National Geographic
type: channel
link: https://www.national-geographic.pl
date: 2025-05-22T10:37:03.000Z
update period: hourly
update frequency: 1
update base: 2000-01-01T12:00+00:00
items: Kto to jest antropolog? Poznaj zawód i jego znaczenie w społeczeństwie
items: Tak dbano o ciężko rannych w średniowieczu. Mamy przykład troskliwej opieki
items: Czy Lucy mogła biegać? Tak, wykazały symulacje 3D. Jednak ten australopitek nie był demonem szybkości
items: „Ludzie o dużych głowach”. Naukowcy zidentyfikowali nieznany dotychczas gatunek praczłowieka
items: Ostatni neandertalczyk mógł mieć polskich krewnych. Naukowcy rozwikłali zagadkę wymarcia tego gatunku
items: Wykryto pierwszy przypadek zespołu Downa u neandertalczyków. Dziecko zmarło w wieku 6 lat
items: Lucy, najsłynniejsza przedstawicielka australopiteków wyglądała inaczej niż sądziliśmy. Co się zmieniło?
items: Pierwszy wielki przełom technologiczny nastąpił ok. 600 tys. lat temu. Co się wówczas zmieniło?
items: Co zawdzięczamy denisowianom? Dzięki nim mieszkańcy Papui-Nowej Gwinei mają dwie istotne cechy
items: Niezwykłe odkrycie archeologiczne w Małopolsce. W grobie znaleziono dwóch chłopców: Huna i Europejczyka
items: Tak wyglądała neandertalka żyjąca 75 tys. lat temu. Sugestywna rekonstrukcja krewnej człowieka
items: Tak wyglądał chiński cesarz w VI wieku. Niezwykła rekonstrukcja możliwa dzięki badaniom DNA
items: Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
items: Walki na większą skalę odbywały się w Europie o 1000 lat wcześniej, niż sądzono. Dowody w masowym grobie
items: Unikatowe odkrycie w Sudanie z czasów średniowiecza. Chrześcijański tatuaż na stopie sprzed 1300 lat
items: Odważny jak neandertalczyk: nasi wymarli kuzyni polowali na lwy jaskiniowe. I to z powodzeniem
items: Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
items: Zagadkowe praktyki sprzed 6 tys. lat. „Recykling” kości zmarłych ludzi w hiszpańskiej jaskini
items: Celowa deformacja czaszek w Japonii. Archeolodzy odkryli ślady zagadkowej praktyki
items: Naukowcy spierają się o to, jak są przedstawiani praludzie. Wygląd wielu rekonstrukcji jest mylący
items: 12 tys. lat i trzy podejścia – tyle potrzebowali nasi przodkowie, żeby zdominować neandertalczyków
items: Nobel 2022 z medycyny: Svante Pääbo, badacz DNA przodków człowieka. Dzięki niemu lepiej rozumiemy własną ewolucję
items: Kiedy praprzodkowie ludzi przyjęli postawę wyprostowaną? Nowe dowody wskazują, że stało się to 7 mln lat temu
items: Jak wyszliśmy z Afryki? Punktem startowym było tajemnicze miejsce na Bliskim Wschodzie, a zagadek jest więcej
items: Najstarszy przedstawiciel Homo sapiens może być jeszcze starszy niż dotychczas sądzono

Kto to jest antropolog? Poznaj zawód i jego znaczenie w społeczeństwie
type: item
date: 2025-06-15T10:56:23.000Z
creator: Łukasz Załuski
subject: Nauka
subject: antropologia
subject: fakty i mity
description: Kto to jest antropolog? To specjalista badający człowieka w kontekście kulturowym, społecznym i biologicznym. Dzięki badaniom antropologicznym możemy lepiej zrozumieć różnice kulturowe i społeczne, co przyczynia się do większego szacunku i tolerancji między ludźmi. Antropologia pomaga również w rozwiązywaniu problemów społecznych, takich jak ubóstwo, nierówności społeczne czy konflikty etniczne.
encoded: Spis treści: Czym jest antropologia? Kim jest antropolog? Jak zostać antropologiem? Zastosowanie antropologii w praktyce Sławni polscy antropolodzy Antropologia to interdyscyplinarna nauka zajmująca się badaniem człowieka w różnych aspektach jego istnienia. Antropolodzy analizują zarówno przeszłość, jak i teraźniejszość, by lepiej zrozumieć ludzką naturę, kultury i społeczeństwa. Czym jest antropologia? Definicja i zakres antropologii Antropologia zajmuje się badaniem człowieka w jego pełnym, wielowymiarowym kontekście – biologicznym, społecznym, kulturowym, a także językowym i archeologicznym. Jej zasadniczym celem jest całościowe zrozumienie różnorodności ludzkich społeczności, ich zachowań, struktur społecznych, norm i wartości, a także ewolucji fizycznej i psychicznej człowieka. Termin „antropologia” wywodzi się z greki (ánthrōpos – człowiek, lógos – nauka), co wskazuje na jej fundamentalne zainteresowanie człowiekiem jako podmiotem badań. Antropologia różni się od innych nauk społecznych i humanistycznych tym, że łączy metody jakościowe (np. obserwacja uczestnicząca, wywiady etnograficzne) z podejściem holistycznym, obejmującym zarówno jednostkę, jak i społeczeństwo w szerszym kontekście kulturowym i historycznym. W przeciwieństwie do socjologii, która często skupia się na strukturach społecznych współczesnych społeczeństw, antropologia bada również ludy tradycyjne, marginalizowane społeczności, a także przeszłość człowieka, opierając się na dowodach archeologicznych i biologicznych. W swoich analizach antropologowie uwzględniają czynniki takie jak religia na świecie, rytuały, systemy wierzeń, język, ekonomia, pokrewieństwo, struktury władzy, oraz relacje człowieka z przyrodą i technologią. Antropologia obejmuje cztery główne poddziedziny: antropologię biologiczną (fizyczną), antropologię kulturową, antropologię społeczną antropologię lingwistyczną. Często dodaje się także antropologię stosowaną i archeologiczną jako osobne kierunki badań. Dzięki temu możliwe j…

antropolog-archeolog-GettyImages-1258925906-efff07a.jpg
width: 1024
height: 576

Tak dbano o ciężko rannych w średniowieczu. Mamy przykład troskliwej opieki
type: item
date: 2025-05-17T08:46:57.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: średniowiecze
subject: szwecja
description: Ten dwudziestolatek, żyjący w średniowieczu, miał szczęście w nieszczęściu. Doznał ciężkiego urazu kolana. Otoczono go jednak opieką. Naukowcy wyczytali to z jego szkieletu. Jak działał ówczesny NFZ?
encoded: Spis treści: Kości pod trójwymiarową lupą Troskliwa opieka w średniowieczu? To historia osoby, która zmarła w wieku około 30 lat. Mężczyzna został pochowany na cmentarzu w Lund w południowej Szwecji. Żył w okresie późnego średniowiecza (w latach 1300–1536). Na jego szczątki natknęli się archeolodzy. Ich uwagę przykuły kości zmarłego. Okazało się, że doznał za życia poważnego złamania kolana. Jak sobie z nim poradził i czy ktoś się o niego zatroszczył? Kości pod trójwymiarową lupą Pechowy mężczyzna został zapewne kopnięty przez konia, albo na jego nogę spadł z wysokości ciężki przedmiot – to ustalenia zespół badaczy pod kierunkiem Blaira Nolana z Uniwersytetu Lund w Szwecji i współpracowników, które opublikowano na łamach „Open Archaeology”. Zastosowano szerokie spektrum metod badawczych – metody antropologiczne i modelowanie trójwymiarowe. Z analiz wynika, że w momencie urazu mężczyzna miał około dwudziestu lat. Z niepełnosprawnością żył jeszcze około dekady. Naukowcy ustalili, że uraz musiał spowodować poważną zmianę w życiu mężczyzny. Nie mógł chodzić bez wspomagania, na przykład w postaci średniowiecznych kul lub jakiejś podpórki na nogę. Troskliwa opieka w średniowieczu? Często gdy myślimy o średniowieczu, stają nam przed oczami dramatyczne obrazki. Wówczas rządzić miały zabobon i zacofanie. Tymczasem z analizy szkieletu wynika, że poważnie ranny mężczyzna otrzymał znaczącą opiekę krótko- i długoterminową. Chociaż doszło do niepoprawnego zrostu kości i wdała się infekcja. Badacze uważają, że po doznaniu urazu prawdopodobnie podano różnego rodzaju stosowane w średniowieczu środki uśmierzające ból (dziś mogą one nas nieco zaskoczyć): maści z olejkiem lawendowym, opium, alkohol. Aby przetrwać, bez zakażenia rany i dalszych powikłań, mężczyzna wymagał również regularnego leczenia zapalenia szpiku kostnego, co było związane z odprowadzaniem ropy. Wówczas to klasztory były głównymi dostawcami zinstytucjonalizowanej opieki medycznej. Dlatego zapewne z niej korzystał ra…

kosci-859dcc6.png
width: 900
height: 600

Czy Lucy mogła biegać? Tak, wykazały symulacje 3D. Jednak ten australopitek nie był demonem szybkości
type: item
date: 2024-12-20T10:19:23.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: afryka
subject: antropologia
subject: badania naukowe
subject: człowiek
subject: etiopia
description: Naukowcy opracowali nowy model 3D australopiteka. Okazało się, że ten ssak naczelny nie tylko przyjmował postawę wyprostowaną. Jeśli chciał, mógł również biegać. Co prawda nie za szybko i nie na za długie odległości, jednak ewidentnie ewolucja premiowała tę czynność.
encoded: Spis treści: Czy Lucy mogła biegać? Co nam mówi trójwymiarowa rekonstrukcja anatomii australopiteka? Czy Lucy mogła biegać na długie dystanse? Najlepiej znany australopitek? To niewątpliwie Lucy, przedstawicielka gatunku Australopithecus afarensis. Jej szczątki znaleziono w latach 70. w okolicach wioski Hadar w Etiopii. Naukowcom udało się skompletować aż 40% szkieletu tego ssaka naczelnego. Wbrew pozorom to znakomite osiągnięcie. Lucy żyła w Afryce ponad 3 miliony lat temu. Z tak odległej przeszłości zachowuje się bardzo niewiele. Zdarza się, że paleoantropolodzy identyfikują nowe gatunki zaledwie na podstawie kilku kości. Szkielet Lucy jest jednym z najbardziej kompletnych szkieletów australopiteków, jakie udało się zebrać. Na jego podstawie można było określić, że ta samica miała około metr wzrostu i ważyła do 30 kg. Czy Lucy mogła biegać? Już od dawna naukowcy zgadzali się, że australopiteki były dwunożne. Dyskutowano, w jaki sposób się poruszały – czy chodziły prosto, czy raczej ich chód był kaczy, taki jak szympansów? Inne pytanie dotyczyło ich sylwetki. Były pochylone, czy raczej się prostowały? Tą ostatnią kwestią zajmowała się w zeszłym roku dr Ashleigh Wiseman z Uniwersytetu Cambridge. Wiseman stworzyła model 3D nóg australopiteka. Na tej podstawie wnioskowała, że australopiteki chodziły wyprostowane. Co więcej, doszła również do wniosku, że Lucy mogła całkowicie wyprostować kolana. Jeśli tak było w rzeczywistości, aż się prosi, by zapytać: czy Lucy mogła biegać? Co nam mówi trójwymiarowa rekonstrukcja anatomii australopiteka? Rozwiązaniem zagadki zajął się Karl Bates, biolog ewolucyjny z University of Liverpool. W badaniach poszedł tą samą drogą, co Wiseman. Czyli opracował model 3D australopiteka z gatunku Australopithecus afarensis. To najlepszy sposób, by analizować, jak poruszały się wymarłe gatunki człowiekowatych. Inne metody wyklucza mała ilość zachowanych zachowanych odcisków stóp oraz znajdowanych kości. Bates wraz z zespołem wpierw zbudował cyfr…

2024-12-20-092707-Running-performance-in-Australopithecus-afarensis-Current-Biology-73cc085.png
width: 1920
height: 1078

„Ludzie o dużych głowach”. Naukowcy zidentyfikowali nieznany dotychczas gatunek praczłowieka
type: item
date: 2024-12-04T14:24:25.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: antropologia
subject: azja
subject: homo sapiens
subject: nowy gatunek
description: W rodzaju Homo, skupiającym człowieka oraz jego wymarłych krewnych, pojawił się nowy gatunek. Nazywa się Homo juluensis, co można przetłumaczyć jako „ludzie o wielkich głowach”. Co o nim wiadomo?
encoded: Spis treści: Co wiadomo o nowym gatunku człowieka? Terminologia dla ułatwienia naukowej komunikacji Ile gatunków należy do rodzaju Homo? Nową grupę homininów zidentyfikowało dwóch naukowców. To antropolog Christopher Bae z Uniwersytetu Hawajskiego w Mānoa i paleoantropolog Xiujie Wu z Chińskiej Akademii Nauk. Obaj są autorami artykułu opublikowanego niedawno w czasopiśmie naukowym „Nature Communications”. Artykuł ten zdobył już łatkę „prowokującego”, nadaną mu przez innego naukowca, Johna Hawksa, niezaangażowanego w badania. Dlaczego? Bae i Wu zaproponowali, by w rodzaju Homo pojawił się jeszcze jeden gatunek. Został on zidentyfikowany na podstawie szczątków znajdowanych w środkowych Chinach. Pochodzą ze stanowisk Xujiayao oraz Xuchang i zostały wydatowane na okres między 220 a 100 000 lat temu. Szczątki te zostały znalezione kilka dekad temu. W 1974 roku naukowcy odkryli ogromny zbiór kamiennych artefaktów oraz 21 fragmentów skamieniałości należących do 10 różnych osobników. Znalezione kości czaszki wskazywały, że homininy te miały bardzo duże mózgi. Większe niż inni praludzie z tamtych czasów, włączając w to Homo sapiens. Co wiadomo o nowym gatunku człowieka? Pewne cechy anatomiczne łączyły Homo juluensis z neandertalczykami. Jednak nie byli to neandertalczycy. Około 300 000 lat temu na terenie dzisiejszej wschodniej Azji obok siebie żyły bardzo różne grupy homininów, a Homo juluensis byli tylko jednymi z nich. „Ludzie o wielkich głowach” byli kuzynami neandertalczyków. Dawniej, na podstawie szczątków, zaliczano ich do denisowian. Bae i Wu uważają jednak, że stanowią oddzielny gatunek, który zasługuje na odrębną nazwę. Jak twierdzą naukowcy, Homo juluensis żyli w okresie od 300 000 do 50 000 lat temu. Tworzyli małe grupy, w których polowali na dzikie konie. Wytwarzali kamienne narzędzia i prawdopodobnie nauczyli się obrabiać skóry zwierząt. Dlaczego wyginęli – nie wiadomo. Terminologia dla ułatwienia naukowej komunikacji Drzewo genealogiczne człowieka już w tej ch…

shutterstock1776856127-8080f40.jpg
width: 1000
height: 667

Ostatni neandertalczyk mógł mieć polskich krewnych. Naukowcy rozwikłali zagadkę wymarcia tego gatunku
type: item
date: 2024-09-12T14:07:46.000Z
creator: Marta Koblańska
subject: Historia
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: ewolucja
subject: ludzie pierwotni
subject: neandertalczycy
description: Thorin, neandertalczyk, którego szczątki odkryto we Francji w 2015 roku, miał związki z terenami dzisiejszej Polski. Pochodził jednak z odrębnej linii niż te z zachodniej Eurazji. Linia ta pozostawała w izolacji.
encoded: Spis treści: Dlaczego neandertalczycy wymarli? Polski ślad w genomie francuskiego neandertalczyka Zaawansowana technika odtwarza życie Thorina Izolacja przyczyną wymarcia neandertalczyków Neandertalczycy to poprzedzający Homo sapiens gatunek człowieka, który koegzystował z naszymi przodkami. Świadczą o tym pozostałości genomu neandertalczyka w naszym DNA. Neandertalczycy jednak wymarli około 40 tysięcy lat przed naszą erą. Pozostawili po sobie dziedzictwo śladów i bogatą kulturę. Dlaczego neandertalczycy wymarli? Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, dlaczego ten gatunek człowieka nie przetrwał. Najbardziej popularnymi wyjaśnieniami są warunki zewnętrzne: zmiany klimatu, erupcje wulkanów lub zmiany w polu magnetycznym Ziemi. Niektórzy zwracali również uwagę na niedoskonałości w organizacji społecznej neandertalczyków. Chodzi przede wszystkim o niewielkie grupy społeczne oraz mniej intensywne kontakty z innymi. Naukowcy z Uniwersytetu w Tuluzie we Francji wskazują na coś jeszcze innego. Czyli na długotrwałą izolację niewielkich grup neandertalczyków poprzedzającą ich wymarcie. Prowadziło to wykształcania się odrębnych linii neandertalskich. Potwierdza to analiza genomu Thorina, żyjącego na terenie dzisiejszej Francji. Thorin należał do grupy, która pozostawała w izolacji przez niemal 50 tysięcy lat. Polski ślad w genomie francuskiego neandertalczyka Naukowcy przeprowadzili bardzo szczegółową analizę DNA tego neandertalczyka. Jego szczątki odkryto w osadach w Grocie Mandrin. Badano także zęby na zawartość strontu oraz przeprowadzano inne analizy chemiczne zgromadzonego materiału. Okazało się, że genom Thorina zawiera ślady różnicowania się tej linii neandertalskiej szacowane na 100 tysięcy lat przed naszą erą. Jednocześnie odkryto bliskie cechy wspólne w mitochondrialnym DNA, które jest dziedziczone wyłącznie po matce, z neandertalczykami ze stanowiska Stajnia w Polsce. Co ciekawe, ślady w genomie wskazujące na pochodzenie kaukaskie były odrębne od innych, późnych nean…

neandertalczyk-2784c3b.jpg
width: 2309
height: 1299

Wykryto pierwszy przypadek zespołu Downa u neandertalczyków. Dziecko zmarło w wieku 6 lat
type: item
date: 2024-06-27T11:00:59.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: choroby
subject: europa
subject: hiszpania
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: Wolny czas
description: Neandertalczycy zapewnili troskliwą opiekę dziecku, które prawdopodobnie było dotknięte zespołem Downa. Tym samym mamy kolejny dowód na „ludzką twarz” naszych pradziejowych krewnych.
encoded: W tym artykule: Troska i wsparcie wśród neandertalczyków Bez tomografu – ani rusz Znaczenie odkrycia – młody neandertalczyk z zespołem Downa Już dawno runął mit neandertalczyka jako prymitywnego małpoluda. Jednak w kulturze masowej ten gatunek człowieka ciągle bywa wykorzystywany jako synonim zacofania lub prymitywizmu. Tymczasem kolejne badania archeologów potwierdzają, że neandertalczycy byli zdecydowanie bardziej „ludzcy”, niż uważano. Na przykład neandertalczycy byli twórcami niektórych malowideł naskalnych z europejskich jaskiń. Troska i wsparcie wśród neandertalczyków Opublikowane właśnie wyniki badania szczątków neandertalczyka z Hiszpanii rzucają nowe światło na usposobienie naszych wymarłych krewniaków. Autorami analiz przedstawionych na łamach czasopisma „Science Advances” są eksperci z USA, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Na warsztat wzięto skamielinę wydobytą w czasie wykopalisk w 1989 roku na stanowisku archeologicznym będącym jaskinią. Jest to Cova Negra w hiszpańskiej Walencji. Zachował się fragment jednej z dwóch kości skroniowych, który pozwala rekonstruować ucho wewnętrzne. Szczątki należały do dziecka, które zmarło w wieku 6 lat. Co prawda nie jest znana jego płeć, ale archeolodzy nazwali go – jak sami mówią „pieszczotliwie” – Tina. Bez tomografu – ani rusz Używając tomografii mikrokomputerowej, badacze wykonali skany małego fragmentu czaszki prawej kości skroniowej. Zawierał obszar ucha wewnętrznego. W ten sposób możliwe było zrekonstruowanie trójwymiarowego modelu tego narządu do pomiarów i analizy. Okazało się, że Tina cierpiała na wrodzoną patologię ucha wewnętrznego związaną najprawdopodobniej z zespołem Downa. W tytule publikacji naukowej badacze zabezpieczają się i dodają znak zapytania: „Dziecko, które żyło: zespół Downa wśród neandertalczyków?”. Ta patologia musiała bardzo uprzykrzać życie młodemu człowiekowi. Spowodowała utratę słuchu i zawroty głowy. Osoba ta przeżyła co najmniej 6 lat. Jednak – zdaniem archeologów – wymagała intensywnej…

wykryto-pierwszy-przypadek-zespolu-downa-u-neandertalczykow-dziecko-zmarlo-w-wieku-6-lat-0c1d6f9.png
width: 1200
height: 630

Lucy, najsłynniejsza przedstawicielka australopiteków wyglądała inaczej niż sądziliśmy. Co się zmieniło?
type: item
date: 2024-06-24T09:22:34.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: antropologia
subject: etiopia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleontologia
subject: Wolny czas
description: Silnie owłosiona, skulona, drobna – tak często przedstawiana jest Lucy. To ssak naczelny należący do australopiteków, który żył na Ziemi 3 mln lat temu i mógł być praprzodkiem ludzi. Popularny wizerunek tego hominina nie ma wiele wspólnego z prawdą. Lucy najprawdopodobniej chodziła prosto i nie miała włosów na ciele.
encoded: W tym artykule: Z włosami czy bez? Lucy z rodziną? Co wiemy o Lucy? Do tego sensacyjnego odkrycia doszło 50 lat temu. W 1974 r. w Etiopii znaleziono świetnie zachowane szczątki ssaka naczelnego sprzed 3,2 mln lat. W ich skład wchodziła czaszka i setki kawałków kości. Jak się okazało, należały do przedstawicielki gatunku Australopithecus afarensis. Ta nazwa jest doskonale znana specjalistom. Jednak szkielet doczekał się swojego własnego imienia, które zrobiło się sławne również wśród osób spoza kręgu naukowców. Lata 70. to okres gigantycznej popularności Beatlesów. Paleoantropolodzy, którzy dokonali odkrycia, szczególnie upodobali sobie jedną z piosenek tego zespołu. Była to „Lucy in the Sky with Diamonds”. Od tego tytułu skamieniałości australopiteka nazwane zostały Lucy. Lucy jest obecnie bodajże najbardziej znaną przedstawicielką Australopithecus afarensis. Jej kości przechowywane są w muzeum w Addis Abebie. Jednak by ją zobaczyć, wcale nie trzeba wybierać się do Etiopii. Kopie szkieletu Lucy ma wiele muzeów historii naturalnej. Niektóre przygotowują też własne rekonstrukcje słynnej przodkini ludzi. Jedną z nich można zobaczyć w Krakowie, w Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Z włosami czy bez? Rekonstrukcja ta powiela niektóre tradycyjne wyobrażenia o tym, jak wyglądali wymarli przedstawiciele rodziny człowiekowatych. Głowę, ramiona i nogi „krakowskiej” Lucy pokrywają skupiska gęstych włosów. Podobnie Lucy wygląda również na innych rekonstrukcjach. Tylko czy australopiteki były takie w rzeczywistości? To pytanie zadaje na łamach portalu „The Conversation” Stacy Keltner, profesorka filozofii z Kennesaw State University. I przypomina badania sprzed kilkunastu lat analizujące koewolucję ssaków naczelnych i wszy. Z tamtej pracy – opublikowanej w czasopiśmie naukowym „BMC Biology” – wynika, że praludzie utracili większość owłosienia na ciele ok. 3-4 mln lat temu. Wynalazek ubrań jest zaś stosunkowo nowy: najprawdopodobniej pochodzi przed kilku…

lucy-najslynniejsza-przedstawicielka-australopitekow-wygladala-inaczej-niz-sadzilismy-co-wiemy-50-lat-po-odkryciu-2387847.jpg
width: 1024
height: 714

Pierwszy wielki przełom technologiczny nastąpił ok. 600 tys. lat temu. Co się wówczas zmieniło?
type: item
date: 2024-06-19T10:32:05.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Wolny czas
description: Ponad pół miliona lat temu narzędzia kamienne stały się znacznie bardziej skomplikowane. Ich produkcja wymagała złożonej wiedzy i szlifowanych umiejętności. Co się stało? Zdaniem badaczy właśnie wtedy nasi praprzodkowie nauczyli się czerpać z doświadczeń poprzednich pokoleń.
encoded: W tym artykule: Skąd pochodziły analizowane narzędzia? W ilu krokach obrabia się kamień? Czego możemy nauczyć się od przodków Podręczniki szkolne rzadko wzbudzają w nas entuzjazm. A jednak można uznać je za prezent, który dostaliśmy od poprzednich generacji. Zgromadzona wiedza – zarówno opisowa, jak i praktyczna – stanowi kapitał przekazywany z pokolenia na pokolenie. Zaś umiejętność zachowywania go jest kluczowa z punktu widzenia ewolucji naszych poprzedników. Do takich wniosków doszli dwaj antropolodzy – Jonathan Paige i Charles Perreault – w artykule opublikowanym w najnowszym wydaniu czasopisma naukowego „PNAS”. Paige i Perreault zajęli się w nim narzędziami kamiennymi wytwarzanymi przez ostatnie 3,3 mln lat. Dostrzegli zaskakującą rzecz. Około 600 tys. lat temu na Ziemi nastąpił potężny przełom technologiczny. Czym się wyraził? Otóż kamienne narzędzia wytwarzane wówczas przez przodków neandertalczyków i Homo sapiens nagle zrobiły się wyrafinowane. Zdaniem Paige’a i Perreaulta nie byłoby to możliwe bez rozwoju kultury kumulacji (ang. cumulative culture). Skąd pochodziły analizowane narzędzia? Antropolodzy skupili się na metodach wytwarzania narzędzi kamiennych. Na potrzeby badania podzielili sposób wytwarzania każdego narzędzia – tłuczka, tasaka czy pięściaka – na sekwencję kroków. Czyli czynności, które trzeba wykonać jedną po drugiej, by narzędzie powstało. W analizach uwzględnili narzędzia kamienne pochodzące z 57 stanowisk archeologicznych. Najstarsze zostały znalezione w Afryce. Paige i Perreault wzięli pod uwagę również narzędzia z Eurazji, Grenlandii, Oceanii i obu Ameryk. Dla porównania przyjrzeli się też bliżej technikom wytwarzania narzędzi stosowanym przez małpy naczelne, takie jak szympansy. A także przez niedoświadczonych ludzkich amatorów. W ilu krokach obrabia się kamień? Wnioski z badań? Przez pierwszy okres – trwający od 3,3 do 1,8 mln lat temu – prehistoryczni kamieniarze potrafili niewiele. Wytworzenie narzędzia wymagało od jednego do maksimum…

pierwszy-wielki-przelom-technologiczny-nastapil-ok-600-tys-lat-temu-co-sie-wowczas-zmienilo-2c2050e.jpg
width: 2309
height: 1299

Co zawdzięczamy denisowianom? Dzięki nim mieszkańcy Papui-Nowej Gwinei mają dwie istotne cechy
type: item
date: 2024-05-14T10:15:51.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: dna
subject: geny
subject: neandertalczycy
subject: Wolny czas
description: Geny denisowian stanowią kilka procent DNA mieszkańców Papui-Nowej Gwinei. Naukowcy odkryli, że zapewniają one lepszą adaptację do życia na znacznych wysokościach. A także wspomagają organizm w walce z infekcjami.
encoded: W tym artykule: Kto nosi geny denisowian? Za co odpowiadają geny denisowian? Kto nosi geny neandertalczyka? Dzisiaj na świecie jesteśmy tylko my. Jednak kilkadziesiąt milionów lat temu na Ziemi żyło parę gatunków człowieka. Poza neandertalczykami byli to również mniej znani denisowianie. Jeszcze dwadzieścia lat temu w ogóle nie wiedzieliśmy o ich istnieniu. Pierwsze szczątki denisowian znaleziono w 2008, a opisano dopiero w 2010 roku. Zostały znalezione w Jaskini Denisowej na syberyjskim Ałtaju. Gatunek został nazwany właśnie od tego miejsca. Co wiemy o denisowianach? Pojawili się na Ziemi co najmniej 200 tys. lat. Zamieszkiwali bardzo różne okolice. Pewne ich grupy żyły w Syberii i Tybecie. Inne zapuszczały się w dżungle Azji Południowowschodniej. Wraz z neandertalczykami to najbliżsi krewni Homo sapiens. Choć różnili się od nas genetycznie, krzyżowanie się z denisowianami było dla naszych praprzodków możliwe. Kto nosi geny denisowian? W rezultacie mieszkańcy niektórych regionów Ziemi do dzisiaj noszą w jądrach komórkowych odcinki DNA pochodzące od denisowian. Nie mają ich Europejczycy ani Afrykanie. Ale mieszkańcy Azji i Oceanii już tak. Najwięcej zaś genów denisowian znaleziono w DNA… Papuasów. Ci, którzy urodzili się w Papui-Nowej Gwinej, mają aż 5-6 proc. materiału genetycznego pochodzącego od tajemniczego i ciągle mało znanego gatunku praczłowieka. Dlaczego genetyczna spuścizna denisowian zachowała się właśnie w Papui-Nowej Gwinei? Tamtejsza populacja pozostawała odizolowana aż przez 50 tys. lat. Geny denisowian „przywiezione” przez pierwszych ludzi, którzy dotarli na wyspę, przetrwały milenia, ponieważ zapewniały przodkom Papuasów istotne dla przetrwania cechy. Jak powstał człowiek, czyli co wiemy o historii ewolucji ludzkości? Człowiek dotarł do miejsca, w którym jest teraz, w toku długich i mozolnych zmian ewolucyjnych. Obecnie nasz gatunek tworzy zorganizowaną społeczność, która zasiedla wszystkie kontynenty, ... <img src="https://images.immediate.co.uk/pr…

co-zawdzieczamy-denisowianom-dzieki-nim-mieszkancy-papui-nowej-gwinei-maja-dwie-istotne-cechy-c58316e.jpg
width: 2078
height: 1443

Niezwykłe odkrycie archeologiczne w Małopolsce. W grobie znaleziono dwóch chłopców: Huna i Europejczyka
type: item
date: 2024-05-13T11:48:19.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: odkrycia archeologiczne
subject: starożytność
subject: Wolny czas
description: Dwójkę chłopców złożono do grobu w początkach V wieku naszej ery w obecnej Małopolsce. Jeden z nich był Hunem ze zdeformowaną czaszką, drugi – Europejczykiem. W ostatniej drodze towarzyszyły im pies, kot i wrona.
encoded: W tym artykule: Sensacyjny grób z okresu wędrówek ludów Dwóch chłopców z odległych światów, jeden z nich był Hunem Bogate dary – nie dla wszystkich Zwierzęcy towarzysze na ostatnią drogę Do odkrycia niezwykłego grobu w Czulicach doszło w 2018 roku, w czasie nadzoru archeologicznego przed budową domu jednorodzinnego. Archeolodzy ujrzeli w komorze grobowej dwa niewielkie szkielety ludzkie i szczątki zwierzęce. Aby dowiedzieć się, kim byli zmarli, eksperci wykonali szereg ekspertyz, w tym badania genetyczne, izotopowe i datowanie metodą C14. Sensacyjny grób z okresu wędrówek ludów W analizy zaangażowanych było w sumie kilkanaścioro naukowców, głównie z Polski, ale też ze Szwecji. Wyniki opublikowano właśnie na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Journal of Archaeological Science: Reports”. Ustalenia są naprawdę spektakularne. Okazało się, że grób w Czulicach to jeden z najwcześniej datowanych pochówków związanych z Hunami w Europie. – Jest to bardzo ważne odkrycie, ponieważ jest to pierwsze potwierdzenie dyskutowanej obecności Hunów na północ od Karpat. Potwierdza ono, że migracja tego ludu objęła bardzo wcześnie także polskie tereny – przekazał National Geographic Polska odkrywca i badacz nietypowego grobu, Jakub M. Niebylski z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Hunowie byli koczowniczym ludem, który pochodził z północnych Chin i Mongolii. Z tamtych regionów znane są bogate groby katakumbowe z pierwszych wieków naszej ery. Hunowie siali postrach zarówno wśród Germanów, jak i Rzymian ze względu na umiejętność nadzwyczaj sprawnej walki z pomocą koni i łuków refleksyjnych. Wdarli się do Europy najpewniej szlakiem prowadzącym na południe od Uralu. Za przyczynę migracji uważa się klimat: coraz częstsze susze i ostrzejsze zimy. W 375 r. lud ten był już nad dolnym Donem, gdzie podbił lokalne społeczności. Dwóch chłopców z odległych światów, jeden z nich był Hunem Ekspertyzy wykazały, że chłopcy pochodzili z różnych stron. Starszy, w wieku 8–9 lat miał pochodzenie a…

niezwykle-odkrycie-w-malopolsce-w-grobie-znaleziono-dwoch-chlopcow-huna-i-europejczyka-3f23d91.png
width: 1920
height: 1080

Tak wyglądała neandertalka żyjąca 75 tys. lat temu. Sugestywna rekonstrukcja krewnej człowieka
type: item
date: 2024-05-06T12:00:56.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: irak
subject: jaskinie
subject: neandertalczycy
subject: odkrycia archeologiczne
subject: pradzieje
subject: Wolny czas
description: To bezsprzecznie najsłynniejsza grota irackiego Kurdystanu. W jaskini Szanidar odkryto pochówki neandertalczyków sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat. Wśród nich była czterdziestoletnia neandertalka. Eksperci właśnie odtworzyli jej twarz.
encoded: W tym artykule: Zbiorowy pochówek z jaskini Szanidar Nowe badania jaskini Neandertalka jak żywa Gotowanie wśród zmarłych Kim był neandertalczyk? Po latach badań, w tym analiz DNA, wiemy, że był to krewny człowieka współczesnego. Kiedy w XIX wieku odkryto pierwsze szczątki neandertalczyka, uznano go jako istotę prymitywną. Ostatnie dekady przyniosły jednak nowe fakty na temat tego wymarłego przedstawiciela rodzaju Homo. Wiemy, że neandertalczycy byli bardziej podobni do nas, niż się wcześniej wydawało. Mamy też dowody na ich krzyżowanie się z ludźmi. Zbiorowy pochówek z jaskini Szanidar Szczątki neandertalczyków są odkrywane w Eurazji i na Bliskim Wschodzie. Jednym ze słynniejszych miejsc, w którym odkryto kości tego krewnego człowieka jest jaskinia Szanidar w irackim Kurdystanie w górach Zagros. Przez setki ostatnich lat w jaskini mieszkali pasterze. Długo sądzono, że neandertalczycy byli istotami dzikimi i bliżej im było do zwierząt niż do ludzi. To dlatego znalezisko z Kurdystanu było przełomowe. Wnętrze pieczary okazało się – zdaniem archeologów – wielkim grobowcem, w którym składano zmarłych pobratymców. W sumie naliczono około 10 osobników Jeden z pierwszych badaczy jaskini stwierdził nawet, że w czasie pogrzebu składano zmarłym kwiaty, o czym miały świadczyć odkryte pyłki. Dziś większość naukowców zaprzecza tej koncepcji. Pyłki miały dostać się do wnętrza przypadkowo. Nowe badania jaskini W ostatnim czasie archeolodzy z Uniwersytetu Cambridge i Liverpool John Moores University w Wielkiej Brytanii powrócili do jaskini. W 2018 roku uśmiechnęło się do nich szczęście. Natknęli się na szczątki neandertalczyka. Były jednak bardzo mocno zniszczone. Grube nawarstwienia ziemi zmiażdżyły ciało i pogruchotały kości. Z pracą archeologów i jej efektami można zapoznać się w filmie dokumentalnym dostępnym na platformie Netflix zatytułowanych „Sekrety neandertalczyków”. Po wydobyciu szczątków w postaci setek drobnych fragmentów kości, naukowcy przystąpili do żmudnej pracy. Ne…

tak-wygladala-neandertalka-zyjaca-75-tys-lat-temu-sugestywna-rekonstrukcja-krewnej-czlowieka-a01c7b6.jpg
width: 700
height: 467

Tak wyglądał chiński cesarz w VI wieku. Niezwykła rekonstrukcja możliwa dzięki badaniom DNA
type: item
date: 2024-03-28T15:01:52.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: azja
subject: chiny
subject: dna
subject: genetyka
subject: rekonstrukcja
subject: Wolny czas
description: Zespół naukowców zrekonstruował twarz chińskiego cesarza Wu z północnej dynastii Zhou. Było to możliwe tylko dzięki temu, że pobrano DNA ze szczątków starożytnego władcy. Rekonstrukcja zdradza, jak mógł wyglądać.
encoded: W tym artykule: Kim był cesarz Wu? Badania DNA zdradzają, jak wyglądał chiński cesarz Wu Zdrowie cesarza Wu Lud Xianbei w dziejach Chin W ostatnich latach naukowcy wykonują spektakularne rekonstrukcje wyglądu ludzi sprzed setek, a nawet tysięcy lat. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu zaawansowanych technik graficznych w połączeniu z analizami genetycznymi. Kim był cesarz Wu? Teraz naukowcy z Państwa Środka wzięli na warsztat rekonstrukcję wyglądu cesarza chińskiego Wu, który żył w VI wieku n.e. Opublikowali ją na łamach czasopisma „Current Biology”. Cesarz Wu był władcą północnej dynastii Zhou w starożytnych Chinach. Za swojego panowania w latach 560-578 n.e. zbudował silną armię, a po pokonaniu północnej dynastii Qi zjednoczył północną część starożytnych Chin. Cesarz był etnicznie Xianbei, członkiem starożytnej grupy koczowników, która żyła na terenach dzisiejszej Mongolii oraz północnych i północno-wschodnich Chin. – Niektórzy uczeni twierdzili, że Xianbei cechował „egzotyczny” wygląd. Mieli mieć gęste brody, wysokie grzbiety nosa i jasne włosy. Nasza analiza pokazuje, że cesarz Wu miał typowe cechy twarzy dla mieszkańców Azji Wschodniej lub Północno-Wschodniej – mówi Shaoqing Wen, jeden z autorów artykułu z Uniwersytetu Fudan w Szanghaju. Badania DNA zdradzają, jak wyglądał chiński cesarz Wu Do odkrycia grobowca cesarza Wu doszło w 1996 roku w północno-zachodnich Chinach. Szczęśliwie czaszka zachowała się niemal w całości. To umożliwiło pobranie próbek do analiz genetycznych. Uzyskane dane zawierały informacje o kolorze skóry i włosów cesarza Wu. A dzięki temu, że zachowała się czaszka, zespół naukowców zrekonstruował twarz władcy w trójwymiarze. Zdaniem badaczy cesarz Wu miał brązowe oczy, czarne włosy i ciemny lub pośredni kolor skóry, a jego rysy twarzy były podobne do rysów współczesnych północnych i wschodnich Azjatów. Współautor artykułu z Uniwersytetu Fudan, Pianpian Wei podkreśla, że praca jego zespołu „ożywiła” tę historyczną postać. – Wcześniej ludzie …

tak-wygladal-chinski-cesarz-w-vi-wieku-niezwykla-rekonstrukcja-mozliwa-dzieki-badaniom-dna-4800236.png
width: 1200
height: 630

Śladami pierwszego Homo sapiens w Chinach. Jaskinia Tianyuan pełna zagadkowych kości
type: item
date: 2024-03-08T09:04:35.000Z
creator: Paul Salopek
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: chiny
subject: homo sapiens
subject: odkrycia archeologiczne
subject: paleolit
subject: pradzieje
subject: Reportaże na 25-lecie
subject: Wolny czas
description: To jedno z najciekawszych stanowisk archeologicznych Chin. Odkryto tu kości jednego z pierwszych Homo sapiens, który dotarł do dzisiejszego Państwa Środka. Ze szczątków człowieka można wywnioskować, że nosił buty – pisze dla National Geographic z Chin Paul Salopek.
encoded: W tym artykule: Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Człowiek z Tianyuan – kim był? Pradziejowe obuwie made in China W muzeum twarzą w twarz z jaskiniowcem Widok z jaskini Tianyuan Jaskinia Tianyuan, Chiny: 39° 39’ 28” N, 115° 52’ 17” E Pniemy się po zielonych wzgórzach na zachód od Pekinu. Porastają je dzikie morele i orzechy włoskie. Ich owoce są małe, twarde, gorzkawe. Wśród zieleni jak szalone ćwierkają chmary mazurków. Na dnie doliny w promieniach słońca lśni pogrążona w ciszy wieś. Jakim cudem ten rajski zakątek uchował się na obrzeżach 22-milionowej metropolii? Wygląda to jak sen, z pewnością jest zagadką. Pylistą, wspinającą się zakosami ścieżką dla kóz maszeruje przede mną profesor Gao Xing. Zmierzamy ku wejściu do jaskini, przegrodzonemu żelazną kratą z napisem „Tianyuan”. W środku znaleziono jedne z najstarszych szczątków Homo sapiens w Chinach. – Sprzed jakichś 40 tys. lat – mówi Gao, krępy, małomówny mężczyzna o pewnym kroku kogoś, kto pół życia spędził na wykopaliskach. Jest specjalistą od kamiennych narzędzi z Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii Chińskiej Akademii Nauk. Przed kosmicznym promieniowaniem chroni go kapelusz z szerokim rondem i bluzka z długimi rękawami. – No i jak? – uśmiecha się. Wspaniale. Czuję radość i wzruszenie. Jaskinia Tianyuan – miejsce szczególne Od kilkunastu lat maszerowałem w kierunku jaskini Tianyuan – miejsca szczególnego dla antropologów badających wędrówki pierwszych ludzi i ich rozprzestrzenianie się po świecie. Od 2013 r. wędruję z Afryki, podążając śladami najdawniejszych współczesnych mężczyzn, kobiet i dzieci, którzy w epoce kamienia eksplorowali naszą planetę. Opisuję historię miejsc na trasie i rozgrywające się tam obecnie wydarzenia. Rozmawiam z poszukiwaczami skamieniałości i poetami. A teraz, o ledwie dzień spaceru ze stolicy Chin, spotykam wreszcie jednego z tych pradawnych pionierów. Odczuwam wyjątkową więź z Człowiekiem z Tianyuan. Wędrowcem, który złożył tu swe kości – i już nie powstał …

paul-salopek-f8697a2.jpg
width: 4032
height: 3024

Walki na większą skalę odbywały się w Europie o 1000 lat wcześniej, niż sądzono. Dowody w masowym grobie
type: item
date: 2023-11-02T16:01:45.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: broń
subject: hiszpania
subject: jaskinie
subject: konflikty
subject: kości
subject: neolit
subject: odkrycia archeologiczne
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Wielomiesięczne i szeroko zakrojone walki mogły mieć miejsce w Europie nawet ponad 5 tysięcy lat temu. Poświadczają to kości mężczyzn odkryte w masowym grobie w hiszpańskim schronisku skalnym.
encoded: W tym artykule: Masowy grób w schronisku skalnym Dowody na długotrwałe walki zapisane w kościach Jak wyglądał pierwszy duży konflikt zbrojny w Europie? Walki i szersze konflikty międzyludzkie towarzyszyły naszemu gatunkowi od zarania. Kiedy jednak przerodziły się w bardziej zorganizowane i długotrwałe działania? W Europie miało to nastąpić dopiero w epoce brązu, czyli około 4000 do 2800 lat temu. Masowy grób w schronisku skalnym Historię wielomiesięcznych i intensywnych walk należy jednak przesunąć o tysiąc lat. Przekonują o tym hiszpańscy archeolodzy w artykule opublikowanym w naukowym periodyku „Scientific Reports”. Międzynarodowy zespół badaczy ponownie przyjrzał się ponad 300 szkieletom złożonym w schronisku skalnym w San Juan ante Portam Latinam w regionie Rioja Alavesa w północnej Hiszpanii. Poszukiwali śladów po ranach zagojonych i niezagojonych (w wyniku których ludzie umarli). Masowy grób sprzed tysięcy lat odkryto przypadkowo w 1985 roku. Wówczas spychacz odsłonił kości ludzkie. Wykopaliska ratownicze ruszyły dopiero w 1990 roku. Dowody na długotrwałe walki zapisane w kościach Okazało się, że kości należącej do 65 osób nosiły ślady po niezaleczonych urazach, a 89 – po takich, które się zagoiły. To bardzo duże liczby – uznali badacze – bo dotyczą ponad 23 proc. osób pochowanych w schronisku skalnym. Urazy charakterystyczne dla walk mieli w dużej mierze młodzi i dorośli mężczyźni. Ponad 74 proc. niezagojonych urazów i 70 proc. zagojonych urazów miało miejsce u dorastających lub dorosłych mężczyzn, co stanowi znacznie wyższy odsetek niż u kobiet i stanowi niespotykaną liczbę w porównaniu do innych europejskich miejsc masowych pochówków z okresu neolitu. Naukowcy zwracają uwagę, że wiele śmiertelnych urazów nie jest widocznych w kościach, bo dotyczy tkanek miękkich. Można zatem przypuszczać, że więcej osób pochowanych w hiszpańskim schronisku skalnym zmarło w wyniku konfliktu. Udało się też ustalić, ile lat mają kości. Wszystko dzięki badaniom z wykorzystaniem…

walki-na-wieksza-skale-odbywaly-sie-w-europie-o-1000-lat-wczesniej-niz-sadzono-dowody-w-masowym-grobie4-04c3f7c.png
width: 1200
height: 630

Unikatowe odkrycie w Sudanie z czasów średniowiecza. Chrześcijański tatuaż na stopie sprzed 1300 lat
type: item
date: 2023-10-23T13:41:14.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: chrześcijanie
subject: chrześcijaństwo
subject: cmentarze
subject: odkrycia archeologiczne
subject: sudan
subject: tatuaże
subject: Wolny czas
description: Złożony 1300 lat temu na cmentarzu w Ghazali w Sudanie zmarły miał tatuaż tworzący monogram imienia Chrystusa. To dopiero drugi znany przypadek tatuowania ciała pochodzący ze średniowiecznej Nubii.
encoded: W tym artykule: Średniowieczny cmentarz Niezwykły tatuaż ze średniowiecznej Nubii Tatuaż w miejscu, w którym Chrystus miał wbity gwóźdź Kompleks monastyczny w Ghazali Do odkrycia doszło w ramach badań Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej (CAŚ) UW. W Ghazali znajduje się jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych kompleksów monastycznych w Sudanie. Położony jest w regionie Wadi Abu Dom na pustyni Bayuda, około 20 km od współczesnego miasta Karima. Średniowieczny cmentarz W latach 2012–2018 polsko-sudańska ekspedycja archeologiczna z CAŚ UW, pod kierunkiem prof. UW Artura Obłuskiego badała ten średniowieczny klasztor chrześcijański z VII–XIII w. oraz cztery cmentarzyska. Znajdują się tam setki grobów. Bioarcheolog dr Robert J. Stark i jego współpracownicy z CAŚ UW pracują nad odtworzeniem warunków życia pochowanych tam osób. Jeden z grobów dostarczył bardzo ciekawych i zaskakujących informacji Niezwykły tatuaż ze średniowiecznej Nubii Eksperci dostrzegli, że jeden ze zmarłych miał na prawej stopie tatuaż. Przedstawia chrystogram oraz greckie litery „alfa” i „omega”. Chrystogram to symbol łączący greckie litery „chi" i „rho”, tworzące monogram imienia Chrystusa. Symbolem Chrystusa są też litery alfa i omega, pierwsza i ostatnia w alfabecie greckim. Nawiązują do tego, że dla chrześcijan Bóg jest początkiem i końcem. – To było spore zaskoczenie, gdy nagle podczas dokumentowania kolekcji z Ghazali zobaczyłam coś, co wydało mi się tatuażem. Początkowo nie byłam przekonana, ale kiedy obrazy zostały komputerowo przetworzone, tatuaż stał się wyraźnie widoczny. To rozwiało początkowe wątpliwości – opowiada Kari A. Guilbault, która prowadziła te badania w związku z przygotowywaną pracą doktorską. Tatuaż w miejscu, w którym Chrystus miał wbity gwóźdź Naukowcy uważają, że lokalizacja tatuażu na prawej stopie może nie być przypadkowa. To tam Jezus mógł mieć wbity gwóźdź podczas ukrzyżowania – uważają Stark i Guilbault. Zmarły był zatem chrześcijaninem, ale nie jest jasne, cz…

tatuaz-1ef6e01.png
width: 1200
height: 630

Odważny jak neandertalczyk: nasi wymarli kuzyni polowali na lwy jaskiniowe. I to z powodzeniem
type: item
date: 2023-10-13T10:33:40.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: historia
subject: lew
subject: neandertalczycy
subject: Onet
subject: polowanie
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
description: Neandertalczycy polowali na najgroźniejsze zwierzęta swoich czasów, czyli lwy jaskiniowe. Najprawdopodobniej wykorzystywali również ich skóry. Dowodzą tego badania kości lwów znalezionych w Niemczech.
encoded: W tym artykule: Kto polował na lwy jaskiniowe? Ślad na żebrze Neandertalczycy byli myśliwymi Lwy jaskiniowe były przerażającymi drapieżnikami. Miały ponad trzy metry długości, półtora metra wysokości (licząc do ramienia) i ważyły kilkaset kilogramów. Pojawiły się na Ziemi kilkaset tysięcy lat temu. Przez ok. 200 tys. lat były najgroźniejszym drapieżnikiem Eurazji. Większe od współczesnych lwów afrykańskich, zasiedlały różne środowiska – od stepów po góry. Polowały na największych roślinożerców, takich jak mamuty, bizony czy konie. Mogły stawić czoło nawet niedźwiedziowi jaskiniowemu. Ich szczątki często znajdowane są w jaskiniach, w osadach z epoki lodowcowej – stąd pochodzi ich nazwa. Lwy jaskiniowe pozostają jednak związane ze skalnymi grotami w jeszcze inny sposób. Ich wizerunki stanowią ważny motyw malowideł umieszczanych w jaskiniach przez najstarszych przedstawicieli Homo sapiens. Rysunki lwów znajdują się np. w grotach w Jurze Szwabskiej w południowo-zachodnich Niemczech albo na ścianach francuskiej Grotte Chauvet. W tym drugim przypadku pochodzą sprzed 34 tys. lat. Kto polował na lwy jaskiniowe? To wskazuje, że lwy jaskiniowe – i polowania na nie – miały istotne kulturowe znacznie dla naszych przodków. Można przypuszczać, że stanowiły symbol mocy i siły, które zyskiwało się po zabiciu drapieżnika. Jednak Homo sapiens nie byli jedynymi, którzy gotowi byli ryzykować, by zabić królów plejstocenu. W czasopiśmie naukowym „Scientific Reports” ukazała się właśnie praca, która dowodzi, że na lwy jaskiniowe polowali również neandertalczycy. Do takiego wniosku doszedł zespół zooarcheologa Gabriele Russo z Uniwersytetu w Tübingen. Naukowcy ponownie przebadali szczątki lwa jaskiniowego, znalezionego w latach 80. w Siegsdorf w Niemczech. Kości drapieżnika pochodzą sprzed 48 tys. lat. Już wcześniej wiadomo było, że znajdują się na nich nacięcia sugerujące, że ssak po śmierci został porąbany na części. Teraz jednak Russo znalazł nową wskazówkę, potwierdzającą przypuszczeni…

odwazny-jak-neandertalczyk-nasi-wymarli-kuzyni-polowali-na-lwy-jaskiniowe-i-to-z-powodzeniem-ryc-julio-lacerda-nld-22d2a6f.jpg
width: 1350
height: 901

Który okres w dziejach Bliskiego Wschodu był najbardziej brutalny? Naukowcy mają odpowiedź
type: item
date: 2023-10-10T14:28:12.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: bliski wschód
subject: irak
subject: iran
subject: izrael
subject: jordania
subject: konflikty
subject: kości
subject: mezopotamia
subject: Onet
subject: syria
subject: turcja
subject: wojna
subject: Wolny czas
description: Najbardziej brutalny okres w dziejach starożytnego Bliskiego Wschodu miał miejsce około 4500–3300 lat p.n.e. w okresie chalkolitu. Takie ustalenie naukowców możliwe było po przeanalizowaniu kilku tysięcy szkieletów z urazami.
encoded: W tym artykule: Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Jakie były przyczyny konfliktów? Epoka brązu i później Obszar Bliskiego Wschodu był w miejscem, w którym powstały pierwsze znane cywilizacje. To tam doszło do udomowienia zwierząt i niektórych roślin, na przykład zbóż. Znajomość rolnictwa rozprzestrzeniła się stamtąd do Europy. Na Bliskim Wschodzie istniały też wielkie cywilizacje – sumeryjska, asyryjska czy hetycka. Jest to zatem obszar bardzo interesujący dla badaczy przeszłości człowieka. Szczyt przemocy na Bliskim Wschodzie w czasach chalkolitu Naukowcy byli świadomi, że na terenie Bliskiego Wschodu od tysiącleci dochodziło do różnego rodzaju konfliktów zbrojnych i agresji. Jednak nikt do tej pory nie zajął się tym zagadnieniu bliżej. Nie było jasne, kiedy dochodziło najczęściej do przemocy. Zespół naukowców z Niemiec, Hiszpanii i Polski postanowił przyjrzeć się kościom ludzkim z Bliskiego Wschodu. Pochodziły z Turcji, Iraku, Iranu, Syrii, Libanu, Izraela i Jordanii i były datowane na lata 12 000–400 p.n.e. Dzięki takiemu szerokiemu zakresowi chronologicznemu udało się dokonać ciekawych obserwacji. W sumie przeanalizowano ponad 3500 szkieletów pod kątem urazów czaszek lub ran zadanych bronią. Wyniki opublikowali na łamach czasopisma naukowego „Nature Human Behavior”. Jakie były przyczyny konfliktów? Okazało się, że najwięcej urazów miało miejsce około 4500–3300 lat p.n.e., czyli w okresie chalkolitu. Autorzy publikacją sugerują, że przemoc w tym czasie zbiegła się z powstaniem pierwszych scentralizowanych protopaństw. Wówczas sporadyczne utarczki i waśnie poszły w zapomnienie. Nastała epoka konfliktów zbrojnych na dużą skalę. Chalkolit to epoka, która nastąpiła po neolicie. Jeszcze w neolicie gęstość zaludnienia była niska, mimo że rolnictwo rozprzestrzeniało się na coraz większe tereny. Od około 4400 lat p.n.e. zmieniły się warunki klimatyczne i było bardziej sucho. Być może była to jedna z przyczyn rozwoju pierwszych miast. Wtedy tworząc…

bliski-wschod-3cfb169.jpg
width: 1280
height: 863

Zagadkowe praktyki sprzed 6 tys. lat. „Recykling” kości zmarłych ludzi w hiszpańskiej jaskini
type: item
date: 2023-09-21T06:43:01.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: cmentarze
subject: kości
subject: odkrycia archeologiczne
subject: Onet
subject: paleontologia
subject: Wolny czas
description: Kości zmarłych ludzi, złożone blisko 6 tysięcy lat temu we wnętrzu jaskini Cueva del Mármoles, były wtórnie wykorzystane po ich śmierci. Z części kości długiej wykonano na przykład narzędzie, a z czaszki... puchar.
encoded: W tym artykule: Jaskinia jako miejsca pochówków Odkrycia z Cueva del Mármoles Puchar z czaszki. Do czego służył? Takie są wyniki z badań naukowców ze Szwajcarii i Hiszpanii, które opublikowano w czasopiśmie „Plos One”. Co ciekawe, w analizach wzięli udział eksperci medycyny sądowej. Nie jest to pierwsza jaskinia na Półwyspie Iberyjskim, w której naukowcy natknęli się na tego typu zagadkowe praktyki dotyczące ludzkich zwłok. Jaskinia jako miejsca pochówków Ludzie składali swoich zmarłych w jaskiniach od tysięcy lat na różnych kontynentach. Również z Polski znamy takie przykłady. Na przykład w Jaskini Borsuka koło Krakowa w Małopolsce naukowcy znaleźli pochodzące z paleolitu szczątki dziecka. Było pochowane wraz z licznym zestawem ozdób. Praktyka składania zwłok w jaskiniach stała szczególnie powszechna na południu Półwyspu Iberyjskiego od około IV tysiąclecia p.n.e. Na stanowiskach archeologicznych w tym regionie powszechne są również dowody różnego rodzaju manipulacji pochowanymi szczątkami ludzkimi. Mowa o ich przełamywaniu, skrobaniu, nacinaniu i obrabianiu na różny sposób. Do teraz trwają dyskusje, co było powodem takich praktyk. Odkrycia z Cueva del Mármoles Wewnątrz jaskini archeolodzy namierzyli łącznie szczątki należące do co najmniej 12 osób. Ich wiek oszacowano na od V do II tysiąclecia p.n.e. Dość liczne były ślady po pośmiertnej ingerencji w kości w postaci złamań czy zadrapań. Jedna czwarta ze stu przeanalizowanych kości nosiła ślady jakiejś formy obróbki. Ingerencje w kości wykonano dość szybko po śmierci ludzi. Co było przyczyną ingerencji w kości zmarłych? Być może były to próby wydobycia szpiku i innych tkanek. Wśród tych szczątków znajdowała się jedna kość piszczelowa. Być może była użytkowana jako narzędzie. Świadczą o tym ślady na jednej z krawędzi, które przeanalizowano pod mikroskopem. Puchar z czaszki. Do czego służył? Znaleziono też obrobioną czaszkę, która przywodzi na myśl puchar. Naukowcy określili znalezisko jako „skull cup”. O czym świadc…

jaskinia-21a2de6.png
width: 3456
height: 2304

Celowa deformacja czaszek w Japonii. Archeolodzy odkryli ślady zagadkowej praktyki
type: item
date: 2023-08-17T14:01:48.000Z
creator: Szymon Zdziebłowski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: historia
subject: Wolny czas
description: Deformacja czaszek była praktykowana przez kilkaset lat od III do VII w. n.e. przez społeczność Hirota na obecnym obszarze Japonii. Zabieg ten dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Dlaczego go dokonywano?
encoded: W tym artykule: Deformacja czaszek to praktyka znana na całym świecie Zagadka czaszek ludu Hirota Deformacja czaszek w Japonii. Jakie były jej powody? Deformacja czaszek to praktyka znana na całym świecie Archeolodzy mają dowody na to, że wiele społeczności w odległej przeszłości intencjonalnie deformowało czaszki swoim dzieciom. Wśród nich byli Hunowie, elity Majów w Ameryce Środkowej, niektóre plemiona Indian północnoamerykańskich i społeczności w Ameryce Południowej. Tego typu zabiegi dokonywane 10 tys. lat temu w terenach dzisiejszego Iranu badał polski naukowiec, prof. Arkadiusz Sołtysiak z Uniwersytetu Warszawskiego. Deformacje bywały różne. Na przykład w Peru czaszki były nienaturalnie wydłużone. Najstarszy znany przypadek intencjonalnej modyfikacji czaszki pochodzi z obszaru Chin i ma ponad 12 tys. lat. Pierwsza pisemna wzmianka o deformacji czaszki pochodzi z 400 r p.n.e. Opisał ją ojciec współczesnej medycyny, Hipokrates. W jaki sposób tego dokonywano? Z reguły taki zabieg rozpoczynano już we wczesnym dzieciństwie, gdy czaszka jest jeszcze dość plastyczna. Głowy obwiązywano tkaninami, które wymuszały wzrost czaszki tylko w określonym kierunku. Wykorzystywano też deseczki, z reguły dwie przymocowane do głowy pod ostrym kątem. Stosowano też inne, bardziej wyrafinowane metody. Deformacja czaszek dokonana w ten sposób była w zasadzie nieodwracalna. Zagadka czaszek ludu Hirota Zespół antropologów fizycznych i archeologów z japońskiego Kyushu University i amerykańskiego University of Montana postanowili się przyjrzeć czaszkom na cmentarzysku społeczności Hirota. Ludność ta zamieszkiwała od III do VII w. n.e. japońską wyspę Tanegashima. Podstawą utrzymania tej ludności było rybołówstwo. Wyspa zajmuje powierzchnię 445 km kw. Okazało się, że zarówno czaszki mężczyzn, jak i kobiet były zdeformowane. Głowa była nieco skrócona, a tył czaszki – spłaszczony. Zabieg ten dotyczył głównie kości potylicznej i tylnej części kości ciemieniowych. Początkowo naukowcy nie byli p…

deformacja-czaszki-312e106.png
width: 930
height: 523

Naukowcy spierają się o to, jak są przedstawiani praludzie. Wygląd wielu rekonstrukcji jest mylący
type: item
date: 2023-07-12T05:59:26.000Z
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: ludzie pierwotni
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
description: Jak naprawdę wyglądali praludzie? Wygląd rekonstrukcji znanych z książek czy muzeów często nie ma nic wspólnego z obecnym stanem wiedzy naukowej.
encoded: W tym artykule: Praludzie – wygląd Lucy i dziecka z Taung Jak powstały nowe rekonstrukcje wyglądu praludzi Wcześniejsze rekonstrukcje były niezgodne z wiedzą naukową Nasz gatunek liczy sobie co najmniej 315 tys. lat. Uczeni zakładają, że w Afryce mogło równolegle ewoluować i krzyżować się między sobą wiele różnych populacji wczesnych Homo sapiens. Jednak ewolucja człowieka zaczęła się znacznie wcześniej. 4,5 mln lat temu na Ziemi pojawił się Australopithecus africanus, czyli australopitek. To pierwsze stworzenie, które pod względem wyglądu przypominało człowieka. Potocznie wobec australopiteków używamy określenia praludzie – wygląd ich bowiem znacznie różnił się od naszego. Kolejni przodkowie Homo sapiens to: Ustalono, kiedy praczłowiek zszedł z drzewa. Dzięki Ardi i Lucy - doskonale zachowanym skamieniałościom Nowe badania pokazują, że nasi prehistoryczni przodkowie Ardipitekowie, którzy żyli 4,4 mln lat temu na terenach dzisiejszej Afryki, potrafili wspinać się na drzewa, jak dzisiejsze szympansy.... <img src="https://images.immediate.co.uk/production/volatile/sites/63/2024/08/ardipitekowie-zyli-glownie-na-drzewach-i-zywili-sie-owocami-fot-mauricio-anton-science-library-6ffb779.jpeg" width="860" height="460" alt="Ardipitekowie żyli głównie na drzewach i żywili się owocami (fot. Mauricio Anton/Science Library)" title="Ardipitekowie żyli głównie na drzewach i żywili się owocami (fot. Mauricio Anton/Science Library)" /> Homo habilis – człowiek zręczny, Homo rudolfensis, Homo georgicus, Homo erectus – człowiek wyprostowany, Homo heidelbergensis. Praludzie – wygląd Lucy i dziecka z Taung Naukowcy z Wydziału Anatomii i Patologii Uniwersytetu Adelaide w Australii postanowili odtworzyć wygląd słynnej Lucy. Takie imię nadano najstarszym i najbardziej kompletnym szczątkom, należącym do naszej przodkini z gatunku Australopithecus afarensis. Jej szkielet znaleziony w 1974 datuje się na 3,2 mln lat. Pracę na ten temat opublikowano na łamach czasopisma naukowego „Frontiers in E…

rekonstrukcja-wygladu-lucy-po-lewej-i-dziecka-z-taung-po-prawej-kazdemu-przypisano-inny-odcien-skory-i-grubosc-tkanek-miekkich-image-credit-r-campbell-g-vinas-m-henneberg-r-diogo-10282f2.jpeg
width: 970
height: 546

12 tys. lat i trzy podejścia – tyle potrzebowali nasi przodkowie, żeby zdominować neandertalczyków
type: item
date: 2023-05-12T13:07:08.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: europa
subject: historia
subject: homo sapiens
subject: migracje
subject: neandertalczycy
subject: prehistoria
subject: Społeczeństwo
description: Badanie kamiennych narzędzi z jaskini w Dolinie Rodanu doprowadziło do zaskakującej hipotezy. Według niej Homo sapiens po raz pierwszy pojawił się na naszym kontynencie aż 10 tys. lat wcześniej niż dotychczas sądzono. Potrzebował aż trzech prób, zanim udało mu się osiedlić na stałe w Europie.
encoded: W tym artykule: Pierwsi Europejczycy wyposażeni w łuki i strzały Druga fala najeźdźców Sukces trzeciej fali Kiedy człowiek współczesny po raz pierwszy przywędrował do Eurazji? – Aż do 2022 roku uważaliśmy, że stało się to 45–42 tys. lat temu – mówi Ludovic Slimak z Uniwersytetu Tuluzy. Jednak teraz, zdaniem Slimaka, to datowanie należy przesunąć wstecz. I to aż o 10 tysięcy lat. Naukowiec stoi na czele zespołu archeologów, którzy pracowali na stanowisku archeologicznym w jaskini Grotte Mandrin w Dolinie Rodanu. Znalezione tam kamienne narzędzia porównali z narzędziami kamiennymi pochodzącymi ze stanowiska Ksar Akil, odległego dziesięć kilometrów od dzisiejszego Bejrutu. Okazało się, że występują między nimi podobieństwa. Na tej podstawie badacze wyróżnili trzy etapy migracji Homo sapiens do Europy. – Nasze badania pokazują, że to, co dotychczas uważaliśmy za pierwsze pojawienie się człowieka współczesnego w Europie, było w istocie ostatnią z trzech wielkich fal migracji na kontynent – mówi Slimak. – Odkrycie to głęboko zmienia naszą wiedzę o początkach Homo sapiens – dodaje badacz. Pierwsi Europejczycy wyposażeni w łuki i strzały Jak wyglądało podbicie Europy przez naszych najwcześniejszych przodków? Pierwsze grupy Homo sapiens mogły opuścić Afrykę już 60 tys. lat temu. Z wcześniejszych prac Slimaka wynika, że ci śmiałkowie mieli ze sobą łuki i strzały. Na to wskazuje znalezisko z Grotte Mandrin: niewielkie szpiczaste kamienne elementy. Zdaniem Slimaka to groty strzał sprzed 54 tys. lat. Posiadanie łuków dawałoby Homo sapiens znaczną przewagę nad neandertalczykami. Pozwoliłoby bowiem polować na zwierzęta z bezpiecznej odległości. Jednak ich posiadacze żyli w Grotte Mandrin tylko 40 lat. Po ich zniknięciu do jaskini ponownie wrócili neandertalczycy. Druga fala najeźdźców Po raz drugi Homo sapiens miał pojawić się w Dolinie Rodanu 44–46 tys. lat temu. Jednak i ta próba podbicia Europy zakończyła się niepowodzeniem. Dlaczego? Slimak uważa, że pierwszych Homo sapiens by…

12-tys-lat-i-trzy-podejscia-tyle-potrzebowali-nasi-przodkowie-zeby-zdominowac-neandertalczykow-fot-ludovic-slimak-cc-by-4-01-75a099f.jpg
width: 1844
height: 1021

Nobel 2022 z medycyny: Svante Pääbo, badacz DNA przodków człowieka. Dzięki niemu lepiej rozumiemy własną ewolucję
type: item
date: 2022-10-03T10:28:16.000Z
creator: Jan Stradowski
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: antropologia
subject: biologia
subject: dna
subject: Edukacja
subject: ewolucja
subject: genetyka
subject: nagroda nobla
subject: neandertalczycy
description: Svante Pääbo otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii. Nobel przypadł mu w udziale za przełomowe badania DNA, dzięki którym powstała nowa dziedzina – paleogenomika.
encoded: W tym artykule: Svante Pääbo dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii Nobel 2022: przedmiot badań Svante Pääbo to DNA i ewolucja Dzięki Svante Pääbo wiemy, jak ewoluował Homo sapiens Badania Svante Pääbo pokazały też, jak przebiegało udomowienie zwierząt Nobel 2022 – komentarz eksperta Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii w 2022 r. otrzymał prof. Svante Pääbo, szwedzki biolog z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maksa Plancka w Lipsku. Nic dziwnego – to jeden z największych światowych specjalistów od DNA przodków Homo sapiens, w tym neandertalczyków. Komitet noblowski ze szwedzkiego Instytutu Karolinska docenił wieloletnie i przełomowe prace badawcze prof. Pääbo dotyczące ewolucji człowieka. Svante Pääbo dostał Nagrodę Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii „Dzięki swoim pionierskim badaniom Svante Pääbo dokonał czegoś pozornie niemożliwego: zsekwencjonowania genomu neandertalczyka, wymarłego krewnego współczesnych ludzi. Dokonał także sensacyjnego odkrycia nieznanego wcześniej hominida – denisowianina” – czytamy w werdykcie komitetu. Nagroda dla prof. Pääbo podkreśla znaczenie badań genetycznych we współczesnej biologii, antropologii i archeologii. Przełomowe badania uczonego dały początek zupełnie nowej dyscyplinie naukowej, jaką jest paleogenomika. Nobel 2022: przedmiot badań Svante Pääbo to DNA i ewolucja Nie są to jednak badania oderwane od naszych codziennych problemów. W 2020 r. zespół prof. Pääbo wykazał, że geny pogarszające przebieg COVID-19 pochodzą od neandertalczyków. To dziedzictwo – sprzed ponad 50 000 lat – nosi dziś w sobie około 16 proc. Europejczyków i połowa mieszkańców Azji Południowej. Archeologowie odnaleźli najstarsze szczątki tajemniczych praludzi - denisowian Skamieniałości odnaleziono w syberyjskiej jaskini. Według naukowców kości naszego tajemniczego przodka mają ok. 200 000 lat. Wraz ze szczątkami denisowianina, naukowcy odnaleźli kamienne pr... Z kolei wcześniejsze badania wykazały, że z podobnego …

nobel-2022-z-medycyny-svante-paeaebo-badacz-dna-przodkow-czlowieka-dzieki-niemu-lepiej-rozumiemy-wlasna-ewolucje-fot-plos-cc-by-sa-3-0-5b00299.jpg
width: 1240
height: 1079

Kiedy praprzodkowie ludzi przyjęli postawę wyprostowaną? Nowe dowody wskazują, że stało się to 7 mln lat temu
type: item
date: 2022-08-27T11:28:39.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: Nauka
subject: antropologia
subject: ciało
subject: człowiek
subject: ewolucja
subject: kości
subject: paleontologia
subject: Sport
description: Analiza szczątków wymarłego hominina wskazuje, że już 7 mln lat temu po Ziemi chodziły istoty dwunożne. Zdaniem naukowców zdolność przyjmowania postawy wyprostowanej była kluczowa dla ewolucji naszych praprzodków.
encoded: W tym artykule: Hominin znad jeziora Czad Przeanalizowano dwadzieścia cech kości Co nam dała dwunożność? Dlaczego ludzie chodzą na dwóch nogach? Nie jest to do końca jasne. „Z około 250 gatunków naczelnych jesteśmy jedynymi, którzy zdecydowali się wstać i poruszać wyłącznie w ten sposób. Niektórzy badacze uważają, że dwunożność jest przynajmniej równie istotną cechą, która czyni nas ludźmi, co nasz wspaniale funkcjonujący mózg” – pisze Bill Bryson w książce „Ciało. Instrukcja dla użytkownika”. Hipotez wyjaśniających, dlaczego nasi praprzodkowie zdecydowali się wyprostować, jest bardzo wiele. Najpopularniejsza, tzw. hipoteza sawanny, mówi, że było to efektem stopniowej zmiany miejsca życia – z lasów na tereny otwarte. A tam, na sawannach, zdolność prostowania się dawała lepsze pole widzenia. Inne teorie wskazują, że dzięki dwunożności nasi poprzednicy zyskiwali wolne ręce. To pozwalało nosić różne rzeczy, od niemowląt, po przedmioty. A także wymyślić i korzystać z nowych rodzajów broni, np. włóczni. Hominin znad jeziora Czad Niezależnie od tego, dlaczego się pojawiła, dwunożność była bardzo ważna – jeśli nie decydująca – dla powstania naszego gatunku. Który ssak naczelny jako pierwszy osiągnął postawę wyprostowaną? W odpowiedzi na to pytanie pomogła analiza szczątków wymarłego hominina Sahelanthropus tchadensis. Jego skamieniałości zostały odkryte w 2001 r. nad jeziorem Czad w środkowej Afryce. Homo erectus żył jeszcze 100 tys. lat temu. Zabiło go ocieplenie klimatu? Homo erectus, jeden z bezpośrednich przodków współczesnego człowieka, stąpał po ziemi jeszcze 100 tys. lat temu – wynika z najnowszych odkryć. Już dziesięć lat temu spekulowano, że istota ta była dwunożna. Wnioski te wyciągnięto na podstawie analizy budowy czaszki sahelantropa. Teraz naukowcy szczegółowo przebadali kości udowe i przedramienia należące do Sahelanthropus tchadensis. Swoje wnioski opisali w pracy opublikowanej w czasopiśmie naukowym „Nature”. Przeanalizowano dwadzieścia cech kości Co ciekaw…

kiedy-praprzodkowie-ludzi-przyjeli-postawe-wyprostowana-nowe-dowody-wskazuja-ze-stalo-sie-to-7-mln-lat-temu-fot-c-sabine-riffaut-guillaume-daver-franck-guy-palevoprim-cnrs-university-of-poitiers-c58099c.jpeg
width: 3543
height: 2475

Jak wyszliśmy z Afryki? Punktem startowym było tajemnicze miejsce na Bliskim Wschodzie, a zagadek jest więcej
type: item
date: 2022-04-11T10:51:01.000Z
creator: Magdalena Salik
subject: Historia
subject: Ludzie
subject: National Geographic Site
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: azja
subject: europa
subject: genetyka
subject: historia
subject: homo sapiens
subject: migracje
subject: Travel
description: Opowieść o tym, jak pierwsi Homo sapiens zasiedlili Eurazję, wcale nie jest prosta. Najnowsze badania wykazały, że migranci napływali falami w odstępach liczących kilka tysięcy lat. Skąd? To na razie wielka tajemnica.
encoded: W tym artykule: Kiedy pierwsi Homo sapiens pojawili się w Europie? Skąd pochodzili pierwsi Homo sapiens w Europie? Skąd wyruszały fale migracyjne do Eurazji? Skąd się wzięli pierwsi Europejczycy? Baczo Kiro to jaskinia w Bułgarii w pobliżu miasta Drjanowo. Przepastne galerie i korytarze długości nawet kilku kilometrów sprawiają, że jaskinia stanowi jedną z wartych odwiedzenia atrakcji turystycznych. Poza turystami miejsce jest nadzwyczaj ważne dla archeologów. Było już badane w poprzednim wieku. W 2015 r. rozpoczęto kolejną rundę wykopalisk. Doprowadziła ona do przełomowych odkryć. Kiedy pierwsi Homo sapiens pojawili się w Europie? W 2020 r. zespół naukowców pod kierownictwem paleoantropologa prof. Jean-Jacques Hublina ogłosił, że w jaskini Baczo Kiro zostały odkryte najstarsze szczątki Homo sapiens kiedykolwiek znalezione w Europie. Odnaleziono fragmenty kości i ząb, a także kamienne narzędzia i ozdoby z kości. Oto najpiękniejsza jaskinia świata. Do jej wnętrza dostęp mają tylko nieliczni. Wśród nich Polka! „Wygląda jak podziemna świątynia”, „Kosmos”, „Królowa jaskiń” – mowa o słynnej Lechuguilli w Nowym Meksyku. Zajrzyj do środka! Oszacowano, że miały 47–43 tys. lat. To oznaczało, że pierwsi ludzie rozumni dotarli do Europy kilka tysięcy lat wcześniej niż sądzono. A także, że dość długo żyli obok neandertalczyków. Ci ostatni zniknęli z powierzchni Ziemi 40-30 tys. lat temu. Skąd pochodzili pierwsi Homo sapiens w Europie? W doniesieniach sprzed dwóch lat często pojawia się określenie „nasi najstarsi przodkowie”. Jednak jak się właśnie okazuje, nie jest ono prawdziwe. Grupa naukowców z dwóch włoskich uniwersytetów – w Padwie i Bolonii – ogłosiła, że współcześni Europejczycy nie mają wiele wspólnego pod względem genetycznym ze szczątkami znalezionymi w Baczo Kiro. Nowe badanie: homo sapiens i neandertalczyków łączył międzygatunkowy seks Sformułowanie “dziki seks” nabrało właśnie nowego znaczenia – najnowsze badania genomów wykazały, że ludzie i neandertalczycy na ter…

jak-wyszlismy-z-afryki-punktem-startowym-bylo-tajemnicze-miejsce-na-bliskim-wschodzie-a-zagadek-jest-wiecej-fot-leonardo-vallini-giulia-marciani-9b0da19.jpeg
width: 2048
height: 1138

Najstarszy przedstawiciel Homo sapiens może być jeszcze starszy niż dotychczas sądzono
type: item
date: 2022-01-13T19:41:14.000Z
creator: Jakub Rybski
subject: Historia
subject: National Geographic Site
subject: afryka
subject: antropologia
subject: archeologia
subject: Edukacja
subject: etiopia
subject: homo sapiens
description: Okazuje się, że najstarszy odkryty dotąd Homo sapiens, Omo I, może mieć ponad 230 tysięcy lat. Pokazały to najnowsze badania.
encoded: W tym artykule: Nowe badania Czy Omo I jest najstarszym Homo sapiens? Omo I to najstarszy znany przedstawiciel naszego gatunku. Szczątki tego homo sapiens zostały odnalezione w latach 1967-1974 w południowo-zachodniej Etiopii, niedaleko rzeki Omo. Odkrył je wówczas Richard Leakey. Po latach badań szczątki ostatecznie datowano na około 200 tysięcy lat. Teraz okazuje się, że mogą być starsze nawet o ponad 30 tysięcy lat. Najnowsze odkrycie opublikowano w naukowym magazynie Nature. Nie żyje słynny szczur-saper. Magawa miał 8 lat Najsłynniejszy szczur na świecie nie żyje. Szczur-saper w ciągu swojego 8-letniego życia wytropił ponad 100 min. Nowe badania Dokładne zbadanie przebiegu ewolucji naszego gatunku od kilku dekad spędza sen z powiek naukowcom. Zadanie to do najprostszych nie należy. Jest wiele nieścisłości i przeszkód, które tę pracę utrudniały i utrudniają. Do dziś tak naprawdę nie wiemy, kiedy na naszej planecie pojawił się pierwszy przedstawiciel naszego gatunku. Jednakże Omo I, znany również jako Omo Kibish, jest najstarszym homo sapiens, którego udało się dotychczas odnaleźć. Przez dziesięciolecia badań naukowcom udało się określić w końcu jego wiek na ok. 200 tysięcy lat. Najnowsze badania w miejscu, w którym odnaleziono kości naszego przodka ujawniły zaskakujące dane. Jego szczątki znajdowały się pomiędzy dwiema warstwami popiołu wulkanicznego. Na podstawie wyników datowania radiowęglowego okazało się, że wyższa wartstwa pochodzi z erupcji wulkanu wulkanu Shala, który znajduje się 400 km od stanowiska archeologicznego. Wybuch miał miejsce ponad 230 tysięcy lat temu. Eksperci zwracają jednak uwagę na to, że Omo może być jeszcze starszy, ponieważ jego szczątku znajdowały się w niższej warstwie. View oEmbed on the source website -Szczątki Omo zostały znalezione pod grubą warstwą popiołu wulkanicznego, której nikomu nie udało się datować za pomocą technik radiometrycznych, ponieważ popiół jest zbyt drobnoziarnisty. - mówi Céline Vidal, wulkanolog z Uniwersytet…

omo-kibish-formation-23fda5d.webp
width: 1024
height: 415