National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2026-08-23T09:27:07.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Bamberg to jedno z najpiękniejszych miast Niemiec. Wojna niemal go nie tknęła
items: Wygląda, jakby wyrastało z brzegu oceanu. Norwegia otworzy niezwykłe centrum wielorybów
items: Ten anioł ma twarz Boba Dylana. Niezwykła tajemnica średniowiecznej katedry
items: Włoskie miasto na wulkanicznej skale. Pod ulicami kryje się drugi, podziemny świat
items: Z dna starorzecza Wisły na salę wystawową. Unikatowa szkuta czerska trafi do muzeum
items: Niezwykły pałac, w którym odbyło się najbardziej tajemnicze wesele roku. Kiedyś bywał tu Winston Churchill
items: Renesansowy Rzym wyrósł z antycznych ruin. Tak odkrywano przeszłość Wiecznego Miasta
items: To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Kraina Otwartych Okiennic zachwyca wyjątkową architekturą
items: Tajemnica Czerwonej Piramidy. Czy wokół Dahszur odkryto potężne zapory wodne?
items: To podobno najbrzydsze miasto Europy. Wygląda jak plan dystopijnego filmu
items: Ogień na cześć „Żelaznego Kanclerza”. Tajemnicza historia dawnych niemieckich wież w obecnej Polsce
items: Pałac Kultury i Nauki nie przestaje budzić emocji. Tak powstała najsłynniejsza budowla PRL
items: Gdynia na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO! Mamy jeden z najważniejszych zabytków architektury XX wieku
items: Plac Świętego Piotra zachwyca od stuleci. Każdy z tamtejszych detali ma znaczenie
items: W Holandii powstaje „nowy cud świata”. Ten budynek ma stać się ekologicznym fenomenem
items: Czy Warszawa stworzyła najlepszą publiczną przestrzeń Europy? Stolica w finale prestiżowej nagrody
items: Polski dom na Antarktyce jest już niemal gotowy. Wygląda jak statek unoszący się nad ziemią
items: Wzgórze Lecha w Gnieźnie odsłania kolejne tajemnice. Czy właśnie tam mieszkał Mieszko I?
items: Ten plac miał symbolizować „niebiański spokój”. W 1989 roku świat zobaczył czołgi
items: Czy najdłuższy dworzec Europy zostanie uratowany? W Aleksandrowie Kujawskim trwa batalia o rewitalizację
items: Zwiedzanie pałacu i tajemniczego parku w Sintrze
items: Nowa atrakcja na krakowskim Rynku. Mieszkańcy wybrali spokój i szum wody
items: Tajemnica trwałości Wielkiej Piramidy. Jak przetrwała 4600 lat? Nowe odkrycia
items: Mona Lisa przeprowadza się do nowego domu. Będzie można ją zobaczyć bez odwiedzania Luwru
items: Fryderyk II stworzył kameralny azyl. Dziś Sanssouci to klejnot europejskiego rokoko

Bamberg to jedno z najpiękniejszych miast Niemiec. Wojna niemal go nie tknęła
type: item
date: 2026-08-23T09:26:16.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: miasta
subject: niemcy
subject: zabytki unesco
description: Bamberg należy do najlepiej zachowanych średniowiecznych miast w Niemczech. Ocalony od wojennej pożogi, do dziś zachwyca nietypowym układem architektonicznym i licznymi zabytkami, które nie są jedynie częścią ekspozycji muzealnej, a stanowią autentyczny element tamtejszej codzienności. Czym zachwyca Bamberg? Na to i inne pytania odpowiadamy poniżej.
encoded: Spis treści: Frankoński Rzym Wyjątkowa struktura przestrzenna Bamberg podczas II wojny światowej Architektoniczny majstersztyk W przeciwieństwie do wielu europejskich miast, których historyczne centra zostały bezpowrotnie wymazane przez zawirowania XX wieku, niemiecki Bamberg jawi się jako architektoniczny cud przetrwania. W 1993 roku historyczne centrum miasta wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Frankoński Rzym Bamberg jest usytuowany w północnej części Bawarii, w malowniczym regionie Górnej Frankonii. Granice miasta rozciągają się w dolinie Regnitz, jednak to nie sama rzeka, a specyficzne ukształtowanie terenu decyduje o jego wyjątkowym charakterze. Bamberg, podobnie jak starożytna stolica imperium, został wzniesiony na siedmiu wzgórzach. Właśnie temu zawdzięcza swój charakterystyczny przydomek – „Frankoński Rzym”. Należy podkreślić, że wzgórza, o których mowa, nie są jedynie elementem rzeźby terenu. Każde z nich zostało w toku dziejów „ukoronowane” potężną budowlą sakralną lub obronną, stanowiąc wizualną manifestację władzy, wiary i potęgi gospodarczej. Topograficzna mapa miasta obejmuje następujące wzniesienia: Domberg (Wzgórze Katedralne), Michaelsberg (Góra św. Michała), Kaulberg, Stefansberg (Wzgórze św. Stefana), Jakobsberg (Wzgórze św. Jakuba), Altenburg (Wzgórze Zamkowe), Abtsberg (Wzgórze Opackie). Wyjątkowa struktura przestrzenna Ewolucja urbanistyczna doprowadziła do wykształcenia się w Bambergu trójdzielnej struktury przestrzennej, która przetrwała do czasów współczesnych w niemal nienaruszonej formie. Jej pierwszym elementem jest Bergstadt, czyli zlokalizowane na wspomnianych wzgórzach Miasto Biskupie. Od XI wieku aż do roku 1802, czyli do momentu sekularyzacji, stanowiło ono centrum władzy potężnej diecezji bamberskiej. To tam wznoszono monumentalne pałace, klasztory i świątynie, mające świadczyć o potędze religijnej i bliskich relacjach z władzą cesarską. Drugą strefą jest Inselstadt, czyli Miasto Wyspowe. Znajduje się nieco niżej, w dol…

bamberg-940832b.jpg
width: 1472
height: 1200

Wygląda, jakby wyrastało z brzegu oceanu. Norwegia otworzy niezwykłe centrum wielorybów
type: item
date: 2026-08-22T08:44:06.000Z
creator: Gabriela Celińska
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: nauka
subject: norwegia
subject: wieloryby
description: Norweska wyspa Andøya jest jednym z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji wielorybów na wolności. Właśnie tam powstaje nowoczesne centrum edukacji o największych mieszkańcach oceanów, które połączy naukę, sztukę, architekturę i historię. Już niedługo będzie można zobaczyć je na własne oczy.
encoded: Norwegia to jedno z najlepszych miejsc na świecie do obserwacji wielorybów, zwłaszcza jej północna część. Jest dzika, piękna i wciąż wydaje się nieujarzmiona. Jednak to właśnie tam, na jednej z wysp, zdecydowano się stworzyć miejsce inne niż wszystkie. To architektoniczne dzieło powstające w zgodzie z surowym krajobrazem, które ma stać się jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o wielorybach i ich roli w oceanicznym świecie. Północna Norwegia. Idealny punkt obserwacji wielorybów Wybrzeże Andenes na wyspie Andøya to miejsce położone na północy Norwegii, na styku lądu i otwartego Atlantyku. Zaledwie około 10 kilometrów od brzegu znajduje się podwodny kanion Bleiksdjupet, znany również jako Bleik Canyon, który sprawia, że głębokie wody bogate w składniki odżywcze znajdują się wyjątkowo blisko lądu. A tam, gdzie pojawia się plankton, ryby i głębokie morskie życie, pojawiają się także wieloryby. W przeciwieństwie do wielu innych miejsc, w okolicach Andøya można obserwować wieloryby przez cały rok. To dlatego Andenes uchodzi za jedną z najlepszych lokalizacji na świecie do ich obserwacji. Już w latach 80. organizowano tutaj pierwsze wycieczki, dzięki którym można było zobaczyć wieloryba na własne oczy. Teraz właśnie w jednym z najważniejszych punktów ich obserwacji w Europie powstaje The Whale – centrum w całości poświęcone największym mieszkańcom oceanów, łączące naukę, sztukę oraz naturę. Dzieło sztuki zdefiniowane przez morze i ląd Pomysł na zbudowanie przestrzeni poświęconej wielorybom i ich życiu pojawił się po raz pierwszy w 2014 roku. Jednym z najważniejszych kroków w jego realizacji był międzynarodowy konkurs projektowy, który odbył się w 2019 roku. To właśnie wtedy zdecydowano, że za projekt i wizję architektoniczną The Whale będzie odpowiadać duńskie studio Dorte Mandrup. Już sam plan centrum oraz jego wizualizacje robią duże wrażenie. Bezpośrednią inspiracją do ich powstania był surowy krajobraz północnej części wyspy – górskie szczyty, torfowiska, mokradła, sk…

the-whale-andoya-d53ce19.jpg
width: 2813
height: 1875

Ten anioł ma twarz Boba Dylana. Niezwykła tajemnica średniowiecznej katedry
type: item
date: 2026-08-16T06:24:49.000Z
creator: Michał Szczepaniak
subject: Historia
subject: architektura
subject: katedra
subject: muzyka
subject: norwegia
subject: zabytki
description: Na szczycie jednej z wież katedry Nidaros w Trondheim stoi archanioł Michał. Jego twarz nie przypomina jednak średniowiecznego świętego, lecz jednego z najsłynniejszych muzyków XX wieku. Rzeźbiarz świadomie nadał mu rysy Boba Dylana. Aby zrozumieć, dlaczego to zrobił, trzeba cofnąć się do czasów wikingów, krwawych walk o tron Norwegii i narodzin kultu św. Olafa.
encoded: Spis treści: Wikiński król, który chciał zjednoczyć Norwegię Knut Wielki rzuca wyzwanie Olafowi Bitwa, która stworzyła świętego Nad grobem Olafa wyrosła monumentalna katedra Reformacja zakończyła epokę pielgrzymów Pożary niemal zniszczyły świątynię Dlaczego archanioł Michał ma twarz Boba Dylana? Kiedy na Półwyspie Iberyjskim rozwijał się kult św. Jakuba Apostoła w Santiago de Compostela, skandynawscy chrześcijanie wędrowali do ówczesnej stolicy Norwegii. W Nidaros, czyli dzisiejszym Trondheim, wzniesiono kościół nad grobem św. Olafa Haraldssona. Kult wikińskiego króla rozwijał się aż do przyjęcia w Skandynawii protestantyzmu. Trawiona przez liczne pożary katedra jest dziś pełna neogotyckich rzeźb i detali powstałych w XIX i XX wieku. Dlaczego jednak anioł stojący na północno-zachodniej wieży ma twarz Boba Dylana? Wikiński król, który chciał zjednoczyć Norwegię Urodzony około 995 roku Olaf Haraldsson żył w okresie, gdy w Norwegii trwał proces formowania państwowości. Towarzyszyły mu konflikty wewnętrzne oraz zagrożenie ze strony Danii. Kiedy Olaf dorastał, wikińscy Szwedzi, Duńczycy i Norwegowie walczyli zarówno między sobą, jak i z sąsiednimi państwami o wpływy, ziemię oraz kontrolę nad szlakami handlowymi. Norwescy wikingowie odegrali istotną rolę w zasiedleniu Islandii i Grenlandii oraz wyprawach do Winlandii, leżącej najprawdopodobniej na terenie dzisiejszej kanadyjskiej Nowej Fundlandii. Więcej o ich obecności w Ameryce można przeczytać w artykule o tym, jak wikingowie dotarli do Winlandii. Przyjęcie chrześcijaństwa na przełomie X i XI wieku oraz rozwój struktur państwowych przeobraziły skandynawskich wojowników i zdobywców w uczestników europejskiej polityki. Jako władca Olaf szczególnie mocno zaangażował się w chrystianizację Norwegii. Sam przyjął chrzest najprawdopodobniej w Normandii, około 1013 lub 1014 roku. Wprowadzaniu nowej religii niejednokrotnie towarzyszyły przemoc i przymus. Olaf miał jednak również poparcie części niezależnego chłopstwa. Organizowa…

nidaros-bob-dylan-243f2c3.jpg
width: 2813
height: 1875

Włoskie miasto na wulkanicznej skale. Pod ulicami kryje się drugi, podziemny świat
type: item
date: 2026-08-15T09:31:59.000Z
creator: Artur Białek
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: miasta
subject: wakacje we włoszech
subject: włochy
subject: zabytki
description: Orvieto, wznoszące się na płaskim szczycie wulkanicznej skały, jest bez wątpienia jednym z najbardziej fascynujących miejskich krajobrazów w Europie. To niezwykłe miasto jawi się niczym zawieszona w chmurach wyspa, wyrastająca z umbryjskich dolin. Należy jednak podkreślić, że malownicza lokalizacja nie jest jedynym atutem tego miejsca.
encoded: Spis treści: Miasto na szczycie płaskowyżu Od potęgi Etrusków do zjednoczonych Włoch Ważny punkt na turystycznej mapie Włoch Wulkaniczny płaskowyż, na którym wzniesiono miasto, na przestrzeni wieków był świadkiem narodzin etruskiej metropolii i krwawych starć. Dziś jest jednym z najcharakterystyczniejszych punktów na mapie regionu Umbria i miejscem, które przyciąga turystów uciekających przed zgiełkiem największych włoskich metropolii. Miasto na szczycie płaskowyżu Orvieto znajduje się w prowincji Terni, w południowo-zachodniej części regionu Umbria, tuż przy granicy z Lacjum i południową Toskanią. Strategiczna lokalizacja tego niewielkiego miasta – ok. 100 kilometrów na północ od Rzymu i 130 kilometrów na południe od Florencji – przez wieki czyniła je ważnym punktem na historycznych szlakach handlowych, militarnych i pielgrzymkowych. Miasto zostało zbudowane na szczycie potężnego płaskowyżu z wulkanicznego tufu (nazywanego przez miejscowych La Rupe, czyli klif), który wznosi się stromo na wysokość 325 m n.p.m. Formacja ta powstała z osadów piroklastycznych i przepływów lawy z prastarych erupcji kompleksu wulkanicznego Vulsini, powiązanego z polem wulkanicznym Bolsena. Obecnie jego kalderę wypełnia jezioro Bolsena – największe w Europie jezioro wulkaniczne. Od potęgi Etrusków do zjednoczonych Włoch Unikatowa topografia miasta już wieki temu zapewniała mu wybitne walory obronne. Należy jednak podkreślić, że niedostępność płaskowyżu stwarzała też ogromne problemy. Izolacja i chroniczny brak naturalnych źródeł wody na szczycie wymuszały na kolejnych cywilizacjach niezwykłą inwencję społeczną i inżynieryjną. Rozkwit i upadek starożytnej Velzny Początki trwałego osadnictwa na wulkanicznej skale datuje się na IX wiek p.n.e., jednak to cywilizacja etruska uczyniła z tego miejsca prawdziwą potęgę. Miasto znane jako Velzna wyrosło na jedną z dwunastu głównych metropolii, tworzących tzw. Dodekapolis, czyli zrzeszenie najważniejszych etruskich państw-miast. Okres między VIII a…

orvieto-01b7ea7.jpg
width: 1807
height: 1200

Z dna starorzecza Wisły na salę wystawową. Unikatowa szkuta czerska trafi do muzeum
type: item
date: 2026-08-12T10:45:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: architektura
subject: mazowsze
subject: muzeum
subject: statek
subject: wrak statku
description: Wrak XV-wiecznej szkuty odnaleziony w mule starorzecza Wisły pod zamkiem w Czersku – to jedno z najważniejszych odkryć w historii polskiej żeglugi rzecznej. Po latach skomplikowanej konserwacji unikatowy zabytek trafi do nowej siedziby. Właśnie ogłoszono konkurs na koncepcję budowy Muzeum Szkuty i Urzecza.
encoded: Szkutę odkryto w 2009 r. w pobliżu zamku Książąt Mazowieckich w Czersku. Przez kolejne lata przygotowywano się do jej wydobycia, do którego doszło w 2018 roku. Wrak znajdował się w starorzeczu będącym niegdyś spławną odnogę głównego nurtu Wisły. Znaczenie odkrycia szkuty Wrak okazał się sensacją archeologiczną – to pierwszy znany, niemal kompletny statek tego typu z końca XV wieku. Jednostka o imponujących wymiarach – 30 metrów długości i 7 metrów szerokości – służyła do transportu ładunków masowych, głównie zboża. Badania dendrochronologiczne wykazały, że drewno do jej budowy ścięto już w drugiej połowie XV wieku, co czyni ją bezcennym świadkiem złotego wieku polskiego handlu. Czym były szkuty? Szkuty były najpopularniejszymi statkami na Wiśle od XV do XVIII wieku. Ta znaleziona w Czersku jest dowodem kunsztu dawnych szkutników: jej dno wykonano z dębowych klepek o grubości 7 cm, łączonych na styk i uszczelnianych mchem oraz warkoczami z sierści zwierzęcej. Całość spinały charakterystyczne metalowe klamry, tzw. żabki Statek ten, mogący przewozić nawet 100 ton towaru, był obsługiwany przez 20 flisaków i prawdopodobnie służył przez ponad 60 lat, o czym świadczą liczne ślady napraw. Do naszych czasów przetrwał wieki w doskonałym stanie dzięki wilgotnemu, beztlenowemu środowisku mułu i piachu, podobnie jak słynna osada łużycka w Biskupinie. Żmudna droga do muzeum. Proces konserwacji Wydobycie tak ogromnego obiektu w 2018 roku było dopiero początkiem wyzwań. Drewno archeologiczne wymaga wieloletniej, specjalistycznej opieki, aby nie uległo rozpadowi po kontakcie z powietrzem. – Muzeum umożliwi prezentację zabytkowej szkuty wiślanej z końca XV w. Zabytek ten jest już od ponad 5 lat konserwowany przez pracownię konserwacji drewna archeologicznego naszego muzeum. Wraz z postępem prac poszczególne elementy statku będą składane na miejscu docelowej ekspozycji w muzeum w Czersku – mówi dr Wojciech Brzeziński, dyrektor Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Specjaliś…

szkuta-f886b66.jpg
width: 2048
height: 1365

Niezwykły pałac, w którym odbyło się najbardziej tajemnicze wesele roku. Kiedyś bywał tu Winston Churchill
type: item
date: 2026-08-11T13:00:22.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: anglia
subject: architektura
subject: celebryci
subject: hotele
subject: pałace
subject: wielka brytania
description: Tom Holland i Zendaya są dziś na ustach fanów na całym świecie, m.in. za sprawą głośnych premier „Odysei” Christophera Nolana oraz „Spider-Mana: Całkiem nowy dzień”. Zainteresowanie budzi jednak nie tylko ich kariera. Para od lat konsekwentnie chroni swoją prywatność, dlatego szczególne emocje wywołały doniesienia o ich uroczystości ślubnej. Na jej miejsce mieli wybrać jedną z najbardziej niezwykłych posiadłości w Anglii.
encoded: Beaverbrook leży pośród zielonych wzgórz Surrey, niespełna godzinę drogi od Londynu, i od ponad wieku przyciąga ludzi ze świata polityki, kultury i filmu. Dawniej bywał tu Winston Churchill, a wśród gości pojawiały się także największe gwiazdy dawnego Hollywood. Dziś historyczna rezydencja działa jako luksusowy hotel, zachowując jednak charakter prywatnej wiejskiej posiadłości. Co sprawia, że właśnie to miejsce wybierają celebryci i jaka historia kryje się za murami Beaverbrook? Historia posiadłości, którą odwiedzały największe sławy Historia Beaverbrook sięga 1866 roku, kiedy na wzgórzach Surrey wzniesiono okazałą wiktoriańską rezydencję dla przedsiębiorcy Abrahama Dixona. Przez kolejne dekady posiadłość zmieniała właścicieli, jednak jej najsłynniejszy rozdział rozpoczął się w 1910 roku. Wtedy kupił ją Max Aitken – urodzony w Kanadzie biznesmen, wydawca prasowy i polityk, który kilka lat później otrzymał tytuł barona Beaverbrook. Według historii opisywanej przez sam hotel, Aitken miał natrafić na ogłoszenie o sprzedaży podczas przejażdżki samochodem z laureatem Nagrody Nobla Rudyardem Kiplingiem. Wystarczyła jedna wizyta, by zdecydował się zapłacić za posiadłość 30 tys. funtów. Nowy właściciel szybko zaczął dostosowywać dom do swoich potrzeb: doprowadził elektryczność, zainstalował centralne ogrzewanie, zbudował basen, a także prywatne kino – w tamtych czasach prawdziwą rzadkość. Z czasem Beaverbrook przestał być jedynie rodzinną rezydencją i stał się miejscem spotkań wpływowych przedstawicieli polityki, kultury i wyższych sfer. Szczególnie często pojawiał się tu Winston Churchill, którego z Lordem Beaverbrookiem łączyła wieloletnia, choć niepozbawiona politycznych napięć przyjaźń. Podczas II wojny światowej właściciel posiadłości został ministrem produkcji lotniczej w rządzie Churchilla, a Beaverbrook miał być przygotowany również jako zapasowe miejsce spotkań brytyjskiego gabinetu wojennego. Przez rezydencję przewinęli się także pisarze, artyści i przedstawiciele…

zdj-2026-08-10T162059.937-6cadfe4.jpg
width: 5120
height: 3410

Renesansowy Rzym wyrósł z antycznych ruin. Tak odkrywano przeszłość Wiecznego Miasta
type: item
date: 2026-08-05T05:45:02.000Z
creator: Jessica Wärnberg
subject: Historia
subject: architektura
subject: renesans
subject: rzym
subject: starożytność
subject: włochy
description: Przez stulecia mieszkańcy Rzymu rozbierali antyczne budowle, a odzyskany materiał wykorzystywali do wznoszenia domów, pałaców i fortec. Renesans przyniósł jednak przełom – ruiny zaczęto badać, a spod ziemi wydobyto arcydzieła znane wcześniej tylko ze starożytnych opisów.
encoded: Spis treści: Rzym, który pożerał sam siebie Koloseum zarosło chwastami, a antyczny teatr stał się fortecą Chrześcijański Rzym zachwycił się pogańskim antykiem „To jest Laokoon, o którym pisze Pliniusz!” Jak obecność papieży zmieniła Rzym i dlaczego w Wiecznym Mieście wiara niemal zawsze splatała się z polityką? Opowiada o tym historyczka i badaczka Jessica Wärnberg w książce „Rzym miasto Boga. Opowieść o świętości i władzy”, która ukaże się 26 sierpnia 2026 roku nakładem Wydawnictwa Znak. Poniżej publikujemy fragment poświęcony renesansowemu odkrywaniu antycznej przeszłości miasta. Rzym, który pożerał sam siebie Rzymscy budowniczowie przyjęli oszczędne, a niekiedy wręcz pomysłowe podejście – rozbierali ruiny, by wznosić nowe budowle. Wykorzystując kamień i drewno z odzysku, tworzyli konstrukcje będące osobliwym zlepkiem rozmaitych stylów i elementów. Efekty tych prac wielu rozczarowywały. Chryzoloras porównywał Rzym do kanibala, który traktuje „samego siebie jak kopalnię i kamieniołom”, stając się „miastem, które jednocześnie odżywia się i pożera”. Przebywający w mieście pod koniec XV wieku kastylijski historyk i królewski sekretarz Alfonso de Palencia nakreślił jeszcze bardziej dramatyczny obraz. Twierdził, że spacerował ulicami wśród zwałów gruzu tak wysokich, że wystawały spod nich jedynie najwyższe części starożytnych budowli. Słów krytyki nie szczędzili sami mieszkańcy Italii. Uczony Flavio Biondo, stojąc na Kapitolu, ubolewał nad widokiem piętnastowiecznego Rzymu: „Wstydzę się i cierpię, opisując brzydotę biorącą swój początek na Kapitolu”. Zauważył, że Bonifacy IX wzniósł tam „budynek z cegły […] na użytek senatorów i prawników”, którego pospolitość „wywołałaby odrazę mieszkańców” starożytnego miasta. Koloseum zarosło chwastami, a antyczny teatr stał się fortecą Mimo narzekań Palencii wiele budowli, do których wzdychał Biondo i – jak wyobrażał sobie Kastylijczyk – którymi zachwycali się mieszkańcy starożytnego Rzymu, wciąż można było oglądać, choć znajdowały …

grupa-laokoona-GettyImages-2242245313-a2de664.jpg
width: 2618
height: 1568

To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc w Polsce. Kraina Otwartych Okiennic zachwyca wyjątkową architekturą
type: item
date: 2026-08-03T06:51:09.000Z
creator: Sabina Zięba
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: cerkwie
subject: domy
subject: podlasie
subject: polska
subject: szlaki
subject: wieś
description: Niektóre polskie wsie zachwycają nie tylko położeniem, ale także wyjątkową architekturą i historią. Na Podlasiu trzy z nich stworzyły niezwykły szlak turystyczny znany jako Kraina Otwartych Okiennic. Skąd wzięła się jego intrygująca nazwa i dlaczego to miejsce od lat przyciąga miłośników spokojnych podróży?
encoded: Na południe od Białegostoku znajduje się miejsce, w którym czas zdaje się płynąć wolniej. Kraina Otwartych Okiennic prowadzi przez trzy podlaskie wsie słynące z kolorowych drewnianych domów oraz misternie zdobionych okiennic, narożników i szczytów budynków. To jeden z najbardziej charakterystycznych szlaków kulturowych w Polsce, pozwalający poznać wielokulturowe dziedzictwo regionu i zobaczyć architekturę, która przez dziesięciolecia niemal nie zmieniła swojego charakteru. Kraina Otwartych Okiennic. Skąd wzięła się niezwykła nazwa tego miejsca? Choć nazwa brzmi niemal baśniowo, nie kryje się za nią legenda, lecz charakterystyczna architektura trzech podlaskich wsi – Trześcianki, Soc i Puchłów. To właśnie tutaj zachowały się drewniane domy z bogato zdobionymi okiennicami, nadokiennikami, narożnikami oraz szczytami budynków, które od dziesięcioleci są symbolem regionu. Misternie wykonane ornamenty, często malowane na intensywne odcienie błękitu, zieleni czy czerwieni, wyróżniają się na tle drewnianych elewacji i sprawiają, że trudno pomylić je z zabudową spotykaną w innych częściach Polski. To od tych charakterystycznych, często pozostawianych otwartych okiennic, wzięła się nazwa całego szlaku. Wyjątkowy wygląd tutejszych domów nie jest jednak dziełem przypadku. Kraina Otwartych Okiennic leży na pograniczu kultur, gdzie od wieków przenikały się wpływy polskie, białoruskie i rosyjskie. Większość mieszkańców stanowią prawosławni potomkowie ludności białoruskiej, którzy przez pokolenia pielęgnowali własne tradycje, widoczne nie tylko w architekturze, ale również w religii, obrzędach i języku. Starsi mieszkańcy nadal potrafią porozumiewać się gwarą określaną jako „po swojemu” lub „po naszemu” – dziś coraz rzadziej słyszaną, ale wciąż będącą ważnym elementem lokalnej tożsamości. Badacze wskazują, że bogata snycerka zdobiąca drewniane domy mogła rozwinąć się po bieżeństwie, czyli przymusowej ewakuacji ludności w głąb Imperium Rosyjskiego podczas I wojny światowej. Wracający…

zdj-2026-07-31T102642.932-b8c5846.jpg
width: 4864
height: 3240

Tajemnica Czerwonej Piramidy. Czy wokół Dahszur odkryto potężne zapory wodne?
type: item
date: 2026-07-31T09:18:22.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: egipt
subject: odkrycia archeologiczne
subject: piramidy
subject: starożytny egipt
description: W cieniu wielkich egipskich piramid w Dahszur sprzed ponad 4500 lat odkryto ślady gigantycznych zapór wodnych. Do tej pory uważano, że były to rampy, po których ciągnięto budulec na potrzeby tych wielkich grobowców. Czy nowa interpretacja konstrukcji jest wiarygodna?
encoded: Turyści zwiedzających Kair i okolice z reguły docierają do Gizy, gdzie znajduje się między innymi największa egipska piramida należąca do Cheopsa. Zdecydowanie mniej zatłoczonym i popularnym miejscem jest nekropola położona kilkadziesiąt kilometrów dalej na południe w Dahszur. To tam w czasach IV dynastii Starego Państwa faraon Snofru (ojciec Cheopsa) rozkazał wznieść dwie piramidy – określane przez archeologów jako Łamana i Czerwona. Wokół nich archeolodzy do dziś prowadzą wykopaliska, ale też badania z użyciem technologii nieinwazyjnych. Oto wyniki jednej z analiz. To nie rampy – to potężne zapory Przez lata dwie długie, liniowe struktury na południowy zachód od Czerwonej Piramidy interpretowano jako rampy do transportu kamienia z pobliskich kamieniołomów. Jednak najnowsze badania zespołu trzech ekspertów opublikowane w czasopiśmie „npj Heritage Science” przeczą temu przekonaniu. Analiza obrazów satelitarnych, map cyfrowych i ukształtowania terenu wykazała, że konstrukcje te, o długości 600–700 metrów, mają cechy wskazujące na to, że są to zapory. Konstrukcje są zakotwiczone w zboczach doliny i posiadają trapezoidalne profile, idealne do powstrzymywania naporu wody, a nie do transportu ciężkich bloków pod górę. Inżynieryjny majstersztyk. Tama o kształcie zygzaka Naukowcy zwracają uwagę na zachodnią część domniemanej zapory, która posiada unikatowy, zygzakowaty kształt. Zidentyfikowali go jako tzw. przelew typu „duckbill” (kaczy dziób). Kluczową funkcją „kaczego dzioba” jest zapobieganie niekontrolowanemu przelaniu się wody przez koronę zapory, co jest najczęstszą przyczyną pękania i niszczenia tam ziemnych i kamiennych. „W starożytnym Egipcie nie odnotowano dotychczas żadnego pewnie zidentyfikowanego przelewu typu kaczy dziób. W związku z tym, ewentualna identyfikacja trójkątnej geometrii przelewu na strukturze wstępnie datowanej na okres Starego Państwa może reprezentować unikatowe i wyjątkowo wczesne wystąpienie tego typu konfiguracji hydraulicznej” – podkreślaj…

czerwona-piramida-0a6b5c5.jpg
width: 3846
height: 2676

To podobno najbrzydsze miasto Europy. Wygląda jak plan dystopijnego filmu
type: item
date: 2026-07-31T05:53:13.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: finlandia
subject: miasta
description: Kouvola w południowo-wschodniej Finlandii bywa nazywana betonową dżunglą, „Kouvostoliittem”, a nawet najbardziej przygnębiającym miastem kontynentu. Na jej wygląd wpłynęły strategiczne znaczenie kolei, wojenne bombardowania oraz gwałtowna powojenna rozbudowa. Dziś jedni widzą tu „dystopijne piekło”, inni – jedno z najciekawszych skupisk fińskiej architektury modernistycznej.
encoded: Spis treści: Najbrzydsze miasto Europy? Ten tytuł narodził się w internecie Miasto, które narodziło się dzięki kolei Bomby zniszczyły znaczną część zabudowy Dlaczego Kouvola została zabudowana betonem? Betonowe centrum wygląda jak dekoracja filmu science fiction Mieszkańcy przejęli obraźliwy przydomek Wśród szarych budynków kryją się dzieła wybitnych architektów Czy Kouvola rzeczywiście jest brzydka? Szare bloki, szerokie ulice i betonowe place sprawiły, że Kuovola zaczęła być porównywana do scenerii z ponurego filmu science fiction. Historia miejsca uznawanego w internecie za najbrzydsze miasto Europy jest jednak znacznie bardziej skomplikowana, niż sugerują krążące o nim memy. Najbrzydsze miasto Europy? Ten tytuł narodził się w internecie Nie istnieje oficjalny ranking, który przyznawałby Kouvoli tytuł najbrzydszego miasta Europy. Określenie to jest przede wszystkim efektem internetowych dyskusji, zdjęć przedstawiających najbardziej betonowe fragmenty centrum oraz żartów samych Finów. Kouvola od lat występuje w fińskiej kulturze internetowej jako symbol szarego, prowincjonalnego i pozornie mało atrakcyjnego miasta. Jednym z ironicznych określeń jest „Kouvostoliitto” – gra słów łącząca nazwę miasta z fińskim słowem oznaczającym Związek Radziecki, czyli Neuvostoliitto. Przydomek utrwaliły fotografie pustych placów, masywnych biurowców i bloków mieszkalnych wykonanych z betonu. W mediach społecznościowych kadry te są często dodatkowo przyciemniane albo wykonywane zimą, kiedy brak liści i światła wzmacnia wrażenie surowości. Podobne internetowe oceny rzadko są jednak obiektywne. Pokazuje to również historia Zgierza, który jeden z zagranicznych podróżników nazwał najbrzydszym miastem w Polsce. Opinie o wyglądzie miast mówią często równie wiele o oczekiwaniach odwiedzających, jak o samej architekturze. Miasto, które narodziło się dzięki kolei Aby zrozumieć wygląd Kouvoli, trzeba cofnąć się do XIX wieku. Przełomowym momentem było uruchomienie w latach 70. XIX stulecia li…

kuovola-GettyImages-1270563317-dff4968.jpg
width: 4999
height: 3333

Ogień na cześć „Żelaznego Kanclerza”. Tajemnicza historia dawnych niemieckich wież w obecnej Polsce
type: item
date: 2026-07-29T06:00:14.000Z
creator: Aleksandra i Grzegorz Koper
subject: Historia
subject: architektura
subject: niemcy
subject: ogień
subject: pomniki
subject: wieża
subject: zabytki
subject: zabytki polski
description: Już w XIX wieku Niemcy lubowali się w stawianiu monumentalnych pomników. Szczyt owej pomnikozy przypada na okres po zjednoczeniu kraju w 1871 roku. Wtedy w całym państwie zaczęto stawiać wieże, a na ich szczytach palić ognie. Dziś część z nich można zobaczyć w Polsce. Jaka była ich funkcja?
encoded: Koncepcja była prosta – kilka razy w roku przez ziemie cesarstwa miały przebiegać łańcuchy świateł (oczywiście w specjalnie wyznaczone dni). Wedle zamierzeń pomysłodawców łuna rozświetlałaby na przykład noc przesilenia letniego lub urodziny… Bismarcka. Wieże budowano bowiem po to, aby upamiętnić Żelaznego Kanclerza. Wszystko zaczęło się wraz z jego śmiercią w 1898 roku. Chociaż cesarz Wilhelm II odsunął wcześniej zasłużonego dla Niemiec polityka na boczny tor, Otto von Bismarck wciąż cieszył się dużym szacunkiem, szczególnie w środowiskach studenckich. Jak uczcić Żelaznego Kanclerza? To właśnie żacy postanowili uczcić wielkiego kanclerza godnie i z pompą. Przedstawiciele różnych szkół wspólnie radzili, radzili i uradzili, że najlepszym na to sposobem będzie wybudowanie wież, które pozwolą na rozpalanie ognia. Ogłoszono konkurs architektoniczny, który wygrał Wilhelm Kreis z projektem o iście wagnerowskiej nazwie Zmierzch bogów (Götterdämmerung). Architekt zaprojektował wieżę przypominającą wielki znicz. Platforma, na szczycie której znajdowała się misa paleniskowa, wznosiła się na kamiennej konstrukcji, podtrzymywanej przez cztery kolumny. Ślęża z „ognistą” wieżą Okazało się, że zdecydowana większość wież powstała według innych projektów. W Polsce jedyna zachowana Wieża Bismarcka typu Zmierzch bogów znajduje się na Wieżycy (Masyw Ślęży). Żeby się do niej dostać, trzeba przejść malowniczą ścieżką, by na jej końcu znaleźć 15-metrową wieżę z granitu. Dziś jest już trochę zapomniana i przykurzona, ukryta w lesie. Pamiętajmy jednak, że pierwotnie w tamtym miejscu rosło mniej drzew, ogień palony w misie na szczycie był zatem widoczny z daleka (pierwszy raz zapalony w czasie ceremonii otwarcia obiektu w 1907 roku). Wieża Bismarcka bywa okresowo otwarta, warto więc zawczasu dowiedzieć się, czy się Wam poszczęści i zwiedzicie jej wnętrze. Na szczycie na turystów czeka ponoć piękny widok na okolicę, czego niestety nie potwierdzimy, bo byliśmy tam podczas porannej mgły. Ile zac…

Wieza-Bismarcka-na-Wiezycy-a9ab2d6.jpg
width: 5712
height: 4284

Pałac Kultury i Nauki nie przestaje budzić emocji. Tak powstała najsłynniejsza budowla PRL
type: item
date: 2026-07-28T06:53:23.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: ciekawostki
subject: pałac kultury i nauki
subject: prl
subject: warszawa
description: Miał być demonstracją siły Związku Radzieckiego i pomnikiem nowego ustroju. Z czasem stał się jednak jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli Warszawy. Pałac Kultury i Nauki ma już 71 lat, a jego historia nadal wywołuje emocje – od zachwytu monumentalną architekturą po pytania o to, czy taki „dar” powinien zajmować centralne miejsce w stolicy.
encoded: Spis treści: Pałac Kultury i Nauki ma już 71 lat. Tak narodził się warszawski olbrzym „Dar narodu radzieckiego” miał pokazywać, kto rządzi w powojennej Polsce Pod budowę zburzono ocalałą część przedwojennej Warszawy Pałac w liczbach. Do budowy zużyto miliony cegieł Zegar Milenijny zmienił wygląd wieży W pałacu mieszczą się teatry, kina, muzea i ogromna Sala Kongresowa Taras widokowy na 30. piętrze przyciąga turystów Niekochany zabytek. Wpis do rejestru wywołał spór Koty w podziemiach, sokoły na wieży i pszczoły nad placem Defilad „Pekin” stał się częścią tożsamości Warszawy Wzniesiony w rekordowym tempie Pałac Kultury i Nauki w Warszawie przez dziesięciolecia górował nad całą Polską. W jego wnętrzach mieszczą się teatry, kina, muzea, uczelnia, basen i tysiące biur. Pod ziemią żyją koty, wysoko nad miastem gniazdują sokoły wędrowne, a z tarasu na 30. piętrze można oglądać panoramę zmieniającej się Warszawy. Oto historia i najciekawsze fakty o Pałacu Kultury i Nauki. Pałac Kultury i Nauki ma już 71 lat. Tak narodził się warszawski olbrzym Budowa Pałacu Kultury i Nauki rozpoczęła się 1 maja 1952 roku. Prace trwały nieco ponad trzy lata, a 21 lipca 1955 roku gmach został oficjalnie przekazany stronie polskiej. Dzień później, w obchodzone w PRL Narodowe Święto Odrodzenia Polski, udostępniono go mieszkańcom. Właśnie dlatego urodziny budynku tradycyjnie świętowane są 22 lipca. W 2026 roku PKiN obchodził 71. rocznicę otwarcia. Z tej okazji przygotowano m.in. specjalne wejścia na taras widokowy, pokaz filmu dokumentalnego „Pałac Kultury. Niekochany zabytek”, koncert i wydarzenia na Placu Centralnym. Za projekt budynku odpowiadał radziecki architekt Lew Rudniew, współtwórca monumentalnego gmachu Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego. Warszawski pałac nawiązywał do grupy moskiewskich wysokościowców, nazywanych „Siedmioma Siostrami”, które łączyły socrealistyczny monumentalizm z elementami amerykańskich wieżowców art déco. Rudniew i jego współpracownicy odbyli przed rozpoczęci…

palac-kultury-GettyImages-543821429-ba87801.jpg
width: 4943
height: 4075

Gdynia na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO! Mamy jeden z najważniejszych zabytków architektury XX wieku
type: item
date: 2026-07-27T14:12:36.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: gdynia
subject: unesco
subject: zabytki polski
description: To historyczny sukces Polski. Podczas 48. sesji komitetu UNESCO w Busanie w Korei Południowej, śródmieście Gdyni zostało oficjalnie wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa. To prestiżowe wyróżnienie potwierdza wyjątkową wartość międzywojennej, modernistycznej architektury, która powstała jako „polskie okno na świat”. Decyzja międzynarodowego gremium ekspertów stawia centrum Gdyni w jednym szeregu z najważniejszymi zabytkami architektury XX wieku.
encoded: Wpis obejmuje cały układ urbanistyczny ścisłego centrum miasta, tworzący reprezentatywny zespół architektury z lat 1920–1939, w tym zabytkowe wille na Kamiennej Górze. Decyzja ta jest zwieńczeniem wieloletnich starań polskich konserwatorów i władz samorządowych. To również kolejny polski akcent na liście UNESCO, podkreślający znaczenie architektury modernistycznej w naszej części Europy. Ze względu na ogrom zniszczeń w okresie II wojny światowej, dobrze zachowana architektura Gdyni jest w Polsce ewenementem. Jak powstało „miasto z morza i marzeń″? Śródmieście Gdyni to unikatowy w skali światowej przykład kompleksowo zaplanowanego i błyskawicznie wybudowanego portowego miasta modernistycznego. Tworzone od podstaw w dwudziestoleciu międzywojennym na obszarze wsi rybackiej, stało się symbolem gospodarczej niezależności oraz nowoczesności II Rzeczypospolitej. Projektanci, odrzucając XIX-wieczny historyzm, zastosowali zasady funkcjonalizmu: proste bryły, charakterystyczne zaokrąglone narożniki przypominające mostki kapitańskie, duże przeszklenia oraz funkcjonalne układy wnętrz. Spójność urbanistyczna oparta na siatce kwartałów, w połączeniu z otwarciem miasta na port i morze, tworzy do dziś wyjątkowy krajobraz kulturowy. Gdynia wyróżnia się niezwykłym stanem zachowania zarówno budynków mieszkaniowych, jak i gmachów użyteczności publicznej. Uznanie Śródmieścia Gdyni przez UNESCO to dowód na to, że architektura użytkowa XX wieku ma uniwersalną wartość. Obrady w Busan. 48. sesja Komitetu Światowego Dziedzictwa Decyzja o uhonorowaniu Gdyni zapadła podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO, odbywającej się w dniach 19–29 lipca 2026 roku w Busan w Korei Południowej. W obradach uczestniczą przedstawiciele 21 państw wybranych spośród 196 stron Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa. Zadaniem Komitetu jest ocena nowych wniosków nominacyjnych, analiza stanu zachowania obiektów istniejących na liście oraz przyznawanie wsparcia finansowego. Podczas tegoroc…

GettyImages-2235727895-9b10bb8.jpg
width: 4031
height: 3023

Plac Świętego Piotra zachwyca od stuleci. Każdy z tamtejszych detali ma znaczenie
type: item
date: 2026-07-26T12:30:21.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: rzym
subject: watykan
subject: włochy
description: Plac Świętego Piotra jest czymś więcej niż tylko „przedpolem” największej świątyni katolickiej. Mówimy tu o mistrzowskim dziele sztuki urbanistycznej, w którym przeplatają się wątki religijne, historyczne, architektoniczne, a nawet astronomiczne. Choć na pierwszy rzut oka miejsce to przytłacza swoim monumentalnym charakterem i symetrią, w rzeczywistości jest ono pełne subtelnych iluzji optycznych, ukrytych symboli oraz fascynujących legend. Stanowi ono architektoniczną wizytówkę Watykanu, witającą każdego roku miliony pielgrzymów i turystów.
encoded: Spis treści: Od Cyrku Nerona do placu pielgrzymów Geniusz Berniniego Obelisk Watykański i niesamowita inżynieria Bliźniacze fontanny Zegar i niewidzialny kalendarz Zarówno Plac Świętego Piotra, jak i cały otaczający go „teatr” form i instytucji, należy określać mianem fenomenu ukształtowanego dzięki inżynieryjnym i architektonicznym ambicjom epoki baroku. Bernini, wraz ze swoimi poprzednikami i kontynuatorami, stworzył urbanistyczny ideał, wykorzystując zasady geometrii, fizyki i optyki dla chwały chrześcijaństwa. Od Cyrku Nerona do placu pielgrzymów W czasach starożytnego Rzymu obszar dzisiejszego Watykanu miał zupełnie inny charakter. Znajdowały się tam rozległe ogrody, a w I wieku n.e., z polecenia Kaliguli, rozpoczęto budowę ogromnego cyrku, przeznaczonego do wyścigów rydwanów. Obiekt ten, ukończony przez Nerona i znany jako Cyrk Nerona, odgrywał tak samo istotną, jak mroczną rolę w historii wczesnego chrześcijaństwa. Po tragicznym pożarze Rzymu w 64 roku n.e., cesarz zrzucił winę na rosnących w siłę chrześcijan. To właśnie na arenie owego cyrku odbywały się masowe i okrutne egzekucje wyznawców tej religii. Zgodnie z wczesnochrześcijańską tradycją, wśród zamęczonych w tym miejscu znajdował się sam św. Piotr. Apostoł miał zostać ukrzyżowany głową w dół i pochowany w niepozornej nekropolii na stokach Wzgórza Watykańskiego. Pamięć o tym miejscu przetrwała wieki prześladowań. Gdy na początku IV stulecia Konstantyn Wielki zalegalizował chrześcijaństwo i postanowił wznieść pierwszą wielką bazylikę dedykowaną św. Piotrowi, na miejsce budowy wybrał właśnie strome zbocze wzgórza kryjące pochówek apostoła. Jako fundamentów dla wschodniej części świątyni użyto częściowo struktur dawnego cyrku. Chaotyczna przestrzeń przed wspaniałą świątynią Przez całe średniowiecze, aż do późnego renesansu, przestrzeń rozpościerająca się przed bazyliką stanowiła chaotyczny, nieuporządkowany teren. Było to miejsce, do którego docierali pielgrzymi z najdalszych zakątków ówczesnej Europy. Nie…

plac-sw-Piotra-772a7eb.jpg
width: 1683
height: 1200

W Holandii powstaje „nowy cud świata”. Ten budynek ma stać się ekologicznym fenomenem
type: item
date: 2026-07-23T12:59:09.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Lifestyle
subject: architektura
subject: ekologia
subject: holandia
description: W holenderskim Rotterdamie powstanie „nowy cud świata”. Budynek, który ma stanąć w centrum nowoczesnej dzielnicy, będzie łączyć w sobie futurystyczny design i proekologiczne podejście. Zobaczymy, czy wizjonerska budowla wytyczy szlak nowej architekturze.
encoded: Architekturę Gaudiego z Barcelony zna każdy. Budynki takie jak Sagrada Família czy Pałac Güell to największe atrakcje nie tylko miasta, ale i całego kraju. Pomysłowość i ekstrawagancja tych budowli zdecydowanie wyprzedziły czasy, w których powstawały, a to świadczy o geniuszu katalońskiego projektanta. Kto wie, czy ogłoszony właśnie projekt, który zostanie zrealizowany w Rotterdamie, nie podzieli losu barcelońskich budynków, stając się w przyszłości świadectwem niekonwencjonalnej architektury. Wygrany konkurs Holenderska pracownia architektoniczna MVRDV zwyciężyła w konkursie na zaprojektowanie pierwszej tzw. Ambasady Shift – miejsca, które będzie służyć mieszkańcom zupełnie nowej dzielnicy Rotterdamu. Na południowym brzegu Starej Mozy powstaje bowiem nowe założenie urbanistyczne, które rewitalizuje tereny dawnych portów miejskich. W miejscu, gdzie kiedyś cumowały statki przeładunkowe, powstaną osiedla, parki i zazielenione aleje projektowane w duchu koncepcji zrównoważonego rozwoju. Podobna idea towarzyszyła organizatorom konkursu na centralny budynek nowej zabudowy. Wyzwanie, przed którym stanęły pracownie z całego świata, nie było łatwe – projektowany obiekt ma stać się „nowym cudem świata” odpowiadającym na współczesne problemy klimatyczne. Organiczna grota w środku miasta Kształt zwycięskiego projektu może wydawać się skomplikowany. Budynek będzie unikatową strukturą przypominającą siedem ułożonych na sobie głazów podzielonych na dwie połączone ze sobą wieże. Elewację budynku stanowić będzie pokryta lasem fasada, wewnątrz której schronienie znajdą rośliny i mniejsze zwierzęta. Tzw. kieszenie zostaną również wypełnione żyzną glebą pozwalającą na prowadzenie tam miejskiego rolnictwa. Z zewnątrz obiekt oplecie ogólnodostępna ścieżka i trasa widokowa, która ciągnąć się będzie wzdłuż budynku, prowadząc aż do tarasu na dachu z panoramą miasta. Wewnątrz wydrążone „skały” utworzą sieć naturalnie schładzanych jaskiń z klatkami schodowymi, rampami i galeriami. Całość ma …

FABRIC-KOLAZ-32-38-695acb8.jpg
width: 2813
height: 1875

Czy Warszawa stworzyła najlepszą publiczną przestrzeń Europy? Stolica w finale prestiżowej nagrody
type: item
date: 2026-07-21T06:52:59.000Z
creator: Magdalena Rudzka
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: nagrody
subject: parki
subject: warszawa
description: Warszawski Park Żerański znalazł się na prestiżowej krótkiej liście 25 najlepszych europejskich realizacji ubiegających się o nagrodę European Prize for Urban Public Space 2026. To jedyny projekt z Polski, który zakwalifikował się do ścisłego finału.
encoded: Za koncepcję Parku Żerańskiego odpowiadają pracownie Archigrest oraz TopoScape, które mają już na koncie zwycięstwo w poprzedniej odsłonie tego wydarzenia, za Park Akcji „Burza”. Wyniki konkursu zostaną ogłoszone w październiku 2026 roku. Nominacja potwierdza wysoką pozycję polskiej architektury krajobrazu w Europie. Park Żerański: tam, gdzie przemysł ustąpił przyrodzie Park Żerański to unikatowa realizacja, zlokalizowana na terenach dawnego, nigdy w pełni nie ukończonego portu rzecznego, gdzie przyroda zaczęła odzyskiwać przestrzeń przekształconą niegdyś przez człowieka. Projektanci oparli swoją wizję na koncepcji „czwartej przyrody” – ekosystemów odnawiających się na terenach poprzemysłowych. W krajobrazie parku celowo zachowano relikty dawnej fabryki domów Faelbet oraz betonowy gruz. Mała architektura – altany, pawilony gastronomiczne i wiaty – została wykonana z szarych prefabrykatów z wyeksponowanym kruszywem, co nawiązuje do przemysłowej historii Żerania. W parku pogodzono funkcje rekreacyjne z wymogami funkcjonowania Kanału Żerańskiego. Dzięki wmontowaniu nowych dalb cumowniczych i pomostów pływających, mieszkańcy zyskali dostęp do nabrzeża, a całość założenia ma z czasem zostać niemal całkowicie wchłonięta przez rozrastający się las. Warto przypomnieć, że Park Żerański zdobył już nagrodę portalu Property Design. Polski park w doborowym towarzystwie Na tegorocznej shortliście konkursu znalazło się 25 projektów z całej Europy, które odzwierciedlają najnowsze trendy w ekologicznym projektowaniu przestrzeni publicznych. Wśród nominowanych jest m.in. Zuidpark w Antwerpii, który przekształcił rozległy parking w miejskie „zielone płuco”. Innym znaczącym konkurentem jest Catalan Glòries Square w Barcelonie, gdzie dawny węzeł drogowy zamieniono w park stanowiący schronienie przed upałem dla mieszkańców. Na uwagę zasługuje również Ogród Terapeutyczny w Kijowie, stworzony w centrum wystawowym z myślą o wsparciu zdrowia psychicznego i reintegracji weteranów wojennych. S…

park-zeranski-956811f.jpg
width: 6048
height: 4032

Polski dom na Antarktyce jest już niemal gotowy. Wygląda jak statek unoszący się nad ziemią
type: item
date: 2026-07-17T14:50:12.000Z
creator: Ewelina Zambrzycka-Kościelnicka
subject: Nauka
subject: antarktyka
subject: architektura
description: Na Wyspie Króla Jerzego trwa najważniejszy etap budowy nowego budynku głównego Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego. Futurystyczna konstrukcja przypominająca statek musi sprostać potężnym wichurom, śniegowi, wilgoci i wyjątkowo surowym zasadom ochrony antarktycznej przyrody.
encoded: Spis treści: Polska stacja działa na krańcu świata już od niemal 50 lat Na Antarktyce nie można pozostawić nawet śladu po budowie Cały budynek musiał zmieścić się w kontenerach Futurystyczny statek zawieszony nad ziemią W środku powstaną laboratoria, siłownia, sauna i szklarnia Kiedy nowa Polska Stacja Antarktyczna będzie gotowa? Około 120 km od Półwyspu Antarktycznego i ponad 14 tys. km od Polski powstaje nowy dom dla polskich polarników. To budowa skomplikowana, wymagająca i ekstremalna pod niemal każdym względem. Prace mogą być prowadzone jedynie podczas krótkiego antarktycznego lata, a silne wiatry, osiągające prędkość ponad 150 km/h, regularnie zmuszają ekipę do przerywania robót i awaryjnego zabezpieczania placu budowy. Polska stacja działa na krańcu świata już od niemal 50 lat Polska Stacja Antarktyczna im. Henryka Arctowskiego działa nieprzerwanie od 26 lutego 1977 roku. Całoroczna placówka badawcza znajduje się nad Zatoką Admiralicji na Wyspie Króla Jerzego, należącej do archipelagu Szetlandów Południowych. Kompleks obejmuje 14 obiektów rozmieszczonych między Zatoką Arctowskiego, Zatoką Półksiężycową i Klifem Wydrzyków, a także dwie bazy terenowe: Lions Rump i Demay. Nadzór nad placówką sprawuje Instytut Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk. W stacji prowadzone są badania z wielu dziedzin, m.in. oceanografii, geologii, geomorfologii, glacjologii, meteorologii, klimatologii, sejsmologii, geomagnetyzmu i ekologii. Polska placówka jest nie tylko laboratorium, ale także jednym z najważniejszych symboli polskiej obecności naukowej w Antarktyce. Licząca niemal pół wieku infrastruktura przestała odpowiadać potrzebom współczesnej nauki i ludzi pracujących w ekstremalnych warunkach polarnych. Dlatego od kilku lat trwa gruntowna modernizacja całego kompleksu. O jej wcześniejszych etapach i planowanym wyposażeniu pisaliśmy w artykule o tym, jak Polska Stacja Antarktyczna zyskuje nowe laboratoria, kwatery i siłownię. Nowy budynek główny zaprojektowała pracownia…

COMPLETED-IMAGE-5-777e856.jpg
width: 5712
height: 4284

Wzgórze Lecha w Gnieźnie odsłania kolejne tajemnice. Czy właśnie tam mieszkał Mieszko I?
type: item
date: 2026-07-17T13:30:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: architektura
subject: gniezno
subject: pałace
subject: Piastowie
subject: średniowiecze
subject: wielkopolska
description: Czy Wzgórze Lecha w Gnieźnie skrywa zaginione palatium Mieszka I? Archeolodzy rozpoczęli badania w miejscu, które nigdy wcześniej nie było badane. Czy uda się ostatecznie rozwiązać zagadkę i zlokalizować siedzibę pierwszych polskich władców?
encoded: Pierwsi władcy Polski nie posiadali jednej stałej stolicy w nowoczesnym sensie tego słowa. Przemieszczali się między kluczowymi grodami, takimi jak Poznań, Ostrów Lednicki czy Gniezno. W każdym z tych ośrodków książę musiał mieć godną siebie, monumentalną rezydencję, zwaną palatium. O ile w Poznaniu i na Lednicy archeolodzy dawno odkryli relikty takich budowli, Gniezno – ideowe serce państwa – przez lata pozostawało wielką zagadką. Historycy byli jednak pewni, że tak ważny gród nie mógł obejść się bez kamiennego pałacu, pełniącego funkcje zarówno świeckie, jak i sakralne. W cieniu Kościoła św. Jerzego Lokalizacja gnieźnieńskiego palatium od dekad wskazywana była na najwyższej kulminacji Wzgórza Lecha, niedaleko dzisiejszej katedry. Problem polega na tym, że w miejscu domniemanej siedziby Mieszka I w kolejnych stuleciach wzniesiono Kościół pw. św. Jerzego, który stoi tam do dziś. Również w pobliżu tej świątyni archeolodzy odkryli relikty zagadkowego kurhanu z czasów przedchrześcijańskich. Archeolodzy mogą prowadzić badania jedynie w bezpośrednim sąsiedztwie świątyni. A to znacznie ogranicza pole manewru i ogranicza zakres wykopów. Przez lata jedynymi poszlakami były m.in. fragmenty malowanych tynków znalezione na zachód od kościoła oraz XIII-wieczna bulla ołowiana sugerująca bliskość kancelarii książęcej. Nadzieja na palatium Podczas badań wykopaliskowych w 2025 roku archeolodzy odkryli ślady po kamiennych fundamentach, najprawdopodobniej datowanych na okres wczesnego średniowiecza. Były też inne ślady po dawnej aktywności. „Trafiliśmy na wczesnośredniowieczne palenisko. Niby kilka kamieni, ślad przypalonej ziemi i spieczona glina, a jednak w tej dziurze w ziemi znaleźliśmy kawałek codzienności ludzkiej sprzed setek lat” – przekazali badacze w social mediach. Ekspedycja Palatium 2026. Wkraczając w nieznane W lipcu 2026 roku archeolodzy powrócili na Wzgórze Lecha z misją ostatecznej weryfikacji tych odkryć. Tegoroczny sezon koncentruje się na obszarze około 40 metrów …

Q8A8843-7ab3a7f.jpeg
width: 2251
height: 1500

Ten plac miał symbolizować „niebiański spokój”. W 1989 roku świat zobaczył czołgi
type: item
date: 2026-07-12T06:32:53.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Historia
subject: architektura
subject: chiny
subject: komunizm
subject: pekin
subject: protesty
description: Plac Tian’anmen, czyli słynny Plac Niebiańskiego Spokoju w Pekinie, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Chinach. Kojarzy się zarówno z cesarską historią Pekinu, jak i z dramatycznymi wydarzeniami XX wieku. To z górującej nad nim Bramy Tian’anmen Mao Zedong ogłosił powstanie Chińskiej Republiki Ludowej, a czterdzieści lat później rozegrały się tu protesty. Dziś plac pozostaje jednym z najważniejszych punktów stolicy Chin i miejscem o ogromnym znaczeniu symbolicznym.
encoded: Spis treści: Historia Placu Tian’anmen Protesty i masakra na Placu Niebiańskiego Spokoju w 1989 roku Jak dziś wygląda plac Tian’anmen? Czy turyści mogą odwiedzić plac Tian’anmen? Plac Tian’anmen znajduje się w samym centrum Pekinu, tuż przed kompleksem cesarskim znanym jako Zakazane Miasto. Nazwa placu pochodzi od Bramy Niebiańskiego Spokoju, monumentalnej budowli oddzielającej dawną część cesarską od reprezentacyjnego centrum miasta. Jest uznawany za jeden z największych publicznych placów świata. Ma około 800 metrów długości i 300 metrów szerokości. Ogromna otwarta przestrzeń od dziesięcioleci wykorzystywana jest podczas państwowych uroczystości, parad wojskowych oraz najważniejszych wydarzeń politycznych w kraju. Dla wielu turystów plac Tian’anmen jest pierwszym kontaktem z monumentalną architekturą współczesnych Chin. Jednocześnie miejsce to pozostaje przestrzenią silnie naznaczoną historią i polityką. Historia Placu Tian’anmen Historia placu Tian’anmen sięga początków XV wieku, kiedy to w 1417 roku wzniesiona została Brama Niebiańskiego Spokoju. W tamtym czasie teren przed bramą nie przypominał jednak dzisiejszego placu. Była to przede wszystkim przestrzeń ceremonialna związana z funkcjonowaniem cesarskiego Pekinu. W okresie dynastii Ming i Qing odbywały się tu wojskowe parady, ceremonie religijne oraz ogłaszanie cesarskich dekretów i wyników egzaminów urzędniczych. Znaczne zniszczenia przyniosły wydarzenia związane z powstaniem bokserów na początku XX wieku. W kolejnych dekadach plac był stopniowo przebudowywany i dostosowywany do potrzeb nowoczesnego państwa. Największe zmiany nastąpiły po utworzeniu Chińskiej Republiki Ludowej. W latach 50. XX wieku plac Niebiańskiego Spokoju w Pekinie został radykalnie powiększony. Wyburzono część historycznej zabudowy, a nowe władze stworzyły monumentalną przestrzeń mającą symbolizować siłę państwa komunistycznego. 1 października 1949 roku Mao Zedong, przemawiając z Bramy Tian’anmen, ogłosił powstanie Chińskiej Republiki L…

tiananmen-989afc1.jpg
width: 1802
height: 1200

Czy najdłuższy dworzec Europy zostanie uratowany? W Aleksandrowie Kujawskim trwa batalia o rewitalizację
type: item
date: 2026-06-15T07:49:39.000Z
creator: Michał Tadeusz Gajewski vel Powsinoga
subject: Traveler
subject: architektura
subject: kolej
subject: Kujawsko-Pomorskie
subject: polska
description: Niejeden raz mogliście zauważyć ten monumentalny budynek z okna pociągu, mknąc szlakiem kolejowym między Łodzią a Toruniem. Czasem był to tylko rozmazany w deszczu kształt, innym razem – intrygujący, nieco posępny świadek dawnej potęgi. Po latach architektonicznego niebytu zabytkowy dworzec kolejowy w Aleksandrowie Kujawskim znów znajduje się w centrum uwagi.
encoded: Spis treści: Azyl dla trubadurów i carskie sekrety Kronika wielkiej historii zapisana w murach Znikające wiaty Bramy Kujaw Mordercza epopeja burmistrza Cieśli z PKP Nowy partner wchodzi do gry Dla tysięcy podróżnych i mieszkańców Aleksandrowa Kujawskiego to miejsce nie było jedynie plamą na mapie kolejowej, ale tętniącym życiem mikrokosmosem. Jego zapachy, smaki i ludzkie historie do dziś żyją w pamięci. To tutaj, tuż po wejściu od strony postoju taksówek, mijało się słynny kiosk Ruchu. „Moja babcia prowadziła ten kiosk, spędzałam tam całe wakacje za dzieciaka – cudowne wspomnienia” – wraca pamięcią pani Ola. Kawałek dalej, naprzeciwko „Kujawiaka”, stała legendarna budka z hot dogami prowadzona przez panią Wochnę z ulicy Limanowskiego. Kto raz ich spróbował, ten wie, że nigdzie indziej nie smakowały tak samo: „W życiu nie jadłam tak dobrych hot dogów z cebulką i pieczarkami” – wspomina pani Ewelina. Serce dworcowego życia biło jednak w tamtejszym bufecie. Idąc w jego kierunku, po lewej stronie mijało się gabinet dentystyczny Przychodni Kolejowej, w którym przyjmował doktor Tomme z Ciechocinka. Dopiero po długim marszu na wprost i skręcie w lewo, tuż przy oknie peronowym, wyłaniał się właściwy bufet. Zimą biło od niego zbawienne ciepło stojącego po lewej stronie pieca kaflowego. „Bardzo dobra pomidorówka była i ciepły piec zimą” – potwierdza pani Barbara, a Irena dodaje z uśmiechem: „W barze na dworcu serwowano też przepyszną fasolkę po bretońsku”. Bufet przyciągał nie tylko amatorów kuflowego piwa, ale i lokalnych smakoszy szukających tu wytchnienia w podróży. Azyl dla trubadurów i carskie sekrety Gmach dworca w Aleksandrowie Kujawskim ma aż 195,5 metra długości – gdyby postawić go pionowo, byłby niewiele niższy niż wrocławski drapacz chmur Sky Tower. „Biały Słoń” – jak z gorzką, pełną rezygnacji ironią nazywają go czasami starsi mieszkańcy – przez dekady nie potrafił powrócić do dawnej wspaniałości. W terminologii ekonomicznej white elephant oznacza kapitałochłonny…

dworzec-aleksandrow-ff64645.jpg
width: 1756
height: 1080

Zwiedzanie pałacu i tajemniczego parku w Sintrze
type: item
date: 2026-05-30T10:58:18.000Z
creator: Marzena Wardyn-Kobus
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: atrakcje turystyczne
subject: ogrody
subject: pałace
subject: portugalia
description: Quinta da Regaleira to jeden z najbardziej intrygujących zespołów pałacowo-parkowych w Portugalii. Obiekt ten, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w ramach Krajobrazu Kulturowego Sintry, łączy w sobie architekturę romantyczną, bogatą symbolikę ezoteryczną oraz szczegółowo zaprojektowaną przestrzeń ogrodową. Dla wielu odwiedzających stanowi nie tylko atrakcję turystyczną, ale także miejsce interpretacji ukrytych znaczeń i historycznych odniesień.
encoded: Spis treści: Quinta da Regaleira – historia miejsca i jego właściciele Pałac i kaplica Park i symbolika krajobrazu Quinta da Regaleira Znaczenie kulturowe i status UNESCO Zwiedzanie Quinta da Regaleira – praktyczne aspekty Quinta da Regaleira nie jest klasycznym pałacem ani typowym ogrodem, lecz przemyślaną przestrzenią, w której każdy element ma znaczenie – zarówno estetyczne, jak i interpretacyjne. Dla osób zainteresowanych historią, architekturą i kulturą Europy Południowej jest to jeden z najważniejszych punktów na mapie Sintry. Quinta da Regaleira – historia miejsca i jego właściciele Historia Quinta da Regaleira sięga końca XIX wieku, kiedy to posiadłość należała do zamożnych rodzin kupieckich z Porto. Przełomowym momentem był rok 1892, gdy teren zakupił António Augusto Carvalho Monteiro – brazylijsko-portugalski milioner, bibliofil i kolekcjoner zainteresowany symboliką religijną, alchemią oraz tradycjami ezoterycznymi. Monteiro postanowił stworzyć przestrzeń, która będzie nie tylko rezydencją, ale również materialnym odzwierciedleniem jego światopoglądu. Do realizacji projektu zatrudnił włoskiego architekta Luigiego Maniniego, znanego z pracy nad scenografią teatralną. Wspólnie stworzyli założenie, które nawiązywało do stylu manuelińskiego, gotyckiego i renesansowego. Taka mieszanka stylów nie jest przypadkowa – odzwierciedla ideę „totalnego dzieła sztuki”, w którym każdy element ma znaczenie symboliczne. Kompleks został wybudowany w latach 1904–1910. Już w tym czasie Quinta da Regaleira zaczęła funkcjonować jako miejsce pełne ukrytych znaczeń, w którym architektura i krajobraz stanowią jedną narrację. Pałac i kaplica Centralnym punktem jest pałac o wyraźnie romantycznym charakterze. Jego fasada zdobiona jest wieżyczkami, gargulcami oraz detalami nawiązującymi do portugalskich odkryć geograficznych. Pałac ma 5 kondygnacji, a w jego wnętrzach znajdują się pomieszczenia, które pełniły funkcje mieszkalne oraz sale reprezentacyjne. Równocześnie niezwykle istotny…

sintra-0892c97.jpg
width: 1797
height: 1200

Nowa atrakcja na krakowskim Rynku. Mieszkańcy wybrali spokój i szum wody
type: item
date: 2026-05-27T08:29:53.000Z
creator: Olaf Kardaszewski
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: fontanna
subject: kraków
subject: stare miasto
description: Krakowski rynek czekają duże zmiany. Słynna fontanna „Kryształ” zostanie zastąpiona nowym obiektem, którego wygląd jest rozstrzygany w konkursie architektonicznym. Starówka ma zyskać zupełnie nową atrakcję, przy której turyści będą mogli odpocząć, wsłuchując się w naturalny szum wody.
encoded: Wiemy, że fontanny mogą stanowić niemałą atrakcję turystyczną. Miejsca takie jak rzymska Di Trevi czy wodotrysk na wzgórzu Montjuïc w Barcelonie co roku przyciągają miliony turystów. W poszukiwaniu tego typu słynnych obiektów, nie musimy nawet zaglądać nad Morze Śródziemne; na inauguracji warszawskiego Multimedialnego Parku Fontann pojawiło się aż 25 tysięcy osób. Nic więc dziwnego, że słynny z turystycznego zainteresowania Kraków również stawia na tego typu przestrzenie. Najnowsza instalacja ulokowana obok Sukiennic ma nie tylko przynosić ulgę w upalne dni, ale również nawiązywać do historii tego miejsca. Zniszczony „Kryształ” do wymiany Ostatnie trzy lata to okres zupełnej katastrofy, która dotknęła krakowski „Kryształ”. Fontanna ta została wykonana w 2010 roku, według konkursu architektonicznego przeprowadzonego dwa lata wcześniej. Projekt wydawał się spektakularny: po zmierzchu instalacja stawała się mieniącą się na różne barwy iluminacją, a przez przeszklone dno fontanny można było zajrzeć w głąb podziemnego Muzeum Historycznego Miasta Krakowa. Niestety, ambitne założenia nie sprawdziły się w rzeczywistości. Po latach „Kryształ” zupełnie stracił swój blask. Ekspertyzy techniczne wykazały narastające nieszczelności na łączeniach tafli szkła, które okazały się efektem oddziaływania wody, a nawet ptasich odchodów. Historia dotychczasowej fontanny kończy się więc fiaskiem, który ma przykryć obecnie rozstrzygany projekt. Nowa fontanna głosem mieszkańców Były już prezydent Krakowa Aleksander Miszalski zapowiedział, że nowy projekt fontanny jest efektem szeroko prowadzonych konsultacji społecznych. Swoje zdanie na temat nadchodzącej instalacji wygłosiło ponad 700 mieszkańców, akcentując swoje potrzeby związane z projektem. Jakie wniosku już teraz płyną z tych rozmów? Projektanci będą musieli przede wszystkim zwrócić uwagę na rekreacyjny charakter nowego zbiornika. Społeczność Krakowa wyraziła chęć zbudowania fontanny o prostej, jasnej formie ze słyszalnym przepływem w…

GettyImages-1431787737-43afb32.jpg
width: 6720
height: 4480

Tajemnica trwałości Wielkiej Piramidy. Jak przetrwała 4600 lat? Nowe odkrycia
type: item
date: 2026-05-22T06:45:35.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: archeologia
subject: architektura
subject: odkrycia archeologiczne
subject: piramidy
subject: starożytny egipt
description: Naukowcy umieśclili wewnątrz piramidy Cheopsa aż 37 czujników. Takie badania wewnątrz najsłynniejszego grobowca starożytnego świata nie zdarzają się często. Wnioski płynące z analiz pokazują kunszt faraońskich architektów. To dzięki niemu budowla ta przetrwała 4600 lat.
encoded: Piramida Cheopsa, która powstała około 4600 lat temu, jest często uznawana za szczytowe osiągnięcie architektoniczne starożytnego Egiptu. Składa się z kilku milionów bloków – głównie wapiennych. Mimo że wygląda z zewnątrz na uszkodzoną, to jej rdzeń w zasadniczej części pozostał niemal nienaruszony. Zniszczeniu uległa tylko zewnętrzna okładzina. To dlatego dziś widoczne są kamienne schodki, ale kilka tysięcy lat temu jej powierzchnia była gładka i wspięcie się na szczyt nie było możliwe. Wielka Piramida. Zagadka trwałości Międzynarodowy zespół badaczy, w którym pierwsze skrzypce grali Egipcjanie, postanowił sprawdzić, jak to możliwe, że piramida Cheopsa przetrwała do dziś – co spowodowało, że jej struktura jest tak trwała? Nie byłoby to możliwe bez wykonania pomiarów wewnątrz grobowca. Władze egipskie bardzo rzadko zgadzają się na tego typu badania, w obawie przed uszkodzeniem bezcennego zabytku. Odpowiedzią okazało się badania z wykorzystaniem analizy spektralnej szumu otoczenia (metoda HVSR). Jest to metoda nieinwazyjna, czyli nie jest związana z ingerencją w materię zabytkową. Badacze rozmieścili 37 punktów pomiarowych wewnątrz komór piramidy, w przejściach oraz na okolicznym gruncie. Były to czujniki, które rejestrowały naturalne wibracje. Zagadka częstotliwości. Dlaczego piramida nie wpada w rezonans? Kluczowym odkryciem jest fakt, że Wielka Piramida posiada uśrednioną częstotliwość drgań własnych na poziomie około 2,3 Hz. Świadczy to o tym, że masa piramidy jest rozłożona w sposób niezwykle spójny, co zapewnia solidną sztywność i odporność na skręcanie podczas wstrząsów. Wartość ta znacząco różni się od częstotliwości drgań otaczającego ją gruntu, która wynosi około 0,6 Hz. Ta różnica jest zbawienna dla monumentu – zapobiega ona zjawisku rezonansu, który podczas trzęsienia ziemi mógłby wielokrotnie wzmocnić drgania i doprowadzić do katastrofy. Mówiąc prościej, grunt i piramida „wibrują w innym rytmie” niż otoczenie, co rozprasza energię sejsmiczną, zamiast ją …

piramida-7019871.jpg
width: 1575
height: 1050

Mona Lisa przeprowadza się do nowego domu. Będzie można ją zobaczyć bez odwiedzania Luwru
type: item
date: 2026-05-20T13:30:27.000Z
creator: Jonasz Przybył
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: francja
subject: luwr
subject: mona lisa
description: Najsłynniejszy obraz świata opuszcza dotychczasową salę. Francuskie Ministerstwo Kultury właśnie ogłosiło wybór architektów, którzy zaprojektują dla arcydzieła Leonarda da Vinci zupełnie nową, autonomiczną przestrzeń. Zmiana ta ma rozwiązać jeden z największych problemów współczesnego muzealnictwa – paraliżujący tłum.
encoded: Ogłoszenie to wywołało ogromne poruszenie w świecie sztuki, choć wymaga małego sprostowania: wbrew niektórym teoriom, Mona Lisa wcale nie opuszcza Luwru. Arcydzieło nadal pozostanie w historycznym kompleksie, jednak rewolucja polega na tym, że turyści będą mogli je podziwiać bez konieczności zwiedzania reszty muzeum. Luwr, będący najchętniej odwiedzaną instytucją tego typu na świecie, zmaga się obecnie z bezprecedensowym kryzysem logistycznym i infrastrukturalnym. W ciągu ostatnich miesięcy muzeum ucierpiało z powodu zuchwałej kradzieży klejnotów koronnych oraz serii zalań, które uszkodziły setki eksponatów. Projekt nazwany przez prezydenta Emmanuela Macrona „Nowym Renesansem” ma pochłonąć nawet miliard dolarów i trwale odmienić oblicze Paryża. Prywatna kawalerka dla wyjątkowej damy Sala, w której obecnie wisi dzieło Leonarda da Vinci, jest codziennie miejscem dantejskich scen. Jak podają francuskie media, każdego dnia przed niewielkim portretem tłoczy się średnio 20 tys. odwiedzających, co uniemożliwia jakąkolwiek kontemplację sztuki i generuje gigantyczny zator w innych galeriach. Rozwiązaniem ma być zupełnie nowa, dedykowana przestrzeń wystawiennicza o powierzchni około 3000 metrów kwadratowych. Ta ogromna prywatna galeria zostanie w całości poświęcona Monie Lisie oraz historii jej powstania i sekretom samego da Vinci. Dzięki osobnemu wejściu turyści nastawieni wyłącznie na zobaczenie słynnego uśmiechu nie będą musieli mieszać się z tłumem zwiedzających pozostałe skrzydła Luwru. Wielka rewolucja „Wielkiej Kolumnady” Zwycięską koncepcję architektoniczną przygotowało nowojorskie biuro Selldorf Architects we współpracy z paryskim Studios Architecture. Pokonali oni ponad setkę konkurentów z całego świata. Ich projekt skupia się na spektakularnej przebudowie placu przed tzw. Wielką Kolumnadą – wschodnią, XVII-wieczną fasadą pałacu. Plan zakłada stworzenie harmonijnego połączenia tkanki miejskiej z muzeum poprzez wprowadzenie nowej zieleni, ścieżek spacerowych oraz dwó…

FABRIC-KOLAZ-32-2026-05-20T103852.016-20218d4.jpg
width: 2700
height: 1800

Fryderyk II stworzył kameralny azyl. Dziś Sanssouci to klejnot europejskiego rokoko
type: item
date: 2026-05-16T12:29:44.000Z
creator: Artur Białek
subject: Historia
subject: Kierunki
subject: Traveler
subject: architektura
subject: atrakcje turystyczne
subject: niemcy
subject: pałace
description: Sanssouci, klejnot Poczdamu i jeden z najbardziej znaczących symboli europejskiego rokoko, nie jest jedynie historyczną budowlą. Pałac usytuowany we wschodniej części rozległego parku stanowi ważny element unikatowego krajobrazu kulturowego Prus. To właśnie tam Fryderyk II Wielki zapragnął „żyć bez trosk”. Zamiast manifestować potęgę militarną, monarcha zdecydował się na kreację intymnego azylu, dedykowanego sztuce, filozofii i naturze.
encoded: Spis treści: Wzgórze winne jako fundament Konflikt wizji i narodziny azylu Lekkość stylu Park Sanssouci Sanssouci jako atrakcja turystyczna W całej Europie naprawdę trudno wskazać słynniejszą rokokową budowlę. Pałac Sanssouci to urzeczywistniona wizja pruskiego władcy – manifestacja idei wolności, pasji do sztuki i głębokiego humanizmu. Spacerując po tamtejszych tarasach winnych można poczuć ducha niezwykłej epoki, w której król mógł być jednocześnie wodzem i flecistą. Wzgórze winne jako fundament Pałac Sanssouci znajduje się w Poczdamie, stolicy kraju związkowego Brandenburgia, w odległości zaledwie 30 kilometrów od Berlina. Wybór lokalizacji nie był przypadkowy. Fryderyk II, znany ze swojego zamiłowania do porządku i estetyki, dostrzegł potencjał w południowym zboczu wzgórza Bornstedt. Zanim jednak stanęły tam fundamenty pałacu, król nakazał przekształcić teren w sześciostopniową winnicę. To właśnie ten wyjątkowy krajobraz definiuje unikatowość Sanssouci na tle innych europejskich rezydencji. Topografia miejsca została wykorzystana w iście mistrzowski sposób. Centralna oś parku, biegnąca ze wschodu na zachód, łączy Sanssouci z oddalonym o ponad dwa kilometry Nowym Pałacem. To rozległe założenie krajobrazowe często określane jest mianem „pruskiej arkadii”, gdzie architektura i natura współistnieją w wyjątkowej harmonii. Konflikt wizji i narodziny azylu Budowa Sanssouci rozpoczęła się w 1745 roku. To właśnie wtedy położono kamień węgielny pod budynek, który Fryderyk II nazywał pieszczotliwie „swoim małym domem na winnicy”. Król, będący nie tylko zleceniodawcą, ale i współautorem koncepcji, naszkicował pierwotny projekt, co świadczy o jego niezwykłym zaangażowaniu w proces twórczy. Realizację powierzono Georgowi Wenzeslausowi von Knobelsdorffowi. Należy jednak wspomnieć, że w trakcie realizacji między monarchą a architektem wywiązał się spór. Knobelsdorff, kierując się zasadami monumentalizmu, pragnął umieścić pałac na wysokim cokole. W ten sposób chciał podkreślić m…

Sanssouci-4e26443.jpg
width: 1803
height: 1200