w czasie wydłużonej izolacji; testowanie innowacyjnej technologii interfejsu mózg-komputer; badanie w warunkach kosmicznych innowacyjnych nanomateriałów…

uznanski-e852da6.jpeg
width: 5568
height: 3712

Nowi astronauci wybrani. NASA stawia na kobiety
type: item
date: 2025-09-24T08:32:22.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Ludzie
subject: astronauci
subject: kobiety
subject: misja na marsa
subject: nasa
description: Specjaliści z zakresu nauk ścisłych i piloci testowi – głównie z tych dwóch grup wybrano nowych astronautów NASA. Po raz pierwszy w historii to kobiety stanowią większość wśród nowych rekrutów. Do 24 Korpusu Astronautów zakwalifikowano ich aż 6.
encoded: W poniedziałek 22 września 2025 roku NASA przedstawiła światu grupę 10 nowych kandydatów na astronautów, wyłonionych w wyniku wieloetapowej selekcji. Do konkursu zgłosiło się ponad osiem tysięcy osób z całych Stanów Zjednoczonych. Jakie warunki należy spełnić, by znaleźć się wśród szczęśliwców, którzy będą mieli szansę polecieć na Księżyc, a kto wie, może również na Marsa? Co robić, by zostać astronautą NASA? Podstawowym warunkiem jest obywatelstwo USA. Od tej zasady nie ma odstępstw. Konieczny jest też tytuł magistra w dziedzinie STEM — inżynierii, naukach biologicznych, naukach fizycznych, informatyce lub matematyce. W dodatku tytuł taki musiał zostać uzyskany w jednej z akredytowanej przez NASA instytucji. Dalej robi się ciut trudniej. Wymagane trzy lata doświadczenia zawodowego nie wydają się problemem, jednak w przypadku pilotów mowa jest już o minimum 1000 godzin w roli dowódcy (Pilot-in-Command), z czego co najmniej 850 godzin na odrzutowcach o wysokich osiągach. W przypadku lekarzy czas rezydentury może zostać zaliczony do wymaganego doświadczenia. Poza tym należy przejść przez sito różnorodnych badań lekarskich mających wykazać, czy przyszły astronauta podoła fizycznie długookresowym misjom. Dziesięcioro wybrańców Kim są ci, którym udało się przejść szczegółową rekrutację, pokonać tysiące kandydatów i trafić do 24 Korpusu Astronautów? Oto oni: Ben Bailey, 38 lat, starszy chorąży sztabowy U.S. Army. Dyplomowany inżynier mechanik Uniwersytetu Wirginii. Absolwent U.S. Naval Test Pilot School, ma na swoim koncie ponad 2000 godzin lotu. Jest specjalistą testującym nowe technologie w śmigłowcach UH-60 Black Hawk i CH-47F Chinook. Lauren Edgar, 40 lat, geolożka z doktoratem uzyskanym na Caltech. Zastępczyni głównego badacza zespołu geologii Artemis III. Przez ponad 17 lat wspierała misje łazików marsjańskich. Pracowała również w U.S. Geological Survey. Adam Fuhrmann, 35 lat, major, U.S. Air Force. Jest inżynierem lotniczym i absolwentem MIT. Ma za sobą ponad 2100 …

astronaut-candidate-class-of-2025-9d08e9e.jpg
width: 7433
height: 4955

NASA i Google testują asystenta medycznego opartego na sztucznej inteligencji. Ma pomagać astronautom
type: item
date: 2025-08-24T10:14:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Technologia
subject: astronauci
subject: loty w kosmos
subject: medycyna
subject: sztuczna inteligencja
subject: Zdrowie
description: Długotrwałe i odległe misje kosmiczne wymagają nowych rozwiązań. Wśród nich jednym z kluczowych jest zapewnienie astronautom wsparcia medycznego i psychicznego. Już dzisiaj roboty wykonują standardowe zabiegi medyczne, a także precyzyjne operacje chirurgiczne, a modele językowe pozwalają na uzyskanie podstawowego wsparcia w problemach natury psychicznej. NASA wraz z Google właśnie opracowują asystentów medycznych dla misji lunarnych i marsjańskich.
encoded: Spis treści: Lekarz na orbicie Wylecz się sam Robo-doktor Można powiedzieć, że już od dłuższego czasu funkcjonujemy w świecie elektronicznych asystentów zdrowotnych. Począwszy od prostych opasek monitorujących nasz stan fizyczny – aktywność, puls, jakość snu – poprzez bardziej złożone parametry jak poziom glukozy, wskaźnik stresu czy ekspozycję na promieniowanie słoneczne. Istnieją chatboty analizujące w czasie rzeczywistym stany emocjonalne rozmówcy, a także wykorzystujące elementy terapii behawioralno-poznawczych. SI świetnie radzi sobie z rozpoznawaniem wzorców, co stanowi ogromną pomoc w szybkim rozpoznaniu rodzącego się epizodu depresji czy zaburzeń lękowych. A chociaż technologia ta rozwija się bardzo szybko, może okazać się niewystarczająca w sytuacji, gdy można liczyć tylko na siebie i na robota. Lekarz na orbicie Taki sytuacjami są na przykład wielomiesięczne wyprawy arktyczne czy długotrwałe misje kosmiczne. Aktualnie nie mamy możliwości wysyłania ludzi dalej niż na krążącą około 400 km nad naszymi głowami Międzynarodową Stację Kosmiczną. Powrót z niej, w przypadku np. zagrożenia życia załoganta, to kilka–kilkanaście godzin. Będzie to bardziej skomplikowane w przypadku misji księżycowych, gdzie sam lot będzie trwał około trzech dni. Gorzej, jeśli rozchoruje się astronauta misji marsjańskiej. Wówczas powrót na Ziemię może zabrać mu od sześciu miesięcy do roku. Na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej od ponad dekady testowane są roboty z funkcjami medycznymi. Sferyczne roboty CIMON i CIMON2 całkiem dobrze sprawdzały się w rolach robotycznych przyjaciół i wsparcia emocjonalnego. EXO-UL8 i Raven opracowane przez ekspertów z Uniwersytetu Kalifornijskiego, to systemy teleoperacyjne i egzoszkielety badane pod kątem ich zastosowania w chirurgii kosmicznej. EXO-UL8 to egzoszkielet wspomagający ruchy rąk, a Raven to system umożliwiający zdalne sterowanie narzędziami chirurgicznymi. Oba projekty są częścią badań nad możliwością przeprowadzania operacji w przes…

asystent-medyczny-841dd07.jpg
width: 1000
height: 653

Zaprojektowano statek o długości blisko 60 km. Ludzkość szykuje się do lotu w jedną stronę
type: item
date: 2025-08-20T11:13:20.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Gwiazdy
subject: loty w kosmos
description: Międzygwiezdna podróż to marzenie ludzkości, które może się spełnić… za kilkaset lat. Własnie zaprojektowano gigantyczny statek z myślą o locie do Alfa Centauri, trwającym niemal pół milenium. To nie film science-fiction, lecz realny projekt naukowców. Ale czy jesteśmy gotowi na takie wyzwanie?
encoded: Spis treści: Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Projekt Hyperion Stocznia oddalona o 1,5 mln kilometrów 16 pokoleń do celu Podróże kosmiczne, wbrew powieściom i filmom science-fiction, są skomplikowane, a wielu przypadkach niemal nierealne. Nie tylko dlatego, że przestrzeń kosmiczna jest zwyczajnie zabójcza dla naszego gatunku, ale przede wszystkim ze względu na niekompatybilność między długością ludzkiego życia, a kosmicznymi odległościami. Weźmy przykład Parker Solar Probe, która w 2024 roku osiągnęła przez krótki czas rekordową prędkość ponad 635 000 km/h (ok. 176 km/s). Gdyby jakikolwiek statek mógł utrzymać tę zawrotną prędkość przez całą podróż, dotarcie do Alfa Centauri zajęłoby mu niemal 7400 lat. A to dla naszego gatunku okres, który rozpoczął się powstaniem pierwszych wiosek, a zakończył powszechnymi systemami sztucznej inteligencji. Statki pokoleniowe rozwiązaniem dla kosmicznego transportu Właśnie dlatego, jeśli w przyszłości będziemy chcieli wysłać ludzi do innego układu gwiezdnego, być może będziemy musieli pogodzić się z tym, że dotarcie tam zajmie setki lat. Jedynym rozwiązaniem zdają się statki pokoleniowe. Koncepcja rozwijana była początkowo przez twórców SF, choć od lat 70. ubiegłego wieku jest traktowana poważnie przez naukowców. Wówczas grono znakomitych ekspertów z Brytyjskiego Towarzystwa Międzyplanetarnego stworzyło „Projekt Dedal”. To teoretyczne studium dotyczące zaprojektowania i wysłania w kosmos wielopokoleniowego, międzygwiezdnego statku kosmicznego napędzanego energią fuzji jądrowej. Projekt Dedal przewidywał budowę bezzałogowej sondy międzygwiezdnej zdolnej dotrzeć do gwiazdy Barnarda w mniej niż 50 lat. Aby osiągnąć prędkość około 12% prędkości światła, miała wykorzystywać napęd pulsacyjny oparty na mikroeksplozjach termojądrowych. Statek o masie 54 tys. ton (z czego 50 tys. ton stanowiło paliwo: deuter i hel-3) miał być dwustopniową rakietą: pierwszy stopień rozpędzałby go przez 2 lata, drugi przez kolejne 1,…

chrysalis0-062a133.png
width: 1059
height: 755

„Łaska” wylądowała z pluskiem! Polski astronauta powrócił na Ziemię
type: item
date: 2025-07-15T11:28:50.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
description: To było ekscytujące pół godziny! Najtrudniejsza część misji Ax-4, czyli powrót na Ziemię, zakończyła się pełnym sukcesem, Teraz drugiego Polaka w kosmosie czeka seria badań, mających ocenić stan zdrowia astronauty i zebrać dane o wpływie mikrograwitacji na fizjologię człowieka.
encoded: Spis treści: Wąski korytarz wejścia w atmosferę Wodowanie na Pacyfiku Witamy na Ziemi Kapsuła SpaceX Dragon Grew o imieniu „Grace” bezpiecznie doniosła czworo astronautów misji Ax-4 na Ziemię. Procedura zejścia z orbity rozpoczęła się około godziny 11 czasu polskiego. W tym czasie statek załogowy „Grace” musiał wytracić wynoszącą niemal 30 tys. km na godzinę prędkość, by kilka kilometrów nad taflą wody, w chwili, gdy miały otworzyć się pierwsze spadochrony kapsuły, prędkość wynosiła nie więcej niż 500 km/h. Hamowanie to odbywa się dzięki tzw. retrorakietom, podobnie, jak w przypadku np. lądowania łazików na Marsie. Wąski korytarz wejścia w atmosferę Przed wejściem w atmosferę konieczne było również odrzucenie elementu zwanego trunk, czyli tylnej części kapsuły, na której znajdują się m.in. panele słoneczne. Trunk ulega spaleniu w atmosferze. Najtrudniejszą i najbardziej krytyczną dla misji chwilą, jest wejście w atmosferę. Trajektoria kapsuły musi przebiegać wąskim korytarzem, a kąt wchodzenie nie może być ani zbyt łagodny, ani zbyt ostry. Wszystko dlatego, że wejście pod zbyt łagodnym kątem może zakończyć się odbiciem kapsuły od atmosfery, za to zbyt ostry kąt może doprowadzić do spalenia się statku w atmosferze. View oEmbed on the source website W tym wypadku wszystko udało się idealnie. Około 11.15 kontrola naziemna utraciła kontakt z załogą. Jednak nie jest to nic dziwnego. Rozgrzane do niemal 2000 stopni C powietrze zmienia się w plazmę. Ta otacza statek, a astronauci, którzy w tej chwili patrzą w okno, mają wrażenie, że kapsuła płonie. Właśnie plazma zakłóca kontakt radiowy z załogą. Wodowanie na Pacyfiku Na szczęście większość tego żaru biorą na siebie nowoczesne powłoki ablacyjne, które sublimując, odprowadzają ciepło od statku. W chwili otwarcia spadochronów, najpierw stabilizujących, następnie czterech głównych, wszyscy odetchnęli. Teraz czekało nas już tylko wodowanie, które jest stosunkowo bezpieczną procedurą. Grace osiadła na Pacyfiku, w pobliżu wybrze…

Zrzut-ekranu-2025-07-15-123227-363faf8.png
width: 1214
height: 622

Polski astronauta i jego poranna kawa. „Dzisiejsza to jutrzejsza”
type: item
date: 2025-07-02T13:45:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: – Bądźcie wytrwali, wielkie cele osiąga się nie tygodniami, tylko latami – takie słowa dr Sławosz Uznański-Wiśniewski skierował z orbity do dzieci i młodzieży. Za nami pierwsze łączenia z Międzynarodową Stacją Kosmiczną (ISS).
encoded: Spis treści: Co widać z cupoli? Kosmiczna woda Kosmiczne inspiracje Punktualnie o godzinie 11.45 do osób zgromadzonych w Centrum Nauki i Techniki EC1 w Łodzi dotarły słowa wypowiedziane po polsku z niskiej orbity ziemskiej. – Słyszę was głośno i wyraźnie. Podczas pierwszego z planowanych czterech połączeń z orbity, dr Sławosz Uznański-Wiśniewski wykonał trzy zaproponowane przez młodzież eksperymenty oraz odpowiedział na cztery wytypowane pytania od młodych ludzi. Co widać z cupoli? Weronika zapytała naszego drugiego astronautę jak zmieniło się jego postrzeganie Ziemi po zobaczeniu jej z kosmosu. – Mam dużo refleksji na ten temat. Najsilniejsze było pierwsze wrażenie. Po dotarciu na ISS załoga kazała nam zamknąć oczy, po czym każda kolejna osoba była wprowadzana do cupoli – wielkiego okna na ISS. Dopiero tam mogliśmy otworzyć oczy. Co zobaczyłem? Piękno naszej planety, cienką warstwę atmosfery, która ją chroni. To było niezwykłe przeżycie. Natomiast Janek chciał dowiedzieć się, jak warunki mikrograwitacji wpływają na rutynę dnia i na sen. – Musiałem się zaadoptować do tego miejsca, nauczyć się przemieszczać po stacji. Trudno było mi spać, ponieważ moje ciało nie dotykało niczego. Po prostu pływałem. Od kilku nocy śpię nieźle. Wstajemy o 6 rano, godzinę później zaczynamy pracę. Nasze obowiązku kończą się około 20. Idziemy spać między 21 a 22, by mieć siły na kolejny, pełen pracy dzień. Również do kwestii funkcjonowania w mikrograwotacji odniosła się Weronika pytając, jakie zjawisko najbardziej zaskoczyło Sławosza Uznańskiego-Wiśnewskiego po wejściu na pokład ISS. – Poruszanie się, możliwość pracy w każdej orientacji. Mogę obrócić się „głową w dół”, a wraz z tym w mojej głowie obraca się cała stacja kosmiczna. Niesamowite jest to, jak szybko ludzki mózg przystosowuje się do tego, co widzimy – komentował. Kosmiczna woda Wyjątkowo ciekawym pytaniem było to zadane przez Piotra, który chciał dowiedzieć się co dzieje się z odpadami na ISS. – Są segregowane, jednak inaczej n…

Extreo-Technologies-327621a.jpeg
width: 2048
height: 1365

Misja IGNIS wykonana w 29,4 proc. Jutro czeka nas pierwsze łączenie z polskim astronautą
type: item
date: 2025-07-01T11:51:31.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
description: Polski astronauta na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej nie próżnuje – prowadzi eksperymenty, przygotowuje lekcje i szykuje się do transmisji z uczniami z Polski. Oto co dziś dzieje się na pokładzie ISS.
encoded: Spis treści: Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Jakie eksperymenty prowadzi dr Uznański na pokładzie ISS? Jak astronauci trenują umysł i testują dźwięk w przestrzeni kosmicznej? Lekcje z orbity i testy materiałów przyszłości. Co dziś robi polski astronauta? Polski astronauta połączy się z uczniami. Gdzie i kiedy oglądać transmisję? Jutro minie tydzień od momentu, gdy rakieta SpaceX Falcon 9 wyniosła statek Dragon Crew „Grace” w kierunku Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Od chwili zadokowania do tego ponadnarodowego orbitalnego laboratorium, nikt z członków załogi Ax-4 nie próżnował. Każdy z załogantów przeprowadził już szereg eksperymentów, a Peggy Whitson, która ma tytuł doktora biochemii i przed wstąpieniem do kadry astronautycznej NASA pracowała badawczo w Johnson Space Center NASA, zajmuje się eksperymentem „Cancer in LEO”, rejestrując obrazy organoidów nowotworowych w warunkach mikrograwitacji. Jak organoidy pomagają w badaniach nad rakiem w kosmosie? Organoidy to trójwymiarowe, hodowane w laboratorium miniaturowe struktury komórkowe, które naśladują budowę i funkcje prawdziwych narządów (organów) w ludzkim lub zwierzęcym ciele. Powstają z komórek macierzystych, najczęściej pluripotencjalnych – zdolnych do różnicowania się w różne typy komórek. W odpowiednich warunkach komórki te samoorganizują się, tworząc trójwymiarowe struktury przypominające np. mini jelito, mini mózg, mini wątrobę itp. Choć nie są pełnoprawnymi organami, zachowują wiele ich kluczowych cech fizjologicznych i funkcjonalnych. Prowadzone przez Peggy badanie ma pomóc naukowcom zrozumieć, jak zachowuje się rak w przestrzeni kosmicznej. Realizowane jest we współpracy ze Sanford Stem Cell Institute, a jego celem jest wsparcie rozwoju leku Rebecsinib, który w testach przeprowadzonych w przestrzeni kosmicznej wykazał się skutecznością przewyższającą istniejące metody leczenia. Obecnie Rebecsinib, który uzyskał status nowego leku badanego (IND) zatwierdzonego przez amerykańską…

update-z-ISS-slawosz-6e1bbd4.png
width: 900
height: 600

Od szczypiorku do kosmosu. Jak przygotować jedzenie dla astronautów?
type: item
date: 2025-05-24T07:15:53.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Smaki świata
subject: Traveler
subject: astronauci
subject: jedzenie
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: stacja kosmiczna
description: Wyżywienie astronautów na misjach kosmicznych wcale nie jest proste. Żywność musi być nie tylko zdrowa i odżywcza, ale też sterylna, łatwa do przechowywania i przygotowania. NASA ma całą długą listę warunków, jakie musi spełnić jedzenie, które może zostać wysłane na Międzynarodową Stację Kosmiczną. A polska firma spełniła je wszystkie.
encoded: Spis treści: Kosmiczna kuchnia Narodowy bonus food Od Himalajów aż do orbity ziemskiej John Young, astronauta misji Gemini 3 z 1965 roku, tak nie cierpiał wyciskanych z tubek past, jakimi żywili się pierwsi astronauci, że przemycił na pokład statku kosmicznego kanapkę z wołowiną. Ten, wydawałoby się, niewinny żart wywołał poważną konsternację w NASA. Wszystko dlatego, że w warunkach mikrograwitacji okruszki chleba i innego pożywienia mogą swobodnie unosić się w kabinie, zagrażając sprzętowi elektronicznemu lub powodując zagrożenie dla załogi. Po tym, jak określiła to prasa, „incydencie kanapkowym” NASA wprowadziła ścisłe procedury związane z żywnością w trakcie misji. W okresie programu Apollo (1968–1972) astronauci mieli nieco większy wybór pożywienia. W zestawach spożywczych pojawiła się m.in. jajecznica, gulasz czy napoje w proszku. Ci, którzy latali promami kosmicznymi, mieli nawet podgrzewacze umożliwiające zjedzenie ciepłego posiłku. Jednak przygotowanie pożywienia na krótkie, kilkudniowe misje to jedno, a karmienie astronautów przebywających w kosmosie wiele miesięcy – to drugie. Kosmiczna kuchnia W tym wypadku konieczna była żywność możliwie lekka, łatwa do przechowywania i przyrządzenia, niepsująca się i po prostu smaczna. Konkretny smak jest o tyle istotny, że mikrograwitacja wpływa na układ krążenia i śluzówki nosa. Właśnie ten efekt sprawia, że astronauci preferują ostre smaki, a jednym z ulubionych dodatków do jedzenia jest sos tabasco. W tej chwili każdy gram żywności, jaki dociera na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS), musi spełniać cały długi szereg obostrzeń. Najważniejsze jest zapewnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego. To oznacza, że żywność musi być sterylna, wolna od obecności Clostridium botulinum, salmonelli i innych zagrożeń. Niedozwolone są surowe jaja, niepasteryzowane produkty mleczne, a zamiast chleba używa się tortilli, która nie pozostawia okruszków. Wszystkie dania muszą być hermetycznie zapakowane i możliwe do przechowywania prz…

kosmiczne-jedzenie-LYOFOOD-c3ddd82.jpg
width: 2500
height: 2000

Astronauci pechowego Starlinera wracają na Ziemię po dziewięciu miesiącach na orbicie
type: item
date: 2025-03-18T15:00:13.000Z
subject: Kosmos
subject: astronauci
description: Dwoje amerykańskich astronautów, którzy przebyli na Międzynarodową Stację Kosmiczną na pokładzie statku załogowego Boeing Starliner w czerwcu ubiegłego roku, właśnie zakończyli swój wymuszony pobyt w kosmosie. Na Ziemię zabrała ich kapsuła SpaceX Dragon Crew o nazwie „Freedom”. Lądowanie na wodach Zatoki Meksykańskiego zaplanowano na wtorek 18 marca, na około 23 czasu środkowoeuropejskiego.
encoded: Spis treści: Program załogowych lotów kosmicznych Trudny powrót do domu Co dalej ze Starlinerem? Kosmiczna odyseja dwojga emerytowanych astronautów NASA nareszcie dobiega końca. To, co miało być krótkim, dziewięciodniowym wypadem na stację orbitalną i z powrotem, w wyniku problemów ze statkiem załogowym Boeinga przerodziło się w wyjątkowo długą i niezaplanowaną misję kosmiczną. Program załogowych lotów kosmicznych Przypomnijmy, że Butch Wilmore oraz Sunita Williams zostali zakontraktowani przez Boeinga do odbycia pierwszego załogowego lotu rozwijanej przez firmę kapsuły Starliner. Jest to drugi – obok działającego Dragona SpaceX – statek załogowy zakontraktowany przez NASA w ramach programu Commercial Crew Program. Statek został po raz pierwszy zaprezentowany już w 2010 roku. Wówczas Boeing przekonywał, że kapsuła stanie się operacyjna już w 2015 roku. Te optymistyczne wizje rozwiewały się jedna po drugiej. Sam program napotkał ogromne opóźnienia, a jego koszt rósł z miesiąca na miesiąc. Wreszcie, po dwóch niezbyt udanych testach orbitalnych, firma zdecydowała się postawić wszystko na jedną kartę i wykonać test załogowy. Zaplanowany na 7 maja ubiegłego roku test był kilkukrotnie przesuwany ze względów technicznych oraz tych wynikających z problematycznej pogody. 5 czerwca 2024 Starliner z dwojgiem załogantów na pokładzie wystartował w kosmos na szczycie rakiety nośnej Atlas V. Lot był problematyczny. Media donosiły o wyciekach helu, awarii uległo też pięć z 28 silników. Na szczęście doświadczonym astronautom udało się bezpiecznie zadokować do ISS, choć nawet tutaj nie obyło się bez problemów. Silniki odrzutowe Starlinera zawiodły podczas dokowania, budząc obawy co do zdolności statku do przetransportowania astronautów z powrotem do domu. Trudny powrót do domu Po trzech miesiącach rozważań i prób naprawienia kapsuły na orbicie NASA ostatecznie zdecydowała o odesłaniu kapsuł na Ziemię bez pasażerów. Jednak zorganizowanie powrotu samych astronautów nie było już takie p…

Pechowi-astronauci-cddb9ba.jpg
width: 5211
height: 3467

Poznajcie Endurance. Nowy łazik księżycowy NASA ma przetrwać ekstremalne warunki
type: item
date: 2024-12-20T09:27:28.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: Nauka
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: łaziki
subject: nauka
subject: roboty
description: Amerykańska agencja kosmiczna NASA pracuje nad nowoczesnym łazikiem Endurance. Ma przemierzać powierzchnię Księżyca i zmierzyć się ekstremalnymi temperaturami. Być może pojazd już za kilka lat będzie towarzyszyć amerykańskim astronautom.
encoded: Spis treści: Przekraczanie granic technologicznych Nowoczesna technologia przy produkcji Endurance Znaczenie naukowe Endurance Chociaż sztandarowa misja NASA Mars Sample Return, która zakłada dostarczenie na Ziemię próbek marsjańskiej gleby zebranych przez łazika Perseverance ma problemy, amerykańska agencja planuje już kolejną, analogiczną misję. Tyle, że nieco bliżej naszej planety. Mowa o Endurance, misji, której celem jest zebranie próbek z wielu kluczowych lokalizacji Południowego Basenu Aitken (ang. SPA) – ogromnego obszaru o średnicy ponad 2000 kilometrów, a zarazem największego basenu uderzeniowego na Księżycu. Zebrane próbki mają posłużyć do badań naukowych zarówno na miejscu, jak i w ziemskich laboratoriach. Misja ma być realizowana w jednym z dwóch wariantów: Endurance-R (Robotic) – próbki byłyby dostarczane do robota powrotnego Earth Return Vehicle (ERV). Endurance-A (Astronaut) – próbki byłyby przekazywane bezpośrednio astronautom programu Artemis w pobliżu południowego bieguna Księżyca, którzy analizowaliby je na miejscu przed wysyłką na Ziemię. Przekraczanie granic technologicznych Budowa Endurance to projekt o niespotykanym dotąd stopniu skomplikowania. Jak zauważa James Keane z Laboratorium Napędu Odrzutowego Centrum NASA (JPL), Endurance ma pokonać około 100 razy większą odległość niż obecny lider eksploracji – łazik marsjański Perseverance. Nowy łazik księżycowy poruszając się w trybie autonomicznym, może pokonywać nawet dwa kilometry w godzinę. A choć dla nas – dwunożnych – to pestka, to w przypadku łazików planetarnych mówimy o prędkości godnej Formuły 1. Dodatkowo, Endurance będzie w stanie zebrać około 200 razy więcej próbek i poruszać się nocą, co czyni tę misję wyjątkową w historii eksploracji planetarnej. Keane podkreśla, że autonomia łazika będzie kluczowa dla jego sukcesu. Endurance ma działać w ekstremalnych warunkach termicznych i oświetleniowych, poruszając się z maksymalną prędkością, która będzie dziesięciokrotnie wyższa niż w przypa…

endurance-7b2b193.jpeg
width: 1200
height: 675

Nauka prosto z orbity. Jak wygląda program edukacyjny stworzony wokół polskiej misji kosmicznej na ISS?
type: item
date: 2024-10-25T09:49:29.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: Edukacja
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: polska
subject: szkoła
subject: uczniowie
description: Lekcje prosto z pokładu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, konkursy, łączenie się z dziećmi w paśmie fal krótkich, całkiem spora dawka prawdziwej inżynierii, ale także propozycje z obszaru nauk ścisłych i sztuki. Anna Bukiewicz-Szul, koordynatorka zespołu ds. edukacji polskiej misji na ISS, zdradza nam elementy ogólnopolskiego programu, który ma zachęcić młodych ludzi do obrania kosmicznej ścieżki kariery.
encoded: Spis treści: Kompleksowe działania edukacyjne Lekcje prosto z orbity Między teorią a praktyką Od oficjalnego ogłoszenia polskiej misji naukowo-technologicznej na Międzynarodową Stację Kosmiczną minął już ponad rok. W czasie, gdy astronauta projektowy Europejskiej Agencji Kosmicznej dr Sławosz Uznański przechodzi kolejne szkolenia, w Polsce trwają prace nad wykorzystaniem misji kosmicznej m.in. do celów edukacyjnych. Polscy uczniowie będą mieli niebywałą szansę – zaproponowane przez nich doświadczenia mogą zostać przeprowadzone przez astronautę w trakcie misji na ISS. Wezmą też udział w lekcjach prosto z orbity i wzmocnią swoje kompetencje inżynieryjne. – Od momentu mianowania mnie przez Ministra Rozwoju i Technologii koordynatorką zespołu ds. edukacji wiedziałam, że czeka nas bardzo trudne, ale niepowtarzalne, wręcz historyczne zadanie. Że nie możemy iść na łatwiznę i sięgnąć po znane, regularnie wykorzystywane na lekcje o tematyce kosmicznej pomysły. Musimy przygotować coś wyjątkowego. Coś równie ważnego jak to, że drugi Polak w historii poleci w kosmos – mówi Anna Bukiewicz-Szul. Kompleksowe działania edukacyjne Podkreśla, że myśląc o prowadzeniu realnej edukacji kosmicznej trzeba działać kompleksowo. Wszystko, co jest związane z kosmosem, wymaga współpracy i umiejętności wielu ludzi o różnym wykształceniu i możliwościach. Tak samo program edukacyjny nie może skupiać się jedynie na fizyce, astronomii czy inżynierii. Nie może być też skierowany jedynie do uczniów szkół podstawowych. Dlatego został zaprojektowany dla uczniów wszystkich stopni edukacji przejawiających różnorodne talenty. Jest też część dla nauczycieli. – To oczywiście nie oznacza, że takie dziedziny jak fizyka czy inżynieria nie są ważne. Są wręcz krytycznie ważne. Ale kosmos potrzebuje też prawników, menedżerów, biologów, botaników, ekspertów z zakresu materiałoznawstwa, informatyków i całej wielkiej rzeszy innych specjalistów. Dlatego to, co przygotowujemy, powinno w jakimś aspekcie być ciekawe dla…

su2-4b40d02.jpg
width: 2048
height: 1365

Astronauci misji Artemis III będą chodzić po Księżycu w skafandrze kosmicznym od Prady
type: item
date: 2024-10-17T12:00:11.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: księżyc
subject: loty w kosmos
subject: nasa
description: W Mediolanie, światowej stolicy mody, trwa właśnie Międzynarodowy Kongres Astronautyczny (IAC). Nie przypadkiem właśnie w czasie tego wydarzenia pokazano skafandry kosmiczne, które zostaną wykorzystane w trakcie misji księżycowej Artemis III. Powstały dzięki wyjątkowej współpracy specjalistów od luksusowego krawiectwa oraz eksploracji kosmosu.
encoded: Skafander do zadań specjalnych Z wybiegu w kosmos Kontrakt z NASA W środę 16 października, w trakcie Międzynarodowego Kongresu Astronautycznego w Mediolanie, Axiom Space i Prada po raz pierwszy zaprezentowały szerokiej publiczności projekt skafandra kosmicznego Axiom Extravehicular Mobility Unit. Skafander, nazywany skrótowo AxEMU, zostanie wykorzystany w misji NASA Artemis III. Extravehicular Mobility oznacza, że będzie to jednoosobowy, osobisty statek kosmiczny, używany do aktywności poza stacją kosmiczną lub innym pojazdem. – Przełamaliśmy schemat. Partnerstwo Axiom Space-Prada ustanowiło nowy fundamentalny model współpracy międzybranżowej – powiedział w trakcie prezentacji Matt Ondler, prezes Axiom Space. – Nasze doświadczone zespoły zredefiniowały rozwój skafandrów kosmicznych, wytyczając nowe ścieżki dla innowacyjnych rozwiązań i stosując najnowocześniejsze podejście do projektowania – dodał. Skafander do zadań specjalnych O tej niezwykłej współpracy napisaliśmy już w rok temu. Informowaliśmy wówczas, że skafander kosmiczny AxEMU, wedle zapowiedzi obu firm, ma umożliwić astronautom eksplorację kosmosu, łącząc technologie NASA z nowoczesnym designem. Projekt ma być oparty na sprawdzonej konstrukcji skafandra kosmicznego NASA Exploration Extravehicular Mobility Unit (xEMU). Zapewni jednak astronautom lepszą ochronę przed warunkami środowiskowymi i elastyczność niezbędną do pracy na Księżycu. Jak przekonują twórcy, dzięki wykorzystaniu innowacyjnych technologii nowe skafandry umożliwią szerszy zakres eksploracji powierzchni Księżyca niż kiedykolwiek wcześniej. Podczas prac rozwojowych Axiom Space używał ciemnej warstwy wierzchniej wyłącznie do celów pokazowych, aby ukryć zastrzeżoną technologię skafandra. Jednak skafander kosmiczny noszony na powierzchni Księżyca zostanie wykonany z białego materiału. Biały kolor będzie odbija ciepło i ochroni astronautów przed ekstremalnie wysokimi temperaturami oraz pyłem księżycowym. Z wybiegu w kosmos – Przekraczanie ogranicz…

https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/10/AxEMUPradaSpacesuitMockup20241007085AxEdit-3cc1122.jpg
width: 1920
height: 1080

Kosmos uczy pokory. Ale daje też galaktyczne możliwości – mówi astronautka dr Peggy Whitson
type: item
date: 2024-09-16T09:19:09.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Kosmos
subject: astronauci
subject: badania naukowe
subject: loty w kosmos
subject: międzynarodowa stacja kosmiczna
subject: nauka
description: Ma 64 lata i długi ciąg rekordów kosmicznych na swoim koncie. Będzie dowodziła misją Axiom4, w której na orbitę poleci polski astronauta Sławosz Uznański. Rozmawiamy z dr Peggy Whitson, kobietą przełamującą wszelkie, nie tylko kosmiczne, bariery.
encoded: Spis treści: Życie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Polak poleci na ISS Inspiracja dla kobiet Masz na koncie wiele rekordów. Od bycia astronautką, która łącznie spędziła prawie dwa lata na orbicie, przez dwukrotne dowodzenie Międzynarodową Stacją Kosmiczną, po bycie najstarszą kobietą, która okrążyła Ziemię. A teraz pracujesz w Axiom Space. Istnieje wyzwanie, którego się nie podejmiesz? Wyzwanie jest okazją do rozwoju i do nowych odkryć. Krokiem naprzód w naszym dążeniu do rozszerzenia obecności ludzkości poza Ziemią. Jestem naprawdę dumna, że mogę być tego częścią. Czas, jaki spędziłam na orbicie, dowodzenie Międzynarodową Stacją Kosmiczną (ISS) czy kierowanie Biurem Astronautów NASA były niesamowitymi doświadczeniami. Pozwoliły przesunąć granice tego, co znane, ale przede wszystkim tego, co możemy osiągnąć jako ludzkość. Teraz, w Axiom Space, cieszy mnie możliwość przyczynienia się do rozwoju komercyjnej eksploracji kosmosu i rozszerzenia globalnego dostępu do przestrzeni kosmicznej. Życie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej Zawsze fascynowały mnie spacery kosmiczne, choć jestem pewna, że konieczność wyjścia poza ISS by mnie całkowicie sparaliżowała. A co ty czułaś zakładając skafander kosmiczny i wiedząc, że zaraz opuścisz stację? W momencie, gdy zakładałam skafander, ogarniała mnie mieszanka podniecenia i strachu. Zdecydowanie jest dreszczyk emocji, gdy wychodzisz ze śluzy powietrznej, ale jest też poczucie ogromnej odpowiedzialności za jak najbardziej precyzyjne wykonanie każdego zadania. Już sama presja, aby wykonać zadanie w trudnych warunkach kosmicznych, w jednoosobowym statku kosmicznym, jakim jest skafander, jest ogromna. Dlatego skupiamy się na tym, co musimy zrobić. Ale w tych krótkich chwilach, gdy możesz na moment oderwać się od zadania, świadomość przebywania w otwartym kosmosie jest przytłaczającym i budzącym pokorę doświadczeniem. Uświadamiam sobie wówczas, że jestem częścią czegoś o wiele większego, czym jest wyjście ludzkości poza naszą maci…

Peggy-Whitson-8267a96.jpg
width: 3108
height: 1554

Odbyły się pierwsze w historii badania archeologiczne w kosmosie. I to niedaleko Ziemii
type: item
date: 2024-08-08T10:00:34.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: Kosmos
subject: National Geographic Site
subject: archeologia
subject: astronauci
subject: kosmos
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Wolny czas
description: Pierwsze w historii badania archeologiczne w kosmosie przeprowadziła załoga Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Cel analiz astronautów może zaskoczyć. Tak jak i miejsce przełomowych badań. Co wiemy o kolejnym kroku dla ludzkości?
encoded: W tym artykule: Archeologia wkracza na ISS Fotograficzne wykopy archeologiczne Wyniki „wykopalisk” na stacji ISS Badania archeologiczne w kosmosie – kto był pierwszy? Międzynarodowa Stacja Kosmiczna (ISS) to najpotężniejsza struktura umieszczona przez ludzi w kosmosie. Jej główna część powstała w latach 1998-2011. Potem konstrukcja ulegała zmianom. Ostatni moduł ISS, UM Prichal, trafił z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie w listopadzie 2021 roku. Do tej pory było tam 270 osób z 23 krajów. Warto jednak zaznaczyć, że ISS nie jest wcale zbyt odległa od Ziemi. To dystans zaledwie około 400 km, czyli tyle, co w linii prostej z Warszawy do Koszalina. Archeologia wkracza na ISS Na łamach czasopisma naukowego „PLOS One” ukazała się właśnie publikacja, w której – zdaniem jej autorów – zaprezentowano pierwsze w historii badania archeologiczne przeprowadzone w kosmosie. Odbyły się właśnie na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Na czym polegały i co było ich celem? Jak zwracają uwagę naukowcy, wywiady z członkami załogi mogą ujawnić, w jaki sposób ludzie przystosowują się do nowego środowiska obejmującego izolację, zamknięcie i mikrograwitację. Ale nie wszystkie informacje można pozyskać w ten sposób. Z pomocą przyszła archeologia. Otóż archeologia to zespół technik. Co prawda kojarzymy ją z wykopaliskami, ale to tylko jedna z jej rozlicznych metod. W przypadku ISS oczywiście nie kopano. Posłużono się czymś innym. Badaczy ciekawiło to, w jaki sposób załoganci przystosowywali przestrzeń, w której żyją. Archeolodzy chcieli zrozumieć, jak astronauci faktycznie korzystają z obszarów na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Fotograficzne wykopy archeologiczne Na ISS nie było archeologów. Ci poprosili astronautów o „otwarcie” fotograficznych wykopów archeologicznych. Załoganci byli prowadzeni m.in. przez prof. Justina Walsha z Uniwersytetu Chapmana w Kalifornii, który określa siebie jako archeologa kosmosu. Archeolodzy poprosili załogę ISS o udokumentowanie sześciu lokalizacji …

odbyly-sie-pierwsze-w-historii-badania-archeologiczne-w-kosmosie-i-wcale-nie-tak-daleko-5195028.png
width: 1200
height: 630